National Assembly of the Republic of Armenia | Official Web Page | www.parliament.amNational Assembly of the Republic of Armenia | Official Web Page | www.parliament.am
HOME | MAIL | SITEMAP
ArmenianRussianEnglishFrench
Արխիվ
15.01.2019

Երկ Երք Չրք Հնգ Ուր Շբթ Կիր
01 02 03 04 05 06
07 08 09 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31
 
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎ
ՅՈԹԵՐՈՐԴ ԳՈՒՄԱՐՄԱՆ ԱՌԱՋԻՆ ՆՍՏԱՇՐՋԱՆ

ՍՂԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ N 2

15 հունվարի 2019

Ժամը 10:00

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ Է ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԱԽԱԳԱՀ ԱՐԱՐԱՏ ՄԻՐԶՈՅԱՆԸ
 

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Բարեւ ձեզ: Հարգելի պատգամավորներ, գրանցման համար խնդրում եմ տեղադրել քարտերը: Գրանցում: Գրանցվել է 109 պատգամավոր, քվորումի համար անհրաժեշտ է 67 պատգամավորի գրանցում` քվորում ունենք, կարող ենք սկսել նիստը: Որոշ պատգամավորների մոտ կարծում եմ` չի աշխատել համակարգը: Խնդրում եմ քարտուղարությանը գրանցել: Շնորհակալություն:

Մինչեւ մեր ընդհատված նիստը շարունակելը` սահմանված օրակարգով, նախ` մի քանի հայտարարություն: Ուզում եմ հիշեցնել, որ «ԱԺ կանոնակարգ» ՀՀ սահմանադրական օրենքի 10-րդ հոդվածի 2-րդ կետի համաձայն՝ «Մշտական հանձնաժողովները ստեղծվում են առաջին նստաշրջանում` ԱԺ որոշմամբ», իսկ ըստ «ԱԺ կանոնակարգ» ՀՀ սահմանադրական օրենքի 112-րդ հոդվածի առաջին կետի՝ «Որոշման նախագիծ ներկայացնելու իրավունք ունեն խմբակցությունները»: Հրավիրում եմ այս հարցի շուրջ խմբակցությունների ուշադրությունը: Եթե կա այդպիսի մտադրություն, ապա ճիշտ ժամանակն է դա անել: Շնորհակալություն:

Երկրորդ հայտարարությունը: Հարգելի գործընկերներ, մեր պատգամավոր Վահագն Գրիգորյանը պատգամավորական մանդատից հրաժարվելու դիմում է ներկայացրել` «Իմ քայլը» խմբակցությունից: «ԱԺ կանոնակարգ» ՀՀ սահմանադրական օրենքի 155-րդ հոդվածի առաջին մասի համաձայն՝ պատգամավոր Վահագն Գրիգորյանը հունվարի 15-ին հրաժարականի դիմում է ներկայացրել: Նույն օրենքի 155-րդ հոդվածի երկրորդ մասի համաձայն՝ եթե հրաժարականի հրապարակումից հետո մեկ շաբաթվա ընթացքում պատգամավորը գրավոր դիմումով հետ է վերցնում հրաժարականի մասին իր դիմումը, ապա ԱԺ նախագահն այդ մասին հանդես է գալիս հայտարարությամբ, եթե հետ չի վերցնում հրաժարականի մասին իր դիմումը, ապա նրա լիազորությունների դադարման մասին կազմվում է արձանագրություն, որը ստորագրում եւ հրապարակում է ԱԺ նախագահը: Արձանագրության հրապարակման պահից հրաժարականը համարվում է ընդունված:

Երրորդ հայտարարությունը, որ ցանկանում եմ անել, հարգելի գործընկերներ, մի փոքր պատմական եւ ողբերգական բնույթ ունի: Ճիշտ այս օրերին` 1990 թվականին Բաքվում ընթանում էին հայկական ջարդերը: Ես կարծում եմ, որ մեր ԱԺ-ն` բոլոր պատգամավորները միակամ են՝ դատապարտելու այս բռնությունները, ինչպես նաեւ միակամ են մերժելու բոլոր խտրականության հիման վրա բոլոր տիպի բռնությունները աշխարհի որեւէ անկյունում: Մենք` որպես ժողովուրդ, ով իր պատմության ընթացքում մի քանի անգամ առերեսվել է այսպիսի ողբերգության, կարծում եմ` համաձայն եք, չենք կարող հանդուրժել երբեւէ նման բռնություն որեւէ ազգային փոքրամասնության նկատմամբ: Շնորհակալություն:

Այժմ նիստը շարունակենք ընդհատված պահից: Հերթը խմբակցությունների անունից ելույթներինն է, եւ ամբիոնի մոտ ենք հրավիրում «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության ղեկավար պրն Էդմոն Մարուքյանին: Համեցեք:

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

-Բարի լույս, հարգելի գործընկերներ, հարգելի ԱԺ նախագահ: Երեկ շատ հետաքրքիր, բուռն քննարկումներ ունեցանք: Ես կարծում եմ` քանի որ առաջին նիստն է, դեռեւս ինչ-որ հարցեր կան, որ պետք է ճիշտ դասավորության մեջ, մենք հունի մեջ գցենք, եւ մի քանի կարեւոր շեշտադրումներ ես կցանկանայի անել` երեկվա քննարկումների հետ կապված:

Նախ` պետք է անդրադառնամ հնչած մտքերին, որովհետեւ չեմ կարող չանդրադառնալ: Մեր գործընկերները ԲՀԿ-ից մի քանի ելույթներով փորձում էին մեզ պատասխանել, եւ նաեւ տիկին Թանդիլյանին ուղղված հարցերի հետ կապված՝ պետք է ասեմ: Տեսեք, հարգելի գործընկերներ, հնչեց միտք, որ «Լուսավոր Հայաստան»-ը հայտարարել է, որ ընդդիմություն է իշխանությանը, բայց ընդդիմություն է ԲՀԿ-ին, այդպես է դուրս գալիս, եւ այլն, եւ այլն: Ես կրկին ուզում եմ փարատել ձեր կասկածները: Թե՛ իմ ելույթում, թե՛ պրն Բաբաջանյանի ելույթում մենք հստակ շեշտադրում կատարեցինք, որ մեր ելույթները ձեզ ուղղված չեն, որովհետեւ անտրամաբանական կլինի, որ ձեզ ուղղենք, որովհետեւ դուք ունեք թեկնածու եւ դուք ընտրելու եք ձեր թեկնածուին: Մեր ելույթներն ուղղված են այն խմբակցությանը, որը չունի թեկնածու, եւ հետեւաբար, նրանց ձայներից է կախված, թե ո՞վ է ընտրվելու:

Հետեւաբար, մենք ըստ էության` քաղաքական իմաստով կռիվ ենք տալիս մեր ելույթներով, որպեսզի մեր թեկնածուին ներկայացնենք, պաշտպանենք, որ նա ընտրվի, եւ այդ կռվի մեջ, հարգելի ԲՀԿ, դուք մտնում եք, մեզ հետ կռիվ եք անում: Սա է:

Ես էլի ասում եմ, չգիտեմ, տարբեր բաներ, մեկը հարց է տալիս, ասում է՝ տիկին Թանդիլյան, դուք դավաճանել եք, չգիտեմ ինչ, էն մեկն էն է ասում, էն մեկը` էն: Ժողովուրդ ջան, եթե դրան հասնի, մենք ձեզ հետ որեւէ կռիվ չենք տվել այս առումով, եւ եթե դրա կարիքը լինի, ես ընդհանրապես չեմ հապաղի հետ գնալ, սկսել ինչ-որ բաներ ասել: Օրինակ` մեր կուսակցությունից չեն չէ՞ մարդկանց փողոցում հեռացրել որպես նախարարի պաշտոն եւ հայտարարել հակահեղափոխական: Ձեր կուսակցությունից են արել, բայց մենք դա չենք ասել, եւ հիմա ստիպում եք, որ մենք մտնենք այդ բանավեճի մեջ: Ինչքան ասեք, մենք էլ պետք է ասենք, հետեւաբար, ես ձեզ խնդրում եմ` մի մտեք այդ կռվի մեջ: Ավելին ասեմ` այս մոտեցումը պետք է այսօրվանից ֆիքսել, որովհետեւ մենք, օրինակ` կռվում ենք իշխանության հետ, դուք մտնում եք էդ կռվի արանքը: Կռիվ ունեք՝ ձեր կռիվը տարեք, որովհետեւ ձեր ձայներն էլ պետք է այնտեղից գան:

Հիմա, անցնեմ առաջ: Հարց հնչեց ընդհանրապես, թե ԲՀԿ-ի հետ դուք բանակցե՞լ եք մեկ թեկնածու ունենալու վերաբերյալ: Բազմիցս ասացինք` մենք հրապարակային առաջադրել ենք, ինչպես մեր գործընկերները, հրապարակային ելույթներով պաշտպանում ենք մեր թեկնածուին, ինչպես նաեւ իրենք, որ դուք քվեարկեք, այսինքն` բանակցել, չբանակցել եւ այլն, եւ այլն, սա հրապարակային քաղաքական գործունեություն է, եւ սա է ճանապարհը, այսինքն` եղել է հրապարակային, եւ մեր ելույթները միայն եւ միայն միտված են, որ մենք մեր թեկնածուին ներկայացնենք` մեկ, քաղաքական իրողությունները ներկայացնենք` երկու, եւ ասենք, որ եթե ուզում ենք ունենալ ընդդիմադիր փոխխոսնակ, մեր կարծիքով, պետք է ընտրել տիկին Թանդիլյանին: Սա է:

Այս առումով, նորից բերել հարցեր, օրինակ` չկա՞ երրորդ ճանապարհ: Այդպիսի հարց հնչեց: Ասեմ` կա երրորդ ճանապարհ, որ ձեզ պետք լինի, ես միշտ ձեզ կասեմ, որ կա երրորդ ճանապարհ: Առաջին ճանապարհը` ընտրել տիկին Թանդիլյանին: Երկրորդ ճանապարհը` ընտրել Վահե Էնֆիաջյանին: Երրորդ ճանապարհը` ազատ թողնել՝ ո՞վ ո՞ւմ ուզում է՝ ընտրի:

Տեսա՞ք, որ կար երրորդ ճանապարհ: Միշտ կա երրորդ ճանապարհը, որ հարցնեք, մենք ձեզ կասենք, որ կա երրորդ ճանապարհը: Եվ ընդհանրապես, նաեւ այս դեբատների մասին: Ես կարծում եմ, որ կլինեն, գիտեք, քաղաքականություն է, եւ կարող է՝ մի քիչ շատ մարդիկ ոգեւորվեն, մի քիչ քիչ ոգեւորվեն, սրվեն իրավիճակներ, բայց դրա մեջ որեւէ մեկը երբեք չպետք է որեւէ անձնական բան փնտրի: Վերջին հաշվով, մենք ներկայացնում ենք քաղաքական ուժեր, եւ շատ ճիշտ է, որ ամեն ուժ իր մոտեցումը փորձում է պնդել, եւ ասել, որ սա է իր մոտեցումը, եւ այլն, եւ այլն: Հիմա, մյուսները կորոշեն` քվեարկությամբ կորոշեն:

Մյուս՝ ինձ համար շատ զարմանալի հարցը: Ես նկատեցի նաեւ ելույթներում` «Իմ քայլը» դաշինքի, եւ հարցադրումներում, որ տպավորություն է, որ ուզում են ասել` դուք ինչի՞ց եք վերցրել, որ մենք ուզում ենք ԲՀԿ թեկնածուին ընտրել, որ այդպիսի ելույթներ եք ունենում: Ժողովուրդ ջան, մի քանի անգամ շատ կարեւոր մարդիկ ձեր խմբակցությունից, հարցազրույցներ են տվել եւ ասել են, որ մենք միաձայն որոշել ենք եւ պետք է ընտրենք այսպես: Մենք օդի՞ց ենք վերցնում, որ ելույթներ ենք ունենում: Ի՞նչ կա դրա մեջ զարմանալու, կամ եթե դուք տեղյակ չեք, իրար հետ խոս եք` իմացեք: Այսինքն` գալ այստեղ, մեզ ասել, թե դուք ինչի՞ եք այս բանը ասում, եւ այլն, եւ այլն: Մենք կարդում ենք ձեր հարցազրույցները, դուք էլ` մերը, իմանում ենք այդ հարցազրույցներից, ելույթներ ենք ունենում դրա վերաբերյալ: Ի՞նչ կա այդտեղ զարմանալու, որ մարդիկ զարմանում եւ այդպիսի հարցեր են տալիս:

Համակրանքի, սիմպատիաների մասին: Ժողովուրդ ջան, սա սիմպատիայի հարց չի: Սա կոնկրետ հարց է, որը Սահմանադրությամբ է ամրագրված: Տրված է հնարավորություն յուրաքանչյուր խմբակցության, եւ խմբակցություններն առաջադրում են: Նաեւ գործընկերներից մեկը` իշխանությունից, ասեց, որ Սահմանադրությունը իմպերատիվ ասում է, որ պարտադիր երկու փոխխոսնակները պետք է լինեն իշխանությունից: Սիրելի գործընկերներ, այդպիսի բան չկա, Սահմանադրությունը իմպերատիվ չի ասում, բայց մենք չենք առաջադրել այդ տեղերի համար: Ուղղակի մենք ասում էինք հետեւյալը, որ եթե շատ եք ուզում, որ նաեւ ԲՀԿ-ից փոխխոսնակ ընտրեք, է, ի՞նչ է եղել, մենք դեմ չենք: Լավ է, ասենք` 3 ուժ կա, 5 ուժ չի, որ ասեք` 5 ուժից ո՞նց փոխխոսնակ ընտրենք: Կարող էիք ընտրել` ունենալ ԱԺ նախագահ քաղաքական մեծամասնությունից, մեկ տեղակալ քաղաքական մեծամասնությունից եւ մեկական տեղակալներ ընդդիմադիր երկու խմբակցություններից: Դա էլ կարող էիք անել: Սա է եղել այն գաղափարը, որ ասվել է, այլ ոչ թե, որ Սահմանադրությունը ձեզ պարտադրում է, եւ դուք ստիպված` ստիպված երկու փոխխոսնակների տեղերը վերցրել եք, որովհետեւ Սահմանադրությունն է այդպես: Այդպիսի բան նույնպես, ես ձեզ պետք է ասեմ, որ չկա:

Կրկին պետք է, այստեղ բաներ ունեմ գրած, նշումներ եմ արել, օրինակ` «քաստինգ դե ֆիլե»: Ես չգիտեմ «քաստինգ դե ֆիլե»-ն ինչ է, ես չեմ հետեւում քաստինգներին կամ դե ֆիլեներին, տիկին Զոհրաբյան, դուք հաստատ գիտեք, բայց ամեն դեպքում, ես ձեզ ուղղակի կոչ կանեմ, տիկին Զոհրաբյան, մեր ունեցած ելույթներին, որն ուղղված է «Իմ քայլը» դաշինքին, չպատասխանել, որովհետեւ ես հույս ունեմ, որ «Իմ քայլ»-ից պետք է պատասխանեն մեզ:

Ես վերջում պետք է ասեմ մեր մոտեցումը՝ ընդհանրապես քվեարկության հետ կապված: Քանի որ «Իմ քայլը» դաշինքից, ինչպես արդեն ես նշեցի, մի շարք կարեւոր, առանցքային, քաղաքական դեմքեր արդեն ասել են, որ իրենք քվեարկելու են այն տրամաբանությամբ, որն այստեղ հայտարարվել է, այսինքն` քաղաքական այն ուժի թեկնածուին, որը ավելի շատ ձայն ունի, մենք ազատ կթողնենք խմբակցությանը, այսպիսի որոշում ունենք, երկու փոխխոսնակների ընտրության հետ կապված:

Ինչ վերաբերում է տիկին Թանդիլյանի քվեարկությանը, ապա մենք պնդում ենք, որ այդ առաջադրումն արհեստական առաջադրում չի. սա` մեկ: Մենք տիկին Թանդիլյանին չենք առաջադրել, որ դեբատ գրգռենք, որ բանավիճենք, իրար հետ վիճենք այստեղ, որ գեղեցիկ նայվի ԱԺ նիստը: Մենք առաջադրել ենք ռեալ, որ նա ընտրվի ԱԺ նախագահի տեղակալի այնպես, ինչպես Սահմանադրությունն է ասում, այսինքն` ընդդիմադիր խմբակցություններից, եւ մենք կարծում ենք, որ, ըստ էության, այնպիսի իրավիճակ է, որ այդտեղ այդ վիճակը չի, որ մենք ասենք՝ եկեք կրեդիտով ընտրենք պրն Էնֆիաջյանին, այստեղ այն վիճակը չի, որ մենք ասենք` կրեդիտով ընտրենք տիկին Թանդիլյանին: Այստեղ վիճակ է, որ մենք նայում ենք անցած ճանապարհը, նայում ենք քաղաքական ուժերին, նայում ենք նախկին տրամաբանությանը, որը եղել է ՀՀԿ-ի ժամանակ, որը, կարծում ենք, որ այսօր պետք է փոխվի:

Սա մեր կարծիքն է: Կարող եք ընդունել, կարող եք` ոչ, սա է մեր մոտեցումը, եւ ես մտավախություն ունեմ, եթե մեր տարբերակը, ըստ էության, չհաղթահարի այն բարիերները, որոնք այսօր այստեղ ստեղծված են, մենք կարող է չունենանք ԱԺ նախագահի ընդդիմադիր տեղակալ: Սա է մեր մոտեցումը: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, հարգելի պրն Մարուքյան: Այժմ, ելույթի համար ԲՀԿ պատգամավորական խմբակցության անունից ամբիոնին եմ խնդրում մոտենալ խմբակցության ղեկավար Գագիկ Ծառուկյանին: Համեցեք, պրն Ծառուկյան:

Գ.ԾԱՌՈՒԿՅԱՆ

-ԱԺ հարգելի նախագահ, առաջին հերթին թույլ տվեք շնորհավորել, ցանկանալ արդյունավետ եւ բեղմնավոր աշխատանք:

Երկրորդը. հարգելի, սիրելի պատգամավորներ, ուզում եմ բոլորիդ շնորհավորել պատգամավորության հարցում, ցանկանալ այն խնդիրները, այն հարցերը, այն ծրագրերը, որ քարոզարշավին մենք՝ բոլոր պատգամավորներս, ներկայացրել ենք հանրությանը, ժողովրդին, որ մենք դրանք իրականություն դարձնենք, որովհետեւ ժողովուրդն իր անելիքն արել է հեղափոխության համար, ընտրության համար, եւ հույս է պահում, որ այդ իրենց ծրագրերը կյանքի կկոչվեն:

Ես ուզում եմ, մինչեւ միտքս շարունակելը, երկու բառ ասել պրն Մարուքյանին` մեր կլասիկ պատգամավորին, որ բոլորդ էլ, դուք տեսել եք, որ ես ոչ մի խնդիր չունեմ «Լուսավոր Հայաստան»-ի հետ, լիարժեք, ինքն է հարցը տվել, ես պատասխանել եմ, եւ պատասխանից հետո ինքը մոտեցել է, ես իր ձեռքը ջերմ սեղմել եմ եւ ամսի 10-ին շնորհավորել եմ: Դա, ասենք, իրենք ասում են` Ծառուկյանը պետք է քաղաքականությունից դուրս գա, Ծառուկյանը որ չլիներ, մենք կլինեիք երկրորդը: Դե, կարելի էր՝ «Իմ քայլ»-ին էլ ասեիք, ինքն էլ չմասնակցեր, կլինեիք առաջինը, ձեր ցավը տանեմ:

Ես այսօր ասում եմ` ում ինչ հարցին պատասխանում ենք մենք, մինչեւ մեզ չվիրավորեն, մեզ չկպնեն, մենք ոչ մի բան ոչ մեկին չենք ասել, չի կարող այդպիսի դեպք լինել: Ասում են, ներկայացնում են, հետո ասում են` մենք ոչ մի բան չենք ասել: Մենք ոչ մի բան չենք ասում, չենք էլ ասելու, բայց որեւէ մեկը, եթե փորձեց ասել, վիրավորել, դրա պատասխանը դոկումենտալ` փաստաթղթով, տեսաժապավենով ներկայացնելու եմ:

Մենք այսօր գործ ունենք անելու: Գործ ունենք անելու, մեր ժողովուրդը սպասում է: Այսօր բոլորս էլ գիտենք, բոլորս էլ ներկայացրել ենք, որ այսօր մեր երկիրը ծանր վիճակում է, անհրաժեշտ է պետության հզորացում, տնտեսության զարգացում, ժողովրդի բարեկեցություն, որը մենք ասել ենք, եւ դա հնարավոր է անել, անհնարին ոչ մի բան չկա: Միայն հարկավոր է միասնական քննարկել, լսել, եւ ով ավելի լավ առաջարկ կանի` հօգուտ երկրի եւ ժողովրդի, մենք նրան կողմնակից կլինենք, եւ ցանկացած պատգամավոր, ինձ թվում է, որ չի կարող պատահի, որ դա լավ է լինելու պետության, ժողովրդի համար, դրան դեմ լինի:

Ամենակարեւորը` ԱԺ նախագահը, որը երեկ լիարժեք ներկայացրեց, մենք այստեղ թշնամիներ չենք: Հարկավոր է ներկայացնել հարցը, խնդիրը, եւ թող ներկայացնեն, ումն ավելի լավն է, ավելի օգտակար է, որ դա իրականության կոչենք, եւ ոչ մեկն էլ չի լինի դեմ, որ իր պետությանը, տնտեսությանը վնաս լինի: Մենք թշնամիներ չենք: Մենք կարող ենք ներկայացնել, եւ ամեն մեկն իր կարծիքը, իր տպավորությունը ասի:

Այո, այսօր մեր պետությանը հարկավոր է հզորացում, զարգացում, ներդրումներ, աշխատատեղերի ավելացում, աշխատավարձի բարձրացում, թոշակների բարձրացում, ժողովրդի կյանքի բարեկեցություն, որ արտագաղթը դադարի, ներգաղթ լինի, իսկ դա հնարավոր է: Հնարավոր է, որը ես այսօր ներկայացնում եմ, մեր թեկնածուն` Վահե Էնֆիաջյանը դրա կողմնակիցն է լինելու, դրա պաշտպանն է լինելու, դա ներկայացնելու է:

Այսօր անհրաժեշտ են ներդրումներ, տնտեսական հեղափոխություն: Դա միայն խոսքով չի լինում: Մենք այսօր պետք է նայենք աշխարհով մեկ` որ երկրներում ներդրման համար ինչպիսի պայմաններ կան, մենք այդ պայմաններին ավելի նպաստավոր, մի քիչ ավելի շատ արտոնություն տանք, որ ներդրողները գան, ոչ թե մենք խնդրենք, համոզենք ծանոթ-բարեկամով սփյուռքահայությունը, այլ պետք է մի քիչ այնպիսի պայմաններ` ավելի լավ պայմաններ լինեն, համապատասխան, աշխարհով մեկ, որ ցանկացողները` ներդրողները ավելի շատ լինեն, որ կառավարությունը որոշի, թե տվյալ ներդրման փաթեթն ում տա, ով ավելի փորձառու է, ավելի մեծ գործ ունի:

Մյուսը. մենք պետք է կարողանանք մեր հիմնական գործարարների հանդեպ ավելի ուշադիր լինել, տնտեսական ճգնաժամի ժամանակ ցանկացած երկրում արտոնություն է տրվում, հարկերի թեթեւացում է լինում, որ համապատասխան մարդն իր աշխատողներին չկորցնի, չսնանկանա, աղքատության եզրին չկանգնենք, գործազրկություն չլինի, մարդիկ արտագաղթի ճանապարհը չբռնեն, պետության բյուջեի բեռն ավելի շատ չլինի, որ գործազուրկներին կարողանան նպաստներ տալ:

Հիմա, Հարկային օրենսգիրքը շուտով պետք է փոփոխության ենթարկվի, որ այդ կետերը, այդ խնդիրները մենք կարողանանք լիարժեք ընդգրկել այդ հարցի մեջ: Հիմնականում այսօր փոքր եւ միջին բիզնեսը ցանկացած պետությունում հանդիսանում է պետության ողնաշարը: Դա՝ փոքր եւ միջին բիզնեսը, միշտ կազմում է 50-60 տոկոսը, պետք է այդ նորածին ծիլերին հնարավորություն տալ՝ չկոտրվել, չչորանալ, որ մարդկանց մասին մտածեն: Ես ասում եմ` այդ մասին խոսվում է, ասվում է, չեմ ասում` ես այդ մասին այսօր առաջին անգամ եմ ասում, այլ՝ պետք է միասնական որոշում կայացնենք, այդ մարդկանց հնարավորություն տանք, որ մարդիկ կարողանան աշխատել, ապրել, հզորանալ, զարգանալ, իրենց տված հիմնական գումարը բյուջեում կազմում է 1.2 տոկոսը, որ կարելի է ուշադրություն դարձնել, մարդկանց հնարավորություն տալ:

Հիմնական խնդիրը՝ փոքր եւ միջին բիզնեսի հետ կապված, դա էր, եւ մենք պետք է կարողանանք ուշադրություն դարձնել, հնարավորություն տալ, եւ մեր բանկային, հարկային համակարգերում պետք է փոփոխություն լինի: Բանկային համակարգերում պետք է մեր բանկիրները կարողանան համագործակցել Համաշխարհային բանկի, Եվրոպական բանկերի հետ: Այնտեղ տրվում են տարբեր վարկեր` երիտասարդ ընտանիքների համար, գյուղատնտեսության համար, փոքր եւ միջին բիզնեսի համար՝ 0 տոկոս, 0.25, 0.70: Եթե այդպիսի վարկեր կարողանան բերել, կարող են մեր ժողովրդին էլ տրամադրել 2-3 տոկոսով, եւ վաղը հնարավորություն կտրվի մեր ժողովրդին, որ կարողանա լիարժեք ոտքի կանգնել, ոչ թե լինի 8 տոկոս, 10 տոկոս կամ 15 տոկոս, որը մարդը բանկին դիմելով՝ համապատասխան, իր կյանքն ավելի բարեկեցիկ կդարձնի: Պետք է մենք այդ ուշադրությունը դարձնենք, եւ հիմնական բանկերի հետ կապված, որ որոշումներ կան, եթե մարդը 5 տարով վարկ է վերցնում, նա առաջին տարում փակում է բանկի ամբողջ այդ տոկոսային չափը, իսկ մնացած տարիների ընթացքում փակում է մայր գումարը: Եթե մարդը 1 տարի հետո ուզում է գումարը վճարել, դուրս գալ, ասում են` դու պետք է 7 տարվանը վճարես: Այ քո ցավը տանեմ, եթե մարդը 1 տարվա ընթացքում կարողանում է փակել, ինչի՞ համար 7 տարվա տոկոսային բանը... Դրա համար մենք պետք է ուշադրություն դարձնենք, քննարկենք եւ այդ հարցերը կարգավորենք:

Մյուսը. արտաքին քաղաքականության հետ կապված՝ որ մենք մեր կապերը ավելի պետք է հզորացնենք, զարգացնենք Ռուսաստանի հետ, ոչ թե միայն խոսքով, գործնական, որ ավելի մեծ ներդրումներ, զարգացումներ լինեն, դա ավելի նկատելի, շոշափելի լինի մեր առօրյայում, ապրելակերպում, ժողովրդի ապրելակերպում: Մենք ունենք 3 միլիոն բնակչություն` հայրենակիցներ, որոնք, ասենք թե, այնտեղ աշխատում են, ստեղծում են, արարում են, իրենք իրենց զգում են որպես Ռուսաստանը իրենց երկրորդ հայրենիք, եւ կարողանում են ամսական փոխանցել 120-ից 150 միլիոն դոլար գումար` իրենց ընտանիքներին եւ ծնողներին: Դա պետք է մենք հաշվի առնենք, ավելի ընդլայնենք, զարգացնենք, հզորացնենք ապրանքաշրջանառությունը, ներդրումները, որովհետեւ Ռուսաստանը միշտ էլ եղել է ռազմական, քաղաքական, տնտեսական մեր գործընկերը, եւ դա պետք է ավելի ամրապնդենք, ավելի զարգացնենք, եւ դա միայն եւ միայն օգուտ կլինի մեր երկրին, մեր ժողովրդին:

Մենք ԵՏՄ անդամ ենք, մյուս պետությունների հետ էլ, այն 4 երկրների հետ նույնպես համագործակցենք, ապրանքաշրջանառությունը կապը, շփումը միայն օգուտ կբերի:

Մենք ունենք Եվրոպական միության հետ հուշագիր ստորագրած` տնտեսական հուշագիր, որ միակ երկիրն ենք, մենք պետք է կարողանանք կամուրջ հանդիսանալ ԵՏՄ-ի եւ ԵՄ-ի հետ, ավելի օգուտ կլինի տնտեսության զարգացման, պետության հզորացման համար: ԵՏՄ-ԵՄ-ԱՄՆ, որը կամուրջ է լինելու, որ մենք կարողանանք լիարժեք արդյունքների հասնել:

Մյուսը. ասեմ, որ հիմնականում Չինաստանի հետ կապված հարցը, որը մեր նախնիները այդ մետաքսյա ճանապարհը եղել է, այս 5 տարի է՝ այդ հարցը քննարկվում է, դուք պատկերացրեք, եթե մետաքսյա խաչմերուկը Հայաստանն է հանդիսանում, այդ կապող օղակը տնտեսության զարգացման համար ամենաճիշտ ճանապարհն է, որ պետք է մենք դրանով լիարժեք զբաղվենք, ուշադրություն դարձնենք, եւ դա միանգամից մեր տնտեսական վիճակը կփոխի եւ մեծ հզորություն կտա:

Չինաստանի հետ պետք է համագործակցենք, համատեղ ձեռնարկություն ստեղծենք՝ հայ-չինական, քանի որ իրենք, գիտեք, օգտվում են տեխնոլոգիական, գիտական էդ մեթոդներով, որ իրենց ապրանքն ամենաէժանն է աշխարհով մեկ, որը մենք, մեծ շուկա ունենք՝ ԵՄ-ԵՏՄ եւ կարողանանք դա զարգացնել, հզորացնել:

Իրանի հետ կապված, որը մեր հարեւան-բարեկամ երկիրն է, միշտ էլ իրեն բարեկամական է պահել, ոչ մի խնդիր չի առաջացրել, որ մենք պետք է այդ հարաբերությունները ավելի ջերմորեն պահել եւ պահպանել:

Մյուսը` Արցախի հետ կապված, որը ես ասել եմ: Արցախի խնդիրը մեր ժողովուրդը լուծել է: Միայն եւ միայն մնացել է միջազգային ճանաչում: Ինչքան ճանաչումը շուտ լինի, այնքան մեր խնդիրները կկարգավորվեն: Բայց այդ միջազգային ճանաչումը կախված է, որ մեր պետությունը ավելի հզոր պետք է լինի: Հզոր պետություններ են հաշվի նստում, որ ավելի մեծ ճանաչում ունի, որ մենք պետք է կարողանանք դա կազմակերպել: Դրա համար անհրաժեշտ է, որ մենք սփյուռքահայության հետ, որ դրսում ունենք 12 միլիոն սփյուռքահայեր, որ Հայաստանի անկախության օրվանից միշտ ուշադրության օգնության ձեռք են մեկնել, եւ նրանք օրինական հետաքրքրվում են մեր կարգավիճակով, մեր առօրյայով, պետք է մեծ ուշադրություն դարձվի` այդ կապը ավելի ամրապնդելու, հնարավորություն տալու, որ մեր հայրենակիցները Հայաստան գալիս իրենց ավելի ամուր զգան, որ իրենց հայրենի հողում ավելի ամուր են կանգնած: Պայմանները, հնարավորությունները, ջերմությունը, որովհետեւ իրոք նրանք հայրենասեր մեր հայրենակիցներն են, որ դրանով նրանք ապրում են՝ գործով են ապացուցել:

Մյուսը. ես ասեմ, մեր Հայաստանի եւ Արցախի հիմնական անվտանգության երաշխիքը մեր բանակն է, որն իր կյանքով, գործով, իր հաղթանակով ապացուցել է, որ այսօր մեծ աշխատանքներ պետք է կատարվեն: Հիմնական պատերազմող երկիր ենք, ռազմաարդյունաբերությունը հզորացվի, զարգացվի, ժամանակակից` 21-րդ դարին համապատասխան, եւ մենք միշտ ասել ենք: Այս, ինչ ասում եմ, չեմ ասում, որ ես առաջինն եմ դա ասում, այլ հակառակը` պետք է կարողանանք միասնական, ընդհանուր հայտարարի գալ, որոշել: Այսօր ոչ թե ընդդիմադիր, ես ավելի ճարտար եմ խոսում, կամ ավելի բարձր եմ խոսում, ամեն ինչ քննադատում եմ, այլ ոչ, ես միասնական ասել եմ, եւ դա էլ եմ հնչեցրել, որ 18 տարեկան զինվորն առաջին գծում պետք է չկանգնի: Նա մեր նվիրյալն է, իր կյանքով դա ապացուցել է Արցախի համար, հայրենիքի համար, բայց առաջին գծում պետք է կանգնեն պայմանագրային, փորձառու զինծառայողները: Դա է ամենակարեւորը, ասում եմ, մենք կարող ենք միասնական, ասվել է, բայց լիարժեք այդ որոշումը, որ ընդունվի, որ այդ խնդիրները կարգավորենք:

Չլուծվող խնդիր չկա: Այս բոլորը, հիմնական մեր մոտեցումը, ԲՀԿ-ի տեսակետներն են, որոնք մեր թեկնածուն` Վահե Էնֆիաջյանը ներկայացնելու է, հետեւողական է լինելու: Եթե կլինեն ավելի լավ առաջարկներ, որոնք օգուտ կբերեն երկրին, տնտեսությանը, ժողովրդին, մենք պատրաստ ենք լսել, քննարկել: Ոչ թե մենք ասելու ենք՝ ոչ, այլ լիարժեք կասենք, որ սա ավելի լավը կլինի: Եթե դուք ավելի լավը կասեք, ձեր ցավը տանեմ, մենք պատրաստ ենք միասնական գործ կատարել, որ դա նկատելի լինի, որովհետեւ ժողովուրդը դրան սպասում է: Անհրաժեշտ է, որ դա մենք իրականություն դարձնենք: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Պրն Ծառուկյան, ժամանակը վաղուց ավարտվել է: Շնորհակալություն ելույթի համար: Այժմ «Իմ քայլը» խմբակցության տեսակետը ներկայացնելու համար ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում խմբակցության ղեկավար տիկին Մակունցին:

Լ.ՄԱԿՈՒՆՑ

-Շնորհակալություն: ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգելի գործընկերներ, երեկ ԱԺ նախագահի ընդդիմադիր թեկնածուի շուրջ թեժ քննարկումները ստիպեցին կամ դրդեցին ինձ այսօր ելույթս կառուցել՝ երեկ հնչած որոշ մտքեր հաշվի առնելով: Երեկ քաղաքական այս բարձր ամբիոնից անթաքույց ակնարկ կատարվեց այն մասին, որ «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավորների նկատմամբ ճնշում է գործադրվել՝ կայացնելու որոշում` քաղաքական որոշում: Մեզ համար անհասկանալի է եւ նաեւ վիրավորական է այս մեղադրանքը: Այստեղ նստած մարդիկ, նաեւ ի դեմս ԱԺ նախագահի տեղակալների թեկնածուներ Լենա Նազարյանի եւ Ալեն Սիմոնյանի, ամիսներ առաջ վտանգել են իրենց, պատրաստ են եղել զրկվել ազատությունից` հանուն արդարության, հանուն սկզբունքների եւ հանուն հանրային շահի:

«Իմ քայլը» խմբակցությունը ներկայացնում է մի թիմ, որն արել է անհնարինը, անհնարինը դարձրել է հնարավոր, եւ մի՞թե կարծում եք, որ այս մարդիկ չունեն, այսինքն` ԱԺ պատերը իրենց պետք է կաշկանդեն, որպեսզի իրենք լինեն նույնքան սկզբունքային եւ ունակ լինեն որոշումներ կայացնել:

Կարծում եմ` հետաքրքիր կլինի իմանալ նաեւ, որ «Իմ քայլը» դաշինքի պատգամավորների շրջանում արդեն իսկ տեղի են ունենում, այս կարճ ժամանակահատվածում տեղի են ունեցել եւ տեղի են ունենում թեժ քննարկումներ, գաղափարների եւ տեսակետների բախումներ, եւ սա, ինձ համար՝ մասնավորապես, մեծ հպարտության առարկա է, որովհետեւ շատ կարեւոր հանգամանք եմ համարում սա 7-րդ գումարման ԱԺ-ի եւ նոր Հայաստանի համար:

Համոզված եմ, որ սկզբունքների հիման վրա կատարված որոշումը` քաղաքական դիրքորոշումներ, պարբերաբար իրականացնելու են նաեւ խորհրդարանական մյուս ուժերը, եւ նրանց տեսակետը ձեւակերպել, որպես կոճակ սեղմողների մոտեցում, մեղմ ասած` կոռեկտ չեմ համարում: Այո, խմբակցությունում քննարկումների արդյունքում կայացվել է քաղաքական որոշում, եւ սա եղել է այդ բախումների արգասիքը:

Երեկ նշվեց նաեւ, որ որպես խորհրդարանական մեծամասնություն՝ մենք պատասխանատվություն կրողն ենք: Իհարկե, մենք գիտակցում ենք պատասխանատվության աստիճանը եւ պատրաստ ենք կրել պատասխանատվություն, պատրաստ ենք չխուսափել եւ վերջնական որոշում կայացնողը լինել:

Միեւնույն ժամանակ կարծում եմ, որ պատասխանատվություն, այնուամենայնիվ, կրում է մեզանից յուրաքանչյուրը: Գտնում եմ, որ յոթերորդ գումարման ԱԺ-ն առաջին հերթին պետք է առանձնանա սկզբունքային, հստակ եւ կառուցողական գործելաոճով: Իմ անձնական դիտարկմամբ՝ դրա համար կան բոլոր նախապայմանները, եւ գնահատում եմ իմ գործընկերներից յուրաքանչյուրի ջանքն ու ներդրումը` այդ առումով: Չեմ կասկածում, որ ընտրված ուժերը, անկախ մոտեցումների տարբերությունից, ունեն միեւնույն գերնպատակը` ունենալ ժողովրդավար եւ զարգացած պետություն:

Անվիճելի է նաեւ, որ այս ԱԺ-ն ձեւավորվել է ազատ, արդար, թափանցիկ, ժողովրդավար ընտրությունների արդյունքում: Այս փաստը արձանագրել են ոչ միայն տեղական, միջազգային դիտորդները` համապատասխան գնահատական հնչեցնող կառույցները, այլ նաեւ խորհրդարան ընտրված բոլոր քաղաքական ուժերը: Արձանագրել ենք, որ ընտրություններում այս անգամ հաղթել է ժողովրդավարությունը, եւ պատրաստակամություն ենք հայտնել առաջնորդվել այսուհետ որպես օրենսդիր` նույն սկզբունքով: ՀՀ քաղաքացին իր քվեով ձեւավորել է ոչ միայն խորհրդարանական իշխանություն, այլեւ խորհրդարանական ընդդիմություն՝ ի դեմս ԲՀԿ-ի եւ ԼՀԿ-ի: Ընդ որում՝ քվեների քանակով տասնյակով գերազանցվել է նրանցից մեկին տրվող նախապատվությունը:

Ինչո՞ւ եմ շեշտում այս հանգամանքը, որովհետեւ ընտրություն անելու եւ որոշումներ կայացնելու հանգամանքում անգամ մեկ քվեն է կարեւոր, էլ չեմ խոսում տասնյակ հազարի մասին: Ժողովուրդն իր քվեով արդեն կայացրել է որոշում, եւ այդ որոշման արդյունքում ընտրություն է կայացվել, առավել մեծ համամասնությամբ ներկայացված տեսել է կուսակցություններից մեկին: Այն պարագայում, երբ ընդդիմությունը չի ներկայանում միասնական թեկնածուով, եւ ինչպես նաեւ տեղեկացանք` չի ցանկանում ներկայանալ միասնական թեկնածուով, մեզ` որպես խորհրդարանական մեծամասնություն, մնում է կիրառել միայն մեկ մոտեցում: Այն է` առաջնորդվել ոչ թե հիմնված կամայական, անձերով պայմանավորված եւ տարաբնույթ մեկնաբանությունների տեղիք տվող որոշմամբ, այլ` հստակ քաղաքական դիրքորոշմամբ:

Ցանկանում եմ ընդգծել, որ այս ընտրությունը Մանե Թանդիլյան եւ Վահե Էնֆիաջյան անձերի միջեւ չէ: Եթե ուզում եք իմանալ իմ կարծիքը, ապա այս սկզբունքային տիրույթում այս ընտրությունը նաեւ ԲՀԿ-ի եւ ԼՀԿ-ի միջեւ չէ: Այս ընտրությունը հիմնված է հստակ քաղաքական սկզբունքի, հստակ քաղաքական թվերի եւ ընկալումների միջեւ, եւ մենք ընտրում ենք սուբյեկտիվիզմից մաքսիմալ զուրկ լինելու տարբերակը, եւ ընտրում ենք՝ քաղաքացիների քաղաքական արդեն արձանագրված արձանագրությունը հիմք ընդունելով:

Նշվեց այն մասին, թե ով է ընդդիմություն, ով է իշխանություն: Այդ ամենը սահմանված է օրենքով եւ Սահմանադրությամբ, եւ կարծում եմ` դա մեկնաբանելու կարիք չկա, եւ նորից հարցը տեղափոխել ընկալումների դաշտ՝ դրա կարիքը նույնպես չկա:

Ազատ քվեարկության մասին խոսեցինք եւ թե ինչու մենք այդ տարբերակը չենք կիրառել: Խորհրդարանական պետությունում, երբ ԱԺ-ն համարվում է կարեւորագույն ինստիտուտներից մեկը` քաղաքական ինստիտուտներից մեկը, ԱԺ նախագահի եւ տեղակալների պաշտոնը մեզ համար առանցքային է, եւ այս պարագայում, իհարկե, կարեւոր է ունենալ հստակ քաղաքական դիրքորոշում, ինչը եւ մենք ունենք:

Ամփոփելով խոսքս՝ նշեմ, որ «Իմ քայլը» խմբակցությունը թեժ քննարկումների, տեսակետների բախման արդյունքում եկել է եզրակացության եւ քաղաքական կոնսենսուսի` դիրքորոշում հայտնել եւ նախապատվությունը տալ ժողովրդի քվեով ձեւավորված այն ընդդիմության թեկնածուին, որն առավել մեծ համամասնությամբ է ներկայացված խորհրդարանում: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, տիկին Մակունց, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը: Այժմ, ես կօգտվեմ արտահերթ ելույթ ունենալու իմ հնարավորությունից:

Բարեւ ձեզ, նորից: Իրականում մենք քննարկում ենք մի հարց, որը շատ բարդ ներկայացվեց, զանազան նրբերանգներ եւ ենթատեքստեր ավելացվեցին, զանազան մեծ համատեքստերում փորձվեց խնդիրը ներկայացվել: Իրականում հարցը չափազանց պարզ է, չափազանց: Եթե ես ընտրեի, իսկ ես նաեւ պետք է ընտրեմ, որպես պատգամավոր, երկու թեկնածուների միջեւ, եթե ես ընտրեի երկու թեկնածուների միջեւ այլ՝ հավասար պայմաններում, ես նախապատվությունը կտայի կին թեկնածուին: Եթե ես ստիպված լինեի ընտրել երկու ուժերի միջեւ` ԲՀԿ-ի եւ ԼՀԿ-ի, ես չէի ընտրի ոչ մեկին, որովհետեւ իմ քաղաքական ուժի ընտրությունը ես վաղուց արել եմ, ես կընտրեի «Իմ քայլը» դաշինքին, բայց ես այս ընտրություններին մոտենում եմ բոլորովին այլ տրամաբանությամբ: Ես կարծում եմ, այստեղ նույնիսկ «Իմ քայլը» դաշինքի համար ընտրության հարց չի այնքան, որքան քաղաքական դաշտում` խմբակցության համար, որպես սահմանադրական մարմնի, ինչպես հաճախ սիրում է ընդգծել մեր գործընկեր պրն Մարուքյանը, քաղաքական դաշտում եւ խորհրդարանում դիրքավորվելու հարց է, եւ այս դիրքավորումը պետք է հիմնված լինի հստակ սկզբունքի վրա: Հիմա, մի դեպքում` կա սկզբունք, մի դեպքում` չկա սկզբունք, այսքանն է, շատ պարզ է: Մի դեպքում կա սկզբունք. «Իմ քայլը» խմբակցությունը հայտարարում է, որ ինքն իրեն իրավունք չի վերապահում փոխել ժողովրդի քվեարկությամբ հաստատված համամասնությունը, հարգում է այդ քվեարկության արդյունքը եւ հաշտվում է իրողությունների հետ, անկախ նրանից` այլ պայմաններում ինչպիսի նախընտրություն կունենար, դա դեռ հարց է, որովհետեւ յուրաքանչյուր թեկնածուի մասին, յուրաքանչյուր ուժի մասին, այդ թվում` «Իմ քայլը» դաշինքում ներկայացված թեկնածուների մասին, կարելի է բազմաթիվ բաներ ասել` լավ, վատ եւ հնարավոր է՝ քննարկում լինի, բայց կա սկզբունք` ընդունել եւ արձանագրել ժողովրդի քվեարկությամբ արդեն իսկ արձանագրված համամասնությունը:

Ես կարծում եմ` սա միակ բանն է, իրական, շոշափելի բանն է, որը կարող է ունենալ «Իմ քայլը» դաշինքը` ընտրություն կատարելիս: Սա՝ մեկ:

Երկրորդ հանգամանքը` որպես ԱԺ արդեն ընտրված նախագահ, ուզում եմ նաեւ իմ բոլոր գործընկերներին մի բանի մասին տեղեկացնել: Այս օրերին եղել են քաղաքական կոնսուլտացիաներ, եղել են որոշակի բանակցություններ, եւ քիչ անց, երբ նաեւ հանձնաժողովների կազմման մասին քննարկումները կսկսվեն եւ որոշման նախագծերը կտեղեկացվեն եւ քննարկումները այդ մասին կլինեն, արդեն թեկնածուները կառաջադրվեն, մենք հաճույքով համաձայնվել ենք կարեւորագույն հանձնաժողովներից մեկը, իհարկե` Դոնթի բանաձեւով, հերթականությամբ, մեր գործընկերները բոլոր ֆրակցիաներից իրենց հերթին ընտրելու իրավունք ունեն, բայց նախնական կոնսուլտացիաների ժամանակ մենք հաճույքով համաձայնվել ենք կարեւորագույն, երբեւէ ընդդիմության նախագահության տակ չեղած հանձնաժողովներից մեկը զիջել մեր գործընկերներին, այդ թվում` ԼՀԿ-ին, այդ թվում՝ հաշվի առնելով հնարավոր թեկնածուների անցած ճանապարհը, եւ մասնագիտական հմտությունները: Սա էր ամբողջը, ինչ ես ուզում էի ասել: Շնորհակալ եմ:

Հարգելի գործընկերներ, այժմ եզրափակիչ ելույթների հերթն է, եւ նույն այբբենական կարգով, եթե եզրափակիչ ելույթի ցանկություն կա, պրն Էնֆիաջյան, համեցեք ամբիոնի մոտ: Հրաժարվո՞ւմ եք: Տիկին Թանդիլյան, համեցեք:

Մ.ԹԱՆԴԻԼՅԱՆ

-Հարգելի ԱԺ նախագահ, հարգելի գործընկերներ, նախ` թույլ տվեք շնորհակալություն հայտնել այս դահլիճում, այսքան շահագրգիռ քննարկումների համար, եւ հատկապես իմ թեկնածության վերաբերյալ հնչած հարցերի, հարցադրումների, ելույթների կապակցությամբ: Ինձ համար պատիվ է արժանանալ քննարկման եւ դիտարկվել որպես մրցակցային թեկնածու, ում ընտրելու համար այսքան հարգարժան պատգամավորներ ելույթ են ունենում, փորձում են վիճարկել, առավելություններից խոսել եւ թերություններից: Դա ինձ համար պատիվ է, որովհետեւ համարում եմ, որ ընտրության, մրցակցության մեջ է երկրի առաջընթացն ու զարգացումը, եւ հենց դա է բերելու լավագույն լուծումներին: Եղել եմ միշտ դրա պաշտպանն ու ջատագովը, եւ ես ուրախ եմ, որ իմ թեկնածությամբ հնարավորություն եմ տվել այս դահլիճում խոսել առավելություններից, խոսել բացթողումներից, խոսել մրցակցությունից, որովհետեւ ես գալիս եմ մի աշխարհից, որտեղ մրցակցության միջոցով ընտրվում են լավագույնները:

Ես ցանկություն ունեի անդրադառնալ տարբեր ելույթներում եւ հարցադրումներում հնչած մտքերին, բայց ձեռնպահ կմնամ դա անել: Պրն Մարուքյանը որոշակի շեշտադրումներ արեց: Պետք է ասեմ, որ իրականությունն այն է, որ ընտրությունը, որը մենք նախաձեռնել ենք իրականացնել այս դահլիճում, միայն այն մասին էր, թե ինչպես է պետք որոշել` ում ես տալիս նախապատվություն: Ես, իհարկե, որեւէ րոպե անգամ անհանգստություն եւ կասկած չէի ունենա այս քննարկումների կապակցությամբ, եթե ազնվորեն, ինչպես պատգամավորներից որոշները` տիկին Պողոսյանը, ակնհայտորեն շեշտեց, որ իր նախընտրությունը, այնուամենայնիվ, ամեն պարագայում կլիներ ԲՀԿ ներկայացուցիչը, եւ դա բնական է, ես շատ ուրախ եմ դա լսել եւ իմանալ, եւ ես կուզենայի, որ հենց պատգամավորներից յուրաքանչյուրը հնարավորություն ունենար իր կարծիքն արտահայտել իր ուրույն ընտրության միջոցով: Ինչո՞ւ. որովհետեւ, հարգելի քաղաքական մեծամասնություն, ձեզ ընտրել է մեր երկրի 70 տոկոս բնակչությունից ավելին, եւ այդ 1 օրը տվել է ընտրություն ձեզ՝ ներկայացնել իրենց ձայնը այս ԱԺ-ում: Այն 8 տոկոսն է ընտրել ԲՀԿ-ին, եւ այն 14 տոկոսը, դուք նույնիսկ չգիտեք, թե ո՞ւմ կընտրեր` երկու ընդդիմադիր թեկնածուների միջեւ:

Հետեւաբար, ես ուղղակի շատ ուզում եմ ձեզ խնդրել` ձեր ընտրությունը կայացնել հենց ձեզ տված ձայների, քաղաքացիների համար, եւ ոչ թե այն մարդկանց, որ ակնհայտ է, թե ում են տվել իրենց ընտրությունը: Նաեւ ԼՀԿ-ի ընտրությունն է պարզ, բայց ձեր ընտրությունը, ուղղակի խնդրում եմ, փաթեթավորեք որպես ձեր կատարած ընտրություն, որին, ես ձեզ պետք է ասեմ` անկախ արդյունքից, վերաբերվելու եմ ամենայն հարգանքով` անկախ նրանից, թե ես ինչ կարծիք ունեմ այդ ընտրության մասին, եւ չկասկածեք ոչ մի րոպե, որ ընտրության արդյունքներն ամփոփելուց հետո հաճույքով շնորհավորելու եմ ընտրված բոլոր փոխխոսնակներին, շնորհավորելու եմ մեր խմբակցության եւ իմ անունից մեծ հաճույքով, պրն Ծառուկյան, այնպես որ, մաղթում եմ մեզ արդյունավետ աշխատանք այս դահլիճում, բովանդակային, մրցակցային քննարկումներ, որի արդյունքում մեր երկրում պետք է ծնվեն լավագույն լուծումները եւ տանեն մեր երկիրը դեպի զարգացում: Շնորհակալ եմ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, տիկին Թանդիլյան: Քիչ անց պատգամավոր եւ հաշվիչ հանձնաժողովի նախագահ Վահագն Հովակիմյանը կներկայացնի քվեարկության կարգը, տեղը եւ ժամը, իսկ մինչ այդ ուզում եմ տեղեկացնել, դուք արդեն գիտեք, որ խմբակցություններն ունեն նախագահներ, արդեն ելույթ ունեցան նաեւ խմբակցությունների ղեկավարները: Ուզում եմ տեղեկացնել, որ խմբակցությունները նիստեր են արել եւ ընտրել են նաեւ քարտուղարներ: Ըստ այդմ. «Իմ քայլը» խմբակցության քարտուղար է ընտրվել Հակոբ Սիմիդյանը, «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցության քարտուղար է ընտրվել Արման Աբովյանը եւ «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության քարտուղար է ընտրվել Գեւորգ Գորգիսյանը: Առաջարկում եմ ծափահարել մեր գործընկերներին:

ԾԱՓԱՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Այժմ, պրն Հովակիմյան, քվեարկության տեղը, կարգը եւ ժամը ներկայացնելու համար համեցեք ամբիոնի մոտ:

Վ.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, ես ներկայացնում եմ յոթերորդ գումարման հաշվիչ հանձնախմբի թիվ 4 արձանագրությունն Ազգային ժողովի նախագահի տեղակալների ընտրության տեղի եւ ժամի մասին: ԱԺ նախագահի տեղակալների ընտրությունը տեղի կունենա նիստերի դահլիճի հարեւանությամբ գտնվող նախասրահում` 11:00-ից 12:00-ն:

Այժմ ներկայացնեմ քվեաթերթիկները: ԱԺ նախագահի տեղակալի` Լենա Նազարյանի ընտրությունը տեղի կունենա այսպիսի քվեաթերթիկով, որտեղ ներառված է Լենա Նազարյանի անվանումը, կա «կողմ» եւ «դեմ» նշում: Կողմի դեպքում «կողմ»-ի սյունակում վեաձեւ նշում եք կատարում: Երկու նշման դեպքում քվեաթերթիկը դառնում է անվավեր: Առանց նշման քվեաթերթիկը նույնպես անվավեր է, այսինքն` միայն «կողմ» կամ «դեմ» գրառման կողքին նշման դեպքում քվեաթերթիկը կհամարվի վավեր:

Նույնպիսին է նաեւ Ալեն Սիմոնյանի ընտրության քվեաթերթիկը:

ԱԺ նախագահի տեղակալի ընդդիմադիր անդամի ընտրության քվեաթերթիկը ներառում է երկու անուն` Էնֆիաջյան Վահե եւ Թանդիլյան Մանե: Այս դեպքում որ թեկնածուին որ կողմ եք, նշում եք կատարում թեկնածուի դիմացի վանդակում` վեաձեւ նշում: Երկու վանդակներում նշման դեպքում քվեաթերթիկը կլինի անվավեր: Հասկանալի է` առանց նշման քվեաթերթիկը նույնպես կլինի անվավեր, այսինքն` դուք ստանալու եք միաժամանակ երեք քվեաթերթիկ, եւ առանձին-առանձին քվեարկելու եք: Այսքանը:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Հովակիմյան, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը: Հարգելի գործընկերներ, մենք հիմա, ըստ էության, ունենք 14 րոպե ժամանակ, եւ օրակարգով պետք է անցնենք հաջորդ հարցի քննարկմանը, բայց առաջարկում եմ քննարկումը չսկսել հիմա` հայտարարել ընդմիջում, եւ քվեարկությունից հետո, երբ արդեն փոխխոսնակները կընտրվեն եւ կզբաղեցնեն իրենց տեղը, կանդրադառնանք օրակարգի հաջորդ հարցին: Ընդմիջում: Շնորհակալություն:


Ժամը 12:40

  ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ Է ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԱԽԱԳԱՀ ԱՐԱՐԱՏ ՄԻՐԶՈՅԱՆԸ
 

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարգելի պատգամավորներ, տեղի է ունեցել քվեարկություն: Քվեարկության արդյունքները ներկայացնելու համար ձայնը տրվում է հաշվիչ հանձնախմբի նախագահ Վահագն Հովակիմյանին: Համեցեք, պրն Հովակիմյան:

Վ.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ

-ԱԺ հարգելի նախագահ, հարգելի գործընկերներ, հրապարակում եմ 7-րդ գումարման ԱԺ հաշվիչ հանձնախմբի թիվ 5 արձանագրությունը. «ԱԺ հաշվիչ հանձնախումբը, նախագահությամբ Վահագն Հովակիմյանի, քարտուղարությամբ Արփինե Դավոյանի, անդամներ Գաբրիելյանի, Պողոսյանի, Կարապետյանի, Իսայանի եւ Կոստանյանի, արձանագրում է. ԱԺ նախագահի տեղակալի պաշտոնում ընտրվելու համար առաջադրվել է Ալեն Սիմոնյանի թեկնածությունը: Նրա ազգանունն ընդգրկվել է գաղտնի քվեարկության քվեաթերթիկում: ԱԺ 132 պատգամավորներից քվեարկությանը մասնակցել են 130-ը: Բացելով գաղտնի քվեարկության քվեատուփը՝ ժամանակավոր հաշվիչ հանձնախումբը պարզեց. քվեատուփում առկա էր 130 քվեաթերթիկ, որոնցից անվավեր ճանաչվեց 1-ը: Ձայները բաշխվել են հետեւյալ կերպ. կողմ` 109, դեմ` 20»:

ԾԱՓԱՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

7-րդ գումարման ԱԺ հաշվիչ հանձնախմբի թիվ 6 արձանագրությունը. «ԱԺ հաշվիչ հանձնախումբը, նախագահությամբ Վահագն Հովակիմյանի, քարտուղարությամբ Արփինե Դավոյանի, անդամներ Գաբրիելյանի, Պողոսյանի, Կարապետյանի, Իսայանի եւ Կոստանյանի, արձանագրում է. ԱԺ նախագահի տեղակալի պաշտոնում ընտրվելու համար առաջադրվել է Լենա Նազարյանի թեկնածությունը: Նրա ազգանունն ընդգրկվել է գաղտնի քվեարկության քվեաթերթիկում: ԱԺ 132 պատգամավորներից քվեարկությանը մասնակցել են 130-ը: Բացելով գաղտնի քվեարկության քվեատուփը՝ ժամանակավոր հաշվիչ հանձնախումբը պարզեց. քվեատուփում առկա էր 130 քվեաթերթիկ, որոնցից անվավեր ճանաչվեց 3-ը: Ձայները բաշխվել են հետեւյալ կերպ. կողմ` 124, դեմ` 3»:

ԾԱՓԱՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Եվ հաշվիչ հանձնախմբի թիվ 7 արձանագրությունը. «ԱԺ հաշվիչ հանձնախումբը, նախագահությամբ Հովակիմյանի, քարտուղարությամբ Դավոյանի, անդամներ Գաբրիելյանի, Պողոսյանի, Կարապետյանի, Իսայանի եւ Կոստանյանի, արձանագրում է. ԱԺ նախագահի տեղակալի պաշտոնում ընտրվելու համար առաջադրվել են Վահե Էնֆիաջյանի եւ Մանե Թանդիլյանի թեկնածությունները: Նրանց ազգանուններն ընդգրկվել են գաղտնի քվեարկության քվեաթերթիկում: ԱԺ 132 պատգամավորներից քվեարկությանը մասնակցել են 130-ը: Բացելով գաղտնի քվեարկության քվեատուփը՝ ժամանակավոր հաշվիչ հանձնախումբը պարզեց. քվեատուփում առկա էր 130 քվեաթերթիկ, որոնցից անվավեր ճանաչվեց 3-ը: Ձայները բաշխվել են հետեւյալ կերպ. Վահե Էնֆիաջյան` կողմ` 108, Մանե Թանդիլյան` կողմ` 19»:

ԾԱՓԱՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն պրն Հովակիմյան: Այսպիսով` ԱԺ նախագահի տեղակալներ են ընտրվել Ալեն Սիմոնյանը, Լենա Նազարյանը եւ Վահե Էնֆիաջյանը: Համեցեք:

ԾԱՓԱՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

ԱԺ նախագահի տեղակալների հրավիրում եմ զբաղեցնել իրենց տեղերը: Համեցեք: Մինչ այդ, շնորհակալական խոսքի համար, ենթադրաբար, ձայնը տրվում է Ալեն Սիմոնյանին: Պրն Սիմոնյան, համեցեք:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, շնորհակալություն եմ ուզում հայտնել բոլոր այն մարդկանց, ովքեր քվեարկել են, եւ այն մարդկանց` այն 20 հոգում, ովքեր չեն քվեարկել: Այնուամենայնիվ, ես ուզում եմ ասել «Լուսավոր Հայաստանի» իմ գործընկերներին, որ մեծ համակրանք ունեմ ԼՀԿ-ի նկատմամբ: Ուզում եմ անկեղծանալ եւ ասել, որ ընտրությունների օրը ես, իմ տվյալներից բացի, հետեւում էի «Լուսավոր Հայաստանի» տվյալներին, եւ շատ ցանկանում էի, որ դուք, այսօր այստեղ լինեիք: Ես շնորհակալություն եմ հայտնում ձեզ քվեարկության համար:

ԲՀԿ իմ գործընկերներին, որոնց հետ պատիվ եմ ունեցել աշխատել նաեւ 6-րդ գումարման ԱԺ ժամանակ, շնորհակալություն եմ հայտնում քվեարկության համար: Մենք ընդհանուր նախագծեր ենք ունեցել, ընդհանուր աշխատանք ենք ունեցել, եւ ես վստահ եմ, որ շատ լավ կաշխատենք նաեւ այս գումարման ԱԺ-ում:

Ուզում եմ յուրահատուկ դիմել «Իմ քայլը» խմբակցությանը եւ ասել մի կարեւոր բան, որ երեկ ԱԺ 7-րդ գումարման առաջին նիստն էր: Մեզանից շատերը նոր են այս դահլիճում, բայց ես պետք է ասեմ, որ ես հպարտանում եմ ձեզանով` բոլորով, մեզանով, եւ երեկ ես տեսա պատգամավորներ, որոնք շատ ու շատ ավելի փորձառու, ճիշտ եւ արհեստավարժ իրենց դրսեւորեցին, քան շատ ու շատ նախկինում իմ տեսած պատգամավորներ: Շնորհակալ եմ, հպարտանում եմ ձեզանով: Կրկին` շնորհակալություն:

ԾԱՓԱՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն պրն Սիմոնյան: Համեցեք այստեղ:

Ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում տիկին Լենա Նազարյանին:

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, անչափ շնորհակալ եմ ձեր վստահության համար: Համոզված եմ, որ առանձին-առանձին, եւ նաեւ միասնական աշխատանքով մենք կունենանք բավարար կամք, համբերություն, հետեւողականություն, որպեսզի արժանի կերպով ներկայացնենք եւ՛ Հայաստանը, եւ՛ մեր ընտրողներին: Շատ շնորհակալ եմ:

ԾԱՓԱՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, տիկին Նազարյան:

Ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում պրն Էնֆիաջյանին, համեցեք:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Սիրելի հայրենակիցներ, հարգելի գործընկերներ, իրոք, երկու օր է՝ խորհրդարանում տարբեր մտքեր են հնչում, ելույթներ, եւ բնական եմ համարում, որ խորհրդարանը պետք է լինի բազմակարծության ամբիոն: Ուզում եմ շնորհակալություն հայտնել վստահության քվեի համար, ուզում եմ մեկ անգամ եւս շնորհակալություն հայտնել ԲՀԿ քաղաքական թիմին, քաղաքական թիմի առաջնորդ Գագիկ Ծառուկյանին` ինձ առաջադրելու այս չափազանց կարեւոր, պատասխանատու պաշտոնում, եւ այսօր եզրափակիչ ելույթում ԲՀԿ նախագահ Գագիկ Ծառուկյանը ամենատարբեր հիմնախնդիրների անդրադարձավ, եւ վստահաբար ձեզ ասում եմ, որ ինձ համար չափազանց պատասխանատու այս առաքելությունը կատարելու եմ պատվով եւ ժողովրդի ձայնը բերելու եմ խորհրդարան:

Շնորհակալ եմ վստահության համար, շնորհակալ եմ նաեւ օպոնենտներից:

ԾԱՓԱՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Էնֆիաջյան:

ԾԱՓԱՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Տեղակալների վարդերի հեղափոխություն: Պրն Էնֆիաջյան, ես շատ լավ չհասկացա՝ ընտրության քվեարկության արդյունքները պրն Էնֆիաջյանի սրտո՞վ էին, թե՞ չէ:

Հարգելի պատգամավորներ, այժմ անցնում ենք օրակարգի հաջորդ հարցի քննարկմանը: ԱԺ մշտական հանձնաժողովների ստեղծման հարցն ենք քննարկելու:

«Ազգային ժողովի կանոնակարգ» ՀՀ սահմանադրական օրենքի 10-րդ հոդվածի 2-րդ կետի համաձայն` մշտական հանձնաժողովները ստեղծվում են առաջին նստաշրջանում Ազգային ժողովի որոշմամբ: Առավոտյան այս մասին խոսել ենք արդեն: Ըստ Կանոնակարգի 112-րդ հոդվածի 1-ին կետի` որոշման նախագիծ ներկայացնելու իրավունք ունեն խմբակցությունները: Որոշման նախագծով սահմանվում է.

1) հանձնաժողովների անվանումները եւ գործունեության ոլորտները.

2) յուրաքանչյուր հանձնաժողովի անդամների ընդհանուր թիվը.

3) հանձնաժողովների նախնական քննարկմանը վերապահված առանձին օրենքների անվանումները.

4) պաշտոնում ընտրության կամ նշանակման համար Ազգային ժողովին թեկնածուներ առաջարկելու իրավասություն ունեցող հանձնաժողովները.

5) հանձնաժողովների խորհրդարանական վերահսկողության շրջանակը.

6) Բյուջետային գրասենյակի գործունեության ընդհանուր համակարգման եւ մշտադիտարկման իրավասությունն ունեցող հանձնաժողովը:

«Իմ քայլը» խմբակցությունը ներկայացրել է «ԱԺ հանձնաժողովների թիվը, անվանումները եւ գործունեության ոլորտները հաստատելու մասին» ԱԺ որոշման նախագիծ, որը ձեզ բաժանված է:

Այժմ որոշման նախագիծը ներկայացնելու համար ձայնը տրվում է ԱԺ պատգամավոր Վլադիմիր Վարդանյանին: Համեցեք, պրն Վարդանյան:

Վ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Բարեւ ձեզ, հարգելի գործընկերներ: Նախ` թույլ տվեք շնորհավորել նորընտիր ԱԺ նախագահի տեղակալներին եւ մաղթել բոլորիս բեղմնավոր աշխատանք: Մի փոքր դժվար է այս կարգի, չեմ ուզում ասել՝ սենտիմենտալ, պահերից հետո անդրադառնալ զուտ իրավական հարցերի քննարկմանը, բայց այդուհանդերձ, իրավաբանական աշխատանքն ունի իր առանձնահատկությունները:

Ձեզ եմ ներկայացնում «Իմ քայլը» խմբակցության կողմից նախապատրաստված ՀՀ ԱԺ որոշման նախագիծը ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման մշտական հանձնաժողովները ստեղծելու մասին: Ի տարբերություն ԱԺ 5-րդ եւ 6-րդ գումարման ժամանակ գոյություն ունեցած մշտական հանձնաժողովների, այս նախագծի համապատասխան՝ մշտական հանձնաժողովների թիվը 11-ն է: 6-րդ գումարման ԱԺ-ի համեմատությամբ մշտական հանձնաժողովների թիվն աճել է 2-ով:

Հաշվի առնելով 6-րդ գումարման ԱԺ ձեւավորման ընթացքում հնչած քննադատությունն ընդդիմադիր կուսակցությունների կողմից առ այն, որ մարդու իրավունքների եւ հանրային հարցերի հանձնաժողովը պետք է առանձին` ինքնուրույն գոյություն ունենա, եւ պետք է տարանջատվի պետաիրավական հարցերի հանձնաժողովից, այս նախագծով առաջարկվում է այդ հանձնաժողովը, հաշվի առնելով նախկինում 4-րդ եւ 5-րդ գումարման ԱԺ-ներում գոյություն ունեցած պրակտիկան, այն դիտարկել որպես ինքնուրույն հանձնաժողով:

Երկրորդ հանձնաժողովը, որ առաջարկվում է ստեղծել, նոր հանձնաժողովը  տարածաշրջանային ինտեգրման հարցերի մշտական հանձնաժողովն է, որը պայմանավորված է ՀՀ-ի՝ ԵԱՏՄ անդամակցության հետ, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ ԵԱՏՄ շրջանակներում ձեւավորվում է արդեն ԵԱՏՄ իրավական ակտերի համակարգը, որոնք նախատեսում, ներառում են անհրաժեշտություն՝ ՀՀ համապատասխան օրենքների ընդունման, ներպետական իրավական համապատասխան ակտերի ընդունման եւ ընդհանուր ոլորտի վերահսկողության, եւ դրա համար առաջարկվել է այս հանձնաժողովը նախատեսել:

Ըստ էության, 7-րդ գումարման ԱԺ-ում նախատեսվում է, ինչպես արդեն նշեցի, ունենալ 11 հանձնաժողով: Ես ներկայացնեմ հանձնաժողովները` ըստ անվանումների եւ ըստ անդամների քանակի: Եթե հարցեր լինեն ոլորտի հետ կապված` այս կամ այն ոլորտում, այս կամ այն հարցի ընդգրկման, ես հաճույքով կպատասխանեմ ձեր հարցերին: Ժամանակը խնայելու համար անդրադառնամ հանձնաժողովներից յուրաքանչյուրին:

Ըստ այբբենական կարգի են հանձնաժողովները շարադրված որոշման նախագծում:

1.Առողջապահության եւ սոցիալական հարցերի մշտական հանձնաժողով, որը կունենա ըստ նախագծի 12 անդամ:

2.Արտաքին հարաբերությունների մշտական հանձնաժողով` 14 անդամով:

3.Գիտության, կրթության, մշակույթի, սփյուռքի, երիտասարդության եւ սպորտի հարցերի մշտական հանձնաժողով, որի անդամների թիվը, ըստ նախագծի 12-ն է:

4.Եվրոպական ինտեգրման հարցերի մշտական հանձնաժողով, որը բաղկացած է լինելու 10 անդամից:

5.Մարդու իրավունքների պաշտպանության եւ հանրային հարցերի մշտական հանձնաժողով` բաղկացած 10 անդամից:

6.Պաշտպանության եւ անվտանգության հարցերի մշտական հանձնաժողով, որը բաղկացած է լինելու 11 անդամից:

7.Պետաիրավական հարցերի մշտական հանձնաժողով, որը բաղկացած է լինելու 15 անդամից:

8.Տարածաշրջանային ինտեգրման հարցերի մշտական հանձնաժողովը նախատեսում է, որ պետք է ունենա 11 անդամ` ըստ նախագծի:

9.Տարածքային կառավարման, տեղական ինքնակառավարման, գյուղատնտեսության եւ բնապահպանության հարցերի մշտական հանձնաժողովն ըստ նախագծի ունենալու է 12 անդամ:

10.Տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովը բաղկացած է լինելու 15 անդամից:

Ասեմ, որ հաշվի առնելով նախկին գումարումների փորձը եւ աշխատանքի համաչափ, համասեռ բաշխվածության հիմնախնդիրները, հանձնաժողովների անդամների բաշխումը իրականացվել է՝ ելնելով նրանից, թե ենթադրաբար ինչքան ծանրաբեռնված է լինելու այս կամ այն հանձնաժողովը, հաշվի առնելով, որ ի տարբերություն նախորդ գումարման՝ ԱԺ պատգամավորների թիվն աճել է` մեկ, եւ երկրորդ` հանձնաժողովների քանակը 2-ով ավելացվել է, այսինքն` թվերի բաշխվածությունը, անդամների բաշխվածությունը պայմանավորված է եղել այս առանձնահատկություններով:

Տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովը, ինչպես արդեն նշեցի, կունենա 15 անդամ:

Ֆինանսավարկային եւ բյուջետային հարցերի մշտական հանձնաժողովը 10 անդամից է բաղկացած լինելու:

Սրանք հանձնաժողովներն են: Ինչ վերաբերում է համապատասխան ԱԺ-ին թեկնածություններ ներկայացնելու իրավասություններին, ապա դուք գիտեք, որ Սահմանադրությունը նախատեսում է մի շարք պաշտոններում ԱԺ-ում թեկնածություններ առաջադրել հանձնաժողովներին: Ըստ էության, նախագծով առաջադրվում է հետեւյալ լուծումը. Գլխավոր դատախազի, ԿԸՀ նախագահի եւ մյուս անդամների պաշտոններում ընտրության համար ԱԺ թեկնածու առաջադրելու իրավասությունը վերապահվում է պետական իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովին:

Հաշվի առնելով, որ մարդու իրավունքների եւ հանրային հարցերի հանձնաժողովը առանձնացվել է եւ գոյություն է ունենալու որպես առանձին հանձնաժողով, ՄԻՊ պաշտոնում ընտրության համար ԱԺ թեկնածու առաջադրելու իրավասությունը վերապահվելու է մարդու իրավունքների պաշտպանության եւ հանրային հարցերի մշտական հանձնաժողովին:

Հաշվեքննիչ պալատի նախագահի եւ մյուս անդամների, ԿԲ-ի նախագահի, նրա տեղակալների եւ խորհրդի մյուս անդամների պաշտոններում ընտրության համար ԱԺ-ում թեկնածության առաջադրելու իրավասությունը վերապահվելու է ֆինանսավարկային եւ բյուջետային հարցերի մշտական հանձնաժողովին:

Եվ Հեռուստատեսության եւ ռադիոյի հանձնաժողովի անդամների պաշտոններում ընտրության համար ԱԺ-ում թեկնածություններ առաջադրելու իրավասությունը վերապահվելու է գիտության, կրթության, մշակույթի, սփյուռքի, երիտասարդության եւ սպորտի հարցերի մշտական հանձնաժողովին:

Ինչ վերաբերում է խորհրդարանական վերահսկողության ոլորտներին, ապա յուրաքանչյուր հանձնաժողով, ըստ էության, խորհրդարանական վերահսկողություն է իրականացնում այն հարցերի վերաբերյալ, որոնք մտնում են հանձնաժողովի իրավասության ոլորտի մեջ` ներառյալ նաեւ Կառավարության ծրագրի այն հատվածները, որոնք վերաբերում են համապատասխան կարգավորող ոլորտներին:

Պետք է նշել, որ ԱԺ բյուջետային գրասենյակի գործունեության ընդհանուր համակարգումն ու մշտադիտարկման իրավասությունը` ըստ ներկայացված նախագծի, վերապահված է լինելու ֆինանսավարկային եւ բյուջետային հարցերի մշտական հանձնաժողովին:

Սա է այն հանձնաժողովների վերաբերյալ առաջարկը, որը ներկայացրել է «Իմ քայլը» խմբակցությունը: Եթե առկա են հարցեր, կպատասխանեմ դրանց: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Վարդանյան, հանգամանալից ներկայացման համար: Պրն Վարդանյանին հարցերով դիմելու համար կարող եք հերթագրվել: Հերթագրում:  Հերթագրումն ավարտված է: Հերթագրվել է 4 պատգամավոր: Պրն Գեւորգ Պապոյան, համեցեք:

Գ.ՊԱՊՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Նախ` ուզում եմ շնորհավորել ԱԺ նախագահի նորընտիր տեղակալներին եւ ցանկանալ բեղմնավոր աշխատանք:

Հիմա` հարցս պրն Վարդանյանին: Պրն Վարդանյան, սույն որոշման նախագծով, ինչպես նշեցիք, նախատեսվում է ստեղծել 2 նոր մշտական հանձնաժողով, որոնցից մեկը անվանել ենք տարածաշրջանային ինտեգրման: Ըստ բացվածքի՝ այն պետք է զբաղվի նաեւ ԵԱՏՄ երկրների օրենսդրությունների եւ մեր օրենսդրության ներդաշնակությամբ, միասնականացմամբ: Բնականաբար, կարծում եմ` տնտեսական ոլորտին վերաբերող օրենսդրություններին է դա վերաբերում: Այստեղ հարց է առաջանում` 2 հարց. հանձնաժողովի ստեղծելու նպատակը ո՞րն է: Առաջինը. նաեւ նվազեցնել տնտեսական հանձնաժողովի ծանրաբեռնվածությունը, որովհետեւ, ինչպես հասկացա, 15 անդամ ունի, հետեւաբար, ամենածանրաբեռնված հանձնաժողովներից է, ըստ ձեր նշած տրամաբանության, եւ եթե այո, կամ նաեւ` այո, եթե նաեւ այո, ինչպե՞ս է լինելու սահմանազատումը: Այսինքն` օրինակ մենք ունենք տնտեսական ոլորտին վերաբերվող որեւէ օրենք կամ օրենսդրական ակտ, որ պետք է քննարկենք, դա ինչպե՞ս է որոշվելու՝ սա գնում է տնտեսական հանձնաժողո՞վ, թե՞ տարածաշրջանային ինտեգրման: Շնորհակալություն:

Վ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար, պրն Պապոյան: Տեսեք, ըստ էության, տարածքային ինտեգրման հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախատեսումը ոչ այնքան պայմանավորված է տնտեսական հարցերի հանձնաժողովի ծանրաբեռնվածությունը թեթեւացնելու խնդրով, այլ նրանով, որ ՀՀ-ն ԵԱՏՄ անդամ է, եւ տարածաշրջանում, իհարկե, փորձում է նաեւ ինտեգրացիոն գործընթացներ ծավալել նաեւ հարեւան պետություններ հետ, մասնավորապես` Իրանի եւ Վրաստանի: ԵԱՏՄ շրջանակներում ընդունվելիք օրենսդրությունը, որն անհրաժեշտ է տեղայնացնել ազգային մակարդակում, գնալով աճելու է: ՀՀ-ն այդ ինտեգրացիոն միավորման մաս է կազմում, եւ այստեղ տրամաբանական է, որ այն օրենսդրությունը, այն տնտեսական հարցերը, որոնք ուղղակիորեն կամ անուղղակիորեն բխում են ԵԱՏՄ մեր անդամակցությունից, պետք է վերապահվեն հենց տարածաշրջանային ինտեգրման հարցերի մշտական հանձնաժողովին:

Եթե հարցերն ընդհանրապես վերաբերում են երկրի տնտեսական գործունեությանը, ներպետական են եւ պայմանավորված չեն ԵԱՏՄ շրջանակներում ստանձնած պարտավորությունների հետ, ապա այդ հարցերը` ոլորտային հարցերը պետք է վերապահվեն տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովին: Այստեղ ես չեմ ուզում խոսել քաղաքական նպատակահարմարության մասին, որովհետեւ, իմ կարծիքով, հանձնաժողովները ձեւավորվում են՝ ելնելով այն գործառույթներից, որը պետք է իրականացնի ԱԺ-ն, եւ ԱԺ գործառույթներից մեկը լինելու է նաեւ, այո, այն օրենսդրական փաթեթի ընդունումը մոտակա 5 տարիների ընթացքում, որոնք բխում են ԵԱՏՄ շրջանակներում մեր ստանձնած պարտավորություններից: Հաշվի առնելով, որ ԵԱՏՄ շրջանակներում մեր պարտավորությունների մեծ մասը տնտեսական բնույթ է կրում, որովհետեւ ԵԱՏՄ գործունեությունը տնտեսական բնույթ է կրում, անհրաժեշտ էր, եւ ինչպես դուք նշեցիք, որպես երկրորդային նպատակ, բայց ոչ` առաջնային, տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի գործունեությունը թեթեւացնելու, այսինքն` ոլորտը ընդգրկող հարցերը սակավացնելու առումով, նպատակահարմար եղավ ստեղծել այս հանձնաժողովը, որովհետեւ, իրոք, սպեցիֆիկան այստեղ շատ է: Ես չգիտեմ՝ նախկինում զբաղվե՞լ եք ԵԱՏՄ փաստաթղթերի տեղայնացման հետ կապված հարցերով, ԵԱՏՄ-ն կամաց-կամաց ձեռք է բերում որոշակի մարմիններ, այդ թվում` վերազգային մարմիններ:

Մի քանի ձեւաչափ կա ԵԱՏՄ աշխատանքի, որը, ուզենք, թե չուզենք, անդրադառնալու է օրենսդրի գործունեությանը, եւ այդ թվում մենք նաեւ ունենք խորհրդարանական վերահսկողության ոլորտ, եւ ճիշտ կլինի, որպեսզի ԵԱՏՄ շրջանակներում մեր պարտավորությունների կատարման հետ կապված հիմնահարցերով զբաղվի հենց տարածաշրջանային ինտեգրման մշտական հանձնաժողովը: Իհարկե, ես չեմ բացառում, որ այս հանձնաժողովը կզբաղվի այլ ինտեգրացիոն գործընթացներով` տարածաշրջանային, որոնք կարող են ծավալվել մոտակա 5 տարիների ընթացքում: ԵՍ չէի ուզենա, որ մենք կենտրոնանայինք միայն ԵԱՏՄ-ի վրա, այո, այս պահին ԵԱՏՄ-ն է, բայց հնարավոր է, որ տարածաշրջանում այլ ինտեգրացիոն գործընթացներ էլ ծավալվեն, ավելի խորքային դառնան եւ սրան ինչ-որ առումով` իրավական առումով նախահարձակ լինելու համար անհրաժեշտ է ունենալ նման հանձնաժողով:

Չգիտեմ՝ ինչքանով բավարարեց իմ պատասխանը ձեզ, բայց սա իմ դիրքորոշումն է, եւ սա, կարծես` քննարկվել է բազմիցս խմբակցությունում:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանքել ցանկանո՞ւմ եք: Համեցեք, պրն Պապոյան:

Գ.ՊԱՊՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ընդհանուր առմամբ բավարարված եմ ամբողջով, ուղղակի մեկ արձագանքում անեմ. ինչո՞ւ շեշտեցի ԵԱՏՄ-ն, որովհետեւ շեշտադրումը կոնկրետ շատ ուղղված էր ԵԱՏՄ-ի վրա: Սա՝ մեկ:

Փաստորեն, կարող ենք արձանագրել, որ տնտեսական ոլորտին վերաբերվող բոլոր օրենսդրական ակտերը, որոնք այլ կամ այն կերպ շոշափում են ԵԱՏՄ-ի հետ մեր օրենսդրության ներդաշնակեցման հարցերը, այդ հարվերով զբաղվելու է տարածաշրջանային ինտեգրման հանձնաժողովը: Ճի՞շտ հասկացա:

Վ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Այո, առավել քան տրամաբանական է: Այսինքն` այն բոլոր օրենսդրական ակտերը, որոնք ընդունվելու են ի կատարումն ՀՀ ստանձնած պարտավորությունների` որպես ԵԱՏՄ անդամի, պետք է ներկայացվեն հենց այս հանձնաժողով:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շատ լավ, շնորհակալություն: Հաջորդ հարցի համար ձայնը տրվում է Մերի Գալստյանին:

Մ.ԳԱԼՍՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ես մի քանի դիտարկում ունեմ՝ նախագծի հետ կապված, որոնք առաջարկի տեսքով կուզենայի ներկայացնել` հետագա քննարկման համար:

Նախ` տարածքային կառավարման, տեղական ինքնակառավարման, գյուղատնտեսության եւ բնապահպանության հարցերի մշտական հանձնաժողովում «Բնության պահպանություն ոլորտ»-ը կառաջարկեի փոխարինել «Շրջակա միջավայրի պահպանություն ոլորտ» հասկացությամբ` հաշվի առնելով հասկացության առավել ընդգրկուն, լայնածավալ եւ համապարփակ լինելը, նաեւ միջազգային փորձը նման ոլորտներում:

Երկրորդ դիտարկումս. տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովում ներառված է «Բնական պաշարների» ոլորտը` կառավարման ոլորտը: Նախ` այստեղ նույնպես կառաջարկեի «Բնական պաշարներ» հասկացությունը փոխարինել «Բնական ռեսուրսների կառավարում» հասկացությամբ՝ կրկին հաշվի առնելով հարցի ավելի ընդգրկուն եւ լայնածավալ բնույթը ոլորտի առումով եւ նաեւ դիտարկելով պաշարների շահագործումն ավելի լայն` բնական ռեսուրսների կառավարման համատեքստում:

Վերջին դիտարկումս. կառաջարկեմ հենց այդ նույն «Բնական ռեսուրսների կառավարումը» տեղափոխել նախորդ ցանկում հանձնաժողով` տարածքային կառավարման, տեղական ինքնակառավարման, գյուղատնտեսության բնապահպանության հարցերի մշտական հանձնաժողով. ինչո՞ւ. որովհետեւ բնական ռեսուրսների կառավարման համատեքստում տնտեսական բաղադրիչն ընդամենը մեկն է: Բնական ռեսուրսների կառավարումը շատ ավելի սերտորեն փոխկապակցված է շրջակա միջավայրի տարբեր ոլորտների հետ, եւ դա նաեւ մեր որդեգրած քաղաքականությունն է` բնական ռեսուրսների կայուն կառավարումը դիտարկել ավելի լայն համատեքստում, եւ չառաջնորդվել միայն տնտեսական բաղադրիչով: Շնորհակալություն:

Վ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Առաջին երկու հարցերի հետ կապված՝ իրականում ես մեծ խնդիր չեմ տեսնում, որովհետեւ բնության պահպանությունը եւ շրջակա միջավայրի պահպանությունը շատ դեպքերում օտար լեզուներով թարգմանելով՝ նույն եզրույթն ենք ստանում, անգլերեն թարգմանելով` environmental ենք ստանալու, եւ անկախ նրանից, թե հայերեն ինչպես կփոխենք, անգլերեն գրելու ենք environmental: Այս տեսանկյունից չեմ մտածում, որ անվանումների փոփոխությունը կհանգեցնի նաեւ բովանդակության փոփոխությանը: Կլինեն բնական պաշարներ կամ բնական ռեսուրսներ, բնապահպանություն կամ շրջակա միջավայրի պահպանություն` խնդիրը մնում է նույնը: Տեսեք, կարեւորը` ես կցանկանայի, որ մենք հասկանայինք, թե ինչի՞ համար են առանձնացվում մշտական հանձնաժողովների գործունեության ոլորտները: Առանձնացվում են, որպեսզի հասկանալի լինի` որ մեծ բլոկին վերաբերվող հարցը որ հանձնաժողովի իրավասությանն է վերապահված: Եթե մենք այստեղ առանձնացրել ենք բնության պահպանության հիմնահարցը, շրջակա միջավայրի պահպանության հիմնահարց եթե առաջանա, պարզ է, որ այս հանձնաժողովի վերահսկողության տիրույթում է լինելու: Նույնը վերաբերում է բնական ռեսուրսներին եւ բնական պաշարներին:

Մյուս հարցը, թե արդյո՞ք պետք է բնական պաշարները որպես ոլորտ ներառված լինեն ֆինանսական տնտեսական հարցերի հանձնաժողովում, թե՞ պետք է տեղափոխվեն տարածքային կառավարման, տեղական ինքնակառավարման, գյուղատնտեսության եւ բնապահպանության հարցերի մշտական հանձնաժողով, այստեղ, իհարկե, մի փոքր վիճելի է հարցը: Փորձեմ հիմնավորել: Տեսեք, բնական պաշարների օգտագործումը, մենք հասկանում ենք խնդիրը, որ բնական պաշարների օգտագործումը շատ հաճախ Հայաստանում գոյություն ունեցած պրակտիկայից ելնելով՝ հանգեցնում է բնապահպանական խնդիրների, բայց որպես կանոն, բնական նորմալ իրավիճակում, բնական պաշարների կառավարման հետ կապված հարցերը` օգտագործման նպատակահարմարությունը եւ այլն, պետք է լուծի հենց տնտեսական հարցերի հանձնաժողովը:

Բնական ռեսուրսներն ու բնապահպանությունը որոշակի առումով տարբեր են, բայց եթե պնդում եք ձեր առաջարկը, կարող ենք փոխել, կարող ենք քննարկել, եւ եթե իմ գործընկերները լրացնեն այս հանձնաժողովների բաշխման հետ կապված ձեր առաջարկը, իհարկե, կփորձենք բան անել:

Այդուհանդերձ, ես որեւէ խնդիր չունեմ` բնական պաշարներ թե բնական ռեսուրսներ: Սա ոճային խնդիր է, իմ կարծիքով` շրջակա միջավա՞յր, թե՞ բնության պահպանություն, որովհետեւ երկուսն էլ, հավատացնում եմ ձեզ, նույն արժեքը, նույն բովանդակությունն ունեն, անկախ նրանից, թե մենք ինչ ենք օգտագործելու, իսկ ինչ վերաբերում է մեկ ոլորտը մյուս ոլորտ տեղափոխելուն՝ սա քննարկման հարց է: Ես գտնում եմ, որ այդուհանդերձ, բնական պաշարների կամ բնական ռեսուրսների օգտագործումը, այդուհանդերձ, տնտեսական հարցերի հանձնաժողովին վերապահված գործառույթ պետք է լինի: Բայց, իհարկե, պատրաստ ենք այստեղ քննարկել, լսել այլ կարծիքներ, այդ թվում` մեր խմբակցության եւ գործընկեր խմբակցությունների անդամների կարծիքները:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք: Շատ լավ: Հաջորդ հարցի իրավունքը պատկանում է պատգամավոր Սարիկ Մինասյանին, համեցեք:

Ս.ՄԻՆԱՍՅԱՆ

-Հարցս հանել եմ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շատ լավ: Այդ դեպքում` Արման Եղոյան:

Ա.ԵՂՈՅԱՆ

-Պրն Վարդանյան, ինձ մոտ մեկ տեխնիկական հարց ծագեց: Ես նկատեցի, որ հանձնաժողովների մեծ մասը ունեն զույգ թվով անդամ: Այդ դեպքում ինչպե՞ս եք սահմանել, որ ձայները քվեարկության ժամանակ կիսվելու դեպքում ինչպե՞ս է որոշում կայացվելու զույգ թվով անդամներ ունեցող հանձնաժողովում:

Վ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Նախկինում էլ մենք նման պրակտիկա ունենք, բայց հանձնաժողովում որոշումների կայացման առանձնահատկությունները սահմանված են «ԱԺ Կանոնակարգ» ՀՀ սահմանադրական օրենքում, եւ որոշում կայացնելու համար կարծես անհրաժեշտ է 25 տոկոս, այսինքն` 1/4 ձայների առկայությունը: Ես չեմ մտածում, որ սա այն լրջագույն խնդիրն է, որ մենք կարող ենք ունենալ ձայների բաշխման պարագայում:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հանձնաժողովի նախագահի ձայնը որոշիչ է, պրն Եղոյան:

Վ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Ի վերջո, օրենսդրությունը նախատեսում է ցանկացած լուծումներ նաեւ այդ պարագայում, բայց անկեղծ կլինեմ՝ գործնականում երբեւէ չեմ բախվել նման խնդրի, որ ձայներն այնպես կբաշխվեն, որ անհրաժեշտ լինի կենտ թվի առկայությունը:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք, պրն Եղոյան:

Վ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Բավարարե՞ց, թե՞ չէ ձեզ իմ պատասխանը: Բայց, ի վերջո, չպետք է մոռանանք, նախագահի թույլտվությամբ, չպետք է մոռանանք, որ այս ԱԺ-ն էլ բաղկացած է 132 պատգամավորից` նույն խնդիրը կարող է ձեւավորվել նաեւ այստեղ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Վարդանյան: Ի լրումն պրն Վարդանյանի՝ ասեմ, որ հանձնաժողովները ձեւավորելու եւ ընդունելու են իրենց աշխատակարգերը: Բնականաբար, այս պահին կան այդ աշխատակարգերը եւ դրանցով են առաջնորդվում, այսինքն` նախորդ գումարման ԱԺ-ն դա ունեցել է: Եթե նոր ձեւավորվելիքները կգտնեն անհրաժեշտ, փոփոխություններ կկատարեն դրանցում:

Շատ լավ: Պրն Վարդանյան, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը, հարցերն ավարտվեցին: Հարգելի գործընկերներ, նախագծի վերաբերյալ մտքերի փոխանակության համար խնդրում եմ գրանցվել: Գրանցում: Հերթագրվել է 7 պատգամավոր: Ելույթի համար ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում Տիգրան Կարապետյանին: Ո՞վ: Պրն Մարուքյան, դո՞ւք: Շատ լավ, նաեւ պրն Մարուքյանը: Այժմ` Տիգրան Կարապետյան: Դուք հանո՞ւմ եք ձեր ելույթը: Շատ լավ: Գայանե Աբրահամյան: Դուք է՞լ եք հանում: Պրն Եղոյան, դուք եք հերթագրվել նաեւ: Շատ լավ: Դո՞ւք էլ, տիկին Բեղլոյան: Վիկտոր Ենգիբարյան, համեցեք:

Վ.ԵՆԳԻԲԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի նախագահություն, շնորհակալություն նաեւ ներկայացման համար, պրն Վարդանյան: Մի շատ կարեւոր դիտարկում եմ ես ուզում կատարել մեր ապագա հանձնաժողովների վերաբերյալ: Այն է` հանձնաժողովների միջեւ համագործակցությունը: Սա նաեւ բխում է պրն Պապոյանի բարձրացրած հարցից, թե ինչպե՞ս են տարբեր ոլորտներում հանձնաժողովները համագործակցելու: Օրինակ` եվրոպական ինտեգրացիայի հանձնաժողովը բազմաթիվ իր բովանդակային հարցերով համընկնում է կրթության եւ գիտության, տարածքային զարգացման կամ արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի հետ` ֆունկցիոնալ առումով:

Նույնը վերաբերում է տարածաշրջանային ինտեգրման հարցերի հանձնաժողովին: Դիցուք, մենք Հայաստանում, օրինակ` Եվրոպական միության հետ ունեցած պայմանագրի շրջանակներում, օրինակ` պետք է քննարկենք մեր մրցակցային օրենսդրության վերաբերյալ հարցեր եւ իրականացնենք նմանակում եվրոպական օրենսդրության հետ, այստեղ մենք խնդիր ենք ունենալու համագործակցել տնտեսական հանձնաժողովի հետ եւ միգուցե նաեւ արտաքին կապերի հանձնաժողովի հետ:

Ես չգիտեմ, անկեղծ ասած, նախորդ գումարման խորհրդարաններում ինչպե՞ս է այս խնդիրը լուծվել, բայց այս պարագայում այս խնդիրը դառնում է ավելի կարեւոր՝ հատկապես հաշվի առնելով, որ արտաքին քաղաքական բովանդակություն ունեցող հանձնաժողով մեկ հատով ավելացավ, փաստորեն, տարածաշրջանային ինտեգրման հարցերի մշտական հանձնաժողովը մշտապես խնդիր է ունենալու կամ լինելու է կարիք, որպեսզի համագործակցի եվրոպական ինտեգրման հանձնաժողովի հետ: ԵԱՏՄ-ի շրջանակներում, երբ մենք ունենանք հարմոնիզացնելու խնդիր եւ նույն խնդիրը մենք ունենանք ԵՄ-ի հետ` առեւտրի ոլորտում, օրինակ, մենք պետք է կարողանանք այդ երկու հանձնաժողովներով գտնել մի լուծում, որը բավարարում է թե՛ մեր միջազգային պարտավորություններին՝ մի կառույցի հետ ամրագրված, թե՛ մյուսի հետ:

Հանձնաժողովների մասին՝ այսքանը: Ընդհանուր առմամբ, ինձ համար շատ ողջունելի է հատկապես տարածաշրջանային ինտեգրման հարցերի մշտական հանձնաժողովի ավելացումը` հաշվի առնելով փոփոխվող աշխարհի մարտահրավերները եւ նաեւ մեր տարածաշրջանային ինտեգրացիայի մարտահրավերները:

Ես կուզենայի մի հավելում առաջարկել տարածքային կառավարման հանձնաժողովի բովանդակային հատվածի մեջ: Այստեղ գրված է՝ «Տարածքային զարգացում», ես կուզենայի՝ անպայման լիներ՝ «Տարածքային համաչափ զարգացում», քանի որ սա մեր երկրում, իսկապես, լրջագույն խնդիր է՝ հաշվի առնելով, որ մայրաքաղաք Երեւանը տասնյակ տարիներով իր զարգացման տեմպերով ավելի առաջ է, քան մարզերը: Ես կարծում եմ` այս ուղերձն այստեղ տալը շատ կարեւոր է, պրն Միրզոյան: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Այժմ, ելույթի համար ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում Սոս Ավետիսյանին: Դուք հանո՞ւմ եք ձեր ելույթը: Համազասպ Դանիելյան, դուք է՞լ եք հանում: Այդ մասում հատկապես, հա՞, ոնց որ թե էդ խնդիրն է եղել: Ըստ այդմ` ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում պրն Էդմոն Մարուքյանին:

Մինչ պրն Մարուքյանը կմոտենա, ես տեղեկացնեմ, որ մենք արդեն ԱԺ նախագահի տեղակալների քվեարկությունից հետո նորից կոնսուլտացիաներ ենք ունեցել քաղաքական ուժերի հետ, եւ վերջնականացրել ենք մեր պայմանավորվածությունները, անհրաժեշտ շտկումներ ենք մտցրել դրանց մեջ:

Համեցե՛ք, պրն Մարուքյան:

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ: Հարգելի ԱԺ նախագահ, հարգելի փոխխոսնակներ, ես, ուղղակի մի նոր հանձնաժողովի վերաբերյալ կարծիք էի ուզում արտահայտել: Տեսեք, մենք առաջարկել էինք, որ Հայաստանը, ԵԱՏՄ անդամ մնալով, շարունակում է ունենալ այն բոլոր խնդիրները, որի մասին մենք այստեղ խոսել ենք կազմակերպված լսումների ժամանակ, երբ «Ելք» դաշինքը լսումներ էր կազմակերպել՝ ԵԱՏՄ-ի հետ կապված, եւ այդ խնդիրների լուծման համար մենք խորհրդարանական հարթակ չունեինք, եւ մենք առաջարկել էինք, որ այդպիսի հարթակ ստեղծվի, եւ մենք ունենք համանման եվրաինտեգրման հանձնաժողով, որը ժամանակին ստեղծվել էր Ասոցացման համաձայնագրից առաջ` դեռ շատ տարիներ առաջ, որ մենք գնում էինք դեպի դրան, բայց չստացվեց Ասոցացման համաձայնագիր ստորագրել, բայց հիմա ունենք SEPA-ի համաձայնագիրը, եւ այդ հանձնաժողովը պետք է, բնականաբար, օրենսդրության մոտարկում իրականացնի, մոնիթորինգի ենթարկի համաձայնագիրը, երբ ուժի մեջ մտնի ամբողջությամբ կիրարկումը, եւ այլն, եւ այլն:

Հիմա տեսեք, այստեղ տրված է տարած տարածաշրջանային ինտեգրման մշտական հանձնաժողով, եւ մենք անվանման մեջ չենք նշում հենց Եվրասիական տարածաշրջանային ինտեգրացիան, այսինքն` կոնկրետ այն կազմակերպությունը կամ այն կազմակերպությանը մոտ անվանումը, որի անդամ ենք մենք հանդիսանում:

Ես սրա հետ կապված, քանի որ գաղափարը մենք ենք դրել շրջանառության մեջ, կարծում եմ` ճիշտ կլիներ՝ հենց նույն անվանումով կոչվեր, որովհետեւ տարածաշրջանում այլ ինտեգրացիոն պրոցեսներ չկան, որին մենք մաս ենք կազմում, հետեւաբար, մի քիչ անվանումը հետագայում կարող է խնդիր առաջացնել, օրինակ` տարածաշրջան՝ ի՞նչ ի նկատի ունենք: Մենք եվրոպական տարածաշրջանի մեջ էլ ենք համարվում, Հարավային Կովկասում այլ ինտեգրացիոն պրոցեսներ չկան, Շանհայան կազմակերպության անդամ չեն՝, ոնց որ թե դեռ բան չունենք: Ուզում եմ ասել` ճիշտ կլիներ, որ հենց ԵԱՏՄ-ին միտված լիներ այս հանձնաժողովը, եւ այս հարթակը օգտագործվեր ամբողջությամբ այն պրոբլեմների լուծման համար, որի մասին մենք ամենօրյա ռեժիմով թե՛ Ռուսաստանում ենք խոսում, թե՛ այստեղ, թե՛ նաեւ մեր գործընկերների հետ:

Ես, ուղղակի այս մասով միայն առաջարկություն ունեմ, որ ոչ թե լինի տարածաշրջանային ինտեգրման հարցերի մշտական հանձնաժողով, այլ լինի եվրասիական ինտեգրման կամ ԵԱՏՄ հարցերի հանձնաժողով: Դրա տակ, բնականաբար, հասկանում ենք, որ մենք ԵԱՏՄ անդամ ենք, եւ այդ հարցերն են այստեղ քննարկվելու: Սա էր իմ առաջարկությունը:

Մյուսը. եղել է նաեւ պրակտիկա, որ ԱԺ ղեկավարությունը, եթե ցանկացել է, որ ինչ-որ հանձնաժողով քիչ նախագծեր ստանա, այդ հանձնաժողովը քիչ նախագծեր է ստացել: Մենք փորձել ենք ամեն ինչ անել ԱԺ նոր սահմանադրական կանոնակարգ օրենքով այդ խնդիրը լուծել, բայց նաեւ այս պատեհ առիթը ես ցանկանում եմ օգտագործել եւ ասել, որ պետք է ամեն ինչ անել, որ ոլորտային օրենսդրությունները հնարավորինս ճիշտ բաշխվեն տվյալ հանձնաժողովների միջեւ, որովհետեւ այստեղ շատ ընդհանրական ձեւակերպումներ կան շատ հարցերի վերաբերյալ, եւ միշտ էլ կարելի է վիճելի տեղեր գտնել: Ես հիշում եմ, որ մենք միշտ վեճ ենք ունեցել պետաիրավական հանձնաժողովով, ես ներկայացրել եմ պետաիրավականը, օրինակ` պաշտպանության հանձնաժողովի հետ, որ պետք է այս նախագիծը այստե՞ղ քննարկվի, թե՞ այնտեղ քննարկվի, եւ երկու նախագահների միջեւ ժամանակ առ ժամանակ եղել են նման քննարկումներ, եւ վերջում ասել են` ԱԺ ղեկավարությունը թող որոշի, թե ուր է ուղարկում:

Նաեւ այս առումով եմ ես ԱԺ ղեկավարության ուշադրությունը հրավիրում, որ «ԱԺ Կանոնակարգ» ՀՀ սահմանադրական օրենքի դրույթները այնպես կիրառվեն, որ բոլոր հանձնաժողովները համաչափորեն ունենան ծանրաբեռնվածություն, եւ այնպես չլինի, որ մի հանձնաժողովը շատ ծանրաբեռնվի, մի հանձնաժողով էլ ծանրաբեռնվածություն չունենա կամ շատ քիչ ծանրաբեռնվածություն ունենա: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Մարուքյան: Իսկապես, հանձնաժողովների անհամաչափ ծանրաբեռնվածությունը մի խնդիր է, որը ակնհայտորեն երեւացել է նաեւ նախորդ գումարումների, ոչ միայն անմիջապես նախորդ` 6-րդ գումարման, այլեւ 5-րդ, 6-րդ գումարումների հանձնաժողովների աշխատանքների վիճակագրությունն ուսումնասիրելիս: Իսկապես, պետք է ամեն ինչ անենք, որ այդ հարցը լուծվի: Բնականաբար, այստեղ հստակ սահմանափակում ունենք: Այնուամենայնիվ, թվով չպետք է առաջնորդվենք, այլ` օրենսդրական նախաձեռնությունների ոլորտային ուղղվածություններով:

Այժմ` եզրափակիչ ելույթի համար պրն Վարդանյանին կարող ենք հրավիրել: Եթե ունեք եզրափակիչ ելույթ, համեցեք: Մինչեւ պրն Վարդանյանը մոտենա, ասեմ, որ ենթադրում եմ՝ հնչեցված առաջարկները քննարկելու կարիք գուցե ունենա «Իմ քայլը» դաշինքը: Լսենք պրն Վարդանյանին:

Վ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Պրն նախագահ, ես էլ էի ուզում դա առաջարկել: Ըստ էության, կան որոշակի ոճաբանական փոփոխություններ, որոնք ընդունելի են, բայց նաեւ, իրոք, կարիք կա եւս մեկ անգամ հանդիպել խմբակցության շրջանակներում, քննարկել, լրամշակել տարբերակը եւ ներկայացնել ձեր քննությանը: Եթե կարելի է, կխնդրեմ ընդմիջում, որպեսզի կարողանանք այդ քննարկումը կազմակերպել:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Ձեր տեսակետը հասկանալի է, պրն Վարդանյան: Դուք ընդմիջում խնդրելու հնարավորություն եւ իրավունք չունեք:

Վ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Ես դրա համար առաջարկում եմ... Եզրափակիչ ելույթի համար կարող եմ ասել, պրն Մարուքյան, ես ընդունում եմ որոշակի առումով ձեր մտահոգությունները` կապված անվանման հետ, բայց չպետք է մոռանանք, որ մենք չպետք է սահմանափակվենք միայն այսօր տնտեսական ինտեգրման առանձնահատկություններով: Մենք պետք է հաշվի առնենք նաեւ այն, որ մոտակա 5 տարիների ընթացքում մենք կարող ենք նաեւ տարածաշրջանային այլ ինտեգրացիոն գործընթացների մաս դառնալ, եւ չպետք է սահմանափակենք այս հանձնաժողովի գործունեությունը միայն եւ միայն ԵԱՏՄ-ով, սակայն այս պահի դրությամբ, իհարկե, հիմնական գործոնը եւ հիմնական ոլորտը, որով զբաղվելու է այս հանձնաժողովը, լինելու է ԵԱՏՄ շրջանակներում մեր ստանձնած օրենսդրական պարտավորությունների ապահովումը: Այսքանը: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ըստ էության, հարգելի գործընկերներ, մենք մի քանի րոպեից պետք է ընդմիջենք մեր աշխատանքները, եւ ես առաջարկում եմ մեր ընդմիջումը մի քանի րոպե շուտ սկսել, որպեսզի խմբակցությունը հասցնի նաեւ հնչեցրած առաջարկները քննարկել: Ընդմիջում:


Ժամը 14:30

  ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ Է ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԱԽԱԳԱՀ ԱՐԱՐԱՏ ՄԻՐԶՈՅԱՆԸ
 
 

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարգելի պատգամավորներ, խնդրում եմ զբաղեցնել տեղերը։ Հարգելի պատգամավորներ, մեր աշխատանքի հաջորդ փուլը քննարկված նախագծի քվեարկությունն է։ Համեցեք, տիկին Մակունց։

Լ.ՄԱԿՈՒՆՑ

-Պրն Միրզոյան, ես խնդրում եմ, որպեսզի մենք մինչեւ քվեարկությունը 20 րոպե ընդմիջում վերցնենք, որովհետեւ որոշակի վերջնական հարցերի շտկման կարիք կա։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շատ լավ, դա ձեր իրավունքն է։ «Իմ քայլը» խմբակցության առաջարկով հայտարարվում է 20 րոպե ընդմիջում։

ԸՆԴՄԻՋՈՒՄ 20 ՐՈՊԵ

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարգելի պատգամավորներ, նիստը սկսված է։ Բոլոր պատգամավորները, ովքեր միջանցքներում են եւ աշխատասենյակներում, հրավիրում եմ դահլիճ, որովհետեւ քիչ անց մենք պետք է ունենանք շատ կարեւոր որոշման նախագծի քվեարկություն։ Ես ուզում եմ իմ գործընկերներին տեղեկացնել, որ «Իմ քայլը» դաշինքը որոշակի փոփոխություններ է արել առաջարկվող նախագծում։ Ես հիմա ինքս կներկայացնեմ այդ փոփոխությունները։

Նախ եւ առաջ, առաջարկվող տարածաշրջանային ինտեգրման հարցերի մշտական հանձնաժողովի անվանման մեջ «Իմ քայլը» դաշինքը առաջարկում է փոփոխություն՝ հաշվի առնելով նաեւ «Բարգավաճ Հայաստան» եւ «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցությունների կողմից ներկայացված առաջարկները եւ մտահոգությունները։ Ըստ այդմ՝ այդ հանձնաժողովի անվանումը առաջարկվում է ձեւակերպել հետեւյալ կերպ՝ տարածաշրջանային եւ եվրասիական ինտեգրման հարցերի մշտական հանձնաժողով։ Սա փոփոխություններից մեկն է։

Հաջորդ փոփոխությունը, տարածքային կառավարման, տեղական ինքնակառավարման, գյուղատնտեսության եւ բնապահպանության հարցերի մշտական հանձնաժողովի անվանման մեջ եւ նրա ենթակայության, նրա զբաղվելիք ոլորտների նկարագրության մեջ առաջարկվում է «բնապահպանություն» բառը փոխարինել «շրջակա միջավայր» բառով եւ ավելացնել «կայուն զարգացում» բառերը ոլորտներում։ Եվ վերջապես, տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովում այդ հանձնաժողովի զբաղվելիք ոլորտներում առաջարկվում է ավելացնել «ներդրումներ» բառը։ Այս չորս փոփոխություններն է առաջարկում «Իմ քայլը» դաշինքը: Եվ արդեն փոփոխված, լրամշակված տարբերակը պետք է որ հասցրած լինի աշխատակազմը ձեզ բաժանած լինի եւ դնում ենք հարցը քվեարկության։ Նախապատրաստվեք քվեարկության։ Քվեարկություն։

Հարգելի պատգամավորներ, գրանցում եղել է առավոտյան, եւ հիմա կրկնում ենք։ Խնդրում եմ դադարեցրեք այս քվեարկությունը, որովհետեւ դահլիճում տարընթերցում կար։ Քվեարկությունն ընդհատված է։ Այժմ խնդրում եմ նախապատրաստվել քվեարկությանը նորից։ Քվեարկություն։ Ես խնդրում եմ աշխատակազմին ավելացնել այն ձայները... Ամբողջ շարքը վերջում ոնց որ թե չի աշխատել։ Նորից ենք կրկնում քվեարկությունը, որովհետեւ չաշխատած կոճակների թիվը շատ-շատ էր։ Մենք ա՞յլ խնդիր ունենք դահլիճում: Տեխնիկական խնդիրները հարթվա՞ծ են, լուծվա՞ծ են։ Ժողովուրդ ջան, խնդրում եմ ուշադիր լինել, եւ վերջին անգամ կատարենք այս քվեարկությունը։ Կարծում եմ՝ քվեարկության ձեւը տեխնիկապես բոլոր պատգամավորները հիշում են։ Նախապես պետք է սեղմել 1-ին կոճակը, որ համակարգը ճանաչի քվեարկողին եւ վերջում՝ կողմ, դեմ կամ ձեռնպահ, ինչպես նախընտրում եք քվեարկել։ Եվ այսպես, քվեարկություն։ Կրկին չստացված քվեարկությունները աշխատակազմը կգումարի քվեարկության արդյունքներին։

Կողմ՝ 96
Դեմ՝ չկա
Ձեռնպահ՝ չկա։

Մի վայրկյան, խնդրում եմ ձեռքերը պահել բարձրացված, ում կոճակը չի աշխատել, եւ աշխատակազմը մեկ-երկու րոպեի ընթացքում կհաշվի եւ կգումարի քվեարկության արդյունքները։ Բոլորը կո՞ղմ են։ Բոլոր ձեռք բարձրացրածները խնդրում եմ գումարել կողմ ձայներին։ Հիմա կհաշվեն:  Վերջ, հարցը լուծված է։ Շնորհակալություն։ Որոշումն ընդունված է։ Մենք պետք է ստեղծենք 11 հանձնաժողով։

Հարգելի պատգամավորներ, այժմ քննարկում ենք մշտական հանձնաժողովների նախագահների ընտրությունների հարցը։ «Աժ կանոնակարգ» ՀՀ սահմանադրական օրենքի 138-րդ հոդվածի համաձայն՝ մշտական հանձնաժողովների նախագահների եւ նրանց տեղակալների պաշտոններում թեկնածուների առաջադրման իրավունք ունեն խմբակցությունները։ Մշտական հանձնաժողովների նախագահների եւ նրանց տեղակալների պաշտոններում պատգամավորների կազմից թեկնածուների առաջադրման իրավունքը խմբակցությունների միջեւ բաշխվում է ըստ յուրաքանչյուր պաշտոնի համար ստացված գործակցի, որը հաշվարկվում է Դոնթի բանաձեւով։

Հարգելի պատգամավորներ, նշված բանաձեւի հաշվարկման արդյունքում 11 հանձնաժողովների նախագահների թեկնածուների առաջադրման իրավունքը խմբակցությունների միջեւ բաշխվել է հետեւյալ համամասնությամբ. 8 հանձնաժողովների նախագահներ կառաջադրի «Իմ քայը» խմբակցությունը, երկուսը՝ «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցությունը եւ մեկը՝ «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցությունը։

Հարգելի գործընկերներ, ուզում եմ տեղեկացնել, որ մենք նախապես եւ վերջնականապես այսօր տեղի ունեցած ԱԺ նախագահի տեղակալների ընտրությունից հետո նորից արել ենք քաղաքական կոնսուլտացիաներ եւ եկել ենք քաղաքական համաձայնության «Իմ քայլը», «Բարգավաճ Հայաստան» եւ «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցությունների հետ եւ ըստ էության, մենք ունենք ընդհանուր համաձայնություն, թե հատկապես որ հանձնաժողովի նախագահի թեկնածուի առաջադրման իրավունքը որ խմբակցությանն է պատկանում։ Ըստ այդմ՝ առաջարկում եմ ամենամեծ խմբակցությունից այժմ սկսել։ Եթե ինչ-որ բան, կարծում եմ, հուսով եմ, որ այդպես չի լինի, բայց եթե ինչ-որ բան հանկարծ հնչի, որը կմեկնաբանեք, ր քաղաքական պայմանավորվածությունից դուրս է, կարող ենք քննարկել։

Այժմ, տիկին Մակունց, առաջարկում եմ, որ դուք տեղից ուղղակի հնչեցնեք հանձնաժողովի անվանումը եւ առաջարկվող թեկնածուի անվանումը։ Շնորհակալ եմ։

Լ.ՄԱԿՈՒՆՑ

-Շնորհակալություն։ Առողջապահության եւ սոցիալական հարցերի մշտական հանձնաժողովի համար առաջարկում ենք Նարեկ Զեյնալյանի թեկնածությունը, արտաքին հարաբերությունների մշտական հանձնաժողովի համար առաջարկում ենք Ռուբեն Ռուբինյանի թեկնածությունը, գիտության, կրթության, մշակույթի, սփյուռքի,  երիտասարդության եւ սպորտի հարցերի մշտական հանձնաժողովի համար՝ Մխիթար Հայրապետյանի թեկնածությունը, եվրոպական ինտեգրման հարցերի մշտական հանձնաժողովի համար՝ Արման Եղոյանի թեկնածությունը, պաշտպանության եւ անվտանգության հարցերի մշտական հանձնաժողովի համար՝ Անդրանիկ Քոչարյանի թեկնածությունը, պետական-իրավական հարցերի մշտական  հանձնաժողովի համար՝ Վլադիմիր Վարդանյանի թեկնածությունը, տարածքային կառավարման, տեղական ինքնակառավարման, գյուղատնտեսության եւ բնապահպանության հարցերի մշտական հանձնաժողովի համար՝ Վարազդատ Կարապետյանի թեկնածությունը եւ տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի համար՝ Բաբկեն Թունյանի թեկնածությունը։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, տիկին Մակունց։ Այժմ «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցության անունից երկու հանձնաժողովի նախագահի թեկնածու առաջադրելու համար ձայնը տալիս եմ Սերգեյ Բագրատյանին։

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Մարդու իրավունքների պաշտպանության եւ հանրային հարցերի մշտական հանձնաժողովի համար՝ տիկին Նաիրա Զոհրաբյանի թեկնածությունը, տարածաշրջանային եւ եվրասիական ինտեգրման հարցերի մշտական հանձնաժողովի համար՝ պրն Միքայել Մելքումյանի թեկնածությունը։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ։ Այժմ «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցությանը թեկնածու ներկայացնելու համար ձայնը տալիս եմ խմբակցության ղեկավարին։ Համեցեք, պրն Մարուքյան։

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

-Ֆինանսաբյուջետային հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնում մենք առաջադրում ենք Մանե Թանդիլյանի թեկնածությունը։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Այժմ պետաիրավական հարցերի հանձնաժողովի նախագահի թեկնածու Վլադիմիր Վարդանյանին ներկայացնելու համար ձայնը տրվում է Սուրեն Գրիգորյանին։ Պրն Սողոմոնյան, թեկնածուների՞ն է արդեն պետք ձայն տալ։ Այսինքն՝ ամեն ինչ ճի՞շտ ընթացակարգով է։ Համեցեք, պրն Գրիգորյան։

Ս.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-ԱԺ հարգելի նախագահ, նախագահի հարգելի տեղակալներ, հարգելի գործընկերներ, ձեզ եմ ներկայացնում պետական-իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահի թեկնածու Վլադիմիր Վարդանյանին։

Պրն Վարդանյանը ծնվել է 1979թ. օգոստոսի 26-ին, քաղաք Երեւանում։

2000թ. ավարտել է Երեւանի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետի բակալավրիատը, այնուհետեւ 2002թ.՝ նույն համալսարանի մագիստրատուրան։

2005թ. ԵՊՀ մասնագիտական խորհրդում պաշտպանել է «Ցեղասպանության հանցագործության համար պետությունների միջազգային իրավական պատասխանատվության հիմքերը» թեմայով ատենախոսությունը եւ ստացել իրավաբանական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան։

2003-2018թթ. ընթացքում աշխատել է ՀՀ Սահմանադրական դատարանում՝ տարբեր ժամանակահատվածներում զբաղեցնելով ՀՀ Սահմանադրական դատարանի աշխատակազմի իրավախորհրդատվական ծառայության գլխավոր մասնագետի, իրավախորհրդատվական ծառայության միջազգային պայմանագրերի բաժնի վարիչի, իրավախորհրդատվական ծառայության պետի պաշտոնները։

2016-2018թթ. զբաղեցրել է ՀՀ Սահմանադրական դատարանի խորհրդականի պաշտոնը։

2016թ. Վլադիմիր Դավիթի Վարդանյանը հանդիսանում է նաեւ Ցեղասպանության միջազգային ասոցիացիայի արդարադատության եւ մարդու իրավունքների հայկական իրավաբանական կենտրոնի հոգաբարձուների խորհրդի անդամ, ինչպես նաեւ «Միջազգային եւ համեմատական իրավունքի հայկական տարեգրքի» եւ «Իրավական նախաձեռնություն» համառուսաստանյան գիտական գործնական ամսագրի խմբագրական խորհուրդների, ինչպես նաեւ «Միջազգային իրավունքի բելառուսական տարեգրքի» միջազգային խմբագրական խորհրդի անդամ է։

Առավել քան մեկ տասնամյակ որպես միջազգային մարդասիրական իրավունքի փորձագետ համագործակցում է Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեի հետ։

1949թ. Ժնեւի առաջին կոնվենցիայի 2016թ. մեկնաբանությունների հայաստանյան գրախոսողն է։

Հանդիսացել է Եվրախորհրդի զինված ուժերում մարդու իրավունքների եվրոպական չափանիշների կիրառման ամրապնդումը Հայաստանում ծրագրի փորձագետ՝ համահեղինակելով «Մարդու իրավունքները զինված ուժերում» ուսումնական դասընթացի ծրագիրը ՀՀ պաշտպանության նախարարության Վազգեն Սարգսյանի անվան ռազմական համալսարանի եւ Արմենակ Խանփերյանցի անվան ռազմական ավիացիոն համալսարանի սաների համար։

Միջազգային հանրային իրավունքի արդի հիմնահարցերին նվիրված ավելի քանի 30 գիտական հոդվածների եւ մենագրության հեղինակ է:

Ունի երկու զավակ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Գրիգորյանին հարցերով դիմելու համար կարող եք հերթագրվել։ Հերթագրում։ Հերթագրվել է երկու պատգամավոր։ Տաթեւիկ Հայրապետյանը հանո՞ւմ է։ Գուրգեն Հայրապետյան, համեցեք։ Դո՞ւք էլ եք հանում։ Շատ լավ։ Կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը, պրն Գրիգորյան։

Այժմ մտքերի փոխանակություն։ Մտքերի փոխանակության, ելույթների համար խնդրում եմ գրանցվել։ Սիրելի գործընկերներ, ես դեռ շարունակում եմ շփոթել։ Թեկնածուի խոսքը չենք լսել։ Հետեւաբար` մտքերի փոխանակություն չի կարող լինել։ Այժմ Վլադիմիր Վարդանյանին հրավիրում եմ ամբիոնի մոտ։

Վ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, նախ թույլ տվեք շնորհակալություն հայտնել «Իմ քայլը» խմբակցությանը՝ իմ թեկնածությունն առաջադրելու համար։ Դա մեծ պատիվ է։ Ես այսօր այս ամբիոնի մոտ ինչ-որ շատ եմ լինում, բայց, այդուհանդերձ, հակիրճ փորձեմ ներկայացնել այն անելիքները, ինչ մենք ունենք պետական-իրավական հարցերի հանձնաժողովում։ Գրեթե բոլոր խորհրդարաններն ունեն նման բուն իրավական հարցերով զբաղվող համապատասխան հանձնաժողով կամ կոմիտե, որի հիմնական նպատակն է ապահովել օրենքի իրավականությունը, ապահովել, որ ԱԺ-ից դուրս եկած ընդհանուր արտադրանքը լինի համահունչ Սահմանադրությանը, լինի համահունչ այն իրավական պահանջներին եւ համապատասխանի օրենսդրական տեխնիկայի այն դրույթներին, որոնք անհրաժեշտ են սովորական քաղաքացիների համար՝ օրենքի կիրառման տեսանկյունից։

Իհարկե, ես մշտապես դեռեւս ուսանող տարիներից այն համոզմանն եմ եղել, որ ոչ ամեն ինչ, ինչ ստեղծվել է իքս երկրի խորհրդարանի կողմից, կարող է դիտարկվել որպես օրենք, որովհետեւ մենք չպետք  է մոռանանք, որ օրենքը, նախ եւ առաջ, պետք է բխի իրավունքի գերակայության սկզբունքից, պետք է լինի սահմանադրական, պետք է լինի էրգոնոմիկ, պետք է լինի իրագործելի։ Եվ մենք այս ԱԺ-ում շատ անելիքներ ունենք այս ուղղությամբ։ Մենք ունենք անելիքներ՝ ցույց տալու, որ օրենսդրությունը կարող է լինել զերծ քաղաքական որեւէ մանիպուլյացիայից, զերծ այս կամ այն խոշոր խմբի շահերը ներկայացնելուց եւ մենք պետք է ստեղծենք օրենքներ, որոնք անհրաժեշտ են եւ պիտանի են ՀՀ ողջ բնակչության համար։ Սա լուրջ խնդիր է եւ հասարակության սպասելիքները այս խորհրդարանից շատ են, շատ ավելի մեծ են, քան որեւէ այլ խորհրդարանից, որը ձեւավորված է եղել Հայաստանի 3-րդ հանրապետության հռչակումից հետո։

Ի՞նչ հարցերի վրա է կենտրոնանալու պետական-իրավական հարցերի հանձնաժողովը։ Իհարկե, հասկանալի է, որ հնարավոր սահմանադրական բարեփոխումների, սահմանադրական օրենսդրության ընդունման եւ փոփոխման ամբողջ գործընթացը պետք է, ըստ էության, իրականացվի՝ հաշվի առնելով տվյալ հանձնաժողովի կարծիքը։

Այստեղ մենք որոշակի անելիքներ ունենք՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ 2015թ. սահմանադրական բարեփոխումների ընդունումից հետո օրենսդրական դաշտը ամբողջությամբ համահունչ չի դարձվել այն փոփոխություններին, որոնք արվեցին 2015թ։ Ես չեմ կարող խոսել եւ չեմ էլ կարող բացառել, սա ԱԺ տիրույթում է, հետագա սահմանադրական կամ սահմանադրական օրենսդրության զարգացման ուղղությամբ առկա նախաձեռնություններ լինելու կամ չլինելու մասին։ Բայց այդուհանդերձ, պետաիրավական հանձնաժողովը պետք է նաեւ մտածի եւ աշխատի այն ուղղությամբ, որպեսզի լինի ընդունվելիք օրենսդրությունը համահունչ լինի եւ ներդաշնակ հիմնական օրենքին։ Սա կարեւորագույն խնդիրներից մեկն է։

Ինչո՞ւ եմ այսքան կենտրոնանում օրենք, իրավունքի գերակայություն, սահմանադրականություն սկզբունքների վրա. որովհետեւ, ի վերջո, այդ թվում՝ պետաիրավական հանձնաժողովի աշխատանքից է կախված, թե ինչ որակի օրենսդրություն է տալու այս ԱԺ-ն։ Ինչքանո՞վ ենք մենք կարողանում ընդունել իրավական ակտեր, որոնք համահունչ են եվրոպական չափորոշիչներին, միջազգային ստանդարտներին եւ չափանիշներին, ինչքան՞ով են դրանք համապատասխանում մեր Սահմանադրությանը եւ ինչքանո՞վ են դրանք իրագործելի։ Ես շատ դեպքերում մտերմիկ զրույցների ժամանակ անդրադառնում եմ մի կարեւոր հարցի, որը իմ կարծիքով ուշադրության է արժանի նաեւ այս ԱԺ-ում։ Օրենքը պետք է լինի նաեւ էրգոնոմիկ, օրենքը պետք է լինի իրագործելի, օրենքը պետք է ուղղված լինի խնդրի լուծմանը եւ չպետք է ստեղծի խնդիրը։ Մեզ մոտ շատ դեպքերում, ցավոք, օրենքի խրթինության,  օրենքի ոչ էրգոնոմիկ լինելու պատճառով օրենքի ընդունումը խնդիր է ստեղծում եւ ոչ թե խնդիր լուծում։ Մենք չափազանց մեծ ուշադրություն պետք է հրավիրենք նաեւ օրենսդրական փոփոխությունների հիմնահարցին։ Պետաիրավական հանձնաժողովի շրջանակներում չափազանց կարեւոր է հաշվի առնել, որ այս փոփոխությունները շատ դեպքերում կարող են խախտել ինտեգրալ՝ որպես մեկ միավոր, մայր օրենքի գոյությունը, որովհետեւ շատ փոփոխություններ, իրարամերժ փոփոխություններ շատ դեպքերում պատուհաս են դառնում ժողովրդի համար։ Ահա այսպիսի անելիքներ ունի պետական-իրավական հարցերի հանձնաժողովը։

Ինչպե՞ս ենք բաշխելու աշխատանքները հանձնաժողովի ներսում։ Ես մեծ գոհունակությամբ պետք է արձանագրեմ այն հանգամանքը, որ այստեղ ներկայացված կարծես թե բոլոր խմբակցություններն ունեն իրավաբան մասնագետներ, պրոֆեսիոնալներ, որոնք իրոք կարող են լրջագույն ներդրում բերել եւ այս ԱԺ-ի, եւ ՀՀ ԱԺ պետական-իրավական հարցերի հանձնաժողովի գործունեությանը։

Ինչպե՞ս ենք կազմակերպելու աշխատանքները։ Պետաիրավական հանձնաժողովի գործունեության ոլորտը բավականին բարդ է եւ ընդգրկում է մի շարք ենթահանձնաժողովների վերաբերող ոլորտներ։ Փորձ կկատարենք, իհարկե, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ 15 անդամից է բաղկացած այս հանձնաժողովը, բաշխել ըստ ոլորտների այն օրենսդրությունը, մայր օրենսդրությունը, որը ենթակա է ընդունման, որը ենթակա է փոփոխման, որովհետեւ ենթահանձնաժողովների շրջանակներում շատ ավելի օպերատիվ հնարավոր կլինի կազմակերպել այդ օրինաստեղծ գործընթացը, եւ ենթահանձնաժողովների շրջանակներում շատ ավելի արդյունավետ կլինի մասնագիտացնել հանձնաժողովի անդամներին այս կամ այն օրենսդրության բլոկի վրա։ Իհարկե, պետք է անդրադառնալ նաեւ խորհրդարանական վերահսկողության ոլորտին, որտեղ անելիքները շատ ավելի մեծ են։ Մինչեւ 5-րդ գումարման ԱԺ-ում մենք չունեինք խորհրդարանական կառավարման համակարգ։ 6-րդ գումարման ԱԺ-ն իր գոյության առաջին տարվա ընթացքում դեռ ամբողջությամբ չէր վերածվել պետության խորհրդարանի կարգավիճակի։ Խորհրդարանական կարգավիճակ ձեռք բերելուց ի վեր մենք թավշյա հեղափոխության մասնակիցը եւ ականատեսը դարձանք, եւ դրանից հետո չի երեւում՝ ինչպե՞ս եւ ի՞նչ եղանակով խորհրդարանը կարող է վերահսկողություն իրականացնել պետական մարմինների նկատմամբ համապատասխան ոլորտներում։ Բայց հավատացնում եմ, որ այստեղ հանձնաժողովների դերակատարությունն էապես մեծանում է։ Կարեւորում եմ այն հանգամանքը, որ հանձնաժողովն ունի լուրջ դերակատարություն խորհրդարանական վերահսկողության պարագայում եւ միաժամանակ կոչ եմ անում դիտարկել այս դերակատարությունը որպես լրջագույն պատասխանատվություն, որովհետեւ կառավարության ոլորտային ծրագրերի իրականացման վերահսկողությունը եւ այն օրենսդրության հետ կապված հարցերի քննարկումը, որը վերապահված է այս կամ այն հանձնաժողովի քննարկմանը, չափազանց կարեւոր են հասկանալու համար, թե ի՞նչ եւ ինչպե՞ս պետք է անել, որպեսզի ՀՀ-ն համապատասխանի Սահմանադրության 1-ին հոդվածում ամրագրված պետությանը, ինչպե՞ս կարելի է ձեւավորել ժողովրդավարական իրավական պետություն, որը, ըստ էության,  նաեւ ընտրել է որպես ուղենիշ՝ խորհրդարանական զարգացման մոդելը։

Մի փոքր անդրադարձ առկա օրենսդրությանը եւ առկա խութերին։ Սահմանադրական դատարանում աշխատանքի տարիներին շատ էի բախվում հետեւյալ խնդրին։ Երբ փորձում էինք հասկանալ օրենքի ծագումը, որը ներկայացված է Սահմանադրական դատարանի քննությանը, փորձում էինք հասկանալ՝ ի՞նչ հիմնավորումներ են ընկած այս օրենքի հիմքում, ի՞նչ դրդապատճառներ են եղել, ինչո՞վ նախկին իրավակարգավորումը չէր համապատասխանում մեր սպասելիքներին եւ ինչո՞ւ է կարիք առաջացել ստեղծել օրենսդրություն, որի սահմանադրականությունը հիմա վիճարկվում է։ Ես սահմանադրականության հարցին չեմ անդրադառնալու ընդհանրապես, բայց հետեւյալ խնդիրը կա։ Երբ մենք փորձում էինք, օրինակ, մեկ էջանոց հոդվածի հիմնավորումները գտնել, հասկանալ, թե ինչո՞ւ է սա տեղի ունեցել, պարզվում էր, որ այդ հիմնավորումներն ընդամենը մեկ-երկու տող են։ Ես կոչ եմ անում, նախ եւ առաջ, ինձ, պետական-իրավական հարցերի հանձնաժողովին եւ իմ բոլոր գործընկերներին՝ հետայսու հաշվի առնելով նաեւ այս կարգի խնդիրները՝ փորձել հիմնավորումները ներկայացնել այնպիսի եղանակով, որ հասկանալի լինի ոչ միայն այսօր, այլեւ վաղը, թե ի՞նչ պատճառներից ելնելով ենք  մենք այս կամ փոփոխությունը կատարել օրենսդրության մեջ եւ ընդունել ենք այս կամ այն նորմը, որովհետեւ շատ դեպքերում իրավագիտությունը մեկնաբանության արվեստ է։ Օրենքի տեքստը մի բան է, թե ինչպե՞ս է այդ տեքստը մեկնաբանվելու եւ ինչքանով այն կլինի համահունչ, այսպես կոչված, իրավական  որոշակիության սկզբունքին՝ սա այլ խնդիր է։ Մենք իրոք լուրջ անելիք ունենք, որովհետեւ իրավական որոշակիության սկզբունքի ապահովումը չափազանց կարեւոր է յուրաքանչյուրիս համար, կարեւոր է անխոտան օրենսդրություն ունենալու տեսանկյունից։ Եվ այս տեսանկյունից պետական-իրավական հարցերով հանձնաժողովի դերակատրությունը չափազանց մեծ է։

Կանդրադառնայի նաեւ այն ոլորտային հարցերին, ոլորտային համաձայնագրերին, որոնք եւս պետք է դառնան պետական-իրավական հարցերի հանձնաժողովի քննության առարկա։ Գիտեք, որ ՀՀ-ն տարեկան կտրվածքով 50-60 միջազգային պայմանագիր է վավերացնում, որոնք 2015թ. սահմանադրական բարեփոխումների արդյունքում վավերացվում են համապատասխան օրենքների ընդունման միջոցով։ Չափազանց կարեւոր է այստեղ, որպեսզի պետաիրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովին վերապահված այդ բլոկը համաձայնագրերի, որոնք վերաբերում են զուտ իրավական խնդիրներին՝ իրավական օգնություն կամ որեւէ այլ իրավական հարց, որը կարող է վերապահվել պետաիրավական հարցերի հանձնաժողովին, ոչ միայն քննարկվի հանձնաժողովի շրջանակներում, այլեւ փորձենք հասկանալ, թե ինչպիսի եղանակով է հնարավոր ապահովել դրա իրագործմանն ուղղված համապատասխան օրենսդրության մշակումը, որպեսզի մենք չունենանք վավերացված որեւէ համաձայնագիր եւ չունենանք այն օրենսդրությունը, որը թույլ կտար տեղայնացնել այն հիմնական հարցերը, որոնք զետեղված են այդ համաձայնագրի մեջ։

Այսքանը, փորձեմ խնայել ձեր ժամանակը, թեեւ շատ խոսեցի։ Կներեք, համալսարանական դասախոսին բնորոշ արատ է շատախոսությունը, բայց փորձեմ սահմանափակել։ Շնորհակալություն։ Եթե հարցեր կան, կպատասխանեմ դրանց։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Վարդանյան, դուք դեռ 9 րոպե ժամանակ ունեիք եւ կարող էիք օգտագործել։ Այժմ թեկնածուին կարող եք հարցեր ուղղել, սիրելի գործընկերներ։ Հարցերի համար խնդրում եմ հերթագրվել։ Հերթագրում։ Հերթագրվել է երեք պատգամավոր։ Պրն Վիկտոր Ենգիբարյան։

Վ.ԵՆԳԻԲԱՐՅԱՆ

-Պրն Վարդանյան, շնորհակալություն ձեր ելույթի համար։ Մեր քաղաքացիների բողոքների մի մեծ խումբ կապված է դատական իշխանության հետ, կապված է դատարանների թվի սակավության հետ եւ ընդհանուր դատաիրավական ոլորտում բարեփոխումների հետ։ Ուզում եմ իմանալ ձեր անձնական կարծիքը. որպես օրենսդիր՝ ինչպե՞ս եք պատրաստվում այս հարցերին արձագանքել։

Վ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Ենգիբարյան։ Արդարադատության համակարգը շատ ուրույն համակարգ է յուրաքանչյուր երկրում։ Այն չունի կայուն վիճակ։ Այն կամ զարգանում է, կամ հետնահանջ Է ապրում։ Մենք որոշակի առումով խնդիրներ ունենք ոչ այնքան դատական համակարգի, որքան դատավորների քանակի, դատավորների պրոֆեսիոնալիզմի, արդարադատության մատչելիության եւ այլ բնույթի խնդիրների հետ։ Իրոք, արդարադատության համակարգից առկա են դժգոհություններ։ Այդ դժգոհություններն ունեն օբյեկտիվ եւ սուբյեկտիվ պատճառներ։ Ցավոք, լինելով նաեւ նախկինում Սահմանադրական դատարանի աշխատակազմում աշխատած մարդ՝ գիտեմ, որ օբյեկտիվ եւ սուբյեկտիվ պատճառներով չափազանց դժվար է ապահովել արդարադատության այն որակը, որը սպասում են քաղաքացիները։ Օբյեկտիվ պատճառներից մեկն այն է, որ ընդհանուր իրավասության դատարանների պարագայում կամ այլ դատարանների պարագայում մենք իրոք դատավորների սակավություն ունենք՝ եվրոպական այլ երկրների համեմատ։ Բնակչության հաշվով մենք դատավորների սակավություն ունենք, եւ սա ավելացնում է դատավորների ծանրաբեռնվածությունը։

Մյուս խնդիրը. մեր օրենսդրությունն է շատ դեպքերում ծանրաբեռնում դատարաններին, որովհետեւ լինում են դեպքեր՝ վարչական դատարաններում հատկապես, երբ պետական բյուջե ուղղված հինգ հազար դրամ վերադարձնելու համար պետությունը ծախսում է 20-30 հազար դրամի շրջանակներում։ Այսինքն՝ մենք մեր օրենսդրությամբ նաեւ պետք է փորձենք անել հնարավորինը, որպեսզի դատարաններն այդքան ծանրաբեռնված չաշխատեն։ Դատարաններն իրոք ծանրաբեռնված են։  Ծանրաբեռնված են օբյեկտիվ եւ սուբյեկտիվ պատճառներով։ Իհարկե, կան սուբյեկտիվ պատճառներ, ես չեմ ուզում այսօր ջայլամի քաղաքականություն վարել։ Որեւէ մեկը չպետք է վարի։ Այո, կա ընդհանուր պրոֆեսիոնալիզմի խնդիր դատարաններում, այո, իհարկե կա դատավորների սոցիալական ապահովության, սոցիալական երաշխիքների բարձրացման խնդիր։ Իհարկե, խնդիր կա, որպեսզի մեր դատական համակարգն անընդհատ բարեփոխումների ենթարկվի։ Ինչպես արդեն նշեցի, դատական համակարգը եւ արդարադատությունը չունեն պասիվ կայուն վիճակ։ Մենք ունենում ենք կամ զարգացում, կամ հետնահանջ։ Եվ կարծես թե առկա են այսօր ԱԺ-ում բոլոր անհրաժեշտ նախադրյալները, որպեսզի ասենք, որ մենք կարող ենք ապահովել արդարադատության համակարգի եւ դատական իշխանության զարգացումն այս 7-րդ գումարման ԱԺ պայմաններում։ Չգիտեմ՝ բավարարեցի՞ պատասխանել ձեզ, թե՞ ոչ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք, պրն Ենգիբարյան։

Վ.ԵՆԳԻԲԱՐՅԱՆ

-Ես կուզենայի նաեւ հարցին այսպիսի կոնտեքստով նայեք։ Իհարկե, խոսքը ձեր անձնական կարծիքի մասին է։ Մեր երկրում տեղի է ունեցել գործադիր իշխանության փոփոխություն, օրենսդիր իշխանության փոփոխություն արդեն եղավ։ Հիմա մեր քաղաքացիները սպասում են լրջագույն փոփոխությունների դատական իշխանության մեջ։ Այո, ձեր նշած խնդիրները կարեւոր են ու պրոբլեմատիկ։ Ինչպե՞ս եք դուք՝ որպես պատգամավոր, նայում այդ փոփոխություններին։

Վ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Ես ոչ միայն որպես պատգամավոր, որպես իրավաբան պետք է նայեմ նշված խնդիրներին։ Մեկ անգամ եւս ընդգծեմ հստակ, որ ցանկացած միջամտություն դատական իշխանության անկախության նկատմամբ պետք է համարենք, եւ յուրաքանչյուրս այստեղ, պետք է անընդունելի համարենք։

Ինչ վերաբերում է դատական իշխանության փոփոխություններին, եթե խոսքը վերաբերում է ինստիտուցիոնալ փոփոխություններին, միանշանակ՝ այո։ Այո, անհրաժեշտ են փոփոխություններ, անհրաժեշտ է դատավորների թվի աճ, անհրաժեշտ է պրոֆեսիոնալիզմի բարձրացում, անհրաժեշտ է սոցիալական եւ այլ երաշխիքների ընդգծում, բարձրացում։ Բայց այդուհանդերձ ես, իհարկե, չեմ կարող արտահայտվել հօգուտ այն տեսակետի, որ մենք պետք է անցնենք դատավորների ամբողջական կազմի փոփոխության, որովհետեւ ի տարբերություն գործադիրի, որը կրում է քաղաքական պատասխանատվություն, դատական իշխանությունն անկախ է օրենսդիրից։ Մենք չպետք է մոռանանք, որ ի վերջո իշխանության երեք ճյուղերի տարանջատման հիմքում ընկած է մի կարեւոր սկզբունք։ Օրենսդիր իշխանությունը ժողովրդից ստացել է անմիջական մանդատ եւ նրա երաշխիքը եւ ուժը գալիս է ժողովրդից ստացած մանդատից։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Պրն Վարդանյան, խնդրում եմ ամփոփել, որովհետեւ ժամանակը սպառվեց։

Վ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Հաշվի առեք, որ ելույթիցս 9 րոպե խնայել էի, բայց փորձեմ ամփոփել։ Գործադիրն ունի հսկա լծակներ՝ հանձինս պետական կառավարման ապարատի, իսկ դատական իշխանությունն ունի ընդամենը մեկ հենարան։ Դա վերջինիս սեփական հեղինակությունն է։ Եվ այդ հեղինակությունը բարձրացնելը եւ դատարանի, եւ իշխանության մյուս ճյուղերի խնդիրն է։ Շնորհակալություն, կներեք։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հաջորդ հարցի համար ձայնը տրվում է Էդմոն Մարուքյանին։

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ։ Ես ուղղակի շատ ուրախ եմ, որ ձեր վերջին միտքը հնչեցրեցիք։ Շատ կարեւոր միտք է, որ իշխանության ճյուղերը տարանջատված են, որովհետեւ վերջին շրջանում մամուլում, որոշ քաղաքական հարթակներում այնպիսի կարծիքներ են հնչում, որ ուղղակի ես զարմացած եմ։  Այնպիսի տպավորություն կա, որ քաղաքական ուժերը կարող են դատավորներ փոխել, դատավորներ գործից հանել, նշանակել, պատժել դատավորներին, փաստաբաններին, չգիտեմ ինչ անել։ Եվ ձեր այս հայտարարությունը, կարծում եմ՝ շատ կարեւոր է, եւ մենք դեռ խնդիրներ ունենալու ենք՝ սրա հետ կապված։

Իմ հարցը այն մասին է, որ դուք առաջադրվել եք ամենակարեւոր հանձնաժողովներից մեկի նախագահի պաշտոնում, եւ մենք խնդիրներ ունեցել ենք այս հանձնաժողովում։ «ԱԺ կանոնակարգ» ՀՀ սահմանադրական օրենքն այնպես է գրված, որ հանձնաժողովի նախագահը, եթե չլինի բարեխիղճ կամ, անգլերեն ասած՝ in good faith չաշխատի, մենք շատ լուրջ մեծ պրոբլեմներ ենք ունենում, որոնք  հետո ենք հայտնաբերում, հետո, այդ պահին չենք հայտնաբերում, հետո ենք հայտնաբերում։ Օրինակ, ասեմ, որ «ԱԺ կանոնակարգ» ՀՀ սահմանադրական օրենքը թույլ է տալիս կոնկրետ նախագծի քննարկման ժամանակ բանավոր առաջարկություն մտցնել 2-րդ ընթերցման կարգով եւ այն վերջնական տեսքով դահլիճում անցկացնել, եւ մարդիկ կարող են շատ հետո իմանալ։ Այս առումով շատ եմ կարեւորում, նմանատիպ դեպքեր ենք ունեցել խորհրդարանում, որ հանձնաժողովի նախագահն այս մոտեցումը սկզբունքային պահի, եւ բոլորը իրազեկված լինեն փոփոխությունների վերաբերյալ։ Ավելին, կասեմ, որ այս դրույթը պետք է փոխվի, որ նման հնարավորություն չլինի։ Օրինակ, ասեմ, որ ԴԱՀԿ ակտերի հետ կապված նախագիծը, որ մինչեւ 500 հազար դրամ կարող են առանց դատարանների բռնագանձել, այդ մեթոդով ընդունվել է, եւ որեւէ մեկը չգիտեր։ Այդպես եկել-անցել է այստեղ։ Ժամանակին սահմանաչափը մինչեւ 200 հազար դրամ էր, հետո դարձավ 500 հազար, հետո ընդհանրապես հանվեց։ Բայց դա եղել է այդ պրոցեսի արդյունքում։ Ես ուզում եմ ձեր մոտեցումը իմանալ որպես նախագահողի այլեւս՝ ապագայում պետաիրավական հանձնաժողովում։ Շնորհակալ եմ։

Վ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Մարուքյան, հարցի համար։ Մի փոքր զարմանալի էր, նման հարցադրումը՝ հաշվի առնելով, որ առաջին տարին իրար չենք ճանաչում։ Մենք պետք է սովորենք կոլեգիալ որոշումներ ընդունելու արվեստին, «ԱԺ կանոնակարգ» ՀՀ սահմանադրական օրենք մշակույթը։ Այս տեսանկյունից ես մի փոքր զարմանալի եմ համարում ձեր հարցադրումը։ Հանձնաժողովն է, ի վերջո, ԱԺ-ի մարմինը, ոչ թե հանձնաժողովի նախագահը, հանձնաժողովն է մշտական համապատասխան որոշումներ ընդունում։ Եվ այստեղ որեւէ ծածուկ քաղաքականության կամ պառլամենտական ծովահենության տեղ չի։ Գիտեք, շատ դեպքերում խորհրդարանում օգտագործվում են քաղաքական ծովահենության նման մեթոդներ։ Օրինակ, նիստն արհեստականորեն երկարացնում են, հարցը չեն ներկայացնում քննարկման եւ այլն։ Ես դրա կողմնակիցը չեմ։ Ի վերջո, չնայած ես նոր եմ հայտնվել խորհրդարանում, բայց իրավաբան եմ վերջին 16-17 տարին առնվազն, դիպլոմը ստանալուց հետո եւ շատ եմ հարգում իրավաբանի մասնագիտությունը եւ կոչումը։ Սա ընկալում եմ որպես կարեւորագույն գրավական նրա, որ մենք կունենանք հանձնաժողովում ժողովրդավարական քննարկման եւ ժողովրդավարական եղանակով որոշումների ընդունման մթնոլորտ։ Ես հուսով եմ, պրն Մարուքյան, որ ձեզ այդուհանդերձ կտեսնեմ պետական-իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովում։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Կարող եք արձագանքել, պրն Մարուքյան։

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Մենք շատ վաղուց ենք ճանաչում եւ մի զարմացեք, որ հարցը տալիս եմ, որովհետեւ մենք այստեղ փնտրում ենք հրապարակային խոստումներ։ Այնպես, ինչպես ամերիկյան ֆիլմերում է, որ ասում են՝ այն, ինչ դուք կասեք, ձեր դեմ կօգտագործվի ապագայում դատարանում։ Այստեղ էլ այդպես է։ Երբ ինչ-որ պաշտոնում ինչ-որ մեկին պետք է ընտրենք, շատ կարեւոր է, որ հրապարակային խոստումներ տրվեն, որովհետեւ ես կարող է՝ գիտեմ, բայց մյուսները չգիտեն, դրա համար են այս հարցերը հնչում։

Ինչ վերաբերում է խորհրդարանի հանձնաժողովին, այդ նախագահի դերին, ես ասեմ. այն ժամանակ էլ էր հանձնաժողովը եղել մարմին, ոչ թե նախագահը։ Բայց քաղաքական մեծամասնությունը քաղաքական մեծամասնություն է եւ, վերջին հաշվով, քաղաքական մեծամասնությունն իր նշանակած եւ ընտրած նախագահի միջոցով տարատեսակ հնարավորություններ է ստացած եղել: Եվ որպեսզի մենք ժամանակին մեր աչքով տեսած այդ տեսակ բոլոր բարքերը մերժենք, դրա համար մենք հիմա հրապարակային արձանագրում ենք անում միասին, ընդ որում, որ միասին դա պետք է մերժենք եւ ավելի բաց, թափանցիկ ժողովրդավարական պրոցեսներ ունենանք։ Ես էլ հույս ունեմ, որ պետաիրավական հանձնաժողովում կլինեմ։ Շնորհակալ եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք, պրն Վարդանյան։

Վ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Կարճ մի բան ասեմ։ Ժողովրդավարությունը Հայաստանում այլընտրանք չունի։ Կլինեմ ես ԱԺ-ում, դուք կլինեք ԱԺ-ում, թե ոչ՝ մենք բոլորս սա գիտակցում ենք, եւ անկախ նրանից, թե քաղաքական մեծամասնությունն ինչ որոշում պետք է ընդունի, ընդդիմությունը պետք է հնարավորություն ունենա հստակ արտահայտել իր կարծիքը, եւ որեւիցե եղանակով մեծամասնությունը չպետք է ծածուկ մեթոդների դիմի։ Սրա կողմնակիցն եմ ես։ Սա համարեք հրապարակային հայտարարություն։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Վարդանյան։ Եվ հիմա ձեզ վերջին հարցը կուղղի Սուրեն Գրիգորյանը։ Համեցեք, պրն Գրիգորյան։

Ս.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Պրն Վարդանյան, եթե ես սկսեմ թվարկել, թե ձեր ելույթի եւ պրն Մարուքյանի հարցադրման արդիականության ո՞ր դրույթների հետ եմ համաձայն, երեւի ժամանակս չի բավարարի, որպեսզի բուն հարցս տամ, որովհետեւ շատ կարեւոր շեշտադրումներ ձեր ելույթում դուք կատարեցիք, որոնք ես էլ լինեի՝ ես էլ կկատարեի, եւ շատ կարեւոր հարց էլ պրն Մարուքյանը բարձրացրեց։ Դրա համար ես անցնեմ հարցիս։

Օրենսդրական փոփոխությունների եւ առհասարակ օրինաստեղծության գործընթացում հանրային քննարկումների ինստիտուտն առնվազն ֆորմալ առումով մեզ մոտ ներդրված է, սակայն ոչ մեկիս համար գաղտնիք չի, որ նախկինում շատ է ասվել, որ բովանդակային հանրային քննարկում շատ դեպքերում տեղի չի ունենում։ Կուզեի ձեր կարծիքը լսել հանրային քննարկումների ինստիտուտի զարգացման ուղղությամբ, եւ այդ գործիքակազմն իրական բովանդակությամբ լցնելու ուղղությամբ դուք ի՞նչ քայլեր եք նախատեսում, եւ կարծում եմ՝ դա ուղղակի կապ ունի նաեւ ձեր ելույթում տեղ գտած այն հայտարարության հետ, որ հաճախ մենք ընդունում ենք օրենքներ, որոնք իրական կյանքում կիրառության ժամանակ խնդիրներ են ստեղծում։ Եվ այս տրամաբանության մեջ ո՞նց եք հանրային քննարկումների ինստիտուտն այս խնդրի համատեքստում դիտարկում։ Շնորհակալություն։

Վ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Գրիգորյան, ինձ թվում է՝ այս հարցը ոչ այնքան հանձնաժողովի գործունեությանն էր վերաբերում, որքան իմ մոտեցումներին հանրային քննարկումների նկատմամբ, որովհետեւ հանրային քննարկումները ոչ միայն պետական-իրավական հարցերի հանձնաժողովով են սահմանափակվում։ Այդուհանդերձ, իմ կարծիքը հանրային քննարկումների առումով խիստ դրական է՝ պայմանով, եթե մենք գործ ունենք, իրոք, այն քննարկման հետ, որը վերաբերում է զգայուն հարցին, որի առումով հասարակությունը լսելի լինելու ցանկություն եւ կարիք ունի։ Մենք, իրոք պետք է հաշվի առնենք համապատասխան սուբյեկտների դիրքորոշումը, եթե մենք ընդունում ենք օրենսդրություն, որը վերաբերելու է այդ կատեգորիայի անձանց։ Մենք, ի վերջո, մեզանից որեւէ մեկը չի կարող դիտարկվել որպես իրավունքի կամ օրենսդրության վերջին ատյանի իմաստուն։ Մենք կարող ենք սխալվել, կարող ենք ընդունել օրենքներ, որոնք կարող են փոփոխվել։ Ի դեպ, ԱԺ նախորդ գումարումների պրակտիկան ցույց է տալիս, որ շատ դեպքերում օրենքները դեռեւս ուժի չմտած՝ փոփոխվում էին։ Սրա մասին է պետք  խոսել։ Հանրային քննարկումները իմ կարծիքով կարող են նվազեցնել այս խնդիրը։ Այո, ընդհանուր առմամբ ես կողմ եմ հանրային քննարկումների անցկացմանը։ Ձեւաչափին, բնույթին, առանձնահատկություններին ես հիմա կդժվարանամ պատասխանել, որովհետեւ, եթե անկեղծ լինեմ՝ հանրային քննարկումը դեպքից դեպք այլ բնույթ, բովանդակություն եւ ձեւ է ընդունում։ Բայց, ընդհանուր առմամբ, լսվելու իրավունքը, որը շատ ավելի ակտիվ է օգտագործվում այսօր եվրոպական մայր ցամաքում, պետք է հաշվի առնվի որոշումները կայացնելուց առաջ։ Չգիտեմ՝ բավարարե՞ց իմ պատասխանը ձեզ, թե ոչ, բայց՝ այսքանը։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք, պրն Գրիգորյան։ Ոչ։ Այդ դեպքում ձեզ ուղղված հարցերը սպառվեցին, շնորհակալություն, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։ Մենք կարող ենք անցնել մտքերի փոխանակությանը։ Թեկնածության վերաբերյալ ելույթների համար խնդրում եմ գրանցվել։ Գրանցում։ Հերթագրվել է երկու պատգամավոր։ Համեցեք, պրն Պետրոսյան։

Գ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ։ Հարգելի նախագահող, հարգելի գործընկերներ, ես Վլադիմիր Վարդանյանին ճանաչում եմ անցյալ դարից։ Իսկ ավելի ստույգ՝ 1997թ. երբ պատիվ եմ ունեցել դասավանդել իմ հարգարժան գործընկերոջը ԵՊՀ իրավագիտության ֆակուլտետում։ Եվ այստեղ չեմ ուզում կոնկրետացնել, թե ո՞ր հարցատուի ո՞ր հարցի ո՞ր էլեմենտը, բայց վստահեցնում եմ՝ ճանաչելով իրեն. կարող եմ պնդել, որ նա այն մարդկանցից չի, որ պաշտոն որոնելիս մարդկությունը կորցրել է երբեւէ, կամ հանկարծ վեր խոյանալու հոտն առնելիս աճապարել է նոտարի մոտ, որ վավերացնի բարոյականության ու ամոթի հետ իր հարաբերությունները խզելու գործարքը։ Հավաստիացնում եմ, թե որպես իրավաբան, թե որպես մարդ, ինքը միշտ կարողացել է ճիշտ համարել այդ կարգավիճակները։ Ես երկար չեմ արտահայտվի, որպեսզի չձանձրացնեմ իմ հարգարժան գործընկերներին։ Բայց երբեմն մարդկանց մոտ, շատերի մոտ լինում է, չէ՞, որ գերակշռում է մարդկային գործոնը՝ ի հաշիվ իմացության կամ գերակշռում է իմացության գործոնը՝ ի հաշիվ մարդկային մոտեցումների։ Վլադիմիր Վարդանյանի մոտ, ես հավաստիացնում եմ, եւ շատ կարճ ժամանակ անց հատկապես հանձնաժողովի անդամները, ովքեր իրենց գործունեությունը մասնագիտական կիրականացնեն պետաիրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովում, ինձ, ես լինելով ծագումով լոռեցի, բայց կարող է մեղադրեն ավելի խնամքով արտահայտվելու մեջ։ Ասեն՝ դու վանեցի ես եղել։ Ես հիմա ավելի խնամքով եմ արտահայտվում, քան կարելի է Վլադիմիր Վարդանյանի մասին ասել։ Իսկապես, իր մոտ շատ ճիշտ են համադրված մարդու, գործընկերոջ, ընկերոջ, մասնագետի, գիտնականի եւ ուշադրության արժանի մնացած այլ հատկանիշները։ Դրա համար ես ինքս անձամբ կողմ եմ քվեարկելու իմ հարգարժան եւ համալսարանական եւ նաեւ արդեն պառլամենտական գործընկերոջ թեկնածության օգտին եւ, կարծում եմ, որ ով էլ միանա այդ կողմ տրամադրվածությանը եւ քվեարկությանը, ժամանակի ու տարածության մեջ իրեն խաբված չի զգա։ Շնորհակալ եմ ուշադրության համար։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Պետրոսյան, ելույթի համար։ Այժմ ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում Հովհաննես Հովհաննիսյանին։

Հ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն, հարգելի նախագահություն։ Երկար մտածում էի՝ խոսել Վլադիմիր Վարդանյանի մասին, թե չխոսել, որովհետեւ մենք իրար հետ շատ երկար ճանապարհ ենք անցել՝ սկսելով մի բակում խաղալուց, վերջացնելով մի դասախոսի մոտ պարապելուց, պատմության օլիմպիադային մասնակցելուց եւ հաղթելուց եւ այսպես ճանապարհ։ Պետք է ասեմ, որ իմ մասնագիտությունը ես ընտրել եմ այդ ժամանակ Վլադիմիր Վարդանյանի խորհրդով նաեւ։ Բավականին հետաքրքիր ուղի ենք անցել եւ հետաքրքիր է, որ այսօր երկուսով հայտնվել ենք խորհրդարանում՝ որպես 7-րդ գումարման ԱԺ պատգամավորներ։ Ես կցանկանայի շեշտել, մարդկային որակների մասին արդեն ասվեց, միգուցե ճիշտ չի ընկերոջ մարդկային որակների մասին խոսել, բայց կցանկանայի շեշտել առանձնահատուկ պրոֆեսիոնալիզմը, որովհետեւ մենք չենք առաջնորդվելու անձերով, այլ առաջնորդվելու ենք պրոֆեսիոնալիզմի մակարդակով։ Եվ իմ նախկին գործունության մեջ մշտապես հավատարիմ եմ եղել այս սկզբունքին, որ առաջին հերթին, եթե դա վերաբերում է հանրային շահին, իսկ այստեղ մենք հավաքվել ենք հանրային շահը սպասարկելու համար, ապա այդ պարագայում պետք է առաջնորդվել բացառապես պրոֆեսիոնալիզմով։ Ես կարծում եմ, որ Վլադիմիր Վարդանյանի պրոֆեսիոնալիզմը լիուլի բավարար է այս բարդ եւ պատասխանատու գործը տանելու համար։

Եվ մի բան էլ, որ շեշտեց պրն Վարդանյանը, երեք՝ գործադիր, օրենսդիր եւ դատական իշխանությունների տարանջատման սկզբունքը, ե կարծում եմ, որ սա ամենակարեւոր սկզբունքն է, որը մենք պետք է պահպանենք նոր Հայաստանում, որովհետեւ եթե այս երեք իշխանություններ իրարից չտարանջատվեցին, ապա մենք չենք կարող ունենալ ժողովրդավարական երկիր։ Եվ այսօր հնչում են տարբեր տեսակի մեղադրանքներ, թե ինչո՞ւ, օրինակ, գործադիրի ղեկավարը չի զանգում այսինչ դատավորին՝ այսինչ բանը ասի, սրան բաց թողեցին, բռնեցին, բաց թողեցին եւ այլն։ Այս դիսկուրսը բավականին ակտիվ է հասարակության մեջ։ Պետք է ասեմ, անձնական զրույցներում էլ բոլորին ասում եմ եւ պետք է ասեմ, որ նման բան չի լինելու։ Այլեւս հայտարարվել է, որ հետ վերադարձ չի լինելու, եւ գործադիր իշխանության ղեկավարը չպետք է միջամտի դատական իշխանության գործերին։ Դա յուրաքանչյուր դատավորի հեղինակության, խղճի հարցն է, թե ինչպիսի որոշում է նա կատարում եւ ինչպիսի պատասխանատվություն է նա ստանձնում։ Եվ որեւէ մեղադրանք կամ որեւէ պահանջ՝ ուղղված գործադիր իշխանությանը՝  սրան բռնելու կամ նրան բաց թողնելու իմաստով, դատական իշխանության կոնտեքստում եմ սա ասում, ոչ թե գործադիր իշխանության կոնտեքստում, այլեւս չպետք է լինի Հայաստանում։ Եթե նմանատիպ հետվերադարձ գնաց դեպի հինը, մենք  չենք ունենա մեր երազանքների երկիրը եւ մենք չենք կարողանա կառուցել այն երկիրը, որն ուզում ենք կառուցել։ Նույնը վերաբերում է նաեւ օրենսդիր եւ գործադիր իշխանություններին։ Այստեղ երեկ քննարկումների ժամանակ նշվեց, ակնարկվեց, ամեն դեպքում, գործադիրի որոշակի ազդեցությունը խորհրդարանական մեծամասնության վրա։ Ես ասեմ, որ այստեղ խմբակցության այս երկու օրվա քննարկումները ցույց են տալիս, որ բոլորը բավականին անկախ մարդիկ են, պրոֆեսիոնալներ են եւ բոլորն առաջնորդվում են իրենց խղճով եւ իրենց մտքի ազատությամբ, եւ այստեղ խոսել որեւէ ազդեցության մասին պարզապես հնարավոր չէ։ Այս իմաստով բավականին լավ հիմքեր են գցված այսօր՝ իրապես ունենալու իշխանական երեք թեւերի տարանջատում։ Ես կարծում եմ սա կարեւոր գրավական է առաջընթացի եւ ժողովրդավարական երկիր ունենալու համար։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Հովհաննիսյան։ Թեկնածուն ունի եզրափակիչ ելույթի հնարավորություն։ Համեցեք։

Վ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, շատ դժվար է խոսել, երբ այսքան շատ դրական կարծիքներ են հնչում։ Մի փոքր բացասական էի սպասում։ Ես պարզապես շնորհակալություն եմ ուզում հայտնել իմ գործընկերներին՝  սատարման համար։ Ես ուզում եմ ասել ընդամենը մի բան, որ շատ ուրախ եմ, որ այստեղ աշխատելու եմ այն անձանց հետ, ում համարում եմ իմ ուսուցիչները եւ ընկերները։ Նշեմ, որ անկախ քվեարկության արդյունքներից՝ ես համարում եմ, որ մեզանից յուրաքանչյուրն այս դահլիճում գտնվելը եւ հանձնաժողովի նախագահի կամ տեղակալի գործառույթներն իրականացնելը պետք է դիտարկվի ոչ թե որպես պատիվ, շնորհ, արտոնություն, այլ՝ որպես մեծ պատասխանատվություն, որովհետեւ սպասելիքները, ինչպես ասացի, այս խորհրդարանից շատ են, եւ մենք լուրջ աշխատելու տեղ ունենք։ Սա, իրոք, մեծ պատասխանատվություն է։ Ես գիտակցում եմ եւ հասկանում եմ այդ պատասխանատվությունը։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Վարդանյան։ Այժմ անցնենք հաջորդ հանձնաժողովի թեկնածուին։ Առողջապահության եւ սոցիալական հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահի թեկնածուին ներկայացնելու համար ամբիոնի մոտ է հրավիրվում Լուսինե Բադալյանը։ Համեցեք։

Լ.ԲԱԴԱԼՅԱՆ

-Հարգարժան նախագահ, հարգելի գործընկերներ, հիշեցնեմ, որ առողջապահության եւ սոցիալական հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնում «Իմ քայլը» դաշինք խմբակցությունն առաջարկում է Նարեկ Զեյնալյանին։ Կենսագրական տվյալները ներկայացնեմ։

Նարեկ Արտավազդի Զեյնալյան, ծնվել է 1979թ. ապրիլի 18-ին, Երեւանում։

1995թ. ավարտել է Երեւանի թիվ 127 միջնակարգ դպրոցը։

1995-96թթ. սովորել է առողջապահության նախարարության բժիշկների կատարելագործման ազգային ինստիտուտի բժշկական քոլեջում։

1996-2002թթ. սովորել եւ 2002թ. ավարտել է Երեւանի պետական բժշկական համալսարանի մանկաբուժության ֆակուլտետը՝ ստանալով բժիշկ-մանկաբույժի բակալավրի կոչում։

2002-2004թթ. սովորել եւ 2004թ. ավարտել է Երեւանի պետական բժշկական համալսարանի «Հանրային առողջություն եւ առողջապահության կառավարում» մասնագիտությամբ կլինիկական օրդինատուրան եւ ստացել է մագիստրոսի կոչում։

2004-2007թթ. սովորել է Երեւանի պետական բժշկական համալսարանի «Հանրային առողջություն եւ առողջապահության կառավարում» մասնագիտությամբ ասպիրանտուրայում։

2007թ. բուհի կողմից շնորհվել է բժշկական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան։

2010-2012թթ. սովորել եւ 2012թ. ավարտել է Երեւանի պետական բժշկական համալսարանի «Պրոկտոլոգիա» մասնագիտությամբ կլինիկական օրդինատուրան եւ ստացել է մագիստրոսի կոչում։

1996-2003թթ. Երեւանի պետական բժշկական համալսարանի ուսանողական խորհրդարանում ծավալել է ակտիվ հասարակական գործունեություն, հանդիսացել է Երեւանի պետական բժշկական համալսարանի գիտական եւ ընդհանուր խորհուրդների անդամ։

2003թ. անցել է մի շարք վերապատրաստումներ եւ մասնագիտացումներ։

2003թ. ղեկավարել է մի շարք առողջապահական եւ կրթական ծրագրեր։

2007-2010թթ. BBG բժշկական կենտրոնում աշխատել է որպես բժիշկ-էնդոսկոպիստ, 2004-2013թթ.՝ Երեւանի պետական բժշկական համալսարանի հանրային առողջության եւ առողջապահության կառավարման ամբիոնում` դասախոս, 2007-2014թթ.՝ Մեծամորի հիվանդանոցում` բժիշկ-էնդեսկոպիստ, 2010-2018թթ.՝ «Էրեբունի» բժշկական կենտրոնում կրկին բժիշկ-էնդեսկոպիստ:

2004թ. «Ադամ» երիտասարդական-առողջապահական հասարակական կազմակերպության նախագահն է։

2018թ. Երեւանի ավագանու ընտրություններին մասնակցել է «Իմ քայլը» դաշինքի կազմում, ընտրվել է Երեւանի ավագանու անդամ։

2018թ. ԱԺ արտահերթ ընտրությունների արդյունքում ընտրվել է որպես ԱԺ պատգամավոր։

Ունի տպագրված 33 գիտական հոդված, «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության անդամ է:

Ամուսնացած է, ունի երեք զավակ։

Պատիվ եմ ունեցել աշխատել պրն Զեյնալյանի հետ ավագանու շրջանակներում եւ ուզում եմ ասել, որ հրաշալի տիրապետում է առողջապահությանը եւ դրան հարակից ոլորտներին։ Հուսով եմ եւ հորդորում եմ իմ գործընկերներին անպայման քվեարկել նրա օգտին։ Շնորհակալություն։

Ա.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Խնդրում եմ սպասել, տիկին Բադալյան, պատգամավորները կարող են հարցեր ուղղել ձեզ։ Հարցերով դիմելու համար խնդրում եմ հերթագրվել։ Հերթագրում։ Հարցեր չկան։ Կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։

Համեցեք, պրն Զեյնալյան։ Այժմ ձայնը տրվում է առողջապահության եւ սոցիալական հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնի համար առաջադրված պատգամավոր Նարեկ Զեյնալյանին։

Ն.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Բարեւ ձեզ, հարգելի գործընկերներ։ Շնորհակալություն եմ ուզում հայտնել «Իմ քայլը» դաշինքին՝ այս պաշտոնում ինձ առաջադրելու համար։ Օգտվելով առիթից՝ նաեւ ուզում եմ շնորհավորել փոխխոսնակներին՝ ԱԺ ղեկավար կազմում ընտրվելու կապակցությամբ եւ մաղթել բեղմնավոր աշխատանք։

Բուժօգնությունն ընդհանրապես ՀՀ-ում պետք է լինի ոչ թե թանկ հաճույք, այլ հասանելի լինի ՀՀ յուրաքանչյուր քաղաքացու՝ անկախ սոցիալական վիճակից։ Այս առումով նախ պետք է բավականաչափ մեծացնել բուժօգնության արդյունավետությունը։ Խոսքս արդյունավետության երեք կոմպոնենտների՝ տնտեսական, սոցիալական եւ բուժական արդյունավետության մասին է։ Սրան հասնելու առավել խելամիտ եւ օպտիմալ տարբերակը բուժօգնության, առողջապահության ապահովագրական համակարգի ներդրումն է, եւ այս առումով հեծանիվ հորինելու կարիք չունենք։ Պետք է քաղաքական կամք, քանի որ ամբողջ քաղաքակիրթ աշխարհում բավականաչափ երկար փորձառություն է անցել այս ոլորտը եւ անհրաժեշտ է պրոֆեսիոնալ ձեւով իրականացնել կարիքների գնահատում, կատարել ճիշտ պլանավորում, ընտրել առավել օպտիմալ տարբերակ՝ ապահովագրական համակարգի, տեղայնացնել եւ փուլային ձեւով ներդնել։ Այդ համակարգի ներդրումն իր հետեւից կբերի առողջապահության ոլորտում ստվերային շրջանառության նվազեցման՝ ընդհուպ մինչեւ զրոյական մակարդակի։ Այդ համակարգի ներդրումը կարող է համահավասարեցնել եւ նվազեցնել ու զսպել բուժծառայության գները, ինչպես նաեւ իրականացնել բուժաշխատողների պատշաճ վարձատրություն եւ այս խնդիրը չթողնել բուժհիմնարկների կամայականություններին եւ քմահաճույքներին։

Բուժօգնության առաջնային օղակի հետ կապված՝ ընդհանրապես բժշկության մեջ գոյություն ունի մի պարզ ճշմարտություն։ Առավել հեշտ է եւ արդյունավետ է կանխարգելել հիվանդությունը, քան բուժել բուն առկա հիվանդությունը, եւ հաշվի առնելով նաեւ, որ հենց բուժօգնության առաջնային օղակում է, որ տարբեր օբյեկտիվ կամ սուբյեկտիվ պատճառներից ելնելով՝ ամենացածրն է բուժական արդյունավետությունը եւ սոցիալական արդյունավետությունը, այսինքն՝ բուժօգնության որակը եւ բնակչության բավարարվածությունն այս օղակից, այստեղ անհրաժեշտ է կատարել բավականին լուրջ բարեփոխումներ եւ ներդնել ընտանեկան բժշկության համակարգ, համընդհանուր ներդրում իրականացնել այս համակարգում՝ սրանից բխող բոլոր դրական հետեւանքներով։

Բավականին լուրջ խնդիրներ ունենք դեղերի շուկայում, դեղերի ԱԱՀ-ի հարկի հետ կապված խնդիրները բավականին խնդրահարույց են։ Սրանից բխող՝ դեղերի ապօրինի շրջանառություն, դեղերի շատ կասկածելի գնագոյացում։ Խնդիրներ ունենք՝ ԵԱՏՄ-ից եւ 3-րդ երկրներից ներկրվող դեղերի ներկրման առանձնահատկությունների հետ կապված, ինչպես նաեւ մեծածախի եւ մանրածախի հարաբերությունների հստակեցման կարիք կա։ Ընդհանրապես այս ոլորտում բավականաչափ բարձր են կոռուպցիոն ռիսկերը, եւ հստակ պետք է կարգավորվի օրենսդրորեն այս ոլորտը։

Դեմոգրաֆիկ խնդիրների հետ կապված՝ սա բավականին բազմաշերտ եւ ծավալուն հարց է։ Եթե կարիք լինի, հետո կարող ենք առավել ընդլայնել քննարկումը։ Բայց այստեղ կուզենայի նշել մեկ հանգամանք։ ՀՀ-ն դասվում է ծերացած բնակչություն ունեցող պետությունների շարքը, եւ այս առումով անհրաժեշտ է, որպեսզի բուժօգնության տեսանկյունից որքան զարգանում է բուժօգնությունը, որքան բարձրանում է բուժական արդյունավետությունը, այնքան տարեց եւ ծեր բնակչության տեսակարար կշիռն ավելանում է բնակչության կառուցվածքում։ Որպես սրա հետեւանք՝ ընկճվում է ծնելիության մակարդակը եւ որպես հետեւանք՝ նաեւ մեծանում է պետության սոցիալական բեռը։ Հաշվի առնելով այս հանգամանքները՝ անհրաժեշտ է կիրառել ծնելիության մակարդակի բարձրացման, խթանման մեխանիզմներ, քանի որ փորձը ցույց է տալիս, որ առկա մեխանիզմները բավարար չեն։

Անհրաժեշտ է նաեւ առողջապահության ոլորտում ներդնել մեկ մասնագիտություն եւս, որն ամբողջ քաղաքակիրթ աշխարհում ընդունված առկա եւ զարգացող մասնագիտություն է։ Դա գերիատրիա կոչվող մասնագիտությունն է՝ ծերաբուժությունը, որն ամբողջ քաղաքակիրթ աշխարհում առանձնացված է առանձին կլինիկաներով եւ իրենց հարակից ստորաբաժանումներով, բաժանմունքներով։ Սոցիալական բեռի ավելացման համատեքստում շատ կարեւոր եմ համարում, որպեսզի առողջապահությունը զարգանա երկրի տնտեսության զարգացմանը համահունչ եւ բնակչության սոցիալական ապահովվածության կարիքների բավարարմանը զուգահեռ։

Սոցիալական խնդիրները նույնպես բավականին բազմազան են։ Այստեղ լուրջ խնդիրներ ունենք աղքատության նպաստի՝ «Փարոս» կոչվող համակարգի հետ, բավականին բարձր են կոռուպցիոն ռիսկերը։ Մի դեպքում մարդիկ, օգտվելով այս համակարգից, բանկերում բավականին մեծ վարկեր են փակում, մյուս դեպքում, ով իրականում իրավունք ունի օգտվել այս համակարգից, սոցիալական աշխատողը տարբեր ակնկալիքներ է ունենում, որպեսզի հնարավորություն տա բնակչին՝ օգտվել այս համակարգից, եւ հստակ պետք է տարանջատել սոցիալական աշխատողի եւ բնակչի անմիջական շփումը։

Անհրաժեշտ է նաեւ գրադացիայի ենթարկել հաշմանդամության տրվող նպաստների քանակը տարբեր հաշմանդամության խմբերի համար, քանի որ այժմ այն հավասարեցված է. եւ բոլոր հաշմանդամության խմբերի անձինք, հաշմանդամություն ունեցող անձինք ստանում են հավասարաչափ նպաստներ։

Հաշմանդամության հետ կապված այլ խնդիրներ եւս կան։ Նրանց զբաղվածության հետ կապված հարցը, հասարակության մեջ ինտեգրվելու խնդիրները, զբաղվածության հարցը կարելի է լուծել՝ կիրառելով տարբեր հարկային խրախուսական միջոցներ տարբեր տնտեսվարողների նկատմամբ։

Կենսաթոշակային համակարգի կուտակային բաղադրիչին կուզենայի նաեւ երկու խոսքով անդրադառնալ, քանի որ երեկ այստեղ ելույթներ եւ հարցեր հնչեցին։ Կարծում եմ, որ այս համակարգն այսօրվա պայմաններում այն օպտիմալ համակարգն է, որը հնարավորություն կտա ՀՀ-ին ապագայում ՀՀ բնակչության համար ապահովել բարեկեցիկ, սոցիալապես ապահով եւ արժանապատիվ ծերություն։

Երեւի այսքանը։ Ուղղակի վերջում կուզեի նաեւ ավելացնել, որ որպես հանձնաժողովի նախագահ ընտրվելու պարագայում արվելու է առավելագույնը, որպեսզի հանձնաժողովը գործի որպես մեկ ամբողջական մարմին՝ անկախ կուսակցական պատկանելիությունից։ Հանձնաժողովում կքննարկվեն բոլոր օրենսդրական առաջարկությունները, բոլոր հարցերը, բոլոր նախաձեռնությունները, որոնք ուղղված կլինեն սոցիալապես ապահով եւ առողջ բնակիչ ունենալուն, սոցիալապես ապահով եւ առողջ հասարակության ձեւավորմանը, քանի որ հենց այսպիսի հասարակությունն է, որ հանդիսանում է պետության հզորացման եւ զարգացման կարեւորագույն հիմնասյուներից մեկը։ Շնորհակալություն։ Եթե հարցեր լինեն, մեծ սիրով կպատասխանեմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Զեյնալյան։ Թեկնածուին հարցերով դիմելու համար կարող եք հերթագրվել: Հերթագրում։ Հարցերը կհնչեն ընդմիջումից հետո։ Ընդմիջում, սիրելի գործընկերներ։


Ժամը 16:30

   ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ Է ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԱԽԱԳԱՀ ԱՐԱՐԱՏ ՄԻՐԶՈՅԱՆԸ
 

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, խնդրում եմ զբաղեցնել ձեր տեղը: Մենք նիստն ընդհատեցինք այն պահին, երբ պետք է սկսվեին հարցերն առողջապահական եւ սոցիալական հարցերի հանձնաժողովի նախագահի թեկնածուին: Պրն Զեյնալյան, հրավիրում եմ ամբիոնի մոտ: Եվ առաջին հարցը պիտի հնչեցնի Տարոն Սիմոնյանը «Լուսավոր Հայաստան»-ից: Համեցեք, պրն Սիմոնյան:

Տ.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Զեյնալյան, ելույթի համար: Դուք ձեր խոսքում նշեցիք առողջապահության բնագավառի բարեփոխումների ձեր տեսլականը, սակայն խոսք չեղավ բժիշկների իրավական ապահովության հետ կապված հիմնահարցերին: Ես՝ որպես նախկին փաստաբան, շատ եմ առնչվել էս հարցին, եւ մեր առաջնային խնդիրներից մեկն է նաեւ առողջապահության բնագավառում հենց առողջապահություն ապահովող անձանց իրավական պաշտպանվածությունը: Եվ մենք այսօր օրենսդրական բազմաթիվ բացեր ու խնդիրներ ունենք այս բնագավառում, եւ ես կուզենայի իմանալ? ընդհանրապես ձեր պատկերացումները բժիշկների իրավական պաշտպանվածության հիմնախնդիրը լուծելու ուղղությամբ ինչպիսին են:

Ն.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար: Իրավացի եք, բավականին լուրջ էստեղ նաեւ օրենսդրական բաց կա՝ բժիշկների իրավունքների պաշտպանության հետ կապված, քանի որ բժշկության ոլորտը բավականաչափ զգայուն ոլորտ է ՀՀ բնակչության համար, ընդհանրապես մարդկանց համար, եւ շատ կարեւոր է, որ այս հարցն օրենսդրորեն ամրագրվի, եւ կարծում եմ՝ նաեւ պետաիրավական հանձնաժողովի հետ համատեղ կարող ենք քննարկել, այս հարցում բաց ենք քննարկումների առումով: Եվ նաեւ անհրաժեշտ է, որպեսզի խորհրդարանական լսումների միջոցով, բժիշկների ներգրավվածությամբ կոնսուլտացիաների միջոցով հարցը մանրակրկիտ ուսումնասիրվի եւ օրենսդրորեն ամրագրվի: Երեւի թե, այսքանը, եթե արձագանքում եք...

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Եթե ավարտեցիք, պրն Զեյնալյան, պրն Սիմոնյանը կարող է արձագանքել: Արձագանք չկա, շնորհակալություն: Հետեւաբար, 2-րդ հարցը, պրն Գեւորգ Պապոյան, համեցեք:

Գ.ՊԱՊՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն Զեյնալյան, ես 2 հարց ունեմ: Ձեր ելույթի մեջ դուք խոսեցիք պարտադիր բժշկական ապահովագրության մասին: Կխնդրեի, եթե կարելի է, մի քիչ ավելի մանրամասնեիք՝ ինչպես եք պատկերացնում, ինչ մեխանիզմներով, ինչ ֆինանսական միջոցներով, ինչ հերթականությամբ, ինչ ծավալով պետք է ներդրվի պարտադիր բժշկական ապահովագրությունը, գործընթացն ինչպես եք պատկերացնում:

Եվ 2-րդը. այս համատեքստում խոսեցիք բժշկական հաստատություններում գործող գնային քաղաքականության ձեւավորման մասին: Որքան գիտեմ՝ մեր բժշկական հաստատությունների մեծ մասը մասնավոր կազմակերպություններ են, եւ շուկայական տնտեսության կանոններին նրանք ենթարկվում են, այդ գնային քաղաքականությունը որոշում են իրենք, եւ դուք նշեցիք նաեւ որոշակի կարգավորումների մասին: Դրանք պետակա՞ն կարգավորումներ են, թե՞ ոչ, եթե պետական կարգավորումներ են՝ ի՞նչ եղանակով եք պատկերացնում, որ պետությունը մտնի մասնավոր հատվածի գնագոյացման գործընթացի մեջ: Այս 2 հարցերը, եթե կարելի է՝ ձեր պատկերացումներն այս հարցերի շուրջ:

Ն.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Պապոյան: Ապահովագրական բժշկությունը բնականաբար պետք է ներդրվի փուլային ձեւով, որովհետեւ եւ՛ ֆինանսապես, եւ՛ տնտեսապես, եւ՛ ժամանակային առումով հնարավոր չէ ամբողջությամբ ներդնել: Գոյություն ունեն ապահովագրական ընկերության տարբեր համակարգեր, թե որտեղի՞ց են գոյանում ֆինանսական միջոցները: Տարբեր երկրներում կիրառվում են համակարգի տարբեր տեսակներ, էստեղ մասնակցություն են ունենում եւ՛ պետությունը, եւ՛ գործատուն, եւ՛ անձը: Տարբեր երկրներում տարբեր համամասնությամբ է այս ներդրումն իրականացվում, եւ պետք է ընտրել առավել օպտիմալ տարբերակը, որը կիրառելի կլինի ՀՀ համար: Եվ ներդրում, բնականաբար, պետք է իրականացնել փուլային ձեւով: Նախ՝ պետական սեկտորում, հետո նոր՝ մասնավոր, բնականաբար, այս ընթացքում բացահայտելով հնարավոր թերությունները, եւ՛ շտկելով, եւ՛ շարունակելով ներդրման պրոցեսը: Պրոցեսի ամբողջական ներդրումը, բնականաբար, բավականին երկարաժամկետ պրոցես է, բայց պետք է գնալ դրան, իրականացնել համընդհանուր ապահովագրական համակարգի ներդրում, որպեսզի ՀՀ-ում չլինի մեկ անձ՝ անկախ սոցիալական վիճակից, որը բուժօգնության հետ կապված՝ ունենա որեւէ ֆինանսական խնդիր: Մյուս հարցը՝ գների հետ կապված: Բնականաբար, այս համակարգի ներդրման պայմաններում գները թելադրում է համակարգը, թե որ ծառայությունն ինչպիսի գին պետք է ունենա, եւ բնականաբար, սրա հիմքը յուրաքանչյուր ծառայության գնագոյացման մեխանիզմի հստակ հաշվարկն է, եւ որ երկրներում որ ներդրված է այս մեխանիզմը, ամբողջ ծառայությունների փաթեթը համահավասարեցված է բոլոր բուժհիմնարկներում, եւ այդ ամեն ինչը հստակ վերահսկվում է ապահովագրական համակարգի կողմից: Եվ որեւէ բուժհիմնարկ հնարավորություն չունի այլ գին սահմանել, քան սահմանված է ապահովագրական համակարգի կողմից: Եվ էստեղ նաեւ հնարավոր կլինի բուժաշխատողներին պատշաճ վարձատրություն իրականացնել, այլ ոչ այս հարցը թողնել բուժհաստատության քմահաճույքին:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Ավարտեցի՞ք: Պրն Պապոյան, դուք կարող եք արձագանքել, համեցեք:

Գ.ՊԱՊՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, որովհետեւ ես այդպես եմ կարծում եւ որքանով ուսումնասիրել եմ՝ լավ բժշկական ծառայությունը չի կարող լինել էժան, կարող է լինել հասանելի՝ որոշակի մեխանիզմներով, այդ թվում նաեւ՝ պարտադիր բժշկական ապահովագրության միջոցով: Այդ առումով` ներդրումն ակնհայտորեն, իհարկե, մեզ անհրաժեշտ է: Էստեղ, կարծում եմ՝ դեռ միասին, նաեւ խորհրդարանի հետ էլ՝ ֆինանսական միջոցների ներդրման հերթականության հետ կապված, բազմաթիվ հարցեր կլինեն: Եվ էստեղ նաեւ, այնուամենայնիվ, գնագոյացման հետ կապված՝ փաստորեն ստացվում է, անկախ ծառայության որակից, նույն գինը՞, թե՞ ապահովագրական ընկերությունները որոշում են փոխհատուցման սահմանաչափ: Բայց էստեղ նաեւ առաջանում է մյուս կողմը. ծառայությունը մատուցողը, բժշկական հաստատություններն իրենք, այնուամենայնիվ, տարբեր որակի բժշկական ծառայություններ են մատուցելու, ես էդպես եմ կարծում, չեմ կարծում, որ բոլոր բժշկական հաստատությունները նույն որակի ծառայություն են մատուցելու: Այսինքն՝ էստեղ փոխհատուցման չափը մնում է նույնը, պարզապես պետք է հիվանդն ինքն ընտրի՝ ո՞ր բժշկական հիմնարկին է ուզում դիմել՝ մեխանիզմի առումով:

Ն.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Բնականաբար, որակը որեւիցե ձեւով չի կարող տուժել՝ հաշվի առնելով, որ բոլոր տեղերում կիրառվելու է նույն գնային սանդղակը: Եվ այստեղ պարտադիր է նաեւ բուժօգնության առաջնային օղակի դերը, քանի որ եվրոպական փորձն էսպիսին է. քանի դեռ հիվանդը չի դիմել բուժօգնության առաջնային օղակ, իրավունք չունի դիմել ստացիոնար բուժօգնության: Այսինքն՝ ստացիոնար բուժօգնության գնում է միայն առաջնային օղակի բժշկի ուղեգրմամբ: Եվ էստեղ շատ կարեւոր է նաեւ բժշկական կադրերի պատրաստման հստակ վերահսկումը, քանի որ նաեւ այս ոլորտում բավականաչափ բազմազան են մասնավոր բուհերը: Պետք է հստակ սահմանվեն բժիշկների կրթության, շարունակական կրթության եւ ինքնակրթության մեխանիզմները: Եվ, բնականաբար, որակը հստակ պետք է վերահսկվի առողջապահության նախարարության կողմից, եւ սա որեւիցե ձեւով չի կարող անդրադառնալ գների վրա:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հաջորդ հարցը: Համեցեք, Լիլիթ Ստեփանյան:

Լ.ՍՏԵՓԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն հնարավորության համար: Պրն Զեյնալյան, որեւէ մեկի համար գաղտնիք չէ, որ առողջապահության ոլորտը կրթության նման, թերեւս, շահառուների ամենամեծ ընդգրկվածությունն ունի, այսինքն՝ յուրաքանչյուրն իր կյանքի ընթացքում, թերեւս, գոնե մեկ անգամ դիմում է առողջապահության ոլորտ: Այստեղ խնդիրներն, ինչպես բոլոր ոլորտներում, նույնպես շատ են, որոնց մասին դուք բարձրաձայնեցիք, եւ ձեր բարձրացրած հարցերի կոնտեքստում ես ունեմ մասնավորապես՝ 2 հարց: Առաջինը. դուք ձեր խոսքում նշեցիք, որ մենք դասակարգվում ենք ծերացող հասարակությունների շարքում, ընդգրկված ենք այդ շարքում, սա՝ մի կողմից, եւ մյուս կողմից՝ տեւական ժամանակ տեղական եւ միջազգային կառույցները տխուր վիճակագրություն են ներկայացնում՝ սեռով պայմանավորված հղիության արհեստական ընդհատումների մասին: Այ, ինչպե՞ս եք տեսնում՝ ինչպե՞ս կարելի է կարգավորել այս հարցը եւ ի՞նչ մեխանիզմներ եք տեսնում՝ գոնե տոկոսային առումով այս խնդիրը քիչ նվազեցնելու համար:

Եվ 2-րդ հարցս. մենք ունենք հատուկ կարիքներով մարդիկ, ովքեր պարբերաբար քայլակների կամ սայլակների անհրաժեշտություն ունեն: Ունենք թիրախ խմբեր, ովքեր այս քայլակները եւ սայլակները ստանում են անվճար, եւ ունենք հասարակության որոշակի խավ, ովքեր պետք է պատվիրեն այս քայլակները կամ սայլակները, որպեսզի տեղաշարժման հնարավորություն ունենան:

Վերջերս ես բախվել եմ մի խնդրի հետ, երբ խոսքը դպրոցահասակ երեխային մասին է, քայլակների կոնկրետ չափսեր կան՝ փոքր եւ մեծ, իսկ դպրոցահասակ երեխաների համար ստիպված են ծնողները պատվիրել: Այ, այս հարցում հնարավոր չէ արդյո՞ք որեւէ օրենսդրական նորմով հիմնավորել այս խնդիրը, որպեսզի դպրոցահասակ երեխաները նույնպես անվճար ստանան այս քայլակները, որովհետեւ դրանից ահագին շատ պրոցեսներում նրանք տուժում են: Շնորհակալություն:

Ն.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Սկսեմ առաջին հարցից: Օրենսդրորեն արգելված է եւ քրեորեն հետապնդելի բժշկի համար 12 շաբաթական հղիությունից հետո իրականացվող արհեստական վիժումը, եւ սեռը միայն կարելի է հայտնաբերել այդ ժամկետից հետո: Եվ այստեղ օրենքն ամբողջությամբ կարգավորում է: Այլ խնդիր է, որ դա արվում է ինչ-ինչ պայմաններում, աչքից հեռու, սա այլ խնդիր է, բայց օրենքն այստեղ հստակ կարգավորում է այս ոլորտը:

2-րդ հարցը՝ էստեղ, իհարկե, բավականաչափ խնդիրներ կան: Կան խնդիրներ՝ նաեւ թեքահարթակների հետ կապված, բավականաչափ մեծ թվով շենքեր ունենք՝ նաեւ նույն բնակելի շենքերում, որտեղ ես ինքս հանդիպել եմ բնակիչների, որտեղ բնակվել են սայլակով մարդիկ, հաշմանդամություն ունեցող բնակիչներ են եղել, բայց տեղափոխվելու, տարրական շենքից դուրս գալու պրոբլեմներ են ունեցել, եւ այստեղ բավականաչափ մեծ ծավալի աշխատանք կա անելու նաեւ օրենսդրական դաշտում, եւ համաձայն եմ ձեզ հետ, որ գոնե անչափահաս երեխաների համար այս սայլակները պետք է տրամադրվեն անվճար, եւ պետք է հասկանալ, թե ինչ ծավալների մասին է խոսքը եւ ինչպիսի ֆինանսական միջոցներ են անհրաժեշտ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք:

Լ.ՍՏԵՓԱՆՅԱՆ

-Այսպես արձագանքեմ: Իհարկե, գիտեմ, որ հարցն առաջին հարցիս է վերաբերում, գիտեմ, որ հարցն օրենքով կարգավորվում էր, դրա համար հարցս ուղղեցի, թե ի՞նչ մեխանիզմներ կարելի է ներդնել, որպեսզի նվազեցնենք տոկոսը: Եվ 2-րդ առումով՝ ցանկալի է, որպեսզի պետությունն իր ներդրումն ունենա այս հարցում, քանի որ այդ բացը հրաշալի լրացնում են հասարակական կազմակերպությունները եւ բարեգործները: Էս հարցը մի քիչ առաջնահերթ է, բայց ոչ այնքան, բայց, այնուամենայնիվ, կարծում եմ՝ պետության ներդրումը եւ հատկապես ձեր հանձնաժողովի կողմից օրենսդրական նախաձեռնությամբ հանդես գալը խիստ կարեւոր է: Շնորհակալություն:

Ն.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Անպայման ոլորտը կուսումնասիրենք եւ հանդես կգանք օրենսդրական նախաձեռնությամբ՝ այդ խնդրի հետ կապված, իսկ միջոցներ ձեռք առնելուն, որպեսզի հղիության վաղաժամ ընդհատում տեղի չունենա: Այստեղ, կարծում եմ՝ վերահսկողության հարց է ավելի շատ, եւ կարծում եմ՝ սա տեսչական մարմնի գործառույթների մեջ է մտնում, էստեղ օրենսդրորեն որեւիցե խնդիր չունենք:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հաջորդ հարցի համար ձայնը տրվում է Նարինե Խաչատուրյանին: Համեցեք:

Ն.ԽԱՉԱՏՈՒՐՅԱՆ

-Հարգելի պրն Զեյնալյան, դուք խոսեցիք ժողովրդագրության մասին եւ էդ համատեքստում ծնելիության խնդիրը բարձրացրեցիք, հիմա, որպեսզի «baby boom» սկսվի Հայաստանում, դուք ի՞նչ եք կարծում, եւ դրա հիմքը, անշուշտ, ծնելիության ցածր վիճակի պատճառը հիմնականում սոցիալական է, ի՞նչ եք կարծում՝ օրենսդրական ի՞նչ նախաձեռնություններ են առաջնահերթորեն պետք մշակել՝ գոնե էդ «boom»-ը սկսելու համար:

Ն.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Ես նշեցի, որ գործող մեխանիզմերը, փորձը ցույց են տալիս, որ բավարար չեն: Մեկ օրինակ նշեմ. կարելի է որոշակի հարկային արտոնություններ սահմանել մայրերի համար, որը նույնպես կարող է հանդիսանալ խթանման միջոց, որովհետեւ առկա այն փոքր գումարները, որոնք տրվում են մայրերին, բավականաչափ քիչ են, եւ դա, չեմ կարծում՝ որեւիցե խրախուսական միջոց հանդիսանա, որպեսզի ընտանիքը շահագրգռված լինի ավելացնել երեխաների քանակը: Այսքանը, երեւի, եթե...

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք:

Ն.ԽԱՉԱՏՈՒՐՅԱՆ

-Սոցիալական բնակարանները, այսինքն՝ ես չգիտեմ, որքանով ձեր հանձնաժողովի իրավասության մեջ կլինի էս հարցը, որովհետեւ որպես կանոն՝ ընտանիքները չեն մեծանում, որովհետեւ պայմաններ չունեն տեղավորվելու:

Ն.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Այդ խնդիրն ամբողջ ՀՀ-ում է, կարծում եմ, բնակարանների քանակը: Բնականաբար, առաջնահերթություն պետք է տրվի բազմազավակ ընտանիքներին, բայց դեռեւս դրանով խթանել ծնելիության մակարդակը, կարծում եմ՝ բավարար ֆինանսական միջոցներ Կառավարությունը չի կարող տրամադրել, եւ դա ապագայում անդրադառնալու հարց է՝ իմ կարծիքով:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Դուք արդեն արձագանքել եք, տիկին Խաչատուրյան, եւ հետեւապես հաջորդ հարցի համար ձայնը տալիս ենք Հովիկ Աղազարյանին: Համեցեք:

Հ.ԱՂԱԶԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն Զեյնալյան, 2 հարց ունեմ: Առաջինը՝ բժշկության ապահովագրման հետ կապված: Դուք, իհարկե, բավականին հանգամանալից ներկայացրեցիք եւ հարց էր հնչել՝ պատասխանեցիք, այդուհանդերձ հետեւյալն է հարցս. ձեր ինֆորմացված լինելու հանգամանքը եւ մասնագիտական որակները հաշվի առնելով՝ ի՞նչ եք կարծում, երբ կարելի կլինի սկսել այդ համակարգի ներդրումը եւ ինչքա՞ն նախնական գումար է պետք դրա համար:

Եվ 2-րդ հարցը. մեր ազգաբնակչության մի հսկայական զանգված՝ գյուղացիությունը, որը զբաղվում է անմիջապես հող մշակելով, չի օգտվում՝ այսպես կոչված, կենսաթոշակային համակարգից, դուք պատկերացումներ ունե՞ք՝ այդ հարցի հետ կապված, որեւէ լուծում:

Ն.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Իհարկե, ժամկետներ նշել այստեղ ճիշտ չի լինի, որովհետեւ պետք է նախ՝ ուսումնասիրել, կատարել բնակչության հիվանդացության մակարդակի ուսումնասիրություն, էստեղ բավականին մեծ աշխատանք ունենք անելու առողջապահություն նախարարության հետ համատեղ: Ուսումնասիրել, թե ո՞ր տեսակի համակարգն է առավել կիրառելի ՀՀ-ում, եւ դրանից հետո նոր հնարավոր կլինի որոշել ժամկետներ: Ժամկետների մասով նշեցի, որ էստեղ անհրաժեշտ է փուլայնությունը եւ դա, կարծում եմ՝ բավականին երկար պրոցես է, որ ամբողջական եւ վերջնական ներդրում իրականացվի, բայց պետք է սկսել, պետք է ունենալ կամք եւ այդ պրոցեսը սկսել, որովհետեւ ավելի քան 2 տասնյակ տարի խոսում ենք դրա մասին, խոսվում է, եւ կարծում եմ՝ բավականին նաեւ որակյալ մասնագետներ են խոսել, բայց ոչ մի ձեւով չեն սկսել ներդնել, ներդրման փորձ չի արվել: Եվ եթե ներդրում կատարվեր, հիմա կունենայինք լիարժեք ապահովագրման համակարգ: Պետք է սկսել:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք:

Հ.ԱՂԱԶԱՐՅԱՆ

-Եվ կենսաթոշակների հետ կապված՝ հարցս կապված գյուղատնտեսությամբ զբաղվող մեր հայրենակիցների հետ: Նրանք թոշակ չեն ստանում:

Ն.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Ի նկատի ունեք ծերությա՞ն թոշակ: Կենսաթոշակի՞ մասին է խոսքը: ՀՀ օրենսդրությամբ՝ եթե մարդն ունի աշխատանքային փորձ, ստանում է համապատասխանաբար կենսաթոշակ, եթե աշխատանքային փորձը բացակայում է, կենսաթոշակի հարցը՝ նույնպես, այսինքն՝ բնակիչը ստանում է միայն ծերության թոշակ, ոչ թե կենսաթոշակ: Եվ եթե կարիք կա, կարող ենք նաեւ այս հարցը մշակել, օրենսդրական նախաձեռնություն առաջարկել, բայց էստեղ պետք է հաշվի առնել նաեւ ֆինանսական միջոցների հնարավորությունը:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Եթե ավարտեցիք… Հարգելի գործընկերներ, երբեմն, ուզում եմ մի տպավորությամբ կիսվել, երբեմն այստեղից մեծ գայթակղություն է առաջանում՝ բոլորի հարցերին խառնվել, մասնավորապես այս հարցին, որ շոշափվում էր: Ես, քանի որ Կառավարությունից եմ գալիս եւ հենց նոր ավարտել եմ էնտեղ պաշտոնավարումս, ուզում եմ գործընկերներին հիշեցնել, որ Կառավարությունը լավագույն ջանքերն է գործադրում եւ ծնելիությունը խթանելու նպատակով, օրինակ՝ 2-րդ կամ 2 եւ ավելի երեխաներ ծննդաբերելու դեպքում՝ տրամադրվող էդ միանվագ նպաստների առումով, եւ սոցիալական բնակարանաշինության առումով: Կարծում եմ՝ բազմաթիվ հարցեր կան, որոնք պիտի աշխատենք կառավարության հետ՝ գործադիրի հետ ձեռք ձեռքի եւ միայն օրենսդրական հարթության վրա խնդիրների լուծում հաճախ չտեսնենք, հա՞: Ես ներողություն եմ խնդրում այս միջամտության համար, եւ քանի որ արձագանք եղավ եւ նորից պատասխան եղավ, անցնում ենք հաջորդ հարց տվողին: Համեցեք, պրն Կոնջորյան:

Հ.ԿՈՆՋՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն Զեյնալյան, վերջին տասնամյակներին, ցավոք սրտի, Հայաստանում գոյություն է ունեցել ոչ թե առողջապահություն, այլ հիվանդապահություն, եւ դա բխել է մի ֆունդամենտալ անարդարությունից, որ նա, ով փող է ունեցել՝ կարող է լինել առողջ, գոնե շանս ունի՝ լինել առողջ եւ բուժվել, եւ նա, ով չունի փող, զրկվում է նաեւ այդ շանսից: Եվ մենք տեսնում ենք, որ այդ հիվանդապահության հիմքերից մեկը նաեւ այն է, որ շատերը գումարի պատճառով այնքան են հետաձգում բուժումը, որ «դանակը հասնում է ոսկորին»: Հիմա, կարծում եմ, որ եկել է ժամանակը, որպեսզի մենք հրաժարվենք, հաղթահարենք հիվանդապահության ժամանակաշրջանը եւ անցնենք առողջապահության իրական ժամանակաշրջանին:

Ինձ հետաքրքիր է՝ դուք ունե՞ք գաղափարներ, տեսլական, որպեսզի մենք կոնցեպտուալ խնդիրը լուծենք եւ իսկապես առողջապահության ոլորտն առողջացնենք:

Եվ 2-րդ հարցը, որը սրա հետ նորից սերտորեն աղերսվում է: Մեր բնակչության աղքատությանն ամենաշատը կարելի է իրականում առնչվել եւ տեսնել հենց առողջապահական հարցերի հետ շփման ժամանակ, եւ, մասնավորապես, ավելի փորձառու պատգամավոր մեր կոլեգաները կփաստեն, որ ԱԺ պատգամավորներին քաղաքացիների կողմից ուղարկված հարցումների զգալի մասը կապված է հենց առողջապահական հարցերով, երբ քաղաքացիները բուժման կարիք ունեն, սակայն չունեն ֆինանսներ, պետպատվերի տեղերն ավարտվել են ժամանակից շուտ եւ այլն, եւ այլն, եւ նրանք՝ որպես վերջին հույս, էսպես՝ օգնական, դիմում են ԱԺ պատգամավորներին, եւ մենք փորձում ենք տարբեր ձեւերով, տարբեր գերատեսչությունների հետ խնդիրը կարգավորել: Էս իմաստով նաեւ՝ հարց, կամ ցանկանում եմ ձեր ուշադրությունը սեւեռել. ինչպե՞ս եք պատկերացնում՝ արդյո՞ք հանձնաժողովն իր գործունեության ընթացքում կարող է նաեւ այստեղ որոշակի գործառույթներ իրականացնել, որպեսզի քաղաքացիների այդ դիմումների, հարցումների մեծ ծավալը որեւէ կերպ ավելի արդյունավետորեն հասցեագրի գերատեսչություններին եւ խնդիրներին լուծում տա: Շնորհակալ եմ:

Ն.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն, հարցի համար: Տեսեք, տարիներ շարունակ բուժօգնության առաջնային օղակը տոտալ անտեսության է մատնվել: Հաշվի առնելով նաեւ մեծ, խոշոր բուժհիմնարկների սեփականատերերի առկայությունը, ամբողջ ֆինանսական միջոցների ճնշող մեծամասնությունը ուղղորդվել է հիվանդանոցներ, ստացիոնարներ, որը նշեցի, որ բավականին թանկ հաճույք է՝ բուժել հիվանդությունը, եւ առաջնային օղակը եւ՛ ֆինանսապես տոտալ անտեսության է ենթարկվել, եւ՛ կադրերի պատրաստման, եւ՛ վերապատրաստման առումով: Եվ այստեղից էլ գալիս է բնակչության ցածր վստահության մակարդակն այդ սոցիալական արդյունավետության առաջնային օղակի հանդեպ: Եվ էստեղ նույնպես գործում է այդ «դանակը ոսկորին հասնելու» հասկացողությունը, իհարկե, որոշ տեղերում նաեւ օբյեկտիվ՝ ֆինանսական միջոցների պակասից ելնելով, բայց միջոցների կիրառումը, գործիքների օգտագործումն առաջնային օղակում եւ առաջնային օղակի դերի բարձրացումը, որոնցից մեկն ընտանեկան բժշկության հենց համակարգի ներդրումն է եւ զարգացումը, կարող է լուծել այս խնդիրը: Պետք է կիրառել հիվանդությունների տարածվածության տարիքասեռային առանձնահատկություններ, տարածաշրջանային առանձնահատկությունները հաշվի առնելով՝ պետք է կիրառել սքրինինգ հետազոտություններ, պետք է իրականացնել ակտիվ դիսպանսեր հսկողություն հիվանդների հանդեպ, հիվանդների նկատմամբ, բացահայտել այն առկա հիվանդությունները, վաղաժամ հայտնաբերել, որպեսզի գործը չհասնի հիվանդանոցային թանկ բուժօգնության: Իհարկե, սրան անմիջապես հասնելը հնարավոր չէ, բավականին երկար գործընթաց է, բայց ես նշեցի, որ պետք է մի օր սկսել սա, փուլ առ փուլ գնալ առաջ, եւ առաջնային օղակը պետք է լինի առաջնային առողջապահության եւ բուժօգնության մեջ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք, պրն Կոնջորյան:

Հ.ԿՈՆՋՈՐՅԱՆ

-Եվ 2-րդ հարցը՝ կապված հանձնաժողովի գործառույթների գործունեության հետ, որպեսզի նաեւ այդ դիմումները, հարցումները, որոնք որ մեզ...

Ն.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հանձնաժողովը նման գործառույթ չունի, ուղղակի կարող է նման նամակները, դիմումներն ուղղորդել նախարարության համապատասխան բաժիններ, որոնք կարող են որեւիցե ձեւով ընդառաջել եւ արագացնել բուժման պրոցեսը կամ որեւիցե ձեւով փորձել ֆինանսավորել, որովհետեւ պետպատվերի շրջանակներում էդ պետական նպատակային ծրագրի շրջանակներում հիվանդանոցներին տրվող գումարները բավականին սահմանափակ են, եւ հիվանդանոցները, ստացիոնարները ստիպված են այն բաշխել ամբողջ տարվա մեջ ամիս առ ամիս, եւ այս պարագայում իրականացվում են շատ փոքր ծավալի միջամտություններ, պետական նպատակային ծրագրերի շրջանակներում այս առումով կուտակվում են բավականին մեծ հերթեր՝ այդ նպատակային ծրագրերից օգտվելու մասով, եւ էստեղ, ուղղակի, օգնության կարգով հնարավոր է, որ առողջապահության նախարարությունը որոշակի ընդառաջումներ անի:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հաջորդ հարցի համար ձայնը տրվում է տիկին Մանե Թանդիլյանին: Համեցեք:

Մ.ԹԱՆԴԻԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Միրզոյան: Հարգելի պրն Զեյնալյան, ճիշտն ասած ձեր թե՛ ելույթի, թե՛ հարցերի պատասխանների յուրաքանչյուր բառի, եւ՛ նախադասության հետ կապված ունեմ խորքային, ոլորտային առարկություններ, բայց ես կուզենամ, որ այսօր իմ ընկերաբար հորդորն ընդունեք եւ սերտ համագործակցեք ոլորտի ձեր գործընկերների հետ, ովքեր այսօր պաշտոնավարում են աշխատանքի եւ սոցիալական հարցերի նախարարությունում, եւ այսօր ու միայն այսօր եմ այդ հորդորն անում, որովհետեւ դուք օգտագործում եք տերմիններ եւ գաղափարներ, որոնք նախարարության հետ ոչ թե հակասության մեջ են, այլ ուղղակի չեն գործածվում եւ այդ ուղղությամբ չեն աշխատում: Օրինակ՝ ի՞նչ է նշանակում ծերաբուժություն, ուղղեք ինձ, եթե սխալվում եմ, տերմինը, որը...

Ն.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Ինչպե՞ս, չլսեցի:

Մ.ԹԱՆԴԻԼՅԱՆ

-Ծերության հետ կապված ձեր ձեւակերպումը: Իրականում ծերության ազդեցությունը մեղմելու նպատակով մենք ունենք տարեց մարդկանց ակտիվությունը խրախուսելու անհրաժեշտություն, եւ սա է, որ բերելու է այդ խնդրի լուծմանը, կամ՝ բազմազավակ ընտանիքների եւ ծնելիության խթանման հետ կապված՝ դուք հարկային արտոնությունների մասին եք խոսում: Ես ուզում եմ հասկանալ հարկային արտոնություն ո՞ւմ ենք տալիս գործատուի՞ն, թե՞ աշխատող մայրերին, ովքեր ավելի նվազ երեխա են ունենում, ըստ էության: Այնուամենայնիվ, ես իսկապես կուզենայի, որ դուք սերտ համագործակցեք, եւ ոլորտի մասնագետները ձեզ բավական տեղեկատվություն կտան:

Ինչեւէ, անդրադառնալով հարցիս՝ 3 կարճ հարց եմ ուզում տալ: Դուք արդյո՞ք խոսել եք ձեր գործընկեր պրն Արարատ Միրզոյանի հետ՝ ճշտելու օդում կախված լուրերի ակունքները եւ ճշտությունը՝ երեխաների օրգանների վաճառքի հետ կապված, եւ արդյո՞ք դիմել եք այդ հարցերով իրավապահ մարմիններին:

 2-րդ՝ դուք արդյո՞ք այստեղ պարտադիր կուտակայինի հետ կապված, հաշվի առնելով, որ դուք հանձնաժողովի նախագահի թեկնածու եք եւ ասել է, թե՝ ԱԺ կառավարող մարմնի ներկայացուցիչ, արտահայտում եք ձե՞ր տեսակետը, թե՞ ձեր խմբակցության: Հաջորդ հարցը կշարունակեմ պատասխանից հետո:

Ն.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Ծերության մասով ես նշեցի, որ ՀՀ-ն ըստ ՄԱԿ-ի դասակարգման՝ համարվում է ծերացած բնակչություն ունեցող պետությունների շարքում: Ընդամենը սա եմ ասել: Օրգանների վաճառքի հետ կապված՝ ճիշտն ասած, առաջին անգամ եմ լսում, եթե ՀՀ-ում ի նկատի ունեք, եթե կա նման խնդիր, պետք է առաջին հերթին դիմել իրավապահ մարմիններին, բացահայտել: Ճիշտն ասած, ինֆորմացիա չունեմ՝ կներեք, սրա հետ կապված:

Կուտակայինի պարտադիր բաղադրիչի մասին ես նշեցի իմ համոզմունքը, եւ մեխանիզմների հետ կապված կարող ենք, իհարկե, քննարկել, եթե բացահայտենք առավել արդյունավետ մեխանիզմներ կամ առավել արդյունավետ այլ տեսակի գործողություններ: Իհարկե, կարող ենք քննարկել եւ իրականացնել ներդրում: Ես արտահայտել եմ իմ տեսակետը՝ այս ոլորտի հետ կապված:

Եվ, կներեք, բնականաբար, այդ հարկային արտոնությունները պետք է կիրառել մայրերի նկատմամբ, ոչ թե գործատուի:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Համեցեք, տիկին Թանդիլյան:

Մ.ԹԱՆԴԻԼՅԱՆ

-Իմ հորդորն ուժի մեջ է, պրն Զեյնալյան, եւ եթե երեխաների օրգանների վաճառքի մասին առաջին անգամ եք լսում, կարող եք դիմել պրն Միրզոյանին, դա իր արտահայտությունն է եւ իր տեղեկատվությունն է, եւ վատ է, որ պաշտոնատար անձանց հնչեցրած մտքերին տեղեկանում եք այս դահլիճում:

Ինչեւէ, ես կուզենայի, եթե իսկապես այդպիսի տեղեկատվություն կա, ոչ միայն իրավապահ մարմիններ ներգրավել, այլեւ հասկանալ, թե ի՞նչ աղբյուրներ են եւ որքանո՞վ են ճշգրիտ այդ տվյալները, որովհետեւ ես ղեկավարել եմ ոլորտը, եւ նման որեւէ տեղեկատվություն՝ անգամ ոչ անվանական, որովհետեւ ստանում էինք նաեւ ոչ անվանական տեղեկատվություններ, փոխանցել ենք իրավապահ մարմիններին եւ շատ կարեւոր է, որ մենք հետեւողական լինենք: Շնորհակալ եմ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Պատասխանո՞ւմ եք, պրն Զեյնալյան:

Ն.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Եղավ, շնորհակալություն եւ՛ հորդորի, եւ՛ հարցերի համար: Անպայման, այդ հարցը, կարծում եմ՝ եթե նման բան կա, ես կքննարկեմ պրն Միրզոյանի հետ, եւ համապատասխան ընթացք կտանք:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ես կարծում եմ՝ էստեղ, այնուամենայնիվ, իմ կողմից որոշակի պարզաբանման անհրաժեշտություն կա, տիկին Թանդիլյան: Խոսքը... Ես առաջարկում եմ՝ դուք նաեւ եւ՛ առանձին, եւ՛ կարող ենք միասին դիտել համապատասխան տեսանյութը կամ տեքստը, ընթերցել սղագրությունը: Խոսքը ոլորտում գոյություն ունեցող, առկա բավականին դաժան միջազգային մաֆիայի մասին է եւ հնարավոր էդպիսի ռիսկերից՝ էդ մաֆիայի ճիրաններում հայտնվելու ռիսկերից, խուսափելու համար Հայաստանի կողմից գործադրվող ջանքերի եւ պրոցեսի վերահսկման ուղղությամբ բոլոր գործիքների, գոյություն ունեցող եւ, եթե անհրաժեշտ է, ներդրվելիք գործիքակազմի մասին է: Այդուհանդերձ, մենք կարող ենք նաեւ քննարկել էս թեման մեծագույն հաճույքով: Եվ վերջին հարցի համար ձայնը տրվում է Վահե Ղալումյանին:

Վ.ՂԱԼՈՒՄՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի պրն Զեյնալյան, վերջին ժամանակաշրջանում մեր շատ հայրենակիցներ բուժօգնության համար մեկնում են հարեւան Վրաստանի Հանրապետություն, որտեղ բուժօգնության որոշ ոլորտներ սպասարկում են գրեթե 40-50% էժան: Հնարավոր համարում ենք դուք արդյո՞ք մեր երկրում առավել մատչելի բուժօգնության կազմակերպումը:

Ն.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ: Իհարկե, համարում եմ: Հենց էստեղ էլ, իհարկե, գալիս է էն իմ այն արտահայտած միտքը, որ անհրաժեշտ է զսպել բուժծառայությունների գնագոյացումը, որովհետեւ դա թողնված է բաց, յուրաքանչյուր բուժհիմնարկ իր համար որոշում է իր գնացուցակը, եւ հավատացնում եմ ձեզ՝ դա բավականին թանկ է, քան կարող էր լինել: Ահա սա է պատճառը, որ վերջին տարիներին բնակչությունը մեկնում է հարեւան հանրապետություն՝ բուժօգնության որեւիցե տեսակից օգտվելու համար: Էստեղ նաեւ դեղորայքի խնդիրը կա: Ունենք մենք դեղերի վրա ԱԱՀ-ի կիրառում, եւ նույն հարեւան հանրապետությունում նույնքանով՝  40-50%-ով, առավել էժան է դեղորայքը, եւ այստեղից էլ ի հայտ է գալիս նաեւ դեղերի անօրինական շրջանառության հարցը: Բնականաբար, էս հարցը լիարժեք կարգավորելի եւ վերահսկելի հարց է:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, եւ մենք ունենք եւս մի հարց: Պրն Ջուլֆալակյանը չէր հասցրել, կամ չէր ստացվել գրանցվել հարցերի համար հերթագրման ժամանակ: Համեցեք, պրն Ջուլֆալակյան:

Ա.ՋՈՒԼՖԱԼԱԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Միրզոյան: Կներեք, իրոք, չէի հասցրել հերթագրվել: Պրն Զեյնալյան, 2 հարց ունեմ. ապագայում նախատեսում եմ օրենսդրական հետեւյալ նախաձեռնություններով հանդես գալ, կխնդրեի ձեր կարծիքը հետեւյալի վերաբերյալ. մեկը՝ մարզիկների պարտադիր առողջական ապահովագրություն, որն ամբողջ աշխարհում՝ զարգացած երկրներում, ընդունված պրակտիկա է, եւ մյուսը՝ մարզիկների ստաժի մասին օրենք, ինչի մասին եւս նոր էստեղ խոսվեց մեր կոլեգայի կողմից: Մի փոքր փակագծերը բացելով՝ ասեմ՝ Եվրոպայում պրակտիկան, երեւի թե դուք ինձանից էլ ավելի լավ գիտեք էդ բժշկական ապահովագրության, էնտեղ ընդհանուր է, եւ բոլորն օգտվում են, ուղղակի, մարզիկների համար մի քիչ ավելի չափն ավելի բարձր է, կան եւ այլ օրինակներ:

Իսկ ստաժի հետ կապված՝ գրանցում են ուղղակի մարզիկներին, կցում են մարզիկներին տարբեր կառույցների, օրինակ՝ բանակ, ոստիկանություն, նույնիսկ տրանսպորտային կազմակերպություններ, եւ հետագայում նրանք այդ ստաժն ունենում են, հակառակ դեպքում ստացվում է՝ 17-18 տարեկանից անվանի մարզիկներ մինչեւ 35 տարեկան զբաղվում են սպորտով եւ 35 տարեկանում կամ ավելի մի քիչ շուտ, մի քիչ ուշ դուրս գալով պրոֆեսիոնալ սպորտից՝ բացարձակ 0 ստաժով մտնում են կյանք, եւ կարծում եմ՝ հետագայում արդար չի ստացվում՝ էդ թոշակի պահը նրանց մոտ: Կխնդրեի ձեր տեսակետը, որովհետեւ հետագայում այդ օրենքը միասին պետք է, երեւի թե, մշակենք:

Ն.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Բնականաբար, համաձայն եմ ձեզ հետ, եթե կա նման խնդիր՝ մարզիկների ստաժի հետ կապված, քանի որ մեր դահլիճում սպորտի միակ ներկայացուցիչը դուք եք, ձեր օգնությամբ նաեւ կարելի է մշակել օրենսդրական նախաձեռնություն եւ այդ դաշտը կարգավորել:

Ինչ վերաբերում է ապահովագրությանը՝ մարզիկները նույնպես ՀՀ քաղաքացիներ են, եւ, միանշանակ, պետք է կիրառվի առողջապահական ապահովագրական համակարգ, էստեղ բավականին երկար խոսեցինք այս մասով, դուք ներկա չէիք: Բնականաբար, դա պետք է կիրառվի նաեւ մարզիկներին:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Համեցեք, արձագանքի համար, պրն Ջուլֆալակյան:

Ա.ՋՈՒԼՖԱԼԱԿՅԱՆ

-Ընդունում եմ, որ նույն քաղաքացիների շարքին են դասվում, ուղղակի, նրանք ավելի խոցելի են, եւ գիտեք՝ դա ավելի մի քիչ թանկ է ստացվում, այսինքն՝ բեռն ավելի բարձր է ստացվում, որովհետեւ ավելի ենթակա են վնասվածքների, եւ դրանից բխում են լրացուցիչ ծախսեր: Ուղղակի, հարցն այն է, որ մինչեւ այսօր երբեք չենք ունեցել՝ Հայաստանում, մարզիկների համար հատուկ նախատեսված եւ շատ ուրախ եմ, որ դուք դրական եք տրամադրված: Այդքանը, շնորհակալություն:

Ն.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Հավատացնում եմ, պրն Ջուլֆալակյան, նաեւ այլ խոցելի խմբեր կան, եւ այլ կոնտինգենտ կա, որոնք նույնպես անհրաժեշտություն ունեն՝ օգտվել բավականին թանկարժեք բժշկական հետազոտություններից: Սա կիրառվող պրակտիկա է ամբողջ աշխարհում՝ առողջապահական համակարգ, որից օգտվում են բոլորը եւ՛ մարզիկները, եւ՛ աղքատները, եւ՛ հարուստները, եւ՛ հիվանդները, եւ՛ առողջները:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Դուք, պրն Թորոսյան, փորձե՞լ եք գրանցվել եւ չի՞ ստացվել հերթագրման ժամանակ: Այս դեպքում՝ համեցեք, բայց, պրն Թորոսյան, եթե իսկապես փորձել եք, չի ստացվել, իհարկե, իրավունք ունեք, բայց խնդրում եմ հետայսու նմանատիպ դեպքերի համար ժամանակին, ինչպես, օրինակ, արեց պրն Ջուլֆալակյանը, տեղեկացնել նախագահությանը եւ քարտուղարությանը: Այժմ, հարցի համար՝ Շիրակ Թորոսյան, եւ վեջին հարցն է սա:

Շ.ԹՈՐՈՍՅԱՆ

-Պրն Միրզոյան, շնորհակալ եմ ձեր մեծահոգության համար, բայց իսկապես հարցը շատ կարեւոր է: Ես, պրն Զեյնալյան, ժամանակին մի օրենսդրական նախաձեռնությամբ եմ հանդես եկել, բայց, ցավոք, կառավարությունը մերժել է, ուզում եմ ներկայացնել էդ նախաձեռնությունը եւ ձեր կարծիքն իմանալ այդ մասին, որովհետեւ նորից եմ մտադիր հանդես գալ այդպիսի նախաձեռնությամբ:

ԱՊՀ երկրները միմյանց միջեւ պայմանավորվածություն ունեն՝ հարգել, ընդունել, ճանաչել միմյանց նախկին քաղաքացիների ստաժը՝ աշխատանքային ստաժը, մինչեւ 1991 թվականը, ուրեմն, 1991 թվականից հետո արդեն աշխատանքային ստաժը չի ճանաչում: Ես հանդես եկա ժամանակին օրենսդրական նախաձեռնությամբ, որպեսզի այն քաղաքացիները, որոնք եղել են ԱՊՀ այլ երկրի կազմում, բայց հետո տեղափոխվել են Հայաստան, բայց այդ երկրներում զբաղվել են հայապահպանական գործունեությամբ, ինչպես դա ձեւակերպեցինք, այսինքն՝ օրինակ՝ աշխատել են ԱՊՀ այլ երկրների շրջանակներում՝ հայկական դպրոցներում կամ հայկական կրթամշակութային հաստատություններում եւ, իսկապես, այդ երկրների համայնքներում զբաղվել են հայապահպանական եւ հայագիտական գործունեությամբ, նրանց՝ միայն նրանց, աշխատանքային ստաժը հաշվարկվի ՀՀ-ում: Եվ կարծում եմ, որ դա արդարացի է, որովհետեւ այդ մարդիկ, ճիշտ է, ՀՀ տարածքում չեն աշխատել, բայց ՀՀ-ի եւ հայ ժողովրդի համար կարեւորագույն աշխատանք են կատարել: Շնորհակալություն, ձեր տեսակետը:

Ն.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Էսպես, հարցի դուք բարոյական կողմը նշեցիք, իհարկե, ՀՀ օրենսդրությունը նման բան չի նախատեսում, բայց եթե ունեք նման օրենսդրական նախաձեռնություն, կարող ենք միասին քննարկել, նաեւ կոնսուլտացիաներ էլ անել, եթե գտնենք, որ դա իրապես անհրաժեշտ է եւ ստանանք համընդհանուրի հավանությունը, կարելի է նաեւ կիրառել:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք: Եթե չեք արձագանքում, ապա, պրն Զեյնալյան, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը, եւ անցնում ենք մտքերի փոխանակությանը: Ելույթների համար խնդրում եմ գրանցվել: Գրանցում: Գրանցումն ավարտված է, հերթագրվել է մեկ պատգամավոր: Պրն Պետրոսյան, համեցեք:

Գ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի գործընկերներ, իմ կարծիքով մի կարեւոր հարցի եմ անդրադարձ կատարելու: Եթե էս պահին հիմա մենք մեր բան ու գործը թողնենք եւ այցելենք Հայաստանի ցանկացած հիվանդանոց, ապա կտեսնենք, որ հիվանդանոցի ներսում ավելի շատ մարդիկ կան, քան էդ հիվանդանոցից 10 կիլոմետր շառավղով բացօթյա կյանքում: Սա վկայում է, որ Հայաստանում իսկապես տարբեր հիվանդությունների տարածվածության մակարդակը շատ բարձր է, հետեւաբար՝ բարձրացվող խնդիրն առնվազն ազգաբնակչության երկու երրորդին հուզում է, հետաքրքրում է, հետեւաբար, նաեւ մեզ՝ որպես այդ ազգաբնակչության շահերի ներկայացուցիչ: Շատ լավ գիտեք, որ մեր երկրում գործում է «Սպառողների իրավունքների պաշտպանության մասին» օրենք, իհարկե, օրենքը 2002 թվին է ընդունվել եւ բավականաչափ արդեն հին է եւ չի արտացոլում կյանքի հարուցած նոր մարտահրավերներն ամբողջությամբ կամ գոնե մասնակի: Խնդիրն այն է, որ այսօր շատ տարածված է, երբ մարդը գնում է բժշկի, բժիշկները շատ ժամանակ թեթեւամտորեն են վերաբերվում իրենց կողմից նշանակվող էդ դեղատոմսերին, առաջարկվող դեղորայքին, եւ մարդը գնում է՝ հետեւելով բժշկի խորհրդին, քայքայում է առողջությունը, հետո, երբ հնարավորություն է ունենում կամ արտասահմանում կամ մի ավելի որակյալ բժշկական հաստատությունում ստուգել իր վերաբերյալ նշանակված դեղատոմսը, պարզվում է, որ դա ոչ թե դեղատոմս է եղել, այլ կախված էդ մարդու անցյալից՝ կամ դրախտի կամ դժոխքի ուղեգիր: Հիմա ինձ իրավաբանները՝ հատկապես, կասեն՝ բա, Քաղաքացիական օրենսգիրք կա, բա իրավունք ունի դիմել՝ ոչ որակյալ ծառայությունների հետեւանքով պատճառած վնասը հատուցելու մասին: Բոլորն էլ գիտեն կամ գոնե շատերը գիտեն Քաղաքացիական օրենսգրքի տեղը եւ դատարանի տեղը, բայց էսօր մենք չունենք, հարգելի պրն Զեյնալյան, ես ուզում եմ՝ հատկապես որպես հանձնաժողովի պոտենցիալ ղեկավար, ձեր ուշադրությունը հրավիրել այդ խնդրի վրա: Մենք էսօր չունենք մեխանիզմ, որ քաղաքացին հույս ունենա, որ դիմելով դատարան՝ կարող է ապացուցված համարել իր նկատմամբ ցուցաբերած նախկին բժշկական չակերտավոր օգնության անպիտանությունը եւ դրանով հասնել իր իրավունքների պաշտպանության: Ես՝ անկեղծ ասած, հատուկ ուսումնասիրություն չեմ կատարել աշխարհի ինչ-որ տարբեր երկրներում, եւ հիմա ես էստեղից հանկարծ հայտարարեմ, որ, գիտեք, Չինաստանում այսպես է, Ամերիկայում... Դա կնշանակի, որ ես զբաղված եմ պարզ ստախոսությամբ, որի ցանկությունը չունեմ, բայց ես տարբեր երկրներում ունեմ ընկերներ, ովքեր, օրինակ՝ հատկապես ԱՄՆ-ում ասում են՝ եթե հանկարծ էստեղ մի բժիշկ մի հիվանդի սխալ դեղատոմս նշանակեց եւ հանկարծ դրանից նրա առողջությունը քայքայվեց, ապա այդ բժշկական կազմակերպությունը միլիոնավոր դոլարների վնաս է հատուցելու: Մեր երկրում այդ մշակույթը ներդրված չէ, եւ ես հիմա լուրջ չի լինի, որ ասեմ՝ եկեք էստեղից, խնդրեմ, ոտքի վրա մի բան առաջարկեք: Դա շատ կարեւոր խնդիր է, եւ կարծում եմ՝ էստեղ նաեւ խնդիրն առնչվում է պետաիրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի գործունեության ոլորտին, որ մենք կարողանանք մեր համատեղ աշխատանքի ընթացքում հետեւողական լինել եւ մի նախագիծ ներկայացնել, մշակել եւ կյանքի կոչել, որի միջոցով ՀՀ քաղաքացին երաշխավորված լինի իր առողջությունը վտանգած բժիշկներից, բժշկական հաստատություններից համապատասխան վնասների հատուցում ստանալու հույսով: Հակառակ դեպքում, նորից եմ ասում, մենք ինչքան ուզում է՝ օրենսդրություն կատարելագործենք, զուտ, ասենք, իրավական կատարելագործումներ տանք, ինչքան ուզում է մեր երկրի Սահմանադրության մեջ գրեք, որ Հայաստանը դրախտ է, ծառերն էլ ծաղկում են տարին տաս անգամ, միեւնույնն է՝ Հայաստանը դրախտ չի կարող դառնալ, որովհետեւ դուք շատ լավ գիտեք, ո մարդու եւ քաղաքացու հիմնարար իրավունքներից մեկը դա՝ սոցիալական ապահովության եւ առողջ ապրելակերպի իրավունքն է, որը, ցավոք սրտի, այսօր Հայաստանում դեռեւս լիովին նվաճված նպատակ չէ: Շնորհակալ եմ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Պետրոսյան, դուք ունեք եզրափակիչ ելույթի իրավունք: Համեցեք:

Ն.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Պրն Պետրոսյան, դուք շատ իրավացի հարց եք բարձրացնում: Էստեղ որեւէ օրենսդրական կարգավորման կարիք չկա, պետք է մշակել յուրաքանչյուր հիվանդության բուժման ստանդարտներ, եւ այդ դեպքում որեւէ բժիշկ իրավունք չի ունենա շեղվել այդ ստանդարտից եւ եթե շեղվում է, ապա պետք է բավականին լուրջ հիմնավորումներ ներկայացնի: Այս հարցի լուծում է ձեր բարձրացված բոլոր խնդիրները, բոլոր հիվանդությունների մասով անհրաժեշտ է, ոնց որ ամբողջ քաղաքակիրթ երկրներում, պետք է ունենալ բուժման ստանդարտներ, այսինքն՝ տվյալ հիվանդության ժամանակ ինչպիսի՞ հետազոտություններ են անհրաժեշտ՝ մինիմալ հետազոտություններ, ինչպիսի՞ բուժում է նշանակվում: Սա արձանագրվի, եւ յուրաքանչյուր բժիշկ՝ անկախ աշխատանքի վայրից, անկախ՝ պետական հիմնարկում է աշխատում, թե մասնավոր պետք է առաջնորդվի այս ստանդարտով: Եվ, էլի եմ կրկնում, շեղվելու դեպքում սրանից ինքը պետք է լուրջ հիմնավորումներ ներկայացնի եւ եթե փորձում է շեղվել, ապա պետք է կոլեգաների հետ կոնսուլտացիաների ենթարկի այս անհրաժեշտությունը՝ այս կամ այն հետազոտության կամ բուժման նշանակման եւ հետո կիրառեն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Առաջարկում եմ՝ էդ հետո մտքերի փոխանակությունն արդեն նաեւ դահլիճից դուրս շարունակել: Շարունակեք, պրն Զեյնալյան:

Ն.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Այսքանը:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Այսքանը, շնորհակալություն: Խնդրում եմ զբաղեցնել ձեր տեղը, եւ հիմա արտաքին հարաբերությունների մշտական հանձնաժողովի նախագահի թեկնածուին ներկայացնելու համար ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավոր պրն Հովհաննես Իգիթյանին: Համեցեք:

Հ.ԻԳԻԹՅԱՆ

-ԱԺ հարգարժան նախագահ, ԱԺ նախագահի հարգարժան տեղակալներ՝ տիկին Նազարյան, պրն Էնֆիաջյան, հարգելի գործընկերներ, ձեր քննարկմանն է ներկայացվում «Իմ քայլը» դաշինքի արտաքին հարաբերությունների մշտական հանձնաժողովի նախագահի մեր թեկնածուին՝ Ռուբեն Ռուբինյանին:

Ռուբեն Ռուբինյանը ծնվել է 1990 թվականի մարտի 8-ին, Երեւանում: 2010 թվականին ավարտել է Երեւանի պետական համալսարանի Միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետը: 2011 թվականին ավարտել է Լոնդոնի Համալսարանական քոլեջը՝ ստանալով «Քաղաքականություն եւ անվտանգություն» մասնագիտացման մագիստրոսի կոչում: 2012 թվականին ավարտել է Լեհաստանի Յագելոնյան համալսարանը՝ ստանալով «եվրոպագիտություն» մասնագիտությունը եւ մագիստրոսի համապատասխան կոչում:        2015-2017 թվականներին եղել է Քաղաքացիական պայմանագրի կուսակցության հիմնադիր անդամ, Վարչության անդամ, կուսակցության մամուլի խոսնակ: 2018 թվականի մայիսի 29-ին վարչապետի որոշմամբ նշանակվել է արտգործնախարարության նախարարի տեղակալ:      2012-2014 թվականներին ծառայել է ՀՀ զինված ուժերում: Լեզուներին տիրապետում է, համամասնորեն նշել է անգլերենը, ռուսերենը եւ լեհերենը, բայց իրականում՝ մի քիչ ավելի լայն, ես գիտեմ, որ տիրապետում է:

Բոլոր դեպքերում անձամբ ճանաչում եմ պրն Ռուբինյանին եւ, հատկապես, վերջին՝ իր արտգործնախարարի տեղակալ աշխատելու ընթացքում: Եվ պրն Միրզոյանի ընտրության ժամանակ ուզում էի շեշտել, բայց շատ կարճ կլիներ իմ ելույթը, ուզում եմ այստեղ շեշտել, թե՛ պրն Միրզոյանի դեպքում, թե՛ պրն Ռուբինյանի դեպքում գործադիրում աշխատանքը ես համարում եմ շատ դրական հատկանիշ, որովհետեւ իմանալ գործադիրը ներսից, ունենալով պատկերացումներ, թե ինչպե՞ս է այդտեղ աշխատում խոհանոցը, ինչպիսի՞ն է իրենց վերաբերմունքն օրենսդրին: Որոշ դեպքերում գիտենք դա ինչպես, է, ոչ բոլոր դեպքերում էդպես միանշանակ են ընդունվում այստեղի բոլոր առաջարկությունները: Այս ամեն ինչը հատկապես արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի դեպքում, շատ կարեւոր է, որովհետեւ դիվանագիտության դեպքում համագործակցությունը գործադիրի հետ կարեւոր է: Ես չեմ ասում, որ մենք վերցնում ենք գործադիրի արտաքին քաղաքականության դոկտրինն ամբողջությամբ, մենք ունենք նաեւ մեր խորհրդարանական դիվանագիտության ազատությունները եւ կարող ենք շատ ավելի ազատ գործել, բայց բոլոր դեպքերում պետք է ունենանք, եւ հատկապես լինելով խորհրդարանական մեծամասնության ներկայացուցիչ՝ պետք է հասկանանք, որ պետք է տեղավորվենք:

Վերջին ժամանակներս առիթ եմ ունեցել եւ հնարավորություն եմ ունեցել միասին պրն Ռուբինյանի հետ մասնակցել միջազգային մակարդակի տարբեր հանդիպումների՝ թե՛, օրինակ՝ Ռուսաստանի Պետդումայի մեր գործընկերների, թե՛ այստեղ Հայաստանում գտնվող միջազգային տարբեր դիտորդական առաքելության, այդ թվում նաեւ՝ եվրոպական մեր կոլեգաների հետ, եւ ես նկատեցի թե՛ հանդիպումներ տանելու, թե՛ բանակցություններ տանելու էսպես համապատասխան պրոֆեսիոնալիզմը, եւ ես համոզված եմ, որ արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովը կաշխատի կոլեգիալ, կոլեկտիվ ձեւով: Ես համոզված եմ, որ մեր ընդդիմության ներկայացուցիչները շատ ակտիվ այնտեղ կաշխատեն, եւ շատ կարեւոր է նաեւ մի հատկանիշ, որ ես նկատել եմ պրն Ռուբինյանի մոտ, որ ինքը կարողանում է աշխատել թիմի հետ:

Մենք այս ընթացքում թե՛ առաջադրման ժամանակ, թե՛ հետագայում առիթ ունեցել ենք մեր խմբակցության թեկուզ այն անդամների հետ, որոնք ենթադրում են իրենց անդամակցությունը հետագայում արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովում, քննարկել որոշ հարցեր՝ սկսված ԵԽԽՎ-ից, վերջացրած այլ հարցերով, եւ ես նկատեցի պրն Ռուբինյանի՝ ինձ համար մի շատ կարեւոր հատկանիշ. ինքը կարողանում է լսել եւ ընդունել՝ որոշ դեպքերում՝ նաեւ այն ոլորտներից, որտեղ կարող է, ինքը համարում է, որ որեւէ մեկն ավելի էդպես մասնագիտացված է: Եվ ես ձեր քննարկմանը, ձեր այդպես ընտրությանն եմ ներկայացնում պրն Ռուբինյանի թեկնածությունը «Իմ քայլը» դաշինքից, ինչպես ասացի՝ նաեւ իմ կողմից՝ անձամբ ճանաչելով պրն Ռուբինյանին եւ հորդորում եմ բոլորիս կողմ քվեարկել պրն Ռուբինյանին:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Իգիթյան: Այժմ, պրն Իգիթյանին կարող եք հարցեր ուղղել, եթե էդպիսի ցանկություն կա, հրավիրում եմ հերթագրվելու: Հերթագրում: Հարցեր չկան, համեցեք, զբաղեցրեք ձեր տեղը: Շնորհակալություն, պրն Իգիթյան: Այժմ, ներկայանալու եւ իր տեսլականը ներկայացնելու հնարավորություն ունի թեկնածուն: Պրն Ռուբինյան, համեցեք կենտրոնական ամբիոնի մոտ:

Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ, պրն Իգիթյան, ջերմ խոսքերի համար: Հարգելի գործընկերներ, ուզում եմ նախ՝ առիթն օգտագործվելով՝ շնորհավորել ԱԺ նորընտիր նախագահին եւ տեղակալներին՝ մաղթելով արգասաբեր, անաչառ աշխատանք ԱԺ գործունեության կազմակերպման հարցում: Ուզում եմ շնորհավորել նաեւ բոլորիդ պատգամավոր ընտրվելու կապակցությամբ եւ հույս հայտնել, որ մեզ բոլորիս միասին անկախ կուսակցական պատկանելությունից կհաջողվի 7-րդ գումարման ԱԺ-ը դարձնել մեր ժողովրդի իղձերի եւ նպատակների ձեւակերպման եւ ամրագրման հավաքատեղի:

Հարգելի գործընկերներ, 2018 թվականը պատմական տարի էր ՀՀ համար: Այն նախ՝ նշանավորվեց խորհրդարանական կառավարման համակարգի անցման գործընթացի վերջին փուլի ավարտով, այնուհետեւ թավշյա, ոչ բռնի հեղափոխությամբ, եւ դեկտեմբերի 9-ին տեղի ունեցած ԱԺ ընտրությունների արդյունքում Հայաստանում իշխանությունը վերջնականապես եւ անդառնալիորեն վերադարձվեց ժողովրդին: Ես կարծում եմ, որ մենք բոլորս գիտակցում ենք, որ այս պայմաններում  ԱԺ-ն՝ որպես ժողովրդի կողմից ընտրված եւ Կառավարություն ձեւավորող մարմին, կարեւորագույն պատասխանատվություն ունի պետական կառավարման գործում: Խորհրդարանական հանրապետությունում ԱԺ-ը չի կարող լինել պարզապես օրենքներ ընդունող կամ, եթե կուզեք՝ դակող մարմին: Սա ոչ միայն անտրամաբանական է, այլ նաեւ՝ անարդյունավետ: Ես կարծում եմ, որ գործադիրը եւ Կառավարության բոլոր անդամները պետք է մշտապես զգան ԱԺ-ի աջակցությունը, ուղղորդումները, հարկ եղած դեպքում  սխալների մատնանշումը: Այս առումով էլ ավելի է կարեւոր դառնում ԱԺ մշտական հանձնաժողովների ամենօրյա աշխատանքը:

Մշտական հանձնաժողովները, իմ պատկերացմամբ, չպետք է սահմանափակվեն միայն Կառավարության բերած նախաձեռնությունների նախնական քննարկմամբ եւ գնահատմամբ, այլ նաեւ լինեն հնարավորինս նախաձեռնողական, պրոակտիվ եւ փորձեն զսպել եւ փոխլրացնել գործադիրի աշխատանքը:

Արտաքին հարաբերությունների մշտական հանձնաժողովը կարող է եւ պետք է աջակցի գործադիրի վարած արտաքին քաղաքականությանը եւ իրականացնի խորհրդարանական վերահսկողություն: Իշխանությունների տարանջատման տեսանկյունից արտաքին հարաբերությունների մշտական հանձնաժողովն, ըստ իս, պետք է երկրորդ աչքի դեր կատարի՝ փորձելով հնարավորին անաչառ վեր հանել արտաքին քաղաքականության ոլորտում առկա խնդիրները, ինչպես նաեւ օգտագործելով խորհրդարանական դիվանագիտության ողջ զինանոցը, փորձի իր նպաստը բերել Հայաստանի արտաքին քաղաքական ոլորտում գրանցվող եւ գրանցվելիք հաջողությունների հարցում: Արտաքին հարաբերութունների մշտական հանձնաժողովի կարեւորագույն նպատակներից մեկը նաեւ, կարծում եմ՝ պետք է լինի Հայաստանի արտաքին քաղաքականության՝ ժողովրդի համար հասկանալի եւ վերահսկելի դառնալու նախադրյալներ ստեղծելը: Սա շատ կարեւոր է, կարծում եմ՝ արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովը կարող է դառնալ այն գործիքը, որով ԱԺ-ը՝ որպես Կառավարություն ձեւավորող մարմին, կկարողանա միջնորդի դեր կատարել գործադիրի եւ ժողովրդի միջեւ: Այս նպատակներին հասնելու համար կառանձնացնեմ 3 ուղղություն՝ բացի համապատասխան օրենսդրական ակտերի քննարկումներից, որոնցով պետք է զբաղվի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովը:

Առաջինը խորհրդարանական դիվանագիտությունն է: Խորհրդարանական դիվանագիտությունը, կարծում եմ՝ պետք է լինի հնարավորին համակարգված Կառավարության եւ արտաքին գործերի նախարարության հետ, հնարավորինս աջակցող եւ փոխլրացնող: Գործադիրը եւ մասնավորապես՝ Կառավարությունը եւ արտաքին գործերի նախարարությունը պետք է արտաքին քաղաքականություն վարելիս կարողանան հիմնվել ԱԺ միջազգային քաղաքական շփումների վրա, դրանց ստեղծած հնարավորությունների վրա: Եվ այս առումով, կարծում եմ՝ արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովը պետք է ապահովվի համակարգվածություն ԱԺ նախագահի, նրա տեղակալների, հանձնաժողովների նախագահների, խորհրդարանաժողովներում պատվիրակությունների. բարեկամական խմբերի շփումների եւ գործունեության միջեւ եւ այս ամենը հնարավորինս ներդաշնակեցնի ԱԺ կողմից հաստատվելիք Կառավարության ծրագրի հետ:

2-րդ կարեւոր ուղղությունը, ըստ իս, խորհրդարանական վերահսկողությունն է: Այս առումով, կարծում եմ՝ արտաքին հարաբերությունների մշտական հանձնաժողովը պետք է ապահովի Կառավարության գործունեության՝ համապատասխան ոլորտում հաշվետվողականության հնարավորինս բարձր նպատակ, ինչպես նաեւ ստեղծի նախադրյալներ, որպեսզի նշանակվող եւ նշանակվելիք դիվանագիտական ներկայացուցիչների նշանակման գործընթացը լինի հնարավորինս թափանցիկ հասկանալի եւ տրամաբանական:

3-րդ կարեւոր ուղղությունը, կարծում եմ՝ խորհրդարանական լսումների ակտիվացումն է: Ներկայիս արագ փոփոխվող աշխարհաքաղաքական իրադրությունում ԱԺ-ը պետք է մշտապես ձեռքը պահի միջազգային անցուդարձերի զարկերակի վրա, եւ կարծում եմ՝   ԱԺ-ը կարող է դառնալ մասնագիտական, պետական եւ հասարակական շրջանակների միջեւ համագործակցության մի հարթակ, որը կկարողանա նոր լուծումներ գտնել մեր առջեւ ծառացած խնդիրների համար: Սա է իմ տեսլականը՝ ընդհանուր տեսլականը հանձնաժողովի աշխատանքների փիլիսոփայության եւ կազմակերպման վերաբերյալ:

Հարգելի գործընկերներ, որպես արտաքին գործերի արդեն նախկին փոխնախարար՝ անմիջականորեն մասնակցած լինելով գործադիր մակարդակում արտաքին քաղաքականության վարման գործընթացներին, ինչպես նաեւ քաջածանոթ լինելով արտաքին քաղաքականության գերատեսչության խնդիրներին, պատրաստ եմ նոր, թարմ փորձով եւ ջանասիրությամբ լծվել, ձեր վստահության դեպքում, իհարկե, արտաքին հարաբերությունների մշտական հանձնաժողովի նախագահի պարտականությունների կատարման գործին եւ հուսով եմ՝ կստանամ ձեր աջակցությունը նաեւ այդ աշխատանքների ընթացքում՝ ի շահ ՀՀ: Շնորհակալություն, պատրաստ եմ պատասխանել հարցերին, եթե դրանք կան:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի գործընկերներ, թեկնածուին տրվելիք հարցերի համար խնդրում եմ հերթագրվել: Հերթագրում: Հերթագրումն ավարտված է, հերթագրվել է ինը պատգամավոր: Առաջին հարցը՝ Ալեքսանդր Ավետիսյան: Համեցեք:

Ա.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

-Հարգելի պրն Ռուբինյան, հարցս վերաբերում է  Հայաստան-Եվրամիություն համապարփակ եւ ընդլայնված գործընկերության համաձայնագրին: Որքանո՞վ, ըստ ձեզ, մայիսին Եվրոպայում տեղի ունենալիք ընտրությունները կազդեն համաձայնագրի վավերացման գործընթացի վրա: Եթե չեմ սխալվում առ այսօր մոտ 8-9 երկիր է վավերացրել համաձայնագիրը: Ի՞նչ անելիք ունի այդ առումով արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովը, որքանո՞վ կարող է խորհրդարանական դիվանագիտությունը, ըստ ձեզ, նպաստել, որպեսզի օր առաջ ավարտենք էդ վավերացումների գործընթացը: Նշեմ նաեւ, որ տեղյակ եմ, որ SEPA-ի հետ կապված հարցերն ավելի շատ եվրաինտեգրման հարցերով հանձնաժողովի տիրույթում են, սակայն հարցս ուղղում եմ ձեզ, քանի որ օրեր առաջ արտգործնախարարի տեղակալն էիք եւ վստահաբար տեղյակ եք բոլոր նյուանսներին:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Համեցեք:

Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Այո, դուք ճիշտ եք, մի քանի երկրներ են դեռ վավերացրել SEPA-ն, եւ ցանկացած երկրում եւ կազմակերպությունում ընտրությունները, բնականաբար, կարող են ազդել ընթացքի վրա, այսինքն՝ ինչ-որ բանի վավերացման ընթացքի վրա, եւ դա բնականոն գործընթաց է: Եվ կարծում եմ՝ իրականում, չնայած SEPA-ն Եվրաինտեգրման հանձնաժողովի տիրույթում է, դրանից բխող՝ դրա համապատասխանեցումը, դուք ճիշտ օր եք այդ հարցը տալիս, որովհետեւ հենց խորհրդարանական դիվանագիտությունն է այն հիմնական մի քանի լծակներից մեկը, որը կարող է արագացնել համաձայնագրի վավերացման գործընթացը համապատասխան երկրներում, խորհրդարաններում, եւ ես կարծում եմ, որ այստեղ եւս, արտաքին գործերի նախարարության հետ համակարգված` մենք բոլորս եւ ոչ միայն արտաքին հարաբերութունների հանձնաժողովը, այլ նաեւ բոլոր պատգամավորները եւ մասնավորապես՝ պատվիրակություններում եւ հատկապես՝ եվրոպական կառույցների պատվիրակություններում ընդգրկված պատգամավորները, մեծ աշխատանք ունենք տանելու՝ խթանելու համար այս գործընթացի արագացումը:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք, պրն Ավետիսյան, եթե ոչ, ապա հաջորդ հարցը՝ Նարեկ Մկրտչյան: Համեցեք:

Հարգելի պատգամավորներ, խոսափողների հետ ոչինչ անել պետք չէ, քարտուղարությունը միացնում է համապատասխան խոսափողը:

Ն.ՄԿՐՏՉՅԱՆ

-Շատ լավ: Պրն Ռուբինյան, նախ՝ ողջունում եմ ձեր թեկնածության առաջադրումը, դուք մի հետաքրքիր եւ շատ կարեւոր հարց բարձրացրեցիք, ձեր տեսլականում նշեցիք մեր դիվանագիտական ծառայության ներկայացուցիչների հաշվետվողականության մասին: Համաձայն օրենքի՝ դիվանագիտական ծառայությունը համարվում է ԱԳՆ առանձին ստորաբաժանում եւ ենթակա եւ պատասխանատու է միայն    ԱԳՆ-ին: Արդյո՞ք ավելի նպատակահարմար չի լինի այդ հաշվետվողականությունը բարձրացնելու համար մեր դիվանագիտական ծառայության մեկնողներին հրավիրել ԱԺ, բերել նաեւ ԱԺ պատասխանատվության դաշտ, եւ ժամանակ առ ժամանակ նրանց հաշվետվությունը լսել հենց ԱԺ-ում, քանի որ կան դեսպաններ, ովքեր լավագույնս ներկայացնում են ՀՀ շահերը, օրինակ՝ կիրառելով մշակութային դիվանագիտության գործիքները, սակայն, ցավոք սրտի, եղել են նաեւ դեսպաններ, ովքեր ոչ միայն չունեն հմտություններ եւ կոմպետենտություն՝ ներկայացնելու ՀՀ շահերը, այլ նաեւ առնվազն չպետք է մոտ գտնվեին ԱԳՆ-ի մուտքի դռներին: Ինչպե՞ս եք դուք այս հարցին նայում:

Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ, հարցի համար: Իրականում դիվանագիտական ներկայացուցիչները եւ մասնավորապես՝ դեսպանները նախկինում պարբերաբար, որքանով տեղյակ եմ, հրավիրվել են արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողով, եւ քննարկումներ տեղի ունեցել են: Ես կարծում եմ, որ, եւ, ընդհանրապես, նորանշանակ ներկայացուցիչները կարող են նշանակումից հետո, այս պահին գործող կարգով, հրավիրվել արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողով: Ես կարծում եմ, որ այս պրակտիկան մենք պետք է փորձենք տարածել հնարավորինս շատ դիվանագիտական ներկայացուցիչների վրա, եւ հենց այսպես է ապահովվում գործընթացի թափանցիկությունը, այսինքն՝ նույնիսկ եթե   ԱԺ-ը չունի լիազորություն՝ նշանակել դեսպան կամ վետո դնել դեսպանի նշանակման հարցում, այն կարող է մեծ դեր խաղալ, որովհետեւ դեսպանին նշանակողը, բնականաբար, կգիտակցի, որ այդ մարդը, ի վերջո, ստիպված է լինելու պատասխանել ԱԺ պատգամավորների հարցերին եւ պետք է ցուցաբերի համապատասխան որակ: Ես պետք է նաեւ նշեմ, որ աշխատած լինելով արտաքին գործերի նախարարությունում, մենք, ըստ էության, գործադիրում՝ այն ժամանակ արդեն, փոխել ենք այն արատավոր պրակտիկան, երբ դեսպաններից շատերը նշանակվում էին՝ քաղաքական նկատառումներից ելնելով կամ թոշակի գնալու համար, եւ սրանից տուժում էին բարեխիղճ լավ մասնագետ հանդիսացող դիվանագետները, եւ այսպիսով, մասնակիորեն փակվում էր նրանց մասնագիտական աճի ճանապարհը: Մենք արդեն փոխել ենք դա, իսկ այժմ կարծում եմ՝ արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի նպատակներից մեկը պետք է լինի այն, որպեսզի ապահովի, որ հետ քայլ այլեւս այս ուղղությամբ եւս չլինի: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Դուք կարող եք արձագանքել: Արձագանքո՞ւմ եք:

Ն.ՄԿՐՏՉՅԱՆ

-Նկատի ունեի՝ մինչ նշանակումը հնարավորություն տալ կամ որոշակի, չգիտեմ, օրենքի մեջ փոփոխություն մտցնել եւ լսել դեսպաններին, թեկնածուներին կամ կոնկրետ տվյալ թեկնածուին  ԱԺ-ում, որպեսզի ծանոթանալ նրա տեսլականին, եւ ժողովուրդն էլ ճանաչի, թե որ երկրում ինչ ներկայացուցիչ ունի ՀՀ-ը:

Ռ. ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Իրավաբանական խոչընդոտների բացակայության դեպքում ես միանշանակ կողմ եմ ձեր առաջարկին: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Այժմ, Արման Աբովյան: Համեցեք:

Ա.ԱԲՈՎՅԱՆ

-Բարեւ ձեզ, պրն Ռուբինյան, ողջունում եմ ձեզ: Հարցս երկակի է, որովհետեւ աշխատում էիք արտաքին գործերի փոխնախարար, եւ համոզված եմ՝ այն հարցը, որ ես կտամ, ավելի քան տեղյակ եք: Մենք ունենք ակնկալիք հանձնաժողով, որը մենք դեռ քննարկելու ենք գիտության, կրթության, մշակույթի, սփյուռքի, երիտասարդության եւ սպորտի հարցերի հանձնաժողով, մենք պետք է քննարկենք: Ես բացատրեմ՝ խնդիրն ինչումն է:

Սփյուռք, որն անմիջապես կապված է մեր արտաքին քաղաքականության հետ՝ բոլոր առումներով: Սկսված այդ հակառակ կապերից՝ Մայր Հայաստան-Սփյուռք, Սփյուռք-Մայր Հայաստան, տնտեսական եւ այլն, եւ այլն: Այս վերջերս, վերջին ավելի ճիշտ տարիներին, բավականին լուրջ կանգնած է սփյուռքի ներկայացուցիչների անվտանգության խնդիրը, նաեւ հիշենք Իրաքը, հիշենք Սիրիան: Պարզ է, որ դա առաջին հերթին ՀՀ արտաքին քաղաքականության առանցքային, իմ կարծիքով, առանցքային խնդիրներից մեկը պետք է լինի, որ մեր հայրենակիցներին, մեր արյունակիցներին ՀՀ-ը բոլոր ինչ միջոցներ ունի՝ կարողանա թե՛ պաշտպանել, թե՛ սատար կանգնել, թե՛ պայմաններ ստեղծել, որ իրենք վերադառնան: Հարցս հետեւյալն է. ունե՞ք տեսլական՝ որպես ակնկալիք հանձնաժողովի նախագահ: Շնորհակալություն:

Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար: Այս համատեքստում կուզեի հիշել պրն Միրզոյանի արտահայտած խոսքերն այս նիստի սկզբում, երբ նա արտահայտեց հետեւյալ միտքը, որ մեզ համար դատապարտելի է ազգային փոքրամասնությունների նկատմամբ ցանկացած բռնություն ցանկացած երկրում ցանկացած ազգային փոքրամասնության նկատմամբ, եւ ես կարծում եմ, որ մենք՝ որպես ցեղասպանության միջով անցած ժողովուրդ, առանձնակի պատասխանատվություն ենք կրում նմանատիպ հանցագործությունների կանխարգելման առումով: Այսինքն՝ այստեղ մեր փիլիսոփայությունը գլոբալ է, եւ այդտեղից մենք բխեցնում ենք նաեւ արտերկրում ապրող մեր հայրենակիցների անվտանգության հարցը: Եվ ես կարծում եմ՝ այս առումով մենք կրկին, համագործակցաբար Կառավարության հետ, պետք է հնարավորին շատ միջազգային հարթակներում, միջազգային կազմակերպություններում, ինչպես նաեւ այլ պետությունների հետ երկկողմ քննարկումների ժամանակ մշտապես բարձրացնենք այս հարցը, իսկ այն պետություններում, որտեղ ունենք սփյուռք, որը նաեւ նման վտանգների առջեւ է կանգնած, սերտորեն աշխատենք այդ երկրների կառավարությունների հետ՝ ապահովելու համար հայրենակիցների անվտանգությունը: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք, պրն Աբովյան:

Ա.ԱԲՈՎՅԱՆ

-Երկու բառով, շնորհակալություն: Մենք մի քիչ անվտանգության վրա սեւեռվեցինք, խոսքս ավելի լայն ֆորմատի մեջ է, ես ոնց հասկացա՝ տեսլականը կա: Շնորհակալություն:

Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հաջորդ հարցը՝ Գոռ Գեւորգյան: Համեցեք: Պրն Սիմոնյան, հետաքրքիր է, էս դեպքում ես չեմ շփոթվել, իմ դիսփլեյի մոտ առանց պրն Սիմոնյանի է, ներողություն, որ ձեր հերթն անցավ: Համեցեք, պրն Սիմոնյան:

Տ.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Պրն Ռուբինյան, արտաքին քաղաքականությունում նախկինում ՀՀ-ը վարել է յուրօրինակ կուրս, համաձայն որի՝ քաղաքականություն իրականացնելիս անտեսվել է մի շատ կարեւոր գործիք, որը միջազգային իրավունքն է, եւ ոնց որ թե այս ընթացքում ես էլի չեմ նկատել, որ այդ կարեւոր գործիքն օգտագործվի: Ինձ հետաքրքիր է ձեր վերաբերմունքը այն հարցին, որ արտաքին քաղաքականություն իրականացնելիս կան բավականաչափ հզոր գործիքներ՝ միջազգային իրավունքում կիրառելի, որոնք կարող են օգտագործվել՝ հայկական շահն առաջ տանելու համար: Ես մի քանի օրինակ բերեմ՝ պարզապես դա ուժի կիրառման միջազգային իրավաչափության հետ կապված՝ բավականին խորը գործիքակազմ է, այդ թվում՝ կանխարգելիչ հարված հասցնելու միջազգային իրավական բոլոր հիմքերը, որոնք կարող են հայկական շահերի պաշտպանության համար առաջիկայում օգտակար լինել: Փակ սահմանների միջազգային իրավաչափության հետ կապված՝ էլի բավականին մեծ քանակությամբ գործիքակազմ կա: Միջազգային իրավունքում շատ օգտագործվող փափուկ իրավունքի գործիքակազմը, որը մեր հակառակորդը շատ արդյունավետորեն օգտագործում է միջազգային ատյաններում՝ մեկը մյուսի հետեւից իր օգտին որոշումներ կամ բանաձեւեր ընդունելով, եւ հայկական իրականությունում ոնց որ թե նախկինում եւ այսօր էլ զերծ ենք մնում այդ կարեւորագույն գործիքներն օգտագործելուց: Այ, պրն Վարդանյանը կփաստի, որ մենք նաեւ միջազգային համեմատական իրավունքի հայկական կենտրոնի շրջանակներում, որի համահիմնադիր եմ նաեւ ես, բավականին մեծ աշխատանք տարել ենք էս ուղղությամբ եւ պետությանը տվել ենք այդ գործիքակազմն արդյունավետ օգտագործելու փորձագիտական եզրակացություններ: Այ, ինձ, օրինակ՝ հետաքրքիր է՝ դուք առաջիկայում ինչպե՞ս եք պատկերացնում միջազգային իրավունքի օգտագործումը, եւ շատ կուզենայի, որ դրական պատասխան ստանալուց զատ՝ նաեւ խոստում ստանայի ձեզանից, որ նման ուժեղ գործիքն արտաքին հարաբերություններում չպետք է անտեսվի:

Ռ. ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Սիմոնյան: Ես հույս ունեմ, որ դուք կընդգրկվեք արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովում, եթե արդեն որոշել եք, կոչ եմ անում փոխել ձեր խմբակցության որոշումը: Տեսեք, երբ ես խոսում էի այն մասին, որ արտաքին հարաբերութունների հանձնաժողովը պետք է նպաստի նրան, որպեսզի ԱԺ դառնա մասնագիտական, պետական եւ հասարակական շրջանակների համագործակցության մի հարթակ, ես նկատի ունեի, որ հենց այսպիսի հարցեր, մասնավորապես, որը դուք բարձրացրեցիք ԱԺ պատգամավորները կամ այլ անձիք կկարողանան բարձրացնել, օրինակ՝ արտաքին գործերի փոխնախարարի կամ նախարարի հետ հանդիպումների ընթացքում: Հենց սա է արտաքին հարաբերությունների մշտական հանձնաժողովի համար մեկ առաքելությունն այս համատեքստում:

Չլինելով միջազգային իրավունքի մասնագետ՝ ցավոք, ես չեմ կարող շատ մանրամասն անդրադառնալ ձեր մատնանշած սկզբունքներին, բայց ես կարող եմ խոստանալ, որ ես ամեն ինչ կանեմ, որպեսզի ձեր ձայնը եւ ձեր առաջարկները լսելի լինեն Կառավարության եւ մասնավորապես՝ արտաքին գործերի նախարարության համար: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք:

Տ.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Արձագանքեմ: Շնորհակալություն ձեր պատասխանի համար, ես նաեւ շնորհակալ եմ, որ այդ խոստումը ստացա ձեզանից, որ ձեզանից կախված՝ ամեն ինչ պետք է անեք, որ միջազգային իրավական գործիքներն օգտագործվեն հայկական շահն առաջ տանելու համար, եւ կարեւոր չէ, թե որ հանձնաժողովում կընդգրկվեմ, իմ գիտելիքները միշտ պետք է նպաստ բերեմ նաեւ այդ ուղղությամբ՝ պետական շահն առաջ տանելու համար: Շնորհակալ եմ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Ավելացնելու բան ունե՞ք, պրն Ռուբինյան:

Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Ո՛չ, շնորհակալ եմ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շատ լավ, շնորհակալություն: Հիմա՝ Գոռ Գեւորգյան: Ոչ մի բան սեղմել պետք չէ, կմիացնեն:

Գ.ԳԵՎՈՐԳՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Նախ՝ ողջունում եմ առաջադրված ձեր թեկնածությունը: Պրն Ռուբինյան, 2 փոքր հարց ունեմ ու կհորդորեի, որ հնարավորինս կարճ պատասխանեիք: Առաջին հարցս ուղղված է ձեր ընդհանուր տեսլականի առկայությանը կամ բացակայությանը՝ ՀՀ արտաքին քաղաքականությանը Մերձավոր Արեւելքում, մասնավորապես՝ առանցքային մի քանի երկրներում, որտեղ որ մենք երբեւէ ունեցել ենք զգալի ներկայցված սփյուռք: Խոսքը վերաբերում է Եգիպտոսին, Լիբանանին եւ Սիրիային, մասնավորապես, կուզենայի նաեւ շեշտել, որ թեպետեւ Եգիպտոսում ունենք շատ փոքր հայկական համայնք, բայց սա այն բացառիկ երկրներից է՝ իր բազմամիլիոն ահռելի բնակչությամբ, որտեղ մենք ունենք հայագիտական կենտրոն, նկատի ունեմ՝ Կահիրեի պետական համալսարանում, եւ այս առումով արդյո՞ք կարծում եք, որ ՀՀ արտաքին քաղաքականությունը կարող է գիտական հարթակում նաեւ՝ խորհրդարանական դիվանագիտության միջոցով, իրականացնել նախաձեռնություններ՝ սերտացնելու հայ եւ տվյալ երկրների միջեւ փոխհարաբերությունները: Եվ կուզենայի նաեւ շեշտել, որ այս առումով ՀՀ-ն ունի բացառիկ առավելություն՝ արեւելագիտական շատ հզոր դպրոց, որի շռայլությունն իրեն չի կարողացել մինչեւ օրս թույլ տալ պայմանականորեն, ոչ թե պայմանական, այլ, օրինակ՝ Մերձբալթյան երկրներից որեւէ մեկը, կամ, ասենք, Ուկրաինան, որոնք, ըստ էության, ունեցել են բավականին մեծ ռեսուրսներ: Սա՝ առաջին հարցը, ի դեպ՝ նշեմ, որ դեսպաններին անձամբ ճանաչում եմ, քանի որ գործընկերներ են նաեւ ինձ եղել, եւ նրանց մոտ էլ, ըստ էության, այս նախաձեռնությունը կա:

Եվ 2-րդ հարցը՝ նույն ձեւաչափով, ուղղված է ԱՊՀ երկրներին, մասնավորապես՝ հաշվի առնելով, որ, ըստ իս, հայ-ղազախական,  հայ-ռուսական եւ հայ-բելառուսական հարաբերությունների շրջանակներում մենք բավականին շատ բան ունենք անելու: Այսինքն՝ էս առումով ինչպե՞ս եք տեսնում նաեւ լրացուցիչ արտաքին քաղաքական հարթակում խորհրդարանի պոտենցիալի օգտագործման հնարավորությունը: Շնորհակալություն:

Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ: Ինչպես ելույթումս նշեցի, խորհրդարանական դիվանագիտությունը կարեւորագույն ուղղություն է եւ այն կարող է մեծապես նպաստել ՀՀ արտաքին քաղաքականության հաջողման գործում: Մերձավոր Արեւելքը կարեւորագույն տարածաշրջան է, այդ թվում նաեւ՝ այս տարածաշրջանում բազմաթիվ մեր հայրենակիցների առկայության բերումով, նաեւ որոշակի վտանգների բերումով: Սա կարեւոր տարածաշրջան է նաեւ աշխարհաքաղաքական առումով, եւ այս տարածաշրջանի հետ կապված հարցերն իրենց արձագանքն են գտնում կամ իրենց ազդեցությունն են ունենում, ըստ էության, ամբողջ աշխարհում՝ գերտերություններից սկսած, մինչեւ տարածաշրջանային պետություններ: Եվ, այո, ես կարծում եմ, որ մենք պետք է ակտիվացնենք մեր ներգրավվածությունը եւ մեր հարաբերությունները ձեր նշած պետությունների հետ թե՛ Կառավարության մակարդակում, եւ թե՛ խորհրդարանի մակարդակում, եւ այստեղ այս երկուսը պետք է փոխլրացնեն միմյանց: Նույնը նաեւ կարող եմ ասել եվրասիական տարածաշրջանի մասով: Գաղտնիք չէ, որ այստեղ եւս մենք ունենք խնդիրներ թե՛ դաշնակից պետությունների հետ, թե՛ ոչ այնքան դաշնակից պետությունների հետ, ունենք բազմապիսի տնտեսական, քաղաքական բազմոլորտ հարաբերություններ մի շարք պետությունների հետ, ունենք նաեւ չհասկացվածություն՝ առնվազն հասարակությունների մակարդակով՝ որոշ պետությունների հետ, եւ, ինչպես ցույց տվեցին վերջին դեպքերը Ղազախստանում, այդ չհասկացվածությունը կարող է՝ այսպես ասած, չեղած տեղն ինչ-որ տագնապներ ծնել: Եվ ես կարծում եմ, որ խորհրդարանական շփումները կարող են ամրապնդել վստահության մթնոլորտը տարածաշրջանային պետությունների եւ հասարակությունների միջեւ, ներառյալ ՀԱՊԿ եւ ԵԱՏՄ շրջանակներում մեր դաշնակիցներ Ղազախստանի եւ Բելառուսի հետ: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանքի անհրաժեշտություն տեսնո՞ւմ եք: Շատ լավ, էդ դեպքում հաջորդ հարցը՝ Սոս Ավետիսյան:

Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

-Հարգելի պրն Ռուբինյան, շնորհավորում եմ, որ ձեզ առաջադրել է «Իմ քայլը» դաշինքն այս կարեւոր հանձնաժողովի նախագահի թեկնածությանը: Հարցս սրան է վերաբերում. արտաքին քաղաքականությունը միշտ, ի տարբերություն եւ ամենայն հարգանքով մյուս հանձնաժողովների, միշտ ավելի դժվար չափելիություն ունի վերահսկողության տեսանկյունից: Այսինքն՝ երբ մենք ասում ենք, որ պետք է վերահսկվի արտաքին քաղաքականությունը, պետք է հանրություն-ԱԺ-արտաքին գործերի նախարարություն կապը բարելավի, ես ուզում էի հասկանալ՝ կա՞ն որոշակի սկզբունքներ ու չափանիշներ ձեր մտքում կամ տեսլականի տեսանկյունից, որ կարծում եք՝ անհրաժեշտ են, որպեսզի էդ չափելիությունը կարողանանք ապահովվել, որպեսզի հասկանանք, թե այս կամ այն դեսպանին, որին մենք լսում ենք, ինչ չափանիշով ենք որոշելու նրա աշխատանքը հաջող է, թե չէ, որովհետեւ հասարակության մեջ այս ընկալումը բավականին թույլ է զարգացած:

2-րդ հարցս՝ շատ կարճ ձեւով էլի. որո՞նք են էն էքսպերտային խմբերը, որոնք, կարծում եք՝ անհրաժեշտ են նաեւ կարողությունների մակարդակով, որպեսզի հնարավոր լինի բավականին լավ վերահսկողություն ապահովել ապագայի համար: Շնորհակալություն:

Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ: Իրականում դուք ճիշտ եք, քանակական վերահսկողություն այս ոլորտում իրականացնել այդքան էլ հեշտ չէ: Երբ ես փոխնախարար էի, իմ գործունեության ընթացքում ես նաեւ եկել եմ ԱԺ եւ քննարկում եմ ունեցել արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի հետ, եւ այն ժամանակ քննարկում էինք բյուջետային ծրագրավորումը եւ բախվում էինք էդ խնդրին, որ հնարավոր չէ այս որակական ոլորտը թվերի մեջ մտցնել՝ չնայած որոշակիորեն ինչ-որ եզրահանգման եկանք: Ես կարծում եմ, որ էստեղ, ինչպես նշեցի ելույթիս մեջ, կարեւորագույն գործառույթը հետեւյալն է, որ արտաքին քաղաքականությունը ժողովրդի համար լինի հասկանալի եւ վերահսկելի, այսինքն՝ ՀՀ քաղաքացիները պետք է հասկանան՝ ինչ արտաքին քաղաքականություն է վարում ՀՀ-ը, պետք է հասկանան՝ ինչ ուղղություններով է այն շարժվում, որոնք են սկզբունքներն ու առաջնահերթությունները: Եվ այս առումով եւս մի կարեւոր շեշտադրում եմ ուզում անել, ես կարծում եմ, որ ցանկացած ծանրակշիռ որոշում կամ իրադարձություն կամ բանակցություն արտաքին քաղաքականության ոլորտում պիտի անցնի պատշաճ քննարկումների միջով, եւ պետք է բացառվի ժողովրդից թաքուն կամ առանց ժողովրդի «այո»-ն ստանալու որեւիցե կտրուկ փոփոխություն կամ նշանակալի որոշման կայացում: Էքսպերտային առումով ես կարծում եմ՝ էքսպերտային, փորձագիտական շրջանակները ոչ միայն պետք է վերահսկեն արտաքին քաղաքականության վարումը, այլ իրենց կարեւոր ներդրումը պետք է ունենան դրա մեջ, եւ սա վերաբերում է բոլոր փորձագետներին այս ոլորտի՝ անկախ նրանից, թե նրանք ինչ ներքին քաղաքական նախասիրություններ կամ կողմնորոշվածություն ունեն, որովհետեւ ես նկատել եմ, որ հաճախ, հատկապես թավշյա հեղափոխությունից հետո, հաճախ արտաքին քաղաքականության ոլորտում մասնագիտացված փորձագետներն իրենց վերլուծությունները բխեցնում են ներքին քաղաքականության իրենց նախասիրություններից: Ես կարծում եմ, որ այդպես պետք է չլինի, եւ ես որպես արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի նախագահ ընտրվելու դեպքում բաց եմ լինելու բոլոր որակյալ մասնագետների համար եւ կփորձեմ ապահովվել իրենց մասնակցությունը եւ հնարավորություն տալ, որպեսզի նրանք կարողանան կարեւոր ներդրում ունենալ Հայաստանի արտաքին քաղաքական ոլորտում: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Կարող եք արձագանքել, պրն Ավետիսյան: Չունե՞ք արձագանք: Շատ լավ, հարգելի գործընկերներ, մեկ րոպե է մնացել 18:00-ին, եւ մեր նիստն ավարտվելու է, էնպես որ՝ էս պահին կընդմիջվենք եւ կշարունակենք վաղն առավոտյան: Շնորհակալություն:




ԱԺ Նախագահ  |  Պատգամավորներ|  ԱԺ խորհուրդ  |  Հանձնաժողովներ  |  Խմբակցություններ  |  Աշխատակազմ
Օրենսդրություն  |   Նախագծեր  |  Նիստեր  |   Լուրեր  |  Արտաքին հարաբերություններ   |  Գրադարան  |  Ընտրողների հետ կապեր  |  Հղումներ  |  RSS