National Assembly of the Republic of Armenia | Official Web Page | www.parliament.amNational Assembly of the Republic of Armenia | Official Web Page | www.parliament.am
HOME | MAIL | SITEMAP
ArmenianRussianEnglishFrench
Արխիվ
09.07.2019

Երկ Երք Չրք Հնգ Ուր Շբթ Կիր
01 02 03 04 05 06 07
08 09 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31
 
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎ
ՅՈԹԵՐՈՐԴ ԳՈՒՄԱՐՄԱՆ ԱՐՏԱՀԵՐԹ ՆՍՏԱՇՐՋԱՆ

ՍՂԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ N 1

09 հուլիսի 2019

Ժամը 10:00

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ Է ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՏԵՂԱԿԱԼ ՎԱՀԵ ԷՆՖԻԱՋՅԱՆԸ
 

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Բարեւ ձեզ, հարգելի պատգամավորներ, խնդրում եմ զբաղեցնել ձեր տեղերը: Կառավարության նախաձեռնությամբ այսօր հրավիրվել է ԱԺ արտահերթ նստաշրջան, որի օրակարգը ձեզ բաժանվել է: Խնդրում եմ տեղադրել քարտերը եւ նախապատրաստվել գրանցման: Գրանցում: Քվորում ունենք:

Հարգելի գործընկերներ, առաջարկում եմ մեկ անգամ եւս գրանցում իրականացնել: Քվորում ունենք, կարող ենք սկսել մեր աշխատանքները, եւ մինչեւ մեր աշխատանքները սկսելն առաջարկում եմ` մեկ րոպե լռությամբ հարգենք Երեւան-Մեղրի ավտոճանապարհի Արարատի Զոդի կամրջի եւ Թբիլիսի-Սենակ-Լեսելիձե ավտոճանապարհին տեղի ունեցած ողբերգական ավտովթարների հետեւանքով զոհվածների հիշատակը։

Լ Ռ ՈՒ Թ Յ Ա Ն  Ր Ո Պ Ե

Շնորհակալություն: Հարգելի գործընկերներ, 2019 հուլիսի 9-ին գումարված ՀՀ ԱԺ արտահերթ նստաշրջանի օրակարգից հանվել է «Սնանկության մասին» ՀՀ օրենքի եւ կից ներկայացված օրենքների փաթեթը:

Հարգելի գործընկերներ, Կառավարությունը ներկայացրել է ԱԺ արտահերթ նստաշրջանի անցկացման մասին ԱԺ որոշման նախագիծը, որով առաջարկվում է արտահերթ նստաշրջանի յուրաքանչյուր օրը գումարել մեկ ու կես ժամ տեւողությամբ 4 նիստ, յուրաքանչյուր ընդմիջման տեւողությունը` կես ժամ: Այս որոշման նախագիծը քվեարկության է դրվելու առանց քննարկման:

Քվեարկության է դրվում «2019 թվականի հուլիսի 9-ին գումարված ՀՀ ԱԺ արտահերթ նստաշրջանի անցկացման մասին» ԱԺ որոշման նախագիծն ընդունելու մասին» հարցը:

Քվեարկություն:

Կողմ` 85
Դեմ` 0
Ձեռնպահ` 0

Որոշումն ընդունվել է:

Հարգելի պատգամավորներ, քանի որ արտահերթ նստաշրջանի օրակարգում ընդգրկված մի շարք հարցեր պետք է քննարկվեն եւ քվեարկվեն երկու ընթերցմամբ, «ԱԺ կանոնակարգ» ՀՀ սահմանադրական օրենքի 44-րդ հոդվածի 7-րդ մասի համաձայն` Կառավարությունը ներկայացրել է ԱԺ արտահերթ նստաշրջանի օրակարգային հարցերի քննարկման հատուկ ընթացակարգի մասին ԱԺ որոշման նախագիծ, որով առաջարկվում է նախագծերի երկրորդ ընթերցմամբ քվեարկությունները կազմակերպել առաջին ընթերցմամբ ընդունելուց հետո 24 ժամվա ընթացքում: Նախագծերի վերաբերյալ գրավոր առաջարկությունները եւ գլխադասային հանձնաժողովների եզրակացությունը ներկայացնելու համար սահմանել առնվազն երեքական ժամ: Այս որոշման նախագիծն ըստ «ԱԺ կանոնակարգ» ՀՀ սահմանադրական օրենքի 46-րդ հոդվածի պետք է քննարկվի, այնուհետեւ քվեարկության դրվի: Որոշման նախագիծը ներկայացնելու համար ձայնը տրվում է ՀՀ արդարադատության նախարարի տեղակալ Աննա Վարդապետյանին: Տիկին Վարդապետյան, համեցեք:

Ա.ՎԱՐԴԱՊԵՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Բարի լույս, ԱԺ հարգելի փոխնախագահներ, հարգելի պատգամավորներ, «ԱԺ կանոնակարգ» ՀՀ սահմանադրական օրենքի 43-րդ հոդվածի առաջին մասի համաձայն` ձեզ եմ ներկայացնում 2019 թվականի հուլիսի 9-ին գումարված ՀՀ ԱԺ արտահերթ նիստի օրակարգային հարցերի քննարկման հատուկ ընթացակարգի մասին ՀՀ ԱԺ որոշման նախագիծը: Որոշման նախագծի 3-րդ կետով «ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ կատարելու մասին», «Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին», «Բնապահպանական իրավախախտումների հետեւանքով կենդանական եւ բուսական աշխարհին պատճառված վնասի հատուցման սակագների մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին» նախագծերի վերաբերյալ պետք է նշել, որ ապօրինի անտառահատումների համար սահմանված պատասխանատվության միջոցները խստացնող նախագծերը բոլոր դեպքերում լուրջ կանխարգելիչ ազդեցություն են ունենալու, ուստի օր առաջ դրանց ընդունումը կարեւոր նշանակություն ունի: Հաշվի առնելով վերոգրյալը` առաջարկում եմ ԱԺ արտահերթ նիստի օրակարգում ընդգրկված օրենքի նախագծերի փաթեթը քննարկել առաջին եւ երկրորդ ընթերցմամբ: Որոշման նախագծի 4-րդ կետով նախատեսված «Կառավարության կառուցվածքի եւ գործունեության մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություն եւ լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը նախատեսվում է քննարկել 2 ընթերցմամբ: «Կառավարության կառուցվածքի եւ գործունեության մասին» օրենքում փոփոխություններից հետո բնապահպանության նախարարությունը վերանվանվեց շրջակա միջավայրի նախարարության:

Ներկայումս ընթացքի մեջ գտնվող անվանափոխությունից բխող գործընթացները սերտորեն փոխկապակցված են նախարարության գործառույթների ամբողջականացման, մասնավորապես` հիդրոօդերեւութաբանական երեւույթների ռեժիմային եւ հատուկ դիտարկումների ուսումնասիրությունների եւ կանխատեսումների իրականացման ապահովման, մթնոլորտային երեւույթների վրա ակտիվ ներգործության աշխատանքների համակարգման իրավասությունը շրջակա միջավայրի նախարարությանը վերապահելու գործընթացի հետ, ուստի դրանք սահուն եւ միաժամանակ իրականացնելու համար առաջարկվում է ԱԺ արտահերթ նիստի օրակարգում ընդգրկված օրենքի նախագիծը քննարկել առաջին եւ երկրորդ ընթերցմամբ:

Որոշման նախագծի 5-րդ կետով ներկայացված նախագծի վերաբերյալ տեղեկացնեմ հետեւյալը. Եվրոպական դատարանում ՀՀ շահերի ներկայացումը, վճիռների կատարումը եւ կոնվենցիոն չափանիշների ամրագրումն ազգային-իրավական համակարգում բազմաշերտ գործընթաց է, որին մաս են կազմում ոչ միայն գործադիրը, այլեւ օրենսդիրը, դատական իշխանությունը եւ առհասարակ ամբողջ պետական համակարգը: Ոլորտը կարգավորող համապարփակ իրավական գործիքակազմի բացակայությունը գործնականում անհնար է դարձնում թվարկված գործառույթների պատշաճ իրականացումը: Եվրոպական դատարանում եւ ՀՀ մասնակցությամբ այլ միջազգային ատյաններում աշխատանքի նոր մեթոդների ներդրմամբ պայմանավորված` գնալով աճում է ծանրաբեռնվածությունը, իսկ քննարկվող հարցերն էապես բարդանում են` առավել ընդգծելով համապարփակ իրավական գործիքակազմի ներդրման անհրաժեշտությունը: Ուստի, ՀՀ Կառավարության նախաձեռնությամբ 2019 թվականի հուլիսի 9-ին գումարված ՀՀ ԱԺ արտահերթ նստաշրջանի օրակարգային հարցերի` երկրորդ ընթերցմամբ քննարկումն առաջարկում ենք կազմակերպել առաջին ընթերցմամբ դրանց ընդունումից հետո 24 ժամվա ընթացքում, նախագծերի վերաբերյալ գրավոր առաջարկները եւ գլխադասային հանձնաժողովի եզրակացությունը ներկայացնելու համար սահմանվել է 3-ական ժամ: Ամփոփելով` նշեմ, որ օրակարգային հարցերի քննարկումների ընթացքում հիմնական զեկուցողներն առավել մանրամասն կանդրադառնան հարցադրումներին եւ կներկայացնեն նախագծերը:

Շնորհակալություն:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Տիկին Վարդապետյանին հարցերով դիմելու համար հերթագրում:

Տիկին Վարդապետյան, հարցեր չկան, դուք կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը:

Մտքերի փոխանակության համար` հերթագրում: Հերթագրված պատգամավորներ եւս չկան: Տիկին Վարդապետյան, եզրափակիչ ելույթի անհրաժեշտությո՞ւն. եւս չկա:

Հարգելի պատգամավորներ, այժմ քվեարկում ենք այս որոշման նախագիծը: Քվեարկության է դրվում «2019 թվականի հուլիսի 9-ին գումարված ԱԺ արտահերթ նստաշրջանի օրակարգային հարցերի քննարկման հատուկ ընթացակարգի մասին» ԱԺ որոշման նախագիծն ընդունելու մասին» հարցը:

Քվեարկություն:

Կողմ` 89
Դեմ եւ ձեռնպահ չունենք:

Որոշումն ընդունվել է:

Հարգելի գործընկերներ, այժմ քննարկում ենք օրակարգային հարցեր, եւ մինչ օրակարգային հարցերին անցնելն ուզում եմ տեղեկացնել, որ այսօր լինելու են քվեարկություններ, քվեարկությունների հետ կապված լրացուցիչ կտեղեկացնենք:

Քննարկում ենք Կառավարության կողմից ներկայացված «Քաղաքացիական կացության ակտերի մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն երկրորդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ ընդունելու մասին» հարցը: Հիմնական զեկուցող` ՀՀ արդարադատության նախարարի տեղակալ Աննա Վարդապետյան:

Ա.ՎԱՐԴԱՊԵՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն: ԱԺ հարգելի պատգամավորներ, առաջին ընթերցման ժամանակ ներկայացված հարցադրումների հետ կապված` շատ կարճ, ուղղակի, նշեմ, որ մեկ բովանդակային հարցադրում էր ներկայացվել պրն Բագրատյանի կողմից, որին ի պատասխան` նաեւ բանավոր տեղեկացրեցի, որ լրացուցիչ կուսումնասիրենք` հասկանալու համար, թե արդյո՞ք հարցն իրավական, թե՞ տեխնիկական բովանդակություն ունի: Մեր ուսումնասիրությունները ցույց տվեցին, որ իրականում այս պահին տեխնիկական լուծման խնդիր է, եթե հետագայում որեւէ իրավական մեխանիզմի անհրաժեշտություն լինի, մենք, անպայման, դա կներառենք հաջորդիվ ՔԿԱԳ մարմիններում իրականացվող բարեփոխումների շրջանակում: Ուղղակի, տեղեկացնեմ, որ առաջինից երկրորդ ընթերցում այլ առաջարկներ չենք ունեցել, ուստի նախագիծն որեւէ բովանդակային եւ տեխնիկական փոփոխության չի ենթարկվել, եւ այս առումով Կառավարությունը նախագծի վերաբերյալ ավելացնելու, լրացնելու որեւէ դիրքորոշում չունի, եթե կան դեռեւս մնացած հարցեր, սիրով պատրաստ եմ պատասխանել բոլոր հարցերին: Շնորհակալություն:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Տիկին Վարդապետյան, հարցեր չեն լինելու, պատգամավորների կողմից գրավոր առաջարկություններ չեն ներկայացվել, դուք կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը:

Ա.ՎԱՐԴԱՊԵՏՅԱՆ

-Ահա, շնորհակալություն:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հարակից զեկուցող` պետական իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Տարոն Սիմոնյան: Պրն Սիմոնյան, Համեցեք:

Տ.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Բարի լույս, հարգելի գործընկերներ: Նախագիծն երկար քննարկել ենք հանձնաժողովում, բավականին առաջադիմական լուծումներ են առաջարկվում` էլեկտրոնային համակարգի ներդրում, կենտրոնացում եւ այլն, դրա համար կոչ կանեմ դրականորեն արձագանքել եւ դրական քվեարկություն կատարել: Շնորհակալություն:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Շնորհակալություն, դուք կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը, ձեզ էլ հարցեր չեն լինելու, գրավոր հարցեր չկան:

Մտքերի փոխանակություն: Հերթագրված պատգամավորներ չկան: Անցնում ենք եզրափակիչ ելույթների: Պրն Սիմոնյան, եզրափակիչ ելույթի անհրաժեշտությո՞ւն. չունեք: Հիմնական զեկուցողը եւս եզրափակիչ ելույթի անհրաժեշտություն չունի: Հարցի քննարկումն ավարտվեց:

Հարգելի պատգամավորներ, քննարկում ենք Կառավարության կողմից ներկայացված «ՀՀ քրեական օրենսգրքում լրացումներ կատարելու մասին», «ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքում լրացում կատարելու մասին» օրենքների նախագծերի փաթեթն երկրորդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ ընդունելու մասին» հարցը: Հիմնական զեկուցող` ՀՀ արդարադատության նախարարի տեղակալ Աննա Վարդապետյան:

Ա.ՎԱՐԴԱՊԵՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Նախագիծը վերաբերում է ինչպես Քրեական օրենսգրքում լրացում կատարելուն, այնպես էլ «Քրեական դատավարության օրենսգրքում լրացում կատարելու մասին», եւ հիշեցնեմ ուղղակի, որ վերաբերում է ահաբեկչության, ահաբեկչության ֆինանսավորման եւ միջազգային ահաբեկչության հրապարակային կոչերը քրեականացնելուն: Նույնպես, ինչպես եւ նախորդ նախագծի դեպքում, առաջինից երկրորդ ընթերցում որեւէ գրավոր առաջարկ չենք ստացել, նախագիծն առաջինից երկրորդ ընթերցմամբ բովանդակային փոփոխության եւ տեխնիկան փոփոխության չի ենթարկվել: Շնորհակալություն:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Տիկին Վարդապետյան, քանի որ գրավոր առաջարկություններ չեն եղել, հարցեր չեն լինելու, դուք կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը: Հարակից զեկուցող` պետական իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի ներկայացուցիչ Տարոն Սիմոնյան:

Տ.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Այս նախագիծն էլ, ըստ էության, հանձնաժողովի կողմից ստացել է դրական եզրակացություն, որովհետեւ կարեւոր հարց է լուծում եւ նաեւ մեր միջազգային պարտավորությունների կատարմանն է ուղղված, այնպես որ նորից, կրկին կոչ եմ անում դրական քվեարկություն ցուցաբերել: Շնորհակալություն:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Պրն Սիմոնյան, եւս հարցեր չեն լինելու:

Մտքերի փոխանակության համար հերթագրում: Հերթագրված պատգամավորներ չկան:

Եզրափակիչ ելույթներին ենք անցնում: Պրն Սիմոնյան, անհրաժեշտություն չե՞ք տեսնում: Տիկին Վարդապետյան, եւս անհրաժեշտություն չե՞ք տեսնում:

Հարցի քննարկումն ավարտվեց:

Հարգելի գործընկերներ, քննարկում ենք Կառավարության կողմից ներկայացված «ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ կատարելու մասին» եւ կից ներկայացված օրենքների նախագծերի փաթեթն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին» հարցը: Հիմնական զեկուցող` ՀՀ շրջական միջավայրի նախարար Էրիկ Գրիգորյան: Պրն Գրիգորյան, համեցեք:

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: ԱԺ նախագահություն, հարգելի պատգամավորներ, ձեր քննարկմանն եմ ներկայացնում «ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ կատարելու», «Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքում փոփոխություններ կատարելու», ինչպես նաեւ «Բնապահպանական իրավախախտումների հետեւանքով կենդանական եւ բուսական աշխարհին պատճառած վնասի հատուցման սակագների վերաբերյալ» օրենքում փոփոխություն կատարելու մասին» օրենքի նախագծերը: Քրեական եւ վարչական օրենսդրության փոփոխությամբ էականորեն խստացվել են ապօրինի անտառահատումների հետ կապված պատժաչափերը, ինչպես նաեւ ներմուծվել են նոր կարգավորումներ, մասնավորապես` քրեական օրենսգրքի 296-րդ հոդվածի մեջ ներմուծվել է ծառերը, թփերն առանց թույլտվության տեղափոխելու հոդվածը, ինչպես նաեւ համայնքային սեփականություն համարվող անտառների հետ կապված իրավահարաբերությունները, ինչպես նաեւ նույն արարքը մեկ տարվա ընթացքում 2-րդ անգամ կրկնելու դեպքում վարչական տույժից հետո քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վերաբերյալ կարգավորումները, ինչպես նաեւ մի առանձին խումբ վերաբերում է ծանրացուցիչ հանգամանքներին: Ծանրացուցիչ հանգամանքներ են դիտարկվում էկոլոգիական աղետի կամ արտակարգ էկոլոգիական դրության դեպքում կատարված հանցանքները` մի խումբ անձանց կամ կազմակերպված խմբի կողմից իրականացված ապօրինի անտառահատումները, ինչպես նաեւ շահույթ ստանալու նպատակով անտառահատումները: Ցանկանում եմ տեղեկացնել, որ այս փաթեթը, որը մշակվել է շրջական միջավայրի նախարարության, ՀՀ դատախազության եւ Քննչական կոմիտեի կողմից, առավելագույնս ուղղված է օրենսդրական սողանքները փակելուն եւ համարժեք պատիժ նախատեսելուն ապօրինի անտառահատումների վերաբերյալ: Կարգավորումներ են տրվել նաեւ վարչական իրավախախտումներին` անտառների հետ կապված որոշ գործողությունների պատասխանատվության մասով, իսկ «Բնապահպանական իրավախախտումների հետեւանքով կենդանական եւ բուսական աշխարհին պատճառված վնասի հատուցման սակագնի մասին» օրենքով փոփոխություն է կատարվել կովկասյան ընձառյուծի համար նախատեսված գումարի մասով, որը 3 մլն դրամից փոխվել է 100 մլն դրամի: Այսքանը, շնորհակալություն:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հիմնական զեկուցողին հարցերով դիմելու համար հերթագրում: Հերթագրվել է 11 պատգամավորներ եւ առաջին հարցի իրավունքը Էդմոն Մարուքյանինն է:

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն նախարար, քանի որ գտնվում եք խորհրդարանում, եւ այս օրերին շատ ակտիվ համացանցում քննարկվում է, նաեւ, ինչու չէ, Սեւանի հարակից ավազանի գյուղերում, քաղաքներում քննարկվում է Սեւանի այսօրվա իրավիճակը, կարո՞ղ եք պարզաբանում տալ, թե ինչ է կատարվում, ինչ է տեղի ունենում Սեւանի հետ եւ կա արդյո՞ք փորձագիտական եզրակացություն` պետական մակարդակում արված, թե պատճառն ինչն է, եւ խնդիրն ինչպես է պետք լուծել, որովհետեւ, որքան հասկացանք, վերջերս միայն… Այսինքն` պետական մակարդակում էքսպերտային եզրակացություն չկա: Էդ կովերի անկումը եղա՞վ, թե՞ չեղավ, որտե՞ղ է եղել, հետո ինչ-որ հերքվեց, հետո... Այսինքն` դա կապ ունի՞ Սեւանի ջրի հետ: Կխնդրեի պարզաբանել: Շնորհակալություն:

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար: Գործոնները մի քանիսն են, եւ նաեւ ուզում եմ տեղեկացնել, որ այս պահին կապտականաչ ջրիմուռների աճը, որը նաեւ վիզուալ տեսանելի է, առկա է, օրինակ` Բայկալ լճում, Սեւ ծովում եւ այլն, սակայն խնդիրները մի քանի աղբյուրներից են գալիս, այսինքն` մեկը` Գեղարքունիքում ձեւավորվող կեղտաջրեի եւ կոյուղաջրերի ամբողջ ծավալը հոսում է Սեւանա լիճ, ինչպես նաեւ` ափամերձ տարածքների ռեստորաններից, հյուրանոցներից աղտոտող այդ ամբողջ նյութերը:

Մյուսը պատճառը ջրածածկ եղած անտառտնկարկներն են, որոնցից նույնպես զգալի քանակությամբ օրգանական նյութեր են ներմուծվում:

Եվ մյուս պատճառը` հիմնական պատճառը, կապված է նրա հետ, որ Սեւանում կա սառը շերտ` հիպոլիմիում կոչվող, որը մակարդակի իջեցման պատճառով վնասվել էր եւ այդ մակարդակի բարձրացումը, ըստ էության, պետք է բերի...

