National Assembly of the Republic of Armenia | Official Web Page | www.parliament.amNational Assembly of the Republic of Armenia | Official Web Page | www.parliament.am
HOME | MAIL | SITEMAP
ArmenianRussianEnglishFrench
Արխիվ
08.05.2019

Երկ Երք Չրք Հնգ Ուր Շբթ Կիր
01 02 03 04 05
06 07 08 09 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31
 
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎ
ՅՈԹԵՐՈՐԴ ԳՈՒՄԱՐՄԱՆ ԵՐԿՐՈՐԴ ՆՍՏԱՇՐՋԱՆ

ՍՂԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ N 19

08 մայիսի 2019

Ժամը 10:00

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ ԵՆ ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԱԽԱԳԱՀ  ԱՐԱՐԱՏ ՄԻՐԶՈՅԱՆԸ ԵՎ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՏԵՂԱԿԱԼ ԱԼԵՆ ՍԻՄՈՆՅԱՆԸ
 
 

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Բարեւ ձեզ, հարգելի պատգամավորներ, խնդրում եմ տեղադրել քարտերը եւ գրանցվել։ Գրանցում։ Գրանցվել է 109 պատգամավոր, քվորում կա, կարող ենք սկսել։ Այժմ քվեարկում ենք երեկ քննարկված նախագծերը։

Քվեարկության է դրվում ԱԺ պատգամավոր Հովհաննես Հովհաննիսյանի կողմից ներկայացված «Գովազդի մասին» ՀՀ օրենքում լրացում կատարելու մասին» եւ «Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքում լրացումներ կատարելու մասին» օրենքների նախագծերի փաթեթը երկրորդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 108, գումարած 1, 2, 3, 4, 5, ավելի քան 108, խնդրում եմ հաշվել։

Որոշումն ընդունվել է։

Քվեարկության է դրվում ԱԺ պատգամավոր Հրաչյա Հակոբյանի կողմից ներկայացված «Գովազդի մասին» ՀՀ օրենքում լրացումներ եւ փոփոխություններ կատարելու մասին» եւ «Շահումով խաղերի, ինտերնետ շահումով խաղերի եւ խաղատների մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություն կատարելու մասին» օրենքների նախագծերի փաթեթը առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 114
Դեմ՝ 0
Ձեռնպահ՝ 0

Որոշումն ընդունվել է։

Քվեարկության է դրվում Կառավարության կողմից ներկայացված «Կառավարության կառուցվածքի եւ գործունեության մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» եւ կից ներկայացված  օրենքների նախագծերի փաթեթը երկրորդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը։

Վարման կարգով՝ Միքայել Մելքումյան։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցությունը ինչպես առաջին ընթերցմամբ քվեարկության ժամանակ, այս դեպքում նույնպես դեմ կքվեարկի, կմնա իր սկզբունքային դիրքորոշման դիրքերում, որովհետեւ այս կառուցվածքն այս ձեւով չի տալիս այն պատասխանները, որոնք հեղափոխությունից հետո մեր երկրում պետք է տնտեսական հեղափոխություն իրականացնեն, եւ ընդհանրապես, պետք է ժողովրդի վիճակը, երկրում սոցիալտնտեսական վիճակը նորմալացնեն։ Մենք դեմ ենք քվեարկելու։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Վարման կարգով՝ Էդմոն Մարուքյան։

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

-Մենք հույս ունեինք կառուցողական աշխատանքի, որովհետեւ մանրամասն, շատ երկար աշխատել էինք եւ մեծ առաջարկությունների փաթեթ էինք ներկայացրել, սակայն իշխանությունները մերժեցին ամբողջ փաթեթը։ Ամբողջ այս քննարկումները որեւէ պտուղ չտվեցին, որովհետեւ նախագիծը, այնպես ինչպես կար, այդպես այսօր ընդունվում է։

Ես ուզում եմ, ուղղակի, Հայաստանի քաղաքացիներին տեղեկացնել, որ ամառվա հանգիստ ամիսների ընթացքում մեծ կրճատումներ են սպասվում այս կառուցվածքի ընդունման արդյունքում։ Սպասեք այդ կրճատումներին։ Այդ կրճատումները չեն լինելու արդար կամ ուռճացված հաստիքների կրճատումներ, ինչպես արդեն փորձը ցույց է տվել։ Օրինակ՝ փոխմարզպետները մինչեւ հիմա աշխատում են, բայց շատ հիմնարկներում կրճատումներ են գնում։

«Լուսավոր Հայաստան» խմբակցությունը դեմ է քվեարկելու։ Վստահ ենք, որ այս կառուցվածքը երկար կյանք չի ունենալու։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Վարման կարգի վերաբերյալ՝ Լիլիթ Մակունց։

Լ.ՄԱԿՈՒՆՑ

-Կառավարությունը փաթեթային առաջարկներ չի ընդունել՝ ամբողջական փաթեթներով ընդունելու, բայց Կառավարությունը մեր գործընկերների կողմից առանձին առաջարկները դիտարկել է, նրանց մի մասը նաեւ տեղ է գտել Կառավարության կառուցվածքի փոփոխված տարբերակում։

Ցանկանում եմ նաեւ նշել, որ արդեն հայտարարվել է այն մասին, թե ինչքան կրճատում է սպասվում, ոչ թե կրճատում, այլ որքա՞ն մարդ է հայտնվելու կադրային ռեզերվում։ Նրանց թիվը չի գերազանցում մի քանի տասնյակը։

Ես խնդրում եմ, որպեսզի խուճապ առաջացնող որեւէ անհիմն հայտարարություններ չլինեն։ Ես ուզում եմ, որպեսզի մենք հիմնվենք պաշտոնական այն հայտարարությունների վրա, որը ներկայացրել է Կառավարությունը եւ Կառավարության առանձին ներկայացուցիչներ։

Ես ցանկանում եմ նշել, որ «Իմ քայլը» խմբակցությունը կողմ է քվեարկելու եւ տալիս է իր վստահության քվեն Կառավարությանը՝ այս կառուցվածքային փոփոխությամբ իրականացնելու արդյունավետ գործունեություն։ Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

- Քվեարկություն։

Կողմ՝ 77 գումարած 2 պատգամավորներ:

Հարգելի գործընկերներ, Արման Եղոյանը եւ Մարիա Կարապետյանը գործուղման մեջ են գտնվում։ Նրանք իրենց քվեարկության մասին նամակով տեղեկացրել են։

Դեմ՝ 41
Ձեռնպահ՝ 1

Որոշումն ընդունվել է։

Քվեարկության է դրվում ԱԺ պատգամավոր Վարազդատ Կարապետյանի կողմից ներկայացված «ՀՀ հարկային օրենսգրքում լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 119
Դեմ՝ 0
Ձեռնպահ՝ 1

Որոշումն ընդունվել է։

Քվեարկության է դրվում ԱԺ «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության կողմից ներկայացված «Սպառողական կրեդիտավորման մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություն կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 119
Դեմ՝ 1
Ձեռնպահ՝ 0

Որոշումն ընդունվել է։

Քվեարկության է դրվում Կառավարության կողմից ներկայացված «Սպառողական կրեդիտավորման մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին» եւ կից ներկայացված օրենքների նախագծերի փաթեթն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 120
Դեմ՝ 0
Ձեռնպահ՝ 0

Որոշումն ընդունվել է։

Հարգելի պատգամավորներ, շարունակում ենք քննարկել «ՀՀ հարկային օրենսգրքում փոփոխություն կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը։

Վարման կարգի վերաբերյալ՝ Սասուն Միքայելյան։

Ս.ՄԻՔԱՅԵԼՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, այսօր մեր հանրապետությունում եռատոն է, չգիտեմ ինչու, երկրորդ անգամ միտում եմ տեսնում, չի շնորհավորվում։ Ուզում եմ բոլորիդ շնորհավորել, հայ ժողովրդին շնորհավորել Շուշիի ազատագրման օրվա կապակցությամբ։

Ծ Ա Փ Ա Հ Ա Ր ՈՒ Թ Յ ՈՒ Ն Ն Ե Ր

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Իսկապես, շնորհավորում ենք մեզ բոլորիս, ինչպե՞ս, պրն Միքայելյան։

Ս.ՄԻՔԱՅԵԼՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Ես էլ շնորհակալ եմ, որ հիշեցրեցիք։ Այժմ Ծովինար Վարդանյանին հրավիրում եմ ամբիոնի մոտ։

Ծ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Հարգելի նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, ինչպես երեկ պրն Անանյանը ներկայացրել է, «Հարկային օրենսգրքում փոփոխություն կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը, իրականում, հիմնականում խմբագրական բնույթ է կրում։ Օրենքում սահմանված է հետեւյալ կերպ, որ հարկային գաղտնիքին կարող են տիրապետել օրենքով սահմանված դեպքերում եւ օրենսդրությամբ սահմանված կարգով։ Դեպքերը մնում են նույնը։ Նորից  օրենքով սահմանված դեպքերում է տրամադրվելու հարկային գաղտնիքը, սակայն որոշ վերլուծական գործողություններ կատարելու պատճառով այստեղ հստակեցվում է։ Իրավական որոշակիության սկզբունքը հաշվի առնելով՝ հստակեցում է մտցվում, որպեսզի օրենսդրությամբ սահմանված կարգը հստակ լինի Կառավարության որոշմամբ։ Առաջարկում եմ կողմ քվեարկել։ Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարակից զեկուցողին հարցեր տալու համար՝ հերթագրում։ Հարցեր չկան։ Կարող ենք անցնել մտքերի փոխանակության: Մտքերի փոխանակության համար խնդրում եմ հերթագրվել։ Հերթագրվածներ չկան։

Այժմ՝ եզրափակիչ ելույթներ, տիկին Վարդանյան, անհրաժեշտություն չեք տեսնո՞ւմ։

Պետեկամուտների կոմիտեի նախագահ պրն Դավիթ Անանյա՞ն, դուք եւս չե՞ք տեսնում։ Շատ լավ։ Հարցի քննարկումն ավարտվեց։

Մինչ հաջորդ հարցին անցնելը ասեմ, որ այսօր քվեարկություններով ընկանք եւ շնորհավորանքների փուլը մոռացանք, փաստորեն, նաեւ մեր գործընկեր Արսեն Ջուլֆալակյանի ծննդյան տարեդարձն է, առաջարկում եմ շնորհավորել։

Ծ Ա Փ Ա Հ Ա Ր ՈՒ Թ Յ ՈՒ Ն Ն Ե Ր

Այժմ քննարկում ենք Կառավարության կողմից ներկայացված «ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։

Հիմնական զեկուցող՝ արդարադատության նախարարի առաջին տեղակալ Արտակ Ասատրյան։

Ա.ԱՍԱՏՐՅԱՆ

-ԱԺ հարգարժան նախագահություն, հարգելի խորհրդարան, ձեր քննարկմանը ներկայացված օրենքի նախագծի ընդունման անհրաժեշտությունը պայմանավորված է Քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմի դիսպոզիցիայի հստակեցման եւ պրակտիկայում մի շարք խնդիրների վերհանմամբ պայմանավորված՝ դրանց լուծման անհրաժեշտությամբ։

Ի՞նչ է նախատեսում 355-րդ հոդվածը։ Դրանով նախատեսված է, որ քրեական պատասխանատվություն է նախատեսված քրեակատարողական հիմնարկներից, այն է՝ ազատազրկման պահման վայրերից, կալանավորվածների եւ ձերբակալվածների պահման վայրերից փախուստի համար։ Սակայն պրակտիկայում շատ են եղել դեպքեր, երբ որ օրինական կարգով անազատության մեջ պահվող անձը փախուստի դիմել է ոչ թե վերը նշված քրեակատարողական հիմնարկներից կամ շինություններից, այլ բուժման ժամանակ քաղաքացիական հիվանդանոցում գտնվելիս կամ դատարանի շենքից դիմել է փախուստի, կամ, օրինակ՝ ուղեկցող մեքենայից է դիմել փախուստի։ Սրա հետ կապված՝ պրակտիկայում խնդիրներ են առաջացել՝ վերջիններիս արարքների որակման հետ կապված։ Այդ իսկ պատճառով սույն նախագիծը ներկայացվել է ԱԺ  քննարկմանը՝ այդ վեր հանված խնդիրը վերացնելու, հետագայում ավելի որոշակի եւ  միատեսակ պրակտիկա կիրառելու համար։

Այսինքն՝ տվյալ դեպքում տեղի է ունենում հետեւյալը. անձի կարգավիճակը՝ որպես այդպիսին, չի փոխվում, հանցագործության օբյեկտը եւս փոփոխման ենթակա չի, չի փոխվում, սակայն պրակտիկայում խնդիր՝ ունենք անձի արարքի որակման հետ կապված, հետեւաբար, առաջարկում ենք 355-րդ եւ դրա հետ կապված 334 պրիմ հոդվածներում համապատասխան փոփոխություններ կատարել։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հերթագրում՝ հիմնական զեկուցողին հարցեր տալու համար։ Հարցեր չկան։

Հարակից զեկուցող՝ պետաիրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Սերգեյ Ատոմյան: Համեցեք։

Ս.ԱՏՈՄՅԱՆ

-Բարեւ ձեզ, հարգելի խորհրդարան, սիրելի նախագահություն, ցանկանում եմ ձեզ ներկայացնել «Քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը, որում ես հարակից զեկուցող եմ։

Քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածում փոփոխություն է կատարվում։ Առաջին հայացքից մեզ թվում է, թե որեւէ կարեւորագույն փոփոխություն չենք կատարում, բայց այս փոփոխությունն իրենից մեծ կարեւորություն է ներկայացնում, քանի որ այս փոփոխությունը չկատարելու դեպքում մենք իրավական վակուում ենք ստեղծում։

Մինչ այդ Քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածը պատասխանատվություն էր նախատեսում ազատազրկման վայրից, կալանավորման համար նախատեսված վայրերից եւ ձերբակալված անձանց պահելու վայրերից կատարված փախուստի համար։ Բաց էր մնում այն հանգամանքը, երբ անձը փախուստ է կատարում հիվանդանոցից, ինչպես արդեն նշվեց, կամ տեղափոխման ժամանակ, կամ դատարանից։ Տվյալ դեպքում մենք չէինք կարողանում որակել այդ հոդվածը եւ իրավական վակուումի առաջ էինք կանգնում։

Այժմ փոփոխությունը կայանում է նրանում, որ մենք փորձում ենք որոշակիացնել տվյալ հոդվածը։ Պետք է պատասխանատվություն նախատեսենք արգելանքի տակ վերցրած անձի փախուստը։ Տվյալ հոդվածը փոփոխելով՝ իրավական որոշակիություն ենք նախատեսում տվյալ հոդվածում։

Մենք տվյալ հարցը բովանդակալից քննարկել ենք պետաիրավական հանձնաժողովում եւ դրական եզրակացություն ենք տվել։ Խնդրում ենք այժմ, նույնպես տալ դրական եզրակացություն, քվեարկել կողմ։ Այսքանը։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարակից զեկուցողին հարցեր տալու համար խնդրում եմ հերթագրվել։ Հերթագրում: Հարցեր չկան։

Մտքերի փոխանակության համար խնդրում եմ հերթագրվել։ Հերթագրում: Համազասպ Դանիելյան: Համեցեք։

Հ.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

-Հարգելի նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, ես ներողություն եմ խնդրում, որ քննարկվող թեմայի շուրջ չի լինելու իմ ելույթը, երկմտում էի՝ արդյո՞ք արժե ելույթ ունենալ, թե՞ չէ, բայց կարծում եմ, որ սա կարեւոր է։

Մեր դահլիճում այսօր ես ֆիքսեցի, որ եղավ դեպք, երբ որ մեկ պատգամավոր ներկա չէր, բայց գրանցված էր, այսինքն՝ գործընկերն էր գրանցվել։ Սա առաջին անգամ չի, որ տեղի է ունենում այս դահլիճում։

Ես կոչ եմ անում նման քայլերից զերծ մնալ, որովհետեւ դա ազնիվ չէ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Ես, իհարկե, կասկածի տակ չեմ դնում ձեր հայտարարությունը, պրն Դանիելյան, ուղղակի, ուզում եմ հիշեցնել, որ այդ բարքերը, որոնք նախկինում եղել են խորհրդարանում, այլեւս այս խորհրդարանում չեն կարող գործել, հատկապես, միմյանց փոխարեն գրանցվելու եւ քվեարկելու։ Ես մեծ հույս ունեմ, որ այն, ինչ որ դուք նկատել եք, պարզապես, թյուրիմացության արդյունք է։ Ամեն դեպքում, շնորհակալություն հարցի շուրջ բոլորիս ուշադրությունը հրավիրելու համար։

Այժմ՝ եզրափակիչ ելույթներ, պրն Ատոմյան, անհրաժեշտություն տեսնո՞ւմ եք, ո՞չ, պրն փոխնախարարը եւս՝ ոչ։

Անցնում ենք հաջորդ հարցի քննարկմանը։ Քննարկում ենք ԱԺ պատգամավորներ Նաիրա Զոհրաբյանի եւ Վահե Էնֆիաջյանի կողմից ներկայացված «ՀՀ տոների եւ հիշատակի օրերի մասին» օրենքում լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։

Հիմնական զեկուցող՝ ԱԺ պատգամավոր Նաիրա Զոհրաբյան։

Ն.ԶՈՀՐԱԲՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգարժան նախագահ, հարգելի խորհրդարան, ներկայացնում եմ «ՀՀ տոների եւ հիշատակի օրերի մասին» օրենքում լրացում կատարելու մասին» իմ եւ իմ գործընկերոջ նախաձեռնությունը։

Հակիրճ ներկայացնեմ նպատակը եւ խնդիրը։ Կարծում եմ, որ որեւէ մեկը չկա այս դահլիճում եւ ընդհանրապես, որ թերագնահատի հայ կինոյի դերը ոչ միայն հայ մշակութային ժառանգության, այլ նաեւ համաշխարհային կինոարվեստում ունեցած իր նշանակության, ժառանգության առումով։

Չթվարկեմ անուններ՝ Փարաջանով, այսօր լեգենդար Արտավազդ Փելեշյան եւ այլն։ Ես թվարկեցի այն անունները, որոնք համաշխարհային կինոֆոնդի ժառանգության անբաժանելի մասն են։

Ես ինքս երբեւէ կողմ չեմ եղել տոների եւ հիշատակի մեր տոնացույցը ծանրաբեռնելուն, բայց սա, կարծում եմ՝ այն եզակի դեպքերից է, որ կա անհրաժեշտություն՝ հայ կինոյի օրը նշել առանձին։

Ասեմ, որ գաղափարը եկել է կինոհամույթից։ Ինձ դիմել են Կինեմատոգրաֆիստների միությունը, բազմաթիվ կինոակադիմիաներ, «Ոսկե ծիրան»-ը եւ այլն։ Իրենց հետ ունեցել ենք մի քննարկումներ, եւ նախաձեռնությունը ներկայացվել է խորհրդարանին։

Առաջարկվում է ապրիլի 16-ը նշել որպես կինոյի օր։ Ինչո՞ւ ապրիլի 16-ը. որովհետեւ 1923 թվականի ապրիլի 16-ին է ստեղծվել «Պետկինո»-ն, որն այնուհետեւ, 1966 թվականին վերանվանվել է Համո Բեկնազարյանի անվան «Հայֆիլմ» կինոստուդիայի։ Այդ տարիներին են ստեղծվել Համո Բեկնազարյանի ֆանտաստիկ կինոգործերը՝ «Նամուս»-ը, «Զարե»-ն, «Խասփուշ»-ն, «Շորն ու Շորշորը» եւ այլն։

Ինչո՞ւ ես դեմ եմ, որ Կառավարության ներկայացուցիչը նախորդ անգամ տիկին Ղարիբյանն էր, պնդում էր, որ մենք ունենք միջազգային տոնացույցում կինոյի օր, դա դեկտեմբերի 28-ն է։ Հիշենք՝ ինչ օր է. 1895 թվականի դեկտեմբերի 28-ին Փարիզի «Գրանդ» կաֆեում մեզ բոլորիս հայտնի Կապուցինների փողոցում ցուցադրվեց Լյումիեր եղբայրների ֆիլմը, թե ինչպես են բանվորները դուրս գալիս ֆաբրիկայից։

Եթե որեւէ մեկը կասի, որ այդ օրը՝ դեկտեմբերի 28-ը մենք նշում ենք որպես կինոյի օր, ես կհամաձայնվեմ, որ մենք չունենանք հայ կինոյի օր։ Եթե որեւէ մեկը կնշի, որ   Փարիզի «Գրանդ» կաֆեում, Կապուցինների փողոցում Լյումիեր եղբայրների ֆիլմն այդպես տպավորվել է, եւ մենք դա նույնացնում ենք հայկական կինոյի օրվա հետ, ես կհամաձայնվեմ ձեզ հետ։

Կառավարության բերած փաստարկները, որ նույն օրվանից տարբեր չի կարելի, եթե կա միջազգային օր, ապա ընդունված չէ, որ երկրներն ունենան նաեւ այլ օրեր, ես համաձայն չեմ դրա հետ, որովհետեւ Ռուսաստանն այլ օր է նշում ռուսական կինոյի օրը։ Ասել, որ ռուսական կինոն, դա այդպես, կինո է, էլի, կարծում եմ՝ ամենափայլուն կինոժառանգությունն է եւ իրենք օգոստոսին են նշում։

Օրինակներ կարող եմ բերել, միջազգային տոնացույցով, օրինակ՝ ընտանիքի օրը նշվում է նշվում է մայիսի 15-ին, մենք նշում ենք հուլիսի 8-ին։ Եթե մենք փորձենք հիմա զուգահեռներ անցկացնել միջազգային տոնացույցի հետ, այդ դեպքում եթե մարտի 8-ը նշում ենք, ապա ապրիլի 7-ը չպետք է նշենք։

Կառավարության 2-րդ հիմնավորումը, որը որեւէ քննադատության չէր դիմանում, որ ապրիլի 16-ը ոստիկանության օրն է, ճիշտն ասած, ինձ մի քիչ ցնցեց։ Ես պարբերաբար ցնցվում եմ Կառավարության տարբեր ներկայացուցիչների էկզոտիկ հայտարարություններից։ Մտածեցի՝ ես եմ սխալվել, վերցրեցի «ՀՀ տոների եւ հիշատակի օրերի մասին» օրենքը, նայում եմ, փնտրում եմ, չեմ գտնում ոստիկանության օր։

Ինչի՞ մասին էր խոսքը։ Դուք գիտեք, որ Կառավարությունն իր որոշումներով իրավունք ունի «Տոների եւ հիշատակի օրերի մասին», 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ Կառավարության որոշմամբ որեւէ օր նշանակել, նշել որպես մասնագիտական տոն, բայց ոստիկանությունը ապրիլի 16-ին «Տոների եւ տոնացույցի մասին» ՀՀ օրենքում նշված չէ։

Մյուս հիմնավորումը։ Երբ ես եւ իմ գործընկեր տիկին Կոստանյանը, երբ որ գործընկերներն օրինակ բերեցին, որ դա կարող է դառնալ վատ նախադեպ, եւ ցանկացած մասնագիտություն կրող կարող է առաջարկել, որ այդ օրը եւս դառնա հիշատակի եւ տոների տոնացույցում որպես օր, երբ մենք ասացինք, որ կինոն հայտնագործություն է, չի կարելի կինոն համեմատել, օրինակ՝ թատերագետի օրվա հետ, շինարարի օրվա հետ,  մեզ տվեցին ամենացնցող պատասխանը, ասացին՝ դե,  այդ դեպքում, եթե  գյուտ է, «Գյուտերի մասին» ՀՀ օրենք կա, ի՞նչ անհրաժեշտություն կա նորից «Կինոյի մասին» առանձին օր ունենալ։  Սա էր ամբողջ էպոպեան։

Ես ուզում եմ շնորհակալություն հայտնել գիտության, կրթության, սպորտի, երիտասարդության, մնացած հատվածը չեմ հիշում, երկար հանձնաժողովին։ Ասեմ, որ  Կառավարությունը նախագծին տվել էր բացասական եզրակացություն, հանձնաժողովը տվել էր դրական եզրակացություն։ Ուզում եմ շնորհակալություն հայտնել հանձնաժողովի  անդամներին՝ տիկին Սոֆիա Հովսեփյանին, Նարինե Խաչատուրյանին եւ մյուսներին, ովքեր կարեւորելով այս օրը, կողմ քվեարկեցին նախագծին։ Հույս ունեմ, որ դուք ձեր գլխադասային հանձնաժողովին մենակ չեք թողնի եւ լիագումար նիստում եւս կողմ կքվեարկեք։ Շնորհակալություն: Պատրաստ եմ պատասխանել բոլոր հարցերին։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Դուք սենց թե նենց պատասխանեցիք բոլոր հարցերին, բայց, այնուամենայնիվ, կարող են հնչել նոր հարցեր։ Հարցերի համար խնդրում եմ հերթագրվել։ Հերթագրում: Սոս Ավետիսյան։

Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

-Տիկին Զոհրաբյան, դիցուք, խորհրդարանը վավերացրեց եւ մենք ունեցանք կինոյի օր, դուք ի՞նչ եք անելու այդ օրը, որպես, նաեւ մասնագիտությամբ թատերագետ։

Ն.ԶՈՀՐԱԲՅԱՆ

-Պրն Հովհաննիսյանը շատ ճիշտ դիտարկում արեց նաեւ հանձնաժողովում, երբ ես նշեցի, որ չի նշվում դեկտեմբերի 28-ը, ինքն ասաց. իսկ մենք ի՞նչ երաշխիք ունենք, որ ապրիլի 16-ը կնշվի։ Դա կախված է մեզնից։

Օրինակ՝ մենք արդեն Հարություն Խաչատրյանի հետ քննարկել ենք, փակագծեր չեմ բացում, դա լինելու է անակնկալ, եթե խորհրդարանը վավերացնի։ Հիմա արդեն, դե ֆակտո, ապրիլի 16-ը կինոհամույթի կողմից նշվում է որպես կինոյի տոն։ Ապրիլի 16-ին անցկացվում է «Անահիտ» կինոմրցանակաբաշխությունը, նաեւ տարբեր կինոփառատոններ արվում են ապրիլի 16-ին։

Մենք ունենք մի շատ հետաքրքիր գաղափար կինոակադեմիայի եւ կինոգործիչների միության հետ, շատ հետաքրքիր ֆլեշ-պրոյեկտներ ենք մտածել, բայց ես այդ մասին հիմա չեմ խոսի, կխոսեմ միայն խորհրդարանում այն վավերացնելուց կամ չվավարեցնելուց հետո։ Եթե չվավերացնեք, ես կասեմ, թե ինչ հետաքրքիր իդեաներ կորան։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանքի համար՝ Սոս Ավետիսյան։ Չկա՞ արձագանք։ Հովհաննես Իգիթյան։

Հ.ԻԳԻԹՅԱՆ

-Շնորհակալություն, հարցը ներկայացնելու համար։ Ես միշտ փորձում եմ հարցը գլոբալ եւ ինստիտուցիոնալ հասկանալ։ Ես ենթադրում եմ, որ հասարակության մի մասը. երեւի. հիշում է այն կինոն, ինչի մասին որ դուք ասացիք, նաեւ տեսնում է այսօրվա իրավիճակը, եւ, երեւի թե, որոշ խնդիրներ կան այդ ոլորտում։

Պարզ է, որ մենք օրենսդիր ենք, եւ եթե այդ հարցը բարձրացնում ենք, երեւի մտքի մեջ, ես համոզված եմ, որ, առնվազն, դուք հարցը ներկայացնելիս ձեր մտքի մեջ ունեք նաեւ միջոցառումների պլան, որ կինոն դառնա ոչ թե այն, ինչ այսօր հասարակության մի մասը նայելով՝ տեսնում է հեռուստատեսությամբ որոշ, կինոյի նման մի բան, այլ նաեւ այդ ոլորտը զարգացնելու։ Այդ ոլորտն ունի մշակութային, ֆինանսական, կինոն արդեն վաղուց նաեւ շոու բիզնես է աշխարհում։

Դուք տեսնո՞ւմ եք այն, որպես, չգիտեմ, երկրորդ քայլ, բայց ես դա կտեսնեի որպես առաջին քայլ։

Ն.ԶՈՀՐԱԲՅԱՆ

-Պրն Իգիթյան, ամենակարեւոր եւ առանցքային հարցն եք բարձրացնում։ Եթե ես ասեմ, որ հիմա մեր բյուջեն ունենալու է այդ հնարավորությունը՝ կինոինդուստրիայի մեջ լուրջ ֆինանսական ներդրումներ անել, դա ազնիվ չի լինի, որովհետեւ բոլորս էլ հասկանում ենք, ես խոսում եմ որպես մասնագիտությամբ կինոգետ, որ լավ կինոն պահանջում է լավ ներդրումներ։

Ես ինչո՞ւ եմ ուզում, որ մենք այս օրը ունենանք, սա դրա հետ չեմ կապում, եւ ինչի՞ եմ լավատես. որովհետեւ մենք վավերացրել ենք «Ստեղծագործ Եվրոպա, Հայաստան-ԵՄ» համաձայնագիրը, վավերացրել ենք ստեղծագործ Եվրոպայի «մշակույթ» բաղադրիչը, բայց դեռեւս չենք վավերացրել «մեդիա» բաղադրիչը, որի բյուջեն մոտ 1 միլիարդի է հասնում, եւ որը հնարավորություն է տալիս այն երկրներին, որոնք վավերացնում են «մեդիա» բաղադրիչը,  այդ երկրների կինոգործիչներին, դիմել «Ստեղծագործ Եվրոպա»-ի «մեդիա» բաղադրիչին եւ ստանալ շատ մեծ դրամաշնորհներ։

Եվ քանի որ ես շատ ակտիվորեն ներգրավված եմ «Ստեղծագործ Եվրոպա» պրոյեկտի մեջ, նաեւ եվրոպական կողմի հետ պարբերաբար բանակցությունների մեջ եմ, իրենց կողմից հորդորն է... Արձագանքեք, որ շարունակեմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանքի համար՝ Հովհաննես Իգիթյան։

Հ.ԻԳԻԹՅԱՆ

-Տիկին Զոհրաբյան, ես համոզված եմ, որ դուք բոլորից շատ ուզում եք, որ կինոն դառնա այն կինոն, ինչի մասին, որ դուք նոր ասացիք, բայց ես մտավախություն ունեմ, որ այսօրվա սերունդն այդ ձեր պատմած, արդարացիորեն ձեր ներկայացրած՝ մեր կինոյի հետ կապված նախկինում եղած փառքն ու պատիվն այսօր չի հիշում, եւ կինոյի օր՝ իր պատկերացմամբ կտեսնի այն կինոն, որ այսօր տեսնում է։ Մենք կինոյի տոն ենք դնում մի բանի՝ ունենալով հիշողությունն այն կինոյի, բայց մի մասն այս կինոն կպատկերացնի եւ պատկերացնում է այն, ինչ այսօր է տեսնում, եւ կստացվի, որ մենք տոնում ենք արդեն մի բան, որն առայժմ չի վերականգնվել, եւ շատ բաներ կան անելու, դուք էլ ասացիք, այդ բաները վերականգնելու։ Գուցե սկզբից փորձենք վերականգնել, որ հետո  հասարակությունն էլ իմանա,  որ այս կինոն, որ մենք կինոյի օրը նշում ենք ապրիլի 16-ին, այն կինոն է, որ մենք տեսնում ենք այսօր եւ ուզում ենք, որ կինոն այդպիսին լինի։

Ն.ԶՈՀՐԱԲՅԱՆ

-Ես համաձայն չեմ ձեզ հետ, որովհետեւ ես չեմ ասում, որ նշենք նոստալջիի եւ հիշողության օրը, նշենք «Սուսան եւ Սեյրանի» կամ «Շորն ու Շորշորի» օրը։ Երբ դուք ասացիք? ի՞նչ եք անելու, այո, որպեսզի երիտասարդ նաեւ սերունդն իմանա մեր կինոժառանգության մասին, ապրիլի 16-ին արդեն մենք ունենք միջոցառումների ճանապարհային քարտեզ, որով պետք է նաեւ մարզերում, այ, ձեր նշած այդ նոստալջին, հայ կինոյի հիշողությունները։

Այսօր քանի՞ մարդ է ճանաչում Արտավազդ Փելեշյանին։ Սպասում ենք, որ մարդը դառնա անցյալ, որ ասենք, որ Արտավազդ Փելեշյանը, երեւի թե, եզակի մեծություն է։ Ինձ համար Ֆելինին եւ Արտավազդ Փելեշյանը հավասար մեծություններ են, բայց մեզնից է կախված՝ մենք կկարողանա՞նք այդ օրը... Նաեւ այն կինոհամույթը, որ դիմել էր, հիմա լսում է եւ հետեւում է, որովհետեւ իրենք ունեն, իսկապես, գեղեցիկ ծրագրեր։

Այո, մենք կարողանալու ենք, ունենալով կինոյի օր, եվրոպական «մեդիա» բաղադրիչը, հույս ունեմ՝ իմ շատ հարգարժան գործընկերը, չեմ տեսնում Արման Եղոյանին, հանձնաժողովը կբերի, կվավերացնի, եւ մենք հնարավորություն կունենանք ստանալ այդ դրամաշնորհները։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Անչափ շնորհակալ եմ։ Վահագն Թեւոսյան։

Վ.ԹԵՎՈՍՅԱՆ

-Հարգելի տիկին Զոհրաբյան, քանի որ հանձնաժողովի նիստի ժամանակ «Իմ քայլը» խմբակցության մի քանի պատգամավորներով հայտնեցինք մեր հատուկ կարծիքը «ձեռնպահ» քվեարկությամբ, քանի որ այս առիթով ելույթ ունենալ չեմ ուզում, այնուամենայնիվ, ուզում եմ ասել, որ ազգային կինոյի օրվա սահմանման, համաշխարհային կինոյից այդ առանձնացման մեջ ավելի շատ, ես՝ անձամբ մեկուսացվածության եւ մարգինալացման միտում եմ տեսնում, քան առանձնահատուկ կարեւորման։

Ինչի՞ համար են տոները, ի՞նչ հոգեբանական ազդեցություն են ունենում հանրության վրա, եւ ի՞նչ վարքագծային  փոփոխություններ կարող են առաջացնել, ինձ թվում է՝ բոլորս գիտենք, կամ հետո քննարկելու խնդիր է։

Ես վստահ եմ, որ սա դիտանկյունների կոնցեպտուալ տարբերություն է։ Այսինքն՝  մշակութային տարբերությունը՝ մեր եւ ձեր ընկալումը, եւ դա բախում է։

Իմ դիտանկյունից՝ ես պնդում եմ, որ մեր նպատակը պետք է լինի ազգային կինոյի համաշխարհայնացումը, այնպես, ինչպես, օրինակ՝ քոչարին, եթե հայկական է, ապա դա ավելի է ընդգծվում, եթե դա պարում են ոչ միայն հայերը։ Ըստ այդմ՝ պնդում եմ, որ լավ կլիներ՝ խթանեինք հայկական կինոյի ճանաչելիությունը կինոյի միջազգային ընկալման մակարդակում, առանց նոր ինքնամեկուսացման միտումների։

Ես ձեզ հազար տարի ճանաչում եմ, գիտեմ, որ խորը կին եք, մակերեսային չեք, ի՞նչ կարծիք ունեք այս մասին:

Ն.ԶՈՀՐԱԲՅԱՆ

-Ինձ ճանաչելով՝ պետք է իմանաք, որ ինձ դժվար է մեղադրել ազգային-ազատագրական նեղ կաղապարների մեջ գործիչ լինելու համար։ Համաձայն չեմ ձեզ հետ։

«Ոսկե ծիրան»-ը հայկական կինոմրցանակաբաշխություն է, բայց «Ոսկե ծիրան»-ը այսօր միջազգային թրենդ է դառնում՝ որպես մրցանակաբաշխություն եւ նաեւ ամբողջ աշխարհին է հայտնի դառնում։ Այնպես որ, հայ կինոյի օրը, այո, լինելով հայ կինոյի օր, մեզնից է կախված լինելու՝ այն կդառնա՞ նաեւ միջազգային կինոհարթակում նշանակալի իրադարձություն, թե՞ ոչ, ինչպես դարձավ ծագումնաբանությամբ, բովանդակությամբ հայկական «Ոսկե ծիրան»-ը։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագա՞նք։

Վ.ԹԵՎՈՍՅԱՆ

-Տիկին Զոհրաբյան, բոլոր փառատոները, որոնք նշվում են, իրականացվում են, իրենք այդ երկրի կինոյի օրը չեն իրականացվում, դրանք նշանակալի են իրենցով։ Ես չեմ կարծում, որ «Ոսկե ծիրան»-ը եւ կինոյի օրը, ըստ էության,  իրար հետ կապ ունեն՝ ամենայն կերպով կարեւորելով «Ոսկե ծիրան»-ը։

Ասածս այն է, որ եթե մենք հիմա ընդունենք ազգային տոն, մենք միջազգային տոնի նկատմամբ առանց այդ էլ գոյություն չունեցող ուշադրությունը խթանելու փոխարեն ընդհանրապես ենք վերացնելու այդ ուշադրությունը եւ ունենալու ենք էլի հերթական ինքնամեկուսացում։ Իմաստը։ Ավելի լավ չէր լինի՞, որ մենք խթանեինք մեր վերաբերմունքը միջազգային կինոյի օրվա նկատմամբ եւ ինտեգրվեինք։  Չեք համարո՞ւմ, որ  այստեղ մի քիչ դիսոնանսի խնդիր կա, էլի, այնուամենայնիվ։

Ն.ԶՈՀՐԱԲՅԱՆ

-Իմ շատ սիրելի գործընկեր, ոչ, չեմ համարում, որովհետեւ  դեկտեմբերի 28-ը հազար տարի կա որպես կինոյի միջազգային օր, եկեք, հիմա անգամ կինոգործիչներին հարցնենք՝ դեկտեմբերի 28-ը իրենցից որեւէ մեկը հիշո՞ւմ է կինոյի օր եւ եթե այսքան տարի մենք չենք կարողացել այդ օրը դարձնել մերը, ուրեմն, այ, էդտեղ ինչ-որ ներքին դիսոնանս կա, որ չի դարձել մերը։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Գայանե Աբրահամյան։

Գ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Տիկին Զոհրաբյան, նախ՝ շնորհակալ եմ այս նախագիծը բերելու համար։ Ես երկու ձեռքով ողջունում եմ, որովհետեւ, ընդհանրապես, կարծում եմ, որ տարբեր նշանավորման օրեր ունենալը կարեւոր է տվյալ ոլորտի կրկին վերարժեւորման, եւս մեկ անգամ հարցերի քննարկման եւ առիթ ստեղծելու համար, բայց այստեղ ես տեսնում եմ որոշակի երկակի չափորոշիչների կիրառման հարց, որովհետեւ երբ մենք քննարկում ենք քաղաքացու օր մտցնելու հարցը, անձամբ ձեր կողմից, ընդհանրապես, ընդդիմադիր խմբակցությունների կողմից հարց էր բարձրացվում. արդյո՞ք պետք է առանձին օր։ Սա գրեթե նույն գծի վրա է։ Այո, պետք է առանձին օր եւ՛ կինոյի  համար, եւ՛ քաղաքացու օրվա  համար, որովհետեւ հասարակության, հանրային գիտակցման մեջ այդ խնդիրների վերաբերյալ եւս մեկ անգամ... Լավ, ներողություն։

Ն.ԶՈՀՐԱԲՅԱՆ

-Տիկին Աբրահամյան, շատ կարեւորելով ձեր մոտեցումը՝ ձեր զուգահեռը տեղին չեմ համարում, որովհետեւ շատ կարեւորելով  քաղաքացու օրը, ես  շատ  կուզենամ, որ այն դառնա քաղաքացու օր, իսկապես, ես դա բացարձակ նույնական չեմ համարում կինոյի օրվա հետ, որովհետեւ, նորից եմ կրկնում, հայ կինոն իր օրն ունենալու իրավունքը վաստակել է, իսկ քաղաքացու օր, եթե ինձ եք հարցնում, ինձ համար ամեն օր քաղաքացու օր  է, որովհետեւ ես ամեն օր քաղաքացի եմ։

Հիմա, եթե ապրիլի 23-ին մեզ պետք է  հատուկ քաղաքացի զգանք, ուրեմն, զգանք հատուկ քաղաքացի։ Ես այստեղ չեմ տեսնում բացարձակ զուգահեռներ քաղաքացու օր եւ կինոյի օր նշելու միջեւ։ Միգուցե ես չեմ տեսնում, դուք տեսնում եք, բայց ես չեմ տեսնում։ Իմ վերաբերմունքը քաղաքացու օրվա հանդեպ չի փոխվել, ես ասել եմ ու ասում եմ. ես ինձ համարում եմ քաղաքացի 365 օրերին, նահանջ տարվա 366-րդ օրը եւս։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագա՞նք, միացրեք։

Գ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Այո, ես էլ եմ համարում ինձ քաղաքացի եւ ամեն ինչ անում եմ, որ որպես քաղաքացի գործեմ, բայց հենց դա է կարեւոր, թե որքանով ենք նշանավորում մենք դա որպես առանձին օր, եւ որքանով ենք դրա մեջ բովանդակություն  դնում։ Դա տոն կդառնա այն ժամանակ, երբ բոլորը դա զգան։  Այդ տոնի կարիքն էլ չի լինի այն ժամանակ, երբ իրապես քաղաքացի...

Ասում եք՝ կինոն ստեղծվել է եւ նշանավորվել է, քաղաքացու նշանավորման առանձնահատուկ օրվա կարիք արդյո՞ք մենք չունենք։ Ավելի շատ ունենք, քանի որ այսօր մենք քաղաքացի կերտելու ճանապարհին ենք։ Այստեղ, իսկապես, հստակ, երկակի չափանիշ է։

Ես ասում եմ, որ երկու ձեռքով կողմ եմ այս նախագծին, բայց խնդրում եմ, ընդհանրապես, փորձենք երկակի չափանիշներից դուրս գալ, այդ թվում նաեւ՝ մենք, սա նաեւ ինձ եւ բոլորիս է ուղղված։

Ն.ԶՈՀՐԱԲՅԱՆ

-Տիկին Աբրահամյան, շատ հարցերում համաձայն լինելով ձեզ հետ՝ այս հարցում ես ձեզ հետ կրկին համաձայն չեմ, որովհետեւ մենք խոսում ենք տարբեր արժեքների եւ բովանդակային առումով տարբեր խնդիրների մասին։

Իսկապես, ես շատ ուրախ կլինեմ, որ մենք ոչ միայն քաղաքացու օրը նշենք, այլեւ կարողանանք ունենալ այդ քաղաքացին, որովհետեւ մեզնից յուրաքանչյուրի խնդիրը դա է։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հրաչյա Հակոբյան։

Հ.ՀԱԿՈԲՅԱՆ

-Տիկին Աբրահամյանը մոտավորապես իմ հարցը հնչեցրեց։ Ես նույնպես ուզում էի հարցնել՝ արդյո՞ք ձեզ համար շատ ավելի կարեւոր է ունենալ կինոյի տոն, քան ունենալ քաղաքացու տոն։

Ինչ վերաբերում է ձեր ասածին, որ 365 օր դուք ձեզ զգում եք քաղաքացի, մենք նույնպես զգում ենք քաղաքացի։ Այդ տրամաբանությամբ, թերեւս, 365 օր մենք անկախ ենք, բայց, այնուամենայնիվ, նշում ենք անկախության օրը։

Շատ կարճ, ուղղակի, կուզենայի իմանալ. շատ ավելի կարեւորո՞ւմ եք կինոյի օր ունենալը, որովհետեւ բազմիցս ձեր հարցազրույցներում նշում էիք, որ քաղաքացու օր նպատակահարմար չեք գտնում, որ պետք է ունենալ։

Ն.ԶՈՀՐԱԲՅԱՆ

-Սիրելի Հրաչյա Հակոբյան, հիմա նույն տրամաբանությամբ դուք կարող եք հարցնել. շատ ավելի կարեւորո՞ւմ եք սուրբ Զատիկը, Նոր տարին, հունիսի 1-ը՝ երեխաների պաշտպանության օրը, թե՞ քաղաքացու օրը։ Ես բոլորն էլ կարեւորում եմ, բայց եթե դուք նորից ինձ հարցնում եք՝ քաղաքացու օրը ձեզ համար  հատո՞ւկ օր է, ես նորից պետք է ասեմ՝ այո, ես ամեն օր ինձ զգում եմ քաղաքացի եւ, երեւի, դրա համար այդ օրվա ողջ հմայքը ես այդպես ամբողջապես չեմ կարողացել ընկալել, ներողություն եմ խնդրում։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք։

Հ.ՀԱԿՈԲՅԱՆ

-Տիկին Զոհրաբյան, կարծում եմ՝ դուք եք ձեզ 365 օր զգացել այս տարիների ընթացքում քաղաքացի, բայց բազմաթիվ քաղաքացիներ չեն զգացել, դեռ շարունակում են չզգալ, եւ պետք է ոգեշնչել այդ մարդկանց, որպեսզի նրանք իրենց շարունակեն զգալ քաղաքացի։

Ինչ վերաբերում է ձեր ասածին՝ Զատիկը, մնացած տոները, երեխաների տոնը, դրանք արդեն ընդունված տոներ էին, խոսքը գնում էր քաղաքացու օրվա մասին, որ պետք է դեռ ընդունեինք։

Ն.ԶՈՀՐԱԲՅԱՆ

-Ես շատ ուրախ կլինեմ, որ ոչ միայն ամսի 23-ին, այլեւ մնացած բոլոր օրերին մենք անենք ամեն ինչ, որպեսզի ՀՀ այն քաղաքացիները, ովքեր դեռեւս իրենց չեն համարում երկրի լիարժեք իրավատեր, զգան իրավատեր, զգան քաղաքացի, իմանան իրենց իրավունքները, եւ  որ ամենակարեւորն է՝ իրենց պարտականությունները, բայց դա մեր եւ ձեր, եւ այստեղ նստած բոլորի ամենօրյա գործը պետք է լինի։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Միքայել Մելքումյան։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Տիկին Զոհրաբյան, իհարկե, մենք կողմ ենք այս օրենքի նախագծին, բայց ես, քանի որ լսում եմ հարցադրումները, հարցս լինելու է Համո Բեկնազարյանի անվան «Հայֆիլմ» կինոստուդիայի մասին։

Մի փոքր արձագանքեմ։ Մենք չպետք է հակադրենք  համաշխարհային կինոյի օրը հայ կինոյի օրվան, սրանք հակադրելի հասկացություններ չեն։ Մենք պետք է ասենք, որ երկուսն էլ իրենց տեղն ունեն։ Հակառակը՝ մենք հայ կինոյի օրով պետք է կարողանանք քաշել, որովհետեւ հենց դա է, որ  հայ կինոն այսօր ճգնաժամ է ապրում, մենք պետք է կարողանանք այդ կինոյի միջոցով, որն առանձնահատուկ բրենդներից մեկն է, ոնց որ սպորտը, շախմատը, ֆուտբոլը եւ այլն, կարողանանք դրա միջոցով գալ մի նոր պլացդարմի, մի նոր հանգրվանի։

Հիմա հարցս. Համո Բեկնազարյանի անվան «Հայֆիլմ» կինոստուդիան, ըստ էության, որպես կառույց գոյություն չունի։ Տեղեկացված ե՞ք, ես բոլորին եմ այս հարցը տալու, նաեւ հարակից զեկուցողներին. ի՞նչ է կատարվում, միգուցե, կտրուկ ջանքեր գործադրվե՞ն այս առումով։

Ն.ԶՈՀՐԱԲՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ամենացավոտ հարցերից մեկը բարձրացրեցիք, «Հայֆիլմ» կինոստուդիայի, որը որպես տրաֆեյ, տարբեր իշխանությունների օրոք սենց անցավ, տարբեր մասնավոր, ոչ մասնավոր, մի պահ մնաց պետական, հետո մասնավոր, հետո պետական, եւ որեւէ կերպ հնարավոր չեղավ «Հայֆիլմ» կինոստուդիան վերակենդանացնել։

Ես մի քանի քննարկումների մասնակցել եմ՝ որպես թատերագետ: Այնտեղ մասնագետները նշում էին, որ ինքը ժամանակակից չի, մոբիլ չի այլեւս՝ որպես ստուդիա գործարկելու համար։ Մի մասն այդ տեսակետի հետ համաձայն չէր։

Նախօրեին հանձնաժողովում մշակույթի նախարարի պաշտոնակատարը նշեց, որ եւս մեկ, երեւի, հազարերորդ, իրենք «Հայֆիլմ» կինոստուդիայի ռեբրենդինգի ծրագիր ունեն, որն առաջիկայում կներկայացնեն։

Անկեղծ ասած, ես մի քիչ չեմ հավատում, որովհետեւ այնտեղ եղել եմ, ոնց-որ ավերակներ լինի, այնտեղ «Հայֆիլմ» կինոստուդիայի պատերն են մնացել :  Ես կարծում եմ, որ այնտեղ ինչ որ մնացել է, դ ավելի շատ թանգարանային նմուշներ կարող են լինել, զուտ, իսկապես, այսօրվա կինոյին արժանի գործիքներ, բայց տեսնենք, թե Կառավարությունը «Հայֆիլմ» կինոստուդիայի առողջացման ի՞նչ նոր ծրագիր է ներկայացնելու, դրանից հետո հասկանանք։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանքի համար՝ Միքայել Մելքումյան։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Ես հիշեցնեմ, որ, քանի որ այսօր Կառավարության կառուցվածքի հետ կապված՝ մենք դեմ քվեարկեցինք, նույնիսկ ժամանակին կինեմատոգրաֆիայի պետական կոմիտե կար, լավ, չկա, գոնե այդ մշակույթը լինի, բայց նույնիսկ մշակույթի նախարարության առկայության պայմաններում ես քաջատեղյակ եմ այդ «Հայֆիլմ» կինոստուդիայի հետ կապված դեպքերին, քիչ հետո ելույթ կունենամ, կասեմ, պետությունն այստեղ լուրջ խնդիր ունի։

Համարենք, որ ես պաշտոնական դիմում եմ Կառավարությանն առ այն, որ այս ամբողջ շղթան պետք է ուշադիր դիտարկի եւ տեսնի, թե պետությունը «Հայֆիլմ» կինոստուդիայի հետ կապված ինչ պարտավորություններ ունի, որ չի կատարել։

Ն.ԶՈՀՐԱԲՅԱՆ

-«Հայֆիլմ» կինոստուդիայի հետ կապված մի քննարկում ես ունեցել եմ Կինոմատոգրաֆիստների միության, Ազգային կինոակադեմիայի, Ազգային կինոյի կենտրոնի հետ։ Այնտեղ եւս կարծիքները տրամագծորեն բաժանվում են։ Ամեն դեպքում Կառավարությունը նշում է, որ կինոստուդիայի առողջացման նոր ծրագիր ունի, տեսնենք, թե ո՞րն է իրենց ծրագիրը, որից հետո փորձենք շատ ավելի համակարգային լուծում տալ այս խնդրին։ Շնորհակալ եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Վահե Էնֆիաջյան։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, բնականաբար, ինքս կողմ եմ այս նախագծին, որովհետեւ եւ՛ հանդիսանում եմ  համահեղինակ եւ՛ գտնում եմ, որ մեր «Տոների եւ հիշատակի օրերի մասին» ՀՀ օրենքում նման օր մենք պետք է ամրագրենք եւ մեծ շուքով տոնենք։ Այն համադրությունը եւ համեմատությունը, որ արվում է հայաստանյան օրացույցում որպես տոն  նշելու, եւ միջազգային օրացույցում, կարող եմ նաեւ ձեզ ներկայացնել մեկ օրինակով, ափսոս, որ պրն Թեւոսյանը սրահում չի գտնվում, մենք ունենք այդպիսի նախադեպ, երբ միջազգային օրացույցով ունենք ուսանողների միջազգային օրը եւ երիտասարդների օրը, բայց նաեւ օրենքով ֆիքսեցինք երիտասարդների եւ ուսանողների օրը մայր բուհի հիմնադրման օրը՝ մայիսի 16-ը։

Հաշվառվել էի, տիկին Զոհրաբյան, քանի որ ձեր ասելիքում անընդհատ ժամանակը ձեզ չի բավարարում, ձեր ամբողջական մտքերն ամփոփեք, իսկ մտքերի փոխանակության ժամանակ հաջորդիվ ես իմ մտքերը կասեմ։

Ն.ԶՈՀՐԱԲՅԱՆ

-Շարունակելով պրն Էնֆիաջյանի միտքը, այո, կան նաեւ միջազգային տոնացույցերում  հստակ օրեր։ Մեկ օրինակ ես բերեցի՝ ընտանիքի օրը, որը ՄԱԿ-ի գլխավոր ասամբլեայի որոշմամբ նշվում է մայիսի 15-ին, բայց մեր ԱԺ-ն ընդունեց հուլիսի 8-ը, բերեցի մարտի 8-ը։ Բազմաթիվ այդպիսի օրեր կան, որ մենք նշում ենք այլ կերպ, քան միջազգային տոնացույցում հաստատված է։ Միջազգային տոնացույցում հաստատված այն օրերը, որ մենք կարողացել ենք ինտեգրվել, այդ տոնը դարձնել մերը, դրանք նշում ենք, որը՝ չէ, ես չեմ կարծում, որ արհեստական իմպլեմենտացիան, այստեղ, որ որոշենք եւ երդվենք, որ վերջ, հեսա կգա դեկտեմբերի 28-ը, եւ մենք Կապուցինների փողոցում ցուցադրված «Բանվորները դուրս են գալիս գործարանից», Օգյուստ եւ, չգիտեմ, մյուս եղբոր անունը ինչ էր, Լյումիեր եղբայրների տոնը կնշենք որպես հայ կինոյի օր, ես կարծում եմ, որ դա լինելու է արհեստական, միեւնույն է՝ չի նշվելու։

