Ðá¹í³Í 1© §Ø³ñ¹áõ í»ñ³ñï³¹ñáÕ³Ï³Ý ³éáÕçáõÃÛ³Ý »õ í»ñ³ñï³¹ñáÕ³Ï³Ý Çñ³íáõÝùÝ»ñÇ Ù³ëÇݦ г۳ëï³ÝÇ Ð³Ýñ³å»ïáõÃÛ³Ý 2002 Ãí³Ï³ÝÇ ¹»Ïï»Ùµ»ñÇ 11¬Ç Ðú¬474¬Ü ûñ»ÝùÇ 6¬ñ¹ Ñá¹í³ÍÇ 2¬ñ¹ Ù³ëÁ Éñ³óÝ»É Ñ»ï»õÛ³É Ý³Ë³¹³ëáõÃÛ³Ùµ©
§ÎÇÝÁ Çñ³íáõÝù áõÝÇ ï»Õ»ÏáõÃÛáõÝ ëï³Ý³É ÏñÍùáí ëÝáõóÙ³Ý ³é³í»ÉáõÃÛáõÝÝ»ñÇ« ÇÝãå»ë ݳ»õ Ù³ÝáõÏÝ»ñÇ »õ í³Õ ï³ñÇùÇ »ñ»Ë³Ý»ñÇ ³éáÕç »õ ³Ýíï³Ý· ëÝáõóÙ³Ý í»ñ³µ»ñÛ³É:¦:
Ðá¹í³Í 2© êáõÛÝ ûñ»ÝùÝ áõÅÇ Ù»ç ¿ ÙïÝáõÙ å³ßïáÝ³Ï³Ý Ññ³å³ñ³ÏÙ³Ý ûñí³Ý ѳçáñ¹áÕ ï³ëÝ»ñáñ¹ ûñÁ:
ÐÇÙݳíáñáõÙ
§ºñ»Ë³Ý»ñÇ ÏñÍùáí ëÝáõóÙ³Ý Ëñ³ËáõëÙ³Ý »õ Ù³ÝÏ³Ï³Ý ëÝÝ¹Ç ßñç³Ý³éáõÃÛ³Ý Ù³ëÇݦ« §Ð³Û³ëï³ÝÇ Ð³Ýñ³å»ïáõÃÛ³Ý ³ß˳ï³Ýù³ÛÇÝ ûñ»Ýë·ñùáõÙ Éñ³óáõ٠ϳï³ñ»Éáõ Ù³ëÇݦ« §§êÝݹ³ÙûñùÇ ³Ýíï³Ý·áõÃÛ³Ý Ù³ëÇÝþ г۳ëï³ÝÇ Ð³Ýñ³å»ïáõÃÛ³Ý ûñ»ÝùáõÙ Éñ³óáõÙÝ»ñ ϳï³ñ»Éáõ Ù³ëÇݦ« §§Ð³Û³ëï³ÝÇ Ð³Ýñ³å»ïáõÃÛáõÝáõÙ ëïáõ·áõÙÝ»ñÇ Ï³½Ù³Ï»ñåÙ³Ý »õ ³ÝóϳóÙ³Ý Ù³ëÇݦ г۳ëï³ÝÇ Ð³Ýñ³å»ïáõÃÛ³Ý ûñ»ÝùáõÙ Éñ³óáõÙÝ»ñ ϳï³ñ»Éáõ Ù³ëÇݦ« §§êå³éáÕÝ»ñÇ Çñ³íáõÝùÝ»ñÇ å³ßïå³ÝáõÃÛ³Ý Ù³ëÇݦ г۳ëï³ÝÇ Ð³Ýñ³å»ïáõÃÛ³Ý ûñ»ÝùáõÙ Éñ³óáõÙÝ»ñ ϳï³ñ»Éáõ Ù³ëÇݦ« §§Ø³ñ¹áõ í»ñ³ñï³¹ñáÕ³Ï³Ý ³éáÕçáõÃÛ³Ý »õ í»ñ³ñï³¹ñáÕ³Ï³Ý Çñ³íáõÝùÝ»ñÇ Ù³ëÇݦ г۳ëï³ÝÇ Ð³Ýñ³å»ïáõÃÛ³Ý ûñ»ÝùáõÙ Éñ³óáõÙÝ»ñ ϳï³ñ»Éáõ Ù³ëÇݦ« §ì³ñã³Ï³Ý Çñ³í³Ë³ËïáõÙÝ»ñÇ í»ñ³µ»ñÛ³É Ð³Û³ëï³ÝÇ Ð³Ýñ³å»ïáõÃÛ³Ý ûñ»Ýë·ñùáõÙ Éñ³óáõÙÝ»ñ ϳï³ñ»Éáõ Ù³ëÇݦ »õ §§¶áí³½¹Ç Ù³ëÇÝþ г۳ëï³ÝÇ Ð³Ýñ³å»ïáõÃÛ³Ý ûñ»ÝùáõÙ Éñ³óáõÙÝ»ñ ϳï³ñ»Éáõ Ù³ëÇݦ ÐÐ ûñ»ÝùÝ»ñÇ ÁݹáõÝÙ³Ý
Ødzíáñí³Í ²½·»ñÇ Î³½Ù³Ï»ñåáõÃÛ³Ý Ð³½³ñ³ÙÛ³ÏÇ Ñéã³Ï³·ñáí ë³ÑÙ³Ýí³Í г½³ñ³ÙÛ³ÏÇ Ù³ñï³Ññ³í»ñÝ»ñÇ 8 Ýå³ï³ÏÝ»ñÇó 1¬Á í»ñ³µ»ñíáõÙ ¿ Ù³ÝÏ³Ï³Ý Ù³Ñ³óáõÃÛ³Ý Ýí³½»óÙ³ÝÁ: ä³ñï³íáñáõÃÛáõÝÁ« áñÁ ëï³ÝÓÝ»É ¿ г۳ëï³ÝÁ` ³ÛÝ ¿ Ýí³½»óÝ»É Ù³ÝÏ³Ï³Ý Ù³Ñ³óáõÃÛáõÝÁ 2/3¬áí ³éϳ é»ëáõñëÝ»ñÇ å³ÛÙ³ÝÝ»ñáõÙ ·Ý³Ñ³ïí»É ¿ ¹Åí³ñ ѳë³Ý»ÉÇ« ÇëÏ ·áñÍáõÝ ÙÇçáó³éáõÙÝ»ñÇ µ³ó³Ï³ÛáõÃÛ³Ý ¹»åùáõÙ ³ÛÝ Ï³ñáÕ ¿ ·Ý³Ñ³ïí»É ÝáõÛÝÇëÏ ³Ýѳë³Ý»ÉÇ:
´³½Ù³ÃÇí ѻﳽáïáõÃÛáõÝÝ»ñ ÷³ëïáõÙ »Ý« áñ ÏñÍùáí ëÝáõóÙ³Ý ï³ñ³ÍáõÙÁ ϳñáÕ ¿ ³ß˳ñÑáõÙ ï³ñ»Ï³Ý ÙÇÉÇáݳíáñ Ù³ÝáõÏÝ»ñÇ ÏÛ³Ýù ÷ñÏ»É: Ø²Î¬Ç Ø³ÝÏ³Ï³Ý ÐÇÙݳ¹ñ³ÙÇ ·Ý³Ñ³ï³Ï³ÝÝ»ñáí ÙÇÝã»õ 6 ³Ùë»Ï³Ý ï³ñÇùÁ µ³ó³ñÓ³Ï ÏñÍùáí ëÝáõóáõÙ Çñ³Ï³Ý³óÝ»Éáõ ¹»åùáõÙ ï³ñ»Ï³Ý ϳñ»ÉÇ ¿ ÷ñÏ»É 1©3 ÙÉÝ »ñ»Ë³: ÎñÍùÇ Ï³ÃÁ ·»ñ³¹³ë»ÉÇ ¿ »ñ»Ë³ÛÇÝ ïñíáÕ ó³Ýϳó³Í ³ÛÉ ëÝݹÇó« ³ÛÝ å³ñáõݳÏáõÙ ¿ ³ÝÑñ³Å»ßï ëÝáõóáÕ³Ï³Ý ÝÛáõûñÁ` É³í³·áõÛÝ ÷áËѳñ³µ»ñáõÃÛ³Ùµ« ÇÝå»ë ݳ»õ ·áñÍáÝÝ»ñ« áñáÝù å³ßïå³ÝáõÙ »Ý Ù³ÝϳÝÁ ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇó: лﳽáïáõÃÛáõÝÝ»ñ óáõÛó »Ý ïí»É« áñ ßßáí ëÝíáÕ Ù³ÝáõÏÝ»ñÁ ³í»ÉÇ Ñ³×³Ë »Ý ͳÝñ ÇÝý»Ïódzݻñáí í³ñ³ÏíáõÙ »õ ÑÇí³Ý¹³ÝáõÙ: ÎñÍùáí ëÝíáÕ »ñ»Ë³Ý»ñÁ ßßáí ëÝíáÕÝ»ñÇ Ñ³Ù»Ù³ïáõÃÛ³Ùµ 25 ³Ý·³Ù ³í»ÉÇ ÷áùñ ѳí³Ý³Ï³ÝáõÃÛáõÝ áõÝ»Ý ÏÛ³ÝùÇ ³é³çÇÝ »ñÏáõ ³ÙÇëÝ»ñÇ ÁÝóóùáõÙ ÷áñÉáõÍáõÃÛáõÝÇó ٳѳݳÉáõ: ²É»ñ·Ç³Ý»ñÁ« Ù³ßϳÛÇÝ ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÁ« ³ëÃÙ³Ý »õ ß³ï ³ÛÉ ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñ ³í»ÉÇ ùÇã »Ý Ñ³Ý¹ÇåáõÙ ÏñÍùáí ëÝíáÕ »ñ»Ë³Ý»ñÇ ßñç³ÝáõÙ: ´áÉáñ ÷³ëï»ñÁ íϳÛáõÙ »Ý« áñ Ù³ÝáõÏÝ»ñÁ å»ïù ¿ ëÝí»Ý ÏñÍùáí« ë³Ï³ÛÝ 20 ¬ñ¹ ¹³ñáõÙ ÏñÍùáí ëÝáõóáõÙÝ ³ÝÏáõÙ ¿ ³åñ»É:
ÎñÍùáí Ï»ñ³ÏñÙ³Ý Ëñ³ËáõëÙ³Ý Ý³Ë³Ó»éÝáõÃÛáõÝÁ г۳ëï³ÝáõÙ ëÏëí»É ¿ ¹»é»õë 1993ìÇÝ: Ìñ³·ÇñÁ« áñÁ ѳëï³ïí»É ¿ñ ÐÐ ²Ü ÏáÕÙÇó 1994ìÇÝ« »Ýó¹ñáõÙ ¿ñ ÏñÍùáí Ï»ñ³ÏñÙ³Ý Ëñ³ËáõëÙ³Ý »õ ³ç³ÏóÙ³Ý ·áñͻɳϻñåÇ ËóÝáõÙ µáõųß˳ïáÕÝ»ñÇ áõ ÍÝáÕÝ»ñÇ ßñç³ÝáõÙ »õ ÑÇÙݳñ³ñ ϳ½Ù³Ï»ñ峬ϳéáõóí³Íù³ÛÇÝ ÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÇ Çñ³Ï³Ý³óáõÙ ÍÝݹû·ÝáõÃÛ³Ý Ñ³ëï³ïáõÃÛáõÝÝ»ñÇ Ù³Ï³ñ¹³Ïáí: Ìñ³·ñÇ ³é³çÁÝóóÁ ³ÏÝѳÛï ¿« ë³Ï³ÛÝ 2000é¬ÇÝ Ñ³çáñ¹áÕ ï³ñÇÝ»ñÇ óáõó³ÝÇßÇ ³×Ç ï»Ùå»ñÁ ½·³ÉÇ Ýí³½»É »Ý« ÇëÏ 2006é Ýϳñ³·ñí»É ¿ ÝáõÛÝÇëÏ áñáß³ÏÇ Çç»óáõÙ:
سÝÏ³Ï³Ý ëÝáõݹ ³ñï³¹ñáÕÝ»ñÁ »õ µ³ßËáÕÝ»ñÁ« Ù³ÝÏ³Ï³Ý ëÝÝ¹Ç å³Ñ³Ýç³ñÏÁ ٻͳóÝ»Éáõ Ýå³ï³Ïáí« ³ÙµáÕç ³ß˳ñÑáõÙ« ÇÝãå»ë ݳ»õ г۳ëï³ÝáõÙ« û·ïí»Éáí ûñ»Ýë¹ñáõÃÛ³Ý ³Ýϳï³ñáõÃÛáõÝÇó ÏÇñ³éáõÙ »Ý Ëñ³ËáõëÙ³Ý »õ í³×³é³Ñ³ÝÙ³Ý ³ÛÝåÇëÇ »Õ³Ý³ÏÝ»ñ« áñáÝù µ³ó³ë³µ³ñ »Ý ³½¹áõÙ ÏñÍùáí ëÝáõóÙ³Ý óáõó³ÝÇßÝ»ñÇ íñ³:
1981 é ²ÐÎ¬Ý »õ ÚàõÜÆêºü¬Ý ÁݹáõÝ»É »Ý ÎñÍùÇ Ï³ÃÇ ÷á˳ñÇÝáÕÝ»ñÇ í³×³é³Ñ³ÝÙ³Ý ÙÇç³½·³ÛÇÝ ûñ»Ýë·ÇñùÁ« áñÁ ËáñÑñ¹³ïí³Ï³Ý »õ áã å³ñï³íáñ»óÝáÕ µÝáõÛà áõÝÇ« µ³Ûó ϳé³í³ñáõÃÛáõÝÝ»ñÁ »õ ϳÃݳ˳éÝáõñ¹ ³ñï³¹ñáÕ ÁÝÏ»ñáõÃÛáõÝÝ»ñÁ ëïáñ³·ñ»É »Ý ³ÛÝ: úñ»Ýë·ÇñùÁ å³ñï³¹ñáõÙ ¿« áñ µáÉáñ Ù³Ûñ»ñÁ ×ß·ñÇï ï»Õ»Ï³ïíáõÃÛáõÝ ëï³Ý³Ý ÏñÍùáí ëÝáõóÙ³Ý ³é³í»ÉáõÃÛáõÝÝ»ñÇ »õ ³ñÑ»ëï³Ï³Ý ëÝáõóáõÙÇó µËáÕ Ñݳñ³íáñ ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ Ù³ëÇÝ: êáõÛÝ ûñ»Ýë·ÇñùÁ ³¹³åï³óñ»É »õ Çñ»Ýó ³½·³ÛÇÝ ûñ»Ýë¹ñáõÃÛ³Ý Ù»ç »Ý Ý»ñ³é»É »íñáå³Ï³Ý ï³ñ³Í³ßñç³ÝÇ »ñÏñÝ»ñÇó ٻͳٳëÝáõÃÛáõÝÁ:
âÝ³Û³Í Ð³Û³ëï³ÝÁ ÝáõÛÝå»ë Ùdzó»É ¿ ÎñÍùÇ Ï³ÃÇ ÷á˳ñÇÝÇãÝ»ñÇ í³×³éùÇ í»ñ³ÑëÏÙ³Ý ÙÇç³½·³ÛÇÝ ûñ»Ýë·ñùÇÝ« ë³Ï³ÛÝ ÙdzÛÝ áñáß ¹ñáõÛÃÝ»ñ »Ý ÁݹáõÝí»É §¶áí³½¹Ç Ù³ëÇݦ ÐÐ ûñ»Ýùáí« áñ»õ¿ ³ÛÉ ³½·³ÛÇÝ ûñ»Ýë¹ñáõÃÛáõÝ« áñÁ ϳå³Ñáí»ñ ûñ»Ýë·ñùÇ Çñ³Ï³Ý³óÙ³Ý ³ÝÑñ³Å»ßï í»ñ³ÑëÏáõÙ« ¹»é»õë ãÇ ÁݹáõÝí»É:
§ºñ»Ë³Ý»ñÇ ÏñÍùáí ëÝáõóÙ³Ý Ëñ³ËáõëÙ³Ý »õ Ù³ÝÏ³Ï³Ý ëÝÝ¹Ç ßñç³Ý³éáõÃÛ³Ý Ù³ëÇݦ ÐÐ ûñ»ÝùÇ Ý³Ë³·ÍÇ ÷³Ã»ÃÇ ÁݹáõÝáõÙÁ Ýå³ï³Ï ¿ Ñ»ï³åݹáõ٠ϳñ·³íáñ»É »ñ»Ë³Ý»ñÇ ÏñÍùáí ëÝáõóÙ³Ý Ëñ³Ëáõëٳݫ Ù³ÝÏ³Ï³Ý ëÝÝ¹Ç »õ ѳñ³ÏÇó ³åñ³ÝùÝ»ñÇ Ñ»ï ϳåí³Í ѳñ³µ»ñáõÃÛáõÝÝ»ñÁ: úñ»ÝùÇ ÁݹáõÝٳٵ ݳ»õ Ïϳñ·³íáñí»Ý Ù³ÝÏ³Ï³Ý ëÝÝ¹Ç »õ ѳñ³ÏÇó ³åñ³ÝùÝ»ñÇ ³ñï³¹ñáõÃ۳ݫ åÇï³Ï³íáñٳݫ í³×³éùÇ« µ³ßËٳݫ ·áí³½¹Ç »õ áñ»õ¿ ³ÛÉ Ó»õáí Ëñ³Ëáõëٳݫ ÇÝãå»ë ݳ»õ ¹ñ³Ýó Ù³ëÇÝ Çñ³½»ÏÙ³Ý »õ ï»Õ»ÏáõÃÛáõÝÝ»ñÇ ï³ñ³ÍÙ³Ý Ñ»ï ϳåí³Í ѳñ³µ»ñáõÃÛáõÝÝ»ñÁ:
ÐÐ ²½·³ÛÇÝ ÅáÕáíÇ ùÝݳñÏÙ³ÝÁ Ý»ñϳ۳óíáÕ ûñ»ÝùÝ»ñÇ Ý³Ë³·Í»ñÇ ÷³Ã»ÃÇ ÁݹáõÝáõÙÁ ÏÝå³ëïÇ »ñ»Ë³ÛÇ ëÝáõóÙ³Ý áÉáñïáõÙ ³éϳ ÑÇÙݳËݹÇñÝ»ñÇ ÉáõÍÙ³ÝÁ »õ ³ÛÝ ·áñÍáÝÝ»ñÇ í»ñ³óÙ³ÝÁ« áñáÝù ËáãÁݹáïáõÙ »Ý ÏñÍùáí ëÝáõóÙ³Ý Ëñ³ËáõëáõÙÁ` ûñ»Ýë¹ñáñ»Ý ³Ùñ³·ñ»Éáí ³Û¹ µÝ³·³í³éÇÝ ³éÝãíáÕ ÙÇç³½·³ÛÇÝ ÷áñÓÝ áõ å³Ñ³ÝçÝ»ñÁ: