ՓՈՐՁԱԳԻՏԱԿԱՆ ԵՎ ՎԵՐԼՈՒԾԱԿԱՆ ՎԱՐՉՈՒԹՅԱՆ

ԵԶՐԱԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆԸ

«Գնահատման գործունեության մասին» օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագծի (փաստաթղթային կոդ` Կ-1224-22.12.2025-ՏՀ-011/0) եւ «Պետական տուրքի մասին» օրենքում լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագծի (փաստաթղթային կոդ` Կ-1224¹ -22.12.2025-ՏՀ-011/0) վերաբերյալ

Կառավարության կողմից օրենսդրական նախաձեռնության կարգով ներկայացված «Գնահատման գործունեության մասին» օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը (փաստաթղթային կոդ` Կ-1224-22.12.2025-ՏՀ-011/0) եւ «Պետական տուրքի մասին» օրենքում լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը (փաստաթղթային կոդ` Կ-1224¹ -22.12.2025-ՏՀ-011/0) (այսուհետ միասին` Նախագծերի փաթեթ) մասնագիտական փորձաքննության են ենթարկվել Ազգային ժողովի աշխատակազմի փորձագիտական եւ վերլուծական  վարչությունում:

Նախագծերի փաթեթը ենթարկվել է իրավական, ֆինանսատնտեսագիտական, սոցիալական փորձաքննության: 

Ստորեւ ներկայացվում է մասնագիտական փորձաքննության եզրակացությունը, ինչպես նաեւ Նախագծերի փաթեթին առնչվող այլ օրենքի կամ Ազգային ժողովի որոշման ընդունման անհրաժեշտության բացակայության  մասին տեղեկանքը:

Իրավական փորձաքննության արդյունքները

Նախագծերի փաթեթի` Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության (այսուհետ՝ Սահմանադրություն) եւ օրենքների պահանջներին համապատասխանության տեսանկյունից նշենք հետեւյալը.

1. «Գնահատման գործունեության մասին» օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագծի (այսուհետ` Նախագիծ) 1-ին հոդվածի 1-ին կետով «Գնահատման գործունեության մասին» օրենքի (այսուհետ` Օրենք) 4-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետը նախատեսվում է շարադրել նոր խմբագրությամբ, որում կիրառված է «գնահատողներ» եւ «գնահատման կազմակերպություններ» եզրույթները, սակայն «գնահատողներ» եզրույթը բացահայտվում է նաեւ որպես՝ «անհատ ձեռնարկատեր հանդիսացող»: Հարկ ենք համարում նշել, որ Օրենքի 4-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետում սահմանված է «գնահատման կազմակերպություն» հասկացությունը, այն է. «2) գնահատման կազմակերպություն՝ գնահատման գործունեություն իրականացնող կազմակերպություն կամ անհատ ձեռնարկատեր, որը սույն օրենքով սահմանված կարգով հաշվառված է լիազոր մարմնի կողմից.»: Մեջբերված հասկացությունը գնահատման գործունեություն իրականացնող անհատ ձեռնարկատերերին սահմանում է որպես գնահատման կազմակերպություն: Ուստի Նախագծի 1-ին հոդվածի 1-ին կետով Օրենքի 4-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետը նոր խմբագրությամբ շարադրելիս անհրաժեշտ է հաշվի առնել, որ «գնահատման կազմակերպություն» եզրույթը իր մեջ ներառում է գնահատման գործունեություն իրականացնող անհատ ձեռնարկատերերին եւ «գնահատողներին» եզրույթին հաջորդող «(այդ թվում՝ անհատ ձեռնարկատեր հանդիսացող)» ձեւակերպման անհրաժեշտությունը բացակայում է:

2. Նախագծի 1-ին հոդվածի 7-րդ կետով նախատեսվում է Օրենքի 4-րդ հոդվածի 1-ին մասի 17-րդ կետում «:» կետադրական նշանը փոխարինել «.» նշանով: Հարկ ենք համարում նշել, որ Օրենքում 4-րդ հոդվածի 1-ին մասը դեռեւս չունի 17-րդ կետ: Օրենքի 4-րդ հոդվածի 1-ին մասում 17-րդ կետ նախատեսող օրենքի նախագիծը դեռեւս ընդունվել է միայն առաջին ընթերցմամբ եւ չունի 
«օրենքի» կարգավիճակ:

Նույն դիտարկումը վերաբերելի է նաեւ Նախագծի 7-րդ հոդվածի 8-րդ կետով Օրենքի 16-րդ հոդվածի 3-րդ մասում կատարվող լրացմանը:

3. Նախագծի մի շարք հոդվածներում միեւնույն միտքն արտահայտվում է տարբեր բառերով եւ բառերի տարբեր հաջորդականությամբ, մինչդեռ «Նորմատիվ իրավական ակտերի մասին» օրենքի 15-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն. «Նորմատիվ իրավական ակտում միեւնույն միտքն արտահայտելիս կիրառվում են միեւնույն բառերը, տերմինները կամ բառակապակցությունները` որոշակի հերթականությամբ:»: 

Նախագծի 2-րդ հոդվածի 3-րդ կետով Օրենքի 8-րդ հոդվածում լրացվող նոր՝ 1.1-ին մասում  կիրառվում է «հաշվառման ծրագիր» ձեւը, մինչդեռ Օրենքի ամբողջ տեքստում կիրառված է «Հաշվառման ծրագիր» ձեւը:

Նախագծի տարբեր հոդվածներում կիրառվում են «էլեկտրոնային թվային ստորագրություն» եւ «էլեկտրոնային ստորագրություն» եզրույթները:

Նախագծի 11-րդ հոդվածով Օրենքի նոր խմբագրությամբ շարադրվող 22-րդ հոդվածում կիրառվում են «միավոր» եւ «բալ» եզրույթները:

Հիմք ընդունելով վերոգրյալն՝ առաջարկում ենք Նախագծում միեւնույն միտքն արտահայտելիս կիրառել միեւնույն բառերը՝ որոշակի հերթականությամբ։ 

4. Նախագծի 2-րդ հոդվածի 3-րդ կետով Օրենքի 8-րդ հոդվածում լրացվող նոր՝ 1.1-ին մասի 2-րդ կետում «պայմանագրի անբաժանելի հավելվածը» եւ «գնահատման առաջադրանքը» նշված են որպես երկու առանձին տվյալ: Մինչդեռ Նախագծի 3-րդ հոդածով Օրենքի 11-րդ հոդվածի 1-ին մասում լրացվող նոր նախադասության համաձայն. «Գնահատման առաջադրանքը հանդիսանում է պայմանագրի անբաժանելի հավելվածը:»: Մեջբերված լրացումից բխում է, որ պայմանագրի անբաժանելի հավելվածը եւ գնահատման առաջադրանքը որպես տվյալ նույնացվում են, ուստի Նախագծի 2-րդ հոդվածի 3-րդ կետով Օրենքի 8-րդ հոդվածում լրացվող նոր՝ 1.1-ին մասի 2-րդ կետում սահմանված տվյալներն անհրաժեշտ է վերանայել՝ անհիմն կրկնությունը վերացնելու նպատակով:

5. Նախագծի 2-րդ հոդվածի 4-րդ կետով Օրենքի 8-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նախատեսվում է «Յուրաքանչյուր» բառից հետո լրացնել «գնահատման առաջադրանք կամ» բառերը: Այս լրացման արդյունքում գնահատման առաջադրանքի մուտքագրման դեպքում եւս ինքնաշխատ ձեւավորվում է հաշվետվությունը նույնականացնող անհատական ծածկագիր: Կարծում ենք՝ գնահատման առաջադրանքի համար պետք է ձեւավորվի գնահատման առաջադրանքը նույնականացնող անհատական ծածկագիր, ուստի առաջարկում ենք վերանայել քննարկվող լրացումը:

6. Նախագծի 4-րդ հոդվածի 1-ին կետով Օրենքի 12-րդ հոդածի 2-րդ մասում նախատեսվում է «աշխատանքային» բառից հետո լրացնել «ծառայությունների մատուցման» բառերը: Հարկ է նկատել, որ Օրենքի 12-րդ հոդվածի 2-րդ մասում «աշխատանքային» բառը կիրառված է երկու անգամ, ուստի անհրաժեշտ է հստակեցնել հղումը՝ նշելով որ «աշխատանքային» բառից հետո է նախատեսվում սույն լրացումը: Բացի այդ, Օրենքի 12-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ նախադասությամբ սահմանված դրույթով լիազոր մարմնի ղեկավարը սահմանում է գնահատողի հետ կնքված աշխատանքային պայմանագրի վերաբերյալ տեղեկանքի ձեւը: Իրավահարաբերությունների կարգավորման հստակությունն ապահովելու նպատակով առաջարկում ենք ծառայությունների մատուցման պայմանագրի վերաբերյալ տեղեկանքի միասնական ձեւ եւս սահմանել: 

7. Նախագծի 7-րդ հոդվածի 2-րդ կետով Օրենքի 16-րդ հոդվածում լրացվող նոր 1.1-ին մասում «գնահատման պատվերի վերաբերյալ պայմանագիրը» բառերն առաջարկում ենք փոխարինել «Պայմանագիրը» բառով՝ հիմք ընդունելով այն հանգամանքը, որ Օրենքի 10-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պայմանագրի համար սահմանվել է կիրառության կրճատ տարբերակ: Ուստի Օրենքի հետագա տեքստում պետք է կիրառվի Օրենքում արդեն իսկ նախատեսված կիրառության կրճատ տարբերակը: 

8. Նախագծի 7-րդ հոդվածի 7-րդ կետով Օրենքի 16-րդ հոդվածի 3-րդ մասում լրացվող նոր 5.1-ին կետով որպես գնահատողի պարտականություն սահմանվում է՝ հրաժարվել գնահատման իրականացումից շահերի բախման իրավիճակում, այդ թվում՝ եթե նույն գույքի վերաբերյալ նախկինում իրականացրել է գնահատում՝ հանդիսանալով այլ գնահատման կազմակերպության աշխատակից։

Նախագծով առաջարկվող կարգավորումը, որով գնահատողի վրա դրվում է պարտականություն հրաժարվել գնահատման իրականացումից շահերի բախման իրավիճակում, իրավական որոշակիության տեսանկյունից կարող է խնդրահարույց լինել՝ պայմանավորված «շահերի բախում» հասկացության օրենսդրական սահմանման բացակայությամբ։

Հարկ ենք համարում նշել, որ Օրենքում, ինչպես նաեւ Նախագծով որեւէ դրույթ սահմանված չէ շահերի բախման իրավիճակի վերաբերյալ, որեւէ կերպ բացահայտված չէ վերջինիս բովանդակությունը, գնահատման որոշակի չափանիշները, ինչպես նաեւ գնահատման օբյեկտիվ հիմքերը։ Արդյունքում սահմանվում է պարտականություն՝ առանց այն իրավական վիճակի բովանդակային բացահայտման, որի առկայության դեպքում այդ պարտականությունը պետք է գործի։ Միաժամանակ դա ստեղծում է կամայական իրավակիրառման ռիսկ՝ շահերի բախման որակումը թողնելով կիրառող մարմինների լայն հայեցողությանը։

Իրավական տեսանկյունից ցանկացած պարտականություն կարող է համարվել իրավաչափ եւ կիրառելի միայն այն դեպքում, երբ դրա հիմքում դրված է  հստակ սահմանված իրավական երեւույթ, որը հնարավորություն կտա հասցեատեր սուբյեկտներին դրեւորել համապատասխան վարքագիծ, ինչպես նաեւ կանխատեսել իր կողմից դրեւորված վարքագծի իրավական հետեւանքները։

 Հարկ է նշել, որ իրավական որոշակիությունն նպաստում է իրավական արդյունավետությանը՝ թույլ տալով, որ անձինք բավարար իրազեկված լինեն օրենքի մասին՝ համապատասխան վարքագիծ դրսեւորելու համար։

Սահմանադրական դատարանն իր՝ 02.12.2014թ. ՍԴՈ-1176 եւ մի շարք այլ որոշումներում (ՍԴՈ-630, ՍԴՈ-753, ՍԴՈ-1176, ՍԴՈ-1322) իրավական որոշակիության սկզբունքի վերաբերյալ հայտնել է հետեւյալ դիրքորոշումը. «...իրավական որոշակիության ապահովման տեսանկյունից օրենսդրության մեջ օգտագործվող հասկացությունները պետք է լինեն հստակ, որոշակի եւ չհանգեցնեն տարաբնույթ մեկնաբանությունների կամ շփոթության»:

Իրավունքի տեսությունը արձանագրել է, որ անորոշ իրավական հասկացությունները կարող են կիրառվել միայն այն դեպքերում, երբ դրանց բովանդակությունը ձեւավորված է կայուն իրավակիրառ պրակտիկայով կամ համալրված է օրենսդրական չափանիշներով։ Հակառակ դեպքում իրավական նորմը կարող կորցնել իր կարգավորիչ բնույթը եւ վերածվել գնահատողական պահանջի, որի կիրառումը կախված է ոչ թե օրենքից, այլ կիրառողի սուբյեկտիվ ընկալումից։

Հիմք ընդունելով վերոգրյալն՝ առաջարկում ենք վերանայել Նախագծի 7-րդ հոդվածի 7-րդ կետով Օրենքի 16-րդ հոդվածի 3-րդ մասում լրացվող նոր 5.1-ին կետով սահմանված պարտականությունն իրավական որոշակիության ապահովման տեսանկյունից։

9. Նախագծի 11-րդ հոդվածով Օրենքի նոր խմբագրությամբ շարադրվող 22-րդ հոդվածով սահմանվում է գնահատման գործունեության համար տրամադրվող միավորները եւ դրանց նվազեցման կարգը, վկայականի գործողության կասեցման եւ դադարեցման հիմքերը։ Նշված հոդվածի 3-րդ, 4-րդ եւ 5-րդ մասերի համաձայն. «3. 1 միավոր նվազեցումը կիրառվում է, եթե գնահատողն իր կազմած գնահատման հաշվետվությունում թույլ է տվել տեխնիկական կամ ձեւաբանական սխալ կամ վրիպակ, որը չի հանգեցնում կազմած գնահատման հաշվետվության անարժանահավատության եւ չի ազդում գնահատված արժեքի վրա: Ընդ որում, յուրաքանչյուր գնահատման հաշվետվության ուսումնասիրության ընթացքում սույն մասով սահմանված յուրաքանչյուր սխալի համար հանվում է 1-ական միավոր: 

4. 3 միավոր նվազեցումը կիրառվում է, եթե գնահատողն իր կազմած գնահատման հաշվետվությունում թույլ է տվել մեթոդաբանական կամ վերլուծական այնպիսի խախտում, որը չի ազդել գնահատված արժեքի վրա: Սույն մասով նախատեսված հիմքով յուրաքանչյուր խախտման համար հանվում է 3-ական միավոր, ընդ որում, յուրաքանչյուր գնահատման հաշվետվության ուսումնասիրության ընթացքում յուրաքանչյուր սխալի համար հանվում է 3-ական միավոր: 

5. 20 միավոր նվազեցումը կատարվում է, եթե գնահատողը իր կազմած գնահատման հաշվետվությունում թույլ է տվել գնահատման արժեքի վրա ազդող սխալ կամ գնահատումն իրականացրել է շահերի բախման իրավիճակում:»:

Մեջբերված իրավադրույթներով սահմանված միավորների նվազեցումը հանգեցնում է նաեւ վկայականի գործողության կասեցման կամ դադարեցման։ Ուստի անհրաժեշտ ենք համարում անդրադառնալ այդ դրույթների իրավական որոշակիությանը։ 

Սահմանադրության 79-րդ հոդվածում սահմանված է որոշակիության սկզբունքը, որի համաձայն. «Հիմնական իրավունքները եւ ազատությունները սահմանափակելիս օրենքները պետք է սահմանեն այդ սահմանափակումների հիմքերը եւ ծավալը, լինեն բավարար չափով որոշակի, որպեսզի այդ իրավունքների եւ ազատությունների կրողները եւ հասցեատերերն ի վիճակի լինեն դրսեւորելու համապատասխան վարքագիծ:»։

Սահմանադրական դատարանը իր՝ մի շարք որոշումներում անդրադառնալով իրավական որոշակիության սկզբունքին արձանագրել է հետեւայլը.

1) « .… օրենքը պետք է համապատասխանի նաեւ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի մի շարք վճիռներում արտահայտված այն իրավական դիրքորոշմանը, համաձայն որի՝ որեւէ իրավական նորմ չի կարող համարվել «օրենք», եթե այն չի համապատասխանում իրավական որոշակիության (res judicata) սկզբունքին, այսինքն՝ ձեւակերպված չէ բավարար աստիճանի հստակությամբ, որը թույլ տա քաղաքացուն դրա հետ համատեղելու իր վարքագիծը» (ՍԴՈ-630),

2) «Իրավական պետության սկզբունքը, ի թիվս այլնի, պահանջում է նաեւ իրավական օրենքի առկայություն։ Վերջինս պետք է լինի բավականաչափ մատչելի՝ իրավունքի սուբյեկտները պետք է համապատասխան հանգամանքներում հնարավորություն ունենան կողմնորոշվելու, թե տվյալ դեպքում ինչ իրավական նորմեր են կիրառվում։ Նորմը չի կարող համարվել «օրենք», եթե այն ձեւակերպված չէ բավարար ճշգրտությամբ, որը թույլ կտա իրավաբանական եւ ֆիզիկական անձանց դրան համապատասխանեցնել իրենց վարքագիծը. նրանք պետք է հնարավորություն ունենան կանխատեսել այն հետեւանքները, որոնք կարող է առաջացնել տվյալ գործողությունը։ (ՍԴՈ-753)»։ 

Հարկ է նշել, որ միավորների նվազեցման հիմքում դրված են օրինակ՝ «տեխնիկական կամ ձեւաբանական սխալը», «գնահատման իրականացումը շահերի բախման իրավիճակում», որոնց բովանդակությունը բացահայտված չէ Օրենքով կամ Նախագծով նախատեսված կարգավորումներով,, ինչպես նաեւ հղում չի կատարվում որեւէ իրավական հիմքի, ինչը կբացահայտի նշված գործողությունների բովանդակությունը եւ ծավալը։ Այսպես՝ գնահատողն օբյեկտիվորեն զրկված է հնարավորությունից նախապես եւ ողջամտորեն գնահատելու որ գործողությունը կարող է դիտարկվել «տեխնիկական կամ ձեւաբանական սխալ», «գնահատման իրականացում շահերի բախման իրավիճակում», ինչի արդյունքում գնահատողը հնարավորություն չի ունենում կանխատեսել այն հետեւանքները, որոնք կարող է առաջացնել իր գործողությունը եւ զրկվում է իր վարքագիծը համապատասխանեցնելու հնարավորությունից։

Նշված գործողությունների բովանդակային բացահայտման բացակայությունը կարող է խնդրահարույց լինել որոշակիության սկզբունքի տեսանկյունից, քանի որ վերջիններս հանդիսանում են անձի տնտեսական գործունեության ազատության հիմնական իրավունքի սահմանափակման հիմքեր, որոնք պետք է նախատեսվեն օրենքով, լինեն բավարար չափով որոշակի հասցեատեր սուբյեկտների համար, ինչի արդյունքում կբացառվի նաեւ իրավկիառողի կողմից նորմի կամայական մեկնաբանումը։ 

 Նախագծի վերը քննարկվող դրույթների համատեքստում հարկ ենք համարում անդրադառնալ նաեւ համաչափության սկզբունքին։

Սահամանադրության 78-րդ հոդվածում ամրագրված համաչափության սկզբունքի համաձայն. «Հիմնական իրավունքների եւ ազատությունների սահմանափակման համար ընտրված միջոցները պետք է պիտանի եւ անհրաժեշտ լինեն Սահմանադրությամբ սահմանված նպատակին հասնելու համար: Սահմանափակման համար ընտրված միջոցները պետք է համարժեք լինեն սահմանափակվող հիմնական իրավունքի եւ ազատության նշանակությանը:»։

Համաչափության սկզբունքի տարրերից յուրաքանչյուրին՝ բովանդակային առումով, Սահմանադրական դատարանը մանրամասն անդրադարձել է իր՝ 2020 թվականի հունիսի 18-ի ՍԴՈ-1546 որոշման մեջ: Ըստ այդմ՝ 

«Համաչափության սկզբունքի առաջին տարրը հիմնական իրավունքի սահմանափակման նպատակի լեգիտիմությունն է, այն է` Սահմանադրությամբ նախատեսված լինելը: Դա նշանակում է, որ օրենսդիրը, իրականացնելով հիմնական իրավունքի սահմանափակման իր լիազորությունը, պետք է հիմնվի Սահմանադրությամբ նախատեսված նպատակների վրա: Բոլոր այն դեպքերում, երբ այդ նպատակներն ուղղակիորեն ամրագրված են սահմանափակվող հիմնական իրավունքին կամ ազատությանը վերաբերող սահմանադրական դրույթներում (…), օրենսդիրն իրավասու է միայն դրանք կոնկրետացնել օրենքներում, մնացյալ դեպքերում օրենսդիրն ինքն է բացահայտում սահմանափակման` օրենքով սահմանված նպատակի սահմանադրական բովանդակությունը` հիմնվելով Սահմանադրության վերաբերելի նորմերի մեկնաբանության վրա: 

Հավաստիանալով իր կողմից պարզված սահմանադրական նպատակի առկայության մեջ` օրենսդիրն այնուհետեւ պետք է ընտրի դրան հասնելու միջոցները: Հետեւապես, ընտրված միջոցների սահմանադրականությունը կանխորոշվում է առաջին հերթին դրանցով հետապնդվող նպատակով: 

Ինչ վերաբերում է օրենսդրի կողմից միջոցների ընտրությանը` սահմանադրորեն արդարացված նպատակին հասնելու համար, ապա, նախ` դրանք պետքէ պիտանի լինեն հիշյալ սահմանադրական նպատակին հասնելու համար: Այսինքն՝ այնպիսի օրենսդրական միջոցներն են պիտանի, որոնցով օրենսդիրն ի զորու է հասնել հետապնդվող նպատակին, այլ կերպ` երբ ապահովված է հավանականությունը, որ արդյունքը, որին ձգտում է օրենսդիրը, ի հայտ կգա: 

Համաչափության սկզբունքի հաջորդ տարրն օրենսդրի կողմից ընտրված միջոցի անհրաժեշտությունն է, այսինքն՝ այն, որ այդ միջոցը` այլ միջոցների համեմատ նույն ներգործությամբ, պետք է ենթադրի ամենամեղմ միջամտությունը որեւէ հիմնական իրավունքին կամ ազատությանը: Սահմանադրությամբ սահմանված նպատակին հասնելու բոլոր պիտանի միջոցներից պետք է ընտրվի այն օրենսդրական միջոցը, որը նպատակին հասնելու նույն հավանականությամբ, այսինքն՝ նույն արդյունավետությամբ, սակայն առավել մեղմ է սահմանափակում որեւէ հիմնական իրավունք կամ ազատություն:

Համաչափության սկզբունքի վերջին` չորրորդ տարրը պահանջում է, որ օրենսդիրն իր կողմից ընտրված պիտանի եւ անհրաժեշտ միջոցը համեմատի սահմանափակվող հիմնական իրավունքի կամ ազատության սահմանադրական նշանակության հետ` պարզելու համար, որ այդ միջոցներով արդյունքում պետությունն իրապես հասնում է հետապնդվող նպատակին, եւ սահմանափակվող հիմնական իրավունքը կամ ազատությունն իր նշանակությամբ չի պահպանում իր գերակայությունը այն հանրային շահերի նկատմամբ, որոնք պահպանելու նպատակով էլ օրենսդիրը դիմում է հիմնական իրավունքի կամ ազատության սահմանափակման: Վերջնարդյունքում դա նշանակում է, որ որեւէ հիմնական իրավունքի կամ ազատությանը չմիջամտելը կամ այն երաշխավորելը, կախված դրանց էությունից, կանոն է, իսկ դրա սահմանափակումը` բացառություն, որը պետք է հիմնավորվի սահմանափակման յուրաքանչյուր դեպքում: Ընդսմին, որքան ավելի ինտենսիվ է սահմանափակումը, այնքան ավելի է մեծանում սահմանափակումը հիմնավորելու բեռը»:

Նախագծի 11-րդ հոդվածով Օրենքի նոր խմբագրությամբ շարադրվող 22-րդ հոդվածի 11-րդ մասի 1-ին կետում վկայականի գործողության դադարեցման հիմքերի շարքում նախատեսված է մեկ օացույցային տարվա ընթացքում կամ նույն հոդվածի 5-րդ մասով սահմանված խախտման հիմքով 20 միավոր նվազեցումը։

Նախագծի 11-րդ հոդվածով Օրենքի նոր խմբագրությամբ շարադրվող 22-րդ հոդվածի 3-րդ եւ 4-րդ մասերում ամրագրվում է «յուրաքանչյուր սխալի համար 1 կամ 3 միավոր» սկզբունքը մեկ հաշվետվության շրջանակներում, ինչը  կարող է հանգեցնել նրան, որ մի քանի ձեւական վրիպակների պատճառով գնահատողի վկայականի գործողությունը դադարեցվի։ Մեկ հաշվետվության շրջանակներում ձեւական վրիպակների համար միավորների անսահմանափակ կուտակման մեխանիզմը, որը հանգեցնում է վկայականի դադարեցման, կարծում ենք՝ չի հանդիսանում նպատակին հասնելու «ամենամեղմ միջամտությունը» եւ կարող է դիրատրվել որպես անհամաչափ ծանր հետեւանք ոչ էական խախտումների պարագայում, որոնք որեւէ կերպ չեն հանգեցրել գնահատման հաշվետվության անարժանահավտության եւ չեն ազդել գնահատված արժեքի վրա: 

Ամփոփելով վերոգրյալը, կարծում ենք՝ անհարժեշտ է Նախագծի վերը քննարկվող կարագավորումները վերանայել նաեւ Սահմանադրությամբ ամրագրված համաչափության սկզբունքի տեսանկյունից։

10. «Պետական տուրքի մասին» օրենքում լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագծի 1-ին հոդվածով նախտեսվում է «Պետական տուրքի մասին» օրենքի 20-րդ հոդվածի 1-ին մասում լրացնել նոր՝ 71-րդ կետ: Հարկ է նկատել, որ «Պետական տուրքի մասին» օրենքի 20-րդ հոդվածի 1-ին մասն արդեն իսկ պարունակում է 71-րդ կետ, ուստի անհրաժեշտ է վերանայել քննարկվող լրացումը լրացուցիչ համարով կատարելու նպատակով: Սույն առաջարկը բխում է «Նորմատիվ իրավական ակտերի մասին» օրենքի 14-րդ հոդվածի 11-րդ կետում սահմանված դրույթից, այն է. «Նորմատիվ իրավական ակտի բաժինների, գլուխների, հոդվածների, մասերի, կետերի, ենթակետերի կամ պարբերությունների միջեւ համապատասխանաբար նոր բաժին, գլուխ, հոդված, մաս, կետ, ենթակետ կամ պարբերություն կարող է լրացվել միայն լրացուցիչ համարով:»:

Ամփոփելով փորձաքննության արդյունքները՝ կարող ենք նշել, որ Նախագծերի փաթեթով սահմանված կարգավորումները կարող են խնդրահարույց լինել իրավական որոշակիության եւ համաչափության սկզբունքների տեսանկյունից։

Միաժամանակ, ներկայացված առաջարկությունների հիման վրա, անհրաժեշտ է ապահովել Նախագծերի փաթեթով սահմանված իրավակարգավորումների համապատասխանությունը միմյանց, «Գնահատման գործունեության մասին» օրենքին եւ «Նորմատիվ իրավական ակտերի մասին» օրենքին:

ՓՈՐՁԱԳԻՏԱԿԱՆ ԵՎ ՎԵՐԼՈՒԾԱԿԱՆ 

ՎԱՐՉՈՒԹՅԱՆ ՊԵՏԱԻՐԱՎԱԿԱՆ 

ՓՈՐՁԱՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԲԱԺԻՆ 

Կատարող՝ Ն. Ներսիսյան (հեռ.` 011-513-248) 

12.01.2026թ.

Նախագծերի փաթեթին առնչվող այլ օրենքի կամ Ազգային ժողովի որոշման ընդունման անհրաժեշտությունը բացակայում է:

ՓՈՐՁԱԳԻՏԱԿԱՆ ԵՎ ՎԵՐԼՈՒԾԱԿԱՆ 

ՎԱՐՉՈՒԹՅԱՆ ՊԵՏԱԻՐԱՎԱԿԱՆ 

ՓՈՐՁԱՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԲԱԺԻՆ 

Կատարող՝ Ն. Ներսիսյան (հեռ.` 011-513-248) 

12.01.2026թ.

Նախագծերի փաթեթով (այսուհետ՝ Փաթեթ) առաջարկվում է սահմանել  որակավորված անձանց՝ գնահատողների աստիճանակարգություն՝ կրտսեր, առաջատար եւ գլխավոր, ամրագրել, թե որ խմբի գնահատողներն ինչ գնահատում կարող են իրականացնել, ներդնել որակավորված անձնց գործունեության նկատմամբ հսկողություն իրականացնելու բալային համակարգ, խստացնել գնահատման կազմակերպությունների նկատմամբ կիրառվող պատասխանատվության միջոցները, սահմանել անշարժ գույքերի գնահատման բոլոր հաշվետվությունների վերաբերյալ տվյալների Հաշվառման ծրագիր պարտադիր մուտքագրման պահանջ:

Փաթեթը ֆինանսատնտեսագիտական հիմնախնդիրներ չի պարունակում:

Փաթեթի վերաբերյալ դիտողություններ եւ առաջարկություններ չկան: 

Փաթեթը ֆինանսատնտեսագիտական հիմնախնդիրների տեսանկյունից լրամշակման կարիք չունի:

ՓՈՐՁԱԳԻՏԱԿԱՆ ԵՎ ՎԵՐԼՈՒԾԱԿԱՆ 

ՎԱՐՉՈՒԹՅԱՆ ՖԻՆԱՆՍԱՏՆՏԵՍԱԳԻՏԱԿԱՆ

ՓՈՐՁԱՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԲԱԺՆԻ 

գլխավոր մասնագետ Գ. Կիրակոսյան 

(հեռ.՝ 011 513-603) 

07.01.2026թ.

Նախագծերի փաթեթով առաջարկվում է փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարել «Գնահատման գործունեության մասին» օրենքում, համապատասխան լրացում կատարելով նաեւ հարակից օրենքում:

Նախագծերի փաթեթին կից ներկայացված հիմնավորմամբ՝ խնդիրը կայանում է նրանում, որ Հայաստանի Հանրապետությունում գնահատողների որակավորման համակարգը չունի աստիճանական կառուցվածք, ինչը խոչընդոտում է գնահատման ոլորտում տարբերակել մասնագիտական փորձի ու գիտելիքների մակարդակները եւ սահմանել յուրաքանչյուր մակարդակի համար հստակ իրավասություններ ու պատասխանատվության ծավալ։ Ներկայիս կարգավորումներով գնահատողների համար որպես պատասխանատվության միջոց նախատեսված է միայն որակավորման վկայականի դադարեցման ինստիտուտը, որը գործնականում գրեթե չի կիրառվում:

Նախագծերի փաթեթով առաջարկվում է՝

• նախատեսել որակավորված անձանց՝ գնահատողների աստիճանակարգություն (1-ին, 2-րդ, 3-րդ կարգի գնահատող),

• գնահատողի որակավորման վկայական ստացած անձին մեկ տարի ժամկետով գնահատման գործունեություն իրականացելու համար տրամադրել միավորներ,

• սահմանել գնահատողի որակավորման վկայականի գործողության կասեցման ու դադարեցման հիմքերը եւ այլն:

Նախագծերի փաթեթը սոցիալ, կրթական, առողջապահական հիմնախնդիրներ չի պարունակում:

Նախագծերի փաթեթի վերաբերյալ առաջարկություններ եւ դիտողություններ չկան:

Նախագծերի փաթեթը սոցիալ, կրթական, առողջապահական հիմնահարցերի տեսանկյունից լրամշակման կարիք չունի:

ՓՈՐՁԱԳԻՏԱԿԱՆ ԵՎ ՎԵՐԼՈՒԾԱԿԱՆ

ՎԱՐՉՈՒԹՅԱՆ ՍՈՑԻԱԼ, ԿՐԹԱԿԱՆ,

 ԱՌՈՂՋԱՊԱՀԱԿԱՆ  ՓՈՐՁԱՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԲԱԺՆԻ ՊԵՏ՝     ԼԻԼԻԹ ՄԱՐԿՈՍՅԱՆ 

Կատարող՝  Ս. Համբարձումյան (հեռ. 011-513-360)

26.12.2025թ.