Իմ եւ իմ գործընկերոջ առաջարկը շատ հստակ է, արժեւորենք մեր կինոն, բարձր մշակույթը, համաշխարհային կինոժառանգության մեջ ունեցած իր դերը, ունենանք հայ կինոյի օրը։ Ոչ միայն այդ օրը մնա գալոչկայի համար օր, այլ անենք ամեն ինչ՝ այդ օրը դարձնելու կինոյի տոն, ինչպես, օրինակ՝ գինու տոնը, որը ֆանտաստիկ էր։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք, պրն Էնֆիաջյան։ Արձագանք չկա։ Թագուհի Ղազարյան։

Թ.ՂԱԶԱՐՅԱՆ

-Տիկին Զոհրաբյան, ես էլ տարին 365 օր կինո եմ նայում, նահանջ տարիներին էլ՝ 366 օր։ Տիկին Աբրահամյանին արձագանքելիս դուք ասացիք, որ  կինոն իր օրն ունենալու իրավունքը վաստակել է։ Ես հավատացնում եմ, որ ՀՀ քաղաքացին էլ իր օրն ունենալու իրավունքը վաստակել է, բայց հարցս այդ մասին չէր։

Դուք ձեր ելույթում նշեցիք, որ 18-րդ հոդվածում նշվում է այն մասին, որ Կառավարությունը կարող է մասնագիտական տոների մասին որոշում ընդունել, ես ենթադրում եմ, որ կինոյի տոնը մասնագիտական տոն է։

Արդյո՞ք դուք փորձե՞լ եք Կառավարությանը դիմել, որ իր որոշմամբ այս փոփոխությունը կատարի, որպեսզի օրենքն ավելի չծանրաբեռնենք։

Ն.ԶՈՀՐԱԲՅԱՆ

-Հարցը չհասկացա։

Թ.ՂԱԶԱՐՅԱՆ

-Կառավարության որոշմամբ այս օրը բերելու տարբերակը։

Ն.ԶՈՀՐԱԲՅԱՆ

-Ոչ, հարգարժան տիկին Ղազարյան։ Այսինքն՝ ինքը չլինի «Տոների եւ տոնացույցերի մասին» օրենքում, այլ լինի Կառավարության որոշմամբ։ Ոչ։  Ես շատ հարգում եմ հայ կինոն, ես գլուխս խոնարհում եմ հայ կինոյի առաջ։ Ես կարծում եմ, որ հայ կինոն հենց «Տոների եւ հիշատակի օրերի մասին» ՀՀ օրենքում պետք է ունենա իր ուրույն  տեղը։

Ես, միգուցե, նաեւ որպես ոլորտի մասնագետ մի քիչ ավելի նախանձախնդիր եմ հայ կինոյի, հայ մշակույթի, հայ արվեստի հանդեպ, դե, ինչ ասեմ, այդպես է, ներող եղեք։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանքի համար՝ տիկին Ղազարյան։

Թ.ՂԱԶԱՐՅԱՆ

-Մի քիչ տարօրինակ կլինի արձագանքս, բայց ես էլ ՀՀ քաղաքացու առջեւ եմ խոնարհվում, եւ կարծում եմ, որ պետք է ինքը տոնացույցում իր օրն ունենա։

Ես կցանկանայի մի քիչ ավելի երկար լսել պրն Վահագն Թեւոսյանին, որովհետեւ իր աշխարհայացքային մոտեցումն ինձ շատ հետաքրքիր էր։ Առաջարկում եմ՝ ելույթ ունենա այդ թեմայով։

Ն.ԶՈՀՐԱԲՅԱՆ

-Ես շնորհակալ եմ, Վահագն Թեւոսյանի աշխարհայացքային մոտեցումը ես շատ բարձր եմ գնահատում, 10 տարի, թե՞ 8 տարի «Հայկական ժամանակ»-ում ես լսել եմ, ծանոթ եմ, գնահատում եմ, բայց ես մնում եմ իմ մոտեցմանը։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հաջորդ երկու պատգամավորները հանել են հարցը։ Շատ լավ, շնորհակալություն։ Այդ դեպքում կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը, տիկին Զոհրաբյան, շնորհակալություն։

Հարակից զեկուցման համար ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում   գիտության, կրթության, մշակույթի, սփյուռքի, երիտասարդության եւ սպորտի հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Աննա Կոստանյանին, համեցեք։

Ա.ԿՈՍՏԱՆՅԱՆ

-Հարգելի նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, հայկական տոնացույցում կինոյի օր ունենալու նախաձեռնությանը լիովին աջակցում եմ եւ սատարում եմ տիկին Զոհրաբյանին։

Կուզեի մի քանի հիմնավոր փաստարկներ նշել, թե ինչու պետք է հայկական տոնացույցում ունենանք հայկական կինոյի օր, այնուհանդերձ, ունենալով նաեւ համաշխարհային կինոյի օր՝ դեկտեմբերի 28-ը։ Ուզում եմ շեշտադրել, որ դեկտեմբերի 28-ը համաշխարհային կինոյի ստեղծման օրն է, մինչդեռ մենք փորձում ենք արժեւորել հենց հայկական կինոժառանգությունը եւ հայկական կինոյի դերը Հայաստանում։

Առաջին փաստարկը՝ հայկական կինոյի ծննդյան վկայականը համարվում է Հայաստանի Կառավարության 1923 թվականի ապրիլի 16-ի «Պետկինոյի կազմակերպման մասին» դեկրետը, որն անմիջապես կյանքի կոչելով՝ հայկական կինոյի հիմնադրումը, կինոարտադրության կազմակերպումը վստահվել է տաղանդավոր եւ փորձառու գործիչներ Դանիել Դզնունուն եւ Համո Բեկնազարյանին։ ՀԽՍՀ ժողկոմխորհը 1923 թվականին որոշում է ընդունել մասնավոր կինոթատրոններն ազգայնացնելու եւ պետական կինո հիմնելու մասին։

1923 թվականի աշնանը «Պետկինո»-ն վերակազմավորվեց «Պետֆոտոկինո» ԲԸ-ի, որը սկզբում կոչվում էր «Կինոֆաբրիկա», 24-ին վերանվանվեց որպես «Կինոլաբորատորիա», 28-ին՝ «Հայկինո», 38/-ին՝ «Երեւանի կինոստուդիա», 57-ին՝ «Հայֆիլմ», իսկ արդեն Բեկնազարյանի մահից մեկ տարի անց վերանվանվել է նրա անունով։

Երկրորդ փաստարկը. կինոգետ-արվեստաբան  Արծվի Բախչինյանը իր  «Հայ կինո-100» խորագրով գրքում նշում է, որ հայ կինոյի նախապատմությամբ զբաղվող առաջին հեղինակները, մասնավորապես, նշել են, որ 23 թվականին,  անկախ այն հանգամանքից, որ հենց այս տարեթիվն է համարվում հայկական կինոյի հիմնադրման տարեթիվ, առանձին անհատներ ունեցել են կինոարտադրության փորձեր, որոնք այնքան էլ հաջողությամբ չեն պսակվել։

Ես նախորդ հանձնաժողովի նիստի ժամանակ, որպես փաստարկ բերեցի տիկին Նազենի  Ղարիբյանի այն համոզմունքին, որ թեեւ 23 թվականի ապրիլի 16-ին  «Պետկինո»-ն հիմնադրվել է պետական որոշմամբ, այնուամենայնիվ, եղել են առանձին դեպքեր, երբ հայ կինոգործիչները ստեղծել են կինոկադրեր։ Այդ դեպքում ինչո՞ւ չենք համարում այդ օրերից որեւիցե մեկը հայկական կինոյի օր, եւ ես հիմնավորեցի հենց այս որոշմամբ, որ 23 թվականի ապրիլի 16-ն է պետական որոշմամբ համարվել հայկական կինոյի օր։

Երրորդ փաստարկը. ամբողջ աշխարհում, տարբեր երկրներում, անկախ այն հանգամանքից, որ դեկտեմբերի 28-ը նշվում է որպես համաշխարհային կինոյի օր, գոյություն ունի «ազգային ֆիլմի օր» հասկացությունը։ Այդ երկրների թվում են Ռուսաստանը, Կանադան, Բանգլադեշը եւ էլի մի շարք այլ  երկրներ։

Որպես ամփոփում՝ կցանկանայի ասել, որ հայկական ֆիլմն արժեւորվում է ժողովրդի կյանքին, ազգագրական դետալին ուղղված սեւեռուն հայացքով հայկական կինոռեժիսուրայի դիտանկյունից։ Հայկական կինոյի պատմության արժեւորման համար «Տոների եւ հիշատակի օրերի մասին»  ՀՀ օրենքում հայ ազգային կինոյի ստեղծման օր ունենալը հատկանշական է այնքանով, որ այս կերպ եւս մեկ անգամ ընդգծում ենք հայկական հարուստ կինոժառանգության գոյությունը, յուրատիպությունը՝ միեւնույն ժամանակ բոլորովին չնսեմացնելով հայ կինոարվեստի, համաշխարհային կինոարվեստին կամրջելու կարեւորությունը։

Հայկական տոների օրացույցում հայ ազգային կինոյի օր ունենալն ինքնանպատակ քայլ չէ։ Այն մատնանշում է պետության վերաբերմունքը հայկական կինոարվեստի 100-ամյա պատմության եւ հարուստ կինոժառանգության հանդեպ։

Ցանկանում եմ նշել նաեւ մի քանի մոտեցումներ՝ կապված քիչ առաջ գործընկերներիս կողմից հնչեցված որոշ մտքերի շուրջ։ Ինչո՞ւ ենք մենք արժեւորում, կարեւորում ապրիլի 16-ը՝ համարելով հայկական կինոյի օր. որովհետեւ այս կերպ մենք պետության կողմից փորձելու ենք մեր վերաբերմունքը ցույց տալ հայկական կինոարտադրությանը։ Հաշվի առնելով նաեւ այն հանգամանքը, որ 90-ականներից սկսած, որոշակի օբյեկտիվ հանգամանքներից ելնելով՝ հայկական կինոարտադրությունը անկում է ապրել Հայաստանում, եւ հաշվի առնելով այն, որ, այնուամենայնիվ, որոշ գործիչներ այդ ծանր տարիներին կարողացել են ստեղծել շեդեւրալ կադրեր, մենք փորձում ենք ապրիլի 16-ը վկայակոչելով՝ երիտասարդ սերնդի մոտ հետաքրքրություն եւ մոտիվացիա առաջացնել հայկական կինոարտադրության հանդեպ։

Ինչո՞ւ ազգային կինո. ես այդ միտքը բավականին շատ եմ լսում տարբեր գործընկերների կողմից, որովհետեւ, նորից եմ շեշտում, ազգային կինոն կարիք ունի արժեւորվելու եւ հիշատակվելու։ Ֆրանսիան, որտեղ ստեղծվել են առաջին կինոկադրերը, ունի իր «ազգային կինո» հասկացությունը, ֆրանսիական կինո՝ NCCA։

Լիովին պաշտպանում եմ նաեւ տիկին Զոհրաբյանին այն առումով... Lավ, երեւի վերջացնեմ այսքանով։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Բոլոր առումներով, տիկին Կոստանյան։ Հիմա, որ հարցեր տան ձեզ պատգամավորները, այդ արանքում կարող եք այդ փաստարկները հնչեցնել։

Հարցերի համար խնդրում եմ հերթագրվել։ Էդգար Առաքելյան։

Է.ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ

-Տիկին Կոստանյան, նաեւ որպես նախագծի համահեղինակ եմ հարցս ուղղում։ Տեսեք, մենք հիմա քննարկում ենք հայ կինոյի օր  ընդունելու, այսինքն՝ «Տոների եւ հիշատակի օրերի մասին» ՀՀ օրենքում  ներառելու հարցը, բայց շատ լեգիտիմ հարց է ծագում. իսկ ինչո՞վ է պակաս հայ թատրոնը, եթե «Պետկինո»-ն 1923 թվականին է հիմնադրվել, նույնիսկ, 100 տարին էլ, չենք սպասում, որ բոլորի, որ այսպիսի նախագիծ բերենք, հայ թատրոնը, առնվազն, 2050 տարվա պատմություն ունի, իսկ հայ  գրականությունը ինչո՞վ է պակաս, ասենք, ո՞րն է տրամաբանությունը, որ քանդակագործությունը, ճարտարապետությունը եւ այլն։ Ես փորձում եմ դուրս չգալ մշակույթի շրջանակներից։ Ո՞րն է տրամաբանությունը՝ բերել միայն հայ կինոյի մասին, այս նորմը փորձել, այն էլ մտցնել 4-րդ հոդվածի տակ։ Ընդհանրապես, ի՞նչ կապ ունի մայրության եւ գեղեցկության հետ, ինչո՞ւ եք 4.1 դրել։ Սա՝ տեխնիկական։

Ա.ԿՈՍՏԱՆՅԱՆ

-Ձեր հարցին հարցով պատասխանեմ։ Այդ դեպքում ինչո՞ւ ունենք քաղաքացու օր, ինչո՞ւ ենք նշում Նոր տարվա տոնակատարության օրերը եւ ինչո՞ւ ենք նշում ապրիլի 7, մարտի 8 եւ այլն։

Այո, թատրոնն ունի 2000-ամյա պատմություն, նույնկերպ եւ օրինաչափ եմ համարում ձեր կողմից բարձրացված հարցը։ Հորդորում եմ, որ դուք էլ հանդես գաք օրենքում հայկական թատրոնի օր ունենալու նախաձեռնությամբ, մինչդեռ այստեղ ամենակարեւոր փաստարկն այն է, որ մենք տարիներ շարունակ ապրիլի 16-ը Սովետական Հայաստանի օրոք ունեցել ենք։ Այն նշվել է մինչեւ 88 թվականը, եւ երկրաշարժի հայտնի իրադարձությունից հետո «հայկական կինոյի օր» հասկացությունն այլեւս դադարել է ունենալ։

Ես չեմ կարծում, թե խանգարող հանգամանք կարող է լինել ապրիլի 16-ը վերարժեւորելու որպես հայկական կինոյի օր։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Արձագանքի համար, խնդրեմ։

Է.ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ

-Տիկին Կոստանյան, ամենայն հարգանքով, բայց խնդիրն այստեղ խտրական վերաբերմունքն է։ Դուք՝ որպես նախագծի համահեղինակ, եւ տիկին Զոհրաբյանը, կարծեմ թե, պարտավոր էիք հաշվի առնել այս հանգամանքը, որ մշակույթի մյուս ուղղությունների ներկայացուցիչները որեւէ բանով պակաս չեն, քան կինոգործիչները։ Եթե բերում էիք նման նախագիծ, կամ պետք է փաթեթով բերեիք, այսինքն՝ «հայկական կինոյի օրը» հոդված այսինչ, «հայ թատրոնի», «հայ գեղանկարչության», «հայ ճարտարապետության» եւ այլն, կամ թողնենք այն տրամաբանությունը, որ օրենսդիրն արդեն նախատեսել է 18-րդ հոդվածով։ Այսինքն՝ այն տոները, որոնք կան, ընդհանուր բնույթի տոները, ձեր թվարկածները  եւ մի շարք այլ, կարծեմ՝ 15, այդպիսի հոդված ունենք, բայց, եթե խոսում ենք մասնագիտական տոների մասին, իսկ կինոն կոնկրետ մասնագիտական տոն է, որ կողմից ուզում եք նայեք, դա արդեն Կառավարության որոշումներով։

Ես ձեզ հիշեցնեմ, որ մեր Կառավարությունը բազմաթիվ այդպիսի որոշումներ ունի, նույն ուժային կառույցները, գրեթե բոլորն իրենց օրերն ունեն եւ այսպես շարունակ։ Առաջարկում եմ այդ տրամաբանությունից չշեղվել։ Ես դեմ եմ քվեարկելու։

Ա.ԿՈՍՏԱՆՅԱՆ

-Հիմնավորում 1-ին. նախ՝ հայկական կինոյի օր ունենալու կարեւորությունը բարձրաձայնվել է հայկական կինոհամայնքի կողմից։ Կարծում եմ, որ սա բավականին ծանրակշիռ հիմնավորում է, որպեսզի նաեւ այս կերպ մենք փորձենք կարեւորել հայկական կինոարտադրությունը եւ հայկական կինոժառանգության պահպանությունը, ինչպես նաեւ որպես օրենսդիրներ ականջալուր լինենք հայկական կինոհամայնքին։

Եվ եթե լինի օբյեկտիվ բարձրաձայնում նաեւ թատերագետների կամ այլ ոլորտների ներկայացուցիչների կողմից, բնականաբար, պետք է դրվի հայկական տոնացույցում նմանօրինակ օր ունենալու կարեւորությունը եւ ենթարկվի քննարկման։

Կարծում եմ՝ որպես օրենսդիրներ՝ պարտավոր ենք սա հաշվի առնել՝ հայկական կինոհամայնքի ձայնը լսելով։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Հաջորդ հարցի համար՝ Հովհաննես Հովհաննիսյան։

Հ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Տիկին Կոստանյան, ձեր վերջին ասածից սկսեմ, որ կինոհամայնքն է ուզել դա, եւ այդ պատճառով դա արդարացված է։ Կարծում եմ, որ դա այդքան էլ ուժեղ արգումենտ չի, որովհետեւ ինչո՞ւ է այդ կինոհամայնքն ուզում օր ունենալ։ Ես կարծում եմ, որ այստեղ որոշակի ակնկալիքներ կան՝ հետագայում պետբյուջեից որոշակի գումարներ ստանալ եւ այլն։

Ինչպես հանձնաժողովի նիստում ասացի, եթե հետեւողական չեղանք, այս օրը եւս արժանանալու է ամսի 28-ի օրվան, սակայն մի բան, որ իմ գործընկեր պրն Թեւոսյանը նշեց, կինոյի միջազգայնացում մենք չունենք։ Ես խնդրում եմ ձեզ, զուտ, վերջին մեկ, երկու տարվա մեջ հայկական արտադրության մեկ կինոյի անուն նշել, որը Հայաստանի սահմաններից դուրս է, եւ այս դահլիճում նստած մարդկանց գոնե 50%-ը անունը գիտի։

Ա.ԿՈՍՏԱՆՅԱՆ

-Գամ սկզբից։ Հայկական կինոարտադրողների համայնքը բարձրաձայնելով հայ կինոյի օր ունենալու հանգամանքը՝ բոլորովին էլ չի ակնկալում առանձնահատուկ հատկացումներ պետության կողմից, որովհետեւ, այնուամենայնիվ պետության կողմից հատկացումներ կան կինոարտադրությանը։

Հանգամանք 2. պետության կողմից տրված հատկացումները բավականին փոքր են, նույնիսկ մեկ ընդհանուր, նորմալ ֆիլմ նկարելու համար բավարար չեն։ Այդ պատճառով կինոհամայնքը պետության վրա այդքան հույս դնել չի կարող։

Հանգամանք 3. Ջիվան Ավետիսյանի «Թեւանիկ» ֆիլմը, որը գրեթե ամբողջ աշխարհը թեւածել է եւ այսօր  բավականին լայն միջազգային ճանաչում ունի։ Գուցե դուք չգիտեք, բայց կինոսերները, կինոգետները եւ այն մարդիկ, ովքեր կարեւորում են հայկական կինոն, ծանոթ են այդ ֆիլմին։ Այս ֆիլմն ամբողջ աշխարհում ցուցադրվել է տարբեր կինոէկրաններին։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Արձագանքի համար՝ խնդրեմ։

Հ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն ֆիլմի անունը նշելու համար, միգուցե, այո, իմ մեղավորությունն է, ես անկեղծ եմ ասում, չգիտեի այդ ֆիլմի մասին, եւ կարծում եմ, որ դահլիճում շատերը չգիտեին այդ ֆիլմի մասին, սակայն ասել, որ թեկուզ ձեր նշած ֆիլմը միջազգային հարթակներում, հնարավոր է, որ ինչ-որ կինոթատրոններում ցուցադրվել է, բայց դժվար է դա որպես համաշխարհային կինեմատոգրաֆիայի գանձ կամ ինչ-որ արժեք դիտարկել։

Դժվար թե Միացյալ Նահանգները կամ Բոլիվուդը, որոնք աշխարհում ամենամեծ ֆիլմարտադրության կենտրոններն են, որոնք միլիարդավոր դոլարներ են աշխատում կինոարտադրությունից, մտածեն ամերիկյան կինոյի օր հռչակելու մասին։ Իմ կարծիքով՝ մենք մի տեսակ հետ ենք գնում այստեղ։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Խնդրեմ, արձագանքեք։

Ա.ԿՈՍՏԱՆՅԱՆ

-Պրն Հովհաննիսյան, գուցե ԱՄՆ-ը չունի, որովհետեւ կան, օրինակ՝ այսպիսի հանգամանքներ, որ ԱՄՆ-ը, որպես պետություն, նմանօրինակ որոշում՝ կինոյի օր ունենալ, այդպիսի հրամայական չի բերել, մինչդեռ ես նշեցի, որ 1923 թվականին ՀԽՍՀ ժողկոմխորհը հենց ապրիլի 16-ը համարեց պետական կինոյի օր։ 23 թվականից մինչեւ 88 թվականը դա նշվել է որպես պետական օր։

Իսկ ինչ վերաբերում է այն հանգամանքին, որ այդ օրն ունենալով հանդերձ, կինոհամայնքը կարող է նաեւ պետական մեծ հատկացումների ակնկալիք ունենալ, բոլորովին, որովհետեւ այս օրը, որպես կինոյի օր է նշվելու եւ համարվելու է աշխատանքային օր,  մինչդեռ հիմնականում  ոչ աշխատանքային օրերին է, որ պետությունն առանձնակի մոտեցում է ցուցաբերում։

Սա վկայակոչման, հիշատակման եւ արժեւորման տոն ենք ուզում բերել։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Հաջորդ հարցի համար՝ Միքայել Մելքումյան՝ «Բարգավաճ Հայաստան»: Խնդրեմ։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Տիկին Կոստանյան, ես կարծում եմ, որ այս տոնի նախագիծը քննարկելու ժամանակ պետք է գնահատական տանք, հիշենք, թե ընթացիկ, մեր առօրյա քաղաքացիները,  ինչպե՞ս են կինոդիտումները, մենք կինոթատրոններ գնո՞ւմ ենք, թե՞ չէ։

Ես նոր հեռախոսով խոսեցի «Մոսկվա» կինոթատրոնի տնօրենի հետ, 3, 4 տարի է՝ շահութաբեր չի արդեն։ Գիտեք, որ կինոները հիմա տեղաբաշխված են մոլերում։ Ի՞նչ եք կարծում, այդ կինոթատրոններն ինչո՞ւ չեն ընդլայնվում, պահանջարկն ինչպե՞ս է զարգանալու։

Մյուսը. հայերեն լեզվով տիտրերը. օրենքով դա կարգավորվա՞ծ է, թե՞ չէ, արդյո՞ք պետք է բոլոր կինոֆիլմերում այդ տիտրերն, անպայման, դրվեն։

Ա.ԿՈՍՏԱՆՅԱՆ

-Այո, խոսքը գնում է մասնավոր կինոթատրոնների մասին, մինչդեռ պետական մակարդակով մենք պետք է ունենանք կինոցանց։ Այստեղ պետությունը գործ ունի անելու։ Սա նաեւ կախված է «Կինոյի մասին» օրենքից, որը մինչեւ օրս չունենք, եւ որի վրա այս պահին ես աշխատում եմ մի շարք կինոգործիչների հետ։

Կինոթատրոններ այցելություններն ինչո՞վ են պայմանավորված։ Նախ՝ հայկական կինոարտադրությունը, որը բավականին պասիվ է այն տեսանկյունից, որ պետությունը չի խթանում հայկական կինոարտադրությունը մեծամասամբ, եւ կինոգործիչներն իրենց ջանքերով փորձում են այդ ֆիլմերը նաեւ արտասահմանում ցուցադրել, դրանք Հայաստանի էկրաններ մեծ հաշվով չեն բարձրանում եւ շահութաբերություն չեն ապահովում։

Հենց այստեղ է, որ պետությունն իր յուրահատուկ մոտեցմամբ  եւ «Կինոյի մասին» օրենքի նախագիծը բերելով՝ պետք է նաեւ առանձին դրույթ ունենա հենց հայկական կինոցանց ստեղծելու համատեքստում։

Սա կլինի շատ կարեւոր նախաձեռնություն կինոյի խթանման կոնտեքստում։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Արձագանքեք, խնդրեմ։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Դուք գիտեք, որ բոլոր ՀՀ մարզերում եւ քաղաքներում եղել են կինոթատրոններ, հիմա երեւի դրանց 90%-ից ավելին չի գործում։ Այս օրենքից հետո, երբ կընդունվի, մենք պետք է մտածենք չգիտեմ որ կառույցի հետ, որ արդեն գիտության, կրթության նախարարության մեջ է լինելու, մարզային կինոթատրոնների ցանցը ձեւավորել, որովհետեւ մարզերում մեր համաքաղաքացիները դատապարտված չեն, որ այդ կինոներն այլեւս չկան։ Պետությունը պետք է քայլ անի, եւ տեսնենք, թե այս նոր կառուցվածքով, երբ մենք կունենանք սուպերնախարարություն, այդ հարցերն ինչպես են լուծվելու։

Ա.ԿՈՍՏԱՆՅԱՆ

-Ոչ թե չգիտենք՝ ինչ են եղել, այլ հրաշալի գիտենք՝ ինչ են եղել։ Այդ կինոթատրոնները մասնավորեցվել են եւ մատնվել են անտարբերության։ Ոմանք քանդվել են, ոմանք այս պահին չեն գործարկվում։

Այո, համաձայն եմ, որ այստեղ պետությունը գործ ունի անելու, որպեսզի ստեղծվի մեկ միասնական պետական կինոթատրոնների ցանց, որոնց միջոցով հնարավորություն կտրվի հայկական կինոարտադրողների գործերը բարձրացնել էկրան եւ ոչ միայն հանրահռչակել այս ֆիլմերը, այլ նաեւ պետությունը կարող է շահութաբերություն ապահովել։ Սա դիտարկում ենք ոչ միայն կինոարվեստի խթանման տեսանկյունից, այլ նաեւ բիզնեսի տեսանկյունից։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, տիկին Կոստանյան, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։ Խոսքը տրվում է հարակից զեկուցող, մշակույթի նախարարի տեղակալ Վահե Բուդումյանին։

Վ.ԲՈՒԴՈՒՄՅԱՆ

-Մեծարգո նախագահություն, հարգելի պատգամավորներ, ձեզ եմ ներկայացնում ԱԺ պատգամավորներ Նաիրա Զոհրաբյանի եւ Վահե Էնֆիաջյանի նախաձեռնած, եւ տիկին Կոստանյանն էլ, փաստորեն, մասնակից է, «Տոների եւ հիշատակի օրերի մասին» ՀՀ օրենքում լրացում  կատարելու մասին» օրենքի նախագծի վերաբերյալ Կառավարության դիտողություններն ու առաջարկները։

Հիշեցնեմ, որ օրենքի նախագծով նախատեսվում է ապրիլի 16-ը սահմանել որպես հայ կինոյի օր, ինչի հաստատման պարագայում արվեստի ոլորտի 1-ին պետական տոնը կունենանք օրացույցում։

Թեեւ Կառավարությունը օրենքի նախագիծը նպատակահարմար չի համարել, այն դրական եզրակացության է արժանացել ԱԺ գլխադասային հանձնաժողովում։

Կառավարության նիստում ներկայացված հիմնական հակափաստարկը հետեւյալն է. մասնագիտական շրջանակներում կինոյի օրն ավանդաբար նշվում է դեկտեմբերի 28-ին։ Նկատի ունեք՝ ավանդաբար, սա միջազգային օրացույցի օր չէ, ավանդույթն է այդպիսին, որը, արդեն ասվեց, որ Լյումիեր եղբայրների հայտնի ֆիլմի ցուցադրության օրն է Կապուցինների բուլվարում։

Նաեւ ՄԱԿ-ի միջազգային օրերի օրացույցում սահմանված է տեսաձայնային ժառանգության օր, ինչը ենթադրում է ֆիլմերի, ռադիո եւ հեռուստատեսային  ձայնագրությունների պահպանման եւ արժեւորման միջազգային օր։

Հաշվի է առնվել նաեւ, նկատի ունեմ՝ Կառավարության եզրակացության մեջ, որ ՀՀ Կառավարության որոշմամբ ապրիլի 16-ը, որն առաջարկվում է դարձնել հայ կինոյի օր, ոստիկանության օրն է, որը ոչ պակաս նշանակալի է։

Այստեղ թույլ տվեք մի դիտողություն։ Օրենքով նախատեսված չէ եւ տարբերակված չէ, թե որ տեսակի տոներն ինչ նշանակություն ունեն։ Օրենքով է սահմանված, որ կա ուսուցչի օր, երկրապահի օր, եւ դրանք մասնագիտական են։  Կառավարության որոշմամբ եւս կարող են լինել թե՛ մասնագիտական, թե՛ այլ տոներ, եւ սրանց միջեւ ստորադասություն չկա, դրանց միմյանց նկատմամբ տարբերություն չունեն, այսինքն՝ ոստիկանության օրը եւս շատ կարեւոր է։

Ոստիկանության օրվա հետ համընկնելը չի միայն, որ հաշվի է առնվել, այլեւ նկատի ենք ունեցել, որ շեղվել ավանդական օրվանից, որը կա միջազգային օրացույցում, միջազգային համատեքստին մասնակից լինելու տեսանկյունից նպատակահարմար է հավատարիմ մնալ միջազգային ավանդույթին եւ օրացույցին։ Սա ենք նկատի ունեցել, եւ ուրախ եմ, որ պրն Թեւոսյանը նույնի մասին ակնարկեց։

Ներկայացնում եմ հավելյալ դիտողություններ։ Ներկայացված նախագծի հիմնավորմամբ ասվում է, որ կինոարվեստը հանրայնացնելու եւ կինոարվեստին մեծ մասսայականություն հաղորդելու նպատակ ունի նախագիծը։ Նկատի ունի, որ եթե պետական տոների մասին օրենքում գրվի, որ հայ կինոյի օրը նշվում է ապրիլի 16-ը, դա ենթադրաբար կհանգեցնի հայկական ֆիլմերի առավել լայն ճանաչելիությանը, ինչպես նաեւ կնպաստի կինոդահլիճներ այցելությունների աճին, ինչը վիճելի է՝ հաշվի առնելով հետեւյալը. այն սակավաթիվ երկրներում, որտեղ նշվում է ազգային կինոյի օր, Ռուսաստան, Ուկրաինա, Ադրբեջան, Իրան եւ այլն, չկա ոչ մի վիճակագրություն, որը կփաստի պետական տոների սահմանման ու կինոոլորտի զարգացման ուղղակի կապը։

Սրանում կարելի է համոզվել՝ նկատի առնելով, որ ՀՀ պետական տոների ցանկում 2001 թվականին սահմանված է թարգմանչաց տոնը, սակայն մինչ օրս բազմաթիվ համաշխարհային նշանակալի երկեր հայերեն չեն թարգմանվել, ինչպես նաեւ հայ գրողն ու գրականությունը դեռեւս բավարար չափով չեն թարգմանվում եւ հրատարակվում արտերկրում։

Պետական տոների ցանկում  հայ կինոյի օր սահմանելը  խորհրդանշական դեր ունի, չի կարող լուծել ոլորտի իրական խնդիրները։  Կինոարվեստի համար շատ ավելի կարեւոր նշանակություն ունի նախ եւ առաջ «Կինոյի մասին» օրենքը եւ դրանով պայմանավորված  իրավակարգավորումները։

2-րդ՝ օրենքի նախագծում ներկայացված հիմնավորմամբ կոնկրետ ապրիլի 16-ի ընտրությունը բացատրվում է «Պետկինո»-ի ստեղծման փաստով, որտեղ նկարահանվել է առաջին հայկական խաղարկային ֆիլմը՝ Համո Բեկնազարյանի «Նամուս»-ը։

Հայաստանի Պետական կինոն կամ կարճ՝ «Պետկինո»-ն պատասխանատու էր ոչ միայն երկրի պլանային կինոարտադրության, այլեւ խորհրդային ցենզուրայի համար եւ հիմնադրվել է Հայաստանի ժողկոմխորհի 1923 թվականի որոշմամբ։ Նույն թվականին Խորհրդային Ռուսաստանում հիմնադրվել է ռուսական «Գոսկինո»-ն, Խորհրդային Ուկրաինայում՝ ուկրաինական «Գոսկինո»-ն, Խորհրդային Բելառուսում՝ «Բելգոսկինո»-ն,  Խորհրդային Վրաստանում՝ իրենց «Գոսկինո»-ն, Ադրբեջանում՝ «Ազգոսկինո»-ն եւ այսպես շարունակ։

Ակնհայտ օրինաչափությունն արդյունք է համախորհրդային քաղաքականության։ 1919 թվականի օգոստոսի 27-ի հայտնի դեկրետով պետականացվել են կինոարտադրական բոլոր կազմակերպությունները։ Սա, իմիջիայլոց, այն օրն է, որը Ռուսաստանում ընդունված է նշել որպես իրենց կինոյի օր։

Խորհրդային Հայաստանում հիմնադրված «Պետկինո»-ն պետք է դիտարկել որպես համապետական կինոարտադրական ցանցի մի բաղադրիչ։ Մեծապես կարեւորելով «Պետկինո»-ի դերը հայկական կինոարվետի կայացման գործում, պետք է հաշվի առնել, որ նախագծի  հիմնավորումը՝ «Պետկինո»-ի հիմնադրման օրը՝ որպես հայ կինոյի օր, չենք կարող դիտարկել որպես հիմք եւ ընդունել նախագծի ընդունման բավարար պայման։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, զբաղեցրեք ձեր տեղը, ձեզ հարցեր չեն կարող լինել ժամանակի սղության պատճառով։

Հարգելի պատգամավորներ, նախապատրաստվեք գրանցման, մտքերի փոխանակություն։ Գրանցվել է 12 պատգամավոր, բայց մինչ խոսքը Նարինե Խաչատուրյանին տալը, ես կօգտվեմ նիստը վարողի իմ իրավունքից, եւ ինքս ելույթ կունենամ։

Հարգելի գործընկերներ, ես ենթադրում եմ, որ ճիշտ հասկացա, այնուամենայնիվ, դեկտեմբերի 28-ը կրում է ավանդույթային օր։ Ես կինոյի հետ, այնուամենայնիվ, կապ եմ ունեցել, եւ չեմ հիշում, որ մենք նշենք կամ որեւիցե ձեւով հիշվի այդ օրը։

Չգիտեմ՝ ի՞նչ ենք արել, մեր երկիրն ի՞նչ է արել ֆիլմերի եւ կինոինդուստրիայի համար այս ընթացքում։ Ես պնդում եմ, որ որեւիցե բան չի արել ՀՀ-ը կինոյի կայացման համար։ Այն չնչին գումարները, որոնք հատկացվել են՝ յուրայիններին տրամադրվելով եւ մսխվելով, ես չեմ համարում, որ կինոյի համար որեւիցե բան է արվել։

Ոստիկանության օրվա հետ կապված՝ տիկին Զոհրաբյան, կարելի էր այդ օրը տեղափոխել ամսի 17-ին, որովհետեւ 1 տարի առաջ ապրիլի 17-ին, նույնիսկ, այդ դահլիճում  մի հատ մեծ կինո էր, երբ Սերժ Սարգսյանն այստեղ դառնում էր վարչապետ, նման կինո, կարծում եմ՝ ՀՀ-ում եզակի դեպքերից է, որ եղել է։

Իմիջիայլոց, առաջին ֆիլմը, ես չգիտեմ, «Բանվորները գալիս էին», այդ որտեղի՞ց էին գալիս, իմ իմանալով՝ դա շոգեքարշի մուտքն էր կայարան։ Ներողություն եմ խնդրում, միգուցե  սխալվում եմ, հենց  Լյումիեր  եղբայրների մասին է խոսքը, ինչեւէ, կփորձեմ ճշտել։

Հարգելի գործընկերներ, կա մի իրավիճակ, որ կինոհամայնքը  դիմել է ԱԺ պատգամավորներին նման խնդրանքով։ Կա մի համայնք, որն ինքն իրենով կազմակերպում է եւ նշում է «Ոսկե ծիրան»։ Կա մի համայնք, որն ինքն իրենով կազմակերպում է եւ փորձում է այս իրավիճակում ֆիլմ նկարել։ Ես ներողություն եմ խնդրում, ես չեմ կարծում...  Մենք այնպիսի պրոբլեմ ենք սարքել այս հարցը։

Ես համարում եմ, որ ճիշտը նման հնարավորություն տրամադրելն է, եւ այս փոքր ձեւով խթանելը, այդ մարդկանց օգնելը, քանի որ իրենք դիմել են, ես չեմ կարող մերժել եւ դեմ քվեարկել։ Ես կողմ եմ քվեարկելու այսօրվա հետ կապված նախագծին։

Հաջորդ ելույթի համար՝ Նարինե Խաչատուրյան: Խնդրեմ։

Ն.ԽԱՉԱՏՈՒՐՅԱՆ

-Հարգելի նախագահություն, ես էլ եմ ուզում ասել, որ կողմ եմ քվեարկելու, եւ կուզեի առաջարկել բոլորին միանալ կողմ քվեարկողներին։

1923 թվականի ապրիլի 16-ին տեղի է ունեցել պատմական իրադարձություն։ Այդ պատմական իրադարձությունն այնքան լուրջ իրադարձություն է, որ արժե, որ այսօր մենք կայացնենք մեր որոշումը՝ ազգային հայ կինոյի օր ունենալ։

Ինչ վերաբերում է, որ պրն  Առաքելյանը, կարծեմ, ասաց. այդ դեպքում մենք կարող ենք պնդել եւ ունենալ հայ թատրոնի օր առանձին, կամ մշակույթի այլ ճյուղերի կամ ոլորտների օր։ Պետք է ասեմ, որ մարտի 27-ը, որը թատրոնի միջազգային օրն է, բավական վաղուց, շատ տեւական ժամանակ արդեն ներառված է մեր կյանքի մեջ։ Մենք շատ չենք էլ տարբերում՝ դա միջազգայի՞ն օր է, թե՞ հայկական, եւ Հայաստանը շատ հրաշալի տոնում է դա, բայց, ինչպես նաեւ պրն Սիմոնյանն ասաց, դեկտեմբերի 28-ի մասին մենք որեւէ լուր չունեինք, եւ հիմա այս օրենքի հետ կապված՝ նոր բացահայտվեց, որ, փաստորեն, այդպիսի օր կա։

Պրն Բուդումյանը նշեց, որ  մենք ունենք թարգմանչաց տոն, բայց այդ տոնն ընդունելուց հետո որեւէ ծանրակշիռ  աշխատանք չի կատարվել, գրքեր չեն թարգմանվել, դուրս չեն հանվել։

Պրն Բուդումյան, իսկ ո՞վ պետք է այդ պատվերն իջեցներ, դա պետք է աներ Կառավարությունը, դա պետք է աներ մշակույթի նախարարությունը՝ այս տոնը մեջտեղ բերելուց հետո, բայց նման բան չի եղել։ Սա ոչ թարգմանիչների մեղավորությունն է, որ գրքեր չեն թարգմանվել եւ համաշխարհային շուկա չեն հանվել, այլ, որովհետեւ պետությունը զլացել է, կամ չի գիտակցել, որ գրականությունը այնպիսի հզոր ուժ է, որ պետք է դրա համար պատվեր իջեցնի եւ օժանդակի։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Տիկին Թուխիկյան, ներողություն եմ խնդրում, ժամանակը լրացել է։

Ն.ԽԱՉԱՏՈՒՐՅԱՆ

-Լավ, ավարտում եմ։ Կարծում եմ, որ այս օրը շատ կարեւոր կլինի մեզ համար, նախ՝ որ մենք ժառանգությունը կճանաչենք, որն ամենակարեւոր բանն է, եւ հետո առաջ կգնանք արդեն։ Առաջարկում եմ կողմ քվեարկել։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հաջորդ ելույթի համար՝ Վահե Էնֆիաջյան։ Խնդրեմ, պրն Էնֆիաջյան։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, սիրելի հայրենակիցներ, կարեւորում եմ այս քննարկումը եւ մեր գործընկերների անկեղծ մտքերի արտահայտման այս հնարավորությունը, եւ մեզ հետ համակարծիք դառնալու, նաեւ բարձրաձայնման հնարավորությունը։

Հարգելի գործընկերներ, միանշանակ կարծում եմ, որ ՀՀ-ում մեր մշակույթը, մեր ազգային տեսակը ներկայացնելու հետ կապված՝ մենք պետք է հնարավորություններ ունենանք։ Այս առումով, կինոյի հայկական օր ունենալու մասով պետք է մատնանշենք, որ հենց նմանատիպ նախաձեռնությանը, ամբողջությամբ հիմնավորմանն անդրադարձավ տիկին Զոհրաբյանը։ Ժամանակը քիչ է, չեմ անդրադառնա, բայց մի քանի օրինակներ կբերեմ, որպեսզի ավելի ցայտուն լինի բոլորի համար։

Միացյալ Նահանգների նման պետությունը բավականին մեծ միջոցներ է հատկացնում՝ հենց կինոինդուստրիայի հետ կապված, միլիարդավոր դոլարներ։

Այստեղ տարբեր մտքեր հնչեցին, որ օրն ամրագրելով, պրն Հովհաննիսյան, շատ տրամաբանված միտք եք ասում, որ օրն ամրագրելով «Տոների եւ հիշատակի օրերի մասին» ՀՀ օրենքում, հետագայում կարող է բյուջեից հավելյալ ծախսերի հարց առաջանալ։ Է, թող առաջանա, թող այդ ծախսերն իրականացվեն եւ նմանատիպ փառատոներ եւ միջոցառումներ կազմակերպվեն։ Շատ նորմալ է։

Միացյալ Նահանգների նման երկրում միլիարդավոր դոլարներ են ծախսվում՝ կինոինդուստրիայի հետ կապված, որպեսզի պետական ինստիտուտը եւ պետական ինստիտուտը ներկայացնող անձերի գործառույթները կարեւորվեն։ Դա պետական վարվող քաղաքականություն է։ Մեր ազգային տոնն ունենալու մասով եւս շատ կարեւորում եմ։

Պրն Թեւոսյան, քանի որ դահլիճում չէիք գտնվում, ես անդրադարձա ձեր դիտարկումներին, տիկին Զոհրաբյանն էլ ասաց, ուզում եմ ընդամենը մեկ սոցիալական շերտի եւս անդրադառնալ, մասնավորապես, երիտասարդության մասով։ Տեսեք, մենք ունենք համաշխարհային մի քանի տոներ. նոյեմբերի 10-ը երիտասարդության օրն է, նոյեմբերի 17-ը՝ ուսանողների միջազգային օրը, ունենք նաեւ կրոնական մեր ազգայինը՝ Սուրբ Սարգսի՝ երիտասարդների եւ սիրո բարեխոսի, եւ ունենք  «Տոների եւ հիշատակի օրերի մասին» ՀՀ օրենքում ամրագրված մայիսի 17-ը։

Մի խոսքով, ընդամենը մենք ամրագրում ենք մի կարեւորագույն հանգամանք. եթե մենք կարող ենք ունենալ քաղաքացու օր, մենք կարող ենք նաեւ ունենալ  հայկական կինոյի օր։ Շնորհակալություն։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հաջորդ ելույթի համար՝ Հովհաննես Հովհաննիսյան։ Խնդրեմ, պրն Հովհաննիսյան։

Հ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Հարգելի նախագահություն, մի պահ այն տպավորությունը ստեղծվեց, որ «Game of Thrones»-ը Հայաստանում է նկարվել, մենք էլ այդ մասին տեղյակ չենք, բայց երկու մասով եմ ուզում խոսել՝ քաղաքական մասով եւ բովանդակային մասով։

Քաղաքական մասով, որ հետայսու գոնե մեր հարգարժան ընդդիմությունը չի ասի, որ իրենց օրինագծերը չեն անցնում հանձնաժողովներում։ Մեր հանձնաժողովում շատ բաց, ազատ քվեարկությամբ հանձնաժողովի նախագահը, նրա տեղակալը եւ պրն Թեւոսյանը ձեռնպահ մնացին, հանձնաժողովի մնացած անդամները կողմ քվեարկեցին։ Ես կարծում եմ, որ հետագայում, երբ գան օրինագծեր եւ մերժվեն, որեւէ մեկը մեզ չի կարող մեղադրել, որ մենք այս հարցերում քաղաքական մոտեցում ենք ցուցաբերում։

Կարծում եմ, որ խմբակցությանը եւս մենք թողել ենք ազատ, այսինքն՝ մարդիկ իրենց մտածողությամբ որոշեն։

Նաեւ հնչեց կարծիք, որ թատրոնի օր չկա, դրա համար։ Ինչո՞ւ չկա թատրոնի օր, որ շատ ուզենք, կարող ենք գտնել նաեւ թատրոնի օր։ Երբ որ Խառանի ճակատամարտում 53 թվականի մայիսի 6-ին Կրասսոսի գլուխը կտրեցին, բերեցին, Արտաշատում «Բաքոսուհիներ» ներկայացման ժամանակ դերասան Յասոնը ձեռքը բռնեց, մայիսի 6-ը բերեք նշենք հայ թատրոնի օր. ի՞նչ վատ է որ։

Եվ այսպես, եթե մենք ուզենանք օրեր գտնել, մենք օրեր կգտնենք։ Հովհաննես Թումանյանի ծննդյան օրը նշում ենք հայ գրողի օր։ Եվ այսպես շարունակ։ Սա մի շղթա է, որ ես ասացի այն ժամանակ, որ սկսվելու է։ Հիմա գրողներն ասելու են՝ բա, ինչո՞ւ մեր օրը չկա։

Թատերագետները չէ, թատրոնը, դուք մի քիչ մեր խոսքը բան արեցիք՝ թատերագետի հետ կապված, բայց մենք ուղղեցինք, որ մենք հայ թատրոնն ի նկատի ունեինք, ոչ թե թատերագետի օրը, եւ ի նկատի չունեինք ձեր մասնագիտությունն այդ ժամանակ։

Պետք է հասկանալ, թե ինչի՞ համար ենք այս օրը մենք վերցնում։ Ես կարծում եմ, եթե ընդունվի օրենքի նախագիծը, այն, որ նախաձեռնությունը նաեւ պատժվում է, տիկին Նաիրա Զոհրաբյանին կարող ենք հետայսու դելեգացնել, որ Հայաստանի տարածքով, եւ Կառավարությունը, լավ կլինի, եթե անցնի օրենքը, որ այդ օրվա հետ կապված միջոցառումների մեջ դուք մեծ մասնակցություն ունենաք տիկին Աննա Կոստանյանի հետ, եւ ամեն տարի, միայն այս տարի չէ, որպեսզի այս օրը շարունակական լինի։ Շնորհակալություն։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հենց Կրասսոսը դիմի, պրն Հովհաննիսյան, կքննարկենք նաեւ թատրոնի օրը։

Հաջորդ ելույթի համար՝ Միքայել Մելքումյան։ Խնդրեմ, պրն Մելքումյան։ Ենթադրում եմ, որ սա կլինի վերջին ելույթը, որից հետո մենք կգնանք ընդմիջման։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, ես կարծում եմ, որ հայ կինոյի օրը մենք փառքով եւ պատվով կարող ենք նշել, եթե հայ կինոն զարգանա, եթե «Հայֆիլմ» կինոստուդիայի կամ այլ կինոստուդիաների կինոֆիլմերն ամեն օր մեր ընտանիքներում լինեն, դրանք ոգեւորեն եւ այլն, բայց խոսքս դրա մասին չի։

Ես շատ զարմացա, որ նախարարի տեղակալն այս ամբիոնից դեկրետներից է խոսում։ Դուք խոսեք այսօրվա կինոյի մասին։ Ինձ հետաքրքրում է՝ վերջին մեկ տարում նոր Կառավարությունում  կինոյի հարցերը քննարկվե՞լ են, թե՞ չէ։ Եթե քննարկվել են, դրա մասին խոսեք, որովհետեւ ես սենց եմ պատկերացնում. հայ կինոյի օրը հիշատակի կինոյի օր չի, որ մենք հիշելու ենք, թե ինչեր կային։ Մենք դրա հետ միասին նաեւ այդ կինոն պետք է  զարգացնենք։

Կառավարությունում քննարկումներ եղե՞լ են, թե՞ չէ, Կառավարության նիստում, վերջին մեկ տարում  հայ կինոյի  հետ կապված  որեւէ  հարց քննարկվե՞լ է, թե՞ չէ, եւ դա ի՞նչ է տվել։

Ես կուզենայի, որ ձեր ամփոփիչ ելույթում դուք ասեիք, թե հայկական ֆիլմեր արտադրելու համար պետբյուջեից ինչքա՞ն գումարներ են ծախսվում, դրանք նպատակային են ծախսվո՞ւմ, թե՞ չէ։ Կարծեմ, մի երկու, թե երեք ֆիլմ  է պետպատվերով, թե ավելի շատ, նախկինում է այդքան եղել, մի քանի տարի առաջ։ Դուք ասեք՝ ի՞նչ ֆիլմեր են, դրանց տարածման աստիճանն ինչպիսի՞ն է, որովհետեւ կինոցանցը, ինչպես տիկին Կոստանյանը շատ ճիշտ նշեց, նաեւ կինոցանցի միջոցով ենք հասու դարձնում։ Կարող են նայել համակարգչով, հեռուստատեսությամբ եւ այլն, բայց կինոցանցը մշակույթ է, կինոթատրոն գնալը մշակույթ է եղել։

Կա արդյո՞ք, պետական քաղաքականություն, որ այդ մշակույթը մենք ուզում ենք վերականգնել, որովհետեւ մոլերում կինոներ լինելը մի բան է, որ գնում են առեւտուր անելու, իրենց երեխաներին էլ ձեռքի հետ տանում են կինո, ճիշտ է, հարմարավետ է, նոր է եւ այլն, բայց մենք պետք է հասկանանք՝ կինոթատրոն գնալու մշակույթը մենք վերականգնո՞ւմ ենք, թե՞ չենք վերականգնում։ Նոր Հայաստանում կինոֆիլմն իրենից ի՞նչ է ներկայացնում եւ պետական քաղաքականության մաս կազմո՞ւմ է, թե՞ չի կազմում։

Սրա մասին պետք է խոսենք, ոչ թե դեկրետների մասին, եկել ենք, դրա մասին ենք խոսում։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, ընդմիջում կես ժամ։


Ժամը 12:00

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ ԵՆ ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԱԽԱԳԱՀ ԱՐԱՐԱՏ ՄԻՐԶՈՅԱՆԸ, ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՏԵՂԱԿԱԼՆԵՐ
ԼԵՆԱ ՆԱԶԱՐՅԱՆԸ ԵՎ ԱԼԵՆ ՍԻՄՈՆՅԱՆԸ
 
 

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, խնդրում եմ զբաղեցնել տեղերը, մենք շարունակենք աշխատանքը։

Այսօր՝ մայիսի 8-ին ԱԺ «Բաց դռներ» ծրագրի շրջանակներում ՀՀ ԱԺ են այցելել Երեւանի «Էլիտա» միջնակարգ դպրոցի աշակերտները եւ ուսուցիչները, ողջունում ենք։

ԾԱՓԱՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Ինչպես նաեւ Գեղարքունիքի մարզի   Ծաղկունք դպրոցի   աշակերտները եւ  ուսուցիչները եւ Մեծ Հայրենականի վետերանները։ Ողջունում ենք ձեզ, բարի գալուստ։

ԾԱՓԱՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Շարունակում ենք քննարկել ԱԺ պատգամավորներ Նաիրա Զոհրաբյանի եւ Վահե Էնֆիաջյանի կողմից ներկայացված «ՀՀ տոների եւ հիշատակի օրերի մասին» օրենքում լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։

Այժմ մտքերի փոխանակության փուլն է, ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում Լիլիթ Մակունցին։

Լ.ՄԱԿՈՒՆՑ

-Շնորհակալություն։ ԱԺ հարգարժան նախագահ, փոխնախագահ, հարգելի գործընկերներ, քանի որ այստեղ որոշ չափով անդրադարձ եղավ այդ երանգավորմանը, ուզում եմ ի սկզբանե նշել, որ ինչպես քաղաքացին է ինձ համար արժեք, այնպես էլ հայկական մշակույթն է արժեք։ Այս երկուսը չեն կարող լինել կարեւորության առումով տարբեր տիրույթներում։

Հիմա, խորհրդարանում քննարկումների առումով ունենք 3 հիմնական մոտեցում։

Մի մոտեցման համաձայն՝ ոլորտը պետք է համապատասխանի որոշակի նշաձողի, չափանիշի, որպեսզի տոնական օր նշանակվի կամ օրացույցում արժեւորվի։

Երկրորդ մոտեցումն այն է, որ անկախ ամեն ինչից, քանի որ տարիների ընթացքում եղել է որոշակի անտեսված վերաբերմունք, եւ թերեւս, միգուցե դա է պատճառը եղել, որ այն չի զարգացել այնպես, ինչպես կարող էր զարգանալ, սա կարող է լրացուցիչ խթան հանդիսանալ, որպեսզի այն զարգանա եւ ճանաչելի դառնա ոչ միայն ՀՀ-ում, այլ նաեւ ամբողջ աշխարհում։

Եվ երրորդ մոտեցումը մտահոգություն է, ըստ էության, թե ինչպես ենք մենք կողմնորոշվելու հետագայում, որ տոնն ենք համարելու պետական տոն եւ որը՝ ոչ։

