Armenian   Russian    

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՕՐԵՆՔԸ

ԶԵՆՔԻ ՄԱՍԻՆ

Ընդունվել է 03.07.1998

Սույն օրենքը կարգավորում է Հայաստանի Հանրապետության տարածքում քաղաքացիական, ծառայողական, ինչպես նաեւ ձեռքի մարտական հրաձգային եւ մարտական սառը զենքի շրջանառության ժամանակ ծագող հարաբերությունները:

Սույն օրենքի դրույթները տարածվում են նաեւ զենքի փամփուշտների եւ ռազմամթերքի շրջանառության վրա:

Հոդված 1. Սույն օրենքում օգտագործվող հիմնական հասկացությունները

Սույն օրենքում օգտագործվում են հետեւյալ հիմնական հասկացությունները`

ա) զենք` իրենց կառուցվածքով կենդանի կամ այլ նշանակետ խոցելու կամ ազդանշան արձակելու համար նախատեսված սարքեր եւ առարկաներ.

բ) հրազեն ՝ վառոդի կամ այլ լիցքի էներգիայի հաշվին՝ նպատակաուղղված շարժում ստացած գնդակի միջոցով տարածության վրա գտնվող նշանակետի մեխանիկական խոցման համար նախատեսված զենք, որի հիմնական բաղկացուցիչ մասերն են՝ փողը, փակաղակը, թմբուկը, իրանը, փողի պահպանակը.

գ) սառը զենք՝ մարդու մկանային ուժի օգնությամբ, օբյեկտի հետ անմիջական շփման ժամանակ այն խոցելու համար նախատեսված զենք.

դ) նետողական զենք՝ մարդու մկանային ուժի կամ մեխանիկական սարքի օգնությամբ նպատակաուղղված շարժում ստացող նետման համար հարմարեցված առարկաների ( այսուհետ՝ նետվող հարմարանք ) միջոցով որոշակի հեռավորության վրա գտնվող կենդանի նշանակետը խոցելու համար հատուկ նախատեսված զենք.

ե) օդաճնշիչ զենք ՝ սեղմված, հեղուկ կամ պինդ գազային նյութի էներգիայի հաշվին նպատակաուղղված շարժում ստացող նետվող հարմարանքի միջոցով նշանակետը խոցելու համար նախատեսված զենք.

զ) գազային զենք ՝ օգտագործման համար թույլատրված արցունքաբեր կամ գրգռիչ նյութերի կիրառմամբ կենդանի նշանակետը ժամանակավորապես շարքից հանելու համար նախատեսված զենք.

է) ազդանշանային զենք՝ իր կառուցվածքով միայն լուսային, ծխային կամ ձայնային ազդանշաններ արձակելու համար նախատեսված զենք.

ը) ռազմամթերք՝ նշանակետը խոցելու համար նախատեսված զինման առարկաներ, սարքեր եւ նետվող հարմարանքներ, որոնք պարունակում են պայթուցիկ, նետողական, հրատեխնիկական, արտամղիչ լիցքեր կամ դրանց համակցություն.

թ) փամփուշտ՝ զենքից կրակելու համար նախատեսված համասարք, որը պարկուճի օգնությամբ մեկ ամբողջության մեջ ներառում է բռնկվող միջոցներ, նետողական լիցք եւ նետվող հարմարանք.

ժ) զենքի եւ հրազենի հիմնական մասերի (այսուհետ՝ զենք) շրջանառություն՝ զենքի արտադրություն, առեւտուր, վաճառք, փոխանցում, ձեռքբերում, հավաքածուների կազմում եւ ցուցադրում, հաշվառում, պահպանում, կրում, փոխադրում, տեղափոխում, օգտագործում, վերցնում եւ ոչնչացում, ինչպես նաեւ ներկրում Հայաստանի Հանրապետության տարածք եւ արտահանում Հայաստանի Հանրապետությունից (այսուհետ՝ համապատասխանաբար ներկրում եւ արտահանում).

ժա) զենքի արտադրություն՝ զենքի հետազոտություն, մշակում, փորձարկում, պատրաստում, գեղարվեստական հարդարում, նորոգում, ինչպես նաեւ ռազմամթերքի, փամփուշտների եւ դրանց բաղկացուցիչ մասերի պատրաստում:

Զենք չեն համարվում կառուցվածքով զենքին նմանվող, սակայն տնտեսական-կենցաղային, արտադրական եւ սպորտային նշանակություն ունեցող սերտիֆիկացված իրերը (այսուհետ՝ կառուցվածքով զենքին նմանվող իրեր):

Հոդված 2. Զենքի տեսակները

Զենքը, ըստ համապատասխան սուբյեկտների կողմից օգտագործման նպատակայնության, ինչպես նաեւ հիմնական չափանիշների եւ բնութագրող հատկանիշների, ստորաբաժանվում է՝

ա) քաղաքացիական.

բ) ծառայողական.

գ) ձեռքի մարտական հրաձգային եւ մարտական սառը (այսուհետ՝ մարտական) զենքի:

Հոդված 3. Քաղաքացիական զենք

Քաղաքացիական է համարվում այն զենքը, որը նախատեսված է Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիների ինքնապաշտպանության, ինչպես նաեւ որսորդությամբ եւ սպորտով զբաղվելու համար: Քաղաքացիական զենք համարվող հրազենը պետք է իր կառուցվածքով բացառի կրակահերթով կրակելու հնարավորությունը եւ չպետք է ունենա տասը փամփուշտից ավելի տարողունակությամբ պահունակ ( թմբուկ ) :

Քաղաքացիական զենքը ստորաբաժանվում է.

1. Ինքնապաշտպանական զենքի՝

ա) ողորկ-երկարափող հրազեն՝ այդ թվում՝ Հայաստանի Հանրապետության առողջապահության հանրապետական գործադիր մարմնի (այսուհետ՝ առողջապահության հանրապետական մարմին) սահմանած վնասվածքային գործողության նորմերին համապատասխանող փամփուշտներով հրազեն.

բ) անփող հրազեն՝ առողջապահության հանրապետական մարմնի սահմանած վնասվածքային, գազային եւ լուսաձայնային ազդեցության նորմերին համապատասխանող փամփուշտներով հրազեն.

գ) գազային զենք՝ առողջապահության հանրապետական մարմնի կողմից կիրառման համար թույլատրված արցունքաբեր կամ գրգռիչ նյութերով լիցքավորված գազային ատրճանակներ (այդ թվում՝ թմբուկավոր ռեւոլվեր), դրանց փամփուշտներ, մեխանիկական փոշեցրիչներ, աերոզոլային եւ այլ սարքեր.

դ) Հայաստանի Հանրապետության ստանդարտացման, չափագիտության եւ սերտիֆիկացման հանրապետական գործադիր մարմնի (այսուհետ՝ ստանդարտացման, չափագիտության եւ սերտիֆիկացման հանրապետական մարմին ) պահանջներին եւ առողջապահության հանրապետական մարմնի սահմանած նորմերին համապատասխանող էլեկտրահարող սարքեր եւ կայծային պարպիչներ:

2. Սպորտային զենքի՝

ա) ակոսափող հրազեն.

բ) ողորկափող հրազեն.

գ) սառը շեղբավոր զենք.

դ) նետողական զենք.

ե) օդաճնշիչ զենք՝ ոչ ավելի, քան 3 ջոուլ փողային էներգիայով:

3. Որսորդական զենքի՝

ա) ակոսափող հրազեն.

բ) ողորկափող հրազեն, այդ թվում՝ 140 մմ-ից ոչ ավելի երկարության ակոսավոր մասով.

գ) համակցված հրազեն (ողորկափող եւ ակոսափող), այդ թվում՝ փոփոխվող, ներդրվող ակոսավոր փողով.

դ) օդաճնշիչ զենք՝ ոչ ավելի, քան 25 ջոուլ փողային էներգիայով.

ե) սառը շեղբավոր զենք:

4. Ազդանշանային զենքի։

Հոդված 4. Ծառայողական զենք

Ծառայողական զենքի շարքին է դասվում այն զենքը, որը նախատեսված է պետական մարմինների պաշտոնատար անձանց եւ իրավաբանական անձանց աշխատողների օգտագործման համար, որոնց օրենսդրությամբ թույլատրվում է պահել, կրել եւ օգտագործել այդ զենքը՝ ինքնապաշտպանության կամ օրենքով նրանց վրա դրված՝ քաղաքացիների կյանքի, առողջության, սեփականության պաշտպանության, բնության, բնական պաշարների, արժեքավոր եւ վտանգավոր բեռների, հատուկ թղթակցության պահպանության պարտականությունների կատարման համար:

Ձեռնարկությունները, հիմնարկները եւ կազմակերպությունները, որոնց վրա օրենսդրությամբ դրված են այնպիսի գործառույթներ, որոնք կապված են ծառայողական զենք օգտագործելու կամ գործադրելու հետ, համարվում են հատուկ կանոնադրական խնդիրներ իրականացնող իրավաբանական անձինք։

Ծառայողական զենքի շարքին է դասվում ոչ ավելի, քան 300 ջոուլ փողային էներգիայով ողորկափող, կարճ ակոսափող, ինչպես նաեւ երկար ողորկափող հրազենը, որի փամփուշտներն իրենց տեսակով եւ չափերով տարբերվում են մարտական զենքի փամփուշտներից, իսկ գնդակի եւ պարկուճի վրա թողած հետքով՝ քաղաքացիական զենքից, եւ որն իր կառուցվածքով զուրկ է կրակահերթով կրակելու հնարավորությունից եւ ունի տասը փամփուշտից ոչ ավելի տարողունակությամբ պահունակ (թմբուկ): Ողորկափող եւ ակոսափող կարճ փողով հրազենի փամփուշտների գնդակները չեն կարող ունենալ կարծր նյութերից բաղկացած միջնաձող:

Ծառայողական զենքի փամփուշտները պետք է համապատասխանեն Հայաստանի Հանրապետության ստանդարտներին:

Հոդված 5. Մարտական զենք

Մարտական է համարվում այն զենքը, որն օրենսդրությանը համապատասխան ընդունված է օգտագործել Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանության նախարարության, ներքին գործերի եւ ազգային անվտանգության հանրապետական գործադիր մարմինների, քաղաքացիական պաշտպանության զինված ստորաբաժանումներում եւ պետական սուրհանդակային ծառայության (այսուհետ՝ պետական ռազմականացված կազմակերպություններ) սպառազինության մեջ եւ նախատեսված է մարտական ու օպերատիվ - ծառայողական խնդիրների լուծման համար:

Մարտական զենքի եւ նրա փամփուշտների նոր տեսակները (նմուշները), որոնց կառուցվածքային չափանիշներն արդեն իսկ սպառազինության մեջ գտնվող նույնանման զինատեսակների համեմատությամբ չեն ավելացնում դրանց խոցելիության ուժը, պետական ռազմականացված կազմակերպությունների ղեկավարներն ընդունում են սպառազինման՝ Հայաստանի Հանրապետության կառավարության սահմանած կարգով:

Պետական ռազմականացված կազմակերպություններում մարտական եւ այլ զենքի, դրա փամփուշտների եւ ռազմամթերքի շրջանառության կարգը սահմանում է Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը:

Հոդված 6. Քաղաքացիական եւ ծառայողական զենքի շրջանառության վրա տարածվող սահմանափակումները

Հայաստանի Հանրապետության տարածքում արգելվում է՝

1. Որպես քաղաքացիական եւ ծառայողական զենք՝ շրջանառության մեջ մտցնել՝

ա) 500 մմ-ից պակաս երկարություն ունեցող փողով կամ փողային տուփով եւ փողով, 800 մմ-ից պակաս երկարության (ընդհանուր), տասը փամփուշտից ավելի տարողունակության պահունակով (թմբուկով), ինչպես նաեւ այնպիսի կառուցվածքով երկարափող հրազեն, որը թույլ է տալիս դրա երկարությունը կարճացնել 800 մմ-ից՝ առանց կրակ արձակելու ունակության կորստի.

բ) իր ձեւով եւ տեսքով այլ առարկաների նմանեցված հրազեն.

գ) ակոսափող հրազենի փամփուշտներով կրակելու համար հարմարեցված ողորկափող հրազեն.

դ) ակոսափող հրազենի փամփուշտների չափերին համապատասխան պատրաստված ողորկափող հրազեն.

ե) լախտեր,կռփազենք (կաստետներ), բումերանգներ եւ որպես զենք կիրառելու համար հարմարեցված հարվածող, ջարդող, մանրացնող եւ նետողական հատկություններով օժտված այլ առարկաներ, բացառությամբ սպորտային գործիքների.

զ) զրահահար, հրկիզող, պայթուցիկ կամ լուսածիր գործողության գնդակով փամփուշտներ, ինչպես նաեւ կոտորակային գնդակներով փամփուշտներ՝ գազային ատրճանակների (այդ թվում` թմբուկավոր ռեւոլվերի ) համար.

է) զենք եւ այլ առարկաներ, որոնց խոցելու ունակությունը պայմանավորված է ռադիոակտիվ ճառագայթների եւ կենսաբանական գործոնների օգտագործմամբ.

ը) առողջապահության հանրապետական մարմնի կողմից կիրառման չթույլատրված նյարդակաթվածահարող, թունավոր եւ այլ ներգործող նյութերով լիցքավորված, ինչպես նաեւ մեկ մետրից ավելի հեռավորության վրա գտնվող անձին միջին ծանրության վնաս պատճառելու ունակությամբ օժտված գազային զենք.

թ) ստանդարտացման, չափագիտության եւ սերտիֆիկացման հանրապետական մարմնի հետ համաձայնեցված, Հայաստանի Հանրապետության ներքին գործերի հանրապետական գործադիր մարմնի ( այսուհետ՝ ներքին գործերի հանրապետական մարմին) քրեագիտական պահանջներին չհամապատասխանող տեխնիկական բնութագիր ունեցող զենք եւ ռազմամթերք.

ժ) ստանդարտացման, չափագիտության եւ սերտիֆիկացման հանրապետական մարմնի պահանջներին չհամապատասխանող (հաստատված ելակետային նորմերը գերազանցող) չափանիշներով եւ առողջապահության հանրապետական մարմնի կողմից կիրառման համար թույլատրված չափանիշները գերազանցող անփող հրազեն, էլեկտրահարող սարքեր եւ կայծային պարպիչներ.

ժա) 90 մմ-ից ավելի երկարության շեղբով կամ սայրով շեղբավոր սառը զենք եւ դանակներ, որոնց շեղբը կամ սայրը հատուկ կոճակը կամ լծակը սեղմելու միջոցով ինքնաբերաբար դուրս է գալիս բռնակից եւ ամրակցվում կամ դուրս է գալիս բռնակից ծանրության ուժի կամ արագացված շարժման ազդեցության տակ եւ ինքնաբերաբար ամրակցվում։

2. Ակոսափող սպորտային հրազեն, 7,5 ջոուլ փողային էներգիայից ավելի էներգիայով եւ 4,5 մմ տրամաչափը գերազանցող սպորտային օդաճնշիչ զենք, ինչպես նաեւ սպորտային սառը շեղբավոր եւ նետողական զենք պահելը կամ օգտագործելն սպորտային օբյեկտներից դուրս, բացառությամբ աղեղների եւ արբոլետների, որոնք գիտահետազոտական կամ կանխարգելիչ աշխատանքներ տանելու նպատակով օգտագործվում են կենդանական աշխարհի օբյեկտների անշարժացման եւ ներարկումների համար։

Քաղաքացիական եւ ծառայողական զենքի վրա անաղմուկ հրաձգության կամ գիշերային նշանառության հարմարանքներ տեղադրելը, բացառությամբ որսորդության համար նախատեսված նշանառության հարմարանքների, որոնց օգտագործման եւ վաճառքի կարգը սահմանում է Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը։

4. Զենք առաքելը փոստով կամ ուղեբեռով (բագաժով) ուղարկելը։

5. Ժողովների, հանրահավաքների, երթերի, ցույցերի, պիկետների եւ զանգվածային կամ հրապարակային այլ միջոցառումների ժամանակ քաղաքացիների կողմից զենք կրելը։

6. Ինքնապաշտպանության նպատակով քաղաքացիների կողմից երկարափող հրազեն եւ սառը զենք կրելը, բացառությամբ նշված զենքերի տեղափոխման կամ փոխադրման դեպքերի։

7. Միայն արտահանման նպատակով արտադրվող եւ ներմուծող երկրի ներկայացրած տեխնիկական պահանջներին համապատասխանող զենք ու դրա փամփուշտներ վաճառելը, փոխանցելը եւ ձեռք բերելը:

Հոդված 7. Քաղաքացիական եւ ծառայողական զենքի եւ դրանց փամփուշտների սերտիֆիկացումը

Հանրապետության տարածքում արտադրվող, ինչպես նաեւ ներկրվող եւ արտահանվող քաղաքացիական եւ ծառայողական զենքի եւ դրանց փամփուշտների բոլոր մոդելները, ինչպես նաեւ կառուցվածքով զենքի նմանվող իրերն ու առարկաները ենթակա են պարտադիր սերտիֆիկացման` օրենսդրությամբ սահմանված կարգով։

Քաղաքացիական եւ ծառայողական զենքին եւ դրանց փամփուշտներին ներկայացվող տեխնիկական պահանջները եւ փորձարկման մեթոդները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետությունում գործող ստանդարտացման նորմատիվ փաստաթղթերով՝ սույն օրենքի դրույթներին համապատասխան:

Հոդված 8. Քաղաքացիական եւ ծառայողական զենքի եւ դրանց փամփուշտների մասին տեղեկությունների պետական կադաստրը

Քաղաքացիական եւ ծառայողական զենքի եւ դրանց փամփուշտների մասին տեղեկությունների պետական կադաստրը համարվում է հանրապետության տարածքում շրջանառության թույլատրված քաղաքացիական եւ ծառայողական զենքի եւ դրանց փամփուշտների մասին համակարգված տեղեկությունների պաշտոնական ժողովածու:

Կադաստրը հրապարակվում է քաղաքացիական եւ ծառայողական զենքի եւ դրանց փամփուշտների մոդելների ցանկի հիման վրա, որում ընդգրկված տվյալները մտցվում են Հայաստանի Հանրապետության կառավարության կողմից եռամսյակը մեկ անգամ հաստատվող կադաստրի մեջ կամ հանվում՝ կադաստրից: Կադաստրի մեջ չեն մտցվում շեղբավոր եւ նետողական զենքի, հանրապետությունում արտադրվող, ներկրվող եւ արտահանվող քաղաքացիական զենքի նմուշ օրինակների վերաբերյալ տվյալները:

Կադաստրը վարում է ստանդարտացման, չափագիտության եւ սերտիֆիկացման հանրապետական մարմինը՝ Հայաստանի Հանրապետության կառավարության սահմանած կարգով: Կադաստրում փոփոխություններ են մտցվում քաղաքացիական եւ ծառայողական զենքի կամ դրանց փամփուշտների մոդելների ցանկը հաստատելուց հետո՝ ոչ ուշ, քան երեք ամսվա ընթացքում, եթե այդ տվյալները ենթակա են կադաստրի մեջ մտնելու կամ հանվելու:

Կադաստրը հրապարակվում է «Հայաստանի Հանրապետության օրենքների, այլ նորմատիվ իրավական ակտերի հրապարակման եւ ուժի մեջ մտնելու կարգի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքով սահմանված կարգով։

Հոդված 9. Զենքի արտադրության, առեւտրի, ձեռքբերման, հավաքածուներ կազմելու կամ դրանք ցուցադրելու լիցենզավորմանը ներկայացվող հիմնական պահանջները

Զենքի արտադրությունը, առեւտուրը, ձեռքբերումը, հավաքածուներ կազմելը կամ դրանք ցուցադրելը Հայաստանի Հանրապետության տարածքում ենթակա են լիցենզավորման, բացառությամբ պետական ռազմականացված կազմակերպությունների կողմից զենքի արտադրության եւ ձեռքբերման դեպքերի:

Զենքի արտադրության լիցենզիան տալիս է Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը, իսկ զենքի առեւտրի, ձեռքբերման, հավաքածուներ կազմելու կամ դրանք ցուցադրելու լիցենզիաները՝ ներքին գործերի հանրապետական մարմինը: Զենքի ձեռքբերման լիցենզիա (բացառությամբ ակոսափող, անփող հրազենի, գազային ատրճանակների եւ թմբուկավոր ռեւոլվերի) կարող են տալ նաեւ ներքին գործերի տարածքային մարմինները (այսուհետ՝ ներքին գործերի մարմիններ):

Լիցենզիա տալու օրվանից հաշված՝ զենքի արտադրության, առեւտրի, հավաքածուներ կազմելու կամ դրանք ցուցադրելու լիցենզիաների գործողության ժամկետը երեք տարի է, իսկ ձեռք բերելունը՝ վեց ամիս, բացառությամբ սույն օրենքի 13 հոդվածում նախատեսված դեպքերի։

Լիցենզիա ստանալու մասին դիմումը նշված մարմինները քննարկում են՝ դիմում տալու օրվանից հաշված մեկ ամսվա ընթացքում: Անհրաժեշտության դեպքում նշված ժամկետը կարող է երկարաձգվել օրենքով սահմանված կարգով: Դիմումում նշվում են տեղեկություններ արտադրության, առեւտրի, ձեռքբերման, հավաքածուներ կազմելու կամ դրանք ցուցադրելու ենթակա զենքի տեսակի, դրա արտադրության լիակատար անվտանգության, հաշվառման եւ պահպանության ապահովման ուղղությամբ ձեռնարկված միջոցառումների մասին: Դիմողը պարտավոր է ներկայացնել նաեւ ձեռնարկության, հիմնարկի կամ կազմակերպության հիմնադրմանը եւ գրանցմանը վերաբերող կամ քաղաքացու անձը հաստատող, ինչպես նաեւ սույն օրենքով նախատեսված այլ փաստաթղթեր:

Զենքի արտադրության, առեւտրի, հավաքածուներ կազմելու կամ դրանք ցուցադրելու լիցենզիաների գործողության ժամկետը դիմումի հիման վրա կարող է երկարաձգվել հինգ տարով, իսկ զենքի ձեռքբերման լիցենզիայի գործողության ժամկետը՝ վեց ամսով: Նշված լիցենզիաների գործողության ժամկետը երկարաձգելու մասին դիմումը ներկայացվում է դրանց գործողության ժամկետը լրանալուց երեք ամիս առաջ: Այն քննարկում են սույն հոդվածի երկրորդ մասում նշված մար-մինները՝ դիմում տալու օրվանից հաշված մեկ ամսվա ընթացքում:

Լիցենզիա տալու կամ դրա գործողության ժամկետը երկարաձգելու մերժման հիմքերն են ՝

ա) դիմողի կողմից անհրաժեշտ տեղեկություններ չներկայացնելը կամ ոչ ճիշտ տեղեկություններ ներկայացնելը.

բ) զենքի արտադրության անվտանգության, հաշվառման եւ պահպանության ապահովման անհնարինությունը կամ այդ պայմանները չապահովելը.

գ) սույն օրենքով նախատեսված այլ հիմքեր:

Լիցենզիա տալու կամ դրա գործողության ժամկետը երկարաձգելու վերաբերյալ դիմումը մերժելու դեպքում նշված մարմինները պարտավոր են այդ մասին գրավոր տեղեկացնել դիմողին՝ նշելով մերժման հիմքը: Լիցենզիա տալու կամ դրա գործողության ժամկետը երկարաձգելու դիմումը մերժելու որոշումը, ինչպես նաեւ դիմումի քննարկման ժամկետների խախտումները դիմումատուն կարող է գանգատարկել դատական կարգով:

Հոդված 10. Զենք ձեռք բերելու իրավունք ունեցող սուբյեկտները

Հայաստանի Հանրապետության տարածքում զենք ձեռք բերելու իրավունք ունեն՝

ա) պետական ռազմականացված կազմակերպությունները.

բ) հատուկ կանոնադրական խնդիրներ իրականացնող իրավաբանական անձինք.

գ) զենքի արտադրությամբ կամ առեւտրով զբաղվող իրավաբանական անձինք (այսուհետ՝ մատակարար իրավաբանական անձինք).

դ) զենքի հավաքածուներ կազմելով կամ դրանք ցուցադրելով զբաղվող իրավաբանական կամ ֆիզիկական անձինք.

ե) մարզական եւ որսորդական տնտեսություն վարող կազմակերպությունները.

զ) ուսումնական հիմնարկները.

է) Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիները.

ը) օտարերկրյա քաղաքացիները։

Հոդված 11. Պետական ռազմականացված կազմակերպությունների՝ զենք ձեռք բերելու իրավունքը

Պետական ռազմականացված կազմակերպություններն իրավունք ունեն իրենց համար ձեռք բերել Հայաստանի Հանրապետության կառավարության սահմանած մարտական, ինչպես նաեւ կադաստր մտցված ցանկացած այլ զենք:

Հոդված 12. Հատուկ կանոնադրական խնդիրներ իրականացնող

իրավաբանական անձանց՝ զենք ձեռք բերելու իրավունքը

Հատուկ կանոնադրական խնդիրներ իրականացնող իրավաբանական անձինք իրավունք ունեն մատակարար իրավաբանական անձանցից ձեռք բերել քաղաքացիական եւ ծառայողական զենք՝ միայն ներքին գործերի հանրապետական մարմնից լիցենզիա ստանալուց հետո:

Հատուկ կանոնադրական խնդիրներ իրականացնող իրավաբանական անձանց աշխատակիցների կողմից օգտագործվող քաղաքացիական եւ ծառայողական զենքի տեսակը, ձեւը, մոդելը եւ քանակը սահմանում է Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը:

Ձեռք բերելու օրվանից երկշաբաթյա ժամկետում զենքը պետք է գրանցվի ներքին գործերի հանրապետական մարմնում: Գրանցման ժամանակ զենքի ձեռքբերման օրինականությունը հաստատող փաստաթղթերի հիման վրա հատուկ կանոնադրական խնդիրներ իրականացնող իրավաբանական անձանց տրվում է զենք պահելու եւ օգտագործելու թույլտվություն` երեք տարի ժամանակով: Թույլտվության ձեւը սահմանում է ներքին գործերի հանրապետական մարմինը: Թույլտվության գործողության ժամկետը երկարաձգվում է սույն օրենքի 9 հոդվածի հինգերորդ մասով սահմանված կարգին համապատասխան:

Հայաստանի Հանրապետության կառավարության սահմանած կարգով՝ հատուկ կանոնադրական խնդիրներ իրականացնող իրավաբանական անձինք իրավունք ունեն ժամանակավոր օգտագործման համար ներքին գործերի հանրապետական մարմնից ստանալ մարտական զենքի առանձին տեսակներ, օրենքով իրենց վրա դրված՝ զենքի, ռազմամթերքի, մարտական տեխնիկայի արտադրության եւ պահման, հատկապես վտանգավոր էկոլոգիական արտադրությունների օբյեկտների, բնության եւ բնական պաշարների, դրամական միջոցների եւ արժեքների պատրաստման եւ պահման, թանկարժեք մետաղների ու քարերի արդյունահանման, վերամշակման եւ պահման վայրերի, օտարերկրյա պետություններում Հայաստանի Հանրապետության դիվանագիտական ներկայացուցչությունների եւ հատկապես կարեւոր այլ օբյեկտների պահպանության, ինչպես նաեւ հատկապես վտանգավոր բեռների, զենքի, ռազմամթերքի, մարտական տեխնիկայի, դրամական միջոցների ու արժեքների, պետական եւ ծառայողական գաղտնիք պարունակող դիվանագիտական փոստի ու թղթակցության, պետական եւ ծառայողական գաղտնիքի շարքին դասվող տեղեկությունների կրողներ պարունակող բեռների տեղափոխման պարտականությունների կատարման նպատակով:

Հատուկ կանոնադրական խնդիրներ իրականացնող իրավաբանական անձանց արգելվում է սույն օրենքով չնախատեսված այլ նպատակներով մարտական զենք օգտագործելը։

Ձեռնարկություններին, հիմնարկներին ու կազմակերպություններին, որոնք, համաձայն գործող օրենսդրության, պարտավոր են պահպանել Հայաստանի Հանրապետության որսի եւ ձկան պաշարները, թույլատրվում է որպես ծառայողական զենք ձեռք բերել եւ օգտագործել ակոսափող որսորդական hրազեն:

Հատուկ կանոնադրական խնդիրներ իրականացնող իրավաբանական անձանց աշխատողներին զենքը տրվում է իրավաբանական անձի ղեկավարի գրավոր հրամանով, եթե այդ աշխատողներն անցել են հատուկ պատրաստություն եւ ներքին գործերի մարմիններից ստացել զենք պահելու ու կրելու թույլտվություն: Այդ աշխատողները պարտավոր են պարբերաբար անցնել հրազենի գործադրման անհրաժեշտություն առաջացնող իրադրություններում գործելու՝ իրենց պիտանիությունը որոշող ստուգումներ: Նշված աշխատողների հատուկ պատրաստությունն իրականացնում են ներքին գործերի մարմինները՝ պայմանագրային հիմունքներով:

Հատուկ պատրաստության ծրագիրը եւ ստուգումներ անցկացնելու կարգը սահմանում է ներքին գործերի հանրապետական մարմինը:

Հոդված 13. Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիների՝ զենք ձեռք բերելու իրավունքը

Քաղաքացիական զենք ձեռք բերելու իրավունք ունի Հայաստանի Հանրապետության 18 տարին լրացած քաղաքացին (մինչեւ սույն հոդվածի վերջը՝ քաղաքացի)՝ սույն օրենքի 9 հոդվածի երկրորդ մասով նախատեսված՝ լիցենզիա տալու լիազորությամբ օժտված ներքին գործերի համապատասխան մարմնից (այսուհետ՝ ներքին գործերի համապատասխան մարմին) զենքի որոշակի տեսակ ձեռք բերելու համար լիցենզիա ստանալուց հետո:

Քաղաքացին լիցենզիայի հիման վրա իրավունք ունի ձեռք բերել անփող հրազեն, գազային ատրճանակներ (այդ թվում` թմբուկավոր ռեւոլվեր), ազդանշանային զենք, որոնք երկշաբաթյա ժամկետում պետք է գրանցվեն ներքին գործերի համապատասխան մարմնում: Լիցենզիայում թույլատրվում է գրանցել վերը նշված զենքի տեսակներից ոչ ավելի, քան հինգ միավոր: Լիցենզիան տրվում է մինչեւ հինգ տարի ժամանակով եւ միաժամանակ համարվում է զենք պահելու եւ կրելու թույլտվություն, եթե նրանում կատարվել է համապատասխան նշում զենքի գրանցման վերաբերյալ: Լիցենզիայի ժամկետը կարող է երկարաձգվել սույն օրենքի 9 հոդվածի հինգերորդ մասով սահմանված կարգով:

Մեխանիկական փոշեցրիչները, աերոզոլային եւ այլ սարքերը, որոնք լիցքավորված են արցունքաբեր կամ գրգռիչ նյութերով, էլեկտրահարող սարքերը, կայծային պարպիչները, ոչ ավելի, քան 7,5 ջոուլ փողային էներգիայով եւ մինչեւ 4,5 մմ տրամաչափով օդաճնշիչ զենքի տեսակները գրանցման ենթակա չեն, եւ քաղաքացին իրավունք ունի դրանք ձեռք բերել առանց լիցենզիայի:

Սույն օրենքի 3 հոդվածի երկրորդ մասի 1-ին կետում նշված ողորկ-երկարափող հրազենը քաղաքացին ներքին գործերի համապատասխան մարմնի տված լիցենզիայի հիման վրա իրավունք ունի ինքնապաշտպանության նպատակով ձեռք բերել՝ առանց այն կրելու իրավունքի:

Սպորտային եւ որսորդական ողորկ-երկարափող հրազեն ու որսորդական օդաճնշիչ զենք ձեռք բերելու իրավունք ունի որսորդների հասարակական կազմակերպության անդամ-քաղաքացին:

Ակոսափող որսորդական հրազեն կարող է ձեռք բերել որսորդության հետ կապված մասնագիտական գործունեությամբ զբաղվող, ռազմականացված կազմակերպության (համաձայն սույն օրենքի 5 հոդվածի) աշխատակից համարվող կամ ոչ պակաս հինգ տարի սեփականության իրավունքով ողորկ-երկարափող որսորդական հրազեն ունեցող եւ այդ ընթացքում որսորդության, զենքի արտադրության, առեւտրի, վաճառքի, ձեռք բերելու, փոխանցելու, հավաքածուներ կազմելու կամ դրանք ցուցադրելու, հաշվառելու, պահպանելու, կրելու, փոխադրելու, տեղափոխելու եւ օգտագործելու կանոնների հետ կապված իրավախախ-տումներ թույլ չտված քաղաքացին, որին սահմանված կարգով տրված է որսորդությամբ զբաղվելու իրավունք: Որսորդական ակոսափող հրազեն ձեռք բերելու իրավունք վերապահող մասնագիտությունների ցանկը սահմանում է Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը։

Քաղաքացուն թույլատրվում է ձեռք բերել ոչ ավելի, քան երեք միավոր որսորդական ակոսափող հրազեն եւ հինգ միավոր որսորդական ողորկ-երկարափող հրազեն, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ նշված զենքի տեսակները հավաքածուներ կազմելու օբյեկտ են:

Որսորդական շեղբավոր սառը զենք ձեռք բերելու իրավունք ունի որսորդական հրազեն պահելու եւ կրելու թույլտվություն ստացած քաղաքացին: Ձեռք բերված որսորդական շեղբավոր սառը զենքը վաճառող կազմակերպությունն անմիջապես գրանցում է քաղաքացու՝ որսորդությամբ զբաղվելու իրավունքը հաստատող փաստաթղթում:

Քաղաքացու կողմից ձեռք բերված երկարափող հրազենը, ինչպես նաեւ որսորդական օդաճնշիչ զենքը ձեռքբերման օրվանից հաշված երկշաբաթյա ժամկետում ենթակա է գրանցման ներքին գործերի համապատասխան մարմնում:

Ինքնապաշտպանական ողորկ-երկարափող հրազենի գրանցման ժամանակ քաղաքացուն, զենքի ձեռքբերման օրինականությունը հաստատող փաստաթղթերի հիման վրա, ներքին գործերի համապատասխան մարմինը տալիս է այն պահելու, իսկ օդաճնշիչ զենքի, ինչպես նաեւ սպորտային եւ որսորդական ողորկ-երկարափող հրազենի գրանցման ժամանակ՝ այն պահելու եւ կրելու թույլտվություն՝ հինգ տարի ժամկետով: Ակոսափող հրազենը պահելու եւ կրելու թույլտվությունը նույն ժամկետով տալիս է ներքին գործերի հանրապետական մարմինը: Թույլտվության գործողության ժամկետի երկարաձգումն իրականացվում է սույն օրենքի 9 հոդվածով սահմանված կարգով: Թույլտվության ձեւը սահմանում է ներքին գործերի հանրապետական մարմինը:

Ազդանշանային զենք ձեռք բերելու իրավունք ունեցող քաղաքացիների կատեգորիաները, ելնելով այն ձեռք բերելու նպատակից եւ անհրաժեշտությունից, սահմանում է ներքին գործերի հանրապետական մարմինը:

Զենք ձեռք բերելու լիցենզիա ստանալու համար քաղաքացին պարտավոր է ներքին գործերի համապատասխան մարմին ներկայացնել սահմանված ձեւի դիմում, բժշկական եզրակացություն՝ զենքի տիրապետմանը խոչընդոտող այնպիսի հիվանդությունների բացակայության մասին, որոնք կապված են տեսողու-թյան խախտման, հոգեկան հիվանդության, ալկոհոլամոլության կամ թմրամոլության հետ, ինչպես նաեւ Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիությունը հաստատող փաստաթուղթ եւ սույն օրենքի 9 հոդվածի չորրորդ մասով նախատեսված այլ փաստաթղթեր:

Ինքնապաշտպանական ողորկ-երկարափող եւ անփող հրազեն, գազային ատրճանակներ (այդ թվում` թմբուկավոր ռեւոլվեր ) եւ ազդանշանային զենք առաջին անգամ ձեռք բերող անձինք, բացի զենք պահելու կամ պահելու եւ կրելու թույլտվություն ունեցող անձանցից, պարտավոր են բնակության վայրի ներքին գործերի մարմիններում անցնել ստուգում զենքի հետ անվտանգ վարվելու կանոնների իմացության շուրջ՝ ներքին գործերի հանրապետական մարմնի սահմանած ծրագրով։

Սպորտային ողորկափող հրազեն եւ որսորդական զենք առաջին անգամ ձեռք բերող քաղաքացիները, որսորդությամբ զբաղվելու իրավունք վերապահող փաստաթուղթ ստանալիս պարտավոր են Հայաստանի Հանրապետության կառավարության լիազորած կազմակերպություններում, ներքին գործերի հանրապետական մարմնի հետ համաձայնեցված ծրագրով, ստուգում անցնել զենքի հետ վարվելու կանոնների իմացության շուրջ:

Քաղաքացիական զենք ձեռք բերելու լիցենզիա չի տրվում՝

ա) սույն օրենքով սահմանված տարիքի չհասած քաղաքացուն.

բ) զենքի տիրապետմանը խոչընդոտող հիվանդությունների բացակայության մասին բժշկական եզրակացություն չներկայացնողներին.

գ) դիտավորյալ հանցագործություն կատարելու համար դատապարտված անձանց, որոնց դատվածությունն օրենքով սահմանված կարգով չի մարվել.

դ) հանցագործություն կատարելու համար պատիժ կրողներին.

ե) մեկ տարվա ընթացքում կրկնակի հասարակական կամ կառավարման սահմանված կարգի դեմ ուղղված վարչական իրավախախտումներ կատարողներին.

զ) մշտական բնակության վայր չունեցողներին.

է) զենքի հետ անվտանգ վարվելու կանոնների իմացության շուրջ ստուգում անցնելու փաստը հաստատող, ինչպես նաեւ սույն օրենքով նախատեսված այլ անհրաժեշտ փաստաթղթեր չներկայացնողներին:

Զենքի տիրապետմանը խոչընդոտող հիվանդությունների եւ ֆիզիկական թերությունների ցանկը որոշում է Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը։

Բժշկական ստուգման կարգը սահմանում է առողջապահության հանրապետական մարմինը:

Կառուցվածքով զենքի նմանվող իրերը, ոչ ավելի, քան 3 ջոուլ փողային էներգիայով օդաճնշիչ հրացանները, ատրճանակները (այդ թվում` թմբուկավոր ռեւոլվեր), ոչ ավելի, քան 6 մմ տրամաչափի ազդանշանային ատրճանակները (այդ թվում` թմբուկավոր ռեւոլվեր ) եւ դրանց փամփուշտները, որոնք մտած են կադաստր՝ որպես հրազեն եւ գազային զենք, ձեռք են բերվում առանց լիցենզիայի եւ գրանցման ենթակա չեն:

Հոդված 14. Հայաստանի Հանրապետության տարածքում օտարերկրյա քաղաքացիների կողմից քաղաքացիական զենք ձեռք բերելը, ներկրելը եւ արտահանելը

Օտարերկրյա քաղաքացիները Հայաստանի Հանրապետության տարածքում կարող են քաղաքացիական զենք ձեռք բերել ներքին գործերի հանրապետական մարմնի տված լիցենզիաներով՝ օտարերկրյա պետությունների դիվանագիտական եւ հյուպատոսական ներկայացուցչությունների միջնորդության հիման վրա, պայմանով, որ զենքը ձեռք բերելու օրվանից ոչ ուշ, քան հինգ օրվա ընթացքում, այն դուրս տարվի հանրապետությունից:

Արցունքաբեր կամ գրգռիչ նյութերով լիցքավորված մեխանիկական փոշեցրիչները, աերոզոլային էլեկտրահարող սարքերը, կայծային պարպիչները, 7,5 ջոուլ փողային էներգիայով եւ ներառյալ մինչեւ 4,5 մմ տրամաչափի օդաճնշիչ զենքն օտարերկրյա քաղաքացիները Հայաստանի Հանրապետության տարածքում իրավունք ունեն ձեռք բերել առանց լիցենզիայի։

Օտարերկրյա քաղաքացիները կարող են որսորդական կամ սպորտային զենք ներկրել միայն որսորդությամբ զբաղվելու լիցենզիա ունեցող իրավաբանական անձի հրավերի եւ նրա հետ կնքված որսորդության կոնտրակտի, ինչպես նաեւ սպորտային միջոցառումներին մասնակցելու հրավերի եւ ներքին գործերի հանրապետական մարմնի թույլտվության առկայության դեպքում: Այդ զենքը հանրապետության տարածքից պետք է դուրս տարվի կոնտրակտի կամ հրավերում նշված ժամկետում:

Օտարերկրյա քաղաքացիներին արգելվում է զենքի բոլոր տեսակների, ձեւերի եւ մոդելների ներկրումը՝ անձնական անվտանգության ապահովման, այլ անձանց կյանքի, առողջության եւ սեփականության պաշտպանության, բեռների ուղեկցման կամ սույն հոդվածի երրորդ մասում չնշված այլ նպատակներով, եթե դրանք նախատեսված չեն Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերով:

Օտարերկրյա քաղաքացիների կողմից հանրապետությունից զենք դուրս բե-րելու ժամկետները, ինչպես նաեւ այն ներկրելու եւ օգտագործելու կարգի խախտման դեպքերում զենքը վերցվում եւ բռնագրավվում է օրենքով սահմանված կարգով:

Հոդված 15. Այլ սուբյեկտների՝ զենք ձեռք բերելու իրավունքը

Զենքի հետազոտմամբ, մշակմամբ, փորձարկմամբ, պատրաստությամբ, նորոգմամբ, զենքի եւ դրա փամփուշտների գեղարվեստական ձեւավորմամբ, ինչպես նաեւ արտադրանքի գնդակադիմացկունության փորձարկմամբ զբաղվող իրավաբանական անձինք իրենց կանոնադրական խնդիրների իրականացման նպատակով իրավունք ունեն ձեռք բերել զենքի արտադրության լիցենզիայով եւ նորմատիվ-տեխնիկական փաստաթղթերով նախատեսված զենքի տեսակներ, ձեւեր եւ մոդելներ, իսկ զենքի առեւտրով զբաղվող իրավաբանական անձինք՝ քաղաքացիական եւ ծառայողական զենք, սպորտային կազմակերպությունները եւ ուսումնական հաստատությունները՝ սպորտային եւ որսորդական զենք, որսորդական տնտեսություն վարող ձեռնարկությունները, հիմնարկները եւ կազմակերպությունները՝ որսորդական զենք:

Օրենսդրության համաձայն՝ հատուկ պետական պաշտպանության ենթակա անձինք իրավունք ունեն ժամանակավոր օգտագործման համար ստանալ ծառայողական, իսկ անհրաժեշտության դեպքում՝ մարտական զենք՝ Հայաստանի Հանրապետության կառավարության սահմանած կարգով:

Սույն հոդվածի առաջին եւ երկրորդ մասերում նշված սուբյեկտները զենքը ձեռք են բերում սույն օրենքի 9 հոդվածով սահմանված կարգով՝ ներքին գործերի համապատասխան մարմինների տված լիցենզիաներով: Ձեռք բերված զենքը ենթակա է գրանցման սույն օրենքի 12 հոդվածով սահմանված կարգով:

Հոդված 16. Զենքի եւ դրա փամփուշտների արտադրությունը

Զենքի եւ դրա փամփուշտների արտադրությունն իրականացնում են զենքի արտադրության լիցենզիա ունեցող իրավաբանական անձինք՝ Հայաստանի Հանրապետության կառավարության սահմանած կարգով՝ ապահովելով արտադրության լիակատար անվտանգությունը, արտադրության ընթացքի նկատմամբ հսկողությունը եւ արտադրանքի համապատասխան որակը:

Պատրաստված զենքի յուրաքանչյուր միավոր պետք է ունենա իր անհատական համարը, բացառությամբ մեխանիկական փոշեցրիչների, արցունքաբեր եւ գրգռիչ նյութերով լիցքավորված աերոզոլային ու այլ սարքերի եւ, ելնելով շահագործման անվտանգության պահանջներից, ենթարկվի պարտադիր փորձարկման՝ հետագայում դրոշմելով կամ ստանդարտացման, չափագիտության եւ սերտիֆիկացման հանրապետական մարմնի սահմանած կարգով դրա վրա համապատասխան նշում կատարելով:

Մարտական զենքը, բացառությամբ փորձնական նմուշների, պատրաստվում է միայն պետական ռազմականացված կազմակերպություններին մատակարարելու կամ օտարերկրյա պետություններ առաքելու նպատակով՝ Հայաստանի Հանրապետության կառավարության սահմանած կարգով:

Որսորդական ողորկափող հրազենի փամփուշտների լիցքավորումն անձնական օգտագործման նպատակով կարող է կատարել զենքը տնօրինողը՝ որսորդական ողորկափող հրազեն պահելու եւ կրելու թույլտվության առկայության դեպքում:

Հոդված 17. Զենքի եւ փամփուշտների ներկրումը եւ արտահանումը

Մարտական զենքի եւ դրա փամփուշտների ներկրումը եւ արտահանումն իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության կառավարության սահմանած կարգով:

Քաղաքացիական եւ ծառայողական զենքի եւ դրանց փամփուշտների ներկրումը եւ արտահանումն իրականացվում է ներքին գործերի հանրապետական մարմնի թույլտվությամբ, իսկ կառուցվածքով զենքի նմանվող իրերինը՝ ներքին գործերի հանրապետական մարմնի համաձայնությամբ՝ նշված զենքի եւ դրա փամփուշտների ու կառուցվածքով զենքի նմանվող իրերի սերտիֆիկացումից հետո:

Զենքի եւ դրա փամփուշտների ներկրումը կարող են իրականացնել մատակարար իրավաբանական անձինք, իսկ արտահանումը՝ զենքի արտադրու-թյան լիցենզիա ունեցող իրավաբանական անձինք:

Այլ անձանց կողմից զենքի ներկրումը եւ արտահանումն իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության կառավարության սահմանած կարգով:

Սպորտային, որսորդական, ինքնապաշտպանական, գազային եւ օդաճնշիչ զենքի եզակի օրինակների ներկրումը եւ արտահանումն իրականացվում է ներքին գործերի հանրապետական մարմնի թույլտվությամբ՝ սույն օրենքի պահանջներին համապատասխան:

Հոդված 18. Քաղաքացիական եւ ծառայողական զենքի եւ դրանց փամփուշտների առեւտուրը

Հայաստանի Հանրապետության տարածքում քաղաքացիական եւ ծառայողական զենքի եւ դրանց փամփուշտների առեւտուր իրականացնելու իրավունք ունեն նշված զենքի եւ ռազմամթերքի արտադրության կամ առեւտրի լիցենզիա ունեցող իրավաբանական անձինք:

Քաղաքացիական եւ ծառայողական զենքի եւ դրանց փամփուշտների առեւտուր իրականացնելու իրավունք ունեցող իրավաբանական անձինք պարտավոր են՝

ա) ունենալ հիմնադրման եւ գրանցման համապատասխան փաստաթղթեր, ինչպես նաեւ քաղաքացիական եւ ծառայողական զենքի եւ դրանց փամփուշտների արտադրությամբ կամ դրանց առեւտրով զբաղվելու լիցենզիա.

բ) ունենալ վաճառվող քաղաքացիական եւ ծառայողական զենքի եւ դրանց փամփուշտների սերտիֆիկատ, ինչպես նաեւ նշված զենքը պահելու թույլտվություն՝ տրված ներքին գործերի հանրապետական մարմնի կողմից.

գ) պահանջել գնորդից ներկայացնելու տվյալ զենքի տեսակի ձեռքբերման լիցենզիա, բացառությամբ այն զենքերի, որոնց ձեռքբերման համար լիցենզիա չի պահանջվում, ապահովել ձեռք բերվող եւ վաճառվող զենքի հաշվառումը, ինչպես նաեւ հաշվառման փաստաթղթերի պահպանությունը տասը տարի ժամանակով.

դ) ամենամսյա տեղեկություններ ներկայացնել ներքին գործերի մարմիններ՝ վաճառված քաղաքացիական, ծառայողական զենքերի, դրանց փամփուշտների եւ դրանք ձեռք բերող անձանց մասին՝ ներքին գործերի հանրապետական մարմնի սահմանած ձեւով եւ կարգով.

ե) գնորդի լիցենզիայում գրանցել վաճառվող գազային ատրճանակները (այդ թվում՝ թմբուկավոր ռեւոլվեր), անփող հրազենը, ազդանշանային զենքը, իսկ որսորդների հասարակական կազմակերպության անդամ-քաղաքացու վկայականում՝ շեղբավոր որսորդական սառը զենքը.

զ) ապահովել զենքի պատշաճ պահպանությունը եւ այն պահելու անվտանգությունը.

է) կենտրոնացված հաշվառում տանելու նպատակով՝ հանրապետական գնդակապարկուճային հաշվառման քարտադարան ներկայացնել ակոսափող քաղաքացիական եւ ծառայողական զենքից կրակված գնդակներն ու պարկուճները՝ ներքին գործերի հանրապետական մարմնի սահմանած կարգով :

Վաճառքի ենթակա չեն սերտիֆիկատ, անհատական համար եւ դրոշմ չունեցող քաղաքացիական եւ ծառայողական զենքը, ինչպես նաեւ պետական ստանդարտին համապատասխանելու մասին համապատասխան նշան չունեցող փամփուշտները:

Արգելվում է՝

ա) քաղաքացիական եւ ծառայողական զենք վաճառել զենք ձեռք բերելու լիցենզիա չունեցող իրավաբանական անձանց, իսկ դրանց փամփուշտները՝ զենք պահելու կամ պահելու եւ կրելու թույլտվություն չներկայացրած իրավաբանական անձանց.

բ) քաղաքացիական եւ ծառայողական զենքի եւ դրանց փամփուշտների առեւտրի լիցենզիա ունեցող իրավաբանական անձանց միեւնույն վաճառասրահում իրականացնել զենքի եւ այլ ապրանքների համատեղ վաճառք, բացառությամբ սպորտային, որսորդական կամ ձկնորսական պատկանելության հարմարանքների եւ զենքի պահեստամասերի:

Քաղաքացիական եւ ծառայողական զենքի եւ դրանց փամփուշտների առեւտրով զբաղվելու լիցենզիա ունեցող իրավաբանական անձանց դուստր ձեռնարկությունները պարտավոր են նմանօրինակ գործունեությամբ զբաղվելու համար սահմանված կարգով ձեռք բերել առանձին լիցենզիա:

Հոդված 19. Զենքի վաճառքը կամ փոխանցումը պետական ռազմականացված կազմակերպությունների կողմից

Պետական ռազմականացված կազմակերպություններն իրավունք ունեն իրենց սպառազինության մեջ գտնվող մարտական զենքը վաճառել կամ փոխանցել Հայաստանի Հանրապետության կառավարության սահմանած կարգով, իսկ քաղաքացիական եւ ծառայողական զենքը եւ դրանց փամփուշտներն իրացնել դրանց առեւտրով զբաղվելու լիցենզիա ունեցող իրավաբանական անձանց միջոցով:

Պետական ռազմականացված կազմակերպությունների ղեկավարները, Հայաստանի Հանրապետության կառավարության սահմանած կարգով, իրավունք ունեն կարճափող հրազենը պահելու եւ կրելու նպատակով փոխանցել որոշակի կարգի զինծառայողներին եւ կենսաթոշակի անցած պետական ռազմականացված կազմակերպությունների աշխատակիցներին, ինչպես նաեւ ժամանակավորապես հատկացնել պետական մարմինների այն պաշտոնատար անձանց, որոնց օրենքով թույլատրվում է զենք պահել եւ կրել՝ ձեւակերպելով համապատասխան թույլտվու-թյուն ներքին գործերի հանրապետական մարմնի սահմանած կարգով:

Հոդված 20. Զենքով պարգեւատրումը, զենքի վաճառքը, նվիրատվությունը եւ ժառանգումը

Պարգեւատրված զենք է համարվում պետական ռազմականացված կազմակերպությունների ղեկավարների հրամանով՝ նշված կազմակերպությունների զինծառայողներին եւ աշխատակիցներին տրված զենքը, ինչպես նաեւ Հայաստանի Հանրապետության Նախագահի հրամանագրով, Հայաստանի Հանրապետության վարչապետի որոշմամբ, օտարերկրյա պետությունների կամ դրանց կառավարությունների ղեկավարների պարգեւատրման փաստաթղթերի հիման վրա Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիներին տրված զենքը:

Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացուն պարգեւատրված զենք պահելու եւ կրելու թույլտվությունը տալիս է ներքին գործերի հանրապետական մարմինը:

Որպես պարգեւ չի կարող տրվել այն զենքը, որը թույլ է տալիս կրակ արձակել կրակահերթով, ինչպես նաեւ այն զենքը, որի շրջանառությունն արգելված է հանրապետության տարածքում:

Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիներն իրավունք ունեն օրինական հիմքով, սեփականության իրավունքով իրենց պատկանող զենքը վաճառել քաղաքացիական եւ ծառայողական զենքի առեւտրի, հավաքածուներ կազմելու կամ դրանք ցուցադրելու լիցենզիա ունեցող իրավաբանական անձանց կամ պետական ռազմականացված կազմակերպություններին՝ նախապես այդ մասին տեղեկացնելով զենքը պահելու կամ կրելու թույլտվություն տված ներքին գործերի համապատասխան մարմիններին, ինչպես նաեւ զենք ձեռք բերելու, հավաքածուներ կազմելու կամ դրանք ցուցադրելու լիցենզիա ունեցող քաղաքացիներին, զենքի հաշվառման վայրի ներքին գործերի համապատասխան մարմնում այն վերա-գրանցելուց հետո:

Ներքին գործերի համապատասխան մարմիններում գրանցված քաղաքացիական զենքի նվիրատվությունը եւ ժառանգումն իրականացվում է օրենսդրությամբ սահմանված կարգով՝ ժառանգորդի կամ նվիրատվությունն ստացող անձի մոտ քաղաքացիական զենք ձեռք բերելու լիցենզիայի առկայության դեպքում: Քաղաքացիական զենքի սեփականատիրոջ մահվան դեպքում, մինչեւ գույքի ժառանգման հարցը լուծելը եւ քաղաքացիական զենք ձեռք բերելու լիցենզիա ստանալը, զենքը պահելու պատասխանատվությունը կրում է այն գրանցած մարմինը:

Հոդված 21. Քաղաքացիական եւ ծառայողական զենքի եւ դրանց փամփուշտների վաճառքն այլ սուբյեկտների կողմից

Սույն օրենքի 10 հոդվածի 2-7-րդ կետերում նշված՝ զենք ձեռք բերելու իրավունք ունեցող սուբյեկտները կարող են վաճառել օրինական հիմքերով իրենց մոտ գտնվող քաղաքացիական եւ ծառայողական զենքը եւ դրանց փամփուշտները, քաղաքացիական եւ ծառայողական զենքի առեւտրի լիցենզիա ունեցող իրավաբանական անձանց՝ այդ մասին նախապես տեղեկացնելով զենքի հաշվառման վայրի ներքին գործերի համապատասխան մարմնին:

Հոդված 22. Քաղաքացիական եւ ծառայողական զենք եւ դրանց փամփուշտներ պահելը

Քաղաքացիական եւ ծառայողական զենք եւ դրանց փամփուշտները պահել թույլատրվում է ներքին գործերի համապատասխան մարմնում զենք պահելու կամ պահելու եւ կրելու թույլտվություն ստացած իրավաբանական անձանց ու քաղաքացիներին՝ սահմանված կարգով:

Օտարերկրյա քաղաքացիներին Հայաստանի Հանրապետությունում սահմանված կարգով ձեռք բերված քաղաքացիական եւ ծառայողական զենք թույլատրվում է պահել ոչ ավելի, քան հինգ օր:

Իրավաբանական անձանց եւ քաղաքացիներին արգելվում է իրենց գտած կամ այլ անձանցից անօրինական իրենց փոխանցված հրազենը պահելը կամ օգտագործելը: Նշված զենքն անհապաղ պետք է հանձնվի մոտակա ներքին գործերի մարմին:

Զենքը պահվում է այնպիսի պայմաններում, որ ապահովվի դրա պահպանությունը, անվտանգությունը եւ բացառվի կողմնակի անձանց ձեռքն ընկնելու հնարավորությունը:

Զենքը պահելու պայմաններին վերաբերող պահանջները սահմանում է Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը :

Հոդված 23. Լիցենզիաներ, թույլտվություններ եւ սերտիֆիկատներ տալու, դրանց գործողության ժամկետները երկարաձգելու համար համապատասխան տուրքերի գանձման կարգը

Սույն օրենքով նախատեսված լիցենզիաներ, թույլտվություններ, սերտիֆիկատներ տալու, դրանց գործողության ժամկետները երկարաձգելու համար գանձվում է պետական տուրք՝ օրենսդրությամբ սահմանված կարգով եւ չափով:

Հոդված 24. Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիների կողմից զենք գործադրելը

Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիներն օրինական հիմքով իրենց մոտ գտնվող զենքը կարող են գործադրել կյանքի, առողջության եւ սեփականության պաշտպանության համար միայն անհրաժեշտ պաշտպանության կամ ծայրահեղ անհրաժեշտության դեպքում: Զենքի գործադրմանը պետք է նախորդի այդ մասին այն անձին պարզորոշ նախազգուշացնելը, ում նկատմամբ գործադրվում է զենքը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ գործադրման ձգձգումը կարող է անմիջական վտանգի տակ դնել մարդկանց կյանքը կամ կարող է առաջացնել այլ ծանր հետեւանքներ: Անհրաժեշտ պաշտպանության դեպքում զենք գործադրելը չպետք է վնաս պատճառի այլ անձանց:

Արգելվում է հրազեն գործադրել կանանց, հաշմանդամության ակնհայտ նշաններ ունեցող անձանց եւ անչափահասների նկատմամբ, եթե վերջիններիս տարիքն ակնհայտ է կամ հայտնի է հրազեն գործադրողին, բացառությամբ նրանց կողմից զինված կամ խմբակային հարձակման կամ զինված դիմադրության դեպքերի, ինչպես նաեւ մարդկանց զգալի կուտակումների ժամանակ, երբ հրազենի գործադրումից կարող են տուժել այլ անձինք: Զենքի գործադրման յուրաքանչյուր դեպքի մասին, որի հետեւանքով մարդու առողջությանը վնաս է պատճառվել, զենք գործադրողը պարտավոր է անհապաղ, բայց ոչ ուշ, քան 24 ժամվա ընթացքում, այդ մասին հայտնել զենքի գործադրման վայրի ներքին գործերի մարմին:

Սպորտային եւ որսորդական զենքի օգտագործման կանոնները սահմանվում են օրենսդրությամբ:

Հոդված 25. Զենք հաշվառելը, կրելը, տեղափոխելը, ոչնչացնելը, հավաքածուներ կազմելը եւ դրանք ցուցադրելը

Զենք հաշվառելու, կրելու, տեղափոխելու եւ ոչնչացնելու կանոնները սահմանում է Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը :

Զենքի, այդ թվում՝ սույն օրենքով չնախատեսված զենքի հավաքածուներ կազմելով եւ դրանք ցուցադրելով հանրապետության տարածքում զբաղվելու իրավունք ունեն համապատասխան լիցենզիա ունեցող իրավաբանական անձինք եւ քաղաքացիները:

Զենքի, ինչպես նաեւ կառուցվածքով զենքի նմանվող արտադրանքի հավաքածուներ կազմելու եւ դրանք ցուցադրելու կանոնները, արտադրության, առեւտրի, վաճառքի, փոխանցելու, ձեռք բերելու, ցուցադրելու, պահելու եւ փոխադրելու կարգը, ինչպես նաեւ զենքի անվանացանկը սահմանում է Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը:

Հոդված 26. Լիցենզիայի եւ թույլտվությունների ուժը կորցրած ճանաչելը

Քաղաքացիական եւ ծառայողական զենքի արտադրության, առեւտրի, ձեռք բերելու, հավաքածուներ կազմելու կամ դրանք ցուցադրելու լիցենզիաները, ինչպես նաեւ պահելու կամ պահելու եւ կրելու թույլտվություններն ուժը կորցրած են ճանաչում դրանք տված մարմինները, եթե՝

ա) ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձը կամովին հրաժարվել է նշված լիցենզիաներից կամ թույլտվություններից, կամ լուծարվել է իրավաբանական անձը, կամ մահացել է զենքի սեփականատերը.

բ) ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձը բազմիցս (մեկ տարվա ընթացքում ոչ պակաս, քան երկու անգամ) խախտել է կամ չի կատարել սույն օրենքի կամ զենքի շրջանառությունը կանոնակարգող այլ իրավական ակտերի պահանջները.

գ) առաջացել են սույն օրենքով նախատեսված՝ լիցենզիաներ կամ թույլտվություններ ստանալու հնարավորությունը բացառող հանգամանքներ.

դ) ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձը կատարել է իր տնօրինության տակ գտնվող քաղաքացիական եւ ծառայողական զենքի եւ դրանց փամփուշտների այնպիսի կառուցվածքային փոփոխություններ, որոնց հետեւանքով փոխվել են դրանց ձգաբանական կամ մյուս տեխնիկական բնութագրերը:

Սույն հոդվածի «բ» կետում նախատեսված հիմքերով լիցենզիան կամ թույլտվությունն ուժը կորցրած ճանաչելու մասին որոշմանը պետք է նախորդի տվյալ ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձին, լիցենզիա կամ թույլտվություն տված մարմնի կողմից արված նախնական գրավոր նախազգուշացումը, որում պարտադիր նշվում է, թե հատկապես ինչ իրավական նորմեր եւ կանոններ են խախտվել կամ չեն կատարվել, ինչպես նաեւ խախտումների վերացման ժամկետը։

Լիցենզիան կամ թույլտվությունն ուժը կորցրած ճանաչելու որոշումը կարող է գանգատարկվել դատական կարգով:

Լիցենզիան կամ թույլտվությունն ուժը կորցրած ճանաչելու դեպքում, այդպիսիք կրկին ստանալու խնդրանքով իրավաբանական անձինք կարող են դիմել լիցենզիան կամ թույլտվությունն ուժը կորցրած ճանաչելու օրվանից հաշվված երեք տարին, իսկ ֆիզիկական անձինք՝ հինգ տարին լրանալուց հետո:

Լիցենզիայից կամ թույլտվությունից կամովին հրաժարվելու դեպքում այդպիսիք կրկին ստանալու համար ժամկետներ չեն սահմանվում:

Հոդված 27. Զենք եւ դրա փամփուշտներ վերցնելը

Զենք եւ դրա փամփուշտներ վերցնելը կատարում են.

1. Ներքին գործերի համապատասխան մարմինները, եթե՝

ա) բացակայում են քաղաքացիական եւ ծառայողական զենքի եւ դրանց փամփուշտների արտադրության, առեւտրի, ձեռք բերելու, հավաքածուներ կազմելու կամ դրանք ցուցադրելու լիցենզիաները, ինչպես նաեւ զենք պահելու կամ պահելու եւ կրելու թույլտվությունները.

բ) սահմանված կարգով ուժը կորցրած են ճանաչվել նշված լիցենզիաները կամ թույլտվությունները.

գ) մինչեւ օրենսդրությամբ սահմանված կարգով վերջնական որոշում ընդունելը խախտվել են իրավաբանական անձանց կամ քաղաքացիների կողմից զենք եւ դրանց փամփուշտներ ձեռք բերելու, փոխանցելու, հավաքածուներ կազմելու կամ դրանք ցուցադրելու, գրանցելու, հաշվառելու, պահելու, կրելու, տեղափոխելու, փոխադրելու եւ գործադրելու կանոնները.

դ) մեկ տարվա ընթացքում երկուսից ավելի դիմում-գանգատ է ստացվել ներքին գործերի մարմիններում՝ որպես անհաշտ ընտանիք հաշվառման մեջ գտնվող ընտանիքի անդամներից.

ե) քաղաքացիական եւ ծառայողական զենք ու դրանց փամփուշտներ տնօրինողների մոտ հայտնաբերվել են ինքնաշեն կամ նրանց կողմից վերափոխված, ձգաբանական կամ այլ տեխնիկական բնութագրերի փոփոխություններով զենք կամ փամփուշտներ.

զ) մահացել է քաղաքացիական զենքի սեփականատերը, ինչպես նաեւ օրինական հիմունքներով մարտական կամ ծառայողական զենք ունեցող քաղաքացին (մինչեւ ժառանգության եւ զենքը պահելու թույլտվության հարցը լուծելը).

է) լուծարվել է իրավաբանական անձը:

2. Որսորդության, ձկնորսության, բնության եւ բնական պաշարների պահպանության կանոնների վրա պետական վերահսկողություն իրականացնող մարմինները՝ իրենց իրավասության սահմաններում, օրենսդրության խախտման դեպքերը խափանելիս՝ զենքը ներքին գործերի մարմիններին հետագայում հանձնելով:

3. Մաքսային մարմինները՝ մաքսային օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում:

Զենքը եւ դրա փամփուշտները կարող են վերցվել նաեւ օրենսդրությամբ նախատեսված այլ դեպքերում:

Զենքը եւ դրա փամփուշտները վերցնելու կարգը սահմանում է Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը:

Շահագործման համար տեխնիկապես պիտանի, բռնագրավված քաղաքացիական եւ ծառայողական զենքը եւ դրանց փամփուշտները, օրենսդրության համաձայն, ենթակա են իրացման քաղաքացիական կամ ծառայողական զենքի առեւտրի լիցենզիա ունեցող իրավաբանական անձանց միջոցով:

Հոդված 28. Գնդակապարկուճային հաշվառումը

Հայաստանի Հանրապետության տարածքում շրջանառության մեջ գտնվող յուրաքանչյուր միավոր ակոսափող հրազենից կատարվում է նախնական ստուգողական կրակոց՝ արդյունքները հանրապետական գնդակապարկուճային հաշվառման քարտադարանին տրամադրելով:

Հանրապետական գնդակապարկուճային հաշվառման քարտադարանի կազմակերպման եւ գործունեության կարգը սահմանում է Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը :

Հոդված 29. Վերահսկողությունը զենքի շրջանառության նկատմամբ

Հայաստանի Հանրապետությունում քաղաքացիական եւ ծառայողական զենքի շրջանառության նկատմամբ, իրենց իրավասության սահմաններում, վերահսկողություն են իրականացնում Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը, ներքին գործերի, ինչպես նաեւ ստանդարտացման, չափագիտության եւ սերտիֆիկացման հանրապետական մարմինները:

Պետական ռազմականացված կազմակերպությունների սպառազինության մեջ գտնվող զենքի շրջանառության նկատմամբ վերահսկողությունն իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության կառավարության սահմանած կարգով:

Քաղաքացիական եւ ծառայողական զենքի շրջանառության վրա վերահսկողության լիազորություններ ունեցող մարմինների պաշտոնատար անձինք իրավունք ունեն՝

ա) անցկացնել զենքի զննություն՝ դրա արտադրության, առեւտրի, պահման եւ ոչնչացման վայրերում.

բ) սահմանված կարգով անհատույց առգրավել եւ ոչնչացնել հանրապետության տարածքում շրջանառությունն արգելված զենքը, բացառությամբ մինչեւ սույն օրենքն ուժի մեջ մտնելը ձեռք բերված եւ օրինական հիմքերով դրանք տնօրինողների մոտ գտնվող զենքի.

գ) իրենց վերահսկողական գործառույթների իրականացման նպատակով՝ իրավաբանական անձանցից եւ քաղաքացիներից պահանջել ներկայացնելու անհրաժեշտ փաստաթղթեր եւ պատճեններ, գրավոր կամ բանավոր տեղեկություններ.

դ) սահմանված կանոնների խախտումներ հայտնաբերելու դեպքում Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիներին եւ պաշտոնատար անձանց տալ դրանց վերացման մասին պարտադիր կատարման ենթակա հանձնարարականներ.

ե) ձեռնարկել օրենսդրությամբ նախատեսված այլ միջոցներ:
 
 

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՆԱԽԱԳԱՀ` Ռ. ՔՈՉԱՐՅԱՆ

3 օգոստոսի 1998թ.
ՀՕ-246


26.12.2002 «Զենքի մասին» ՀՀ օրենքու լրացում կատարելու մասին
22.02.2007 «Զենքի մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին
30.04.2008 «Զենքի մասին» ՀՀ օրենքում լրացում կատարելու մասին
17.09.2009 «Զենքի մաuին» ՀՀ oրենքում լրացում կատարելու մասին
17.09.2009 «Զենքի մասին» ՀՀ օրենքում լրացում եւ փոփոխություններ կատարելու մասին
14.04.2011 «Զենքի մաuին» ՀՀ օրենքում փոփոխություն կատարելու մասին
19.03.2012 «Զենքի մասին» ՀՀ օրենքում լրացումներ եւ փոփոխություններ կատարելու մասին
07.04.2016 «Զենքի մասին» ՀՀ օրենքում լրացում եւ փոփոխություն կատարելու մասին