Իհարկե, հայտնեմ իմ մոտեցումը, ինչպիսինն է իմ մոտեցումն այս առումով։ Կարեւորը, որ մենք միջազգային հարթակներում ներկայանանք եւ կարողանանք նաեւ մեր մշակույթով ոտք մեկնել եւ ճանաչելի լինել նաեւ աշխարհին։ Բայց իմ գործընկերները ովքեր ծանոթ են միջազգային միտումներին, նաեւ կփաստեն, որ աշխարհին մենք հետաքրքիր ենք մեր յուրօրինակությամբ եւ ամեն ինչ ներկայացնում ենք մեր մշակութային յուրօրինակ էլեմենտներով, բաղադրիչներով ներկայանալով։ Այս առումով, կարծում եմ, որ կինոն կարող է շատ կարեւոր խողովակ հանդիսանալ ոչ միայն հայկական կինոն, որպես այդպիսին, աշխարհում ներկայանալի դարձնելու առումով, այլեւ հայկական մշակույթը կինոյի միջոցով հանրահռչակելու առումով։ Բայց մինչ այդ, իհարկե, անհրաժեշտ է, որ մենք չմոռանանք այն արժեքավորը, որը տարիների ընթացքում կերտվել է, բայց, ցավոք, արդեն մոռացության է մատնվում՝ միեւնույն ժամանակ նաեւ նշանավորելով ժամանակակից կինոարվեստը։

Եվ, ուղղակի, որպես առաջարկ, ներողություն, ժամանակը սպառվել է, բայց ուղղակի, որպես առաջարկ, հնչեցնեմ։ Կառաջարկեի, որ մենք տոնն անվանենք, օրինակ, ոչ թե միայն կինոյի, այլ՝ կինոյի եւ թատրոնի, որովհետեւ շատ փոխկապակցված են այս երկու ոլորտները։ Ես այս առաջարկը կանեի, ինչպես նաեւ, քանի որ խմբակցությունում մոտեցումները շատ տարբեր են, մենք որոշում ենք կայացրել, որ քվեարկությունը թողնելու ենք ազատ։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ծովինար Վարդանյան։ Հանո՞ւմ եք։ Սերգեյ Բագրատյան։

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, ես համարում եմ, որ այս տոնը շատ կարեւոր տոն է։ Շատ կարեւոր այն պարզ իմաստով, որ մենք կինոն մշակույթի այն ոլորտն ենք համարում, որի միջոցով դաստիարակվել, կրթվել են սերունդներ, եւ շատ կարեւոր է, որ այդ ավանդույթն արձանագրվի մեր իրողությունների մեջ։

Եվ երկրորդը. ոչ միայն պետք է այդ օրն ընդունել, ես առաջարկում եմ այդ կինոյի օրն ընդունել պարտադիր, ոչ միայն ընդունել այդ օրը, այլ նաեւ հիշել այդ օրը։ Եթե մենք այսօր ունենալով հզորագույն խնդիր արտաքին դաշտում՝ մոռանում ենք, որ այսօր Շուշիի ազատագրման օրն է, չեմ ցանկանա, որ կինոյի օրն էլ այդպես մոռանանք։ Ես կցանկանամ, որ մեր մշակույթը, մեր ազդակները, մեր արտաքին մարտահրավերները դառնան համազգային եւ համահայկական։ Ոչ թե պետք է դիտել, տիկին Աբրահամյանն ասում է՝ քանի որ դուք մի տոնի ժամանակ այսպես էիք ասում, ուրեմն, մենք այս տոնին այսպես ասենք։ Ուրեմն, եկեք այս պոլեմիկան փոխենք, մենք այլեւս չհիշենք, թե ո՞վ ի՞նչ ասաց մյուսին նախորդ անգամ։ Մենք մոտենանք ավելի սթափ, ավելի ռեալ, մենք կարեւորենք կինոն որպես «Մայրիկը» ֆիլմի արժեհամակարգը կրող մարդիկ։ Մենք բոլորս, չկա դահլիճում մեկ, որ չհուզվի Անրի Վեռնոյի «Մայրիկը» ֆիլմից։ Դա զուտ հայեցի, հայկական ֆիլմ է, ոչինչ, որ Հայաստանում չի արտադրվել։ Բայց մենք ունենք ֆիլմեր, որոնք իսկապես կրում են իրենց մեջ արժեհամակարգային, նշանային խոսքեր եւ նշանային երեւույթներ։ Եվ այսօր կինոյի օրը չկարեւորել չեմ կարող, ուղղակի կրկնեմ։ Ես ցանկություն ունեի առաջարկել, այո, որ տոնը կոչվի կինոյի եւ թատրոնի օր, ինչպես տիկին Մակունցն առաջարկեց։ Եթե իմ գործընկերները չեն առարկի, դա ավելի հարգանք կլինի նաեւ թատրոնի ներկայացուցիչների նկատմամբ, որովհետեւ դրանք խիստ կապակցված են։ Թատրոնի հզոր արվեստագետները նաեւ ֆիլմերում են նկարահանվել, եւ սա, կարելի է ասել, մեկ ընդհանուր ֆոնով պետք է նայել։

Եվ մյուսը. մեր ընդհանուր այս հարաբերությունների հարթությունների մեջ այլեւս կարեւորենք երեւույթը, ոչ թե՝ եթե ընդդիմությունն է առաջարկել, ուրեմն, պետք է մերժել։ Դուրս գանք այս եզրույթից այլեւս եւ նայենք երեւույթներին համազգային տեսակետից, համամարդկային տեսակետից եւ մեր խնդիրների տեսակետից։

Սա օրն է, որ նշելով եռատոնը, Շուշիի ազատագրման օրը, ես կոչ եմ անում մեզ բոլորիս, որ ավելի զգոն լինենք, ավելի համախմբված լինենք եւ արտաքին մարտահրավերներին պատրաստ լինենք միասին, ոչ թե միայն ընդդիմություն կամ միայն իշխանություն տիրույթում։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արմեն Խաչատրյան։ Արմեն Խաչատրյանը դահլիճում չի։ Արման Աբովյան։

Ա.ԱԲՈՎՅԱՆ

-Եվս մեկ անգամ ողջունում եմ բոլոր գործընկերներիս։ Գիտեք, երբ այսօր լսում էի քննարկումները՝ կինոյի տոնի հետ կապված, ինձ մոտ մի տպավորություն ստեղծվեց, որ կա մի փոքր թյուրըմբռնում, որովհետեւ երբ նշվում է, որ Հայաստանում տոնում են, օրինակ՝ միջազգային, հա՞, չգիտեմ՝ կինոյի օրը, Լյումիեր եղբայրների օրինակը բերվեց։ Այստեղ կա մի պուճուրիկ թյուրըմբռնում. տոնի անվանումը ՝ հայկական, հայ կինոյի տոնը։ Ավելորդ է բացատրել եւ պատմել, թե, առհասարակ, կինոարվեստն ի՞նչ դերակատարում ունի ազգերի, ժողովրդի թե՛ ինքնությունը պաշտպանելու գործում, թե՛, առհասարակ, ավելի պոպուլյար եւ, ինչո՞ւ ոչ, որոշակի, սենց, նոր, հա՞, բառն օգտագործեմ, PR-ի պահով ամբողջ աշխարհում։ Սակայն այսօր ես ավելի, հիմա ավելի կսեւեռվեի այն, ինչո՞ւ ոչ, բարոյական պարտքի, որը, ըստ երեւույթին, այս տոնը նշելով, այս տոնը, ավելի ճիշտ, տոնացույցում ընդգրկելով՝ մենք կտանք բոլոր այն մարդկանց, որոնք հայկական կինոյի միջոցով կարողացել են ամբողջ աշխարհին ցույց տալ, թե մենք ով ենք. Մհեր Մկրտչյան, Սոս Սարգսյան, բազմաթիվ դերասաններ, բազմաթիվ ռեժիսորներ, եւ ոչ միայն ՀՀ քաղաքացիներ կամ Խորհրդային Միության քաղաքացիներ, այլ բոլոր այն հայերը, որոնք կինոյի միջոցով կարողացել են ցույց տալ, թե մենք ով ենք։

Դուք, վստահաբար, կհիշեք՝ ի՞նչ աղմուկ է բարձրացվում, երբ հայկական ֆիլմերը, ոչ միայն նկարված Հայաստանում, ուզում եմ միանգամից ընդգծել, հայկական ֆիլմերը, որոնք, օրինակ՝ պատմում են ցեղասպանության մասին, ինչ աղմուկ են բարձրացնում ամբողջ աշխարհում։ «Promise» ֆիլմը հիշում եք, չէ՞, թուրքերն ինչ արշավ էին սկսել, որ այդ ֆիլմը չընդգրկվի տարբեր միջազգային հարթակներում։

Կներեք, մի վայրկյան ու վերջացնում եմ։

Եվս մեկ անգամ կրկնում եմ, հայկական կինոյի օրը, ինչո՞ւ ոչ, մեր բարոյական պարտքի վերադարձն է։ Շնորհակալություն։

Կոչ եմ անում բոլորին՝ քվեարկել կողմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Աննա Կոստանյան։

Ա.ԿՈՍՏԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի գործընկերներ, կրկին կոչ անելով, որպեսզի կողմ քվեարկեք այս նախագծին, ես ուզում եմ մատնանշել մի կարեւոր հանգամանք եւս։ Հայկական կինոյի օր հայկական տոների օրացույցում ունենալը կարեւոր է նաեւ այնքանով, որ այս օրը համաժողովրդական տոն կլինի ոչ միայն Երեւանում, այլ նաեւ մարզերում բնակվող մեր հարյուր հազարավոր բնակիչների համար,  քանի որ մեր քաղաքացիները, ովքեր մարզերում են, չեմ վախենա շեշտել, որ կտրված են կինոմշակույթից, կինոարվեստից եւ, ինչո՞ւ չէ, մասամբ կինոթատրոններից։ Եվ հայկական կինոյի օրը կինոյի տոնի միջոցով փորձ ենք անելու հենց մարզերի բնակիչներին հաղորդակից դարձնել հայկական կինոարվեստին։

Բավականին ծանրակշիռ պատճառ է, որպեսզի նմանօրինակ տոն ունենալու համար մենք նաեւ կարողանանք այս օրը չկտրվել աշխատանքային մեր գրաֆիկից։ Եվ սա ոչ մի կերպ չի պարտավորեցնում պետությանը, որպեսզի այս օրը հանրահռչակվի որպես ոչ աշխատանքային օր։

Չկա հնարավորություն, որպեսզի ցուցադրենք այն ֆիլմերը, որոնք հայկական կինոժառանգության մեծ արժեքներ են, եւ այս կերպ եւս հայկական կինոժառանգության մասին հանրահռչակենք ոչ միայն ՀՀ սահմաններից դուրս, այլ պարզապես մեր մարզերի բնակիչների համար։ Չունենք հնարավորություն նաեւ, որպեսզի ցուցադրվի, թե ինչպիսի շուքով է նշվել 1987թ. «Հայկինո. անվերջանալի պատմություն» փաստավավերագրական ֆիլմը, որտեղ հստակ պատկերվում է, թե հայ ժողովուրդն ինչպիսի մեծ շուքով է անդրադարձ կատարում հայկական կինոյին եւ հայկական կինոժառանգության պահպանմանը։

Կինոն պետք է դիտարկվի որպես առանձին արժեք եւ ոչ միայն գումար վաստակելու համար, ինչպես ողջ աշխարհի զարգացած կինոարդյունաբերություն ունեցող երկրներում, այլեւ կինոյի զարգացման համատեքստում պետք է անդրադարձ կատարենք թե՛ ֆիլմի պահպանությանը, թե՛ ազգային կինոֆոնդին, կինեմատոգրաֆիայի ոլորտում պետական քաղաքականության սկզբունքներին եւ պետության աջակցությանը, ՀՀ կողմից լիազորված պետական կառավարման մարմինների վերաձեւավորմանը՝ այս կերպ կարեւորելով նաեւ կինոարդյունաբերությունը ՀՀ-ում։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Սոֆիա Հովսեփյան։

Ս.ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի գործընկերներ, կուզեմ խոսել մի կարեւոր երեւույթի մասին, որը, ցավոք, մեր երկրում նորից խնդիր է դարձել, եւ մենք չենք կարող որեւէ կերպ աշխարհին ներկայացնել մերը, քանի դեռ մենք ինքներս չենք ճանաչել մեր ունեցածը, մեր ազգայինը եւ մեր արժեքները։ Եվ եթե մենք խոսում ենք, որ միջազգային տոների մեջ մենք կարող ենք չիրացվել, եթե առանձնացնում ենք, եւ մեկուսանանք, ապա դա թյուր կարծիք է։ Մենք կարող ենք աշխարհին ներկայացնել մերը միայն այն ժամանակ, երբ մերը ճանաչում եւ գնահատում ենք։ Եվ գնահատելիս նոր կկարողանանք շատ վստահ խոսել, որ իրապես մենք ունենք ազգային արժեքներ, որոնք կարող ենք ցույց տալ եւ ներկայանալ որպես հայ մարդ, որպես ստեղծարար եւ, ինչո՞ւ չէ, նաեւ գյուտարար ազգ։

Երբ մենք խոսում ենք քաղաքացու օրվա մասին ու անընդհատ շեշտում ենք, թե ինչպես մոտեցան մյուս քաղաքական ուժերը, մենք չպետք է սա վերցնենք մեզ համար օրինակ, միգուցե իրենք իրենց արդարացումն ունեն։ Բայց մեզ համար քաղաքացու օրվա կարեւորությունը նաեւ նմանատիպ տոների գնահատման մեջ է։ Չմոռանանք, որ ընդամենը մի երկու ամիս առաջ Թումանյանի ծննդյան օրը, երբ կառավարության մակարդակով եւ հեռավոր գյուղերում անգամ երեխաները, ամեն մեկը մի քառատող էին ասում Թումանյանից, ամբողջ հայ ազգը տոնեց այդ օրը։ Եվ սա հենց քաղաքացու գիտակցության բարձրացման կարեւոր օրերից մեկն էր։ Եվ եթե մենք նմանատիպ տոներով կարողանանք մեր գիտակցությունը բարձրացնել, ապա վստահեցնում եմ ձեզ, որ իրապես մեր տոնը, որը մենք կունենանք՝ քաղաքացու օրվան նվիրված, սա կլինի այն նպատակը, որին մենք ձգտում ենք հասնել։

Եվ, վերջապես, հայ կինոյի օրվա հետ կապված, երբ մտավախություն ունենք, որ հայ ճարտարապետները կարող են գալ, մյուս գործիչները, հա՞, ամեն մեկը կուզենան իրենց, այսպես ասած, ոլորտն առանձնացնել, իսկ ինչի՞ց ենք մենք վախենում, ո՞վ է ճանաչում հայ ճարտարապետությունն այսօր աշխարհում։ Եվ եթե մենք չենք ճանաչում, ինչո՞ւ ենք վախենում, որ մեկ օր էլ տանք հայ ճարտարապետների օրը, հա՞, կամ ճարտարագիտության օրը եւ ներկայանանք աշխարհին։ Շնորհակալություն։ Հուսով եմ՝ հաշվի կառնեք այս հանգամանքները։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հրաչյա Հակոբյան։

Հ.ՀԱԿՈԲՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Նախ՝ ասեմ՝ միանշանակ կողմ եմ, որպեսզի մենք ունենանք հայ կինոյի օր, բայց մի փոքր կիսվեմ մտավախություններովս ։ Չեմ ուզենա, որ այդ օրը, ուղղակի, լինի տոն եւ այդ օրը, ուղղակի, կինոգործիչները հավաքվեն, նշեն, ուրախանան, իրար մրցանակներ տան, շնորհավորեն եւ այդքանով տոնն ավարտվի, օրվա նշանակությունը միայն լինի դա։ Ես շատ կուզենամ, որպեսզի այդ օրը լինեն այնպիսի միջոցառումներ, որպեսզի, այո, հայ կինոն մի քայլ առաջ գնա։

Ալեն Սիմոնյանը քիչ առաջ այստեղ ասաց, որ նախորդ տարիների ընթացքում իշխանությունները ոչինչ չեն արել, որպեսզի հայ կինոն զարգանա, ես կասեմ ավելին, հնարավորինս արել են, որպեսզի չզարգանա հայ կինոն, դեգրադացվի։ Ես շատ կուզեմ, ուղղակի, որպեսզի լինեն այնպիսի միջոցառումներ, որ հայ կինոն զարգանա։

Քանի որ առիթ է հանդիսացել կինոյի մասին խոսել, ուղղակի, կոչ կանեմ Կառավարության ներկայացուցչին կամ ներկայացուցիչներին, որպեսզի ուշադրություն դարձնեն մի փաստի վրա, մի հանգամանքի վրա։ Այսօր մեր կինոյի հետ կապված՝ ունենք մի, այսպես ասած, ընկերություն, ով իրավահաջորդն է «Հայֆիլմ»-ի, դա «Ազգային կինոկենտրոն»-ն է, եւ այսօր «Ազգային կինոկենտրոն»-ը չունի շենք։ Ազգային կինոկենտրոնն այսօր վարձակալում է տարածք, Ազգային կինոկենտրոնն ունի իր սեփական տարածքը, բայց այնպիսի ոչ բարվոք վիճակում է գտնվում այդ տարածքը, որ այդ մարդիկ չեն կարողանում այդտեղ աշխատել։ Խնդրում եմ միջոցներ տրամադրել, որ այդ ընկերությունը, այդ «Ազգային կինոկենտրոն»-ը կարողանա տեղակայվել մի վայրում, այլ ոչ քոչվորի նման, հա՞, մի տեղից հանեն, գնա էն մյուս տեղը։ Խնդրում եմ ուշադրություն դարձրեք դրա վրա։ Շնորհակալություն, ես միանշանակ կողմ եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շատ լավ։ Մտքերի փոխանակության փուլն ավարտեցինք, անցնենք եզրափակիչ ելույթներին։

Անհրաժեշտություն տեսնո՞ւմ եք, պրն փոխնախարար։ Համեցեք: Մշակույթի նախարարի տեղակալ՝ Վահե Բուդումյան։

Վ.ԲՈՒԴՈՒՄՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ։ Ելույթիս հետ կապված արձագանքների եւ մտքերի հետ կապված՝ ես եզրափակիչ ելույթում կուզենայի մի քանի մտքի անդրադառնալ, թեեւ պրն Մելքումյանն ակնկալում էր, որ տվյալներ նաեւ կհնչեն, բայց պատրաստեմ, ուղղակի հետո կկապվենք եւ կտրամադրեմ։

Պատմական անդրադարձը, որ ես նպատակահարմար գտա ներկայացնել, ուղղակի, ինքնանպատակ չէր։ Դա ասվեց, քանի որ հիմնավորումն էր պատմական։ Ես հարմար գտա նաեւ ներկայացնել այդ պատմական համատեքստը՝ վիճարկելու համար, որ գուցեեւ պատմական հիմնավորումը նպատակահարմար չէ կամ լիովին նպատակահարմար չէ սահմանելու համար տոնը որպես հայ կինոյի օր։

Երկրորդը. Ոստիկանության օրվա հետ կապված՝ արդեն ասվեց, որ Ոստիկանության օրը սահմանված է Կառավարության որոշմամբ, սակայն կուզեի եւս մեկ անգամ շեշտել, որ սա չի նշանակում, որ եթե կա իրավական ակտերի տարբերություն, մեկը՝ Կառավարության որոշում , մեկը՝ օրենք, դա ենթադրում է նաեւ օրերի եւ տոների միջեւ նշանակությունների տարբերություն։ Եվ այո, օրենքով Կառավարությունը կարող է սահմանել տոներ, ինչպես ասվում է հոդված 18-ում, եւ հակառակը, օրենքով կարող են սահմանվել նաեւ մասնագիտական օրեր, ինչպես, օրինակ՝ ուսուցչի օրը։

Երրորդը. պրն Սիմոնյանը շատ տեղին նկատեց, որ եթե համայնքի ցանկությունն է, ուրեմն, կարելի է ընդառաջել։ Ես կողմ եմ այս մոտեցմանը, բայց կառաջարկեմ նաեւ նույն մոտեցումը կիրառել բոլոր մյուս համայնքների հանդեպ։ Եվ եթե, օրինակ՝ այո, թատրոն, թատերական համայնքը ներկայացնի ցանկություն՝ ունենալ հունվարի 22-ը, որը 1922թ. Մայր թատրոնի հիմնադրման օրն է, ուրեմն, եւս ունենալ, ասենք թե, թատրոնի օր, եւ նույն տրամաբանությամբ՝ բոլոր ոլորտների հետ կապված։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Տիկին Կոստանյան։ Անհրաժեշտություն չեք տեսնո՞ւմ։

Տիկին Զոհրաբյա՞ն: Համեցեք։

Ն.ԶՈՀՐԱԲՅԱՆ

-Շնորհակալություն խորհրդարանին շահագրգիռ քննարկման համար։ Բարի օր վետերաններին, դպրոցականներին, ուսուցիչներին։

Շատ հակիրճ, ի՞նչ էի ուզում ասել, մոռացա, վետերանների անունը տվեցի։ Հա, ինչո՞ւ, տիկին Մակուց, կարեւոր առաջարկ եք անում՝ թատրոնի օր, բայց ես չեմ կարծում, որ թատերական համայնքը համաձայն կլինի ապրիլի 16-ի օրվա հետ կապված, որովհետեւ մենք հիմնավորել ենք, թե ինչո՞ւ կինոյի օրը՝ այդ օրը։ Հիմա, եթե վերցնենք, ես միանշանակ կողմ եմ, որ թատրոնի օր էլ ունենանք, որովհետեւ թատերական էն ժառանգությունը, որ ունենք, բայց թատրոնի օր որը՞ պիտի նշենք, օրինակ՝ ո՞ր օրը պիտի վերցնենք, ինչպես ասվեց՝ հունվարի 22-ը՞, թե՞ մեր թվարկությունից առաջ առաջին հազարամյակը, երբ Գիսանե եւ Անահիտ աստվածուհիներին նվիրված՝ մենք անում էինք թատերական ծիսակատարություններ, թե՞ մեր թվարկությունից առաջ 53 թվականը, երբ Արտավազդ Բ թագավորը կառուցեց Արտաշատում հելլենիստական ամֆիթատրոն, եւ ինչպես արդեն նշվեց, էնտեղ ցուցադրվեց Եվրիպիդեսի «Բաքոսուհիները»։

Ինձ դիմել է կինոհամայնքը։ Կինոհամայնքի առաջարկն է սա եղել։ Պատրաստ ենք թատերական գործիչների համայնքի հետ եւս քննարկել եւ, այո, եթե հնարավորություն կլինի, իրենք նրանց հետ կտեսնեն միավորման հնարավորություն, առաջինից երկրորդ ընթերցմամբ ես իրենց տեսակետը կներկայացնեմ։

Ինչ վերաբերում է չգիտեմ ում կողմից հնչած տեսակետին, որ մենք ունենք թարգմանչաց տոն, բայց արդյո՞ք մենք ունենք լավ թարգմանական գրականություն։ Ոչ, չունենք այդ գրականությունն ամբողջական, ինչ պիտի ունենայինք, այո, որովհետեւ, համաձայն եմ ձեզ հետ, տարիներ շարունակ այս գործում պետությունն իր պոզիտիվ դերակատարությունը չի կատարել։ Եթե չլիներ, օրինակ, իմ ամուսնու քաղաքացիական խիզախությունը եւ հանճարը, այսօր մենք չէինք ունենա նաեւ Ջեյմս Ջոյսի «Ուլիսես»-ը, այսօր մենք չէինք ունենա նաեւ Էզրա Փաունդ, այսօր մենք չէինք ունենա էլիոթ, մենք չէինք ունենա նաեւ Ֆոլքներ, չէինք ունենա նաեւ բազմաթիվ այլ ստեղծագործություններ, որովհետեւ պետությունը ոչ միայն իր ձեռքերը լվացել էր, այլեւս տարիներ շարունակ թքած է ունեցել։ Բայց ես հույս ունեմ, որ մենք այդ թքած ունենալու ավանդույթները չպիտի շարունակենք եւ, այո, պետությունը նման նախաձեռնությունները ոչ միայն պիտի իր հովանու ներքո անի, այլեւ պիտի անի առավելագույնը, որ, այո, թարգմանչաց տոնին ընդառաջ մենք կարողանանք սեղանին դնել բարձրարվեստ թարգմանական գրականություն, որովհետեւ այն գրականությունը, որը չի ստանում թարմ արյուն, ճահճանում է, նեխում է, եւ գուսաններին մենք սկսում ենք համարել հայ պոեզիայի եւ հայ արձակի գագաթ։ Սա մեծ թեմա է, որ ես հիմա չեմ ցանկանում քննարկել։

Այդուհանդերձ, շնորհակալ եմ շահագրգիռ քննարկման համար։ Ես հույս ունեմ, որ նախաձեռնությունը կարժանանա խորհրդարանի դրական քվեարկությանը։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարցի քննարկումն ավարտեցինք։

Այժմ քննարկում ենք Կառավարության կողմից ներկայացված «ՀՀ հարկային օրենսգրքում լրացում եւ փոփոխություն կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։

Հիմնական զեկուցող՝ բնապահպանության նախարար Էրիկ Գրիգորյան։ Համեցեք, պրն Գրիգորյան։

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Բարեւ ձեզ։ Հարգելի ԱԺ նախագահ, հարգելի պատգամավորներ, հարգելի հյուրեր, ձեզ եմ ներկայացնում «Հարկային օրենսգրքում լրացում եւ փոփոխություն կատարելու մասին» ՀՀ օրենքի նախագիծը։

Քննարկվող նախագծով առաջարկվում է ՀՀ հարկային օրենսգրքի 64-րդ հոդվածում ԱԱՀ-ից ազատվող ցանկում ընդգրկել նաեւ բացառապես էլեկտրական մեքենաներով, էլեկտրական շարժիչով աշխատող տրանսպորտային միջոցների ներմուծումը եւ / կամ օտարումը մինչեւ 2022թ. հունվարի 1-ը։

Նախագծի նպատակը բնապահպանական է՝ միտված շրջակա միջավայրի աղտոտման նվազեցմանը, մասնավորապես՝ մթնոլորտային օդի նվազեցմանը, սակայն ունի նաեւ մուլտիպլիկատիվ մի քանի ազդեցություններ։ Մասնավորապես, նախագծի ընդունումը կխթանի ՀՀ էներգետիկ անվտանգությունը, ինչպես նաեւ նախադրյալներ կստեղծի բարձր տեխնոլոգիական զարգացման համար այս ոլորտում եւ հնարավորություն կտա նաեւ արտադրված էլեկտրաէներգիայի առավել հարմարավետ բաշխում ունենալ գիշերային եւ ցերեկային ժամերին։ Ընդհանուր առմամբ, նախորդ երկու տարիներին ներմուծված էլեկտրամեքենաների քանակը բավական սահմանափակ է եղել, սահմանափակվել է 2-3 տասնյակով։ Ի տարբերություն եվրոպական եւ մեր հարեւան բազմաթիվ երկրների՝ ցանկանում եմ նշել, օրինակ՝ որ մեր հարեւան Վրաստանը նախատեսում է առաջիկա 10 տարվա մեջ էլեկտրական մեքենաների ծավալը հասցնել 90%-ի, եւ 2019թ. արդեն նախատեսվում է մոտ 2000 էլեկտրամեքենաների ներմուծում։

Այս նախագծի ընդունումը, կարծում ենք, որ ոչ միայն բնապահպանական հարցեր է լուծում, այլ նաեւ որոշակի տնտեսական եւ սոցիալական հարցեր։

Նախագիծը քննարկվել է համապատասխան հանձնաժողովում, ստացել է դրական եզրակացություն։ Ընդհանուր առմամբ, այսքանը։ Եթե լինեն հարցեր, ուրախ կլինեմ պատասխանել։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարցերի համար խնդրում եմ հերթագրվել։ Հերթագրում։

Արտյոմ Ծառուկյան, համեցեք։

Ա.ԾԱՌՈՒԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն նախարար, հանձնաժողովի քննարկման ժամանակ այդ հարցը ներկայացրեցի, հիմա ձեզ եմ ուզում ներկայացնել եւ նաեւ ձեր կարծիքը լսել։

Ուրեմն, քանի՞ մեքենա այսօր ունի նախարարությունն իր հաշվեկշռում, եւ այդ մեքենաներից պլանավորում եք արդյո՞ք անցնել էլեկտրական շարժիչով մեքենաների, թե՞ չէ, որովհետեւ եթե որպես բնապահպանության նախարար առաջնայնություն եք տալիս օդի աղտոտվածության դեմ պայքարին, որի մասով խրախուսում ենք էլեկտրական շարժիչով մեքենաների ներմուծումը, ինչի արդյունքում ԱԱՀ-ից ազատում ենք, չեք կարծո՞ւմ, որ դուք՝ որպես նախարար, առաջինը պետք է օրինակ ծառայեք։

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար։ Տեղեկացնեմ, որ Բնապահպանության նախարարության աշխատակազմում գտնվող մեքենաների մեծ մասն արդեն կրճատվել է, ընդհանրապես։

Իսկ էլեկտրամոբիլների ներդրման հետ կապված մենք միացել ենք գլոբալ «Electric Mobility», այսպես կոչված, գործընթացին, որն իրականացվում է ՄԱԿ-ի բնապահպանական ծրագրի ներքո, ունենք համապատասխան նաեւ դրամաշնորհային գումարներ՝ մոտ 700 հազար դոլարի կարգի, եւ ներկայացրել ենք ծրագիր, որը կլինի աշխարհում առաջինը, եւ ծրագրով առաջարկում ենք, որպեսզի ամբողջ Կառավարությունն անցնի էլեկտրամեքենաների։ Ծրագրի նախնական փաստաթուղթն ուղարկվել է արդեն Գլոբալ էկոլոգիական հիմնադրամ, որն այս ծրագիրը կֆինանսավորի։ Այս տարվա վերջում, եթե ընթացակարգերը պահպանենք, ոչ միայն բնապահպանության նախարարը, այլ Կառավարության բոլոր նախարարները կնստեն էլեկտրամեքենաներ, եւ այդ ամենը կիրականացվի Բնապահպանական դրամաշնորհային ծրագրի շրջանակներում։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանքի համար՝ Արտյոմ Ծառուկյան։

Ա.ԾԱՌՈՒԿՅԱՆ

-Շատ ողջունելի բան եք ասում, նաեւ սրան ուզում եմ հավելել, որ այսօր տեխնոլոգիաներն այնպես են զարգանում, որ, օրինակ՝ եթե համեմատեք այն մեքենաները, որ այսօր Կառավարությունը գնում է, գումարային արժեքով այդ նույն մեքենայի՝ էլեկտրական շարժիչով գնումը, օրինակ՝ Չինաստանից, շատ չնչին տարբերություն է տալու։ Դրա համար կարելի է, ասենք՝ այդ հատվածով էլ ուսումնասիրել, եւ առանց դրամաշնորհի էլ մեր Կառավարությունը, կարծում եմ՝ ի զորու է այդ խնդիրը լուծել։ Շնորհակալություն։

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ընդհանրապես, էլեկտրամեքենաների զարգացումը շատ արագ տեմպերով է ընթանում, կարծում եմ՝ իմ գործընկեր Հակոբ Արշակյանն ավելի մանրամասն, միգուցե, այս մասին կարող է ասել։ Բայց ակնկալվում է, որ հաջորդ տասնամյակ, եթե նախորդ տասնամյակում ավելի շատ սմարթֆոնների զարգացման ուղղությամբ էր տեխնոլոգիական զարգացումը, այս տասնամյակն ավելի շուտ էլեկտրամեքենաների եւ նմանատիպ տեխնոլոգիաների զարգացման կլինի։ Այս որոշման ընդունումը նաեւ հնարավորություն կտա տեխնոլոգիապես եւ գիտականորեն այս ոլորտը զարգացնել Հայաստանում։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Սարգիս Խանդանյան։

Ս.ԽԱՆԴԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն նախարար, կուզենայի ազդեցության գնահատականի մասին խոսեիք։ Ձեր կարծիքով՝ այս փոփոխությամբ առաջիկա տարիներին որքա՞ն էլեկտրամոբիլ հնարավոր կլինի ներկրել Հայաստան, եւ արդյո՞ք կա պատկերացում, օրինակ՝ առաջիկա 5 տարում Հայաստանում որքա՞ն կկազմի էլեկտրամոբիլների ծավալն ընդհանուր շուկայում։ Շնորհակալություն։

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար։ Նախապես նախագծով նախատեսվում էր, որպեսզի այս արտոնությունը տրվի մինչեւ 2030թ., սակայն հաշվի առնելով, թե ինչ արագությամբ է էլեկտրամոբիլների շուկան զարգանում, մասնավորապես, եվրոպական որոշ երկրներում արդեն գերազանցում է մեքենաների 50%-ը, եթե չեմ սխալվում, Նորվեգիայում, մասնավորապես մոտ է այդ թվին, մենք նպատակահարմար գտանք այս երկու տարում նախագիծն անել եւ ըստ զարգացումների տեսնել, միգուցե, հետո նույնպես կարիք կլինի կամ արդեն շուկան ինքը կկարգավորի։

Թվերը նշեցի. 2017թ.՝ 28, եթե չեմ սխալվում, 2018թ. 32 մեքենա է ներմուծվել, հիմնականում՝ օգտագործված մեքենաներ։

Կանխատեսումները, որ մենք վերլուծություններով արել ենք 1 տարվա կտրվածքով, ենթադրում ենք, որ թիվն առնվազն 10 անգամ կավելանա, այսինքն՝ 1000 %-ի չափով աճ կգրանցենք՝ կախված, թե օրենքը երբ ուժի մեջ կմտնի։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք չկա՞: Արման Աբովյան։

Ա.ԱԲՈՎՅԱՆ

-Բարեւ ձեզ, շատ ողջունելի նախաձեռնություն է, իհարկե, սակայն երկու հարց։

Հարց համար 1. նախատեսվում է արդյո՞ք որոշակի արտոնություններ տալ տեխսպասարկման կենտրոնների բացման համար, որովհետեւ մենք գիտենք, որ եթե էլեկտրամեքենաները գալիս են, դա բացարձակ ուրիշ մեխանիզմ է, բացարձակ ուրիշ համակարգ է, եւ խնդիր է հիմնականում, որը Վաստանում արդեն իսկ ծագել է, եւ այնտեղ շուտափույթ լուծում են՝ տալով նաեւ հարկային արտոնություններ եւ այլն, եւ այլն, եւ մասնավոր բիզնեսը՝ բացի տեխսպասարկման այդ կենտրոնները։ Առաջին հարցը. դիտարկում եք դուք արդյո՞ք նաեւ տեխսպասարկման կենտրոնների բացման համար որոշակի արտոնություններ։

Հարց համար 2. գոյություն ունե՞ն կանխատեսումներ, թե մինչեւ 2022 թվականը, հա՞, ասացիք, որքա՞ն կլինի էլեկտրական մեքենաների կշիռը Հայաստանում։ Շնորհակալություն։

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար։ Տեխսպասարկման մասով այս նախագծի շրջանակներում որեւէ բան ներառված չէ, սակայն, կրկին, մենք զուգահեռ որոշակի աշխատանքներ ենք կատարում, մասնավորապես, այդ ծրագրի շրջանակներում մեկ հասարակական կազմակերպություն արդեն սկսել է որոշակի աշխատանքներ, եւ սարքերը, որոնցով պետք է լիցքավորում իրականացնի, այդտեղ սպասարկման որոշակի աշխատանք է իրականացնելու։

Նաեւ նշեմ, որ հունվարի 25-ին մենք Երեւանի վերաբերյալ լայնածավալ 6.3 մլն դոլարանոց ծրագիր ենք ներկայացրել մեր գործընկերներին, որի շրջանակներում մեծ բաղադրիչ կա էլեկտրամեքենաների ենթակառուցվածքների աջակցման եւ տեխսպասարկման կարողությունների ստեղծման մասով։ Կրկին այդ ծրագրի շրջանակներում որոշակի կարողություններ կձեւավորվեն, բայց այստեղ ավելի շուտ տեխսպասարկումը տեխնոլոգիական  եւ գիտատար կլինի, կարծում ենք, քան մեր ընդհանուր ընդունված տեխսպասարկման կետերը, որոնք մենք սովոր ենք տեսնել, բայց այս նախագծով դա չի նախատեսվում։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Արձագանքո՞ւմ եք, պրն Աբովյան։ Խնդրեմ։

Ա.ԱԲՈՎՅԱՆ

-Ես հատուկ ուսումնասիրել էի տեխսպասարկման կենտրոնների գործունեության այդ հարցը, եւ վերցնելով նույն եվրոպական փորձը, օրինակ՝ Հոլանդիայում, Ֆրանսիայում, տեխսպասարկման կենտրոնները, որոնք մասնագիտացված չեն, օրինակ՝ «Տեսլա»-ի մեջ են, «Byd»-ի մեջ են, չգիտեմ՝ «Ռենո»-ի մեջ են, սենց, ունիվերսալները, իրենք նույնիսկ Եվրոպայում, իսկ մենք գիտենք՝ այնտեղ ինչ կոշտ հարկային է քաղաքականությունը, նույնիսկ այնտեղ հարկերի նվազագույն այդ չափանիշն է, կարծում եմ՝ իմաստ կա նաեւ իրենց փորձն ուսումնասիրել։ Շնորհակալություն։

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ։ Կարծում եմ՝ այս ոլորտի հետ կապված, եթե գաղափարներ ունեք եւ նաեւ ուսումնասիրություն եք արել, միգուցե, դուք կարող եք որոշակի առաջարկով հանդես գալ։ Սակայն այս պահին, քանի որ նոր ոլորտ է եւ նոր շուկա մտնողները, ինչպես նաեւ նոր մեքենա ձեռք բերողները որոշակի լրացուցիչ տնտեսական ռիսկեր են կրում, այս նախագիծը նաեւ միտված է որոշ չափով չեզոքացնել այդ ռիսկերը։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հաջորդ հարցի համար՝ Արմեն Փամբուխչյան։ Խնդրեմ, պրն Փամբուկչյան։

Ա.ՓԱՄԲՈՒԽՉՅԱՆ

-Պրն նախարար, հիանալի գաղափար է։ Ես ինքս մասնակցել եմ հանձնաժողովին, որ կազմվել էր հանձնաժողով, քննարկվում էր այս հարցը, ես կարծում եմ, որ նաեւ իր հետեւից զարգացնելու է այլ ենթակառուցվածքներ։ Բայց ամեն դեպքում երկու հարց կա, քննարկումների ժամանակ այդ հարցը հաճախ էր հնչում. արդյո՞ք կա ինչ-որ կարգավորում հիբրիդ մեքենաների մասով, եւ վերաբերում է բոլոր տրանսպորտային միջոցների՞ն, թե՞ միայն թեթեւ մարդատար մեքենաներին։ Շնորհակալություն։

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար։ Հիբրիդ մեքենաների համար կա կարգավորում նույն Հարկային օրենսգրքով՝ կապված մթնոլորտային օդ արտանետվող արտանետումների համար վճարների մասով, որտեղ հիբրիդ մեքենաները, ինչպես նաեւ էլեկտրամեքենաներն ազատված են շրջակա միջավայրի շարժական աղբյուրներից մթնոլորտ արտանետվող օդի համար արտանետման վճարներից։

Իսկ մյուս կարգավորումների մասով այս պահի դրությամբ լրացուցիչ որեւէ բան չեմ կարող ասել, որովհետեւ հիբրիդ մեքենաների հետ կապված՝ գիտեք, որ հիբրիդ մեքենաները եւ՛ կարող են օգտագործվել վառելիքով, եւ՛ կարող են օգտագործվել գեներատորներով։ Շատ դժվար կլինի հաշվարկել, թե ո՞ր մասն է այդ էլեկտրական շարժիչներով աշխատանքը եւ ո՞ր մասից են արտանետումները տեղի ունենում, այդ պատճառով այս նախագծի մեջ դա ներառված չէ։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Արձագանքի համար՝ Արմեն Փամբուխչյան։

Ա.ՓԱՄԲՈՒԽՉՅԱՆ

-Եվ մյուս հարցը, որ վերաբերում է բոլոր տրանսպորտային միջոցների՞ն, թե՞ միայն թեթեւ մարդատար մեքենաներին։

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Այստեղ ըստ ներմուծման կոդերի՝ երեք խումբ կա գրված։ Դա, ընդհանրապես, մինչեւ 10 հոգու համար նախատեսված շարժական մեքենաներ են, որոնք ամբողջովին էլեկտրամեքենաներով են աշխատում, սա նաեւ այլ մեքենաներ են, կոդով 87-03 ընդհանուր կոդ է, ինչպես նաեւ մոտոցիկլետները, մոպեդները եւ հեծանիվները, որոնք էլեկտրական շարժիչով են գործի դրվում։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Միքայել Մելքումյան։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Պրն Գրիգորյան, մի քանի հարցեր ունեմ։ Նախ` հետեւյալը. ես փաստաթղթին ծանոթացա, այնտեղ այսպիսի մի կետ կար, որ այլ երկրներում փորձել էին անվճար կայանատեղեր տրամադրել էլեկտրամոբիլներին, եւ մեզ մոտ դա, իբր, չի աշխատում։

Ես կխնդրեի պարզաբանում տալ, այդ հիմնավորման մեջ էլ կա, որեւէ մի փաստաթղթի մեջ՝ դրա հետ կապված, ասենք՝ ի՞նչը չի աշխատել մեզ մոտ, որ այլ երկրներում անվճար կայանատեղեր են տրամադրել էլեկտրամոբիլներին, մեզ մոտ՝ չէ։ Սա՝ մեկ։

Երկրորդը. նախ ի՞նչ արժե այս պահի դրությամբ ամենանվազագույն գինը, որ ներկրվում է մեր հանրապետություն՝ մինիմալ, էն ամենապարզ տեսակի։

Եվ երկրորդ. եթե հանկարծ էնպես ստացվի, որ 2020թ. հունվարի 1-ից մեզ մոտ ԵԱՏՄ մաքսազերծման կանոնները սկսեն աշխատել, իհարկե Աստված չանի, որ դա լինի, մենք շահագրգիռ ենք, որ ավելի երկարաձգենք այդ արտոնությունը մեր հանրապետության համար, բայց եթե ինչ-ինչ ռիսկեր, դուք կանխատեսե՞լ եք դրա ազդեցությունը։ Այսինքն՝ այդ էլեկտրամոբիլների ներկրումն ինքը կավելանա՞ դրա հետ կապված, թե՞ ինչ իրավիճակ կունենանք։ Դրա համար դուք էս գնային էլաստիկության, այսպես կոչված, ազդեցությունը գնահատե՞լ եք, թե՞ չէ։ Որ, միանշանակ, պետք է ողջունել սա, դա փաստ է, բայց ազդեցությունները գնահատել եք, թե՞ չէ։

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար։ Նախ` ասեմ, որ Երեւանի ավագանու 2017թ. 675-Ն որոշմամբ էլեկտրամոբիլներն ազատված են ավտոկայանատեղի համար գանձվող տուրքերից։ Սա արդեն գործում է, դա չի խթանում, որովհետեւ, ի տարբերություն այլ երկրների, ավտոկայանատեղիների համար տարեկան վճարները Հայաստանում այն չափի չեն, որպեսզի խթանիչ գործոն դառնան։

Մաքսատուրքերի հետ կապված. 2020թ. նաեւ ավելի շատ հին մեքենաների հետ առնչվող մաքսատուրքերի փոփոխություն է նախատեսվում, սակայն կարգավորումը մենք տվել ենք ավելացված արժեքի մասով։ Այս պահին 10% մաքսատուրքը մեզ մոտ է, մաքսայինում՝ 15%, այսինքն՝ 5%-ի տարբերություն կլինի, իսկ 20% ավելացված արժեքը մենք, ըստ էության, այս նախագծով առաջարկում ենք հանել, որը ենթադրում ենք, որ էական գործոն կարող է հանդիսանալ, մասնավորապես՝ որոշակի նույն չինական արտադրության մեքենաների համար կամ ճապոնական մեքենաների։

Իսկ գների հետ կապված՝ շուկայում տարբեր գնառաջարկներ կան։ Մասնավորապես, շատ տարածված են «Նիսան» փոքր մեքենաները, եթե չեմ սխալվում՝ 6-8 հազար դոլարի շրջակայքում, բայց միգուցե սխալվեմ, իսկ նոր «Տեսլա» մոդել 3-ի բազային գինը 27 հազար դոլարի շրջանակներում է սկսում։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանքի համար՝ Միքայել Մելքումյան։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Բնականաբար, այդպես չի, որ լրիվ նոր էլեկտրամոբիլներ են մեր համաքաղաքացիները ներկրելու, երեւի ինչ-որ ժամանակ հետո նաեւ ինչ-որ տարիքի ավտոմեքենաներ կներգրավեն։ Բայց, հիմա օգտագործեմ այս հարցի իրավունքով, վերջերս դուք մեր հանրապետությունից միակ պետական բարձրագույն պաշտոնյան եք եղել, որ մասնակցել եք Չինաստանում «Մեկ ճանապարհ, մեկ գոտի» միջոցառմանը, հսկայական, հսկայածավալ միջոցառմանը, ի՞նչ է հաջողվել ձեզ այնտեղ անել եւ ինչո՞ւ ավելի բարձրաստիճան պաշտոնյաներ, ի տարբերության այլ երկրների, հրավիրված չեն եղել։ Դուք ինչպե՞ս կմեկնաբանեք դա։

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար։ Տեղեկացնեմ, որ ՀՀ վարչապետն առաջիկայում մեկնելու է Չինաստան եւ հանդիպում է ունենալու Չինաստանի ղեկավարի հետ, եւ հարցերի շրջանակը, որը ներառում է Հայաստան-Չինաստան համագործակցությունը, այդ ֆորմատով կքննարկվի։

Ինչ վերաբերում է իմ այցին, մենք պայմանավորվածություններ ունեինք Չինաստանի բնապահպանության նախարարի հետ՝ համագործակցության շրջանակի եւ անտառային ադմինիստրացիայի, ստորագրել ենք համագործակցության բավական լայն հուշագիր, ինչպես նաեւ մենք միացել ենք մի շարք երկրների, որոնք «Կանաչ ճանապարհ եւ գոտի» կոալիցիային մաս են կազմում, եւ հանդիսանում ենք այդ գործընթացի  հիմնադիր անդամ, որի շրջանակներում բավական մեծ աշխատանքներ են նախատեսվում, Big Data մեծ պլատֆորմն է ստեղծվում: Բավական լայնածավալ աշխատանքներ կան, եւ լավ, արդյունավետ հանդիպումներ են եղել, եւ արդեն մենք ուղարկել ենք նախագիծ, որը, օրինակ՝ վերաբերում է դեգրադացված հողերում անտառվերականգնման իրական աշխատանքին, որը Հայաստանում կիրականացվի Չինաստանի անտառային ադմինիստրացիայի հետ համատեղ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, հարցերին հատկացված ժամանակը լրացավ, ցավոք սրտի, մյուս գործընկերները չեն կարող այլեւս հարցեր տալ։ Լավ է, իմ հարցի պատասխանը պրն նախարարն արդեն իր խոսքում ասաց։ Ես ժամկետների մասին էի ուզում ձեզ հարցնել՝ ինչո՞վ է երկու տարին պայմանավորված։ Եվ ըստ այդմ, պրն նախարար, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։

Եվ հիմա հարակից զեկուցման համար ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Գեւորգ Պապոյանին։

Գ.ՊԱՊՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Մեծարգո ԱԺ նախագահ, հարգելի գործընկերներ, սիրելի հայրենակիցներ, ԱԺ տնտեսական հարցերի հանձնաժողովի նիստում քննարկվել եւ միաձայն դրական եզրակացության է արժանացել «ՀՀ հարկային օրենսգրքում լրացում եւ փոփոխություն կատարելու մասին» ՀՀ օրենքի նախագիծը, որը, ինչպես պրն նախարարը նշեց, իրենից ներկայացնում է արտոնություն տրամադրել ՀՀ ներմուծվող էլեկտրամոբիլներին։

Սա այն եզակի նախաձեռնություններից է, որի դեպքում մենք արտոնություն ենք տալիս ոչ թե տեղական արտադրողին, այլ ներմուծողին, որովհետեւ այս պարագայում ներմուծողը շատ կարեւոր գործառույթ է իրականացնում, մասնավորապես, դա ինչպես բնապահպանական նշանակություն ունի, այլեւ մի շատ կարեւոր խնդիր ենք մենք սրանով լուծում՝ Հայաստանի էներգետիկ կախվածությունը հետագա տարիներին, հաջորդ տասնամյակում, վստահաբար, էականորեն կիջնի, եթե մենք զանգվածային կերպով անցնենք, առհասարակ, էլեկտրամոբիլների։

Ուզում եմ այս մասով մի կարեւոր հանգամանք եւս ավելացնել, որ մեր հարեւան Վրաստանում արդեն ավելի քան 4000 էլեկտրամոբիլ կա, իսկ Հայաստանում այդ թիվը մի քանի տասնյակ է, այսինքն՝ այս առումով զգալիորեն զիջում ենք։

Օրենքի ընդունումն առաջին հերթին մեսիջ է, մեսիջ է ՀՀ քաղաքացիներին եւ ՀՀ-ում գործունեություն ծավալող բիզնես սուբյեկտներին, որպեսզի նրանք բենզինային, դիզելային շարժիչով մեքենաներից սահուն անցում կատարեն  դեպի էլեկտրամոբիլների։ Կարծում եմ՝ սա պիլոտային ծրագիր է լինելու ինչ-որ տեղ, եւ եթե երկարաժամկետ կտրվածքում մեզ հաջողվի այստեղ բեկումնային փոփոխության ենթարկել, պրն նախարարը նշեց, որ մինչեւ 2030թ. մենք կարող ենք եւս 2 տարով, 5 տարով այդ ծրագիրը շարունակել, մինչեւ հասնենք այն մակարդակին, որ ՀՀ-ում էլեկտրամոբիլները զգալի տեսակարար կշիռ կունենան։

Այս հարցի հետ կապված՝ ցանկանում եմ մի կարեւոր դիտարկում եւս ներկայացնել, որ ծրագիրը, ըստ էության, ՀՀ պետական բյուջեի վրա բեռ չէ, որովհետեւ մենք այս առումով ՀՀ պետական բյուջե տարեկան ընդամենը մի քանի մեքենա ենք ներմուծում, հետեւաբար, այս մի քանի մեքենայից լուրջ գումարներ այս պահին չենք ակնկալում, հետեւաբար, մենք չենք զրկվելու ինչ-որ գումարից, այսինքն՝ չենք կարող զրկվել մի գումարից, որը, այսպես թե այնպես, չկա։

Բացի դրանից, տեղեկացնեմ, որ իմ գործընկեր «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավոր Մերի Գալստյանը կարեւոր առաջարկ է արել, որն ընդունվել է ինչպես նախարարության, այնպես էլ հանձնաժողովի կողմից։ Մասնավորապես, մենք ոչ միայն ներմուծմանն ենք արտոնություն տալիս, այլեւ՝ վաճառքին, ինչը նշանակում է, որ այս գործունեությամբ զբաղվող տնտեսվարող սուբյեկտները եւս կարող են ներմուծել եւ այդ արտոնությամբ վաճառել մեքենաներ։ Այսինքն՝ սա կխթանի նաեւ նոր մեքենաների, նոր էլեկտրամոբիլների ներմուծումը եւ վաճառքը։ Այսքանը, շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Կարող եք նստել, այլեւս հարցեր չեն կարող հնչել։

Այժմ՝ մտքերի փոխանակություն։ Ելույթների համար խնդրում եմ գրանցվել։ Գրանցում։

Հերթագրվել է հինգ պատգամավոր։ Ծովինար Վարդանյան: Համեցեք։

Ծ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի գործընկերներ, կարծում եմ՝ շատ լավ նախաձեռնություն է այս պահին քննարկվում, մանավանդ, այն կարող է մեկնարկ լինել մեր քաղաքացիների եւ մեր կյանքի որակի փոփոխության, եթե այն որպես երկարաժամկետ դիտարկենք։ Ուղղակի, միակ բանը, որ կուզենայի նշել, կարծում եմ՝ ճիշտ կլինի, որպեսզի նախարարությունը եւ բանկային համակարգը քննարկեն եւ իրար հետ մշակեն ավտովարկավորման գործիք էլեկտրամոբիլների մասով, որը շատ ավելի լավ պայմաններով կլինի, որպեսզի եթե այն զուգահեռ լինի, հնարավոր է, որ այս օրենքը շատ ավելի արագ սկսի կիրառության մեջ իրական արդյունքներ տալ։ Շնորհակալ եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Գուրգեն Բաղդասարյան։

Գ.ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն նախարար, ես առաջարկում եմ, եթե հնարավորություն կա, այդ 2,5 տարին ընդհանրապես հանել։ Ինչո՞ւ եմ դա ասում. որովհետեւ, կարծում եմ՝ որպեսզի պետությունն այստեղից-այնտեղից գումար չհայթայթի լցակայաններ սարքելու համար, մասնավորին մեսիջ ուղարկենք, թող մասնավորը հիմիկվանից մտածի։ Բավականին երկարատեւ գործընթաց է դա՝ հա՛մ հողհատկացում, հա՛մ տեղ ընտրելը, թող հիմիկվանից մասնավորն այդ մեսիջը հասկանա եւ արդեն սկսի ներդրումներ անել այդ ոլորտում։ Իսկ 2,5 տարի հիմա մենք տալիս ենք, պոտենցիալ ներդրողը չգիտի՝ այդ ներդրումն անի, հետագայում ի՞նչ ռիսկերի առաջ է ինքը կանգնելու։ Իմ կարծիքով՝ սա սահմանափակում է, եւ հետո՝ էլ ինչո՞ւ պետությունն անի, թող մասնավորը միանգամից հիմիկվանից այդ գործողությունը սկսի մտածել։ Եթե անհրաժեշտություն լինի, սահմանափակումը միշտ էլ կա, կարող ենք ցանկացած պահի սահմանափակումը մտցնել, ի՞նչն է խանգարում։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Միքայել Մելքումյան։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, որ այս օրենսդրական նախագիծը պետք է ընդունվի, դա միանշանակ է, ինձ ուղղակի զարմացնում է, թե ինչո՞ւ հերթական անգամ Վրաստանում այդ ցուցանիշներն այդպես առավել ընդլայնված են, մենք ավելի ուշ ենք հասնում տեղ, միգուցե, տեմպերն այս օրենքով կավելանան։

Բայց, պրն Միրզոյան, առիթն օգտագործելով, ավտոմեքենաների այս օրենսդրական նախաձեռնությունը քննարկելիս, ուզում եմ ձեզ կոչ անել, որ խորհրդարանական բոլոր այն պատվիրակությունները, որոնք ԵԱՏՄ շրջանակներում կլինի, ԱՊՀ, ՕԴեԿաԲե, Հայաստան-Ռուսաստան, Հայաստան-Բելառուս եւ այլն, որպեսզի այսուհետ մենք չուշանանք, որովհետեւ այդ հանդիպումները տարին մեկ անգամ են լինում, մեր բոլոր ջանքերը գործադրենք։ Ես նաեւ կապի մեջ եմ գործադիր իշխանության մեր համապատասխան գործընկերների հետ, որպեսզի կարողանանք նախապատրաստել կամ աջակցել նաեւ ԵԱՏՄ աշնանային բոլոր հանդիպումներում այդ ավտոմեքենաների ներկրման հետ կապված խնդիրը ի նպաստ մեր երկրի, լուծելուն։ Այդպես չի, որ ես 100%-ով ասում եմ, որ մշտական այդպես է լինելու, որովհետեւ Ռուսաստանը, Բելառուսը, նաեւ Ղազախստանն ավտոմեքենաներ են արտադրում, իրենք իրենց շուկան պիտի պաշտպանեն, այսինքն՝ 5-ամյա այդ ժամկետը մոտեցել է։ Բայց հիմա մենք պատրաստ չենք եւ մեր բյուջեն, ասել եմ, 60-70 մլն դոլար միայն մաքսատուրքի գծով կորուստ է ունենալու, գումարած, ես կապի մեջ եմ նաեւ ավտոներկրողների հետ, 15-20 հազար մարդ զբաղված է ոչ միայն ներկրելով, այլեւ դրա շուրջ, ուրեմն,  վերանորոգումներ եւ այլն, եւ այլն, այսօր մենք լուրջ սոցիալական խնդիր կունենանք։ Սա՝ մեկ։

Եվ երկրորդ. օգտագործելով առիթը՝ ասեմ, որ նաեւ մոտ օրերս ես գրավոր կդիմեմ ձեզ, հունիսի 11-ին այստեղ՝ լիագումար նիստերի դահլիճում, մեր հանձնաժողովն արդեն այդ որոշումն ունի, սկզբից որոշել էինք մայիսի վերջին, բայց գործադիրը, որոնց մենք պետք է հրավիրենք, նաեւ տարբեր գործուղումներ են լինելու, հունիսի 11-ին կլինեն այստեղ հանրային լսումներ՝ «ՀՀ նախագահության տարին ԵԱՏՄ-ում. մարտահրավերներ եւ հնարավորություններ»։ Այնպես որ, մենք հասկանանք, թե ԵԱՏՄ-ն, ի վերջո, ի՞նչ մարտահրավերներ է մեզ հրամցրել, բայց մենք ո՞նց կարող ենք դրա հնարավորություններն ամբողջական օգտագործել։ Այսքանը։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արկադի Խաչատրյան։

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի գործընկերներ, քննարկում ենք մի շատ կարեւոր հարց, իմ կարծիքով, որը վերաբերում է, առհասարակ, էլեկտրական շարժիչով ավտոմեքենաների շահագործմանը եւ այդ մեքենաների շահագործման խթանմանը։

Պրն նախարար, դուք ձեր խոսքում հիշատակեցիք, որ հարցը բնապահպանական խնդրի մասին է։ Պետք է ասեմ, որ այստեղ խաչվում են ոչ միայն բնապահպանական խնդիրներ, այլ, առհասարակ, տրանսպորտային, էներգետիկ, քաղաքաշինական եւ բազմաթիվ այլ հարցեր։ Հետեւաբար, կարծում եմ՝ միանշանակ ողջունելով նախագծի ներկայացումը եւ ոչ միայն ներկայացումը, այլ նաեւ ԱԱՀ-ից ազատումը ոչ միայն ներկրման համար, այլ նաեւ հետագա օտարման ազատումն ԱԱՀ-ից, միաժամանակ պետք է փաստեմ, որ իմ կարծիքով՝ այս մոտեցումը միայն հատվածային է։ Ինչո՞ւ. որովհետեւ կարծում եմ, որ նման կարեւոր ոլորտի մասին խոսելիս, նախ եւ առաջ, այդ մասին խոսել ենք նաեւ հանձնաժողովում, պետք է նախորդեր համալիր հայեցակարգը, եւ շատ լավ կլիներ, որ մենք այս հարցին մոտենայինք նաեւ համալիր գործողությունների եւ միջոցառումների ծրագրի իրականացման տեսանկյունից, եւ ԱԱՀ-ից ազատումը, կարծում եմ, որ միայն մեկ էպիզոդ պետք է լինի այդ ամբողջի մեջ։ Ինչո՞ւ. որովհետեւ այստեղ պետք է լուծվեն նաեւ բազմաթիվ հարցեր՝ սկսած, այո, իմ գործընկերոջ խոսքը շարունակելով՝ եւ՛ տեխսպասարկման հարցն է, եւ՛ հողհատկացումների, եւ՛ ենթակառուցվածքների ստեղծման, լիցքավորման կայանների։ Այս ամբողջը պահանջում է համալիր մոտեցումներ, եւ բազմաթիվ պետական մարմինների եւ տեղական ինքնակառավարման մարմինների համագործակցության կարիք կա այստեղ։ Միաժամանակ, ստեղ կա նաեւ հետագայում օգտագործված, օրինակ, ակումուլյատորների ուտիլիզացիայի խնդիրը, որ նույնպես բնապահպանական աղետի կարող է վերածվել, եթե հետագայում այդ խնդիրները չլուծվեն, եւ բազմաթիվ այլ հարցեր։ Պրն նախարար, խնդրում եմ ձեր ամփոփիչ խոսքում անդրադառնալ նաեւ այդ հարցին, եւ արդյո՞ք պատրաստվում եք նաեւ համալիր հայեցակարգ մշակել եւ ներկայացնել, ինչպես նաեւ համալիր միջոցառումների ծրագիր ներկայացնել եւ իրականացնել հետագայում։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արմեն Եղիազարյան։

Ա.ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, իմ ելույթը չի վերաբերի քննարկվող խնդրին։ Երեկ հայտարարությունների ժամին ես ներկայացրեցի, թե ինչպես են Լոռու մարզում մարզպետարանի կողմից ճնշումներ գործադրվում տնօրենների նկատմամբ՝ քաղաքացու օրվա տոնակատարությանը չմասնակցելու հետ կապված։

Այսօր, այս պահին, երբ մեր վարչապետն ասուլիս է տալիս եւ փաստում, որ Հայաստանում այլեւս վերացել են ճնշումները, եւ չկա սուպերվարչապետական այդ մոդելը, Լոռու մարզում հենց այս պահին նույն տնօրենները ճնշումների են ենթարկվում եւ կանչվում են, որպեսզի հերքումներ գրեն՝ իրենց այդ բողոքի հետ կապված։

Սա խայտառակ մոտեցում է, եւ ես ակնկալում եմ, որ Կառավարությունը, անպայման, կանդրադառնա այս խնդրին, եւ պետք է ժամ առաջ բացառենք նման վարքագիծը։ Հենց այս պահին Վանաձորում մարզպետարանի կողմից այդ տնօրենները կրկին ճնշումների են ենթարկվում, որպեսզի երեկվա բարձրացրած խնդիրը հերքեն։ Այսքանը։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Եզրափակիչ ելույթնե՞ր։ Հարակից զեկուցողն անհրաժեշտություն տեսնո՞ւմ է։ Ո՞չ։ Պրն նախարար, համեցեք կենտրոնական ամբիոնի մոտ։

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ես շատ կարճ, ուղղակի, կանդրադառնամ Գուրգեն Բաղդասարյանի եւ Արկադի Խաչատրյանի բարձրացրած հարցերին։

Ժամկետի հետ կապված. ինչո՞ւ 2,5 տարով։ Սա նախնական, կարող եմ ասել, առաջին քայլն է, ուղղակի։ Ի սկզբանե իմ խոսքում նշեցի, որ նախատեսվում էր մինչեւ 2030թ., սակայն մեր կանխատեսումները միգուցե չափից ավելի օպտիմիստական են, հնարավոր է, որ մինչեւ 2030թ., ընդհանրապես, գլոբալ ավտոմոբիլային շուկան էական փոփոխությունների ենթարկվի եւ էլեկտրամոբիլների տեսակարար կշիռը շատ մեծանա։ Այդ պարագայում այս պիլոտային գաղափարը, որի իմաստը նա է, որպեսզի խթանենք առաջինը շուկա մտնողներին եւ մի մասով վերցնենք իրենց տնտեսական ռիսկերը, դա կդառնա արդեն բյուջեի վրա էական բացասական ազդեցություն ունեցող գործոն։ Սակայն ուզում եմ ձեզ հավաստիացնել, որ նախորդ մի քանի ամիսների ընթացքում մեր նախարարությունն արդեն բազմաթիվ նամակներ եւ գրություններ է ստացել տարբեր տնտեսվարողներից, որոնք նախատեսում են եւ՛ լիցքավորման կայաններ, եւ՛ տեխնիկական սպասարկման կարողություններ ձեւավորել, եւ՛ դիտարկում են՝ ինչպիսի համագործակցություն կարող ենք իրականացնել։ Կարծում ենք՝ շուկան, ամեն դեպքում, որպես նոր շուկա, հնարավորություն կստեղծի, որպեսզի տնտեսվարողներն այնտեղ գործունեություն ծավալեն։

Ինչ վերաբերում է պրն Խաչատրյանի դիտարկումներին, դիտարկվել է եւ՛ ԱԱՀ-ն, եւ՛ գույքահարկի մասով, եւ՛ լիցքավորման կայանները, եւ՛ այդ մարտկոցների հետագա գործունեությունը։ Կան որոշակի գործիքներ, մեխանիզմներ, օրինակ՝ աղտոտողի ընդլայնված պատասխանատվության գործիքներ ունենք, հայեցակարգ ունենք ընդունած, նաեւ Հայաստան-Եվրամիություն պայմանագրի մեջ ներառված, նկատի ունեմ, որ ընդհանուր դիտարկվել է, ինչպես նաեւ կա հայեցակարգ՝ մշակված Ֆինանսների նախարարության կողմից, էլեկտրամոբիլների ներմուծման, խթանման ուղղությամբ։ Այսքանը, շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Գրիգորյան, բայց կարող եք շատ չհեռանալ։ Հարցի քննարկումն ավարտվեց։

Այժմ սկսում ենք քննարկել Կառավարության կողմից ներկայացված «ՀՀ ջրային օրենսգրքում փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։

Հիմնական զեկուցող՝ բնապահպանության նախարար Էրիկ Գրիգորյան։

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի գործընկերներ, երկրորդ նախագիծը վերաբերում է Ջրային օրենսգրքում փոփոխությանը։ 2018թ. հունվարի 9-ին Սեւանի փորձագիտական հանձնաժողովի եւ տարբեր գերատեսչությունների քննարկման ժամանակ բարձրացվեց մի հարց, որ հստակորեն կանոնակարգված չեն սակավաջրություն եւ երաշտ հայտարարելու վերաբերյալ օրենսդրական կարգավորումները, ինչպես նաեւ օրենսդրությամբ ձեւակերպված չէ՝ ի՞նչ են իրենցից ներկայացնում «սակավաջրություն» եւ «երաշտ» հասկացությունները, եւ արձանագրվեց, որ կարիք կա օրենսդրորեն կարգավորել այս հարաբերությունները։

Նախագծի էությունը կայանում է նրանում, որ մենք Ջրային օրենսգրքի «Հասկացություններ» բաժնում տալիս ենք այս երկու տերմինների բացատրությունները, թե ի՞նչ են իրենցից ներկայացնում, տալիս ենք ընթացակարգերը՝ ինչպե՞ս է հայտարարվում, ինչի՞ հիման վրա։ Ըստ էության, հիդրոօդերեւութաբանական լիազոր մարմինը ներկայացնում է կանխատեսումները, դրա հիման վրա ջրային ռեսուրսները կառավարող լիազոր մարմինը Կառավարությանն է ներկայացնում որոշման նախագիծ, որով հաստատվում է սակավաջրություն եւ երաշտ ՀՀ-ում, եւ նաեւ կանոնակարգվում են ջրօգտագործման թույլտվությունների կասեցման ընթացակարգերը, նախկին ձեւակերպումներում բավական  ընդհանրական էր գրված եւ հստակեցված չէր։ Այս փոփոխություններով այդ ամբողջ իրավահարաբերությունները՝ սակավաջրության, երաշտի, ինչպես նաեւ գործընթացի մեկնարկի, ավարտի գործողությունները կանոնակարգվում են։

Քննարկվել է համապատասխան հանձնաժողովում, դրական եզրակացություն ունի։ Այսքանը։ Եթե հարցեր կան, կրկին սիրով կպատասխանեմ։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարգելի համար առաջարկում եմ հերթագրվել։ Հերթագրում։

Միքայել Մելքումյան։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Գրիգորյան, դա լավ է, որ հասկացությունները սահմանվում են։ Այսինքն՝ ինձ մոտ միանգամից հարց է առաջանում. բա մինչ այդ սահմանումն այդ երաշտը եւ սակավաջրությունը որ եղել են, ո՞նց է եղել, ո՞նց են գնահատական տվել, ի՞նչ գործիքներով, ո՞նց, այսինքն՝ դա սուբյեկտի՞վ է եղել, ի՞նչ է եղել, եւ մեր գյուղաբնակ քաղաքացիները, հատկապես, համաքաղաքացիները տուժե՞լ են, թե՞ չէ։

Երկրորդ. ընդունենք՝ մենք սահմանեցինք, էդ սահմանած կանոնով գնահատողը, որ այդպես է, ի՞նչ տիպի պատասխանատվություն է կրելու, շատ կոնկրետ, եթե ինքն իր գնահատականի մեջ շեղում տա, այսինքն՝ այդ սակավաջրությունը եւ երաշտը, ընդունենք, իրականում կա, կամ հակառակը, եւ հայտարարում է, որ այդպես է, որ բյուջեից փողեր ներգրավեն եւ այլն, կամ հակառակը։ Դրա պատասխանատվությունը կոնկրետ սահմանվա՞ծ է, թե՞ չէ, շատ կոնկրետ բան եմ։

Օրինակ՝ էներգետիկայի բնագավառում կա էլեկտրաէներգետիկական համակարգի օպերատոր ՓԲԸ, որը նախօրոք կանխատեսելով սակավաջրությունը, գիտեք, որ էներգետիկ բալանսում հաջորդ տարվա սակագինը սահմանվում է՝ հաշվի առնելով ամենաէժան աղբյուրներից մինչեւ ամենաթանկը, դրանից ելնելով։

Հիմա, հարցս կոնկրետ է. ի՞նչ պատասխանատվության մեխանիզմ կա սխալ կամ շեղված գնահատականի դեպքում եւ ի՞նչ է հետեւում դրանից։

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Առաջինը. նախկինում ինչպես է կանոնակարգվել։

Մեկ անգամ, եթե չեմ սխալվում, 2015թ. սակավաջրության որոշում է եղել, որով Արարատյան արտեզյան ավազանի ձկնաբուծարանների ջրերն են որոշակի մասով սահմանափակվել։ Ջրային օրենսգրքում նախկինում նախատեսված եղել է, ընդհանրապես, որ կարող է լինել, բայց ընթացակարգերը հստակեցված չեն եղել, եւ որոշումները, որոնք տրվել են, շատ ընդհանրական են եղել։ Մենք այստեղ ձեր բարձրացրած հարցի պատասխաններն ենք տալիս, ըստ էության, կանոնակարգում ենք այն գերատեսչությունների եւ այն մարմինների պատասխանատվությունը, որոնք իրենց լիազորությունների շրջանակներում պետք է պետությանը մատուցեն ծառայություններ, որի համար վճարում են ՀՀ քաղաքացիները։ Իսկ տվյալ դեպքում հիդրոօդերեւութաբանական լիազոր մարմինը, որը վճարվում է պետության կողմից եւ ունի իր աշխատանքի շրջանակը, պետք է տա՝ հիմնված նաեւ այդ կանոնակարգերի վրա կամ երաշտի համար՝ առանձին եւ սակավաջրության համար՝ առանձին նորմ, այդ նորմերին համապատասխան՝ նրանք տալիս են կանխատեսումները։ Եթե չի համապատասխանում կամ սխալ կանխատեսում են արել, դա օրենսդրության շրջանակներում, իրենց լիազորությունների շրջանակներում, կարծում եմ՝ պետք է կանոնակարգվի, սակայն ոչ Ջրային օրենսգրքի շրջանակներում։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանքի համար՝ Միքայել Մելքումյան։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Պրն Գրիգորյան, տեսեք, ուրեմն, սակավաջրության կամ երաշտի, կանխատեսումը տվեց, նու, բնականաբար, կարող է՝ առանձին տարածքներ, տարածաշրջաններ լինեն, որտեղ այդ չափը շատ ավելի մեծ լինի, քիչ լինի եւ այլն։ Ընդունենք, անհամապատասխանություններ եղան, ովքե՞ր են գնահատում դա, գյուղացիները տուժեցին շատ կամ քիչ, կամ միջին։ Հիմա, այդ պատասխանատվությունը, որ ասում եք, ինչո՞ւմ է կայանում. աշխատանքից ազատո՞ւմ են, Քրեական օրենսգրքով ինչ-որ բա՞ն կա, չէ՞ որ այդ ամեն ինչը պետք է նաեւ գնահատվի դրա հետեւանքներով, այսինքն՝ երաշտի կամ սակավաջրության հետեւանքով առաջացած կորուստների գնահատմամբ կամ եւ այլն։ Հիմա, դա սահմանվա՞ծ է որեւէ տեղ, թե՞ ուղղակի կասենք՝ դե, ճիշտ չեն գնահատել, նկատողություն տանք կամ աշխատանքից ազատենք, վերջանա, գնա։ Ասենք՝ ո՞նց է դա, կարգավորվա՞ծ է ինչ-որ ձեւով՝ շատ կոնկրետ։

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Պրն Մելքումյան, փորձեմ ավելի ընդհանրական պատասխան տալ։

ՀՀ յուրաքանչյուր քաղաքացի, եթե գտնում է, որ պետական կառավարման մարմինների գործունեության արդյունքում իր իրավունքները ոտնահարվել են կամ ոչ ճիշտ աշխատանքի պատճառով կրել են որոշակի կորուստներ, ապա դրա համար կան ընթացակարգեր՝ ինչպես իր իրավունքները պաշտպանել։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Սերգեյ Բագրատյան։

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն Գրիգորյան, հարցս ուղղված է այն դրույթին, որ ֆիքսեցիք 66.7 տոկոս, որ ջրառեսուրսի պակաս ունենք, նշանակում է՝ երաշտ է: Նախ՝ ինչո՞ւ հենց այդ տոկոսն է երաշտ որակավորում:

Երկրորդը. բոլորս հասկանում ենք, որ երաշտի հետեւանքով կոնկրետ վնասներ են հասցվել գյուղատնտեսությանը: Օրեր առաջ մենք բերեցինք գյուղատնտեսության վնասների դեպքում փոխհատուցման կոնկրետ նախագիծ, նախագիծը մերժվեց, հիմա, եթե մենք ընդունում ենք այս նախագիծը, որի հետեւանքով մենք գիտենք՝ ինչպիսի հնարավոր ռիսկեր կան, մենք պատրա՞ստ ենք այլ մեխանիզմով, եթե ոչ մեր առաջարկած մեխանիզմով, այլ կա՞ Կառավարության կողմից առաջարկվող այլ առաջարկ, այլ մեխանիզմ, որ երաշտից հետո պետք է գյուղացին փոխհատուցում ստանա կամ ազատվի, պայմանական ասած, հողի հարկից: Հնարավոր տեսնո՞ւմ եք նման լուծումները: Շնորհակալ եմ:

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ հարցի համար: Պրն Բագրատյան, նախագիծը վերաբերում է երաշտի եւ սակավաջրության գործընթացի ընթացակարգը կանոնակարգելուն եւ չի վերաբերում այլ իրավահարաբերությունների, մասնավորապես, եթե, մենք խոսեցինք հանձնաժողովի նիստի ժամանակ, օրինակ՝ ապահովագրության համակարգ ներդրվի, որոշակի այլ գործիքներ, ապա այս կանոնակարգված իրավահարաբերությունները հնարավորություն կտան, որպեսզի մյուս հարաբերությունները, դա ապահովագրությանը կվերաբերի կամ փոխհատուցմանը կամ Կառավարության պարտավորությունները գյուղատնտեսական տնտեսությունների նկատմամբ, ըստ կանոնակարգի իրականացվեն, որովհետեւ նախկինում գործող կարգավորումները հստակ չէին եւ թերի էին, հնարավորություն չէին տալիս: Եթե նույն ապահովագիրն այսօր ապահովագրության ժամանակ պետք է հստակեցնի՝ երաշտ կամ սակավաջրություն, ըստ էության, երաշտ է դա, թե ոչ, այս ընթացակարգը պետք է թույլ տա, ինչպես նաեւ Կառավարությանը, եթե ընդունեք, դուք լիազորեք, որպեսզի այդ որոշումն ընդունի եւ սակավաջրություն եւ երաշտ հայտարարի: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանքի համար՝ Սերգեյ Բագրատյան:

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն նախարար, ես նախաձեռնելու եմ, անմիջապես այս օրենքն ընդունելուց հետո, վնասների փոխհատուցման վերաբերյալ օրենսդրական նախաձեռնություն եւ ուղիղ կապելու եմ այս նախաձեռնությանը: Դրա համար ես նախօրոք ասում եմ, որ քննարկեք Կառավարությունում հնարավոր հետեւանքների վերաբերյալ ձեր որոշումները, այլապես չստացվի այնպես, որ մենք մի քայլ ենք անում՝ հաջորդ քայլը չիմանալով: Դրան հետեւելու է իմ նախաձեռնությունը: Շնորհակալ եմ, կարող եք ասել ձեր մոտեցումը նման նախաձեռնությանը:

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն, հարցի համար, արձագանքի համար: Կարծում եմ, որ ողջունելի է, երբ ԱԺ պատգամավորներն իրենց աշխատանքի ընթացքում հանդես են գալիս օրենսդրական նախաձեռնությամբ, եւ կարող են քննարկել, սակայն, կրկին անգամ ասեմ, սա կանոնակարգում էր շրջանակ-ընթացակարգ, իսկ մնացած հարցերն այլ օրենսդրական կարգավորման շրջանակում են: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցերն ավարտվեցին, պրն նախարար, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը:

Այժմ հարակից զեկուցման համար ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում տարածքային կառավարման, տեղական ինքնակառավարման, գյուղատնտեսության եւ բնապահպանության հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Մերի Գալստյանին: Համեցեք:

Մ.ԳԱԼՍՏՅԱՆ

-ԱԺ հարգարժան նախագահող, հարգելի գործընկերներ, սիրելի քաղաքացիներ, քննարկում ենք «ՀՀ ջրային օրենսգրքում լրացումներ եւ փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը: Ինչպես նշեց հիմնական զեկուցողը նախագծի նպատակն է հստակ սահմանել «երաշտ» եւ «սակավաջրություն» հասկացությունները, տերմինները, ինչպես նաեւ հստակեցնել Կառավարության կողմից սակավաջրություն կամ երաշտ հայտարարելու մասին որոշման հիմքերը եւ լիազոր մարմինների շրջանակը: Նախագծի վերաբերյալ իրականացվել է իրավական եւ տնտեսագիտական փորձաքննություն, տրվել են դրական եզրակացություններ, նախագիծը համապատասխանում է ՀՀ Սահմանադրության պահանջներին, իրավական փորձաքննության շրջանակներում որոշակի խմբագրական դիտարկումներ են արվել նախագծի վերաբերյալ: Նախագիծը նաեւ համապատասխանում է «ԱԺ կանոնակարգ» ՀՀ սահմանադրական օրենքի 67-րդ հոդվածի եւ ԱԺ աշխատակարգի 25-րդ կետի պահանջներին: ԱԺ տարածքային կառավարման, տեղական ինքնակառավարման, գյուղատնտեսության եւ բնապահպանության հարցերի մշտական հանձնաժողովի նիստում նախագիծը քննարկվել է, եւ նախագծին դրական եզրակացություն է տրամադրվել, այդուհանդերձ, հանձնաժողովի նախագահ Վարազդատ Կարապետյանի կողմից առաջարկ էր արվել նախագծով առաջարկվող սահմանումներում օգտագործվող որոշակի հասկացություններ եւ եզրույթներ լրացուցիչ եւս պարզաբանել կամ այնպիսի խմբագրություն առաջարկել, որը հնարավորին մատչելի եւ հասանելի կլինի ավելի լայն հանրության համար՝ զուտ տերմինաբանական տեսանկյունից: Այսպիսով, նախագծին դրական եզրակացություն է տրվել վերապահումով, որ առաջինից երկրորդ ընթերցումների ընթացքում հանձնաժողովի փորձագետները կաշխատեն բնապահպանության նախարարության փորձագետների հետ համատեղ այդ շտկումներն անել, եթե դրա անհրաժեշտությունը լինի: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Կարող ենք հարցեր տալ հարակից զեկուցողին: Հարցերի համար առաջարկում եմ հերթագրվել: Հերթագրում: Միքայել Մելքումյան:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարցս հետեւյալն է. տեսեք, կան տերմիններ կամ եզրույթներ, ոնց ասում եք՝ հասկացություններ, որոնք տարբեր օրենքներում, օրինակ՝ ձեռնարկատիրությունը սահմանված կա Հարկային օրենսգրքում՝ փոքր, միջին ձեռնարկատիրություն եւ այլն, հիմա երաշտը եւ սակավաջրությունը որեւէ մեկ այլ իրավական ակտում սահմանվա՞ծ են, թե՞ չէ այլ օրենքի իմաստով, չգիտեմ՝ գյուղատնտեսության եւ այլն:

Եվ մեկ էլ՝ արդյո՞ք մենք ունենք՝ տերմինների հետ կապված ստանդարտներ: Տերմինները ստանդարտներ են ունենում: Ունե՞նք, թե՞ չունենք:

Մ.ԳԱԼՍՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար: Հանձնաժողովի նիստում եւս քննարկվեցին նմանատիպ հարցեր եւ բնապահպանության նախարարը նշեց, որ հենց «երաշտ» եւ «սակավաջրություն» տերմինները, միգուցե, սահմանված չեն, բայց իրենց հասկացությունների սահմանման մեջ օգտագործվող հասկացությունները, որոնք հանձնաժողովի տեսանկյունից որոշակի խնդրահարույց էին, նշվեց, որ այդ հասկացություններն այլ իրավական ակտերում բացատրվում էն: Հենց այդ ուղղությամբ պետք է աշխատեն փորձագետները՝ հասկանալու համար՝ արդյո՞ք դա բավարար է, թե՞ անհրաժեշտ է լրացուցիչ սահմանում անել:

Իսկ տերմինների հետ կապված ստանդարտներին, անկեղծ ասած, ես չեմ տիրապետում այդ տեղեկատվությանը, բայց կճշտենք:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանքի համա՞ր: Արձագանք չկա: Կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը, տիկին Գալստյան:

Եվ այժմ մտքերի փոխանակություն: Ելույթների համար առաջարկում եմ հերթագրվել: Հերթագրում: Ելույթներ չեն լինի: Հարակից զեկուցողը եզրափակիչ անհրաժեշտություն չի տեսնում, հիմնական զեկուցողը եւս չի տեսնում: Շնորհակալություն, հարցի քննարկումն ավարտեցինք:

Այժմ, հարգելի պատգամավորներ, քննարկում ենք Կառավարության կողմից ներկայացված «Մի շարք վարչական իրավախախտումների եւ պետական տուրքի համար կիրառված տույժերի համաներման մասին» օրենքի նախագիծն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին» հարցը: Հիմնական զեկուցող՝ տրանսպորտի, կապի եւ տեղեկատվական տեխնոլոգիաների նախարար Հակոբ Արշակյան: Համեցեք, պրն Արշակյան:

Հ.ԱՐՇԱԿՅԱՆ

-ԱԺ հարգելի նախագահող, հարգելի պատգամավորներ, ձեր քննարկմանն եմ ներկայացնում «Մի շարք վարչական իրավախախտումների եւ պետական տուրքի համար կիրառված տույժերի համաներման մասին» ՀՀ օրենքի նախագիծը: Ներկայացված նախագծով նախատեսվում է վարչական իրավախախտում կատարած անձանց ազատել մինչեւ 2018 թվականի օգոստոսի 31-ը Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 150.3-րդ հոդվածով եւ 137.2 հոդվածի 7-րդ մասով նախատեսված՝ վարչական իրավախախտում կատարելու համար վարչական ակտով նախատեսված տուգանքի գումարը կամ դրա չվճարված մասը վճարելու պարտավորությունից: Այս մասը, հարգելի պատգամավորներ, վերաբերում է բեռնատար մեքենաներին, որոնց նկատմամբ որոշակի ժամանակահատվածում կիրառվել էին սպոնտան տուգանքներ տեսչության կողմից անցած տարի, եւ նաեւ ուզում եմ ձեզ տեղեկացնել, որ բեռնատար մեքենաների վերաբերյալ նոր օրինագիծ է մշակվել եւ հավանության է արժանացել ԱԺ կողմից, որը նույնպես վերաբերում է այս մասին: Այսպիսով, սա վերաբերում է շատ բեռնվածքով մեքենաների երթեւեկությանը ճանապարհներին առանց թույլտվության:

Եվ երկրորդ մասով՝ մարդատար տաքսի ավտոմոբիլով ուղեւորափոխադրումների իրականացման լիցենզիայի համար մինչեւ 2019 թվականի հունվարի 1-ը «Պետական տուրքի մասին» ՀՀ օրենքի 19-րդ հոդվածի 15.5-րդ եւ 15.6-րդ կետերով նախատեսված պետական տուրքի գծով պարտավորություններ ունեցող անձանց ազատել պետական տուրքի չվճարման համար հաշվարկված տույժերի վճարումից, եթե սույն օրենքն ուժի մեջ մտնելուց հետո եռամսյա ժամկետում մարվի պետական տուրքի մայր գումարը: Ուրեմն, էստեղ 2 մաս կա, որոնք ուզում եմ ավելի մանրամասնել: Մեկը վերաբերում է առանց լիցենզիայի տաքսի ավտոմեքենաների շահագործման այս տույժերին: Եթե հիշում եք, մի պահ տեսչությունը բոլոր տեսակի կամեռաներով ֆիքսում էր այն մեքենաները, որոնք առանց լիցենզիայի երթեւեկում էին եւ տուգանքների էին ենթարկվում, այստեղ նաեւ իրավաչափության մաս կար, որը վիճարկելի է, եւ այսպիսի տույժերի մեծ մասը կամ վերադասության սկզբունքով չեղարկվել է կամ դատարաններ է գնում եւ ծանրաբեռնում է դատարանները, այնուհետեւ հաղթում են դատարաններում էդ մարդիկ, ում տուգանքի, տույժի են ենթարկել:

Եվ երկրորդ մասը. երբ պետական լիցենզիայի մուծումն արվել է, այնուհետեւ, ավելի ճիշտ, ստացվել է լիցենզիան, բայց պետտուրքը չի վճարվել, տաքսի ծառայությունների այդ խմբին մենք առաջարկում ենք, որպեսզի վճարեն իրենց չվճարած՝ պետական լիցենզիայի այդ տուրքը եւ ազատվեն տույժ ու տուգանքներից, որոնք հետագայում առաջացել են: Հանձնաժողովում հավանության է արժանացել օրենքի նախագիծը, առաջարկում եմ, խնդրում եմ հաստատել: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Նախարարին հարցեր ուղղելու համար խնդրում եմ հերթագրվել: Հերթագրում: 6 պատգամավոր է գրանցվել: Սուրեն Գրիգորյան:

Ս.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն նախարար, 2 մասից էր, ըստ էության, բաղկացած ձեր զեկույցը, եւ արդյո՞ք ես ճիշտ հասկացա, որ առաջին խմբի համար համաներումը, այսպես ասած, այս բովանդակային առումով, տույժերի վերացումը պայմանավորված է, որ այդ տույժերը, այսպես ասած, առաջանում էին օրենսդրական որոշակի կարգավորումների ոչ ճիշտ լինելու պատճառով: Այդ մասը հասկանալի է: Ինձ ավելի շատ երկրորդ մասն է հետաքրքրում, այսինքն՝ խոսքը գնում է այն մասին, որ լիցենզիա ստացվել է եւ չի վճարվել, եւ ես կուզեի, որ երեւույթին մի քիչ գլոբալ նայենք, այսինքն՝ առաջին դեպքը չէ, երբ արդեն տույժերի ներման որոշակի գործընթաց ենք մենք նախաձեռնում: Արդյո՞ք դուք չունեք մտավախություն, որ այս գործընթացները շատ հաճախ կազմակերպելու արդյունքում, առհասարակ, վճարումների, այսինքն՝ վճարելու պրոցեսի վրա սա կարող է ազդել, որովհետեւ... Ժամանակս ավարտվեց, եթե հարցի էությունը պարզ չէր, լրացուցիչ կարող եմ պարզաբանել հետո:

Հ.ԱՐՇԱԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար, պրն Գրիգորյան: Էստեղ ես ասեմ, թե իրականում ինչի արդյունքում են հիմնականում առաջացել այդ լիցենզիաների չմուծման համար տուգանքները: Էստեղ, ուրեմն, «Լիցենզիայի մասին» օրենքում «կասեցում» եւ «դադարեցում» տերմինների տարբերության առկայությամբ է առաջացել: Ըստ էության, կասեցումը չի նշանակում, որ ազատվում է պետական տուրքից, բայց մարդիկ դիմել են նախարարությանը կասեցման համար եւ կարծել են, որ դա իրենց ազատում է լիցենզիայի տուրքից, եւ էստեղից առաջացել են էդ տուգանքները, որոնք հիմա մենք առաջարկում ենք համաներել: Սա է հիմնականը, թյուրըմբռնման պատճառով է առաջացել, եւ նաեւ ուզում եմ ասել, որ ինչպես գիտեք, բազմիցս հայտարարվել էր նաեւ, որ այս տաքսի ծառայությունների հետ կապված օրենսդրական բացեր կան, որոնք հավասարության սկզբունքը խախտում են գործունեության ընթացքում: Այս մասով մեծ փաթեթ է մշակվում, մեր ԱԺ գործընկերների հետ նույնպես համատեղ պետք է աշխատել դրա վրա, որպեսզի կարողանանք այս էլեկտրոնային տաքսիներ-ֆիզիկական անձինք-իրավաբանական անձինք ոլորտը հստակեցնել, որպեսզի խաղացողները հավասար պայմաններում լինեն: Այսինքն՝ մենք զրոյական դիրք ենք բերում, որպեսզի առաջ գնանք:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանքի համար՝ Սուրեն Գրիգորյան:

Ս.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Այսինքն՝ ըստ էության, երկրորդ մասն էլ էր որոշակի առումով օրենսդրական ոչ ճշգրիտ կարգավորումներով պայմանավորված: Ես ինչո՞ւ եմ սրա վրա հատուկ շեշտադրում կատարել. որովհետեւ հաճախ մեր հայրենակիցները, միգուցե, նաեւ շատ ժամանակ չունենալով եւ չխորանալով հարցի մեջ, մտավախություն է առաջանում, որ եթե համաներվում են տուգանքները, էն վճարողներն էլ ասում են՝ էլ մենք ինչո՞ւ էինք վճարում, եթե չվճարողինը մեկ է՝ հետո համաներելու էիք, եւ շատ կարեւոր է, որ մենք ֆիքսենք, որ այս համաներումները պայմանավորված են ոչ թե նրանով, որ մենք գտնում ենք, որ այդ անձանց սոցիալ-տնտեսական պայմաններն են ծանր կամ այլ ինչ-որ տարրաբանությամբ, այլ նրանով, որ նախկինում հենց օրենքի կարգավորումներն այնքան պարզ չէին, որ կանխատեսելի չէին հենց էդ սուբյեկտների համար:

Ճիշտն ասած, ես օրենսդրության էդ կարգավորումներին խիստ ծանոթ չեմ, բայց առաջին հայացքից, այո, կարծում եմ, որ ողջամիտ ենթադրություն կարող է առաջանալ, որ եթե կասեցրել եմ, էլ չպետք է վճարեմ, նենց որ՝ ողջունելի է, կարծում եմ: Ես էլ հորդորում եմ բոլորին կողմ քվեարկել: Շնորհակալություն:

Հ.ԱՐՇԱԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Եթե չեք արձագանքում, Միքայել Մելքումյան:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Ես ուզում եմ պարզաբանման եւ ճշգրտման համար հետեւյալը. բեռնատարների մասը հասկանալի է, էն տաքսու վարորդները, որոնք աշխատել են տաքսի ծառայություններում, «Յանդեքս» եւ այլն կամ այլ տաքսի ծառայությունում աշխատում են: Հիմա, նախ՝ մեկ հարց. դուք արդեն ասացիք՝ իրավաչափության հետ կապված խնդիրներ կային, հետո՝ դատարանների վճիռներ, սա մայր գումարները մնում է եւ պետք է վճարե՞ն, թե՞ ամբողջն է համաներվում: Սա՝ մեկ: Այսինքն՝ կա՞, որ ընդհանրապես ազատվում են...

Եվ երկրորդ. դատարանների վճիռներով կան արդյո՞ք էնպիսի վճիռներ, որոնք ամբողջապես են ազատում, թե միայն էդ տույժ ու տուգանքից: Ուղղակի էդ պահն անհասկանալի էր ինձ եւ, եթե կան էդպիսի խրթինություններ, օրենսդրական բացեր, անհամաչափ կիրառման դեպքեր, ես ակնկալում եմ, որ ամբողջապես պետք է ազատվեն եւ հետո՝ ինչո՞ւ մինչեւ օգոստոսի 31-ը, այսինքն՝ դա ի՞նչ բան է էլի, ինչո՞վ է հիմնավորում՝ ոչ մինչեւ տարվա վերջ:

Հ.ԱՐՇԱԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Շատ կարեւոր հարցեր եք բարձրաձայնում, սկսեմ վերջից: Օգոստոսի 31-ը բեռնատարներին է վերաբերում, պայմանավորված է նրանով, որ դրանից հետո չեն կիրառվել տուգանքներ, ուղղակի, այսինքն՝ ինչ-որ մի ժամանակահատված հրամանով գնացել տուգանքներն արել են ու վերջ, դադարեցվել է այդ պրոցեսը: Դա վերաբերում է շուրջ 47 մլն 400 հազար դրամի չափով տուգանքների, թվով 81 վարչական ակտերի:

Ինչ վերաբերում է լիցենզիայի հետ կապված. ուրեմն, նրանք, ովքեր ունեցել են լիցենզիա եւ չեն վճարել, այսինքն՝ չեն իրականացրել իրենց պարտականությունը, նրանց նկատմամբ համաներումը կիրառվում է միայն տուգանքի մասով, այսինքն՝ տույժ-տուգանքների մասով, իրենք պետք է, այո, այս որոշումն ընդունելն ուժի մեջ մտնելուց հետո եռամսյա ժամկետ ենք տալու, որպեսզի գան, պետության նկատմամբ իրենց պարտավորությունն իրականացնեն եւ տույժ ու տուգանքներից ազատվեն: Դա վերաբերում է թվով 5078 ակտերի:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանքի համար՝ Միքայել Մելքումյան: Արձագանքեք, որ ավարտի:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Այո, արձագանքեմ, որ ավարտի: Իսկ եթե ինքը լիցենզիա չի ունեցել, դա նորից տույժ ու տուգանքո՞վ է, թե՞ ամբողջապես է:

Հ.ԱՐՇԱԿՅԱՆ

-Եթե լիցենզիա չի ունեցել, էստեղ արդեն գալիս է էն իրավական մասը՝ տուգանքի կիրառման ձեւը, մեթոդը եւ այլն, եւ էդտեղ լուրջ խնդիրներ կան եւ հենց դրանք են, որ դատարաններում բողոքարկվում են եւ նաեւ վերադասության կարգով նախարարություն նույնպես բողոքարկվել է մի մասը եւ չեղարկվել: Այս մասով է, որ ամբողջությամբ մենք համաներում ենք: Այո, ամբողջությամբ: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արման Աբովյան:

Ա.ԱԲՈՎՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ըստ էության, իմ գործընկերն ինձ հետաքրքրող, հուզող հարցը տվեց՝ մի մասը, երկրորդ մասը, առհասարակ, իհարկե, ողջունելի է, երկու ձեռքով կողմ ենք, երբ յուրաքանչյուր տույժ, տուգանք, չգիտեմ, այդ ֆինանսական բեռը քաղաքացիների վրայից հանվում է, սակայն մի քիչ թեմայից դուրս սենց մի հարց. մենք գիտենք, որ գոյություն ունեն, այսպես կոչված, անհույսներ, չվճարված տուգանքներ՝ դատարանի որոշման, չգիտեմ, արդյունքում կամ, առհասարակ, չվճարված: Արդյո՞ք նայվում են որոշակի մեխանիզմներ, որ այդ տուգանքներն ինչ-որ ձեւով կամ ներվեն կամ, չգիտեմ, չեզոքացվեն: Սա՝ մի քիչ թեմայից դուրս:

Հ.ԱՐՇԱԿՅԱՆ

-Կարծում եմ՝ բարձրացված հարցն ավելի շատ սոցիալական բնույթ է կրում, եւ տեսեք, այն մասը, որտեղ այդպիսի մեծ տույժեր եւ տուգանքներ են առաջացել պետտուրքի վրա, կարծում եմ՝ այդ մասով փակվում է հարցը, որովհետեւ պետտուրքը վճարելու դեպքում այդ տույժ ու տուգանքներն ուղղակի չեղարկվում են: Այսինքն՝ այնտեղ, որտեղ իրավաչափ մարդը եկել է, լիցենզիա է վերցրել, բայց պարտաճանաչ չի վճարել, այդ լիցենզիայի գումարը վճարելով՝ ինքը տույժ ու տուգանքներից ազատվում է: Կարծում եմ՝ այս մասով ամբողջությամբ այդ հարցը լուծվում է եւ էնտեղ, որտեղ իրավաչափության սահմաններից դուրս մեծ տուգանքները կիրառվել են առանց լիցենզիայի մեքենաները քշելու դեպքում, էստեղ, ընդհանրապես, եւ տույժ-տուգանքը եւ տուգանքն ամբողջությամբ վերացվում են: Կարծում եմ՝ այս մասով բավականին ձեր բարձրացված մտահոգությանը լուծում տրվում է այս օրինագծով:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագա՞նք: Արձագանք չկա: Առաջարկում եմ ընդմիջում՝ մի ժամ, մնացածը կշարունակենք ընդմիջումից հետո:


Ժամը 14:30

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ Է ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՏԵՂԱԿԱԼ ԱԼԵՆ ՍԻՄՈՆՅԱՆԸ
 
 

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Հարգելի պատգամավորներ, շարունակում ենք նիստը: Պրն Արշակյան, խնդրում եմ մոտենալ գլխավոր ամբիոնին: Պրն Արշակյան, ըստ հերթականության, հաջորդ հարցը Սերգեյ Բագրատյանինն է, որը դահլիճում չէ: Կարեն Սիմոնյանը նույնպես դահլիճում չէ: Գեւորգ Պապոյանը հանում է իր հարցը: Ես ներողություն եմ խնդրում ձեզանից, պրն Արշակյան, կարող եք վերադառնալ: Ես պարտավոր էի հրավիրել ձեզ այստեղ, որովհետեւ պատգամավորները գրանցվել էին:

Խոսքը տրվում է հարակից զեկուցող, տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Արտաշես Պետրոսյանին: Խնդրեմ, պրն Պետրոսյան:

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-ԱԺ մեծարգո նախագահող, հարգելի պատգամավորներ, սիրելի քաղաքացիներ, ներկայացնում եմ «Մի շարք վարչական իրավախախտումների, պետական տուրքի համար կիրառված տույժերի համաներման մասին» ՀՀ օրենքի նախագծի վերաբերյալ տնտեսական հանձնաժողովի եզրակացությունը: Նախագիծն ունի երեք հիմնական շահառուներ` ՀՀ-ն ծանրաքաշ ավտոմեքենաների շահագործմամբ զբաղվող ընկերությունները կամ անհատները, եւ ուղեւորափոխադրումներ կատարող տաքսի ծառայությունների սեփականատերերը կամ անհատ վարորդները: Նախագծով նախատեսվում է ներել, ընդհանուր առմամբ մոտ 681 միլիոն դրամի պարտավորություն: «ՀՀ վարչական իրավախախտումների մասին» օրենքով նախատեսված մի շարք վարչական տուգանքների եւ պետական տուրքի գծով տույժերի համար նախատեսվում է կիրառել համաներում, մասնավորապես 2018 թվականի մարտի 15-ից մինչեւ ապրիլի 12-ն ընկած ժամանակահատվածում: ՀՀ տրանսպորտի, կապի եւ տեղեկատվական տեխնոլոգիաների նախարարության,  ՀՀ տրանսպորտային տեսչության կողմից իրականացվել է վերահսկողություն: Վերահսկողության ընթացքում կայացվել են 81 վարչական ակտեր` ընդհանուր 47 միլիոն 400 հազար ՀՀ դրամի չափով:

2016-2018 թվականներին կայացվել են թվով 5 հազար 78 վարչական ակտեր, որից վճարվել են 2 հազար 455-ը, թվով 2 հազար 623 վարչական ակտերի մասով վարչական հասցեատերերի մասով վճարումներ չեն կատարվել, ընդհանուր` 319 միլիոն 105 հազար դրամ: Նախագծով նախատեսվում է առանց համապատասխան լիցենզիայի մարդատար տաքսի ուղեւորափոխադրումներն իրականացնելու համար նախատեսված պետական տուրքի գծով պարտավորություններ ունեցող անձանց ազատել պետական տուրքի չվճարման համար հաշվարկված տույժերի վճարումից, եթե սույն օրենքն ուժի մեջ մտնելուց հետո եռամսյա ժամկետում մարվել է պետական տուրքի մայր գումարը:

15.01.2019 թվականի դրությամբ ընդհանուր գումարը կազմում է 1 միլիարդ 342 միլիոն 211 հազար դրամ, որից տուրքը` 927 միլիոն 160 հազար դրամ, իսկ տույժը` 415 միլիոն 50 հազար դրամ:

Նախագիծը քննարկվել է նաեւ ԱԺ տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի 2019 թվականի մայիսի 2-ի նիստում եւ միաձայն արժանացել հավանության: Ֆինանսական համաներման` որպես գործիք պարբերաբար կիրառումն ունի նաեւ իր բացասական հետեւանքները, որը ոչ միայն որոշակի խտրականություն է առաջացնում բարեխիղճ եւ անբարեխիղճ քաղաքացիների եւ տնտեսվարողների մոտ, այլ նաեւ առաջացնում է սպասումներ հերթական համաներման նկատմամբ, որն իր հերթին բերում է վարքագծի որոշակի փոփոխության: Հասկանալով որոշ խմբերի մոտ սոցիալական խնդիրների առկայությունը` միեւնույն ժամանակ ներկայումս Կառավարությունը քայլեր է ձեռնարկում հարկերի, վճարների ողջամիտ սահմանման ուղղությամբ, որի արդյունքում հարկերը եւ պարտադիր վճարները կլինեն համաչափ ձեռնարկատիրական գործունեությանն ու մարդկանց եկամուտներին: Հետեւաբար, կարծում եմ, որ հետագայում նման օրինագծերի անհրաժեշտություն չենք ունենա, եւ յուրաքանչյուր հարկ կամ պարտադիր վճար վճարող նաեւ կկարեւորի բյուջետային ծախսերի կարեւորությունը` վստահ լինելով, որ բյուջետային եկամուտները ծառայում են բացառապես ՀՀ քաղաքացիներին: Ես ավարտեցի:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Վե՞րջ: Շնորհակալություն: Հարգելի պատգամավորներ, հարցերի համար կարող եք հերթագրվել: Հերթագրված պատգամավորներ չկան, պրն Պետրոսյան, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը:

Հարգելի պատգամավորներ, մտքերի փոխանակության համար խնդրում եմ հերթագրվել: Հերթագրվել է 3 պատգամավոր: Միքայել Մելքումյան: Խնդրեմ, պրն Մելքումյան:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, սա այն օրենսդրական նախաձեռնությունն է, որ առանց ելույթի չես էլ պատկերացնի, որ համաներում ես անում, ոչ մի ելույթ չկա, կամ ամեն ինչ պարզ է, անընդհատ պետք է ընկնենք համաներումների պերմանենտ օրենքների նախագծեր ընդունելով, կամ էլ պետք է մի երկու դիտարկում, այնուամենայնիվ, անենք: Ուրեմն, ընդհանրապես, խաղաղ, նորմալ պայմաններում համաներումներն ընդունված չեն, այսինքն` եթե խաղի կանոնները հավասար են, իրավական խրթին բացեր չկան, անհամաչափ վարչարարություն չկա, ի՞նչ համաներման մասին է խոսքը: Շատ հազվադեպ կարելի է անել, բայց այս առումով ես պետք է ասեմ, որ ինքս քաջածանոթ եմ շատ վարորդների հետ եւ նրանց կազմակերպված շատ խմբերի հետ ունեմ որոշակի երկխոսություն, մշտական կապի մեջ եմ նաեւ ավտոներկրողների հետ եւ այլն: Այն, ինչ պրն նախարարն ասաց` ոչ իրավաչափ վարչարարության եւ օրենքի կիրառման հետ կապված, շատ կարեւոր եմ համարում, որ սրանից ելնելով` անպայման, այս համաներումն անենք, եւ, հատկապես, իմ ունեցած այս խոսակցությունները համոզում են, որ այն վարորդները, որոնք առավելապես տաքսի ծառայություններում են աշխատել, նրանք ավելի մի քիչ ոնց որ երկակի վիճակում են եղել, այնպես որ, միանշանակ, մեր խմբակցությունը, իհարկե, պաշտպանում է այս օրենքի նախագիծը: Սա ճիշտ է, եւ կարծում եմ, որ այն փուլում, երբ մենք արդեն կունենանք արձանագրում, որ հավասար եւ հանդարտ խաղի կանոններ կան, այլեւս սրա անհրաժեշտությունը հետագայում կկորի: Մենք միայն ողջունում ենք եւ կողմ կքվեարկենք:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Գեւորգ Պապոյան: Խնդրեմ:

Գ.ՊԱՊՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, հարգելի փոխխոսնակ: Հարգելի գործընկերներ, ես կուզեի մի փոքր վերանայեինք այս օրենսդրական նախաձեռնությունը եւ այս հարցը, առհասարակ, դիտարկեինք քաղաքացիական գիտակցության եւ քաղաքացու պարտավորությունների եւ իրավունքների համատեքստում, որովհետեւ պետությունն արդեն որերորդ խոշոր համաներումն է իրականացնում: Ես կարծում եմ` պետությունն իր կողմից, բնականաբար, այս քայլերը պետք է կատարեր, որովհետեւ այս եւ նախկինում մի շարք իրավախախտումների գծով կային բազմաթիվ քաղաքացիների մոտ կային ողջամիտ մտահոգություններ, որ այդ գումարները, օրինակ` մոտ 13.7 միլիարդ դրամ նախկինում ճանապարհային ոստիկանության մասով տույժեր եւ տուգանքներ ներվեցին, այդ գումարները ոչ թե ծառայում էին ՀՀ-ին կամ ՀՀ բյուջետային մարմիններ էին գնում, այլ մեծամասամբ դեպի հայտնի մարդ էին ուղղվում: Հիմա, այդպիսի իրավիճակ, կարծում եմ` չկա, չկա նաեւ մտահոգություն` այս դեպքի հետ կապված, եւ կարծում եմ` ՀՀ քաղաքացիները նաեւ կկատարեն իրենց քայլն այսուհետ, եւ չունենալով նաեւ այն մտահոգությունները, որ իրենք ունեցել են, նաեւ պատասխանատու եւ պարտաճանաչ կերպով կկատարեն այն բոլոր պարտավորությունները, որոնք իրենք ունեն պետության հանդեպ, որովհետեւ այս մեխանիզմն անընդհատ շարունակվել, բնականաբար, չի կարող, որովհետեւ սա առաջացնում է որոշակի խնդիր, որովհետեւ ստացվում է, որ պարտաճանաչ քաղաքացիներն անհավասար պայմանների մեջ են հայտնվում ոչ, այսպես ասած, քաղաքացիների համեմատ: Հիմա, մենք ընդունում ենք, որ այդ ոչ պարտաճանաչությունը ողջամիտ մտահոգության եւ սոցիալական խնդիրներով է պայմանավորված եղել, բայց մեր քաղաքացիները, հուսով եմ` կընկալեն այս քայլը, եւ այսուհետ մենք նման համաներումներ, հուսով եմ, չենք քննարկի: Շնորհակալություն:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հաջորդ ելույթի համար` Արմեն Փամբուխչյան, խնդրեմ:

Ա.ՓԱՄԲՈՒԽՉՅԱՆ

-Հարգելի նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, ես նախորդ նախագծին ներկա չէի նիստերի դահլիճում, որպեսզի ելույթ ունենայի եւ այս առիթը կօգտագործեմ, այս երկու դրական նախագծերը կմիացնեմ իրար: Էլեկտրամեքենաների ներկրումն ԱԱՀ-ից ազատելու մասով կխոսեմ մի փոքր: Դա իր հետ զարգացնելու է մի շարք ճյուղեր, նոր ենթակառուցվածքներ, խթանելու է տնտեսության աճը, բնապահպանական հարցեր է լուծելու, վերացնելու է մեզ կախվածությունից եւ հետագայում նաեւ, ինչո՞ւ ոչ, այն կտարածվի բոլոր տրանսպորտային միջոցների վրա, իսկ վարչական իրավախախտումների մասին, այսինքն` տույժերի եւ տուգանքների համաներում անցկացնելու մասով ես ասեմ, որ լավ նախաձեռնություն է, քանի որ, ինչպես նշեց նախարարը, մենք սկսում ենք զրոյական կետից, մենք ստեղծում ենք հավասար պայմաններ եւ այս պահից սկսած, երբ տեղի ունենա համաներումը, այլեւս վարորդները չեն ասի, որ մենք տուգանվել ենք անհավասար պայմաններում, մեր հանդեպ խտրականություն է եղել, եւ փաստացի, ինչպես նաեւ պրն Պապոյան, դուք նշեցիք, որ պարտաճանաչ քաղաքացիները երբեք չեն տուժում, քանի որ պարտաճանաչ քաղաքացին այդ պահին տանում, վճարում է եւ չի ընկնում քաշքշուքների մեջ, ինչպիսիքի մեջ են այս մարդիկ, ովքեր հարկադիր կատարման ծառայությունում ունեն դատական հայցեր եւ այլն:

Այսինքն` այս մասով ես կարծում եմ, որ համաներումը նաեւ մարդասիրական քայլ է, որը պետք է կիրառվի, եւ ես ողջունում եմ այս երկու նախագծերը: Շնորհակալություն:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ելույթներն ավարտվեցին: Եզրափակիչ ելույթի կարիք տեսնո՞ւմ եք, պրն Արշակյան: Խնդրեմ, համեցեք:

Հ.ԱՐՇԱԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի պրն նախագահող, այստեղ շատ կարեւոր շեշտադրումներ արվեցին` կապված քաղաքացիների եւ պետության պարտավորությունների հետ: Մի քանի շեշտադրումներ կան, որ ես եւս մեկ անգամ կուզենայի կրկնել, որոնք, իհարկե, նաեւ ելույթներում հնչեցին, ներառյալ` իմ ելույթում: Հարցը հետեւյալն է. որքանո՞վ է իրավաչափ եղել օրենքի կիրառումն այդ նշված խմբերի նկատմամբ, եւ թե ինչ հարց է լուծում այս օրենքը: Իրականում այստեղ անհավասարության մասով, կարծում եմ, որ գնահատականը մի քիչ չափազանցված է այն առումով, որ, օրինակ` ընդունվել է օրենք, որ այսինչ չափի բեռնվածքով ավտոմեքենան չի կարող երթեւեկել կամ պետք է թույլտվություն ունենա երթեւեկելու համար, դրա համար նախատեսված չի եղել, որ այդ մեքենան ճանապարհ դուրս գալիս կարողանա բեռնվածքը ստուգել, այսինքն` ինֆրակառուցվածքները, ենթակառուցվածքները չեն եղել, եւ բավարար տեղեկատվության տարածում էլ չի եղել, մեկ էլ, հանկարծ, տեսչական մարմինը դուրս է եկել եւ սկսել է տուգանել այս բեռնատար մեքենաները, եւ մի քանի օրվա մեջ 80-ից ավելի տնտեսվարող սուբյեկտի տուգանք է արել:

Այստեղ կարծում եմ, որ իրավաչափության հարց կա, եւ նաեւ նախադեպային կարող եմ ասել, որ այս տնտեսվարողներից յուրաքանչյուրը դատարան մտնելով՝ հաղթել է պետությանն այդ բանով, այսինքն` այստեղ մենք համաներումը կիրառելով` իրավական հարց ենք լուծում:

Երկրորդ հարցը. ինչը վերաբերում է տաքսիստներին: Նույն բանը տաքսիստների դեպքում է, այսինքն` ընդունվել է իրավակարգ, եւ տեսչական մարմինը սկսել է ագրեսիվորեն կիրառել տուգանքները, ասենք, տարբեր տեսակի սարքերով նկարելով լուսացույցների տակ, խաչմերուկներում, կայանատեղերում եւ այլն, եւ սկսել են տուգանքներ կիրառել, որը լուրջ խնդիր կա իրավաչափության մասով եւ իրավական մասով,  այստեղ նույնպես շատ դեպքերում եւ դեպքերի մեծամասնությունում մտնում են դատարան եւ հաղթում են: Հիմա, այս մասով մենք, ուղղակի, հարցին լուծում ենք տալիս: Սոցիալական հարցը սրա շատ փոքր մասն է, եւ վերաբերում է միայն այդ տուժ-տուգանքների կուտակումների մասով, որ մարդիկ չեն կարողացել վճարել տարբեր պատճառներով, եւ տույժ-տուգանքների տակ են ընկել, այդ տույժ-տուգանքների մասն ենք ուղղակի վերացնում: Նաեւ կոչ եմ անում այդ վարորդներին, ներողություն եմ խնդրում, սա շատ կարեւոր է ինֆորմացիայի համար, որ այն վարորդները, ովքեր ունեցել են լիցենզիա, տուրքը չեն վճարել եւ ընկել են տույժ-տուգանքների տակ, առաջիկա 3 ամիսների ընթացքում, եթե վճարեն այդ լիցենզիայի տուրքը, տույժ-տուգանքներից կազատվեն, բայց լիցենզիայի տուրքը պետք է վճարեն, եւ սա է իրականում, կարծում եմ՝ արդարության սկզբունքը, որ մնացածը վճարել են, դուք էլ վճարեք, այդ տույժ-տուգանքները կներվեն ձեզ: Շնորհակալություն:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարակից զեկուցող, կարիք տեսնո՞ւմ եք: Շնորհակալություն, հարցի քննարկումն ավարտվեց: Անցնում ենք հաջորդ հարցին:

Հարգելի պատգամավորներ, քննարկում ենք Կառավարության կողմից ներկայացրած   «Պետական գույքի մասնավորեցման 2017- 2020 թվականների ծրագրի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը: Հիմնական զեկուցող` ՀՀ առողջապահության նախարար Արսեն Թորոսյան: Պրն Թորոսյան, խնդրեմ: Ես հիշում եմ, որ խոսք եմ տվել ձեզ մի քիչ երկար ժամանակ տրամադրել: Համեցեք:

Ա.ԹՈՐՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Կարճ հարցին` երկար ժամանակ: Մեծարգո պատգամավորներ, հարգելի նախագահություն, ձեր քննարկմանն եմ ներկայացնում «Պետական գույքի մասնավորեցման 2017-2020 թվականների ծրագրի մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը, որի կարգավորման առարկան պետական գույքի մասնավորեցման 17-20 թվականների ծրագրում ընդգրկված, առողջապահության բնագավառում գործունեություն ծավալող երկու կազմակերպությունների` Ֆանարջյանի անվան ուռուցքաբանության ազգային կենտրոն եւ Ճառագայթային բժշկության եւ այրվածքների գիտական կենտրոն ՓԲԸ-ները մասնավորեցման ցանկից հանելն է: Նշված ընկերությունները հետագայում որպես պետական ընկերություն գործելու անհրաժեշտությունը պայմանավորված է հետեւյալ հանգամանքներով. Ֆանարջյանի անվան ուռուցքաբանության ազգային կենտրոն ՓԲԸ-ն իրականացնում է չարորակ եւ բարորակ նորագոյացությունների հիվանդանոցային եւ արտահիվանդանոցային բժշկական օգնություն եւ սպասարկում, ուռուցքաբանական հիվանդների դիսպանսեր հսկողություն, ինչպես նաեւ հանրապետության ողջ տարածքից ուռուցքաբանական հիվանդների վերաբերյալ վիճակագրական տեղեկատվության հավաքագրում: Հանրապետական նշանակության 500-մահճակալանոց հիվանդանոցն ունի թե՛ ախտորոշիչ, թե՛ բուժական հնարավորություններ: Ներկայումս Ֆանարջյանի անվան ուռուցքաբանության ազգային կենտրոն ՓԲԸ-ը հանրապետությունում գործող եւ օնկոլոգիական բուժօգնության եւ հսկողության ծառայություններ մատուցող ամենախոշոր եւ բազմապրոֆիլ բժշկական կազմակերպությունն է:

Ճառագայթային բժշկության եւ այրվածքների գիտական կենտրոն ՓԲԸ-ն իրականացնում է հանրապետական նշանակության գործառույթներ, մասնավորապես, կենտրոնն այրվածքային եւ ճառագայթային հիվանդություններ ունեցող անձանց բժշկական օգնություն եւ սպասարկում տրամադրող միակ մասնագիտական ուղղվածության հիմնարկն է, որտեղ տարեկան բուժվում են շուրջ 550-ից 600 քաղաքացիներ: Կենտրոնն իրականացնում է մասնագիտական խորհրդատվություններ նաեւ Երեւան քաղաքի եւ մարզերի բժշկական կենտրոններում, ինչպես նաեւ ապահովում է ճառագայթային հիվանդությամբ տառապող անձանց շարունակական հսկողությունն ու բուժումը: Կենտրոնում իրականացվում է շուրջ 3 հազար հիվանդների շարունակական հսկողություն: Հաշվի առնելով Ֆանարջյանի անվան ուռուցքաբանության ազգային կենտրոն ՓԲԸ-ի ծավալները, հանրապետությունում օնկոլոգիական հիվանդությունների աճը եւ նաեւ, որ Ճառագայթային բժշկության եւ այրվածքների գիտական կենտրոն ՓԲԸ-ն իր պրոֆիլով միակն է ՀՀ-ում, դրանց բացառիկությունը, կարեւորությունը եւ որոշ դեպքերում` ռազմավարական նշանակությունը, առավել նպատակահարմար է, որ նշված պրոֆիլի եւ ծավալների կազմակերպությունները գործեն պետական համակարգում, եւ դրանց հնարավոր եւ ցանկալի զարգացումներն անմիջականորեն համակարգվեն եւ ուղղորդվեն պետության կողմից:

Բացի այդ, ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ նշված ընկերությունների գործունեությունը պետական ՓԲԸ կարգավիճակով ավելի արդյունավետ է, ինչը, սակայն, չի բացառում մասնավոր ներդրողների ներգրավման հնարավորությունը, կազմակերպությունների տարածքներում վարձակալական կամ այլ փոխշահավետ տարբերակներով հավելյալ ծառայությունների ծավալման կամ պետություն եւ մասնավոր ներդրող համագործակցության ձեւաչափով: Շնորհակալություն:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն նախարար: Առողջապահության նախարար Արսեն Թորոսյանին հարցերով դիմելու համար խնդրում եմ գրանցվել: Գրանցվել է 12 պատգամավոր` Նաիրա Զոհրաբյան, խնդրեմ:

Ն.ԶՈՀՐԱԲՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն Թորոսյան, երկու հիվանդանոցների մասին ես մանրամասն տեղեկատվություն ունեմ նաեւ որպես նախկին լրագրող, ով հիմնավորապես զբաղվել է այդ խնդրով: Հիվանդանոցները գտնվում են ողբերգական վիճակում, որպես պետական հիվանդանոցներ: Միֆ է, որ այնտեղ` երկու հիվանդանոցներում տրվում է բարձրակարգ սպասարկում: Ես չեմ մեղադրում հիվանդանոցների տնօրինությանը, ավելին, ես բարձրաձայնում եմ այստեղ նաեւ իրենց կարծիքը, որ այդ չնչին գումարներով հնարավոր չէ հիվանդին չասել. ճիշտ է, դու պետպատվերով ես, բայց, միեւնույնն է, քիմիա չես ստանալու, եթե այսքան գումար չբերես: Չկա կամ գրեթե չկա անվճար մատուցվող ծառայություն նաեւ քիմիաթերապիայի դեպքում: Եկեք լինենք անկեղծ եւ հասկանանք, որ դա այդպես է, կամ այնպիսի որակ կա, որից մարդը, ուղղակի, մահանում է, ավելի լավ է չտալ:

Հիմա, ես կողմ եմ, որ ռազմավարական նշանակության այդ երկու հիվանդանոցները, հաստատությունները, եւ մենք այն ժամանակ էլ դեմ ենք քվեարկել դրանց մասնավորեցմանը, լինեն մասնավորեցման ցուցակում: Պետությունը լրացուցիչ գումարներ հատկացնելո՞ւ է, որպեսզի դրանք դառնան, իսկապես, ժամանակակից կլինիկաներ:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Տիկին Զոհրաբյան, թողնենք արձագանքի:

Ա.ԹՈՐՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Սկսեմ հերթով: Դուք նշեցիք, որ այդ երկու հիմնարկները գտնվում են ողբերգական վիճակում: Ես ուզում եմ ասել, որ վերջին տարիներին ողբերգական կոչված վիճակն ահագին բարելավվել է, հատկապես, Ֆանարջյանի անվան ուռուցքաբանական կենտրոնում բաժանմունքներ են վերանորոգվել, հարկեր են վերանորոգվել, նաեւ մասնավոր ներդրումներ են արվել, ինչպես արդեն նշեցի, օրինակ` բացվել է ճառագայթային թերապիայի ժամանակակից կենտրոն` գերժամանակակից գծային արագացուցիչով, եւ այդ ներդրումները հենց այս պահին էլ շարունակվում են նաեւ ՓԲԸ-ի սեփական միջոցներով:

Հաջորդ կետը, որ նշեցիք պետպատվեր չլինելու մասին. այս տարի այդ կենտրոնի պետպատվերը մոտավորապես, եթե չեմ սխալվում, 400 միլիոն դրամով ավելացել է եւ մյուս տարի եւս ավելանալու է:

Ինչ վերաբերում է անվճար քիմիաթերապիա լինել-չլինելուն, պետական բազմաթիվ ծրագրերի շրջանակներում, այո, գործում է համավճարի սկզբունք, եւ ոչ բոլոր ծառայություններն են այս պահին պետպատվերով, եւ այս մեր օրենքի կարգավորման շրջանակներում այդ հարցը մենք չենք բարձրացնում, մենք, ընդհանրապես, ուռուցքաբանությունը համարում ենք ռազմավարական ուղղություն, եւ մյուս տարի էլ պատրաստվում ենք մինիմում, եւս 1 միլիարդ 200 միլիոն այս տարվա 1 միլիարդ 700 միլիոնի վրա ավելացնել:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Խնդրեմ, տիկին Զոհրաբյան:

Ն.ԶՈՀՐԱԲՅԱՆ

-Պրն Թորոսյան, ես չասեցի` պետպատվեր չկա, ես ասացի` նույնիսկ նրանց, ովքեր պետպատվերով մտնում են այն կատեգորիայի մեջ, որ պետք է ամբողջապես անվճար ստանան, լինենք անկեղծ, շատ դեպքերում ասվում է` եթե դուք ուզում եք ահա այս որակի... Ես ասում եմ, որովհետեւ իմ հարազատներից շատերը շփվել են, ահա այս որակյալ դեղը, օրինակ` «Հերցեպտին», որը մենք չունենք, մենք կարող ենք այստեղից գնել, պետք է վճարեք այսքան, եթե ոչ, կանենք այս անորակով: Անորակի արդյունքն էլ այն է, որ 2 օրից հետո մարդուն կտանեն կամ Թոխմախ կամ էնտեղ:

Ես շատ կարեւորում եմ, հետո, այդ իդեան, որ կար` ուռուցքաբանության տարածաշրջանային կենտրոն, ինչ-որ շատ մեծ բանտիկներով բացեցին, փակեցին եւ այլն, եւ այլն, այդ գաղափարը կա՞, չկա՞, լինելո՞ւ է, չի լինելո՞ւ, որովհետեւ սա, ես կարծում եմ, դա իմ անձնական կարծիքն է, որ այլեւս քաղցկեղի դեմ պայքարը պետք է հռչակվի ռազմավարական նշանակության խնդիր: Խնդիր, որովհետեւ այն կատաստրոֆիկ տեմպերը, որ Հայաստանում մենք ունենք առաջնային քաղցկեղի դեպքում, ես շատ մանրամասն դա ուսումնասիրում եմ նաեւ այսօր, ցավոք սրտի, ստիպված` նաեւ իմ հարազատների հետ կապված խնդիրների բերումով, մենք ինչպե՞ս ենք կարողանալու այս խնդիրը լուծել, եւ, ձեր կարծիքով` որպես մասնագետ, տարբեր մոտիվացիաներ են նշվում, որ վերջին շրջանում, հատկապես, երիտասարդացման միտում կա, ինչո՞վ է պայմանավորված, ի վերջո, քաղցկեղի այս կատաստրոֆիկ երիտասարդացումը:

Ա.ԹՈՐՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ինձ թվում է՝ արդեն կարելի է հարց ու պատասխանի ֆորմատով էլ անցնել 4.30-ից սկսվողին, բայց փորձեմ տեղավորվել, պատասխանել: Կարծում եմ` առնվազն դուք պետք է տեղյակ լինեք, որ Հայաստանում առողջապահության վրա ծախսվում է կատաստրոֆիկ քիչ գումար` ՀՆԱ-ի 1.3 տոկոս, եւ մենք աշխարհում վատագույն տասնյակում ենք գտնվում, ավելին, ծախսվող գումարների 85 տոկոսը ծախսվում է գրպանից, եւ ոչ թե հակառակը, այսինքն` գրպանից ծախսվող գումարների, մենք էլի աշխարհում վատագույն տեղում ենք:

Ի՞նչ ենք անում, որ դա ուղղենք: Արդեն ասացի` ավելացնում ենք թե՛, ընդհանրապես, առողջապահական պետական բյուջեն, թե՛, մասնավորապես, ուռուցքաբանությանը տրվող գումարները: Այս տարի 700 միլիոն դրամով է ավելացվել, արդեն ասացի, որի առյուծի բաժինը՝ հենց այս կենտրոնին, մյուս տարի եւս կավելացվի, առնվազն, 1 միլիարդ 200 միլիոնով, հետեւաբար, իրավիճակը գնալով լավանում է, արդեն լավացել է, համավճարները, օրինակ` վիրահատությունների վրայից հանվել են:

Ինչ վերաբերում է ուռուցքաբանության կենտրոնին, որ դուք նշեցիք` գերազանցության, այդ կենտրոնը դեռեւս գտնվում է պետական գույքի կոմիտեի ենթակայության տակ, մասնավորեցման ցանկում, եւ մեր նախարարությունը որեւէ լիազորություն չունի այդ կենտրոնի վրա: Ես գիտեմ, որ քննարկումներ են տեղի ունենում, իրավական եւ ֆինանսական մի թնջուկ կա, այդ լուծելու ուղղությամբ:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հաջորդ հարցի համար` Միքայել Մելքումյան` «Բարգավաճ Հայաստան»: Խնդրեմ:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն Թորոսյան, տեսեք, գիտեք, որ հենց այդ ուռուցքների ժամանակ միանգամից գնում են Գերմանիա, չէ՞, ես չգիտեմ, թե ո՞ր մասն է այստեղ գալիս ուռուցքաբանության կենտրոն, կախված՝ ո՞ր ստադիայում է, եւ այլն, բայց, բնականաբար, մեծ, գերակշիռ մասը, ովքեր ունեն այդ ծառայություններից օգտվելու իրավունք, անմիջապես Գերմանիայի մասին են խոսում: Հիմա ի՞նչ ենք անում, մենք կարողանո՞ւմ ենք պետականորեն կոնկրետ ասել, որ այսքան ժամանակահատվածում մենք կհասնենք այսինչ կետին, եւ ուռուցքաբանության հետ կապված խնդիրները կլուծվեն: Սա՝ մեկ:

Երկրորդ. ակնհայտ է, որ պետականը եւ մասնավորը տարբերվում են, այսինքն` դուք գնացեք մասնավոր եւ պետական հիվանդանոցներ, կտեսնեք, որ սար ու ձորի տարբերություն է, խայտառակ վիճակ է պետականում, այսինքն` պետությունը չի կարողանում լավ մենեջմենթ իրականացնել: Կարող է՝ լավ մասնագետներ աշխատեն, պետական հաստատության բայց կառավարումը միշտ գտնվել է ցածր մակարդակի վրա, եւ հիմա, այս երկու հաստատությունները` ճառագայթային եւ ուռուցքաբանության, գտնվո՞ւմ են էլի պետական գույքի կոմիտեի կազմում, թե՞ չէ, որովհետեւ եթե նրանք մտել են ցուցակ, պետք է նրանց բաժնետոմսերի կառավարման լիազորություններն անցած լինեին այդ գերատեսչությանը: Դուք պրոֆիլային մասնագիտական հաշվետվություններ այս ընթացքում ստացե՞լ եք, թե՞ գտնվել է, ընդհանրապես, այնտեղ, որտեղ որեւէ մասնագիտական հզորություն, կարողություն չկա: Ո՞նց է եղել այդ կառավարումն անցած տարիներին:

Ա.ԹՈՐՈՍՅԱՆ

-Շատ անարդար մեխանիզմ է, պրն Սիմոնյան, բազմաթիվ հարցեր եւ կարճ ժամանակ՝ պատասխանելու համար:

Դուք նշեցիք Գերմանիայի անունը, իհարկե, Գերմանիա էլ են մեկնում, Ամերիկա էլ, ՌԴ-էլ, նույնիսկ Վրաստան էլ են մեկնում, բայց Հայաստանում գրանցվում է տարեկան  մոտ 8 հազար դեպք, եւ դրա շատ փոքր մասն է գնում Գերմանիա, ՌԴ եւ Վրաստան, այսինքն` մեծ մասը հիմնականում մնում է Հայաստանում: Ոչ միայն փող չունեն, այլ նաեւ նախ` վաղ ժամանակ հայտնաբերված դեպքերն են շատ հեշտ բուժվում Հայաստանում, որոնք կարիք ունեն պարզապես վիրահատական բուժման, ճառագայթային որոշ դեպքեր Հայաստանում են բուժվում, քիմիաթերապիան է Հայաստանում զարգանում` բազմաթիվ նոր քիմիաթերապեւտիկ բաժանմունքներ կան թե՛ այս կենտրոնում, թե՛ այլ մասնավոր կենտրոններում:

Ինչ վերաբերում է լավ կամ վատ կառավարմանը, ես մասամբ համաձայն եմ ձեզ հետ, որ պետական կառավարումը մի քիչ կարող է ավելի դանդաղ եւ ոչ ճկուն լինել, հետեւաբար, մենք պետք է մտածենք կառավարման նոր մեխանիզմների ներդրման մասով, օրինակ` մեր ենթակա հիմնարկներում մենք արդեն ներդնում ենք տնօրենների խորհրդի համակարգը, երբ տնօրենը հաշվետու է նաեւ տնօրենների խորհրդին, որտեղ ներկայացված են նաեւ քաղաքացիական հասարակության եւ մասնագիտական հասարակության կողմից անձինք, որոնք հսկում են տնօրենին, որ տնօրենը միանձնյա  որոշում չկայացնի: Նույնն արվելու է այս կենտրոններում:

Ինչ վերաբերում է պրոֆիլային հաշվետվություններին, մենք ստանում ենք ֆինանսական հաշվետվություններ միայն այն ծառայությունների գծով, որ մենք ենք գնում իրենցից պետպատվերի շրջանակներում եւ վերջ, իսկ մնացած հաշվետվությունը տրվում է պետգույքի կոմիտեին, ինչը նաեւ պրոբլեմատիկ է եղել, որովհետեւ պետգույքի կոմիտեն մասնագիտական առումով չի կարող կառավարել այդ հիմնարկները, եւ եթե որոշվում է, որ պետք է, ի վերջո, մնան պետական, պետք է հետ գան առողջապահության նախարարության ենթակայության տակ:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շուտվանից: Խնդրեմ, արձագանքեք:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Այո, այստեղ դուք իրավացի եք, այսինքն` եթե հաշվետվությունը տալիս է ոչ կոմպետենտ մի մարմնի, որտեղ մենք պետք է արձանագրենք, կարծեմ, ժամանակին ֆիզիոթերապեւտիկն էլ էր այդ ձեւով, տարիներ շարունակ, հիմա է՞լ է էնտեղ: Ես, երեւի, միանգամից ելույթ կունենամ, կասեմ, որ պետք է անմիջապես այդ բոլորը հանվեն, որովհետեւ նոնսենս է… Այսինքն` ինքը գնացել է, էդ որ բերում են պետգույքի տնօրինության տակ, չի նշանակում, որ անվերջ բերեցին: Դա լինում է այն ժամանակ, երբ մասնավորեցվում է ոչ թե ցուցակ մտնելիս, այլ կամ մասնավորեցման կամ մասնավորեցման նախապատրաստման մասին, իսկ այդ նախապատրաստումը միշտ եղել է ստրատեգիական ձեռնարկությունների համար, տենց չի եղել, կամ եկավ, չմասնավորեցվեց, Կառավարության որոշումից հետո մնում է, արագ նախապատրաստվում է: Ես, երեւի, իմ ելույթում կասեմ, որ սա նոնսենս է, պետք է բոլոր առողջապահական եւ այլ բնույթի կազմակերպությունները շուտափույթ այդ գերատեսչությունից հանել եւ բերել պրոֆիլային գերատեսչությունների կառավարման ներքո:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Պրն Թորոսյան, արձագանքո՞ւմ եք: Խնդրեմ:

Ա.ԹՈՐՈՍՅԱՆ

-Այո: Շնորհակալություն: Շատ հետաքրքիր բան եք ասում, որովհետեւ նույն ֆիզիոթերապիան 15 տարուց ավելի է գտնվում պետգույքի կոմիտեի ենթակայության տակ, եւ կամ պետք է մասնավորեցվի, միջոցներ ձեռնարկվեն մասնավորեցնելու, չստացվելու դեպքում` լուծարելու ուղղությամբ, եթե պարզվում է, որ դա պետքական հիմնարկ չէ, կամ պրոֆիլային գերատեսչությանը վերադարձնելու տեսանկյունից: Ավելին, ես նույնիսկ համաձայն եմ, որ եթե նույնիսկ հիմնարկը գտնվում է մասնավորեցման ցանկում, բայց դեռեւս գնորդներ չկան, այսպես ասած, նա շարունակի մնալ պրոֆիլային գերատեսչության ենթակայության տակ, մինչեւ գնորդի հայտնվելը եւ բուն պրոցեսի սկսելը:

Բայց, քանի որ ժամանակ կա, մի փոքր անդրադառնամ նաեւ տիկին Զոհրաբյանի ասած` քաղցկեղի շատացման, երիտասարդացման հարցին: Ռիսկի գործոններով է քաղցկեղը հիմնականում պայմանավորված, վարքագծային, դա ծխելն է, խմելն է, վատ սննդակարգն է, ֆիզիկական ցածր ակտիվությունն է, օդի աղտոտվածությունն է նաեւ` հիմնականում, եւ մենք այդ բոլոր ուղղություններով պետք է աշխատենք, որ ինչպես ամբողջ աշխարհում, այնպես էլ նույնպես քչանան այդ հիվանդությունները:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հաջորդ հարցի համար` Սարգիս Խանդանյան: Խնդրեմ:

Ս.ԽԱՆԴԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն նախարար, երկու ճշտող հարց: Կցանկանայի իմանալ, արդյո՞ք այս տարիներին, երբ այս երկու բժշկական հաստատությունները եղել են մասնավորեցման ցանկում, եղե՞լ են ներդրողներ, որոնք հետաքրքրված են եղել այս երկու հաստատությունների մասնավորեցմամբ:

Նախորդ հարցը շարունակելով` քանի՞ այլ բուժհաստատություն կա, որոնք այս ցանկում են, եւ դրանց հիմա պետական կառավարման հետ չբերելը նշանակում է, այսինքն` դեռ հույս ունենք, որ դրանք հետաքրքրություն կառաջացնեն ներդրողների մոտ եւ կմասնավորեցվե՞ն, թե՞ ոչ: Շնորհակալություն:

Ա.ԹՈՐՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Իմ ունեցած տեղեկություններով, որոնք պետք է, որ հավաստի լինեն, ոչ մի հետաքրքրություն չի եղել այս երկու կենտրոնների մասնավորեցման մասով: Բայց պետք է նաեւ ֆիքսեմ, որ դրանք շատ կարճ ժամանակ են եղել, հիմնականում մոտ 1 տարի են եղել ցանկի մեջ` պետգույք տեղափոխվելուց հետո, եւ ես համարում եմ, որ անկախ նրանից՝ կլինե՞ն մասնավոր ներդրողներ, թե՞ ոչ, իրենք` կոնկրետ այս երկուսը պետք է լինեն պետական:

Ինչ վերաբերում է մյուսներին, այս օրենքով 11 կազմակերպություն է անցած եղել պետգույքի կառավարման տակ եւ մասնավորեցման ցանկ: Կարող եմ արագ անցնել, ուրեմն` Ֆանարջյանի անվան ուռուցքաբանական կենտրոնը հիմա փորձում ենք հետ բերել: Վնասվածքաբանության եւ օրթոպեդիայի գիտական կենտրոնը մնում է մասնավորեցման ցանկում, եւ մենք համարում ենք, որ այն կարող է մասնավորեցվել` պահպանելով իր պրոֆիլը կամ առանց պահպանելու: Ճառագայթային բժշկության եւ այրվածքների բժշկական կենտրոնը խնդրում ենք վերադարձնել հետ: Համարում ենք, որ Մաշկաբանության եւ սեռավարակաբանության բժշկագիտական կենտրոնը կարող է մասնավորեցվել` պահելով պարտադիր պրոֆիլը: Օշականի մանկական վերականգնողական կենտրոնը լուծարվել է: Դիլիջանի մանկական հակատուբերկուլոզային առողջարանը մասնավորեցվել է: Երեւանի երկաթուղու պոլիկլինիկան լուծարվել է: Նեւրոզների կլինիկան գտնվում է ցանկում, գնահատում է կատարվում: Հանրապետական անձավաբուժության կենտրոնը կարող է լուծարվել: Արաբկիր ԲԿ-ի 7 տոկոս բաժնեմասը մնում է, եւ ռադիոիզոտոպները, արդեն նշեցի տիկին Զոհրաբյանին ի պատասխան, մնում է մասնավորեցման ցանկում:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն նախարար: Զգուշացնեմ, որ մնացել է ընդամենը մեկ հարցի հնարավորություն: Վարդեւան Գրիգորյանը հանում է իր հարցը: Հաջորդ` վերջին հարցը` Արկադի Խաչատրյան` «Լուսավոր Հայաստան»: Խնդրեմ:

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն նախարար, կարծում եմ՝ կհամաձայնեք ինձ հետ, որ, առհասարակ, որեւէ որոշում չպետք է լինի ինքնանպատակ, եւ ես կարծում եմ, որ այսպիսի որոշումների հիմքում պետք է լինի հստակ ռազմավարության առկայություն այս ոլորտում: Հայաստանը, ցավոք սրտի, իրոք, առաջատար երկրների շարքում է այս հիվանդության տարածվածության առումով, նկատի ունեմ օնկոլոգիան, եւ դուք հիշատակեցիք դրա պատճառները: Ուզում եմ հասկանալ` ո՞րն է մեր տեսլականը, ի վերջո: Սա պետք է մասնավորեցվի՞, թե՞ ոչ: Նախկինում որոշել ենք, որ այո, մենք վերցնում ենք ժամանակավորապես: Ուզում եմ հասկանալ հետեւյալը. օնկոլոգիայի դեմ պայքարելու, կանխարգելման, բուժման ինչպիսի՞ ռազմավարություն ունենք: Պետության գումարները չեն բավարարում, ակնհայտ է, եւ ինչպե՞ս ենք պատրաստվում հիվանդանոցն արդիականացնել, տեխնոլոգիապես վերազինել, մասնագետներին վերապատրաստել, կառավարման համակարգը փոփոխել: Պետությո՞ւնն է անելու, մասնավո՞րը, թե՞ գործընկերություն եք նախատեսում, եւ ինչպիսի ռազմավարությունից պետք է դա բխի, որովհետեւ վերջնական նպատակն այն է, որպեսզի հիվանդության այս տարածվածությունը նվազեցվի, եւ մենք կարողանանք ինչ-որ ձեւով կարգավորել այս խնդիրը: Շնորհակալություն:

Ա.ԹՈՐՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ես շատ ուրախ եմ, որ խոսակցությունը, իհարկե, աստիճանաբար ավելի մասնագիտական ոլորտ է գնում եւ քաղցկեղի դեմ պայքարի առումով, եւ ոչ թե բուն կենտրոնների, բայց քանի որ կապ կա, ասեմ: Նախ` երկու կենտրոնների դեպքում էլ ունենք ռազմավարական զարգացման ծրագրեր` մշակված եւ հաստատված կենտրոնների կողմից, նաեւ Կառավարություն ներկայացված, եւ մենք կարծում ենք, որ դրա շրջանակներում լինելով պետական` նրանք կարող են զարգանալ:

Ինչ վերաբերում է, սկզբից անցնեմ արդիականացման, բժիշկների վերապատրաստման մասով, մեր կողմից` պետության կողմից տրամադրվող միջոցները, ինչպես նաեւ այլ աղբյուրներն օգտագործելով՝ կենտրոնը կարող է արդիականանալ, թե՛ ձեռք բերելով նոր սարքավորումներ, ինչպես նաեւ օգտագործելով ֆինանսավորման այլ մեխանիզմներ, օրինակ` լիզինգ, վարձակալություն, մասնավոր ընկերություններին տարածքների տրամադրում` կոնկրետ, սպեցիֆիկ ծառայությունների համար, եւ այդ ուղղությամբ, կարծում եմ` լինելով պետական կառավարման ներքո, ինքը կարող է, այո, դառնալ ժամանակակից կենտրոն, աշխարհում լավագույն կլինիկաները նույն Գերմանիայում  համալսարանական կամ համայնքային հիվանդանոցներն են, որոնք պետության ներքո են զարգանում, բայց կորպորատիվ կառավարման լավ մեխանիզմներով, ինչը մենք փորձում ենք ներդնել:

Ինչ վերաբերում է...

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն պրն Թորոսյան, թույլ տանք արձագանքի, ժամանակի խնդիր ունենք: Խնդրեմ, պրն Խաչատրյան:

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն նախարար, իհարկե, դա շատ կարեւոր է, եւ ես շատ եմ կարեւորում հենց տեսլականի առկայությունը, որովհետեւ, ինքնին, դա չի կարեւոր հիմա` ցանկում լինի՞, թե՞ չլինի: Շատ ավելի կարեւոր է տեսլականը, եւ որ մենք հստակ պատկերացում ունենանք, թե ինչպիսի հեռանկարներով, ինչպիսի քայլերի հերթականությամբ ենք գնում, որովհետեւ, իրապես, մեզ պետք են շատ լուրջ փոփոխություններ այս բնագավառում, եւ հսկայական ներդրումներ` իմ պատկերացմամբ, եւ եթե պետությունը չունի այդ միջոցները, ակնհայտ է, որ մենք պետք է համագործակցենք կամ մասնավորների, հասկանում ենք, որ դոնորների միջոցով էլ հնարավոր չի լինի ամբողջապես խնդիրը լուծել, բայց ինչ-որ պահի մենք պետք է գանք մասնավորի հետ համագործակցության, ֆորմատը, իհարկե, ես ակնկալում եմ, որ դուք ձեր պատկերացումներով կիսվեք, որ ԱԺ-ն պատկերացնի, թե մենք ինչ ենք անում, առհասարակ:

Ա.ԹՈՐՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Միանշանակ, ճիշտ եք ասում: Քաղցկեղի դեմ պայքարի միջոցներն աշխարհում ոչ մի տեղ չեն հերիքում, նույնիսկ ԱՄՆ-ում, որ իրենց ՀՆԱ-ի 18 տոկոսն են ծախսում քաղցկեղի վրա: Մենք ուզում ենք ունենալ քաղցկեղի դեմ պայքարի համապարփակ ծրագիր եւ դրա մշակման վրա աշխատում ենք: Ի՞նչ է դա նշանակում. երբ մենք փորձում ենք քաղցկեղի դեմ պայքարել ոչ թե վերջնական ստադիայում, այս կենտրոնում, օրինակ, այլ սկսում ենք կանխարգելումից, արդեն նշեցի, օրինակ` ծխել, խմել եւ այլն, վաղ հայտնաբերումից` կլինիկական հետազոտություններ. դա կոլոռեկտալ քաղցկեղի սքրինինգն է, արգանդի վզիկի սքրինինգն է, կրծքագեղձի քաղցկեղի սքրինինգն է, բուժումից` վիրահատություն, քիմիաթերապիա, ճառագայթ, հսկողությունից` հետբուժական եւ պալիատիվ խնամքից` ամոքիչ, երբ արդեն պացիենտին չենք կարող օգնություն ցույց տալ, բայց, միեւնույնն է պարտավոր ենք հոգալ նրա կյանքի որակի վերաբերյալ, այսինքն` մենք ուզում ենք ունենալ համապարփակ ծրագիր:

Ֆինանսական միջոցների ավելացումն, արդեն նշեցի, պետական բյուջեի միջոցներն են, որովհետեւ մենք ասում ենք, որ քաղցկեղը պետք է բուժվի պետության կողմից, եւ երկրորդը` ապահովագրության ներդրման հետ զուգընթաց ունենանք էլի հավելյալ մուտքեր էլի այն քաղաքացիների համար, որոնք այսօր ծածկված չեն այդ ծառայություններով, այսինքն` մենք համարում ենք, որ համապարփակ լուծումներ պետք է տանք թե՛ հիվանդության դեմ պայքարի առումով, եւ թե՛ ներգրավվող միջոցների առումով: Շնորհակալություն:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն պրն Թորոսյան, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը: Հարակից զեկուցման համար ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում առողջապահության, սոցիալական հացերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ Նարեկ Զեյնալյանին: Խնդրեմ:

Ն.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Հարգարժան նախագահող, հարգելի պատգամավորներ, ներկայացված նախագծով նախատեսվում է այս երկու բուժհիմնարկները` Ֆանարջյանի անվան ուռուցքաբանության ազգային կենտրոնը եւ Ճառագայթային բժշկության եւ այրվածքների գիտական կենտրոնը պետգույքի հաշվեկշռից հանել եւ տեղափոխել առողջապահության նախարարության հաշվեկշիռ: Գործող օրենքի նպատակների մեջ որպես մասնավորեցման նպատակ նշված է. գործունեության արդյունավետության բարձրացում, բյուջեի եկամուտների հավելյալ մուտքեր: Կարծում եմ` այս երկու բուժհաստատություններն այն հիմնարկները չեն, որոնց մասնավորեցմամբ պետք է բարձրացնել նրանց գործունեության արդյունավետությունը, եւ, առավել եւս, ապահովել բյուջեում որոշակի մուտքեր` հաշվի առնելով այս երկու բուժհաստատությունների կարեւորությունը, բացառիկությունը եւ ռազմավարական նշանակությունը:

Քանի որ Ճառագայթային բժշկության եւ այրվածքների գիտական կենտրոնը միակն է ՀՀ-ում, որը մատուցում է տվյալ տեսակի բժշկական ծառայություններ, իսկ Ֆանարջյանի անվան ուռուցքաբանության ազգային կենտրոնն ամբողջ ՀՀ-ի տարածքում իրականացնում է ուռուցքով հիվանդների հաշվառում, վիճակագրական վերլուծություն, տարբեր ուռուցքներով ուռուցքային հիվանդությունների տարածվածության վերլուծություն եւ հիվանդների դիսպանսեր հսկողություն:

Հաշվի առնելով այս ամենը` հանձնաժողովը միաձայն հավանության է արժանացրել օրենքի նախագիծը, եւ համոզված եմ, որ ԱԺ-ն նույնպես միաձայն հավանության կարժանացնի օրենքի նախագիծը, որի արդյունքում այս երկու բուժհաստատությունները կմնան բացառապես պետական ենթակայության տակ: Շնորհակալություն:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն պրն Զեյնալյան, ձեզ նույնպես հարցեր չեն կարող լինել ժամանակի պատճառով, զբաղեցրեք ձեր տեղը: Հարգելի պատգամավորներ, մտքերի փոխանակության համար կարող եք հերթագրվել: Հերթագրվել է 2 պատգամավոր` Միքայել Մելքումյան, խնդրեմ:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, ես չեմ խոսի ուռուցքաբանության կամ նրա պատճառների եւ այլնի մասին, դրանք հայտնի են, եւ մատուցվող ծառայությունների այսօրվա անբավարար վիճակի մասին` մասամբ նաեւ օբյեկտիվ պատճառողներով եւ այլն: Ես ցանկանում եմ խոսել, որ այս որոշումը, որին մենք կողմ ենք լինելու, կողմ ենք քվեարկելու, պրն Թորոսյան, գոնե մեկ տարի հետո կազմակերպվի քննարկում կամ լսումներ, հասկանանք, թե մի գերատեսչությունից մյուսը գալով` ի՞նչ է փոխվել, այսինքն` եթե մենք ուզում ենք հանել, դա բացառապես պետական է մնալու, հասկանանք` պետությանը մնալով, որովհետեւ մեզանում հետեւյալն է, որ գնանք պետական եւ մասնավոր բուժհաստատություններ, կտեսնենք սար ու ձորի տարբերություն, բայց ես հեռու եմ այն մտքից, որ բուժական ծառայություններ մատուցելը միայն անշարժ գույքն է, միայն տարածքներն են, դրա համար ես այստեղ քննարկում եմ մենեջմենթի խնդիրը:

Ես կարծում եմ` ժամանակն է, որ արդեն, էն որ գլխավոր բժիշկները պետք է լինեն տնօրեններ, կառավարիչներ, միգուցե, նրանք լավ կառավարիչներ չեն: Մենեջմենթի բոլոր տիպի հարցերը փորձենք լուծել ժամանակակից մրցույթային եղանակով: Այ, որ դուք ասում եք` եղե՞լ է ներդրող: Հայաստանում միշտ սենց է եղել, եթե անկեղծ ուզում ենք խոսել, միշտ եղել է կոնկրետ էն անձը, որը պատրաստվել է մասնավորեցնել, կոնկրետ, միշտ այդպես... Եթե չլիներ այդ շահագրգիռ անձը, նրանք երբեք չէին հանի եւ այդ որոշումը չէին կայացնի: Քանի որ ես մանրակրկիտ տիրապետում եմ այդ գործընթացներին` չլիներ, հաստատ այդ որոշումը չէին կայացնելու, այսինքն` դա եղել է, նախապատմություն է ունեցել: Թե ի՞նչ ներդրումների ծավալ պետք է լիներ, սա արդեն երկրորդ խնդիրն է:

Ուղղակի ամփոփելով` կարճ ուզում եմ ասել, որ այն է, որ պետք է պետական հսկողությունը միշտ լինի այս գործընթացների նկատմամբ, բայց պետք է մենք մի բան էլ հաշվի առնենք, որ այդ կազմակերպությունների գրավչությունը, օրինակ` եթե մեկը մնում է մասնավոր շղթայի մեջ, մեկը` պետական, ո՞նց եք դուք նայում դրան: Դուք ասացիք արագացուցչի մասին, հիմա դա որտե՞ղ է, դա պետգույքո՞ւմ է:

Ես նորից հակված եմ նրան, որ պետք է բոլոր տիպի պրոֆիլային առանձնահատկություն ունեցող կազմակերպությունները, ոչ միայն առողջապահական, այնտեղ, որտեղ պետք է, կան առանձնահատկություններ, դուրս գան, բերվեն, որովհետեւ այնտեղ` այդ պետական կառույցում այդ մասնագիտական կարողությունները, ներուժն ունեցող օբյեկտիվ այդ կառույցները գոյություն չունեն: Ասենք` «Candle» ծրագիրը որտե՞ղ է, ի՞նչ է լինում: Դրա մասին անընդհատ խոսում էինք, եւ այլն, եւ այլն:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Խնդրեմ տիկին Զոհրաբյան, համեցեք:

Ն.ԶՈՀՐԱԲՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն Թորոսյան, ես կխնդրեի նաեւ առողջապահության հանձնաժողովին առաջիկայում կազմակերպել մեծ քննարկում, որովհետեւ հարցերը, որոնք մեզ հետաքրքրում են, շատ են: Ես շատ հարցեր ունեմ` այս ոլորտի հետ կապված: Եթե մենք շարունակենք գնալ հիվանդությունների բուժման եւ ոչ թե կանխարգելման ճանապարհով, մենք անընդհատ տեղ չենք հասնելու: Ես հարցեր ունեմ. ինչո՞ւ է Վրաստանում նույն քաղցկեղի հետ կապված բուժումը շատ ավելի որակյալ եւ շատ ավելի էժան, քան Հայաստանում, որ մարդիկ գնում են` մեքենաների տակ պախկված, քիմիաթերապիայի եւ այլ դեղորայք են բերում:

Այսինքն` ես առաջարկում եմ, եւ ես գրավոր կդիմեմ նաեւ ձեզ, նաեւ առողջապահության նախարարին, որովհետեւ այսպիսի 2 րոպեանոց հարց ու պատասխանով մենք չենք կարող սպառել այս ամբողջ օրակարգը: Ես, միանշանակ, պաշտպանում եմ նախարարի տեսակետը` ռիսկի գործոնների հետ կապված, այո, ծխել, այո, օդի աղտոտվածություն, այո, ոչ առողջ սննդակարգ, եւ, կարծում եմ` մենք այստեղ պետք է գնանք, երբեմն այո, ցավոտ օրենսդրական լուծումների, անկախ նրանից` ում դուր կգա, թե ում դուր չի գա: Ես հասկանում եմ, որ օդի աղտոտվածության հետ կապված` մենք խնդիր ունենք նաեւ ժամկետանց մեքենաների հետ, երբ ր մենք փորձեցինք այս խնդրին կպնել, առաջացավ նաեւ սոցիալական հարց, ասում են` բա ի՞նչ անենք, ես պատկերացնում եմ, թե հազարդոլարանոց մեքենան ինչ պետք է արտանետի, բայց մյուս կողմից մենք ունենք խնդիր, ունենք մեծ խավ, որն այդ մեքենան շահագործում է որպես տաքսի եւ իր հանապազօրյա հացն է վաստակում:

Մենք այդ խնդիրները պետք է գլոբալ նայենք: Սա մի ամբողջ համակարգ է, որ մեծ քննարկման անհրաժեշտություն է տեսնում, եւ տեսնում է շատ հրատապ: Մենք սա հետաձգելու այլեւս, ուղղակի, բարոյական իրավունք չունենք: Ես օրեր առաջ մամոգրաֆիայի կենտրոնում էի, ես ինքս ինձ համարում եմ պարտաճանաչ մարդ, ով պարբերաբար, տարվա մեջ 2-3 անգամ անընդհատ գնում է պրոֆիլակտիկ ստուգման, եւ ես զարհուրեցի, երբ տեսա հերթի մեջ կանգնած 18, 19, 20, 21 տարեկան աղջիկ երեխաներ, եւ վիճակագրությունը չասեմ, թե ամեն 100 երիտասարդ աղջիկներից քանիսի մոտ էր հայտնաբերվում կրծքագեղձի քաղցկեղ, այսինքն` մենք պետք է կանխարգելման մշակույթը ներդնենք, եւ ես կխնդրեմ հանձնաժողովին եւ ձեզ համատեղ լսումներ կազմակերպել, որի արդյունքը կլինեն այո, շատ դեպքերում նաեւ հեղափոխական օրենսդրական փոփոխությունները: Շնորհակալություն:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն տիկին Զոհրաբյան: Պրն Թորոսյան, եզրափակիչ ելույթի համար խնդրում եմ մոտենաք ամբիոնին:

Ա.ԹՈՐՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Շատ եմ կարեւորում այս ամբիոնում նման հարցեր քննարկելը, ու այո, համաձայն եմ, որ արժե մեծ հանրային լսում անել ուռուցքաբանության վերաբերյալ, ու այո, նշել հենց կանխարգելման, երիտասարդացման, վաղ հայտնաբերման բոլոր խնդիրները:

Կարող եմ մի երկու բան հավելել: Ես միշտ ասում եմ, որ ծխելն ամենամեծ չարիքն է, բայց պարզվում է` այս տարվանից, որ օդի աղտոտվածությունն անցել է ծխելուն, այսինքն` այդ երկու ամենամեծ չարիքներն են, կարելի է ասել: Հայաստանում ծխում է մեծահասակ տղամարդկանց 52 տոկոսը, եւ էլի մենք աշխարհի վատագույն տասնյակում ենք, եւ հետեւաբար, պետք է երկարատեւ միջոցներ ձեռնարկենք, եւ դրանք կտան իրենց արդյունքները 5-10 տարի հետո, բայց, ամեն դեպքում, մենք պետք է սկսենք այսօր:

Օդի աղտոտվածության մասով նույնպես, ես կարծում եմ` այստեղ պետք է միջգերատեսչական մեծ, լայն համագործակցություն աշխատի, որովհետեւ բացի, օրինակ` հին մեքենաներից, մեքենաների տեխզննման, տեխզննումների իսկական իրականացման խնդիր կա, որպեսզի այդ CO գազը եւ ծանր մետաղները հաշվարկվեն, եւ այո, մենք առնվազն այն մասով, որ կարող ենք կանխարգելել օդի աղտոտվածությունը, կանխարգելենք: Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը, օրինակ` այս տարին հայտարարել է հենց աղտոտված օդի դեմ պայքարի տարի եւ շատ է կարեւորում իրազեկվածությունն այդ առումով:

Երիտասարդացման մասով, իհարկե, ամբողջ աշխարհում է դիտվում քաղցկեղի երիտասարդացումը, բայց նաեւ գործուն մեխանիզմներ են ներդրվում, ասում եմ` շուտ ստադիայում հայտնաբերելու, եթե, օրինակ` նույն` կրծքագեղձի քաղցկեղը հայտնաբերվում է մի քանի միլիմետրանոց չափերով, եւ դա վատ չի, որ երիտասարդ կանայք գնում են մամոգրաֆիայի, դա շատ արագ հեռացվում է, եւ պրակտիկորեն անվերադարձ բուժվում է, հետեւաբար, պետք է նաեւ ողջունել այդ հետազոտություններին գնալը:

Պրն Մելքումյանի ասածին էլ մի փոքր անդրադառնամ: Ինչպես նշեցի, մենք էլ ենք համարում, որ պետական հիմնարկներում պետք է ժամանակակից կառավարման մոդելներ ներդրվեն: Ասում եմ, մենք մեր հիմնարկներում արդեն մի քանի տեղ փորձարկել ենք, եւ դա բավական էֆեկտիվ աշխատում է, հաշվետու է պահում տնօրեններին, եւ նաեւ փորձում ենք ներդնել մի այնպիսի ինստիտուտ, որ այո, զուտ պարզապես բժիշկ լինելը բավարար չլինի, որպեսզի նա դառնա որեւէ բժշկական հիմնարկի տնօրեն, բայց այստեղ մեծ բաց ունենք, որովհետեւ հիմնականում բժիշկներ են եղել, եւ իրենց կառավարիչներ դարձնելը ժամանակ է պահանջում, բայց այդ ուղղությամբ գնալու ենք: Շնորհակալություն:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն պրն Թորոսյան, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը, հարցի քննարկումն ավարտվեց:

Հարգելի պատգամավորներ, այժմ քննարկում ենք ՀՀ դատախազության 2018 թվականի գործունեության մասին հաղորդումը: Հիմնական զեկուցող` ՀՀ գլխավոր դատախազ Արթուր Դավթյան: Խնդրեմ, պրն Դավթյան:

Ա.ԴԱՎԹՅԱՆ

-Մեծարգո նախագահող, հարգելի պատգամավորներ, «ՀՀ դատախազության 2018 թվականի գործունեության մասին» հաղորդման մեջ հիմնական շեշտադրումներն արվել են նախորդ տարվա ընթացքում մեր կատարած աշխատանքի որակական հատկանիշների վրա` ըստ դատախազության սահմանադրական գործառույթների, քրեական քաղաքականության մեր նախանշած առաջնահերթությունների, այդ ուղղություններով արձանագրված արդյունքների, հիմնահարցերի եւ վերջիններս լուծման մեր նախանշումների: Շատ կարեւոր եմ համարում հատկապես խնդիրների լուծմանն ուղղված մեր առարկայական առաջարկությունները, որոնց զգալի մասը պայմանավորված 1 օրենսդրական փոփոխությունների,  հետեւաբար նաեւ` խորհրդարանի աջակցության հետ:

Նախ` անդրադառնամ հանցավորության վիճակին եւ դրա դրսեւորած միտումներին: 2018 թվականի ընթացքում ՀՀ-ում արձանագրվել է հանցագործության 22 հազար 551 դեպք, ինչը նախորդ տարվա համեմատ ավելի է 2 հազար 266-ով կամ 11.2%-ով: Միջին հաշվով 100 հազար բնակչին բաժին է ընկել 760 հանցագործության դեպք: Պետք է նշել, որ այս ցուցանիշով Հայաստանը դեռեւս դրականորեն տարբերվում է բազմաթիվ երկրներից: Ղազախստանում, օրինակ` այդ ցուցանիշը 1599 է, ՌԴ-ում` 1356, Ուկրաինայում` 1157, Մոլդովայում` 904, Բելառուսում` 884:

Հանցավորության շարժընթացի վերլուծությունը վկայում է, որ աճն ապահովվել է առավելապես միջին ծանրության եւ ծանր հանցագործությունների հաշվին: Հանցագործությունների տեսակարար կշռում, սակայն շարունակել են բարձր մնալ ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների դեպքերը:

Հանցագործությունների դեպքերի աճի հիմնական պատճառներից, որ կցանկանամ նշել, նախորդ տարիներին կատարված եւ 2018 թվականին բացահայտված դեպքերի աճն է, որին նպաստել է այդ հանցագործությունների մասին հաղորդումներ ներկայացնելու մեր քաղաքացիների նախաձեռնողականության կտրուկ աճը: 22 հազար 551 հանցագործության դեպքերի 16.6%-ը կատարվել է նախորդ տարիներին:

Հանցագործությունների դեպքերի ավելացման երկրորդ հիմնական պատճառը բարձր լատենտայնություն ունեցող կոռուպցիոն բնույթի հետեւյալ հանցատեսակների` հանրային գույքի հափշտակության, կաշառք ստանալու, տալու կաշառքի միջնորդության, պաշտոնական լիազորությունները չարաշահելու եւ անցնելու դեպքերի աճն է, ինչը տվյալ դեպքում առավելապես բացահայտման արդյունավետության բարձրացման ցուցանիշ է:

Միեւնույն ժամանակ հարկ եմ համարում նշել, որ նվազում է արձանագրվել հանրային ամենամեծ վտանգավորություն ունեցող հանցատեսակով` սպանությունով: 2018 թվականի ընթացքում հանրապետությունում գրանցվել է սպանության 36 դեպք, որը նվազագույնն է, առնվազն, վերջին 38 տարվա կտրվածքով: Այս հանցատեսակով արձանագրված արդյունքի նշանակությունն ավելի ընդգծելու համար հարկ եմ համարում նշել, որ եթե 1995-2017 թվականներին հանրապետությունում գրանցված սպանությունների միջին գործակիցը 100 հազար բնակչի հաշվով կազմել է 2.2 դեպք, ապա 2018 թվականին այն կազմել է 1.2 դեպք:

Բացասական դինամիկա է արձանագրվել բնակարանային գողությունների դեպքերով: Աճը կազմել է շուրջ 61.8%: Առավել մտահոգիչն այն է, որ աճն ուղեկցվել է բացահայտման ցուցանիշի անկմամբ, ինչը վկայում է հանցագործության այս տեսակի նախականխման, կանխման եւ բացահայտման ուղղությամբ աշխատանքի բավարար լինելու մասին: Այս հիմնահարցին մեր կողմից կտրուկ, հատուկ ուշադրություն է դարձվում սկսած 2017 թվականից, երբ դատախազության կոլեգիայի նիստում ընդունված առաջնային համարվեց բազմաբնակարանային շենքերի մուտքերն անվտանգության տեխնիկական միջոցներով կահավորելը, այս հանցագործությունների համար առավել թիրախային հատվածներում ոստիկանության պարեկային ծառայությունների ուժեղացումը:

Սակայն հաշվի առնելով 2018 թվականի անմխիթար արդյունքները, դատախազության տարածքային ստորաբաժանումներին հանձնարարվել է կատարել ուսումնասիրություն, քարտեզագրել եւ նշագրել բնակարանային գողությունների ռիսկային հատվածները, իրավապահ, տարածքային կառավարման եւ ՏԻՄ մարմինների հետ համատեղ խորհրդակցությունների անցկացմամբ պլանավորել եւ իրականացնել բնակարանային գողությունների դեպքերի նախականխման, կանխման եւ բացահայտման ուղղությամբ գործուն միջոցներ եւ պարտադիր հետեւել դրանց ընթացքին:

Բնակարանային գողությունների դեմ տարվող քրեաիրավական պայքարի խստացման նպատակով դատախազությունում մշակվել եւ Կառավարություն է ուղարկվել ՀՀ Քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ կատարելու մասին համապատասխան օրենքի նախագիծ: Այս հանցատեսակի դեմ համակողմանի պայքարը շարունակում է մնալ 2019 թվականի դատախազության առաջնահերթություններից մեկը:

2018 թվականին էականորեն, մոտ` 32%-ով աճել են նաեւ ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների դեպքերը, ընդ որում` 25%-ով` նաեւ մահվան ելքով դեպքերը: Ելնելով մեր կողմից իրականացված այս տեսակի հանցագործությունների վիճակի, պատճառների ուսումնասիրության արդյունքներից, դատախազության ստորաբաժանումների ղեկավարներին հանձնարարվել է ըստ տարածքների լրացուցիչ վերլուծություն կատարել 2018 թվականին արձանագրված ճանապարհային երթեւեկության կանոնների խախտման դեպքերով եւ դրա արդյունքում ռիսկային գոտիները նշագրել քարտեզների վրա, պարզել յուրաքանչյուր դեպքի կատարմանը նպաստած հանգամանքները եւ պատճառները վերացնելու ուղղությամբ միջոցներ ձեռնարկելու մասին միջնորդագրեր ներկայացնել իրավասու մարմիններին:

Ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների դեմ տարվող քրեաիրավական պայքարի համաչափության, պատժողական քաղաքականության խստացման նկատառումներով դատախազությունում մշակվել եւ Կառավարություն է ներկայացվել ՀՀ Քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ կատարելու համապատասխան օրենքի նախագիծ:

Կարճ երկու բառով անդրադառնամ, որովհետեւ շատ կարեւորում եմ այս նախաձեռնությունը: Տարիներ շարունակ ու մեր գործող Քրեական օրենսգրքի գործողության ամբողջ ընթացքում ճանապարհային երթեւեկության կանոնների այնպիսի խախտումներ, ինչպիսիք են կարմիր լույսի արգելման ազդանշանը հաղթահարելը կամ հարբած վիճակում մեքենա վարելը, դիտվել են ընդամենը որպես պատասխանատվությունը, պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ: Այժմ արդեն մենք գտնում ենք, որ օրենսդրական մակարդակում դրանք պետք է նախատեսվեն որպես ծանրացնող հանգամանքով հանցակազմի հատկանիշներ, եւ ըստ էության, այս ուղղությամբ քրեաիրավական պայքարը խստացնելու խիստ անհրաժեշտություն կա:

Բացահայտման ցուցանիշի վրա ազդող օբյեկտիվ բարդությունների մի մասը բխում է ընդհուպ Քրեադատավարական օրենքի ոչ բավարար իրավակարգավորումներից: Դրանք առավելապես կապված են առանձին հանցատեսակներով, ինչպես օրինակ` խուլիգանության, մարմնական վնասվածք պատճառելու դեպքերի, ավազակության, կողոպուտի եւ գողությունների, թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության հետ կապված հանցագործությունների մասնակիցների շրջանակը, կոնկրետ անձանց դրանց մասնակից լինելու հանգամանքը պարզելուն ուղղված անհրաժեշտ գործողություններից, մասնավորապես` նմուշ տալուց եւ փորձաքննության ենթարկվելուց անձի հրաժարվելու համար քրեական պատասխանատվություն նախատեսված չլինելու հետ:

Այս խնդիրները լուծելու նպատակով եւս իրականացվել է օրենսդրական փոփոխությունների նախաձեռնություն, եւ կարծում ենք, որ համապատասխան օրենքներում փոփոխությունների արդյունքում, ընդ որում, այդ փոփոխությունները համահունչ են միջազգային իրավունքի պահանջներին, մենք կունենանք առավել արդյունավետ պայքար:

2018 թվականի ընթացքում բացահայտված հանցագործությունների դեպքերով իրավասու մարմինների կողմից հարուցված քրեական գործերով հանցագործությամբ պետությանը պատճառված ընդհանուր վնասը կազմել է 84 միլիարդ 869 միլիոն դրամ: Բացահայտված ընդհանուր վնասից 2018 թվականի ընթացքում վերականգնվել է շուրջ 27 միլիարդ 775 միլիոն դրամը, իսկ շուրջ 6 միլիարդ 922 միլիոն դրամի վնաս առկա դրամական միջոցներով երաշխավորված է քրեադատավարական անհրաժեշտ գործիքակազմով, այն է` այդ չափով առկա արժույթի կամ արտարժույթի, գույքի վրա դրված արգելանքով:

Ամփոփելով հանրապետությունում հանցավորության ընդհանուր դինամիկային, հանցագործությունների դեպքերին վերաբերող մասը` ուզում եմ ընդգծել, որ չնայած 2018 թվականին արձանագրված հանցագործությունների դեպքերն աճել են, սակայն դա ամենեւին չի վկայում երկրում քրեածին վիճակի վատթարացման մասին: Ինչպես արդեն նշեցի, հանցագործությունների թվի աճն առավելապես հանցագործությունների բացահայտման, հայտնաբերման, նաեւ հաշվառման գործընթացների բարելավման, քաղաքացիների առավել նախաձեռնողական աճի արդյունք է: Նման հետեւության հանգելու համար բավական է, օրինակ` համադրել լատենտային եւ ոչ լատենտային հանցագործությունների ցուցանիշները եւ հաշվի առնել այն փոփոխությունները, որոնք կատարվել են հանցագործությունների հաշվառման գործընթացներում:

Ամբողջ աշխարհում ընդունված է, որ եթե բացահայտվում են լատենտայնության բարձր ցուցանիշով աչքի ընկնող հանցատեսակները, ինչպես օրինակ` կոռուպցիոն բնույթի հանցագործությունները, թմրանյութի ապօրինի շրջանառությունը, ապա դա չի կարող վկայել երկրում քրեածին վիճակի վատթարացման մասին:

Բացի այդ, անհամեմատ նվազել է վիճակագրությունը բարելավելու մղումով դեպքեր թաքցնելու` ոստիկանության ծառայողների կողմից նախկինում դրսեւորվող արատավոր պրակտիկան: Այս օբյեկտիվ պատճառներով հանդերձ, հանցագործությունների առանձին տեսակներով բացասական դինամիկան չի կարող իրավապահ մարմիններին չանհանգստացնել` մղելով դրանց դեմ պայքարում բազմապատկելու համատեղ ջանքերը:

Անդրադառնալով մյուս դատական քրեական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողությանը, կցանկանամ նախ` նշել, որ 2018 թվականի ընթացքում հանրապետության նախաքննության մարմինների կողմից քննված քրեական գործերը 2017 թվականի համեմատ ավելի են եղել շուրջ 25.8%-ով: Նախաքննության մարմինների` քննիչների տարեկան ծանրաբեռնվածությունը կազմել է 51.5 քրեական գործ` նախորդ տարվա 42.3 գործի դիմաց: Դատավարական ղեկավարում իրականացնող դատախազների տարեկան ծանրաբեռնվածությունը կազմել է 103 քրեական գործ` նախորդ տարվա 81.8-ի դիմաց:

Այս տվյալներն ակնառու կերպով փաստում են, թե ծանրաբեռնվածության ինչպիսի կտրուկ աճի պայմաններում են աշխատել եւ աշխատում քրեական հետապնդման մարմինները: Միեւնույն ժամանակ կարող ենք արձանագրել, որ քրեական գործերով հետաքննության եւ նախաքննության վիճակի էական բարելավման մասին վկայող ցուցանիշներ ունենք: Դրա վկայությունն է այն հանգամանքը, որ 2018 թվականին քրեական գործ հարուցելը մերժելու, քրեական գործով վարույթը կասեցնելու, կարճելու, հետապնդում չիրականացնելու մասին կայացրած որոշումների դեմ վարույթի մասնակիցների կողմից դատարան է բերվել 375 բողոք` նախորդ տարվա 1072-ի դիմաց: Այսինքն` նման բողոքներ ներկայացնելու դեպքերը նվազել են շուրջ 2.8 անգամ: Այս հանգամանքը խոսում է նաեւ այն մասին, որ էականորեն բարձրացել է դատավարության մասնակիցների վստահությունը քրեական հետապնդման մարմինների եւ կայացրած դատավարական որոշումների օրինականության հանդեպ:

Նման արդյունքների ապահովման գործում պակաս դեր չի ունեցել դատախազական հսկողության շրջանակներում առանձին գործերով նախաքննության եւ հետաքննության, օպերատիվ հետախուզական աշխատանքների ընթացքում արձանագրված էական բացթողումների, սխալների վերացման հարցում դրսեւորած հետեւողականությունը:

2018 թվականին մեր հիմնական ձեռքբերումներից եմ համարում որպես խափանման միջոց կալանքի կիրառման միջնորդությունների հիմնավորվածության մակարդակի բարձրացումը, ինչին ուղղված 2017 թվականից սկսած դատախազության նախաձեռնությունները շարունակվել են նաեւ 2018 թվականին: Նախ` շարունակվել է կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու մասին բավարար չափով չհիմնավորված միջնորդություններ ներկայացնելուց առավելագույնս հրաժարվելու գործընթացը: Դրա մասին է վկայում 3 անհերքելի փաստ:

Առաջին. 2017 թվականի համեմատ 2018 թվականին 217-ով կամ 20%-ով նվազել է կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու միջնորդությունների թիվը, ընդ որում, վարույթում գտնվող քրեական գործերով անցնող մեղադրյալների թվի մոտ 10%-ով ավելանալու պայմաններում: Բացի այդ, եթե 2017 թվականին վարույթում գտնվող գործերով անցնող մեղադրյալներից 18%-ի վերաբերյալ է ներկայացվել կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու միջնորդություն, ապա 2018 թվականին` 12.2%-ի:

Երկրորդ. որոշ չափով նվազել են կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու մասին միջնորդությունների մերժման դեպքերը:

Երրորդ. ավելի քան 52%-ով բարելավվել է կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու միջնորդությունը մերժելու կամ միջնորդության քննության արդյունքում գրավ կիրառելու դեմ դատախազի կողմից ներկայացված բողոքների բավարարման ցուցանիշը:

Հարկ է ավելացնել նաեւ, որ 2018 թվականի ընթացքում դատախազի որոշմամբ խափանման միջոց կալանավորումը վերացվել է 51 անձի նկատմամբ, որը շուրջ 50%-ով ավելի է 2017 թվականի համեմատությամբ: Դատախազի կողմից հետ է վերցվել մեղադրյալի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու կամ կալանավորման ժամկետը երկարացնելու մասին քննիչի 8 միջնորդություն:

2018 թվականին էականորեն` 63%-ով ավելացել են կալանավորման այլընտրանքային խափանման միջոց գրավի կիրառման դեպքերը: Այլընտրանքային խափանման միջոց գրավի կիրառման որոշումների կիրառումը բխում է անազատության հետ չկապված խափանման միջոցների, այդ թվում նաեւ գրավի կիրառման պրակտիկայի ընդլայնմանը նպաստելու մեր որդեգրած քրեական քաղաքականությունից:

Այդուհանդերձ, մեր ուսումնասիրությունները վկայում են, որ 2018 թվականի ընթացքում  դատարանների կողմից մեղադրյալի նկատմամբ գրավի կիրառումը շատ դեպքերում թույլատրելի է համարվել անհիմն եւ ոչ բավարար պատճառաբանություններով: Մասնավորապես, գրավի կիրառումը թույլատրելի է համարվել նաեւ այն դեպքում, երբ մեղադրյալի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրվել է քրեական դատավարության մասնակիցների վրա ապօրինի ազդեցություն գործադրելու կամ մեղադրյալի կողմից նոր հանցանք կատարելու հավանականության առկայությամբ:

Ամեն դեպքում, համոզված ենք, որ խափանման միջոց կալանքն անազատության հետ չկապվածը, այդ թվում նաեւ այլընտրանքային խափանման միջոցներով հնարավորինս փոխարինելու գործընթացն այլընտրանք չունի: Դա է պատճառը, որ չնայած արձանագրված վերոնշյալ արդյունքներին, դատախազությունը ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքում նախնական կալանքի այլընտրանքային խափանման միջոցների շրջանակն ընդլայնելուն ուղղված օրենքի նախագիծ է դրել շրջանառության մեջ, եւ մեր համապատասխան առաջարկությունը վերաբերում է ոչ միայն նոր` միջազգային իրավունքին արդեն վաղուց հայտնի այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառությանն, այլ մենք հատկապես ոչ մեծ եւ միջին ծանրության հանցագործությունների դեպքում, կարծում եմ` ավելի առաջ ենք գնացել եւ ըստ էության, ոչ թե կանխատեսելի, այլ արդեն իսկ կայացած փաստերի պայմաններում ենք գտնում, որ կարելի է գնալ կալանավորման ընտրության:

Նախորդ տարվա ընթացքում շարունակվել է անզիջում պայքարը նաեւ ապօրինի ծառահատումների դեմ: Արձանագրվել է ծառերի ապօրինի հատման 801 դեպք, 2017 թվականի համեմատ աճը կազմել է 32%: Համեմատությունը փաստում է, որ 2018 թվականի ընթացքում նախորդող տարվա համեմատ հարուցվող գործերի քանակը կրկնապատկվել է, իսկ որպես մեղադրյալ ներգրավված անձանց թիվն ավելացել է մոտ 80%-ով: Ապօրինի անտառահատումների դեմ պայքարի նշանակալի արդյունքները հնարավոր է եղել ապահովել այս հանցատեսակի նախականխման, կանխման, քննությունների արդյունավետության բարձրացման ուղղությամբ բնապահպանության, գյուղատնտեսության նախարարությունների, «Հայանտառ» ՊՈԱԿ-ի եւ ոստիկանության հետ սերտ համագործակցությամբ իրականացված համալիր միջոցառումների արդյունքում:

Դատախազության կողմից որդեգրված քրեական քաղաքականությամբ ապօրինի ծառահատման ի հայտ բերված յուրաքանչյուր դեպքով պարտադիր քննության առարկա է դարձել հանցագործությունների կատարմանն անտառային ֆոնդի պահպանության համար պատասխանատու անձանց հնարավոր մասնակցությունը: Բոլոր դեպքերում, երբ բավարար ապացույցներ են ձեռք բերվել ապօրինի ծառահատման հանցագործություններին պաշտոնատար անձանց մասնակցության վերաբերյալ, բոլորի նկատմամբ կիրառվել են քրեական պատասխանատվության ենթարկվելուն ուղղված իրավական գործիքներ:

2018 թվականի նոյեմբերի 6-ին «Էրեբունի-Երեւանի հիմնադրամի 2800-ամյակի եւ Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» օրենքն ուժի մեջ մտնելուց հետո գլխավոր դատախազի հրամանով դատախազական հսկողություն եւ վերահսկողություն է սահմանվել այդ օրենքի կիրառման նկատմամբ: Դա նպատակ ուներ դատախազական ներգործության գործիքակազմի միջոցով ապահովել համաներման մասին օրենքի ողջամիտ ժամկետներում եւ օրենսդրությամբ նախատեսված կարգով ճշգրիտ եւ միատեսակ կիրառումը:

Դատախազության համապատասխան ստորաբաժանումներում եւ դատախազների կողմից մանրակրկիտ ուսումնասիրվել են մինչդատական քրեական վարույթում գտնվող գործերով համաներման մասին օրենքի կիրառման արդյունքում ընդունված որոշումները, ինչպես նաեւ դատարաններում քննված, անմիջական դատախազական հսկողության տակ գտնվող գործերով նույն օրենքի կիրառմամբ կայացված դատական ակտերը:

Ուսումնասիրվում է նաեւ համաներման կիրառման վերաբերյալ պրոբացիայի ծառայության տարածքային ստորաբաժանումների, ինչպես նաեւ քրեակատարողական հիմնարկների պետերի կայացրած որոշումներների օրինականությունը:

2019 թվականի փետրվարի 15-ի դրությամբ, ընդհանուր առմամբ, համաներման մասին օրենքը տարածվել եւ կիրառվել է 4 հազար 601 անձանց նկատմամբ, ընդ որում, նրանից 621-ը փաստացի ազատվել են քրեակատարողական հիմնարկներում ազատազրկման ձեւով պատիժը կրելուց, իսկ 1564 մեղադրյալներ, ամբաստանյալներ ազատվել են քրեական պատասխանատվությունից կամ դատարանի կողմից նշանակված պատժի կրումից:

Չնայած համաներման օրենքի կիրարկումը հիմնականում համապատասխանել է օրենքով սահմանված պայմաններին եւ պահանջներին, սակայն դատախազության կողմից հսկողական եւ վերահսկողական աշխատանքների ընթացքում հայտնաբերվել է նաեւ սխալ կամ անհիմն կիրառելու 65 դեպք: Կախված նրանից, թե դրանք որ մարմինների գործառույթների իրավասությունների իրացման շրջանակում են թույլ տրվել, դատախազների կողմից ձեռնարկվել են դրանց վերացմանը կամ բողոքարկմանն ուղղված ներգործության միջոցներ: «Համաներում հայտարարելու մասին» օրենքի կիրառման գործընթացի օրինականության նկատմամբ դատախազական հսկողությունը շարունակական է:

Հարգելի գործընկերներ, պետք է փաստեմ, որ մինչդատական քրեական վարույթը դեռեւս որոշ ուղղություններով բարելավելու անհրաժեշտություն ունի: Առկա են խնդիրներ եւ բացթողումներ, որոնք բացասաբար են անդրադառնում քրեադատավարական խնդիրների արդյունավետ լուծման վրա, մասնավորապես, շարունակվում է խնդիր մնալ նախաքննության ժամկետների ձգձգումը, ինչն առաջացնում է դատավարության մասնակիցների, որոշ դեպքերում հասարակության տարբեր շերտերի դժգոհությունը:

Խնդիրներ կան նաեւ անձի ձերբակալման հիմնավորվածության եւ օրինականության ապահովման ոլորտում: Բազում հարցեր կան փորձաքննությունների ոլորտում` սկսած փորձագետ կադրերի համալրվածության մակարդակից մինչեւ փորձաքննությունների ժամկետների եւ լիարժեքության հետ: Լրջագույն խնդիրներից մեկը կապված է քննչական ենթակայության կանոնների ճիշտ կիրառման հետ: Նշված խնդիրները պատշաճ լուծելու նպատակով 2019 թվականին դատախազությունում նախաձեռնվել է ուսումնասիրություն, որի արդյունքներով կներկայացվեն դրանց լուծման հնարավոր եղանակները, այդ թվում` Քրեական դատավարության օրենսգրքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու նախաձեռնության միջոցով:

Նախաքննության ընթացքում քննության լրիվության, բազմակողմանիության եւ օբյեկտիվության ապահովման տեսանկյունից լրջագույն խնդիրներ է հարուցում եւ հանցագործությունների բացահայտման հնարավորությունները չհիմնավորված կերպով սահմանափակում բանկային գաղտնիքի քրեադատավարական պաշտպանության առկա գործիքակազմի ոչ բավարար ճկունությունը: Այն չի բխում քրեական դատավարությունում հանրային եւ մասնավոր շահերի հավասարակշռման սկզբունքից, եւ չհիմնավորված եւ չբացատրված առավելություն է տալիս մասնավոր շահին` անհարկի սահմանափակելով հանցագործությունների բացահայտման հնարավորությունները:

Այդ նպատակով ՀՀ դատախազությունում մշակվել եւ շրջանառության մեջ են դրվել Քրեական դատավարության օրենսգրքում, եւ «Բանկային գաղտնիքի մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություն կատարելու առաջարկություններ, որոնց շուրջ քննարկումները շարունակվում են:

Առանձին հատվածով ձեր դատին ներկայացնեմ կոռուպցիայի դեմ իրականացված պայքարը: Առանց չափազանցության՝ աննախադեպ արդյունքներ ենք արձանագրել կոռուպցիայի դեմ պայքարում: 2018 թվականի ընթացքում իրավասու մարմինների վարույթում կոռուպցիոն բնույթի հանցագործությունների վերաբերյալ նախապատրաստվել է 1988 նյութ` գրեթե 4 անգամ ավելի, քան 2017 թվականի ցուցանիշն է: Դրանցից 1469-ով, ինչը 3.6 անգամ ավելի է 17 թվականի ցուցանիշից, հարուցվել են քրեական գործեր: Այսպիսի պատկեր ունենալու հիմնական պատճառը կոռուպցիոն հանցագործությունների բացահայտման հարցում հանրային աննախադեպ աջակցությունն է, գործադիր իշխանության մարմինների նախաձեռնողականությունը, իրավապահ մարմինների վճռականությունն ու ակտիվությունը: Պատահական չէ, որ 2018 թվականի ընթացքում հարուցված կոռուպցիոն քրեական գործերի համար առիթ հանդիսացած ֆիզիկական եւ իրավաբանական անձանց կողմից ներկայացված կոռուպցիոն հանցագործությունների մասին հաղորդումները, ԶԼՄ-ների հրապարակումները գրեթե 3.6 անգամ շատ են եղել 2017  թվականի համեմատ:

Կոռուպցիայի դեմ պայքարի ձեռքբերումների նշանակությունն ավելի է ընդգծվում, հատկապես, եթե ի նկատի ունենաք, որ բացահայտված հանցագործությունների զգալի մասը վերաբերել են մի շարք ոլորտում հանրապետության ողջ տարածքի ընդգրկման տարիներ շարունակ տեւականորեն գործած սխեմատիկ բնույթի կոռուպցիոն դրսեւորումներին: Դրանցից են, օրինակ` ընտանեկան նպաստների, գյուղացիներին սերմացու ցորենի եւ պարարտանյութի հատկացման, տավարաբուծության, ՃԵԿ խախտումների համար վարչական տուգանքների վճարման, ավտոմեքենաների տեխզննման, «Հյուսիս-Հարավ ճանապարհային միջանցք» ծրագրի իրականացման  եւ այլ ոլորտները:

Կոռուպցիոն հանցագործությունների բացահայտումները որեւէ էական նշանակություն չեն կարող ունենալ, եթե դրանց չի հետեւում բավարար ապացույցների ճնշման ներքո հանցագործություն կատարած անձանց քրեական պատասխանատվության ենթարկումը: 2018 թվականի ընթացքում նախաքննության մարմինների վարույթում քննված կոռուպցիոն բնույթի քրեական գործերով քրեական հետապնդման է ենթարկվել 960 անձ, ինչն ավելի քան 60%-ով ավելի է, քան 2017 թվականի ցուցանիշը: Ընդ որում, եթե 2017 թվականի ընթացքում քրեական հետապնդման ենթարկված անձանցից միայն 290-նն են եղել պաշտոնատար անձինք կամ հանրային ծառայող, ապա 2018 թվականին այդպիսիք եղել են 470-ը:

Կոռուպցիոն գործերով մեղադրյալի կարգավիճակ ունեցող 54 պաշտոնատար անձի պաշտոնավարումը դադարեցվել է: 2018 թվականի ընթացքում կոռուպցիոն բնույթի քննված եւ ավարտված գործերով պետությանը պատճառված գույքային վնասը կազմել է շուրջ 4.6 միլիարդ դրամ, ինչը 12 անգամ գերազանցում է 2017 թվականի արդյունքը:

Պատճառված ընդհանուր վնասից վերականգնվել է մոտ 4 միլիարդ դրամը, որը 15 անգամ է գերազանցում 17 թվականի ցուցանիշները: Քանի որ կոռուպցիայի դեմ քրեաիրավական պայքարի շարժընթացի մասին համապարփակ տեղեկատվությունն առանձին հրապարակվել է գլխավոր դատախազության պաշտոնական կայքում, թույլ տվեք այս մասով սահմանափակվել այսքանով` ընդամենը կատարելով 2 նկատառում: Նախ` կոռուպցիայի դեմ պայքարի արդյունավետության բարձրացումը դատախազությունը մեծապես կապում է նաեւ կոռուպցիայի կանխարգելման գործուն մեխանիզմների ներդրման եւ կիրառման հետ: Այդ նպատակով ակտիվորեն ներգրավված են հակակոռուպցիոն ինստիտուցիոնալ նոր մոդելների ներդրման, ազգային, պետական կորզված ռեսուրսները Հայաստանից ապօրինի դուրս բերված ակտիվների վերադարձման իրավական մեխանիզմների ստեղծման շուրջ ընթացող քննարկումներին:

Երկրորդ. դատախազության ստորաբաժանումներին հանձնարարվել է կոռուպցիոն բնույթի հանցագործությունների վերաբերյալ քննվող գործերի անցնող, գույքի եւ եկամուտների հայտարարագիր ներկայացնող անձանց վերաբերյալ քրեական գործերով նախաքննության ընթացքում պարտադիր քննության առարկա դարձնել նաեւ ապօրինի հարստացման առերեւույթ առկայությունը:

Երրորդ. օգտվելով քաղաքական համար մեկ ամբիոնից հանդես գալու ընձեռված առիթից` ուզում եմ կոչ անել բոլորին եւ առաջին հերթին հանցավոր ձգտումներ ունեցող պաշտոնատար բոլոր անձանց, հանրային ծառայողներին` անկախ զբաղեցրած դիրքից` ձեռնպահ մնալ որեւէ տեսակի կոռուպցիոն գայթակղությունների տրվելուց, որեւէ բնույթի կոռուպցիոն գործարքների սխեմաների մեջ ներգրավվելուց: Դրանք անհետեւանք չեն մնալու, պատժվելու են խստագույնս, մտածեք պետական շահի, ձեր հեղինակության ու բարի համբավի, ձեր ընտանիքների մասին: Այս տարվա ընթացքում արդեն իսկ մի քանի բարձրաստիճան պաշտոնատար անձանց նկատմամբ հարուցված քրեական հետապնդումները պետք է հուշեն, որ մենք չենք նահանջելու եւ կոռուպցիայի դեմ պայքարը շարունակում է մնալ մեր ամենահիմնական առաջնահերթություններից մեկը:

Անդրադառնալով պետական շահերի պաշտպանության ոլորտում իրականացված գործառույթներին, նշեմ, որ դատախազության կողմից 2018 թվականի ընթացքում կատարված 626 ուսումնասիրության արդյունքում հայտնաբերվել է 1345 իրավախախտում, ինչը 2017 թվականի ցուցանիշը գերազանցել է գրեթե 3 անգամ:

Պետության շահերին հասցված վնասը վերականգնելու մասին նախազգուշացվել են 208 իրավաբանական եւ ֆիզիկական անձինք: Հարուցվել է այս ուսումնասիրությունների արդյունքում 243 քրեական գործ, ինչը շուրջ 3.3 անգամ գերազանցում է 2017 թվականի ցուցանիշը:

Ընդհանուր առմամբ, 2018 թվականի ընթացքում հարուցված պետական շահերի պաշտպանության հայցերով, ներկայացված հաղորդումներով, հարուցված քրեական գործերով եւ քննչական մարմիններ ուղարկված նյութերով պետությանը պատճառված ընդհանուր վնասը կազմել է մոտ 36 միլիարդ դրամ, իսկ ձեռնարկված դատախազական ներգործության միջոցառումների արդյունքում պետական եւ համայնքային բյուջեներ վերականգնված գումարը կազմել է շուրջ 2 միլիարդ 335 միլիոն դրամ` նախորդ տարվա 364 միլիոն դրամի դիմաց: Այս արդյունքների ապահովմանը մեծապես նպաստել է գործադիր իշխանության տարբեր մարմինների կողմից իրենց ոլորտներում հայտնաբերված խախտումների, չարաշահումների փաստերն ակտիվորեն դատախազություն ներկայացնելու հանգամանքը: 2018 թվականին պետական շահերի պաշտպանության գործառույթի իրացման շրջանակներում արձանագրված արդյունքները հստակորեն ցույց տվեցին, որ այնքան էլ արդարացված չէր այս ոլորտում դատախազությանը վերապահված գործառույթների կրճատման ուղեգիծը, ինչը զգալի սահմանափակել է այս առանցքային հարցում դատախազության նախաձեռնողականությունը:

Ինչպես գործնականում օբյեկտիվորեն ծագող բազում խնդիրները, այնպես էլ հանրային հստակ ձեւակերպվող պահանջները անհրաժեշտություն են դարձնում դատախազության կարեւորագույն սահմանադրական այս գործառույթի` արդյունավետ եւ լիարժեք պետական շահերի պաշտպանի դերում հանդես գալու կարողությունների սահմանումը` դրա համար անհրաժեշտ գործիքակազմի վերապահմամբ: Ելնելով դրանից, ներկայումս միջազգային փորձի ուսումնասիրությամբ դատախազությունում մշակվում է պետական այս գործառույթի արդյունավետ իրացման հայեցակարգ:

Անդրադառնալով մեղադրանքի, պաշտպանության եւ դատական ակտերի բողոքարկման ոլորտին` առավել հետաքրքրություն ներկայացնող թեմաներով կցանկանամ անդրադառնալ արդարացման դատավճիռների որոշակի փոքր թվով աճին: Մեր ուսումնասիրությունը վկայել է, որ արդարացման դատավճիռների թվի աճի վրա ազդել է թմրամիջոցների զգալի չափը սահմանող Կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի որոշման ընդունումը, որի համաձայն` մի քանի տեսակի թմրամիջոցների զգալի չափերի ստորին շեմը մի քանի անգամ բարձրացվել է: Արդյունքում թմրամիջոց ապօրինի պահելու համար դատի տված մի շարք անձանց արարքները փաստացի ապաքրեականացվել են, եւ նրանց վերաբերյալ կայացվել են արդարացման դատավճիռներ:  Արդարացման դատավճիռների մեծամասնությունը պայմանավորված է մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցների բավարարության կապակցությամբ դատական եւ մինչդատական գնահատականների տարբերությամբ: Դատարանները մի շարք դեպքերում մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները բավարար չեն համարել` այն հիմնավորելու համար: Այդ է պատճառը, որ արդարացման առանձին դատավճիռներում ապացույցների բավարարությանը տրված դատարանի գնահատականների հետ դատախազները չեն համաձայնվել, բերել են դրանց դեմ վերաքննիչ բողոքներ, որոնց բավարարման ցուցանիշը եւս գերազանցում է նախորդ տարիների արդյունքները:

Մեծապես կարեւորում ենք դատարանի անկախության սկզբունքի իրացման երաշխիքներին զուգահեռ դատարանի պատասխանատվության աստիճանի բարձրացումը: Գործող իրավակարգավորումները, մեր գնահատմամբ, բավարար չափով չեն լուծում այդ խնդիրը: Իրավական բացերի պատճառով, մասնավորապես` դատարանների եւ դատավորների անկախության երաշխավորը եւ դատավորին  կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու հարցը լուծող միակ անկախ պետական մարմինը հանդիսացող Բարձրագույն դատական խորհուրդը, անգամ դատավորին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու հիմքերի վերաբերյալ ահազանգ ունենալու դեպքում, չի կարող սեփական նախաձեռնությամբ որեւէ միջոց ձեռնարկել, քանի դեռ դատավորների ընդհանուր ժողովի կարգապահական հարցերի հանձնաժողովից, արդարադատության նախարարից համապատասխան քայլերը բացակայում են:

Համարում ենք, որ անհրաժեշտ է օրենսդրական փոփոխությունների միջոցով ամբողջականացնել ԲԴԽ-ի սահմանադրական գործառույթը` վերջինիս տալով դատավորների նկատմամբ պատասխանատվության միջոցներ կիրառելու նախաձեռնության հնարավորություն:

Հարգելի պատգամավորներ, ամփոփելով հաղորդումը` ուզում եմ հավաստիացնել, որ դատախազությունը գործում է կարգավիճակային անկախության եւ հանրային հաշվետվողականության լիարժեք գիտակցումով: Մենք ակտիվացրել ենք մեր ջանքերն ամենօրյա գործունեության արդյունքները հանրայնացնելու, քաղաքացիական հասարակության, մասնագիտական շրջանակների հետ տարբեր հարթակներում եւ ձեւաչափերով շփումների ապահովման ուղղությամբ: Մեզ առաջնորդել է այն համոզմունքը, որ իբրեւ քրեական հետապնդման ոլորտում ղեկավար դատավարական լիազորություններ ունեցող եւ մրցակցային քրեական դատավարությունում մեղադրանքի պաշտպանության գործառույթ իրականացնող համակարգ` դատախազության գործունեության մասին համակողմանի եւ անաչառ հանրային իրազեկության ապահովումը, դատախազության նկատմամբ հանրային վստահության մակարդակի բարձրացման, հանցավորության դեմ պայքարում անձի, հասարակության եւ պետության շահերի ու իրավունքների հավասարակշռված պաշտպանության առաքելության իրականացման մեջ հանրության աջակցությունը ստանալու հիմնական գրավականներից է:

Իբրեւ քրեական քաղաքականության մշակման եւ գործադրման լոկոմոտիվ` մենք ձգտում ենք զարգացնել մեր գիտական եւ մասնագիտական վերլուծական պոտենցիալը` շարժվելու համար իրավունքի զարգացման տենդենցներին համահունչ եւ նպաստելու մեր երկրում իրավունքի եւ իրավակիրառ պրակտիկայի զարգացմանն ու կատարելագործմանը, լուծելու ծառացած խրթին իրավական հիմնահարցերը բարձրացնելու մեր քրեադատավարական գործունեության արդյունավետությունը: Հուսով եմ, որ ԱԺ-ն օրինաստեղծ ոլորտում սատար կկանգնի մեր օրենսդրական նախաձեռնություններին:

Առիթից օգտվելով` ցանկանում եմ նշել, որ արդեն 2 հանդիպումներ եմ ունեցել մասնագիտական հանձնաժողովներում, եւ կարծում եմ, որ հանձնաժողովի անդամ պատգամավորների հետ գործընկերային համապատասխան մթնոլորտ է ձեւավորվել, եւ կան արդեն առանձին պայմանավորվածություններ` արդեն իսկ վկայակոչածս օրենսդրական նախաձեռնությունները կյանքի կոչելու համար: Շնորհակալություն:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Դավթյան: Հարգելի պատգամավորներ, խնդրում եմ հաշվի առնել, որ ժամը 4:30 մենք ունենալու ենք ավանդական հարց ու պատասխանը Կառավարության հետ, եւ նախապատրաստվեք գրանցման` պրն Դավթյանին հարցեր տալու համար: Գրանցում: Հաշվի չառաք, 27 հարց է: Աշխատենք հնարավորինս արագ եւ կարճ: Պրն Մարուքյան, խնդրեմ:

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն Դավթյան, իմ հարցը կապված է վերջերս «Հետք» էլեկտրոնային պարբերականում հրապարակված մի հետաքննության հետ, որտեղ բացահայտվել էր փաստերով, որ Երեւան քաղաքում մանկապարտեզներ են սեփականաշնորհվել, բայց մենք գիտենք, որ Երեւան քաղաքում երեխաները տարիներով հերթերում սպասում են, որ գնան մանկապարտեզ: Հիմա, հարցս վերաբերում է, ընդհանրապես, նաեւ Վանաձորում կա նման դեպք, հանրապետության տարածքով մեկ: Արդյո՞ք մինչեւ անցումային արդարադատության որեւէ կոնցեպտ քննարկելը կամ որեւէ բան անելն այս ուղղությամբ մենք չպետք է պետական շահերի պաշտպանության շրջանակներում պետգույքի սեփականաշնորհման հիմքերն ուսումնասիրելով` գույքը քրեական գործի շրջանակներում հետ վերադարձնենք:

Այստեղ անգամ, ես ասեմ ձեզ, ես ինչ-որ մեկին պատժելու մասին էլ չեմ ուզում մտածել, այլ գույքը պետությանը եւ համայնքներին վերադարձնելու մասին եմ մտածում, որ մենք կարողանանք վերականգնել գոնե այն, ինչ ժամանակին եղել է: Օրինակ` Վանաձորում մենք մանկապարտեզ ունենք, որը դարձել է հյուրանոց, Երեւանում ունենք, որ դարձել է ռեստորան, եւ այդ հետաքննությունը շարունակվում է: Ես ուզում եմ իմանալ, թե արդյո՞ք կա հարուցված քրեական գործ եւ ի՞նչ ուղղությամբ է գնում մեր Գլխավոր դատախազությունը, ի՞նչ արդյունքներ կարող ենք ակնկալել այս գործերով: Շնորհակալություն:

Ա.ԴԱՎԹՅԱՆ

-Շնորհակալություն պրն Մարուքյան, կարեւոր հարց եք բարձրացնում, եւ ասեմ, որ այդ հարցը հենց ձեր կողմից մատնանշված աղբյուրում հրապարակման առաջին իսկ պահից արժանացել է մեր ուշադրությանը, եւ այդ հրապարակման մեջ նշված համապատասխան փաստերով ներկայումս մեր մասնագիտացված ստորաբաժանումը մանրակրկիտ ուսումնասիրություն է իրականացնում ձեր կողմից նշված հենց այդ ձեռքբերման համապատասխան ստուգումների ուղղությամբ:

Բացի դրանից, ունենք նաեւ այս պահին հարուցված քրեական գործ, որի նախաքննության շրջանակներում, թվով քիչ` շուրջ 5 մանկապարտեզների գործունեությունն է, այսպես կոչված, քննության առարկա դարձել` նկատի ունենալով, որ ձեռք են բերվել տվյալներ` առերեւույթ հանցագործության մասին: Մեր ուսումնասիրություններն ակտիվորեն շարունակվում են, եւ բոլոր այն դեպքերում, որտեղ ձեռք կբերվեն համապատասխան տվյալներ ա. հանցագործության փաստի վերաբերյալ, բ. պետության համապատասխան գույքային շահն ապահովելու ուղղությամբ, դատախազական այլ գործիքները` ներգործելու, մի վայրկյան չվարանեք, բոլոր գործադրվելու են:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Արձագանքեք պրն Մարուքյան, խնդրեմ: Շնորհակալություն, եթե չարձագանքեք:

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ես ուզում էի նաեւ հասկանալ, իրավական մեխանիզմի առումով, էլի, մենք կարո՞ղ ենք ակնկալել, որ հարուցված քրեական գործերով նշված գույքերը հնարավոր է, որ վերադարձվեն համայնքներին եւ պետությանը: Մենք նման ակնկալիք կարո՞ղ ենք ունենալ: Այսինքն` ակնկալիքն այն չլինի, որ զուտ խոսենք դրա մասին, բացահայտվի, բայց արդյունքը, էլի, գույքը հնարավո՞ր է վերադարձնել, թե՞ ոչ:

Ա.ԴԱՎԹՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն Մարուքյան, բնականաբար, մենք այդ տեսակ միջոցներ, որ ձեռնարկում ենք, մեր ակնկալիքն հենց այն է, որ եթե կատարվել է հանցագործություն կամ իրավախախտման ցանկացած այլ ձեւով պետությանը վնաս է պատճառվել, առաջնային խնդիրներից մեկն այդ վնասի վերականգնումն է, իսկ թե այդ վնասի վերականգնման այսօրվա եւ այս պահին մշակման փուլում գտնվող ինչ մեխանիզմներ կան, դրանք ամբողջ իրենց ուժով գործադրվելու են, եւ, այո, եթե ձեզ ընդհանուր փաստն է հետաքրքրում` ակնկալելո՞ւ ենք, որ ունենալու ենք պետությանը պատճառած վնասի վերականգնում, միանշանակ, ակնկալելու ենք:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հաջորդ հարցի համար` Ռուստամ Բաքոյան, խնդրեմ:

Ռ.ԲԱՔՈՅԱՆ

-Հարգելի գլխավոր դատախազ, գրավոր ինձ է դիմել Վրաստանի Հանրապետության քաղաքացի, ազգությամբ եզդի Զուրաբ Շամոյանը: Շամոյանը մանրամասնորեն ներկայացնում է, որ իր հայտարարության հիման վրա հարուցվել է թիվ 58152817 քրեական գործը: Սակայն առ այսօր որեւէ մեկը պատասխանատվության չի ենթարկվել, եւ արդարությունը չի վերականգնվել: Ավելին, 2017 թվականի հոկտեմբերի 30-ին կայացվել է որոշում` քրեական հետապնդում չիրականացնելու եւ քրեական գործով վարույթը կարճելու վերաբերյալ:

Ինչպես նշում է դիմումատուն, մինչ այդ ՀՀ տնտեսության մեջ նա կատարել է մեծածավալ ներդրումներ, սակայն դարձել է խաբեության եւ խարդախության զոհ: Պրն գլխավոր դատախազ, Շամոյանը նաեւ նշում է, որ ժամանակին գրավոր դիմել է ձեզ, սակայն ընթացքից դժգոհ է, եւ կարծում է, որ որոշ նախկին ազդեցիկ պաշտոնյաների մասնակցությունը խարդախությանը կաշկանդում է ՀՀ իրավապահ մարմիններին` բացահայտելու իրականությունը եւ պատժելու մեղավորներին:

Պրն գլխավոր դատախազ, ձեզ եմ հանձնում Շամոյանի` ինձ հասցեագրված դիմումն ու ակնկալում օբյեկտիվ վերաբերմունք` օտար պետության ազգության եզդի քաղաքացու գործի նկատմամբ, ով այսուհետ էլ, եթե վերականգնվի արդարությունը, պատրաստ է կրկին կատարել մեծածավալ ներդրումներ ՀՀ տնտեսության մեջ:

Ա.ԴԱՎԹՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Վստահորեն կարող եմ ասել, որ որեւէ միջամտություն, որեւէ ազդեցություն նշված քրեական գործի քննության եւ արդյունքների վրա չի եղել, բայց քանի որ, ըստ էության, այս պահին մեր, այսպես կոչված, շփումն անդրադառնում է նրան, որ դուք նոր եք ինձ փոխանցելու դիմումը, ձեզ կտրվի նաեւ` որպես ԱԺ պատգամավոր, դրանով պարզաբանումներ, շատ մանրամասնորեն կտրվի նաեւ դիմած քաղաքացուն:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Արձագանքո՞ւմ եք: Թեկուզ երկար: Խնդրեմ:

Ռ.ԲԱՔՈՅԱՆ

-Ես դիմումը կհանձնեմ ձեզ, դրանից հետո ընթացքն ավելի պարզ կլինի, պրն գլխավոր դատախազ:

Ա.ԴԱՎԹՅԱՆ

-Երբ ուզեք:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հաջորդ հարցի համար` Արփինե Դավոյան, խնդրեմ:

Ա.ԴԱՎԹՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Դավթյան, զեկույցի համար: Հիմա` հարցս: 2015 թվականի ապրիլի 14-ին «Հայկական ժամանակ» կայքում հրապարակվեց մի հոդված, որը վերաբերում էր նախկին ֆինանսների նախարար Գագիկ Խաչատրյանին: Մեջբերում եմ. «Սայաթ-Նովա 40 հասցեում գտնվող շենքը Գագիկ Խաչատրյանը խլել է հայտնի գործարար Համլետ Ամիրխանյանից, ով 2015 թվականին ինքնասպանություն է գործել: Ինքնասպանությունը կապվում է նախկին ֆինանսների նախարար Գագիկ Խաչատրյանի անվան հետ: Նման բան կարծելու առիթ է հանդիսացել Ամիրխանյանի` ինքնասպանությունից առաջ գրված նամակը», որը նույնպես դրված էր հրապարակման մեջ: Խնդրում եմ ձեր մեկնաբանությունը նամակի բովանդակության վերաբերյալ, եւ եթե կան ձեռնարկված միջոցներ, ապա որո՞նք են դրանք:

Ա.ԴԱՎԹՅԱՆ

-Այդ փաստով վաղուց հարուցված է քրեական գործ, ամբողջ ծավալով իրականացվում է նախաքննություն, դրանով, եթե չեմ սխալվում, մոտ մեկ տարի առաջ նույնիսկ նաեւ նախաքննական մարմինն է իմ կողմից փոխվել, եւ այս պահին քրեական գործն ընթացքի մեջ է:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Վե՞րջ: Խնդրեմ, արձագանքեք:

Ա.ԴԱՎԹՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Կխնդրեի, ուղղակի, գործի հետ կապված, քանի որ այն մեծ հնչեղություն է ստացել, նաեւ հասարակությունն իրազեկ լինի, եւ ընթացքի մասին բոլորս տեղյակ լինենք:

Ա.ԴԱՎԹՅԱՆ

-Շնորհակալություն, բայց ես կարծում եմ` ավելի ընդարձակ այս հարցին պատասխանել եմ մեր` այս ֆորմատով շփման ձեւերի եւ գործիքների առումով: Բոլոր այն դեպքերում, երբ դեպքերը դեռեւս նախաքննության փուլում են, օրենքի ուժով ես հնարավորություն չեմ ունենալու առավել մանրամասն պարզաբանումներ ներկայացնել, եւ դա ոչ թե իմ քմահաճույքն է կամ, չգիտեմ, ցանկացած այլ նկատառում ունի, դա մեկ պարզ նկատառում ունի` այդ քրեական գործի համապատասխան տվյալների հրապարակումը կարող է վնասել այդ քրեական գործի ընթացքին: Բոլոր այն դեպքերում, երբ հանրային հնչեղություն ունեցող գործերը հասնում են հանգուցալուծումների, կամ երբ քրեադատավարական այնպիսի փուլում են, երբ դրանց տեղեկությունների հրապարակումը չի կարող վնասել գործին, այդ դեպքում, կարծում եմ` մենք չենք վարանում, իմ գնահատմամբ` քրեական հետապնդման բոլոր մարմիններն այսօր լայն, հրապարակային եւ թափանցիկ գործունեություն են իրականացնում:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Խնդրեմ, Արեն Մկրտչյան` վերջին հարցը. կարծում եմ:

Ա.ՄԿՐՏՉՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն Դավթյան, զեկույցում մի քանի կարեւոր շեշտադրումներից երկուսի հետ կապված հարց ունեմ: Հյուսիս-Հարավի մասով ամիսներ առաջ քննչական կոմիտեին փոխանցել եմ ամփոփ տեղեկությունների թղթապանակ, եւ մարդու իրավունքների եւ հանրային հարցերի հանձնաժողովում մեզ հետ հարց ու պատասխանի ժամանակ տեղեկացրեցիք, որ Գլխավոր դատախազությունում այդ նյութերն ամփոփվել են: Նախ` կուզեի հասկանալ, քննչական կոմիտեից նյութերը փոխանցվե՞լ են, ինչի մասին ես խոսեցի, եւ ի՞նչ կարգավիճակում են:

Երկրորդը. տեղյակ եմ, որ դատախազությունն ավելի քան 20 միլիարդ դրամի քրեական գործ է հարուցել` Հյուսիս-Հարավի հետ կապված: Կուզեմ իմանալ` ի՞նչ ընդհանրական տեղեկություններ կարող եք տալ: Բնավ չեմ ակնկալում նախաքննական գաղտնիք պարունակող տեղեկություններ: Արձագանքի հնարավորության ժամանակ երկրորդ հարցը կտամ:

Ա.ԴԱՎԹՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Մեր դատախազությունում համապատասխան գործադիր իշխանության մարմնից ստացված ահազանգի հիման վրա բազմածավալ փաստաթղթեր են պահանջվել, եւ այդ խորն ուսումնասիրությունների արդյունքում  հնարավոր եղավ Հյուսիս-Հարավ ամբողջ այդ ծագրի իրականացման որոշակի պրոցեսների մասով առերեւույթ հայտնաբերել հանցագործության դեպք: Այդ փաստով, այո, ինչպես արդեն դուք նշեցիք, հարուցվել է քրեական գործ` շուրջ 23 միլիարդի վնասի ֆիքսմամբ: Մեր կանխատեսմամբ, անկեղծորեն պետք է ասեմ, որ մեր ուսումնասիրությունները ժամանակային եւ զուտ ծավալային առումով հնարավորություն չեն տվել ամբողջ ծրագիրը ստուգման կամ ուսումնասիրության ենթարկել, բայց ամբողջ ծրագիրը քննության առարկա է դառնալու քրեական գործով:

Ենթադրում եմ` պատկերացնում եք բոլորդ, առավել եւս դուք, պրն Մկրտչյան, առնչվել եք դրա հետ, թե քննության ինչ ծավալների մասին է խոսք լինելու, ասենք, մոտավորապես ինչ ծավալի քննչական գործողությունների իրականացման, եւ, որ ամենակարեւորն է այդ քրեական գործով, հատուկ գիտելիքների, այսինքն` փորձագիտական հնարավորությունների մեծ դաշտ կա: Այո, դրան առնչվող բոլոր նյութերը, որտեղ դրանք եղել են, մեր կողմից պահանջվել են, մեր կողմից դարձել են քրեական գործի նյութ, առավել եւս, որ դրանով ներկայումս նախաքննությունն իրականացնում է հենց քննչական կոմիտեի հատկապես կարեւոր գործերով քննության վարչությունը:

Շատ մեծ թափով եւ մեծածավալ քննչական գործողությունների իրականացմամբ առաջ է գնում քրեական գործը, այժմ պլանավորվում են առավել ծավալուն փորձաքննությունների նշանակման գործողությունները:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Խնդրում եմ արձագանքեք, պրն Մկրտչյան:

Ա.ՄԿՐՏՉՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Բանկային գաղտնիքի հետ կապված` այստեղ փակ շրջան կա իրականում: Ես ձեր մասնագիտական կարծիքը կուզեմ լսել, իրավապահ կառույցը կարող է օպերատիվ տեղեկություններ ստանալ ապօրինի բանկային դրամական շարժերի մասին, բայց դրանք ստանալ չի կարող, քանի դեռ տվյալ անձնավորությանը չի տրվել մեղադրյալի կամ կասկածյալի կարգավիճակ, սակայն պետք է բանկային գաղտնիքն առանձին դեպքերում նայեն, որպեսզի հարուցեն գործ եւ կարգավիճակ տան: Ստացվում է փակ շրջան: Դուք խոսեցիք այս մասին, ես կուզեմ իմանալ` ո՞նց եք պատկերացնում այս լուծումը, որովհետեւ իրականում բավականին նուրբ հարցի մասին ենք խոսում:

Ա.ԴԱՎԹՅԱՆ

-Իրականում խնդիրը շատ նուրբ է: Մենք քրեական դատավարությանը բնորոշ հանրային եւ մասնավոր շահերի շատ նուրբ եւ հստակ բախում ունենք այս հարցի կապակցությամբ, եւ բացի զուտ քրեադատավարական գործընթացից, այստեղ նաեւ զուտ ֆինանսական կայունության, ամբողջ երկրի ֆինանսական կայունության խնդիրներին ենք առնչվում: Բայց մեր գնահատմամբ, ընդ որում, դա նոր տրված գնահատական չի, ես, կարծեմ, 2 տարի այդ ուղղությամբ նախաձեռնություններով հանդես եկել եմ, մեր գործող իրավակարգավորումն այստեղ էականորեն առավելություն է տվել մասնավոր շահին, որովհետեւ, այո, պարզագույն հարցեր են առաջանում, երբ այդ բանկային գաղտնիքի տվյալի առկայությունն ինքնին կամ. էլ չեմ ասում` միայն ինքը կարող է հիմք հանդիսանալ անձին դատավարական կարգավիճակ տալու համար, բայց մենք պետք է ունենանք կարգավիճակ, հետո նոր գնանք բանկային գաղտնիքը պարզելու:

Այդ ուղղությամբ մեր կողմից բավականին խորը, մասնագիտական վերլուծություն է կատարվել` նաեւ միջազգային փորձի ուսումնասիրությամբ: Հաղորդման մեջ դրա որոշ հատվածը ներկայացված է, կարող եք նաեւ ծանոթանալ այդ հարցին, եւ դրա հիման վրա մեր պատկերացրած օրենսդրական փոփոխությունների փաթեթը ներկայացրել ենք Կառավարություն, այս պահին քննարկման փուլում է:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի պատգամավորներ, հիմա ընդմիջում է, այս նիստը կշարունակվի ամսի 10-ին, ժամը 10-ին: Հիշեցնում եմ, որ Ժամը 4:30-ին Կառավարության հարց ու պատասխան ունենք: Ընդմիջում:


Ժամը 16:30

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ Է ՀՀ ԱԺ ՆԱԽԱԳԱՀ ԱՐԱՐԱՏ ՄԻՐԶՈՅԱՆԸ
 
 

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, կրկին ողջունում եմ բոլորիդ, այսօր, մայիսի 8-ին, «ԱԺ բաց դռներ» ծրագրի շրջանակներում ԱԺ են այցելել «Կոնրադ Ադենաուեր» հիմնադրամի ծրագրում ներգրավված հայ եւ գերմանացի ուսանողներ, ողջունենք նրանց։

Ծ Ա Փ Ա Հ Ա Ր ՈՒ Թ Յ ՈՒ Ն

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, որ «ԱԺ կանոնակարգ» ՀՀ սահմանադրական օրենքի 120-րդ հոդվածի համաձայն` յուրաքանչյուր հերթական նիստերի չորեքշաբթի օրվա վերջին հիմնական նիստում  Կառավարության անդամները պատասխանում են պատգամավորների բանավոր հարցերին։ Հարցերից յուրաքանչյուրը պետք է վերաբերվի Կառավարության մեկ անդամի իրավասությանը վերապահված ոլորտին։ Հերթագրված, սակայն դահլիճից բացակայող պատգամավորը զրկվում է տվյալ հարցի քննարկման ընթացքում հարց տալու իրավունքից։ Նիստն ավարտվում է հերթագրված վերջին պատգամավորի հարցին պատասխանելուց հետո։ Հարցերը տրվում են ըստ հերթագրման հաջորդականության»։

Խնդրում եմ նախապատրաստվել հերթագրման։ Հերթագրում։

Հերթագրվել է 22 պատգամավոր։

Ես ուզում եմ հիշեցնել, որ բացակա են Կառավարության անդամներից փոխվարչապհետ Տիգրան Ավինյանը, ով գործուղման մեջ է եւ նաեւ մշակույթի նախարարի պարտականությունները կատարող տիկին Նազենի Ղարիբյանը, ով եւս գործուղման մեջ է։

Եվ այժմ առաջին հարցը` Արման Բաբաջանյան: Երրորդ խոսափող։

Ա.ԲԱԲԱՋԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն վարչապետ, հարցս ուղղում եմ ձեզ, էսօր դուք բազմաթիվ հարցերի եք պատասխանել եւ, վստահ եմ` հոգնել եք, բայց հարցս բխեցնեմ հենց ձեր այսօրվա ասուլիսում հնչած մի կարեւոր հայտարարությունից։

Դուք ասել եք, որ անցյալ տարի ԱԱԾ-ում կարեւոր փաստաթղթեր են ոչնչացվել, վառվել եւ, փաստորեն, ծառայողական քննություն է ընթանում։ Շատ հետաքրքիր է իմանալ` ե՞րբ եք պարզել, որ այդ նյութերը ոչնչացվել են, ինչո՞ւ քրեական գործ հարուցված չէ եւ ինչո՞ւ Կոտոյանը, օրինակ, բանտում չէ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը։ Համեցեք, պրն վարչապետ։

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար, պրն Բաբաջանյան։ Ըստ էության, ամսաթվով չեմ կարող ասել, թե կոնկրետ որ օրն ենք հայտնաբերել, բայց նախորդ տարի ենք հայտնաբերել, ամռանը եւ սկսվել է ուսումնասիրության գործընթացը եւ, ճիշտն ասած, մտածում էինք, որ էդ թեմային, քանի որ հասկանում եք, թե ինչ նուրբ հարց է, հրապարակային, երեւի, պետք չի անդրադառնալ։ Բայց էս ընթացքում հարցադրումներ են հնչում Կառավարության հասցեին եւ էդ հարցադրումները ոչ ուղղակիորեն, բայց, էսպես, անուղղակիորեն առնչություն ունեն թեմայի հետ։ Մասնավորապես, հարցադրումներ են հնչում, թե ինչու, ԱԱԾ-ն ինչ է, չգիտի՞ մարտի 1-ին ինչ է տեղի ունեցել եւ ոնց է տեղի ունեցել։ Դե, 1, 2, 3, 4, բայց իքս պահի հասկանում ես, որ դե, մարդիկ ճիշտ են ասում, պետք է ինչ-որ ձեւով արձագանքել դրան։ Եվ որոշեցինք այս թեման բարձրաձայնել, որպեսզի նաեւ հանրությունը եւ դուք տեղեկացված լինեք, թե ինչ է կատարվում։ Ծառայողական, ճիշտն ասած, նաեւ էդտեղ, քանի որ դա աշխատանքի միակ ուղղությունը չի եղել, անկեղծ ասած, շատ դժվար էր հավատալ, որ նման բան հնարավոր է եւ բավականին երկար ժամանակ ուսումնասիրվում էր, թե գուցե, տեսեք, դուք ասում եք` վառվել, ես չեմ ասել` վառվել, երեւի, նույնիսկ սխալ է ասել` ոչնչացվել, որովհետեւ ավելի ճիշտ կլինի ասել` տեղում չեն, որովհետեւ կարող է` վառվել են, կարող է` ուրիշ տեղ պահվել են, կարող է` ոչնչացվել են, չգիտեմ, ինչ-որ բան տեղի է ունեցել, եւ նախ` պետք է հասկանալ, համոզվել, որ մենք ճիշտ ենք հասկանում իրավիճակը, եւ դրա համար ծառայողական քննություն է իրականացվել եւ նաեւ ծառայողական քննություններն ԱԱԾ-ում որոշակի քողարկված են ընթանում մի ինչ-որ շրջան, բայց մինչ-որ պահ գալիս է, որ արդեն ասվում է։

Եվ հիմա հասել ենք էնտեղ, որ նույնիսկ հրապարակային պիտի ասենք, ես չպնդեմ, բայց հավանական եմ համարում, որ փաստի առիթով քրեական գործ կհարուցվի, եւ տեղի կունենա համապարփակ քննություն։ Իսկ ով բանտում կհայտնվի, չի հայտնվի, էդ հարցերում իմ դիրքորոշումը գիտեք։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանքի համա՞ր։

Ա.ԲԱԲԱՋԱՆՅԱՆ

-Պրն վարչապետ, դուք կասկածո՞ւմ եք, կասկածներ ունեք, որ նյութերն առնչվում են մարտի 1-ին, թե՞ ունեք էդպիսի տեղեկություններ, որ այդ փաստաթղթերը կարող են առնչություն ունենալ, թե՞ այլ գործերի են վերաբերում դրանք։

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Որ դրանք լայնածավալ շրջանակի են առնչվում, դա ակնհայտ է, եւ՛ մարդկանց, եւ՛ իրադարձությունների, որովհետեւ այդ թվում, օրինակ` ընդդիմադիր գործչի նկատմամբ ինչ օպերատիվ գործողություն է ձեռնարկվել եւ այլն, եւ այլն։ Որոշ դեպքերում, ուղղակի, պատառիկներ են մնում եւ էդ պատառիկների հետեւից գնալով` արձանագրում ենք, որ բուն նյութը չկա եւ էդպես, դա է։

Ավելի մանրամասն չեմ կարող հաղորդել, բայց էդ երեւույթը, որ կա, առկա է եւ դրա մասին ԱԱԾ տնօրենը դեռ անցյալ ամռանն է ինձ զեկուցել, որ էսպիսի խնդիրներ են ծագում, եւ, բնականաբար, շատ բան հընթացս է պարզվել, որովհետեւ էնպես չստացվի, որ մենք չենք մտել, միանգամից ասել` դե, արխիվները բերեք, սկսենք կարդալ, սենց նպատակ չի եղել։ Պարզապես հընթացս, աշխատանքի բերումով էդ ամեն ինչը բացվել է։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հաջորդ հարցը` Էդմոն Մարուքյան` «Լուսավոր Հայաստան»: Երրորդ խոսափող։

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի խորհրդարան, պրն վարչապետ, ես հարցս ուղղում եմ այսօրվա կրկին ասուլիսի թեմայով։ Դուք նշեցիք, որ ԱԱԾ տնօրենը եկել է ձեր մոտ եւ ասել է, որ Դավիթ Սանասարյանի գործը տանք ՀՔԾ-ին, որովհետեւ մեղադրում են մեզ, որ կարող է` այլ կերպ քննվի, դուք դեմ եք եղել դրան։

Ես նախ` ուզում եմ հասկանալ, թե ո՞ր օրենքով եք առաջնորդվել, երբ դուք եք սկսել զբաղվել քրեական գործերի ընդհատության հարցով: Սա` մեկ։

Եվ երկրորդը. նաեւ սրանից բխեցնող հարց է առաջանում, որ այսինքն, էն համակարգի մասին, որ մենք խոսում ենք, որ դուք հերքում եք նաեւ այսօր ասուլիսում, որ սուպերվարչապետական համակարգ չկա, հետո դուք ձեր ասուլիսում ասում եք, որ կա, որովհետեւ եթե ձեզ գալիս են, հարցնում են, թե որ քրեական գործով քննվի, ուրեմն դա սուպերվարչապետական համակարգ է։

Ես խնդրում եմ պատասխանել` ո՞ր օրենքով եք առաջնորդվել, որ էդ հարցը քննարկե՞լ եք. ընդհանրապես, եւ խնդրում եմ գրոտեսկ չանել հարցը պատասխանելիս։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի ՀՀ վարչապետը։

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Մարուքյան, հարցի համար։ ԱԱԾ-ը վարչապետին ենթակա մարմին է, ԱԱԾ տնօրենը վարչապետին ենթակա պաշտոնյա է, եւ երբ հարցը ստացել է քաղաքական հնչեղություն, ես` նույն տրամաբանությամբ, եւ քանի որ հարցի վերաբերյալ այդ մոտեցումը եղել է քաղաքական պատճառով, ոչ թե իրավական պատճառով, քանի որ քաղաքական էսպիսի հարցադրում կա, գուցե քաղաքական որոշում կայացվի, որ այս հարցն ուրիշ մարմին քննարկի, որպեսզի քաղաքական շահարկումներ չլինեն։

Ես ասել եմ, որ մենք` որպես քաղաքական մարմին, պետք է կարողանանք կրել նաեւ այդպիսի քաղաքական հարվածներ եւ պատասխանատվություն, եւ էդ պատասխանատվությունը վերցնել մեր վրա։ Ես քրեական գործի ընթացքը չեմ վերահսկում, ես քրեական գործի վերաբերյալ ունեմ մոտավորապես, մոտավորապես չէ, գործնականում էնքան տեղեկատվություն, ինչքան ունի հանրությունը։ Այն ավելի տեղեկատվությունը, որ ես ունեմ, այդ տեղեկատվության աղբյուրն ԱԱԾ-ը չէ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանքի համար` երրորդ խոսափող։

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն վարչապետ, ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգիրքը հստակ սահմանում է, որ քրեական գործի ընդհատությունը, եթե խնդիր է առաջանում, ապա դատախազը կարող է վերցնել մի մարմնից տալ մեկ այլ մարմնի, այսինքն` էդ հարցը չէր կարող ձեր մոտ քննարկման առարկա դառնալ։ Քաղաքական կոնտեքստը, բնականաբար, հասկանալի է, թե քաղաքական հայտարարություններով ով ում պետք է քաղաքական պատասխան տա, բայց, կրկնում եմ, ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգիրքը շատ հստակ է։ Ավելին ասեմ, այդ գործը, ըստ օրենքի, ընթացյա է ՀՔԾ քննմանը, բայց ես էդ դաշտ չեմ մտնում։ Դա քննում է ԱԱԾ-ը, դուք էիք ասում, որ եկել էին, ասում էին` տանք ՀՔԾ-ին։

Եվ ռեպլիկի կարգով նաեւ ուզում եմ ասել հետեւյալը. այ, դուք Կառավարության նիստում «Լուսավոր Հայաստան» կուսակցությանը մեղադրել եք, գրոտեսկ անելով, ոնց որ ասացիք, ինչ-որ ահաբեկչական կազմակերպությանն աջակցելու մեջ, որն ահաբեկչություն է անում բարձրաստիճան անձանց նկատմամբ, եւ դա լուսաբանվել է մամուլով, պրն վարչապետ, եւ մենք պահանջում ենք հերքում, ավելին ասեմ, կամ դուք չեք հիշել, թե էդ որ օրենքն է, կամ ձեզ վատ են զեկուցել, որովհետեւ, ընդհանրապես, կապ չունի դրա հետ։ Դուք էդ օրենքին դեմ եք եղել, եւ դրա մասին խոսեցինք։

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Մարուքյան, քաղաքական հնչեղությունը հաշվի առնելով` ես կարող էի միջնորդել գլխավոր դատախազին, ասել` խնդրում եմ քննարկեք էս գործն էստեղից էստեղ տանելու հարցը, եւ էդտեղ ոչ մի կատաստրոֆա չկա։

Ինչ վերաբերվում է օրենքի նախագծին ձեր արձագանքին, որ ասում եք` ես գրոտեսկ եմ արել, ես հիմա պաշտոնապես հայտարարում եմ, որ «Լուսավոր Հայաստան» կուսակցությունը ոչ մի ահաբեկչական խմբավորման չի աջակցում, եւ բոլոր նրանք, ովքեր այսպես են ընկալել իմ հայտարարությունը, սխալ են ընկալել։ Եթե ես եմ եղել սխալ ընկալման պատճառը, ես ներողություն եմ խնդրում դրա համար։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Կնյազ Հասանով` առաջին խոսափող։

Կ.ՀԱՍԱՆՈՎ

-Մեծարգո պրն վարչապետ, վերջին ժամանակներս մենք ականատես ենք լինում, որ դուք անձամբ պետական մակարդակով շնորհավորում եք ազգային փոքրամասնության համայնքների տոնական օրերը եւ ազգային տոները։ Դա ցույց է տալիս, որ դուք մշտապես ուշադրության կենտրոնում եք պահում նաեւ ազգային փոքրամասնության հարցերը։

Ազգային փոքրամասնության ներկայացուցիչներն ինձ խնդրել են, որ այս բարձր ամբիոնից խորապես շնորհակալություն հայտնել ձեզ դրա համար։ Միաժամանակ ես ուզում եմ նաեւ շնորհակալություն հայտնել կրթության եւ գիտության նախարար պրն Արայիկ Հարությունյանին մեր կրթամշակութային հարցերին ուշադիր լինելու եւ լավ վերաբերմունք ցույց տալու համար։

Հարգելի Կառավարություն, ինձ են դիմել Արագածոտնի մարզի Սիփան եւ Արչի գյուղերի ազգային փոքրամասնության բնակչությունը եւ այդ գյուղերի համայնքապետարանները: Այդ գյուղերի ճանապարհները գտնվում են շատ խիստ ծայրահեղ վատ պայմաններում, որոնք կառուցվել են Սովետական Միության տարիներին եւ ոչ մի անգամ չեն վերանորոգվել։ Խնդրում ենք այդ գյուղերի վրա ուշադրություն դարձնել, այդ գյուղերն Արագած կենտրոնից գտնվում են 5 կմ երկարության վրա եւ իրար կողք կողքի գյուղեր են։ Կենտրոնից գնում է մեկ ճանապարհ եւ հետո բաժանվում է երկու գյուղերի, այսինքն` 5 կմ ճանապարհի մասին է խոսքը եւ երկու գյուղերի մասին։

Խնդրում ենք այդ գյուղերի ճանապարհների վերանորոգման հարցը մտցնել 2019 թվականի նորոգման պլանի մեջ եւ կատարել աշխատանքները:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի տրանսպորտի, կապի եւ տեղեկատվական տեխնոլոգիաների նախարար Հակոբ Արշակյանը։ Համեցեք, պրն Արշակյան։

Հ.ԱՐՇԱԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար։ Նախ` պետք է խնդրեմ, որպեսզի տեսեք, ուրեմն մեր մոտ, ընդհանրապես, ծրագիրը մշակելիս մի քանի հանգամանք է հաշվի առնվում, ընդհանրապես, ուզում էի այս ամբիոնն օգտագործել, որպեսզի մի քիչ ինֆորմացիա տրամադրեմ այս տարվա ճանապարհաշինական պրոյեկտների վերաբերյալ եւ թե ինչպես են ընտրվում եւ իրականացվում այդ պրոյեկտները։

Առաջին հերթին շատ կարեւոր է նշել, որ տրանսպորտի, կապի եւ տեղեկատվական տեխնոլոգիաների նախարարությունը զբաղվում է հիմնականում միջպետական եւ հանրապետական ճանապարհների հարցերով, քանի որ մենք շատ հարցումներ ենք նաեւ ստանում համայնքներից քաղաքների ներսի, գյուղերի ներսի ճանապարհների վերաբերյալ եւ դրանց նորոգման որակի վերաբերյալ, ես ուզում եմ նշել, որ տրանսպորտի նախարարությունը հիմնականում այս միջպետական եւ հանրապետական նշանակության ճանապարհներով է զբաղվում եւ մի քանի ծրագրերով նաեւ զբաղվում է որոշ դեպքերում կենսական նշանակության ճանապարհներով, որի մասին դուք մատնանշեցիք, որտեղ գյուղերը միացվում են հանրապետական եւ միջպետական ճանապարհներին այս բարձրորակ ենթակառուցվածքներով եւ ճանապարհներով։

Ուրեմն, այս տարում ներառելու հետ կապված` մենք, անպայման, խոստանում ենք, որ կգանք, չափագրումներ կկատարենք, կհասկանանք` ճանապարհների վիճակն ինչպիսին է եւ դա կհամադրենք այն չափանիշներին, որոնք այսօր առկա են գյուղերն ընտրելիս, որովհետեւ մի քանի պարամետրերով է դա ընտրվում` ըստ տնտեսական էֆեկտի, ըստ ճանապարհի վիճակի, ըստ սահմանամերձության եւ այլն։ Եվ, անպայման, նաեւ հաշվի կառնենք, որ այդտեղ ազգային փոքրամասնություններ են բնակվում եւ կփորձենք էդպիսի լուծում տալ։ Ձեզ, անպայման, գրավոր կտեղեկացնենք ընդունված որոշման մասին։

Ամեն դեպքում, քանի որ մի փոքր ժամանակ ունեմ, ես կցանկանայի մի քանի կարեւոր նշում կատարել։ Ուրեմն, Տավուշի մարզում մենք այս տարի ունենք 54,4 կմ հիմնանորոգվող եւ նորոգվող ճանապարհներ, Սարիգյուղ, Կիրանց, Ոսկեպար, Բաղանիս, Նոյեմբերյան, Այգեպար, Ներքին Կարմիրաղբյուր, Բերդավան, Բերդաբեր, Վերին Կարմիրաղբյուր, Չորաթան, Դիլիջան, Թեղուտ, Գետահովիտ, Էմութ` Դիլիջանի տարածաշրջանում, Աչաջուր` դեպի Մակարավանք։ Լոռու մարզում` 46,9 կմ, Շիրակի մարզում` 24,65 կմ, Արագածոտնի մարզում` 46,7 կմ, Արմավիրի մարզում` 21,5 կմ, Արարատի մարզում` 22 կմ, Կոտայքի մարզում` շուրջ 4 կմ։ Եթե արձագանքեք, կշարունակեմ այս։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Թող պատգամավորն արձագանքի, հետո` մնացած մարզերը, պրն նախարար։ Համեցեք։

Կ.ՀԱՍԱՆՈՎ

-Պրն նախարար, ես նախօրոք շնորհակալություն եմ հայտնում ձեր այդ վերաբերմունքի համար: Եթե այս հարցը ստանա դրական լուծում, դա մեծ նվեր կլինի ազգային փոքրամասնության բնակչությանը։ Շնորհակալություն։

Հ.ԱՐՇԱԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն արձագանքի համար։ Ուրեմն, Գեղարքունիքի մարզում, էստեղ կարեւոր մասերից նշեմ, որ Շորժայից դեպի Արցախ տանող ճանապարհին բավականին մեծ վերանորոգման աշխատանք ունենք, էնտեղ անմխիթար վիճակում է գտնվում, ընդհանրապես Սեւանի շուրջը գտնվող ճանապարհներին ունենք որոշ վերանորոգումներ` շուրջ 40 կմ։

Վայոց ձորում` Վայք, Եղեգնաձոր, Գետափ հատվածներում` 18,3կմ, Սյունիքի մարզում` 35,1 կմ, եւ սա դեռ առաջնային պրոյեկտներն են։ Հետագայում արդար մրցույթների արդյունքում այս մեր տնտեսված գումարները նույնպես ուղղվելու են ճանապարհաշինությանը, եւ ընդլայնվելու են այս ծրագրերը։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։ Տիգրան Ուրիխանյան` «Բարգավաճ Հայաստան»: Երրորդ խոսափող։

Տ.ՈՒՐԻԽԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարցս ուղղում եմ ՀՀ վարչապետին. հարգարժան պրն վարչապետ, կարծում եմ` բոլորին հայտնի է` ինչպես եմ ես վերաբերվում ձեզ, ձեր գործունեությանը եւ շեշտում եմ սա հատուկ, որպեսզի բոլորի համար հարցս ընկալվի որպես այսօր ձեր իշխանության եւ ձեր Կառավարության կողմից երկրում առավել արդյունավետ կառավարում իրականացնելու համար աջակցության հերթական առաջարկ, որպեսզի դա, կրկնում եմ` ընկալվի այդպես։

Ճանաչում եմ ձեզ որպես մարդու, որը հետեւողական է լինում տարիների ընթացքում իր խոսքին, խոստումներին, դիրքորոշումներին եւ փորձում դրանք իրագործել, նույնիսկ, եթե դա լինում է անհնարին։ Այս համատեքստում ուզում եմ անդրադառնալ թերեւս երկար ժամանակ ձեր կողմից հնչեցվող մի գաղափարի, որ երկրի վերահսկողական մարմինները` լինեն դրանք թե՛ ԱԺ համապատասխան կառույցներ, թե՛ Կառավարությանն առընթեր ծառայություններ, թե՛ մասնավորապես, երկրի գլխավոր վերահսկողական կառույցը, մասնավորաբար` պետական վերահսկողական ծառայությունը եւ այլն, պիտի լինեն ընդդիմության տնօրինման, ղեկավարման, իրավասության տակ, եթե կուզեք: Գիտեք, որ մշտապես կիսել եմ այդ դիրքորոշումը, եւ հիմա, հաշվի առնելով, որ այդ հարցերը քննարկվել են, նախ` ուզում եմ ձեր դիրքորոշումը, երկրորդը, կրկնում եմ, հարցովս առաջարկ եմ ուղղում, պարզում, ձեռք նետում այն դաշտ եւ քննարկման: Շատ բան ձեզ դուր չի գալիս կառավարման մեջ, ես դա գիտեմ, շատ բան նաեւ մեզ դուր չի գալիս եւ ժողովրդին դուր չի գալիս, եկեք կառավարման պրոցեսների նկատմամբ առավել լավ վերահսկողության հնարավորություն ստեղծենք  եւ ընդդիմությանը տրամադրենք հնարավորություն նշյալ կառույցների առումով, ոչ թե մասնակցելու, ինչպես գիտեմ, որ քննարկում եղել է, այլ ղեկավարելու վերահսկողական կառույցները։ Խնդրում եմ ձեր դիրքորոշումը։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը։

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ, պրն Ուրիխանյան։ Ոչ մի պատճառ չեմ տեսնում, որպեսզի մենք ավելի մանրամասն էդ հարցը չքննարկենք։ Այսինքն` ես պատրաստ եմ էդպիսի քննարկման եւ ոչ մի պատճառ չեմ տեսնում, թե մենք ինչու պիտի չցանկանանք այդպիսի բան։ Էստեղ խնդիրն ուղղակի մեխանիզմների ճշգրիտ լինելու մեջ է, որովհետեւ օրինակ` պետական վերահսկողության ծառայություն, չէ, հաշվեքննիչ պալատի մասին ասացիք, որովհետեւ, ասենք, պետք է հասկանանք` ի՞նչ մեխանիզմով, ընդդիմություն ասելով` ո՞ւմ նկատի ունեք։ Հիմա կոնկրետ էս դեպքում կա ընդդիմադիր 2 խմբակցություն, կարող է վաղը լինել 3 խմբակցություն, էն մյուս օրը կարող է լինել 4 խմբակցություն, պետք է էս մեխանիզմները շատ հստակ լինեն։

Եվ ինձ համար, ճիշտն ասած, հասկանալի չէ, որ, օրինակ` դուք առաջարկ եք անում, ես ԱԺ ամբիոնից վեր եմ կենում, տեղում էդ առաջարկն ընդունում, եւ հաջորդ պահին պարզվում է, որ ձեր խմբակցությունն էդքան էլ հակված չի իր առաջարկած տարբերակով թեկնածուներ առաջարկել տնտեսական մրցակցության պաշտպանության հանձնաժողովի անդամության համար։ Եվ էն առաջարկը դեռ չիրացրած, այսինքն` դուք առաջարկ եք անում, ես գալիս եմ, առաջարկն ընդունում եմ, հետո դուք ասում եք` չէ, մենք թեկնածու չենք առաջադրում, հետո երկրորդ առաջարկն եք անում։

Հիմա կարո՞ղ է` ես ասեմ` էդ էլ եմ ընդունում, դուք ասեք` չէ, էդ էլ չենք առաջադրում, որովհետեւ կարող է տպավորություն ստեղծվել, թե տենց անընդհատ առաջարկ եք անում, որ ես ասեմ` չէ որ չէ, չենք տա էդ կարգավիճակը, որ ասեք` այ, տեսեք, ընդդիմության հետ չեն աշխատում։ Բայց հիմա կոնկրետ հանրային ծառայությունների կարգավորման եւ տնտեսական մրցակցության պաշտպանության հանձնաժողովի անդամ ինչո՞ւ չեք ներկայացնում։ Ասել եմ` 1 թեկնածու, «Լուսավոր Հայաստան»-ին շնորհակալ եմ, ներկայացրել է, եւ ես ասել եմ, եթե «Բարգավաճ Հայաստանը» չներկայացնի 2 թեկնածու, ես խոստացել եմ, որ 2 թեկնածու կլինի, այո, 2 թեկնածու էլ կլինի «Լուսավոր Հայաստան» կուսակցությունից, որովհետեւ դա, կարծում եմ, գործընկերային է։ Բայց եթե դուք կներկայացնեք եւ հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովի միասնաբար 1 թեկնածու կներկայացնեք, էդ միասնաբար 1 թեկնածուին, առանց քննարկման, ես կներկայացնեմ որպես անդամ։

Եվ ես ուզում եմ հիշեցնել, պրն Բագրատյան, որ խոսքը եղել է էն ժամանակ, երբ դուք հարցը տվել եք, դա ղեկավարին չէր կարող վերաբերվել, որովհետեւ էդ ժամանակ ղեկավարն արդեն, առնվազն, առաջադրված էր, նույնիսկ, կարող է` ընտրված էր։ Եվ ես, ուղղակի, ձեզ կոչ եմ անում, մենք դեռ ժամանակ ունենք, այսինքն` ձեր առաջարկն է, ընդունել ենք, ժողովուրդ ջան, հետո ասում եք` չէ, չենք տալիս թեկնածությունը: Հը՞, ի՞նչ նախագիծ...

Եվ Արարատ Միրզոյանը` ԱԺ նախագահը, մեր խոսակցությունից հետո, ինքը մեր կուսակցությունում առաջարկությամբ է հանդես եկել, ասել է, որ ճիշտ կլինի, որ դա օրենսդրորեն դնենք, որ ոչ թե մեր, էսպես ասած, բարի կամքի արտահայտություն լինի, որ վերջում էլ ընդդիմությանը երեսով տանք, ասենք` ձեզ լավություն ենք արել, այլ օրենքով մեխանիզմը դնենք։ Պրն Միրզոյանը նույնիսկ ուզում էր, որ հիմա արագ դա անենք, ես ասեցի` եկեք ցայտնոտի մեխանիզմի մեջ դա չանենք, որպեսզի մի հատ էլ ժամկետը չհետաձգենք։ Եկեք համարենք` մենք ձեզ լավություն չենք անում, սա ձեր իրավունքն է, օրենքով մենք էդ իրավունքը ձեզ կվերապահենք, ուղղակի հիմա, որպեսզի ժամանակ չկորցնենք, էդ կազմակերպենք, բայց եթե թեկնածու չեք ներկայացնելու, էդ առաջարկն ինչի՞ համար ենք քննարկում, կամ էլ մենակ «Լուսավոր Հայաստան»-ի հետ կքննարկենք։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Պրն վարչապետ, արձագանքի պատգամավորը, հետո կարող ենք էլի շարունակել։ Արձագանքի համար` երրորդ խոսափող, պրն Ուրիխանյան։

Տ.ՈՒՐԻԽԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ։ Պրն վարչապետ, կարծում եմ` էդքան էլ ազնիվ չէր ինձ մեղադրել ինչ-որ բանում, որի շուրջ ինձ հետ երկխոսություն չեք ունեցել։ Ես գիտեմ, որ եղել է հարց ու պատասխան մեր խմբակցության անդամ պատգամավոր Բագրատյանի հետ, բայց խոսքն ուրիշ բանի մասին է, հավանաբար, նա միտքն ամբողջությամբ չի ձեւակերպել։ Հիմա ես կենտրոնացնում եմ. խոսքը գնում է ոչ թե հանձնաժողովում 1 կամ 2 անդամ ունենալու մասին, այդ թվում` նախկին Վերահսկիչ պալատում, Հաշվեքննիչ պալատում վարչապետի կամ պետական վերահսկողության մասին, այդպիսի օրինակ մենք ունենք, հարեւան Վրաստանում, չափազանց հաջողված օրինակ, որը գործում է այս պահին էլ։ Խոսքը գնում է նաեւ մյուս` հանրային ծառայությունների, հակամենաշնորհայինի եւ այլն։

Ձեզ օգնելու առաջարկ եմ անում. տվեք մեզ այդ կառույցները ղեկավարելու հնարավորություն. մենք վերահսկենք ձեզ, դուք վերահսկեք մեզ, միասին վերահսկենք բոլոր էն կառույցները եւ էդպես ազնվության մթնոլորտում շարունակենք երկիրը զարգացնել։ Խոսքը չի գնում անդամակցության մասին, խոսքը գնում է նրա մասին, ինչ բազմիցս քննարկել ենք նախկինում, այդ կառույցները պիտի լինեն ընդդիմության իրավասության ներքո, դա վերաբերվում է եւ՛ «Լուսավոր Հայաստան»-ին, եւ՛ մեզ, բայց մենք առաջարկում ենք ձեզ աջակցել դրանում, ես պաշտոնապես հիմա դա ձեզ ասում եմ։

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Պրն Ուրիխանյան, հիմա Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովի եւ Տնտեսական մրցակցության պաշտպանության հանձնաժողովի նախագահները 1 ամիս է, որ ընտրվել են։ Հիմա մենք իրենց ասում ենք, ասենք, ինչքանո՞վ է կոռեկտ, մենք իրենց ասենք` լավ, մենք ձեզ ընտրել ենք, հիմա ձեզ գործից հանում ենք, որպեսզի էդ տեղը տանք ընդդիմությանը։ Հա, էլ չեմ ասում` հանելու մեխանիզմը չկա, պիտի ապօրինի ճնշումներ գործադրենք իրենց նկատմամբ։

Ես համաձայն եմ գաղափարի հետ, բայց ասում եմ` ես էդ առաջարկը տենց հասկացա եւ ասացի պրն Բագրատյանին, պրն Բագրատյանը չասեց` չէ, մենք մենակ ղեկավար ենք ուզում... Համաձայն եմ, ասում եմ` եկեք կոնկրետ քննարկենք, դուք ասում եք` ամբողջ կազմով տալ ընդդիմությանը, եկեք քննարկենք... Դե, տեսեք, եկեք կողմնորոշվենք։ Ես պատճառ չունեմ տենց գաղափարների նկատմամբ ինչ-որ ալերգիա ունենալ, եկեք իրար վերահսկենք, ջան ասենք, ջան լսենք (ծիծաղում է)։ Եթե առաջարկը գրավոր, կոնկրետ ձեւակերպեք, նստենք, քննարկենք... Չեն արձագանքո՞ւմ, ինչո՞ւ չեք արձագանքում։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Ուղղակի, քանի որ խոսեցինք էդ մասին, տեղյակ պահեմ գործադիրի եւ ԱԺ-ի գործընկերներին, բոլոր ֆրակցիաների գործընկերներին, որ այսօր ես հեղինակել եմ, շրջանառության մեջ եմ դրել երկու օրենքի նախագիծ, գիտեմ, որ դուք էլ եք արել։ Սա մի քիչ ավելի համալիր լուծում է առաջարկում էդ երկուսի շրջանակներում կարող ենք ամբողջը քննարկել, նաեւ նոր հնչած առաջարկը, իհարկե, ես չէի առաջարկել ամբողջությամբ տալ ընդդիմությանը, բնականաբար։

Եվ, ուրեմն, Գեւորգ Պապոյան: Առաջին խոսափող։

Գ.ՊԱՊՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Կառավարության հարգարժան անդամներ, ինձ են դիմել մի խումբ քաղաքացիներ, որոնք սահմանված կարգով կենսաթոշակի են անցնել զինվորական ծառայությունից։ Նրանք ողջունում են Կառավարության մոտեցումը, համաձայն որի ավելի քան 5,7 մլրդ դրամ գումար է հատկացվելու նրանց բնակարանային պայմանները բարելավելու համար, եւ ՀՀ 1200 քաղաքացիների խնդիր, որն, ըստ էության, նախորդ Կառավարության, իշխանությունների ժամանակ մեռյալ  տեղում էր եւ որեւէ գործողություն վերջին, գոնե, տարիներին չէր կատարվում, այդ հարցը լուծվում է։ Սակայն այդ քաղաքացիներից 370-ն ապրում են Երեւանում եւ միջինացված 5 մլն դրամ գումարի պարագայում նրանք հնարավորություն չունեն իրենց խնդիրը լուծել։ Այդ քաղաքացիներն առաջարկում են, եթե հնարավորություն կա, համապատասխան լուծմամբ 5 մլն դրամին ավելացվի նաեւ հնարավորություն` հիփոթեքային վարկը շատ ցածր տոկոսով կամ զրոյական տոկոսով ձեւակերպել։ Այսինքն` այդ հավելյալ գումարը ոչ թե մենք անմիջապես փոխանցենք քաղաքացիներին, այլ պետությունը միայն բանկային տոկոսներն իր վրա վերցնի։ Եթե այդպիսի հնարավորություն կա կամ քննարկվում է, կխնդրեի արձագանքել այդ հարցին։ Շնորհակալ եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի պաշտպանության նախարար Դավիթ Տոնոյանը։ Համեցեք ամբիոնի մոտ, պրն Տոնոյան։

Դ.ՏՈՆՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Պապոյան։ Հարգարժան ԱԺ նախագահություն, գիտեք ինչ, շատ հետաքրքիր առաջարկություն է արվում, բայց հիփոթեքային երաշխիքները տալու համար արդեն իսկ զորացրված զինծառայողների համար բավականին են, դա էլ լինելու է, երեւի, իրենց մասնավոր որոշումը. արդյո՞ք էդ գումարն իրենք կարող են դնել` իրենց կողմից հիփոթեքային վարկ վերցնելու, թե՞ ոչ։

Ամեն դեպքում, այդ գումարը, որը նշվում է, միջինացված գումար է եղել, 5,7 մլրդ դրամը բաժանվել է այն քանակության եւ մոտավորապես ստանում ենք մենք էդ թիվը։ Հիմա հանձնաժողով է աշխատում, այս պահին հանձնաժողով է աշխատում, եւ ես ձեզ կարող եմ երաշխավորել, որ մարզերում զորացրված, կենսաթոշակի անցած բոլոր մեր զինծառայողները ստանալու են իրենց թոշակները, իրենց հնարավորությունը` ձեռք բերելու բնակարաններ կամ որեւիցե այլ որոշում։

Ինչ վերաբերում է արդեն Երեւան քաղաքին, էդտեղ բավականին մեծ քանակություն, ավելի քան կեսը, ստանալու է հնարավորություն` բնակարաններ ձեռք բերել։ Թվաքանակը բավականին նվազում է, քանի որ ժամանակի ընթացքում շատ զինծառայողներ, նախկին զինծառայողներ ստացել են արդեն եւ՛ բնակարաններ, եւ՛ այլ հնարավորություններ` բնակարան ձեռք բերել, այլ հնարավորություններ, կրճատվել է իրենց անդամների թիվը, որոնք իրավունք ունեին բնակարաններ ստանալ, բնակարանների էդ չափաքանակներում տեղավորվել։

Ես կարծում եմ, որ տրված գումարը բավարարելու է բավականին մեծ քանակության, եւ էդ հիփոթեքային խնդիրները, մենք, միգուցե, ուղղորդենք իրենց, միգուցե, բանկերի հետ խոսենք, հնարավորություն լինի դա անել։ Դա մասնավոր որոշման խնդիր է լինելու եւ բանկի հետ միասին։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք: Միացրեք առաջին խոսափողը։

Գ.ՊԱՊՈՅԱՆ

-Պրն նախարար, նորից այդ մարդկանց շնորհակալությունը կցանկանամ փոխանցել, որովհետեւ, ըստ էության, այո, քաղաքացիների շատ մեծ մասի խնդիրը լուծվում է։

Պարզապես, կցանկանայի, որ հետագա քննարկումներում եւ, ընդհանրապես, ապագայի համար Կառավարությունը դիտարկեր նաեւ այդպիսի հնարավորություն, այսինքն` ոչ թե երեւանաբնակներին գումարը մենք մեծացնեինք, այլ հաշվի առնեինք նաեւ այն հանգամանքը, որ բնականաբար, Երեւանում բնակարանները թանկ են, հավելյալ պայման նաեւ, այսինքն` գումար գումարած հիփոթեքային վարկավորման հավելյալ պայման։ Շնորհակալ եմ։

Դ.ՏՈՆՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Եվս մեկ անգամ կրկնեմ` դա անձանց որոշումն է լինելու, եւ այդ հնարավորությունը, որ տրվում է պետության կողմից, կարելի է որպես երաշխիք օգտագործել հիփոթեքային վարկը ձեւակերպելու ժամանակ, դա հնարավոր է անել։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հաջորդ գրանցված 2 պատգամավորներն, ըստ էության, հանել են հարցերը։

Նորա Առուստամյան` «Բարգավաճ Հայաստան»: Երրորդ խոսափող։

Ն.ԱՌՈՒՍՏԱՄՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ։ Հարգելի խորհրդարան, հարգելի Կառավարություն, չնայած, որ հարցիս մի մասը...

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Ներողություն, տիկին Առուստամյան, ներողություն։ Հարգելի պատգամավորներ, հենց հիմա կարող է հարց հնչել ուղղված Կառավարության այն անդամին, ում դուք զբաղեցնում եք, եւ Կառավարության անդամը, ըստ էության, չի կարող լսել էդ հարցը։ Եվ, առհասարակ, խնդրում եմ դահլիճում լռություն պահպանել։

Կներեք, տիկին Առուստամյան, շարունակեք։

Ն.ԱՌՈՒՍՏԱՄՅԱՆ

-Հարգելի խորհրդարան, հարգելի Կառավարություն, չնայած, որ նախարարի կողմից մասամբ հնչեցվեց հարցիս պատասխանը, այնուամենայնիվ, Արագածոտնի մարզի Վարդաբլուր համայնքի բնակիչների պահանջով հարցս ուղղում եմ Կառավարությանը։

Մարզի Վարդաբլուր տանող միակ ավտոճանապարհը գտնվում է անմխիթար վիճակում եւ բնակիչները դիմել էին ինչպես մեր խմբակցությանը, այնպես էլ, տեղյակ եմ, մեր իշխանական գործընկերներին։ Եվ, այնուամենայնիվ, նրանք պնդում են, որ տարիներ շարունակ դիմել են բոլոր Կառավարություններին, եւ պատասխանը եղել է միեւնույն բովանդակությամբ, որ միջոցների սղության պատճառով, ֆինանսական միջոցների սղության պատճառով ճանապարհը չի կարող վերանորոգվել։

Պրն վարչապետ, համայնքում գտնվելու ժամանակ, ձեր նախընտրական քարոզչության ընթացքում, բնակիչներին խոստացել եք, որ եթե մշակեն իրենց վարելահողերը եւ զարգացնեն անասնապահությունը, ճանապարհի հարցը կկարգավորվի։ Ըստ բնակիչների` նրանք համայնքին պատկանող 701 հեկտար վարելահողերն այս պահին մշակում են, եւ անասնապահությունը զարգանում է։ Դե, ինչ, կարծես, համայնքի բնակիչների կողմից իրենց քայլն արված է, այժմ հերթը Կառավարությանն է։ Ինչպե՞ս եք տեսնում հարցի լուծումը։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը։

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Դե, պայմանը պայման է, որ արված է, էլ ինչ պետք է անենք, պետք է պայմանավորվենք, որ կգնան, կհետազոտեն, տեղում կուսումնասիրեն։

Ես կարծում եմ, որ մենք ֆինանսական միջոցների խնդիր գլոբալ առումով չենք ունենա, ուղղակի մենք հերթականությամբ կլուծենք։ Շատ ուրախ եմ, որ հողերի մշակման ծավալներն ավելացել են եւ այո, առավել եւս էդ դեպքում մեր պարտքն է հնարավորինս ենթակառուցվածքներ ապահովել, որպեսզի ամեն ինչ ճիշտ լինի։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանքի համար միացրեք երրորդ խոսափողը։

Ն.ԱՌՈՒՍՏԱՄՅԱՆ

-Պրն վարչապետ, նշեմ նաեւ, որ ապրիլի 22-ին մարզպետարանի կողմից պատասխան է ուղղվել այն նամակին, որն ուղղված էր ձեզ բնակիչների կողմից` խնդրի հետ կապված, եւ մարզպետարանը պատասխանել է, որ այս պահին ճանապարհը չի կարող վերանորոգվել ֆինանսական միջոցների բացակայության պատճառով, իսկ երեկ պրն Սիմոնյանի զանգին նախարարը պատասխանեց, որ չափագրումներ կկատարվեն։ Էստեղ մի փոքր հակասություն կա...

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Այո, հակասություն կա. ինչո՞ւ. որովհետեւ մարզպետարանը պատասխանել է ըստ 2019 թվականի բյուջեով նախատեսված միջոցների։ Ես արդեն ասել եմ, որ էս տարի մենք արդեն կարող ենք 100% վստահաբար ասել, որ 62 մլրդ դրամով կատարելու ենք աշխատանքը, եւ ես, երեւի, 10 օր առաջ նախարարություններին հանձնարարություն եմ տվել, որ քանի որ մենք 40 միլիարդը գիտեինք, որ պետք է գերակատարենք, մենք էդ 40 միլիարդի մոտավորապես 30 միլիարդի հետ կապված` արդեն պլաններ ունեինք, բայց երբ նոր ինֆորմացիա եղավ, որ 62 միլիարդով ենք գերակատարելու, ես նախարարություններին հանձնարարական եմ տվել, որ 30 միլիարդի նոր ծրագրեր ներկայացնեն, որպեսզի մենք էդ ծրագրերը հաստատենք։

Հիմա, էս բոլոր քննարկումների արդյունքում մենք նաեւ կնայենք եւ հնարավորինս, բայց էլի ուզում եմ ասել` էս հավելյալ 30 միլիարդը չի նշանակում, որ բոլոր ճանապարհներն էս տարի կկառուցենք, որովհետեւ տեսեք, դա նաեւ, ներողություն եմ խնդրում, բավականին աշխատատար աշխատանք է, պետք է չափագրում արվի, նախագծում արվի, մրցույթ հայտարարվի, բայց որ պրոցեսը կգնա, հերթով բոլոր ճանապարհները կսարքենք, սրանում չեմ կասկածում։ Շնորհակալ եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արեն Մկրտչյան: Առաջին խոսափող։

Ա.ՄԿՐՏՉՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարցս ուղղում եմ տարածքային կառավարման զարգացման նախարար պրն Սուրեն Պապիկյանին։ Պրն Պապիկյան, Շամլուղ եւ Նեղոց համայնքների գազաֆիկացման մասին մենք առիթ ենք ունեցել առանձնազրույց ունենալ, բայց կուզեմ այս հարթակը նաեւ որպես հանրային զեկուցման հնարավորություն օգտագործենք։

Օրեր առաջ ես Ախթալայում էի եւ խոշորացված համայնքի համայնքապետն ասաց, որ պահանջվող գումարի շուրջ 50%-ը խնայողության տեսքով ունեն եւ ծրագիր են ներկայացրել նախարարություն` նշված 2 համայնքների գազաֆիկացման հետ կապված։ Ուզում եմ տեղեկանալ` ի՞նչ փուլում է, հասե՞լ է նախարարություն, թե՞ ոչ, ե՞րբ սպասենք արդյունքների։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի տարածքային կառավարման եւ զարգացման նախարար Սուրեն Պապիկյանը։ Համեցեք, պրն Պապիկյան։

Ս.ՊԱՊԻԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Մկրտչյան։ Ճիշտ է, մենք խոսակցություն ունեցել ենք վերոնշյալ համայնքների գազաֆիկացման շուրջ, եւ ես նշել եմ, որ տարածքային կառավարման նախարարությունը եւ Կառավարությունը հնարավորություն են ընձեռում համայնքներին սուբվենցիոն ծրագրերի շրջանակներում համայնքի առաջ ծառացած խնդիրներին լուծում տալ։ Բայց միեւնույն ժամանակ, անկեղծ ասած, հիմա չգիտեմ, թե կոնկրետ Շամլուղ եւ Նեղոց համայնքներինն այս պահին արդեն նախարարությունո՞ւմ է, թե՞ ոչ, որովհետեւ մոտավորապես 500-ից ավելի ծրագիր է այս պահին մուտք գործում նախարարություն, յուրաքանչյուրի մասով, բնականաբար, չեմ կարող այս պահին ինֆորմացիա ունենալ, բայց մի բան շատ կարեւոր է, որ ուզում եմ նշել։

Գազաֆիկացումը շատ կարեւոր է, եւ մենք գիտենք հանրապետության շատ հատվածներում կան գազաֆիկացված գյուղեր, որտեղ, ըստ էության, գազը չեն օգտագործում կամ օգտագործում են ընդամենը սուրճ եփելու կամ տարրական այլ խնդիրների համար, իսկ հիմնական գազամատակարարման դերը, որը պետք է լինի ջեռուցումը, նույն այդ համայնքներում իրականացվում է փայտի միջոցով։ Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ վերականգնվող էներգիայի եւ էներգետիկայի այս բնագավառը Հայաստանում բավականին առաջընթաց է ապրում, ես կարծում եմ, որ նաեւ կարեւոր է քննարկել մեր համայնքապետների, համայնքի բնակիչների հետ նաեւ այս հարցը, որ մենք փորձենք էներգիայի պահանջն այս կերպ լրացնել եւ խորհուրդ տալ դիմել այն կազմակերպություններին, որոնք զբաղվում են արեւային էներգիայով եւ վերականգնվող էներգետիկայի այլ ճյուղերով։

Ինչ վերաբերում է կոնկրետ այս ծրագրին, բնականաբար, այն կդիտարկենք սուբվենցիոն ծրագրերի շրջանակներում, եւ եթե չափորոշիչներին ամբողջությամբ համապատասխանի, այն կհայտնվի միջգերատեսչական հանձնաժողովում, հանձնաժողովը որոշում կընդունի։ Շնորհակալ եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանքի համար` առաջին խոսափող։

Ա.ՄԿՐՏՉՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Թե՛ Շամլուղում եւ թե՛ Նեղոցում դռնեդուռ շրջելիս, որքան ես հասցրեցի շոշափել տրամադրությունները եւ հասկանալ, իսկապես, նաեւ անհատական ջեռուցման նպատակով գազաֆիկացման կարիք կա, եւ կխնդրեմ, որ նաեւ ընթացքում կապի մեջ լինենք, ինֆորմացիայով փոխանակվենք եւ հասկանանք` ինչ վիճակում է գտնվում կոնկրետ այս համայնքների մասով։

Ս.ՊԱՊԻԿՅԱՆ

-Շատ լավ, շնորհակալ եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Սերգեյ Բագրատյան: Երրորդ խոսափող։

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն վարչապետ, ես մի բացատրություն տամ, որից հետո րոպեները կպահեք, որ հարցս կարողանամ ձեւակերպել։ Երբ ես ձեզ հարցրեցի, թե հնարավորություն կա՞ մասնակցել այդ մարմինների առաջադրման խնդրին, դուք ասացիք, որ այո, կա։ Որպեսզի դրան ինստիտուցիոնալ լուծում տրվեր, նախագահներն արդեն կային։ Ես առաջարկեցի, որ ՏՄՊՊՀ-ի 6 անդամից 3-ն ընդդիմության կողմից լինի եւ հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովում 4 անդամից 2-ն ընդդիմության կողմից առաջադրվի։

Ինչո՞ւ մենք չէինք կարող առաջադրել առանց օրենսդրական նախաձեռնության. որովհետեւ օրենքն ասում է, որ այդ իրավունքը ձերն է, առաջադրման իրավունքը վարչապետինն է: Հասկանալի է, ես փոփոխությունն արեցի, ուղարկեցի, որ փոփոխությունն արվի եւ իրավունք ունենանք ընդդիմության մյուս անդամներին առաջարկել։ Ինչ վերաբերում է ընդդիմության 2, 3, թե՞ 4 լինելուն, բնականաբար, համամասնորեն կառաջարկենք այդ տեղերին համապատասխան թեկնածուներ։ Այսինքն` եթե որոշումն ընդունվի, նախ` իմ նախագիծն ընդունվի, առանց պրոբլեմի մենք կառաջադրենք թեկնածուներ. սա` պարզաբանման համար։

Հարցս ուղղում եմ տարածքային կառավարման եւ զարգացման նախարար պրն Պապիկյանին։ Հարցիս բնույթը հետեւյալն է, որ կապված առանձին շինարարական աշխատանքների, հատկապես շարունակական շինարարական աշխատանքների հետ, որոնց որոշումները մեծամասամբ խնդրահարույց են, նրանց ընթացքի հետ կապված` բազմաթիվ բողոքներ ենք ստանում քաղաքացիներից։ Մասնավորապես, կարդամ ուղիղ բողոքը, որպեսզի տարածքային մարմիններն ուշադրություն դարձնեն եւ էս խնդիրները լուծեն։

Ուրեմն, Եղեգնաձորի Միկոյան փողոցի թիվ 15 շենքի բնակիչները դիմել են այսպես. «Հարգելի պրն Բագրատյան, ձեզ ենք դիմում Եղեգնաձոր քաղաքի Միկոյան 15 բնակիչներս` հուսալով, որ դուք կլուծեք տասնյակ տարիներ շարունակվող բնակիչների բողոքը շենքին տարակից կանաչ գոտին եւ երեխաների խաղահրապարակը մի խումբ անձանց ոտնձգություններից փրկելու եւ տարածքն իր նախնական նպատակներին ծառայեցնելու համար։ Շենքը շահագործման է հանձնվել 1979 թվին եւ գտնվում է գլխավոր փողոցի վրա։ Նախագծման ընթացքում շենքին կից նախատեսվել է հանգստյան գոտի եւ մինչեւ 2005 թիվը ծառայել է այդ նպատակին։

2005 թվականին Եղեգնաձորի նախկին քաղաքապետը, օգտվելով «Տեղական ինքնակառավարման մարմինների մասին» ՀՀ օրենքի 37-րդ հոդվածով քաղաքապետին տրված լիազորություններից, խախտել է ՀՀ Կառավարության 2005 թվի դեկտեմբերի 29-ի թիվ 2004 որոշումը, եւ առանց հաշվի առնելու շենքի բնակիչների կարծիքը, շինարարական նպատակների համար կատարել է հողահատկացումներ, որի մասին բնակիչներն իմացել են 2006 թվականին։ Պայքարը շենքի բնակիչների կողմից շարունակվել է մինչեւ 2010 թվականը, միայն ձեր մարզպետ եղած ժամանակ, ձեր միջամտությամբ կասեցվել են շինարարական աշխատանքները»։

Արձագանքեք, ընթացքում ես կասեմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի տարածքային կառավարման եւ զարգացման նախարար Սուրեն Պապիկյանը։

Ս.ՊԱՊԻԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար։ Պրն Բագրատյան, իրականում ոչ ոքի համար գաղտնիք չէ, որ նախահեղափոխական Հայաստանում բազմաթիվ պաշտոնյաների կողմից եղել են չարաշահումներ, ու հաճախ դրանց թիվը հաշվել հնարավոր չէ։ Կան տասնյակ քրեական գործեր դրանց կապակցությամբ, եւ ամեն օր նորանոր նման խնդիրներ են բարձրացվում։ Իհարկե, ես հետամուտ կլինեմ իմ իրավասության շրջանակներում ուսումնասիրել խնդիրը եւ այն ուղղորդել պատկան մարմիններին։

Ինչ վերաբերում է, ընդհանրապես, այս երեւույթին, ես խնդրում եմ պատգամավոր գործընկերներին քաղաքացիների հետ շփումներում, եթե նման հարցեր լինում են, գրավոր տարբերակով ուղարկել նաեւ մեզ, մենք սիրով կարձագանքենք, ընթացք կտանք։ Շնորհակալ եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանքի համար` երրորդ խոսափող։

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Պրն նախարար, վերջնական տեքստի վերջին հատվածում գրում են, որ «Հարգելի պրն Բագրատյան, տեղական իշխանություններն անտարբեր են բնակիչների բողոքների նկատմամբ, կարծես հեղափոխություն տեղի չի ունեցել եւ ոչինչ չի փոխվում։ Խնդրում ենք այս հարցը բարձրաձայնել ԱԺ-ում»։ Եվ Եղեգնաձորի համայնքի ղեկավարի կասեցման որոշումը կցվում է: Քաղաքապետը կասեցման որոշում ունի, բայց շինարարությունը շարունակվում է, այսքան բնակիչներ դիմել են խնդրի լուծման համար: Հիմա փոխանցեմ ձեզ` խնդրելով, որ հարցին լուծում տրվի։

Ս.ՊԱՊԻԿՅԱՆ

-Շատ լավ, փոխանցեք ինձ, ես համապատասխան ընթացք կտամ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Կարեն Սիմոնյան: Երրորդ խոսափող։

Կ.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Հարգելի Կառավարություն, երեկ մեր գործընկեր Վարազդատ Կարապետյանը հարց բարձրացրեց` Սեւանի փրկության, Սեւանի համակարգի վերականգնման հետ կապված։ Այս առնչությամբ ուզում եմ հարց ուղղել` Կեչուտ, Սպանդարյան ջրանցքի ջրամբարները միացնող թունելի գործելու հետ կապված։ Այս թունելը չի աշխատում 2004 թվականից ի վեր, այսինքն` երբ հանձնվել է շահագործման, սակայն ամեն տարի իր շահագործման համար եւ նաեւ վերանորոգման համար գումարներ են դուրս գրվում։ Մասնավորապես, 2007 թվականին, եթե չեմ սխալվում, Կառավարության որոշմամբ դուրս է գրվել 900 մլն դրամ միայն վերանորոգման համար եւ 2017 թվականին, ընդհանուր առմամբ, վերջին տասնամյակի ընթացքում, եթե չեմ սխալվում, գումարն անցնում է 2,5 մլրդ դրամը։

Ուզում եմ հասկանալ. եթե տվյալ հիդրոհանգույցը չի աշխատում, ինչի՞ համար է շարունակում Կառավարությունը ֆինանսներ հատկացնել տվյալ օբյեկտի շահագործման, պահպանման համար եւ ի՞նչ է պատրաստվում ձեռնարկել ապագայում, որպեսզի այս համակարգն աշխատի, որովհետեւ պետք է կարողանաք ամենակարեւորագույն այս թունելով ապահովել Սպանդարյան ջրամբարի ջրերի մուտքը դեպի Սեւան, որը չի արվում մինչեւ այսօր, այսինքն` չի աշխատում 2004 թվականից։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի բնապահպանության նախարար Էրիկ Գրիգորյանը։ Համեցեք, պրն Գրիգորյան։

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար։ Տարբեր թունելների վերաբերյալ հարց տվեցիք, մեկը վերաբերվում է Որոտան-Արփային, որը երբեւիցե չի շահագործվել, մյուսը` Արփա թունելը, որի վերանորոգման համար այդ ձեր նշած գումարները տրամադրվել են, Որոտանը երբեւիցե չի շահագործվել...

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Նախարարն ավարտի, հետո դուք արձագանքեք, էլի։

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Ուղղակի, ուզում եմ ձեզ տեղեկացնել, որ այդ Արփա թունելի հետ կապված` հարուցվել է նաեւ քրեական գործ` կախված այդ վերանորոգումների ընթացքում չարաշահումների նկատմամբ, սակայն այս ժամանակահատվածում պարբերաբար այդտեղից շահագործվել է այդ թունելը, եւ տարեկան մոտ 100 մլն խմ-ի չափով ջուր դեպի Սեւանի ավազան մղվել է։ Սակայն այս շահագործումը, որի բացումն իրականացվեց ապրիլի սկզբին արդեն տարածքային նախարարի մասնակցությամբ, կապահովի մինչեւ 200-250 մլն խմ ջուր դեպի Սեւանա լիճ։ Սակայն Որոտան թունելով, որի մասին խոսում եք, երբեւիցե Սեւան ջուր չի տեղափոխվել։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանքի համար` երրորդ խոսափող։

Կ.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Այսինքն` տեսեք` Սպանդարյանի ջրանցքը, Կեչուտի ջրանցքը միացնող այդ թունելը 2004 թվականին շահագործման է հանձնվել ու նախատեսված է ջրի համար, ինչո՞ւ չի օգտագործվում մինչեւ այսօր, ու իր շահագործման ու սպասարկման համար, պահելու համար գումարներ է հատկացնում, չէ՞, Կառավարությունը։

Ինչո՞ւ ինքը չի աշխատում, իր նպատակին ինչո՞ւ ինքը չի ծառայում, այսինքն` բավարարո՞ւմ է, ըստ ձեզ, միայն Կեչուտի ջրամբարից միայն գնացող ջրերի քանակը։

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Այդ հարցը մենք նույնպես բարձրացրել ենք, Կառավարության նիստերից մեկի ժամանակ քննարկվեց նաեւ, թե ինչ վիճակում է գտնվում, սակայն, ինչպես դուք նշեցիք, բացման օրվանից սկսած երբեւիցե դա չի շահագործվել։ Որոշ մասնագետներ հարցեր էին բարձրացնում կապված նիշերի հետ` արդյոք համապատասխանո՞ւմ է եւ հնարավո՞ր է տեխնիկապես եւ՛ ապահովել Որոտան կասկադի ՀԷԿ-երի աշխատանքը, եւ՛ ապահովել ջրի տեղափոխումը դեպի Սեւանի համակարգ, սակայն դա նույնպես քննարկումների արդյունքում կարող է բացահայտվել։

Իսկ այն մասին, թե Սեւան մղվող ջուրը բավարարո՞ւմ է, թե՞ չի բավարարում` իհարկե, չի բավարարում, քանի որ Սեւանա լճի բարձրացման համար նախատեսված է նաեւ «Սեւանի մասին» օրենսդրության նիշը` մինչեւ 1903,5, որ պետք է բարձրացվի, որպեսզի ապահովվեն որակի հետ կապված հարցերը, որովհետեւ ավելի քանակը նաեւ որակի հետ կապված հարց է լուծում։

Եվ, առիթից օգտվելով, եթե հնարավոր է, ցանկանում եմ նաեւ անդրադառնալ երեկ ԱԺ-ում հնչեցված արտահայտություններին` Սեւանի մաքրման հետ կապված։ Երեկ այստեղ հնչել է, որ նախարարությունը, Կառավարությունը հայտարարել է, որ Սեւանի մաքրման աշխատանքները մեկնարկել են, սակայն փաստացի դա չի մեկնարկել։ Ցանկանում եմ տեղեկացնել, որ առաջին անգամ Սեւանի ափամերձ տարածքների մաքրման աշխատանքների նախագծման համար օգտագործվել են տիեզերական պատկերներ եւ  դրոններ, որպեսզի իրական մաքրման տարածքները հատկորոշվեն, եւ աշխատանքները կսկսվեն միայն այդ իրական մաքրման տարածքները մակնշելուց հետո։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արմեն Եղիազարյան: Երրորդ խոսափող։

Ա.ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆ

-Իմ հարցը վերաբերում է ավտոգազալցակայաններին։ Հարգելի պրն Փաշինյան, անցած ամիս վավերացվեց Կառավարության կողմից ներկայացված օրինագիծը, որով մայիսի 1-ից մեքենաների լիցքավորված գազը պետք է խմ-ի փոխարեն հաշվարկվեր կգ-ով։ Մենք այստեղ Կառավարությանը բազմաթիվ հարցեր ուղղեցինք, որին այս ամբիոնից տրվեցին ուղիղ եւ հստակ պատասխաններ առ այն, որ փոփոխության արդյունքում վերջնական սպառողի համար գազի գնի թանկացում տեղի չի ունենա, եւ սա միայն հաշվարկի մեթոդի փոփոխություն է եւ իրենից կրում է կալկուլյատիվ բեռ։ Եվ մենք կողմ քվեարկեցինք` հիմք ընդունելով այս երաշխիքները, որոնք տրվեցին այստեղ։ Սակայն 1 խմ գազը կշռում է 0,7 կգ, այսինքն` ստացվում է, որ հաշվարկի դեպքում մենք պետք է նախկին 1 խմ-ի գինը բազմապատկենք 0,7 գործակցով` ստանալով գազի այդ չփոփոխվող արժեքը։ Այս պահին գազի գինն իրականում տարբեր գազալցակայաններում թանկացել է 10-20%-ով։ Հիմա ստացվում է, որ կամ Կառավարության ներկայացուցիչներն այս ամբիոնից մեզ ապատեղեկատվություն տվեցին, որի հիման վրա մենք կատարեցինք մեր քվեարկությունը կամ, ուղղակի, կոմպետենտ չեն եղել եւ չեն տիրապետել իրական իրավիճակին։

Հիմա խնդրում եմ պատասխանեք` ինչո՞ւ թանկացավ արդյունքում գազի գինը, նաեւ նշեմ, որ այս ամենի համատեքստում բենզինը եւս, էս մի քանի օր է արդեն, 30 դրամ թանկացել է։ Խնդրում եմ ձեր կարծիքը։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը։

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար։ Ես վերջին օրերին էդ թեմայով խոսակցություն եմ ունեցել թե՛ ՊԵԿ-ի նախագահի եւ թե՛ Շուկայի վերահսկողական տեսչական մարմնի ղեկավարի հետ, եւ նրանք ինձ հավաստիացրել են, որ բոլոր հաշվարկները ճիշտ են։ Եվ Շուկայի վերահսկողության տեսչության պետն ինձ ասել է, որ բենզալցակայանների 70%-ում պրոբլեմ չկա, պրոբլեմ կա 30%-ում, եւ ես հանձնարարել եմ, որ ՊԵԿ-ը եւ Շուկայի վերահսկողության տեսչությունն այդ 30%-ի հետ ավելի խորն ուսումնասիրի, եւ հասկանանք, թե ինչ է կատարվում։

Նրանք ինձ շարունակում են հավաստիացնել, որ մեր հաշվարկները ճիշտ են, եւ գազի գինը չպետք է թանկանա։ Սա էն վերջին տեղեկատվությունն է, ինձ խոստացել են, որ 1 շաբաթվա մեջ, եթե ճիշտ եմ հիշում` 1 շաբաթվա մեջ, հիմա նաեւ մարզերում են շրջայցեր կատարում, Երեւանում են շրջայցեր կատարում, որպեսզի 1 շաբաթվա մեջ էս հարցում վերջնական եզրակացության գանք։ Բայց դեռ քննարկման փուլում էինք ասում, որ նախկին համակարգը մանիպուլյացիաների տեղիք էր տալիս շատ, եւ էսօր, ես ասեմ, որ գազալցակայանների գործունեության հետ կապված, եթե չեմ սխալվում, մոտավորապես 10 մլրդ դրամի ՊԵԿ-ն ակտ ունի գրած, եւ, իհարկե, դրանք վիճարկվում են գազալցակայանների կողմից, եւ դատարաններով անցնելուց հետո մենք կհասկանանք դրա իրական գնահատականը։ Իսկ ձեր հարցի վերաբերյալ իրավիճակն այդպիսին է։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանքի համար: Երրորդ խոսափող։

Ա.ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆ

-Ես կուզեմ նաեւ ձեր ուշադրությունը հրավիրել նրան, որ այդ 0,7 գործակիցն այն դեպքում է, երբ որ գազի ջերմաստիճանը զրո աստիճան է, իսկ այսօր իրականում դա 20 աստիճանի դեպքում է, այսինքն, դա շատ ավելի փոքր թիվ է, եւ այդ տարբերությունը շատ ավելի մեծ է։

Ասեմ ավելին, որ բողոքները բազմաթիվ են, ընդհուպ, մեզ գրավոր դիմում են, որ տարբեր վարորդների միություններ ուզում են ճանապարհ փակել, այս հարցը բարձրացնել, պետք է տեսնենք, լուծում գտնենք, քանի որ գնալով իրավիճակը կարող է դուրս գալ կոնտրոլից։

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Ես արդեն ասեցի, շնորհակալություն տեղեկատվության համար։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Սերգեյ Ատոմյան: Հանո՞ւմ եք հարցը։ Մանե Թանդիլյան: Երրորդ խոսափող։

Մ.ԹԱՆԴԻԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարցս ուղղում եմ կրթության եւ գիտության նախարար պրն Հարությունյանին։ Վերջերս փոփոխություն եք իրականացրել դպրոց ընդունվելու կարգի մեջ, որով միակ չափանիշն արագ գրանցվելն է, առցանց գրանցումը։

Պրն Հարությունյան, բազմաթիվ ընտանիքներ են դիմել այն մասին` ասելով, որ ընտանիքներին դա անհարմարություն է պատճառում, որովհետեւ ընտանիքներն ունեն երկրորդ դպրոցահասակ երեխա, ով գնում է նույն դպրոցը, ցանկալի է, որ գնան, հաշմանդամություն ունեցող ծնողների մասով բազմաթիվ խնդիրներ կան, ինչպես նաեւ միայնակ մայրերի։ Դպրոցը պետք է լինի կամ աշխատավայրին մոտ կամ տանը մոտ, հետեւաբար, այս տեսակ գրանցումով բազմաթիվ ընտանիքներ ուղղակի անհարմար վիճակի մեջ են հայտնվել։

Ինչպե՞ս եք այդ հարցին լուծում տալու եւ ի՞նչ չափորոշիչներ եք փոխելու, որ հարցը կարգավորվի։

Եվ երկրորդը. դուք պարբերաբար հայտարարում եք, որ հանրակրթական  դպրոցների ուսուցիչների աշխատավարձերը բարձրանալու են։ Բոլորս գիտենք, որ միայն ավագ դպրոցներն են կրթության եւ գիտության նախարարության ներքո, իսկ հիմնական դպրոցները մարզպետարանների ներքո են։ Բացի դա, դպրոցների ֆինանսավորումն իրականացվում է աշակերտ-թիվ ձեւաչափով, այսինքն` ինչքան աշակերտ կա, այդ թվով էլ ֆինանսավորվում են, ֆոնդերը բաշխում են եւ որոշում է կայացնում տնօրենների եւ խորհուրդների որոշմամբ։

Ի՞նչ մեխանիզմներով եք պատրաստվում այդ ուսուցիչների աշխատավարձերը բարձրացնել եւ ինչպե՞ս եք հաշվարկը կատարել, որովհետեւ 1400, եթե հիշողությունս չի դավաճանում, հիմնական դպրոց կա, որտեղ դասավանդում են մոտ 38 հազարի կարգի, եթե չեմ սխալվում, ուսուցիչներ, որոնք լսում են այդ հայտարարությունները եւ պատկերացում չունեն, թե երբ եւ ինչպես է իրենց աշխատավարձը բարձրանալու։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի կրթության եւ գիտության նախարար Արայիկ Հարությունյանը։ Համեցեք, պրն Հարությունյան։

Ա.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, տիկին Թանդիլյան։ Առաջին հարցի հետ կապված` ասեմ, որ էդ արագ գրանցվելը միայն այս տարի կլինի ու 1 օր ընդամենն էդ խնդիրը կլինի, որովհետեւ հաջորդ տարվանից արդեն էդ համակարգը բաց կլինի, եւ երբ երեխայի համապատասխան տարիքը գա, ծնողը հանգիստ կարող է մտնել, չսպասել ընդունելության ժամկետի մեկնարկին եւ, ըստ էության, էդ ցուցակն ամիսների ընթացքում կձեւավորվի։

Էն խնդիրները, որոնք դուք նշել եք, մենք որոշակի կարգավորումներ տվել ենք։ Գիտեք, որ սա միայն Երեւան քաղաքում է իրականացվում եւ մենք հայտարարել ենք, որ դա պիլոտային է, պիլոտային է նաեւ էն պատճառով, որպեսզի էս խնդիրները վեր հանելու դեպքում մենք շտկումներ ունենանք։ Այո, մենք մի հարցի կապակցությամբ ունենք պրոբլեմ, դա երկրորդ երեխային նույն դպրոցը տանելու խնդիրն է: Ճիշտն ասած, արդարադատության նախարարության հետ ունեցել ենք վեճեր էս կապակցությամբ, մենք իրականում նշել էինք, որ երկրորդ երեխան հնարավորություն ունենա առավելություն ստանալ, բայց կարգն էնպիսին է, եւ օրենքն էնպիսին է, որ սա որոշակի խտրականություն է մտցնում։

Այնուամենայնիվ, էս օրերին մենք շարունակում ենք աշխատել էդ ուղղությամբ, որպեսզի կարողանանք խնդրին լուծում տալ, բայց օրենքը մեզ այլ բան է պարտադրում` հավասար հնարավորություն ստեղծել բոլոր ծնողների համար։ Եվ ես կարծում եմ, որ մենք շատ փոքր դեպքերում ենք ունենալու խնդիրներ, էդ էլ, ծրագիրը պիլոտային է, մենք էդ օրերի ընթացքում լուծումները կտանք, իսկ հետագայում արդեն էդ գրանցման խնդիրը չի լինելու։

Ինչ վերաբերվում է աշխատավարձերի բարձրացման հետ կապված, շատ ճիշտ նշեցիք, ներկայում նման կերպ են ֆինանսները բաշխվում եւ աշխատավարձերը որոշվում, բայց հիմա մշակվել է բանաձեւ, որով կսահմանվի ուսուցիչների աշխատավարձի նվազագույն շեմ դպրոցների համար: Նախկինում, երբ, էսպես, պայմանական` հարուստ դպրոցներից մարզպետներն արդեն վերջում վերաբաշխումներ էին անում, էս վերաբաշխումները չեն արվի, եւ էդ բանաձեւի միջոցով արդեն դպրոցները նաեւ ֆինանսավորում կստանան, սա` ի գիտություն, էլի, ձեր հարցի հետ կապված չէ: Արդեն դասարանների քանակով այլ պարամետրեր հաշվի կառնվեն, եւ փոքր համակազմ ունեցող դպրոցներն ավելի լուրջ հնարավորություններ կստանան։ Այսինքն` մենք սահմանելու ենք աշխատավարձերի ստորին շեմ, որտեղից արդեն ցանկացած հաջորդ բարձրացում էդ շեմն է բարձրանալու եւ աշխատավարձերը բարձրանալու են։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք... Միացրեք, խնդրում եմ։

Մ.ԹԱՆԴԻԼՅԱՆ

-Այո, ակնհայտորեն այդ ֆինանսավորման հաշվարկի մեջ խնդիր կա, որովհետեւ դպրոցներից աշակերտներն են նվազում, ավելի դժվար վիճակում հայտնված դպրոցը գնալով ավելի քիչ ֆինանսավորում է ստանում։ Ամեն դեպքում, հիմա սեպտեմբերը գալու է, եւ մանկավարժները, ձեր հայտարարություններին համապատասխան, սպասում են բարձրացման։

Ես կխնդրեմ հստակեցնել` սեպտեմբերից այդ ուսուցիչների աշխատավարձերը բարձրանալո՞ւ են եւ ի՞նչ մեխանիզմով։

Եվ, պրն Հարությունյան, ես տվյալ ունեմ, որ մոտ 75% ընտանիքներում կա երկրորդ երեխա, որը պետք է գնա միեւնույն դպրոցը, ըստ էության, եւ դուք չեք խոսում նաեւ հաշմանդամություն ունեցող ծնողների մասին, միայնակ մայրերի մասին, ում եւս պետք է ինչ-որ կարգով արտոնյալ, առաջնահերթություն տրվի, որ կարողանան իրենց նախընտրած դպրոցը, այնուամենայնիվ, տանել։ Դուք խոսում եք մեկ անգամվա մասին, բայց դա 1 տարվա կրթություն է, այսինքն` մեկ անգամ եք անում, բայց փաստացի 1 տարի հայտնվելու են այս վիճակում։ Արդյո՞ք կարողանալու են նրանք դպրոց փոխել կամ ինչպե՞ս եք այդ հարցը լուծելու թեկուզ 1 տարվա համար։

Ա.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

-Տիկին Թանդիլյան, ինչ վերաբերում է հաշմանդամություն ունեցող երեխաներին, ապա այս տարի համակարգը Երեւանում ամբողջությամբ անցնում է համընդհանուր ներառման եւ յուրաքանչյուր դպրոց հնարավորություն է ունենալու հատուկ կրթական պայմանների կարիք ունեցող երեխային, նաեւ առանձնահատուկ կրթական պայմանների կարիք ունեցողներին ներառել, եւ էդ խնդիրը չի առաջանալու։

Իսկ բանաձեւի հետ կապված` արդեն ասացի բանաձեւը. սահմանում ենք ստորին շեմ, արդեն հաջորդ բարձրացումներն ըստ դրա են լինելու, եւ ուրեմն` ամեն հաջորդ բարձրացումն արդեն էդ տոկոսային հաշվարկով հեշտ է լինելու անել։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Կորյուն Մկրտչյան: Երկրորդ խոսափող։

Կ.ՄԿՐՏՉՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի խորհրդարան, հարգելի Կառավարություն, 2018 թվականի հունվարի 1-ից ուժի մեջ մտած Հարկային օրենսգրքի 307-րդ հոդվածի 8-րդ մասի համաձայն` «Հարկային մարմինը հարկ վճարողների իրազեկման աշխատանքների շրջանակներում առավել հաճախ հանդիպող հարցերն ու դրանց վերաբերյալ տրված իրազեկումները, պատասխանները, առանց հարկ վճարողներին վերաբերող տվյալների, տեղադրում է հարկային մարմնի պաշտոնական ինտերնետային կայքում։ Իսկ հետագայում նույն հարցերով տրվող դիմումների հիման վրա իրազեկումներ կատարելու նպատակով հղում է կատարում պաշտոնական ինտերնետային կայքում տրված համապատասխան իրազեկումներին»։

Առ այսօր կայքում որեւէ իրազեկում չի տեղադրված, ինչը գործնականում դժվարացնում է օրենսգրքի կիրառությունը եւ մեկնաբանումը հարկատուների շրջանում։

Կցանկանայի իմանալ, թե ՊԵԿ-ի կողմից օրենսգրքի այս պահանջի չկատարման պատճառը որն է եւ երբ կարող ենք տեսնել այդ իրազեկումները ՊԵԿ-ի ինտերնետային կայքում։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Կարծում եմ` լավագույն լուծումը կլինի, պրն Մկրտչյան, որ գրավոր հարցը ներկայացնեք Կառավարությանը, որովհետեւ էստեղ, ինչպես տեսնում եք, ներկայացված չի, ինչպես գիտեք։ Լավ, շնորհակալություն։

Եվ հաջորդ հարցը` Հարություն Բաբայան: Երրորդ խոսափող։

Հ.ԲԱԲԱՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Կարեւորելով հեռուստաեթերի կրթական նշանակությունը, ընդհանրապես, եւ Հանրային հեռուստաընկերության եթերում դրանց լինելիության կարեւորությունը, ուզում եմ հասկանալ, թե նախարարությունը կրթական ի՞նչ ծրագրեր ունի եւ ինչո՞ւ, օրինակ` «Հայ ասպետ» հեռուստանախագիծը եթերից հանելուց հետո չփոխարինվեց նոր նախագծով` հայտարարվելով նոր մրցույթ մինչեւ այսօր։ Եթե կպատասխանեք, արձագանքի ժամանակ` երկրորդ հարցը։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի կրթության եւ գիտության նախարար Արայիկ Հարությունյանը։

Ա.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

-Չգիտեմ ոնց է ստացվում, որ երբեմն էստեղ հարց եք տալիս, ես էդ հարցին անդրադարձած եմ լինում էստեղ գալուց 1 ժամ առաջ։ Կես ժամ առաջ պրն Շիրինյանի հետ էի խոսում եւ մենք քննարկում էինք Հանրային հեռուստաընկերության եթերում կրթական ծրագրերի հարցը։

Գիտեք, որ մենք մի քանի նախագիծ ենք արել էս ընթացքում Հանրային հեռուստաընկերության հետ, որոնցից մեկը` «Ուսուցիչ» հաղորդաշարը շատ է սիրվել, եւ մենք պատրաստվում ենք շարունակել դա եւ զարգացնել այլ ծրագրեր: Կա եւս մի ծրագիր, որը գիտելիքի հանրահռչակմամբ է զբաղված. հայտնիները 5-րդ դասարանի աշակերտների հետ ինտելեկտուալ խաղ են խաղում եւ հարցերի են պատասխանում, «Գերազանցիկը» նախագիծն է, մի քիչ, վերնագրի հետ կապված` իմ սրտով էլ չէր, բայց նաեւ պրն Շիրինյանի հետ խոսեցինք, որ վերնագիրը կփոխենք։ Պայմանավորվածություն կա, որ նոր եթերաշրջանում նոր ծրագրեր նույնպես կնախաձեռնենք, որովհետեւ Հանրային հեռուստաընկերությունը լայն սփռում ունի, եւ անցած ամիսներին Հանրային հեռուստաընկերության ղեկավարությունը շատ արագ արձագանքում էր բոլոր էն առաջարկներին, որոնք մենք անում էինք, եւ արագ նոր հաղորդումներ էին ի հայտ գալիս։ Հիմա հաջորդ եթերաշրջանից կփորձենք զարգացնել էս հաջողությունը։

Ինչ վերաբերում է «Հայ ասպետ» նախագծին, ինչպես եւ շատ այլ ծրագրեր, մենք այս ծրագրերը մրցույթային ենք սահմանում։ Վերջերս էս ծրագրի հետ կապված հարցը նախարարական կոմիտեում քննարկվել է, որոշ վերապահումներ են եղել, հետ է գնացել նախարարություն, մենք հիմա մշակում ենք էդ առաջարկությունները ներառելու եւ նոր նախագծի առաջարկ ներկայացնելու հարցը։

Հ.ԲԱԲԱՅԱՆ

-Բավարարված եմ։

Ա.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արթուր Դալլաքյան: Երրորդ խոսափող։

Ա.ԴԱԼԼԱՔՅԱՆ

-Հարգելի Կառավարություն, հարցս ուղղված է ճանապարհաշինարարությանը. ուրեմն, առաջին մասով տեղեկություն կուզենայի ստանալ Դիլիջան-Վանաձոր հատվածի մասին։ Այդ ճանապարհահատվածը հիմնական վերանորոգման ենթարկվել է մոտ 20 տարի առաջ, էսօր ամբողջությամբ քայքայված ու քանդված է, մասամբ վերանորոգման ենթակա չի, ընդհանրապես, էդ հատվածը։ Կուզենայի տեղեկություն ստանալ` ծրագրվա՞ծ է ձեր կողմից այս տարի այդ ճանապարհի այդ հատվածը հիմնական վերանորոգում։

Եվ երկրորդը. ինձ հետաքրքրում է Գոգավան-Սաֆարլո 15 կմ հատվածը` Վրաստանի Հանրապետության այդ հատվածը. վրացական իշխանությունների, Վրաստանի իշխանությունների հետ որեւէ տեսակի բանակցություններ կա՞ն` համատեղ կերպով վերանորոգել ճանապարհի այդ հատվածը, քանի որ այդ հատվածը բերելու է նաեւ նրան, որ մեր Բագրատաշենի մաքսակետն այս ամռան ամիսներին լուրջ բեռնաթափվելու է։ Ես հլը կարձագանքեմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի տրանսպորտի, կապի եւ տեղեկատվական տեխնոլոգիաների նախարար Հակոբ Արշակյանը։

Հ.ԱՐՇԱԿՅԱՆ

-ԱԺ հարգելի նախագահ, հարգելի պատգամավորներ, նախ` շնորհակալություն հարցի համար, շատ կարեւոր 2 հարց բարձրացրեցիք:

Առաջինը. Գոգավանի հետ կապված` ասեմ, որ բանակցություններ են ընթացել վրացական կողմի հետ եւ, ըստ էության, կա պայմանավորվածություն վրացական կողմի հետ, հարցը դրական լուծում է ստանում, եւ ասում են, որ ըստ պայմանավորվածության` պետք է վերանորոգեն այդ ճանապարհը:

Ինչ վերաբերում է Դիլիջան-Իջեւան, ներողություն, Վանաձոր-Դիլիջան հատվածին, այո, դա առաջնահերթ ընդգրկվել է հիմնանորոգման ծրագրի շրջանակներում, եւ այս տարի, այսօր ամսի 8-ն է, ամենաուշը մեկ ամսվա ընթացքում մենք կսկսենք էնտեղ լայնածավալ շինարարական աշխատանքներ: Նաեւ, օգտվելով առիթից, քանի որ մի քիչ էլ ժամանակ կա, ուզում եմ մի քիչ էլ թվարկել ճանապարհաշինարարական պրոյեկտները, եթե դեմ չեք:

Ուրեմն, Ապարան-Սպիտակ հատվածում 2 տեղ, որոնք անմխիթար վիճակում են, այս տարի պետք է վերանորոգվեն, Ֆիոլետովո գյուղի հատվածում Հաղպատի ճանապարհն այս տարի պետք է հիմնանորոգենք, դա նշանակում է, որ տուրիստներն ավելի մեծ հաճույքով, նաեւ հարմարավետ կկարողանան գնալ Հաղպատի վանական համալիր: Ուրեմն, Վանաձորից դեպի Ստեփանավան հատվածում ունենք ընդգրկված` 2.5 կիլոմետր, Շիրակի մարզում` Վարդաղբյուր համայնքից դեպի Բավրա տանող ճանապարհը, Աշոցքում ունենք 3.5 կիլոմետր հատված, Տուֆաշեն-Հայրենյաց` 11 կիլոմետր հատված, Ջրաձոր` շուրջ 6 կիլոմետր, Արագածոտնի մարզում` Ուշիից դեպի Ապարան, գիտեք, որ էնտեղ անմխիթար վիճակ է, նույնպես ունենք 5.2 կիլոմետր հատված, Ռյա Թազա-Ալագյազ հատվածում` 6.6 կիլոմետր, Ապարանի հատվածում` 3.5 կիլոմետր, Ցամաքասար-Սուսեր-Նոր Արթիկ` շուրջ 11 կիլոմետր, Եղվարդի ճանապարհային հանգույց` դեպի Մ1` շուրջ 12 կիլոմետր, Չքնաղ-Ծովագլուխ, էս ինչ սիրուն անուններ ունենք, 5.4 կիլոմետր, Թալին` 2.3 կիլոմետր, Արմավիրի մարզում` Արաքս, Արաքսից դեպի Սարդարապատ, Սարդարապատ-Նոր Արմավիր, Լուկաշին, Երվանդաշատ-Բագարան, դեպի Բագարան տանող` շուրջ 21 կիլոմետր էս ամբողջն իրար հետ, Երասխից Պարույր Սեւակ, գիտեք, որ էդտեղ նույնպես էդ Քյարքիի ոլորաններն են, կարծեմ, որ կոչվում է, ժողովուրդն ասում է, 12 կիլոմետր հատված ունենք, Վերին Արտաշատ-Նորաշեն` 1.1 կիլոմետր:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Պրն նախարար, էնքան շատ են աշխատանքները, որ միեւնույնն է, չեք հասցնի, ես առաջարկում եմ օնլայն` հրապարակային, ինչ-որ ձեւով դնել էդ ցանկը, մարդիկ կարողանան տեսնել...(խոսում են դահլիճից): Արձագանք կա հըլը...

Հ.ԱՐՇԱԿՅԱՆ

-Շարունակեմ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հա, էլի ես արձագանքը մոռացա: Խնդրեմ, երրորդ խոսափող:

Ա.ԴԱԼԼԱՔՅԱՆ

-Պրն նախարար, շնորհակալություն տեղեկության համար, բայց ես կուզենայի` ավելի կոնկրետ տեղեկություն ստանալ Դիլիջան-Վանաձոր մասով. կոնկրետ ո՞ր կիլոմետրը եւ ինչքա՞ն:

Հ.ԱՐՇԱԿՅԱՆ

-Ուրեմն, Դիլիջան...

Ա.ԴԱԼԼԱՔՅԱՆ

-Ես, ուրեմն ասեմ, ձեր, եթե ուսումնասիրված է, իմ կարծիքով ուսումնասիրված է, ընդհանուր առումով մոտ 28-30 կիլոմետր է հատվածը: Մենք խոսում ենք 28-30 կիլոմետրի մասի՞ն, թե՞ խոսում ենք մեկ, երկու կիլոմետրի մասին, կուզենայի էդ մասով պարզաբանում ստանալ, որովհետեւ 30 կիլոմետրն էլ ամբողջությամբ քայքայված է: Դրա համար կոնկրետ, եթե կարելի է կոնկրետ տեղեկություն էդ մասով:

Հ.ԱՐՇԱԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն, հարցի համար: Ուրեմն, Դիլիջան-Վանաձոր հատվածում շուրջ 30 կիլոմետր է, ճիշտ եք նշում, որից 20 կիլոմետրն անմխիթար վիճակում է եւ հենց էդ ամբողջ 20 կիլոմետրը մենք հիմնանորոգելու ենք, կարող է` շատ է... (խոսում են դահլիճից): Դե, հիմա... (խոսում են դահլիճից)

ԾԻԾԱՂՈՒՄ ԵՆ

Թույլ տվեք` դա թողնենք պրոֆեսիոնալներին: Որ մասը, որ հիմնանորոգման ծրագրում է, հենց էդ մասի հարցը կլուծվի: Ուրեմն, Գեղարքունիք` դեպի Ծափաթաղ...

ԾԻԾԱՂ ԵՎ ԾԱՓԱՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Գանձակ, Չկալովկա, Մարտունի, Ծափաթաղ, Սեւանի թերակղզուց դեպի Դիլիջան, Մարտունի եւ Սեւանում էլի մի հատված` շուրջ 40 կիլոմետր, Վայոց ձոր` դեպի Վայք, Եղեգնաձոր, Գետափ շուրջ` 18.3 կիլոմետր, Սյունիք` Որոտան, Շուռնուխ, Մեղրի, Որբատեղ, Սյունիքի զանգեր, էլի Շուռնուխում էլ մի կտոր` էլի 5 կիլոմետրանոց, շուրջ? 35 կիլոմետր: Սա դեռ նախնականն է, հուսով եմ, որ շատ կաճի էս թիվը: Շնորհակալություն (խոսում են դահլիճից):

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Եթե դեմ չեք, զբաղեցրեք ձեր տեղ, պրն Արշակյան:

ԾԻԾԱՂՈՒՄ ԵՆ

Եվ այժմ, Աննա Կոստանյան: Երրորդ խոսափող:

Ա.ԿՈՍՏԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Գանք իրականության դաշտ: Պրն Փաշինյան, շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Դահլիճում լռություն, խնդրում եմ:

Ա.ԿՈՍՏԱՆՅԱՆ

-Պրն Փաշինյան, մեկ ամիս առաջ Կառավարության շենքում ընդունել եք Ալեքսանդր Սպենդիարյանի անվան օպերայի եւ բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի մի խումբ աշխատակիցների, ովքեր բողոքի ակցիա են իրականացնում Կառավարության շենքի դիմաց` Կոնստանտին Օրբելյանին թատրոնի տնօրենի պաշտոնից ազատման կապակցությամբ, եւ քննարկումներում նշել եք, որ եթե պարզվի, որ մշակույթի նախարարության կողմից ներկայացված տեղեկանքում որեւէ փաստ չի համապատասխանում իրականությանը, դրա հեղինակն աշխատանքից կազատվի, սրանք ձեր խոսքերն են: Հանդիպումից հետո օպերային թատրոնը 12 էջի սահմաններում իր հակափաստարկներն է ներկայացրել ձեզ, սակայն մինչ օրս դեռեւս որեւիցե արձագանք Կառավարության կողմից չի եղել: Ելնելով ձեր խոսքերից, այսինքն` ձեր խոսքի համաձայն` ինչպե՞ս եք պատրաստվում արձագանքել նախաձեռնող խմբի անդամների կողմից ներկայացված եւ մշակույթի նախարարության տեղեկանքի ապատեղեկատվությանը: Արդյո՞ք այս ստի պատասխանատուները կրելու են համարժեք պատասխան:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը:

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ հարցի համար: Իրականում ես այս հարցին այսօր ասուլիսում պատասխանել եմ եւ ձեզ էլ կպատասխանեմ, որ արդարադատության նախարարություն է ուղարկվել գրությունը` իրավական վերլուծության ենթարկելու համար օպերայի աշխատակիցների գրությունը: Իրավական վերլուծության արդյունքում արձանագրվել է, որ Կոնստանտին Օրբելյանի նշանակումն այդ պաշտոնում եղել է ապօրինի` այն հիմքով, որ այն որոշումը, որի հիման վրա նա նշանակվել է այդ կարգավիճակում, նշանակման պահին ուժի մեջ մտած չի եղել: Այնտեղ կան որոշ փաստարկներ` մշակույթի նախարարության կողմից տրված, որոնք արդարադատության նախարարությունը, միանշանակ, ընդունել է, կան փաստարկներ, որոնց վերաբերյալ կարծիքը միանշանակ չի եղել: Հիմա, բնականաբար, այս 2-րդ հատվածի վերաբերյալ մենք կլսենք նաեւ մշակույթի նախարարությանը եւ ոնց պայմանավորվել էինք, էդպես էլ կլինի: Առաջիկայում ես էլի կհանդիպեմ մեր հարգելի գործընկերների հետ, ինչպես պայմանավորվել էինք, եւ միասին կգանք ընդհանուր եզրակացության:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանքում եք, չէ՞:

Ա.ԿՈՍՏԱՆՅԱՆ

-Այո, էստեղ տեղեկանքում նաեւ նշվում էր, որ գեղարվեստական ղեկավարի պաշտոնը ղեկավար պաշտոն է եւ ըստ օրենքի` տվյալ անձը միաժամանակ 2 պաշտոն չի կարող համատեղել, այսինքն` որպես տնօրեն եւ գեղարվեստական ղեկավար, սակայն ուզում եմ նշել, որ համաձայն ՀՀ «Պետական պարգեւների եւ պատվավոր կոչումների մասին» օրենքի 5-րդ գլխի հոդված 28, 34, 35 եւ 36-ի հստակ նշվում է, որ պատվավոր կոչումներ շնորհվում են թատրոնի, կինոյի, էստրադայի եւ այլ արտիստներին, ինչպես նաեւ երաժշտական, խմբերգային, պարային եւ այլ կոլեկտիվների գեղարվեստական ղեկավարներին իրենց ստեղծագործական աշխատանքի համար, այսինքն` օրենքում հստակ նշվում է, որ գեղարվեստական ղեկավարը ստեղծագործական պաշտոն է եւ էստեղ օրենքի տառին համապատասխան որեւիցե կոնֆլիկտ` տնօրենի պաշտոնի հետ կապված, չկա: Այս առումով ի՞նչ եք պատրաստվում նախաձեռնել, ինչպիսի՞ քայլեր կլինեն ձեր կողմից:

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ձեր տրված տեղեկատվությունն ի գիտություն կընունենք եւ կվերլուծենք:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Սրբուհի Գրիգորյան: Երրորդ խոսափող:

Ս.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Էսօր մի տեսակ ճանապարհաշինության օր դուրս եկավ, իմ հարցն էլ է ճանապարհաշինությանը վերաբերում, բայց պիտի ասեմ, որ հարցիս հասցեատերը ՀՀ վարչապետն է` Նիկոլ Փաշինյանը, որովհետեւ լսեցի տրանսպորտի եւ կապի նախարարին: Ասեմ, որ մայրուղիները, իրոք, շատ սարսափելի վիճակում են: Անցած շաբաթ եղել եմ Կապանում եւ շատ հատվածներ կան, որ դժվարանցանելի են: Բայց պրն վարչապետին ուղղված իմ հարցն ավելի շատ ներհամայնքային ճանապարհներին է վերաբերում, որովհետեւ համայնքներ կան, պրն վարչապետ, որ պարզապես կղզիանում են` վատ ճանապարհներ ունենալու պատճառով: Խոսքը նշված մայրուղին Մուծքին միացնող ճանապարհահատվածն է, որն անցնում է Անգեղակոթ, Շաղատ, Բալաք, Մուծք գյուղերի միջով, եւ հիմա արդեն, նախ` որեւէ մարդ, որեւէ իրավաբանական անձ չի սպասարկել էդ գիծը, որովհետեւ ավտոբուս չեն շահագործել, հիմա արդեն տաքսիներն էլ չեն գնում, եւ երեխաները հրաժարվում են ուղղակի Սիսիանում արտադպրոցական կրթություն ստանալ, շախմատի դպրոց, երաժշտական դպրոց չեն գնում, որովհետեւ հնարավոր չի: Գյուղի բնակիչներն ասում են, որ իրենք վճարում են մեքենաների հարկը եւ խնդրում են, որպեսզի էդ ճանապարհի հետ կապված աշխատանքներ տարվեն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի ՀՀ վարչապետը:

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ: Ես ձեր նշած ճանապարհով վարչապետ ընտրվելուց հետո առնվազն 2 անգամ գնացել եմ եւ շատ ճանապարհներով դրանից առաջ էլ եմ գնացել եւ էդ թեմայով մի քանի խոսակցություններ եմ ունեցել տարածքային կառավարման նախարարի հետ, տրանսպորտի նախարարի հետ: Միջհամայնքային ճանապարհների վերաբերյալ մենք... Ես հիմա թվերը, ուղղակի, վախենում եմ խառնել, անցած տարի 60 կիլոմետր է եղել բյուջեով նախատեսված, էս տարի` 58, միջհամայնքային 62 կիլոմետր է նախատեսված: Եվ ես ձեզ ուզում եմ ասել` մենք էդ բոլոր ճանապարհները հերթով կառուցելու ենք: Թվարկվածները, նրանք, որոնք չհիշատակվեցին, այսինքն` էնպես չէ, որ եթե որեւէ ճանապարհ չհիշատակվեց, մեր նախընտրական ծրագրում կա, որ միջհամայնքային ճանապարհների 70 տոկոսը պետք է առաջիկա 5 տարվա արդյունքում լինի լավ վիճակում եւ հիմա մեզ համար միջհամայնքային ճանապարհների հետ կապված ամենակարեւոր եւ սկզբունքային խնդիրը հետեւյալն է. այն նոր տեխնոլոգիան, որ տարածքային կառավարման նախարարությունը փորձարկում է, հիմա փորձարկման փուլում է, եթե հիշում եք, ես խոստացել էի, որ Արարատի մարզի Սիս գյուղի ճանապարհը մենք կփորձարկենք: Հիմա, նախարարն ինձ ասել է, որ էդ ճանապարհի փորձանմուշները վերցվել են, որպեսզի փորձարկենք` դա Հայաստանում ինչքանո՞վ է, լաբորատոր հետազոտություններ են անցնում, եւ եթե պարզվի, որ դա կիրառելի է Հայաստանի համար, եռակի ավելի արագ տեմպերով մենք միջհամայնքային ճանապարհները կկառուցենք: Ես ուզում եմ` ուղղակի մի բան արձանագրենք, որ ճանապարհների կառուցման գործընթացը բավականին բազմափուլ գործընթաց է, եւ մենք, ըստ էության, էս տարի, հիմա Հայաստանի ճանապարհաշինական ողջ պոտենցիալը` գրեթե ողջ պոտենցիալը, ներգրավելու ենք աշխատանքների մեջ: Ինչքան բյուջեով նախատեսված է եղել, կարծեմ` 9 մլրդ ենք մենք նախատեսել էս տարի ճանապարհների համար, էս հավելյալ գումարներից արդեն 7 մլրդ եւս հատկացրել ենք: Այդ 7 մլրդ-ի չափով էլի իրականացվում են նախագծանախահաշվային աշխատանքներ, եւ իմ հիշատակած էդ 30 միլիարդի մեջ նույնպես հնարավոր է, որ ճանապարհաշինարարական ծրագրեր իրականացնեք: Բայց եթե հիմա նույնիսկ 15 մլրդ դոլար դնենք, մենք մի տարում բոլոր ճանապարհները չենք կարողանա կառուցել, բայց որ մենք բոլոր ՀՀ ճանապարհները կառուցելու ենք, ես դրանում չեմ կասկածում: Հերթով, կարգով, իհարկե, տեղեր կան, որ շատ լավ կլինի, որ դուք էլ մեզ օգնեք, որպեսզի առաջնահերթությունները ճիշտ գնահատենք, որովհետեւ ընդունում եմ, որ կարող են լինել տեղեր, որտեղ ծայրահեղ հրատապ է եւ ինչ-որ պատճառով էդ մեր տեսադաշտից դուրս մնա: Խնդրում եմ նաեւ, քանի որ հիմա էս 30 միլիարդի բաշխման հարցը կա, դուք մեզ նաեւ ուղղորդեք, ես չեմ ասում, կներեք, չեմ կարող երաշխավորել, որ ձեր ասած բոլոր ճանապարհների հետ կապված մեր հրատապության գնահատականը նույնը կլինի, բայց որ կքննարկենք, դա` հաստատ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք կա, չէ՞:

Ս.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Իմ ասած ճանապարհը նաեւ ռազմական նշանակություն ունի, հետեւաբար, խնդրում եմ ուշադրություն դարձնել մայրուղին Մուծքին միացնող ճանապարհին, որն անցնում է մի քանի համայնքներով:

Իսկ ինչ վերաբերում է նոր տեխնոլոգիաների ճանապարհաշինությանը, պիտի ասեմ` Սիսանում դրա վատ փորձն ունենք, մայրուղին Սիսիանին կապող ճանապարհահատվածի մի հատվածը նոր տեխնոլոգիաներով վերանորոգվել էր, սակայն շատ կարճ ժամանակ հետո անանցանելի էր, եւ ստիպված վարորդները շրջանցում էին, մյուս ճանապարհն էին նախընտրում: Շնորհակալություն:

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Մենք ասֆալտի ճանապարհի էլ շատ վատ փորձ ունենք, եւ բետոնի ճանապարհի էլ վատ փորձ ունենք եւ ամեն ինչի էլ վատ փորձ ունենք: Միակ լավ փորձը, որն ունենք, ճանապարհները քանդված վիճակում պահելն է, հետեւաբար, ես կարծում եմ, որ հնարավոր է, որ վերջում պարզվի, որ էդ տեխնոլոգիան կիրառելի չէ Հայաստանում, բայց նկատի ունեմ` ինչպես ասֆալտապատման շատ դեպքեր ունենք, երբ անորակ է արվում եւ արվում է ուղղակի ատկատի համար, կարող է պարզվի, որ նոր տեխնոլոգիան էլ շատ էլ կիրառելի է, ուղղակի կոնկրետ էդ աշխատանքն արվել է վատ որակով: Հիմա, դրա համար եմ ասում` տարածքային կառավարման նախարարությունը... Ընդ որում, արտերկրում են հիմա էդ լաբորատոր փորձաքննությունն իրականացնում, որպեսզի էսպես ասֆալտբետոնալոբբինգի արանքում չհայտնվի, եւ օբյեկտիվ գնահատական ունենանք: Ինչ գնահատական կունենանք, հավաստիացնում եմ, որ անելիս կանենք որակյալ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Անի Սամսոնյան: Երրորդ խոսափող:

Ա.ՍԱՄՍՈՆՅԱՆ

-Չէ, ինձ դժվար է համոզել: Հարգելի Կառավարություն, հարգարժան վարչապետ, ապրիլի 26-27-ին Պեկինում տեղի է ունեցել «Մեկ գոտի, մեկ ճանապարհ» միջազգային երկրորդ ֆորումը, որտեղ քննարկվել են հանգույցային, տարանցիկ ճանապարհների եւ մեծամասշտաբ ներդրումային ծրագրերի կարեւորագույն հարցեր: Այդ գիտաժողովին մասնակցել են մեր հարեւան երկրները` Վրաստանը, Ադրբեջանը, Եվրասիական միության մեր գործընկերները, եւ յուրաքանչյուրը փորձել է առաջնորդների մակարդակով լուծել իրեն հետաքրքրող խնդիրները: Հայ հանրության մեջ քաղաքացիները, տնտեսագետները եւ այն մարդիկ, ովքեր ուշիուշով հետեւում են տնտեսական հեղափոխությանը Հայաստանում, զարմանք է առաջացրել, թե ինչո՞ւ այս գիտաժողովին Հայաստանը չի մասնակցել առաջնորդի մակարդակով: Հարցս հետեւյալն է. հարգարժան պրն Փաշինյան, ինչո՞ւ դուք չեք մասնակցել այդ գիտաժողովին:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանին ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը:

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Այո, դուք ճիշտ եք, եւ ՀՀ-ը մասնակցել է, բայց ոչ երկրի ղեկավարի մակարդակով: Դրա պատճառն այն է, որ մենք, համենայնդեպս, այսօրվա, կամ ավելի ճիշտ, մեր իշխանության` Կառավարություն դառնալու դրությամբ, Հայաստանը բավարար չափով ներգրաված չի եղել այդ գործընթացի մեջ, եւ ես ուզում եմ ասել, որ հաջորդ շաբաթ ես մեկնելու եմ Բրյուսել` Արեւելյան գործընկերության հոբելյանին նվիրված միջոցառմանը եւ էնտեղից միանգամից մեկնելու եմ Չինաստան, որտեղ նաեւ հանդիպում եմ ունենալու Չինաստանի նախագահի հետ, հանդիպում եմ ունենալու Չինաստանի վարչապետի հետ, եւ մենք այս այցը նաեւ պիտի փորձենք օգտագործել, որպեսզի մենք էդ ինտեգրացիոն ծրագրերում մեր բաց թողածը լրացնենք:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագա՞նք:

Ա.ՍԱՄՍՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Փաշինյան: Պարզապես հայտնի է, որ Չինաստանը Հայաստանում կառուցում է տարածաշրջանային ամենամեծ դեսպանատունը եւ մեզ բոլորիս շատ հետաքրքիր է, թե որտեղ է Հայաստանը կամ որտեղ կարող է լինել Հայաստանը Չինաստանից Եվրոպա միջազգային ծրագրերում: Եվ նաեւ ուզում եմ ուղղել հետեւյալ հարցը. հայտնի է, որ այդ բոլոր ծրագրերն իրականացվում են Ենթակառուցվածքային ներդրումների ասիական բանկի միջոցով, որի հիմնադիր անդամ դառնալու համար Հայաստանը պետք է վճարեր ընդամենը 5 մլն դրամ:

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Դոլար:

Ա.ՍԱՄՍՈՆՅԱՆ

-Մեր նախորդ իշխանություններն այս հնարավորությունը բաց են թողել, ինչպես գիտեք: Կուզեի իմանալ նաեւ, թե արդյո՞ք դուք գիտեք, թե ինչո՞ւ է բաց թողնվել այս հնարավորությունը, եւ արդյո՞ք ներկայիս իշխանությունը կօգտագործի այս հնարավորությունը եւ կդառնա բանկի հիմնադիր անդամ:

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Դուք ավելի կոնկրետ պատասխանեցիք հարցին, ես չուզեցա էդքան կոնկրետացնել: Այո, Ասիական զարգացման բանկի հետ դրվագը նույնպես կապ ունի պրոցեսին մեր ինտեգրվածության աստիճանի հետ, եւ մենք հիմա, իրոք, քննարկում ենք, թե ի՞նչ միջոցներ պետք է ձեռնարկենք նաեւ Ասիական զարգացման բանկի շրջանակներում: Ուզում եմ ընդգծել նաեւ, որ շատ կարեւոր ենք մենք համարում, որ Հյուսիս-հարավ ծրագիրը նաեւ դիտարկենք տարածաշրջանային զարգացման տրամաբանության մեջ եւ կարծում եմ, որ Հյուսիս-հարավի արդյունավետության բարձրացման առումով, էսօր ասուլիսին էդ թեմայով էլ հարց եղավ, շատ կարեւոր է, եթե մենք Հյուսիս-հարավը դիտարկենք որպես հայաստանյան նախագիծ, անտրամաբանական կլինի էդքան գումար ծախսել զուտ hայաստանյան ինչ-որ ճանապարհ կառուցելու համար: Մենք դա պիտի դիտարկենք տարածաշրջանային եւ միջազգային ինտեգրացիոն պրոցեսների համատեքստում, որպեսզի այդ ծրագիրը լիովին արդարացվի, նաեւ «Մեկ գոտի, մեկ ճանապարհ» ծրագիրը չափազանց կարեւոր է այս տեսակետից:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, Ալեն Սիմոնյանը եւս հանում է իր հարցը, եւ ըստ այդմ, նիստն ավարտվեց: Շնորհակալություն:




ԱԺ Նախագահ  |  Պատգամավորներ|  ԱԺ խորհուրդ  |  Հանձնաժողովներ  |  Խմբակցություններ  |  Աշխատակազմ
Օրենսդրություն  |   Նախագծեր  |  Նիստեր  |   Լուրեր  |  Արտաքին հարաբերություններ   |  Գրադարան  |  Ընտրողների հետ կապեր  |  Հղումներ  |  RSS