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Պրն Գրիգորյան, թույլ տանք, թող արձագանքի, դուք կշարունակեք հարցին պատասխանել: Պրն Մարուքյան, համեցեք:

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

-Արձագանքեք, պրն նախարար:

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Լճի 6 մետր բարձրացումը պետք է բերի այս սառը շերտի պահպանությանը, որը հնարավորություն կտա, որպեսզի այդ օրգանական նյութերի աճը պակասի եւ սահմանափակվի, եւ դրա հետեւանքով Սեւանա լճի ջուրը մնա բարձր որակի: Գործողությունների հետ կապված` շրջակա միջավայրի նախարարությունն անընդհատ իրականացնում է ընթացիկ մոնիթորինգ եւ ունի դիտակետեր այնտեղ, ինչպես նաեւ մենք արդեն երկու միջազգային կառույցների հետ համագործակցելու նախադրյալներ ենք ստեղծել, մեկը` ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի հետ` Սեւանա լճին «կենսոլորտային պահպանավայր» կարգավիճակ տալու հետ կապված, մյուսը` դիմել ենք Գերմանիայի Կառավարությանը, որպեսզի լայնամասշտաբ հետազոտություններ իրականացվեն` ներառելով գերմանական մի քանի հեղինակավոր ինստիտուտներ, որոնք եվրոպական մայրցամաքում նմանատիպ խնդիրներ լուծելու փորձ ունեն: Այդ աշխատանքների արդյունքում հստակ ախտորոշում կարվի եւ դրանով ավելի պարզ կլինի, թե ինչ լուծումներ պետք է տրվեն, բայց գործոնները կումուլյատիվ գործոններ են` տարբեր նշածս պատճառներից եւ եւս մի շարք այլ պատճառներ, չգիտեմ, ցանցավանդակային տնտեսություններ, մի քանի այլ գործոններ նույնպես:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Սերգեյ Ատոմյան:

Ս.ԱՏՈՄՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Գրիգորյան: Հարցս ուղղված է քրեականացմանը, որ ասացիք` ապօրինի ծառահատումը 2-րդ անգամ կրկնելու դեպքում քրեականացվում է: Որոշ ժամկետ սահմանվա՞ծ է` ինչքան ժամանակում երկրորդ անգամ ապօրինի ծառը հատի, որ քրեական պատասխանատվության ենթարկվի անձը:

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար: Այո, մեկ տարվա ընթացքում կրկնվելու դեպքում վարչականից հետո քրեական պատասխանատվություն է նախատեսված:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Պրն Ատոմյան, չե՞ք արձագանքում:

Հաջորդ հարցի համար` Գայանե Աբրահամյան:

Գ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարցս, կրկին ներողություն եմ խնդրում, իհարկե, օրակարգից դուրս է, բայց կրկին վերաբերում է Սեւանի խնդրին: Իհարկե, համապարփակ որոշակի պատասխան տրվեց, բայց հարցս վերաբերում է նաեւ խնդրի ուսումնասիրությանը եւ պատասխանատվության կանչելուն որոշ պատասխանատուների` այս խնդրին, այս իրավիճակին հանգեցնելու համար, օրինակ` ափամերձ տարածքների մաքրման աշխատանքները պատշաճ կերպով չիրականացնելու եւ տարիներով չիրականացնելու համար, չնայած դրա համար պետբյուջեից հսկայական գումարներ են տարիներով դրվել, 2012 թվականից ի վեր լճի մակարդակի բարձրացման արհեստականորեն կասեցման որոշակի պրոցեսներ իրականացնելու համար, այսինքն` արդյո՞ք այս ուղղությամբ եւս աշխատանքներ տարվում են, որպեսզի նաեւ պատասխանատվության կանչվեն որոշ պատասխանատուներ, եւ այս հարցն այս լուծմամբ եւս բարձրացվի: Շնորհակալություն:

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար։ Սեւանա լճի մակարդակը բարձրացնելու հետ կապված` մի քանի բաղադրիչներ կային, թե ինչու չէր բարձրացել։ Մեկը, որ ջրառի պահանջարկը եղել է շատ ավելի մեծ Ջրային կոմիտեից, եւ դուք նաեւ դատախազության կողմից ներկայացված տեղեկատվությամբ տեղյակ եք, որ քրեական գործեր են հարուցվել ջրօգտագործող կազմակերպությունների հանդեպ` 2,8 մլրդ տարբեր կեղծիքներ կատարելու եւ ֆիկտիվ պայմանագրեր կնքելով` լրացուցիչ ջրառաջարկներ ներկայացնելու։ Կարծում եմ` այս գործի արդյունքում որոշակի բաներ կբացահայտվեն։ Եթե չեմ սխալվում, նաեւ քրեական գործ կա հարուցված` Արփա-Սեւան թունելի շինարարության հետ կապված։ Այստեղ նույնպես պարզ կլինի, թե այս աշխատանքն ինչքանով է սուբյեկտիվ եւ օբյեկտիվ եղել, հետաձգվել է։

Ինչ վերաբերում է ափամերձ տարածքներին, մենք տարբեր վերլուծություններ ենք իրականացրել, այդ ամբողջ փաթեթն ամբողջությամբ ուղարկել ենք դատախազություն, եւ դատախազությունը նաեւ որոշակի գործողություններ կիրականացնի։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Տիկին Աբրահամյան, արձագանքո՞ւմ եք։ Շատ լավ:

Թագուհի Թովմասյան։

Թ.ԹՈՎՄԱՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն նախարար, երկու հարց ունեմ։ Առաջինը. ես ուզում եմ իմանալ, թե այսօրվա օրենսդրության մեջ ինչ-որ դրույթ կա՞, որը խանգարում է ապօրինի ծառահատումների դեմ պայքարին, որովհետեւ թեպետ հիմա խստացման մասին ենք խոսում, բայց, այնուամենայնիվ, այսօր գործող օրենսդրությամբ եւս արգելվում է ապօրինի ծառահատումը, եւ որոշակի պատիժներ են սահմանվում, սակայն շարունակվում է այդ երեւույթը մեր երկրում, ընդ որում, բավականին լայն թափով, եւ դուք, գոնե, կամ ձեր ոլորտի մասնագետները տեղեկացված են այդ ահազանգերի մասին։

Երկրորդ հարցը. դուք արդեն մեկ տարուց ավելի բնապահպանության նախարար եք, եւ Սեւանի խնդիրը նոր չէ։ Կարո՞ղ եք մատնանշել կոնկրետ երեք քայլ, որոնք դուք իրականացրել եք այսօրվա կանաչ Սեւանը չունենալու համար, որովհետեւ այս ահազանգը, այս խնդիրների բարձրացումը եղել է տարիներ շարունակ, եւ ակնհայտ է, որ անհրաժեշտ են օպերատիվ քայլեր։ Ի՞նչ քայլեր եք իրականացրել։ Խնդրում եմ մատնանշել երեք քայլեր։ Շնորհակալություն։

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Առաջին հարցի հետ կապված` իհարկե, կար Քրեական օրենսգրքի 296-297-րդ հոդվածներն էին, սակայն կային նաեւ բաց տեղեր կամ սողանքներ, որոնց պարագայում այս օրենսդրությունը պատշաճ չէր աշխատում, միայն, մասնավորապես, խմբակային ապօրինի անտառահատումները, կամ շահույթ ստանալու նպատակով, կամ, օրինակ` տեղափոխման հետ կապված։ Այսինքն` այս կարգավորումները վերաբերում են կոնկրետ փակելուն բոլոր հնարավոր սողանցքները, եւ սա շրջակա միջավայրի նախարարության կանխարգելման քաղաքականության գործողություններից մեկն է, որովհետեւ ես երեկ նաեւ հանձնաժողովում լսեցի մի քանի կարծիքներ, որ եթե կտրված է, ապա էլ ինչքանով է էական։ Սա հենց կանխարգելմանն է ուղղված։ Այսինքն` այս փոփոխությունները պետք է բերեն չկտրվելուն, ապօրինի անտառահատումների նվազեցմանը։

Ինչ վերաբերում է Սեւանի հատ կապված հարաբերություններին, առաջինը ...

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Պրն Գրիգորյան, ժամանակին հետեւեք։ Թույլ տանք, թող արձագանքի։

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Բայց չորս հարցի մեկ րոպեում չեմ կարող պատասխանել։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հասկանալի է, բայց սահմանված աշխատանքային ռեժիմ կա։ Ընդ որում, այս ռեժիմը Կառավարությունն է առաջարկել։ Տիկին Թովմասյան, համեցեք։

Թ.ԹՈՎՄԱՍՅԱՆ

-Ես չարձագանքեմ, որ հնարավորություն տամ պրն նախարարին ավելի երկար պատասխանել։

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Առաջինը` Սեւանի ափամերձ տարածքների հետ կապված վերլուծությունները, որոնք ամբողջությամբ իրականացվել եւ ուղարկվել են իրավապահ մարմիններին։ Երկրորդը` տիեզերական պատկերի եւ դրոնների միջոցով մանրամասն ուսումնասիրվել եւ վերհանվել են այն բոլոր տարածքները, որոնց համար կարիք կլինի մաքրում կատարել, եւ այդ մաքրումը կկատարվի շատ ավելի կարճ ժամկետում, քան նախատեսված էր։ Նաեւ աշխատել ենք մեր Ջրային կոմիտեի գործընկերների հետ եւ այժմ էլ ամենօրյա ռեժիմով աշխատում ենք, որպեսզի Սեւանից ջրբացթողումների քանակը նվազեցվի։ Կարող եմ ասել, որ այսօրվա դրությամբ ավելի քան 20 մլն խմ-ով ավելի քիչ է վերցվում ջուր, քան անցյալ տարի է վերցվել։ Ընդ որում, ավելի քիչ է վերցվում, քան նախատեսվում էր հայտով։ Այսքանը։ Մնացած գործողությունների մասին մենք մանրամասն տեղեկատվություն ենք տվել։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հրանտ Այվազյան։

Հ.ԱՅՎԱԶՅԱՆ

-Պրն նախարար, օրենսդրության մեջ սահմանված է «էկոլոգիական աղետ» հասկացողությունը։ Սակայն «արտակարգ էկոլոգիական դրություն» հասկացողություն սահմանված չէ։ Ինչպե՞ս եք կիրառելու այդ դրույթը։

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Քանի որ նախատեսվում են նոր քրեական օրենսգրքի կարգավորումներ, նախատեսում ենք, որպեսզի այդ կարգավորումը տրվի Քրեական օրենսգրքի շրջանակներում, այդ պատճառով այստեղ դա սահմանված չէ։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Արձագանքու՞մ եք, պրն Այվազյան։

Հ.ԱՅՎԱԶՅԱՆ

-Չե՞ք կարծում, որ ավելի լավ էր` սկզբից սահմանվեր այդ դրույթը, նոր օգտագործվեր։

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Զուտ իրավաբանական տեխնիկայից ելնելով` իրավաբանները գտել են, որ ավելի նպատակահարմար է, որ դա նոր կարգավորումների շրջանակներում տրվի` համապարփակ Քրեական նոր օրենսգրքի շրջանակներում։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հրանտ Մադաթյան։

Հ.ՄԱԴԱԹՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն նախարար, առաջին հարցս վերաբերում է նրան, որ հիմա ուզում եք բուսածածկույթները` թփեր եւ տարբեր ծառատեսակներ միանշանակ մի տուգանքի տակ մտցնել, այսինքն` մի 500-ապատիկի, հազարապատիկի չափով, դուք գտնո՞ւմ եք, չէ՞ որ մենք ունենք տարբեր տեսակի բուսածածկույթներ, տարբեր տեսակի թփեր, իրենց արժեքով տարբերվում են բոլորն իրարից, հիմա կարելի՞ է այդ բոլորը մի տուգանքի տակ մտցնել, մի հարվածի տակ մտցնել։ Դրա կոռուպցիոն ռիսկերը չե՞ն ավելանում։

Երկրորդ հարցս վերաբերում է Սեւանին։ Պրն նախարար, ես գիտեմ, որ դուք զբաղվում եք, բայց հիմա հարցեր տալու եւ երեւալու համար չէ, այո, այսօր պետք է Սեւանի հետ կապված գործով զբաղվենք։ Իրոք, Սեւանը հիվանդ է եւ մեր բոլորիս օգնության կարիքն է զգում։ Ես տարիներ առաջ առաջարկել էի, որ Սեւանի ջուրը պետք է բարձրացնել մենակ մաքրելուց հետո։ Հիմա դուք ի՞նչ կարծիքի եք։ Չե՞ք գտնում, որ հիմա պիտի գնանք այդ քայլին, պիտի Սեւանի մակարդակը ցածրացնենք, մաքրենք, նոր բարձրացնենք։

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Վերջից գամ։ Սեւանի մակարդակը չպետք է ցածրացնենք։ Հակառակը` պետք է բարձրացնենք։ Ընդ որում, այդ 1903,5 նիշը, որ նշված է, առաջին փուլի համար նախատեսված նվազագույն նիշն է, որը կբերի այդ հավասարակշռությանը, որպեսզի այդ սառը շերտը վերականգնվի։ Ուղղակի, աշխատանքները պետք է կատարվեն ինչքան հնարավոր է արագ եւ 770 հեկտար տարածքը, որ վերհանվել է, եթե նախկինում տարեկան մոտավորապես 100 հեկտար կամ 80 հեկտար նմանատիպ ծավալներով էր արվում, մենք նաեւ Կառավարության, վարչապետի աշխատակազմի հետ քննարկել ենք, մաքրումը կիրականացվի այս տարի եւ առաջիկա երկու տարվա ընթացքում, այսինքն` շատ ավելի մեծ ծավալներով։

Թփերի հետ կապված` ուղղակի առանձին կարգավորումներ տալը շատ-շատ մեծ կլիներ։ Գիտեք, որ հազարավոր տեսակներ կան եւ կենսաբազմազանության առումով Հայաստանը շատ հարուստ է եւ այս կարգավորումը, ըստ էության, ավելի արդյունավետ է համարվել։

Սեւանի մասով ձեր մտահոգությունները կիսում եմ եւ այստեղ մի կարեւոր բան եմ ուզում նշել։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Պրն Մադաթյան, արձագանքո՞ւմ եք։

Հ.ՄԱԴԱԹՅԱՆ

-Պրն նախարար, բոլորս էլ ցանկանում ենք, որ Սեւանի մակարդակը բարձրանա եւ այն, ինչ բոլորս ուզում ենք, ստանանք այդ պատկերը։ Բայց հիմա այդ աշխատանքները կատարելու համար, ես Սեւանի ափին ապրում եմ, ծնվել եմ, շատ լավ տեղյակ եմ, մենք չենք կարող ջրի մեջ այդ բետոնի կոնստրուկցիաները, հեկտարներով ծառերը` այդ բոլորը մնացել են ջրի մեջ, ու այդ աշխատանքները մենք ջրի մեջ չենք կարող լիարժեք կատարել, որպեսզի Սեւանին օգտակար լինենք։ Իսկ թփերի, ծառերի համար տույժ-տուգանքի տակ մտցնելու համար ես գտնում եմ, որ դա ճիշտ չի, որովհետեւ փորձում ենք այնպես անել, որ մեր ժողովուրդը հեռադիտակով անտառներին, բնությանը նայի։

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Նախ` նշեմ, որ միայն այս պատժի մեխանիզմները չեն, մենք առաջիկայում նախատեսում ենք որոշակի կարգավորումներ անտառային հողերի վարձակալության ժամկետների երկարաձգման համար, նաեւ որոշ տիպային տաղավարների տեսակներ, որպեսզի մարդիկ նաեւ անտառներում կարողանան որոշակի գործունեություն ծավալել եւ եկամուտ ձեւավորել։ Այսինքն` անտառները չենք դիտարկում հասարակությունից առանձին։

Ինչ վերաբերում է Սեւանի տակ մնացող, խոսքը գնում էր անտառածածկ տարածքների մասին, իսկ դուք նշեցիք նաեւ շինությունները։ Շինությունները մինչեւ 1905 նիշը 4 հազարից ավելի են եւ շինությունների մասով եւս էական քայլեր պետք է կատարվեն` հեռացման մասով։ Բայց այստեղ ավելի շատ խնդիրը կապված է ծառերից եւ բուսականությունից օրգանական նյութերի մուտքին, ֆոսֆորի, ազոտի, որը նաեւ խթանում է, որպեսզի այս կապտականաչ ջրիմուռներն աճեն։ Այսքանը։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Բաբկեն Թունյան։

Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Գրիգորյան, քանի որ ձեզ ԱԺ-ում հարց տալու առիթ մեկ էլ աշնանային նստաշրջանում է լինելու, դրա համար բուն թեմայից շեղվում եմ, ուզում եմ հարցնել Ամուլսարի հանքավայրի հետ կապված խնդրի մասին։ Մեր վերջին տեղեկությունները նրանք էին, որ փորձաքննությունն ավարտվել է, եւ հիմա այդ փաստաթուղթը թարգմանում են։ Ուզում եմ հասկանալ` ինչո՞վ է պայմանավորված այդ երկար թարգմանությունը, եւ մենք, ի վերջո, ե՞րբ կիմանանք, թե Ամուլսարի հանքի շահագործման հետ կապված բնապահպանական ռիսկերը որքանո՞վ են ուռճացված կամ որքանո՞վ  էին իրատեսական։ Շնորհակալություն։

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Դուք գիտեք, որ այդ փորձաքննությունը քրեական գործի շրջանակներում Քննչական կոմիտեի կողմից փորձագիտական եզրակացություն ստանալու հետ կապված փորձաքննություն էր եւ շրջակա միջավայրի նախարարության կողմից տրամադրված փորձաքննական գործընթացների հետ չի առնչվում։ Քննչական կոմիտեի տեղեկատվությունը, որը, ես գիտեմ, մայիսի վերջին ներկայացրել է նախնական հաշվետվությունը, հունիսին եղել են այցեր, ներկայացվել է այդ հաշվետվությունը ՀՀ Կառավարության ներկայացուցիչներին, ինչպես նաեւ այս ամբողջ գործընթացին ներգրավված է «Լիդիան Արմենիա» կազմակերպությունը, եւ աշխատանքներն իրականացնում է քննչական կոմիտեն։ Այսինքն` տեղեկատվությունը Քննչական կոմիտեից պետք է վերցնել։ Եթե թարգմանության հետ կապված` կան ինչ-որ հետաձգումներ, ապա այդ տեղեկատվությունը ես չեմ կարող մեկնաբանել։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Պրն Թունյան, արձագանքո՞ւմ եք։

Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Գրիգորյան, ինչքանով ես հասկանում եմ` Քննչական կոմիտեով այդ ամեն ինչը տանելը զուտ տեխնիկական պատճառ ունի։ Բայց եթե հարցի բովանդակության մեջ ենք խորանում, հարցի հասցեատերը դուք եք դառնում, որովհետեւ մենք ուզում ենք պարզել, թե այդ կազմակերպությունը բնությանն անթույլատրելի վնաս պատճառո՞ւմ է, թե՞ ոչ։ Ու քանի որ դուք շրջակա միջավայրի համար եք պատասխանատու, իսկ ես՝ որպես տնտեսագետ ավելի շատ տնտեսական շահերի մասին եմ մտածում, հիմա ինձ հետաքրքրում է, թե այս մի տարվա հետաձգումը տնտեսության վրա ունեցած իր բացասական ազդեցությամբ հանդերձ որքանո՞վ է համադրելի այդ բնապահպանական վտանգի հետ։ Ու եթե վերջում պարզվի, որ, ընդհանրապես, այդ բնապահպանական վտանգը չկար կամ ուռճացված էր, այս ամեն ինչի համար որեւէ մեկը պատասխան տալո՞ւ է, թե՞ ոչ։ Շնորհակալություն։

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Պատասխանատվության հետ կապված` կարծում եմ մեր օրենսդրությունը հստակ մեկնաբանություններ կտա, թե արդյո՞ք որեւէ մեկն իր արածի կամ չարածի համար պատասխանատո՞ւ է, թե՞ ոչ։ Դուք, որպես տնտեսագետ,  իհարկե, պետք է խոսեք` տնտեսական ազդեցությունների հետ կապված, սակայն Արարատյան դաշտի ձկնաբուծարանների օրինակը շատ լավ օրինակ է, երբ մի քանի տարի հրաշալի տնտեսական ցուցանիշներ ուներ, սակայն սխալ հաշվարկելու եւ չափից ավելի այդ ավազանից ջուր վերցնելու պատճառով ստեղծեց մուլտիպլիկատիվ այլ էֆեկտներ ամբողջ գյուղատնտեսության վրա` վնասելով 8 հազար հեկտար հողատարածքներ, վնասելով քաղաքաշինական որոշ հարցեր եւ որոշ այլ հարցեր, որոնց մասին չէի ցանկանա բարձրաձայնել։ Այսինքն` չհիմնավորված տնտեսական որոշումները բերեցին շատ ավելի մեծ տնտեսական վնասների, քան օգուտները, որոնք ստացվել էին` տարեկան 15 հազար տոննա ձուկ արտադրելով։ Քրեական գործը հարուցված է փորձաքննական տեղեկատվության վերաբերյալ բնապահպանության նախարարության պաշտոնյաների կողմից տեղեկատվություն ունենալու ռիսկերի եւ վտանգների վերաբերյալ եւ թաքցնելու վերաբերյալ։ Եթե քրեական գործով կպարզվի, որ կան ռիսկեր...

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Պրն Գրիգորյան, սահմանված ժամանակ կա։ Ընդ որում, պետք է հայտարարեմ, որ սա վերջին հարցի հնարավորությունն է եւ մյուս պատգամավորները, ովքեր չեն հասցնի իրենց հարցերը հնչեցնել, կարող են մտքերի փոխանակության ժամանակահատվածում հնչեցնել։ Միքայել Մելքումյան։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն նախարար, ես բյուջետային քննարկումների ժամանակ ձեզ մեկ անգամ արդեն ասել եմ, որ «Կառավարության կառուցվածքի մասին» օրենքի համաձայն` դուք ինքնուրույն մշակում եւ իրականացնում եք ոլորտի քաղաքականությունը։ Հանկարածահա՞ս կամ հանկարծակի՞ է այս վիճակը` Սեւանի հետ կապված։ Այսինքն` որ ջուրը կեղտոտվել է, աղտոտվել է, խոշոր եղջերավոր անասունների անկում է գրանցում, ձկնատեսակները ոչնչանում են։ Այսինքն` պատահական, հանկարծակի տեղեկատվությո՞ւն է ձեզ համար, թե՞ դուք գիտեիք։ Ես ուզում եմ հասկանալ, թե Կառավարության նիստերի ժամանակ քանի՞ անգամ եք դուք վերկացել, արտահերթ կամ հերթական կարգով ներկայացրել այս հարցերը, թե՞ չեք ասել։ Այսինքն` հասկանանք` դուք պատասխանատվություն կրո՞ւմ եք այս վիճակի համար, թե՞ չեք կրում։ Եթե դուք արել եք առավելագույնը, Կառավարությունը պետք է աներ մյուս մասը, դրա մասին իմանանք։ Եթե դուք չեք արել, ինչ-որ ծառայություններ չեն արվել, դրա մասին էլ իմանանք, բայց հանդուրժել, որ ձկնատեսակները վերանան, խոշոր եղջերավոր անասուններն անկում ապրեն, սրա պատասխանի կոնկրետ հասցեատերն ո՞վ է։ Սա` մեկ։

Երկրորդը. Սեւանի շուրջը նախկինում եղել է կոլեկտոր, որով կոյուղաջրերը գնում էին, որ Սեւան չգնան։ Դուք կոլեկտորի վերականգնման հարց երբեւիցե դրե՞լ եք, թե՞ ոչ։ Խնդրում եմ շատ կոնկրետ պատասխանել։

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Իհարկե, պատասխանատվություն կրում եմ, այլապես այս պաշտոնը չէի զբաղեցնի։ Ձկնատեսակների մասով որեւէ հիմնավորված տեղեկատվություն չկա, որ ձկնատեսակների անկում է եղել։ Կենդանատեսակների հետ կապված այդ լուրերը, որ տարածվեցին, նաեւ ՍԱՊԾ-ն պարզաբանում տվեց, որ դա առվույտի հետ կապված էր, եւ ըստ մեր տեղեկատվության` գյուղացիներին ուղղակի խորհուրդ են տվել, որպեսզի կենդանիներին մոտեցնեն լճին։ Տեղեկացնեմ, որ դա ջրից է եղել` նախատեսելով, որ պետությունը որոշակի փոխհատուցում կտրամադրի այդ պայմաններում։

Ինչ վերաբերում է կոլեկտորին, ապա կոլեկտորը լավ գաղափար չէր, որովհետեւ կոլեկտորի վթարի դեպքում միանգամից համազարկային շատ մեծ աղտոտումներ կլինեին։ Բայց մենք երեկ Կառավարություն ենք ներկայացրել երեք քաղաքներ, որոնք մեխանիկական մաքրում են իրականացնում, կենսաբանական մաքրման գնառաջարկները, որպեսզի վերազինվեն կենսաբանական մաքրման կայաններով, ինչպես նաեւ հիմա ուսումնասիրում ենք գետերի հուների մաքրման աշխատանքները եւ գումարներն ենք տեսնում, քանի որ Կառավարությունը պատրաստակամ է վճարել Գեղարքունիքի մարզում գետերի հուների մաքրման համար։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Արձագանքման համար` Միքայել Մելքումյան։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Պրն նախարար, ձեր պատասխանը բացարձակ չբավարարեց։ Այսինքն` այս խնդիրները դուք պետք է կանխատեսեք։ Նախարարի գործունեության կանխատեսելիությունը շատ հստակ պետք է լինի։ Սա` մեկ։

Երկրորդը. կոլեկտորը լավ գաղափար է։ Էդ դուք եք կարծում, որ լավ գաղափար չի։ Ժամանակներն անցել են, այսօր նույնիսկ առանց ջրի իջեցման ժամանակ կարելի է ջրի մեջ հանել էդ, չեզոքացնել։ Կան հատուկ նյութեր, որ օգտագործվում են։ Դուք գնում եք տարբեր գործուղումների, տարբեր ֆորումների, հարցրեք, տեսեք` ի՞նչ տեխնիկատեխնոլոգիական լուծումներ կան, որ եթե մնացել են ջրի մեջ, հենց ջրի մեջ այդ ամենը կարգավորեն, իհարկե, 100 տոկոսով չէ, բայց հիմնականում ռիսկերն իջեցնեն։ Քայլենք, առաջ գնանք, այդ նոր տեխնոլոգիաների մասին, որ խոսում ենք, բերեք ձեր ոլորտում կիրառեք։

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ցավոք, չեմ կարող բոլոր մանրամասնությամբ մեր քայլերը նշել, բայց, օրինակ` երեկ երեկոյան մենք ջրի նմուշներ ենք տվել մեր ակադեմիային, քանի որ Ճապոնիայից բերված չեզոքացուցիչներ կան, նաեւ դրա հիմքով Հայաստանում ցեոլիտի հիման վրա հնարավոր է չեզոքացուցիչ կիրառել, եւ հենց հիմա փորձեր իրականցվում են, քանի որ նույն կապտականաչ ջրիմուռների հետ կապված` ըստ ակադեմիայի մեր գործընկերների նոր ձեւավորվող այդ հիմնական աղբյուրներում հնարավոր է միանգամից կանխարգելիչ միջոցառումներ իրականացնել։

Իսկ կանխատեսումների մասով, եթե նաեւ կայքի մեր տեղեկատվությունը տեսնեք, կտեսնեք, որ մինչեւ կանաչելը մենք պարզաբանումներ տվել ենք, որ կապված ջերմաստիճանի հետ, կապված այս կեղտաջրերի հոսքի եւ ծավալների հետ` նախատեսվում է, որ կարող է կրկնվել, ինչ եղավ 2018թ., երբ նույնպես մեծամասամբ կանաչել էր։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Պրն Գրիգորյան, սահմանված ժամանակը սպառվեց։ Դուք եզրափակիչ ելույթի հնարավորություն եք ունենալու, ամբողջական կարող եք հարցերին պատասխանել։ Դուք կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։

Հարակից զեկուցող` տարածքային կառավարման, տեղական ինքնակառավարման, գյուղատնտեսության եւ բնապահպանության հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Վահե Ղալումյան։

Պրն Ղալումյան, համեցեք:

Վ.ՂԱԼՈՒՄՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի գործընկերներ, Կառավարության կողմից ներկայացված օրենքի նախագիծը երեկ քննարկվել է մեր հանձնաժողովում եւ ստացել է դրական եզրակացություն։ Եթե փորձենք շատ կարճ ներկայացնել, օրենքի տվյալ նախագծով Կառավարությունը խստացնում է արդյունավետ պատժիչ քաղաքականությունը, որը մենք շատ կարեւորում ենք, եւ դրան զուգահեռ կոչ անում, որ մենք աշխատանքներ տանենք կանխարգելիչ գործողությունների եւ պաշտպանության ուղղություններով։ Այսքանը, կոչ եմ անում ձեզ նույնպես հավանություն տալ Կառավարության տվյալ նախագծին։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հարակից զեկուցողին հարցերով դիմելու համար հերթագրում։ Պրն Ղալումյան, ցավոք սրտի, ժամանակը սպառված է, մտքերի փոխանակության ֆորմատով մնացած հարցերը կհնչեցվեն։ Դուք կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։ Մտքերի փոխանակության համար հերթագրում։ Հերթագրվել է չորս պատգամավոր։ Արման Եղոյան։

Ա.ԵՂՈՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, հարգելի պրն Գրիգորյան, անցած մեկ շաբաթվա ընթացքում ես հասցրել եմ այս ոլորտի բոլոր մասնագետների, գիտնականների կարծիքները հարցնել, քանի որ այնքան իրարամերժ կարծիքներ էին հնչում Սեւանի ծաղկման վերաբերյալ։ Մի քանի հարց կուզենայի տալ, որոնց մասնակիորեն պատասխանեցիք։

Մասնավորապես, ասացիք, որ Գավառի, Մարտունու եւ Վարդենիսի ջրամաքրման կայանները ֆիզիկական մաքրումից զատ պետք է նաեւ անցնեն կենսաբանական մաքրում։ Դա ե՞րբ հնարավոր կլինի կազմակերպել, ինչքանո՞վ կնվազեցնի Սեւան արտանետվող օրգանական նյութերի քանակը, եթե կենսաբանական մաքրման փուլն ավելանա  ֆիզիկականին։ Սա` մեկ։

Երկրորդ. մենք գիտենք, որ Սեւանում սննդային բուրգը խախտված է, այսինքն` ձկնատեսակների քանակը, ձկնապաշարի քանակը, խեցգետինների քանակը, որոնք նաեւ սնվում էին այդ օրգանական նյութերով, դրանց նվազումը, դրանց անօրինական որսը, դրանց արտահանումը մեծապես ազդել է այս իրավիճակի վրա։

Ի՞նչ եք կարծում հետեւյալ գաղափարի վերաբերյալ, որ 4-5 տարով Սեւանա լճից ընդհանրապես որեւէ ձկնատեսակի, խեցգետնի որս արգելվի, այն խավերը, սոցիալապես խոցելի խավերը, որոնք անմիջականորեն զբաղվում են այդ գործով, բայց այնքան էլ չեն շահում, մեծ դրամական եկամուտներ չեն շահում, պետությունն իրենց տրամադրի փոխհատուցում, իսկ որսն ընդհանրապես արգելվի 4-5 տարով, որը հնարավորություն կտա այդ ամբողջ շղթան նորից վերականգնել, որպեսզի խուսափենք այս իրավիճակից։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Նաիրա Զոհրաբյան։

Ն.ԶՈՀՐԱԲՅԱՆ

-Հարգելի խորհրդարան, հերթական անգամ պետք է խոսեմ այս Կառավարության կողմից այլեւս բրենդ դարձած աշխատաոճի մասին, երբ ներկայացնում ես նախագիծ։ Ուզում եմ ասել, որ ամիսներ առաջ ես ներկայացրել էի նույնաբովանդակ նախագիծ «ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ կատարելու մասին», որտեղ առաջարկում էի ապօրինի անտառահատումների, ծառահատումների եւ այլն, պատժաչափերը խստացնել։

Ստացա Կառավարությունից պատասխան, որ, ընդհանուր առմամբ, նախագծով առաջարկվող կարգավորումներն իրենց համար ընդունելի են։ Ինձ առաջարկվեց աշխատել միասին եւ միասին ներկայացնել նախագիծ։ Բնականաբար, այնուհետեւ Կառավարությունը միասին հատվածը մոռանում է եւ ներկայացնում է սեփական նախագիծը, ինչը եղավ նաեւ, կամ կլինի շուտով, կենդանիների հանդեպ դաժան վերաբերմունքի քրեականացման իմ նախագծի վերաբերյալ, որն առաջարկվեց ժամանակավորապես հետաձգել, որովհետեւ մենք ուզում ենք շատ ավելի ամփոփ եւ այլն, եւ պարզվեց, որ «Իմ քայլը» պատրաստում է առանձին նախագիծ։

Խնդիր չկա, եթե մեր գաղափարներ, իսկապես, այդքան կարեւոր են ձեզ համար, մենք կարող ենք դառնալ այդ գաղափարների գեներատորը, դուք այդ գաղափարները ներկայացրեք, բայց սա, իմ կարծիքով, այնուամենայնիվ, ճիշտ աշխատաոճ չէ։ Ինչեւէ : Այդուհանդերձ, շատ կարեւոր է, պրն նախարար, որ այս նախագիծը, վերջապես, բերվեց, որովհետեւ նաեւ վիճակագրությունը, որը ես ներկայացրել էի իմ ներկայացրած նախագծում, փաստում է, որ ապօրինի ծառահատումները տարեցտարի, իսկապես, մեծ թիվ եւ մեծ աճ են գրանցում։ Այն նվազագույն տուգանքները, որ արժանանում էին ապօրինի ծառահատումներ, ուղղակիորեն որեւէ մեկի ձեռքը չէր բռնում ապօրինի ծառահատումներից եւ, ընդհանրապես, անտառային ֆոնդը վնասելուց։

Ինչ վերաբերում է Սեւանին, կարծում եմ` այստեղ այլեւս ազգային խնդիր պետք է համարենք սա, սա ազգային անվտանգության խնդիր պետք է համարել, եւ ոչ թե պիտի բավարարվել միայն Ֆեյսբուքում լալահառաչ գրառումներ անելով, որ Սեւանը կանաչեց եւ այլն, ծաղկեց եւ այլն, այլ սա պետք է լինի Կառավարության ամենաառաջնահերթ կարեւորագույն խնդիրներից մեկը, ինչն այս պահին բացի սոցիալական ցանցերում լալահառաչ գրառումներից` Սեւանը, ա՜խ, մեր Սեւանը, մենք որեւէ այլ կոնկրետ քայլեր այս պահին չենք տեսնում։

Նախագծի բովանդակություն, իհարկե, ընդունելի է, այո, պետք է բռնել բոլոր նրանց ձեռքը, ովքեր կփորձեն ապօրինի կերպով վնասել մեր անտառային ֆոնդը, եւ նաեւ քրեական պատասխանատվությունը, որն առաջարկվում է նախագծով, իհարկե, պետք է խստացվի։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Թագուհի Թովմասյան։

Թ.ԹՈՎՄԱՍՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, հարգելի նախագահություն, սիրելի հայրենակիցներ, ես ուզում եմ տեղեկացնել, որ հանգստյան օրերին եղել եմ խնդրահարույց համայնքներում, որտեղ կովերը սատկել էին, խոսել եմ նաեւ անասնաբույժների հետ, եւ ուրախությամբ պիտի ասեմ, թեպետ տխուր լուր է, բայց ուրախությամբ, որ կովերի անկումն ամենեւին կապ չունի Սեւանա լճի հետ։ Կովերն անկել են յոնջա տեսակի առվույտ խոտ ուտելու հետեւանքով, շատ ջուր են խմել ու տրաքել են։ Ցանկացած գյուղաբնակ մարդ գիտի, թե դրա հետեւանքներն ինչ են լինում, եւ ցանկացած ջուր, որ նրանք խմեին, լինելու էր նույն արդյունքը։

Ինչ վերաբերում է Սեւանին, պրն նախարար, ես չհասցրեցի, շատ հարցեր ունեի` ձեզ Սեւանի մասով տալու։

Նախկինում,երբ Սեւանա լճի ջրի մակարդակի բարձրացման խնդիր էր առաջանում, մշտապես խոսում էինք, որ շատ պաշտոնյաներ այնտեղ  ամառանոցներ ունեն, եւ իրենց խաթեր Սեւանի մակարդակը չի բարձրացվում, որպեսզի իրենց ամառանոցները չմնան ջրա տակ։

Ես ուզում եմ հասկանալ` մենք հիմա ի՞նչ խոչընդոտ ունենք։ Ինձ հայտնի է, գոնե, մեր պաշտոնյաների մեծ մասն այնտեղ ամառանոց չունեն, հիմա ի՞նչ խնդիր ունենք մենք` Սեւանի բարձրացման, հետեւաբար, այդ կանաչ Սեւանի պատկերը փոխելու համար, որովհետեւ, իսկապես, սա շատ լուրջ խնդիր է ազգային անվտանգության եւ ջրային պաշարների առումով, եւ նաեւ ձկնատեսակների։

Նաեւ ուզում եմ ահազանգել, որ այս ընթացքում մենք շատ ենք խոսում Սեւանա լճի կանաչելու մասին, բայց մինչեւ հիմա չունենք մենք մասնագիտական եզրակացություն. արդյո՞ք այնտեղ գտնվող ձկները, որոնք, իմիջիայլոց, անարգել վաճառվում են փողոցներում, ցավոք, նրանք եւս թունավոր են, կամ այն խեցգետինը, որ փոքրաթիվ է մնացել եւ որս է արվում, նրանք արդյո՞ք թունավոր են, թե՞ ոչ. մենք չունենք մասնագիտական եզրակացություն։

Սննդի տեսչությունը սպասում է, որ առողջապահության նախարարությունը եզրակացություն անի, առողջապահությունն ասում է` այսօր, վաղը կտամ այդ պատասխանը, այնուամենայնիվ, մենք չգիտենք, թե մեր ջուրն ինչքանո՞վ է թունավոր, կանաչը հասկանալի է, որ կանաչ է, բայց այդ տոքսիկ նյութերը, որոնց մասին այդքան խոսում են բնապահպանները, իսկապես այդքան վտանգավո՞ր են։

Ես կարծում եմ, որ, նաեւ դուք ձեր խոսքում ասացիք,  երեկ երեկոյան նոր ջրի նմուշ եք վերցրել եւ ուղարկել փորձաքննության։ Արդյո՞ք ուշացած չեն այս բոլոր քայլերը։ Կոնկրետ մենք ի՞նչ կարող ենք անել։ Ես՝ որպես այդ տարածքից ընտրված պատգամավոր, ի՞նչ կարող եմ անել Սեւանի փրկության համար։ Եթե անհրաժեշտ է որեւէ կամավոր աշխատանք, գնանք հատիկ-հատիկ, ի՞նչ ասեմ, այդ մամուռները պոկենք։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Միքայել Մելքումյան։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, ես մեկ-երկու դիտարկում կանեմ։ Պրն նախարար, դուք ի՞նչ պրոբլեմ ունեք կոլեկտորի հետ։ Խնդրում եմ, ուսումնասիրեք աշխարհում կոլեկտորների փորձը։ Այդ նույնն է, որ մենք գազամուղ ունենանք, ասենք, որ այդ գազը կարող է պայթել։ Այդ ռիսկերը,  անպայման, պետք է կառավարել։ Սա` մեկ։

Երկրորդը՝ կապված ջրի որակի հետ։ Ասում եք, որ ինտերնետում միշտ հաշվետվությունները դնում եք. որ դնում եք, դրանից բան է փոխվո՞ւմ։ Եթե դնում  եք, պետք է ասեք, որ, այ, մենք առաջարկել ենք Կառավարությանը, կամ ձեր ռեսուրսներով ինչ-որ բաներ ենք նախատեսել  եւ դրա արդյունքում եկել ենք ցանկալի մակարդակի։

Արձանագրել պրոբլեմը, հետո գնալ պրոբլեմի հետեւից` այնքան էլ լավ պրակտիկա չի։ Դրա համար դուք՝ որպես նախարար, ինքնուրույն մշակում եւ իրականացնում եք։ Եթե այդ էկոլոգիական պրոբլեմներն առաջանան, դուք ձեր գործունեությունը ո՞նց եք գնահատում: Ուղղակի ասելո՞ւ եք` ես պրոբլեմի մասին ասել եմ, թե՞ Կառավարության ծրագիրն իրականացնող միջոցառումների ցանկում, անպայման, այդ ռիսկերի կառավարման բլոկ կա։ Սա` մեկ:

Երկրորդը. ես խորհուրդ եմ տալիս, որ դուք ուսումնասիրեք, մի հետաքրքիր բան եմ ասելու։ Դուք Բայկալ լճի մասին ասացիք, նրա հարեւանությամբ, իհարկե, հարաբերական հարեւանությամբ գոյություն ունի Բրատսկի հիդրոէլեկտրակայանը, որի ջրամբարը Հայաստանի տարածքից մեծ է։ Երբ այդ պլատինան կառուցել են, տայգա է եղել, մնացել է տակը, հետո ջուրը լցրել են Ենիսեյից կամ նրա հարակից գետերից։ Բրատսկի հիդրոէլեկտրակայանի ջրամբարը Հայաստանի տարածքից մեծ է։ Այնտեղ էլ են եղել բազմաթիվ պրոբլեմներ, խնդրում եմ ուսումնասիրեք, հաջորդ անգամ, որ հանդիպենք, դրա մասին  մենք կխոսենք։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Մտքերի փոխանակությունն ավարտվեց։

«Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության անունից ձայն է խնդրում Էդմոն Մարուքյանը։

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

- ԱԺ հարգելի փոխխոսնակներ, հարգելի գործընկերներ, քանի որ հարց ու պատասխանի ռեժիմում ես միայն Սեւանից խոսեցի, ուզում եմ մի կարեւոր խնդրից խոսել, որը հենց այս նախագծին է վերաբերում։

Տեսեք, տպավորություն կա, որ նախագծեր կան, որոնք ընդունում ենք, սիմվոլիկ նշանակություն ունեն։ Օրինակ` ընձառյուծի պարագայում, եթե որսան, 100 մլն դրամ ենք, չէ՞, դարձնում։  Մի հատ ձեզ հարց տամ. այն մարդը, որը պետք է բռնի ընձառյուծ որսացողին, ինչքա՞ն աշխատավարձ է ստանում. 80 հազար դրա՞մ, թե՞ մինչեւ 150 հազար դրամ։

Հիմա կարող է ասեք` այս պրոբլեմը բոլոր ոլորտներում կա, բայց, օրինակ՝ անտառապահների խնդիրը լուրջ խնդիր է։ Մարդկանց հեկտարներով տարածք են տալիս հսկողության, մի հատ մեքենա են տալիս կամ չեն տալիս, մի 80-100 հազ. դրամ աշխատավարձն է, ու ասում են` սաղ էս հեկտարներով, սաղ էս անտառը դու հսկիր, որ ծառերը  չկտրեն հանկարծ, գետերը չաղտոտեն, ընձառյուծ էլ հանկարծ չխփեն, եթե խփեն, արդեն խստացրել է ԱԺ-ը, 100 մլն ենք տուգանելու։

Էդ ո՞վ է բռնելու այդ ընձառյուծ խփողին, որ տանեն, 100 միլիոն տուգանեն, կամ, որ բռնվի, այդ 80 հազար դրամ աշխատավարձ ստացողն է բռնելո՞ւ, այդ 100 մլն տուգանքի արժանացողին։ Այսինքն` պետք է այս ոլորտը վերանայենք։

Եթե նայենք ճանապարհային երթեւեկության հսկողությունը, բազմաթիվ բաներ կան` արագաչափեր, տեսանկարահանող սարքեր, ճանապարհային  ոստիկաններ, բայց, ընդհանրապես, մեր անտառային տնտեսությունը պահպանելու առումով մինչեւ հեղափոխությունն ասում էին, որ անտառները կտրում էին,  կոռուպցիա էր, թալանում էին, ես ինֆորմացիա ունեմ, որ նույն տեմպերով հենց հիմա  էլ էլի կտրում են։

Ես կխնդրեի, որ ձեր ամփոփիչ զեկույցում անդրադառնաք այդ ոլորտի աշխատողներին, ասենք, քանակն ավելացնելո՞ւ եք, թե՞ ոչ, որ հեկտարներով ինչ-որ մի մարդու պատասխանատվության տարածք չլինի, այդ մարդիկ ստանո՞ւմ են համապատասխան միջոցներ, մեքենաներ, ձիեր, միջոցներ, որոնք պետք է օգտագործեն, գնան, հսկեն, եւ աշխատավարձերը բարձրանալո՞ւ են, թե՞ չէ։ Տուգանքը, որ 100 մլն է դառնում, շատ լավ է։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Խմբակցությունների անունից ելույթներն ավարտվեցին։ Անցնում ենք եզրափակիչ ելույթներին։ Պրն Ղալումյան, եզրափակիչ ելույթի անհրաժեշտություն չունե՞ք։ Պրն Գրիգորյան, եզրափակիչ ելույթի համար համեցեք։

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Առաջինը՝ մաքրման կայանների հետ կապված` ե՞րբ կլինի. մենք հաշվարկները երեկ ներկայացրել ենք Կառավարությանն այդ 3 քաղաքների համար` ամբողջ ծախսերով, առաջարկով, ինչպես նաեւ ձկնապաշարի հետ կապված. այս պահին,  ըստ ակադեմիայի վերջին ուսումնասիրությունների` մոտ 3 հազար տոննա ձկնապաշար կա։

Մենք կարծում ենք, որ ավելի նպատակահարմար է կանոնակարգել, որովհետեւ որսի թույլտվություն, ըստ էության, սիգի համար երկար տարիներ չի տրվել։ Դրա պատճառով այդ նույն ձկնորսը, որն անօրինական  ձուկ է բռնում, 30, 40 կամ 50 դրամով է ձուկը վաճառում, չնայած, այդ ձուկը Երեւանի ռեստորանում արդեն վաճառվում է 3000 դրամով։ Մենք հիմա պիլոտային ծրագիր ենք մտածում` 150 տոննա թույլտվություն տալու, եւ օրինական դաշտ մտցնելու, նաեւ պաշտպանության նախարարության հետ ենք խոսել, որպեսզի այս ձուկը որեւէ կերպ պաշտպանության նախարարությունը գնի։

Կարծում ենք, որ ոչ թե պետք է բռնվի 10 ձուկ, 50 դրամով վաճառվի, այլ 1 ձուկ, եւ վաճառվի այն գնով, որ այդ ձուկը պետք է ունենա որպես բնական միջավայրում բնական կերով սնվող ձուկ։

Տիկին Զոհրաբյան, ձեր առաջարկության հետ կապված` դուք 296-րդ հոդվածում այդ 2 տարի էիք տվել, որ ավելացվի, որը մեր փաթեթի մեջ կար։ Իհարկե, ես տեխնիկապես չգիտեմ, բայց եթե հնարավոր է, որ սա համարվի համատեղ, որեւէ խնդիր չեմ տեսնում։ Ուղղակի, փաթեթը շատ ավելի լայն էր, եւ միայն այդ հոդվածին չէր անդրադառնում։

Թագուհի Թովմասյանը ներկայացրեց Սեւանի հետ կապված հարցեր` այդ կենդանիների հետ կապված, որոնց անկումը  եղել էր, բայց մամուլը բազմաթիվ անգամ մանիպուլյացիաների տեղիք է տալիս։ Օրինակ՝  ուզում եմ «Ժողովուրդ» թերթի հոդվածի վերնագիր կարդալ...

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Պրն Գրիգորյան, ժամանակն ավարտվել է։

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-«Ինչո՞ւ են Սեւանա լճից ջուր խմելուց հետո տասնյակ կովեր սատկել»։  Այս հոդվածից, այս վերնագրից հետո, բնականաբար, շատերը պետք է մտածեն, որ Սեւանա ջրից են կովերը սատկել։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Ժամանակը սպառվել է, ամփոփեք ձեր մտքերը։

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Մելքումյանի հարցերին... Մի քանի գործողություններ կան, նախ՝ պոչամբարներ կան Սոթքի մոտ, որտեղ գույքագրել ենք, հենց հիմա եռաչափ մոդելավորում է արվում, եւ ԵՄ-ի այն 5 մլն եվրոն, որ նախատեսում  ենք, այդտեղ ռեկուլտիվացիա կարվի։

Մաքրման կայանների մասին նշեցի։ Գետերի հուների մաքրում պետք է իրականացվի, քանի որ աղբատարների են վերածվել, եւ ՀԷԿ-երի սահմանափակման օրենսդրությունն ԱԺ-ում անցել է, որպեսզի ձկները կարողանան բարձրանալ եւ ձվադրել։

Պրն Մարուքյանի ասածի հետ կապված` աշխատավարձերի մասով համամիտ եմ։ ԲՀՊՏ-ներում էականորեն բարձրացվել են աշխատավարձերը՝ կապված... Անտառապահը Դիլիջան ազգային պարկում ստանում էր 75 հազար դրամ, հիմա պետական բյուջեով եւ նաեւ միջազգային  այլ համաֆինանսավորումով մոտ 150-170 հազար դրամ է ստանում անտառապահը։ «Հայանտառ»-ում նույնպես պետք է բարձրացվի, բայց ձեր համեմատությունը, որ հարյուր միլիոնանոց կենդանուն ո՞նց կբռնի 80 հազարանոց աշխատավարձով անտառապահը, նույն ձեւով կարող եք ասել` 500 հազար դրամ ստացող դատավորը 10 մլրդ գողացող չինովնիկին ո՞նց կբռնի։ Տարբեր, այլ մեխանիզմներ եւ գործիքներ պետք է լինեն։

Աշխատողների քանակը չենք ավելացնելու, բայց տեխնիկական միջոցներն ավելացնելու ենք։ Հիմնական հսկողությունը ճանապարհների վրա կդրվի, ոչ թե ամբողջ տարածքների։ Եթե հասցրեցի, այսքանը։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Պրն Գրիգորյան, որքան հնարավոր էր, հանդուրժեցինք։ Հարցի քննարկումն ավարտվեց։

Քննարկում ենք Կառավարության կողմից ներկայացված «Կառավարության կառուցվածքի եւ գործունեության մասին» օրենքում փոփոխություն եւ լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։

Հիմնական զեկուցող` ՀՀ շրջակա միջավայրի նախարար Էրիկ Գրիգորյան։

Պրն Գրիգորյան, համեցեք։

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Կփորձեմ  սա ավելի հակիրճ ներկայացնել: Խոսքը վերաբերում է հիդրոմետ ծառայության գործառույթները, օդերեւութաբանության եւ  մթնոլորտային ակտիվների ներգործության գործառույթները շրջակա միջավայրի նախարարությանը փոխանցելուն։ Սա նույնպես մեր քաղաքականության մի մասն է։ Հավաքագրվում են շրջակա միջավայրի մոնիթորինգի հետ առնչվող բոլոր գործառույթները։ Նախկինում որոշ գործառույթներ վերապահված էին շրջակա միջավայրի նախարարությանը, որոշ գործառույթներ՝ գյուղատնտեսության նախարարությանը, մասնավորապես, անտառային մոնիթորինգի մասով, որոշ գործառույթներ` ԱԻՆ-ին` հիդրոմետի մասով։ Հիմա այս բոլոր 3 ՊՈԱԿ-ները միավորվում են, եւ միավորման արդյունքում կստեղծվի շրջակա միջավայրի մոնիթորինգի նոր կենտրոն, որը նաեւ տեխնիկական վերազինման եւ կարողությունների հզորացման արդյունքում կսկսի իրականացնել այն գործառույթները, որոնք պետք է իրականացնել, այսինքն՝ ՀՀ քաղաքացիներին տրամադրել շրջակա միջավայրի վերաբերյալ պատշաճ տեղեկատվություն, ինչպես նաեւ որոշումներ կայացնողներին` հիմք` ճիշտ որոշումներ ընդունելու։ Այսքանը, խնդրում եմ ընթացք տալ։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հիմնական զեկուցողին հարցերով դիմելու համար հերթագրում։ Հերթագրվել է 5 պատգամավոր։ Հարցի համար՝ Միքայել Մելքումյան։ Պրն Մելքումյան, համեցեք։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Պրն Գրիգորյան, դուք ասացիք, որ շրջակա մոնիթորինգի գործառույթները 3 գերատեսչությունների` ԱԻՆ-ի, գյուղնախարարության եւ նախկին բնապահպանության միջեւ են տեղաբաշխված։ Ի՞նչ եք կարծում, դա ճի՞շտ էր, որ գյուղնախարարությունում եւ ԱԻՆ-ում լիներ, եւ արդյո՞ք հիմա մենք շտկում ենք որեւէ ոչ ճիշտ որոշում։ Այդ միավորումը մեխանիկական չպետք է լիներ։ Որտե՞ղ պետք է լիներ այդ ֆունկցիան։ Միգուցե, ճիշտ չի արվել նախկինում, եւ հիմա, ուղղակի, անունը փոխելով, որ դրել ենք շրջակա միջավայր, դրանով մենք հավաքագրո՞ւմ ենք, թե՞ նախկինում տեղին չի եղել։ Ես գտնում եմ, որ ԱԻՆ-ում ռիսկեր են պարունակվում։ Եթե մենք տարբեր տիպի էկոլոգիական աղետներ, կարկուտներ եւ այլն, այդ կոմունիկացիոն խողովակը, լուծվա՞ծ է, ո՞նց է արձագանքը լինելու երկու գերատեսչությունների միջեւ, որ հետո պրոբլեմ չունենանք այդ գործառույթների իրականացման մասով, թե՞ մենակ մոնիթորինգն անում եք, տալիս եք նրանց, նրանք իրենց գործն են անում։

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Նախկինում, կապված տարբեր այլ կառույցների պատկանելիության հետ,   օրինակ՝ «Հայանտառ»-ը գտնվում էր գյուղնախարարության կազմում, եւ անտառային մոնիթորինգի կենտրոնը նույնպես գյուղնախարարության կազմում էր։ Հետո փոփոխությունների արդյունքում «Հայանտառ»-ը տեղափոխվեց շրջակա միջավայրի նախարարություն, բայց մոնիթորինգը մնաց այնտեղ։ Այստեղ հարցն օպտիմիզացմանն է վերաբերում։ Այսինքն՝ գործառույթները շատ դեպքերում կրկնվում են։ Օրինակ՝ ջրի փորձանմուշ պետք է վերցվի։ Շրջակա միջավայրի նախարարության մոնիթորինգի կենտրոնը վերցնում էր ջուր, հետո ջրի որակն էր ստուգում, ԱԻՆ-ը վերցնում էր ջուր եւ ջրի քանակն էր տալիս։ Եվ հետո շղթայի մեջ խնդիր կար։ ԱԻՆ-ը տալիս էր բնական հոսքի վերաբերյալ տեղեկատվություն, որը երբեմն ոչ այնքան ճիշտ էր, որովհետեւ սարքավորումները բավարար չափով լավը չէին։

Այդ տեղեկատվության հիման վրա բնապահպանության նախարարությունը նախկինում տալիս էր ջրօգտագործման թույլտվություն, որը նույնպես ճիշտ չէր, եւ հետո, վերջում ջրօգտագործողները ջրային կոնֆլիկտներ էին ունենում։ Հիմա ամբողջ այս մոնիթորինգի եւ շրջակա միջավայրի վերաբերյալ տեղեկատվությունը մեկտեղվելով` ավելի արդյունավետ կլինի, բայց տեղեկատվությունը բոլորին պետք է տրամադրվի։ Օնլայն պլատֆորմներ էլ կստեղծեն, այդ ամեն ինչը շատ ավելի հեշտ է հիմա իրականացնել։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Պրն Մելքումյան, արձագանք։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Եվ էսպիսի  մի... Ուզում եմ արձագանքել, տեսնեմ՝ դուք ո՞նց եք նայում էդ խնդրին. ասենք, էդ ջրի մակարդակը պահելուն, չէ՞, հոսքը, չեմ ուզում` Սեւան-հրազդանյան կասկադը  վերցնենք եւ այլն։ Ի՞նչ եք կարծում, մի քանի սանտիմետր ավելի պահելը լրացուցիչ էլեկտրաէներգիայի արտադրության որոշակի ծավալ է բերում, ի՞նչ կարծիքի եք, էդ ֆունկցիան, որ պետք է էդ ջրի ծավալը պահպանվի, որոշակի կոռուպցիոն ռիսկեր պարունակո՞ւմ է, թե՞ չէ։ Հասկացաք, չէ՞, ինչ եմ ասում։

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Նկատի ունեք հոսող...

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Այո, այո, հոսող ջրերի մակարդակի մոնիթորինգի ինֆորմացիան, համապատասխանությունն իրական ծավալին, չէ՞ որ կարող է` էդ թվերը չհամապատասխանեն իրական հոսքին։

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-ԱԻՆ-ի մեր գործընկերները, որոնք այս պահին այդ դիտակետում ուսումնասիրություններ իրականացանում են, նրանք  մեզ հավաստիացնում են, որ տեղեկատվությունը պատշաճ է եւ համապատասխանում է իրականությանը։

Դրանից ավելի որեւէ բան չեմ կարող ասել, բայց նայեք, այս պահին կա դիտակետ, որի վրա գրանցված են հերթափոխով բազմաթիվ աշխատակիցներ, սակայն ժամանակակից տեխնիկական լուծումները հնարավորություն են տալիս ունենալ ավտոնոմ մուլտիպլիկատիվ ֆունկցիաներ իրականացնող դիտակետեր, որոնք հնարավորություն ունեն, ասենք, արեւային էներգիայով աշխատելով` տրամադրել SCADA համակարգով ամբողջ տեղեկատվությունը համակարգ եւ հետո վերլուծություններ անել։ Այսինքն, պետությունը, ըստ էության, բավական գումար արդեն ծախսում է, բայց քանի որ մոտեցումները կամ տեխնիկական լուծումները շատ հին են եւ արդյունավետ չեն, այդ նույն ծախսերն իրականացնելով` իրականում շրջակա միջավայրի մոնիթորինգի մակարդակն էականորեն կբարձրացվի։

Եվ նաեւ հասարակությունն ինքը նույնպես կսկսի տեղեկատվություն ստանալ, այսինքն, հիմա ուսումնասիրվում է որոշակի mobile application-ներ անել նաեւ քաղաքացիների համար, որոնք աղտոտվածության համար տեղեկատվություն կստանան։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Արման Աբովյան։

Ա.ԱԲՈՎՅԱՆ

-Բարեւ ձեզ, պրն նախարար։ Դուք նշեցիք, որ ըստ էության, ՊՈԱԿ-ները միավորվելու են որոշակի մի մեծ կառույցի մեջ, որը պետք է այդ գործառույթները վերցնի իր վրա, սակայն նաեւ նշեցիք օպտիմիզացիայի մասին։

Երկու հարց, հարց համար 1. կրճատվելու են արդյո՞ք մարդիկ օպտիմիզացիայի ենթարկվող այդ հիմնարկներում, որքանո՞վ են կրճատվելու եւ, առհասարակ, ինչպե՞ս է, ո՞րն է ձեր տեսլականն այս ամենի շուրջ։

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Այո, կրճատվելու են մարդիկ, ինչքանո՞վ են կրճատվելու` այս պահին չեմ կարող ասել, որովհետեւ գործառույթների միավորման արդյունքում պետք է, էսպես կոչված՝  feasibility study արվի, որ հասկանանք, բայց, միանշանակ, կրճատումներ լինելու են։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք:

Ա.ԱԲՈՎՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Յուրաքանչյուր դեպքում, կոչ եմ անում, որ այդ կրճատում անցկացնելը կամ, որ ասում եք` կրճատվելու են, ավելի համակարգված լինի, որովհետեւ կրճատման պրինցիպները հիմա ամենակարեւորն են՝ ի՞նչ պրինցիպով է լինելու։ Շնորհակալություն։

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Սասուն Միքայելյան։

Ս.ՄԻՔԱՅԵԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Գրիգորյան, բարեւ ձեզ, նախագծի շրջանակներում չի, բայց պիտի հնչեցնեմ, որովհետեւ շատ անհանգստացնող հարց է բոլորիս համար, մեր ազգի համար՝ Սեւանի լճի հետ կապված։

Հիմի դուք ասում եք` եթե բարձրացնեք, էդ կանաչները կվերանան, էնտեղ կա, որ մինչեւ 2, 3, 5 կմ խորությամբ դա կա, որտեղ գրեթե 20-30 կմ խորությամբ էդ կա։ Պլյուս դրան՝ անցած տարի նույն դեպքը եղել է, անցած տարվա ինչ-որ փորձաքննություն կամ ինչ-որ բան արել են՝ ինչի՞ հետեւանքով էր դա եղել, որ Մելքումյանն ասում է` ուսումնասիրել ենք, անցած տարի էլի նման դեպք եղել է, էն մեր տղան էլ ջուր խմեց, թունավորվեց, հերոսի կոչում ստացավ։

Դրա համար` ուզում եմ ասել՝ էդ բարձրացնելն ուրիշ բան է նշանակում, ես էլ եմ շատ շրջել, էնտեղ Երկրապահի լագեր ունենք, գնացել եմ հենց էդ ափամերձը, հիմնականում դա անտառից է, որ մաքրում, անտառահատում չարեցին, լրիվ չմաքրեցին տարածքը, ինչ-որ տորֆի շերտ է առաջացել, դրանից  է դա լինում, թե չէ` ուրիշ բան չկա էդտեղ՝ թունավորում, չգիտեմ ինչ, եթե տենց լիներ, ձկներն էլ կսատկեին։ Շնորհակալություն։

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար։ Բարձրացումն այս պարագայում, քանակն էական ազդեցություն ունի որակի վրա, այսինքն, քանակն իրականում այդ սառը շերտի մասին, որի մասին խոսեցիք դա ապահովելու համար, դա ջրի տակ, ջրի տակի շերտն է, որը չի թողնում, որպեսզի բուսականությունն աճի, եւ լիճը ճահճային վիճակի գա։ Բայց մենք նաեւ ջրածածկման տարածքների ուսումնասիրությունն ենք արել, որովհետեւ տեղ կա, որ 5-10 սմ կարող է բարձրանալ, բայց ափը բավական առաջ գա։

Էս ուսումնասիրությունները ներկայումս իրականացվում են, անտառածածկ տարածքների մաքրման աշխատանքները պետք է իրականացվեն, բայց միեւնույն ժամանակ անտառատնկում պետք է իրականացվի, որովհետեւ հոսող ջրերը, անտառները, որ կան, նաեւ պահում են էդ նույն ֆոսֆորային նյութերը, այսպես ասած, որ չգան։ Տարբեր բաղադրիչների մասին կարող ենք խոսել, կեղտաջրերի, 2-րդ, 3-րդ, 4-րդ...

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Պրն Միքայելյան, արձագանքո՞ւմ եք, համեցեք։

Ս.ՄԻՔԱՅԵԼՅԱՆ

-Պատասխանեք:

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Բայց միանշանակ է, որ պետք է բարձրացվի, ուղղակի, մի թիվ եմ ուզում բերել. 1 սմ ջրի բարձրացումը մոտավորապես 13 մլն խմ է։ Հիմա որ մենք նախատեսում ենք կառուցել Վեդիի ջրամբար կամ Կապսի ջրամբար, 70-80 մլն եվրո փող ենք ծախսում ընդամենը 25-26 մլն խմ, այսինքն` Սեւանա լճի ջրի 2 սմ ամբարման եւ կուտակման համար։

Իսկ Սեւանա լիճը ջուր հավաքելու համար բնական բավական լավ ջրավազան է, եւ մենք ավելի ջուր ավելացնելով` նաեւ որակի հարց ենք լուծում, որովհետեւ եթե ճահճացման գործընթաց գնա, հետո ոչ ռեգրացիոն նպատակով է օգտագործվելու, ոչ ոռոգման, ոչ այլ նպատակներով։

1964 թվին առաջին անգամ կապտականաչ ջրիմուռներ եղել են, հետո պարբերաբար եղել են, բայց հիմա կլիման է փոխվում։ Հունիսն աշխարհում ամենաբարձր ջերմաստիճանով ամիսն է եղել` երբեւիցե աշխարհում գրանցված։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Պրն Գրիգորյան, ուզում եմ հիշեցնել, որ դուք, այնուամենայնիվ, եզրափակիչ ելույթի հնարավորություն եք ունենալու եւ կարող եք սպառիչ բոլոր հարցերին պատասխանել։ Օգտվելով նիստ վարողի իմ իրավունքից` երկու հարց կա, որ ես ուզում եմ ուղղել ձեզ։

Առաջինը. նախագծի ընդունումն ինչպիսի՞ ազդեցություն կունենա մեր բյուջեի վրա, եւ օրենքի նախագիծը, ըստ էության, մշակվել է 2019 թվականի հունվարին, եւ հանձնարարականը տրվել է տարածքային զարգացման եւ շրջակա միջավայրի նախարարության կողմից 2019 թվականի հունվարի 11-ի նիստում, երբ արձանագրությունն արդեն կազմված է եղել եւ պետք է ընթացք տրվեր։

Ես կուզենայի հասկանալ՝ ի՞նչն է պատճառը, որ նաեւ արտահերթ ռեժիմի հրատապությունը կարեւոր է այս նախագծի այն պարագայում, երբ 6 ամիս ժամանակ է անցել, եւ այս 6 ամիսների ընթացքում դուք կարող էիք ներկայացնել այս նախագիծը. սա էլ երկրորդ հարցը։ Շնորհակալություն։

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Երկրորդ հարցի հետ կապված՝ ընթացքում, եթե չեմ սխալվում, տեխնիկական խնդիր էր եղել` կոմունիկացիայի հետ կապված, իսկ ինչո՞ւ էր հրատապով. քանի որ նաեւ խոսքը վերաբերվում է տարբեր աշխատակիցների, նաեւ աշխատանքի կարգապահության վրա որոշակի ազդեցություն ունի, երբ մարդիկ ամիսներով չգիտեն, թե ո՞ր գերատեսչությունում են եւ ինչ փոփոխություններ են սպասվում, այդ պատճառով նպատակահարմար գտանք, որպեսզի եւ՛ այս հարցը հաշվի առնելով, եւ՛ հաշվի առնելով, որ այդ շրջակա միջավայրի միասնական մոնիթորինգի ստեղծումն օր առաջ կարեւոր, հրատապ հարց է, որպեսզի կարողանանք էդ գործառույթը պատշաճ իրականացնել։

Ներողություն եմ խնդրում, առաջին հարցը... Բյուջեի վրա ազդեցություն չի լինելու բացասական առումով, դեռ ավելին՝, մենք պայմանավորվել ենք մի քանի գործընկերների հետ, կախված պահանջվող ֆինանսավորման ծախսերից՝ 3-10 մլն դոլար դրամաշնորհի կարգի, մենք ենթադրում ենք, որ «Կանաչ կլիմայի հիմնադրամ»-ի հետ որոշակի գործընթաց կսկսենք, որպեսզի գումարներ ստանանք այդ տեխնիկական վերազինումն իրականացնելու համար։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Սուրեն Գրիգորյան։

Ս.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Պրն Գրիգորյան, ես նախորդ հարցի վերաբերյալ էի ուզում մի հարց տալ ձեզ, որովհետեւ վերջին ձեր մեկնաբանությունն իրականում տարակուսանք առաջացրեց։

Պրն Մարուքյանն ասում է` անտառապահների աշխատավարձը ցածր է, ենթադրվում է, որ, միգուցե, նաեւ որոշակի կոռուպցիոն ռիսկեր այստեղ կան, դուք ասում եք, որ նույն տրամաբանությամբ` դատավորները 500 հազարով ինչպե՞ս կարող են 15 մլրդ, հա՞, տուգանք կամ պատասխանատվության ենթարկել։ Հա, եթե տենց օրինակ էլ բերի, ճիշտ օրինակ կբերի, դրա համար մենք ասում ենք, որ պետք է դատավորների աշխատավարձերը բարձրացնել։

Հարցս հետեւյալն է. ի վերջո, դուք չե՞ք ընդունում, որ նման խնդիր կա եւ, երբ անձը ստանում է էդքան ցածր աշխատավարձ, հավանականությունը, որ ինքը կկարողանա կանխարգելել նման հանցագործությունները կամ արձանագրել, իրոք, ցածր է։ Միգուցե, դուք նկատի ունեիք, որ հիմա հնարավորություն չկա իրենց աշխատավարձը բարձրացնել, բայց մոդելային առումով, իրոք, ես կարծում եմ, որ պրն Մարուքյանի հարցը ճիշտ է բարձրացված։

Կուզեի` ավելի ճշգրտեք միգուցե ձեր դիրքորոշումը, որ հանկարծ թյուրըմբռնում չլինի, կամ, միգուցե, հաստատեք, որ հենց այդ նկատի ունեիք։

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն, հարցի համար։ Ես կարծում եմ, որ առաջին՝ անկախ աշխատավարձի չափից, յուրաքանչյուր աշխատող մարդ պարտավոր է իր աշխատանքային պարտականությունները պատշաճ կատարել։ Բայց, միեւնույն ժամանակ, համաձայն եմ, որ աշխատավարձերը պետք է բարձրացվի, քանի որ պատասխանատվության ծավալն էականորեն մեծ է, եւ աշխատանքի ծավալն էականորեն մեծ է, եւ այդ ուղղությամբ մենք քայլեր իրականացնում ենք։

Նշեցի, որ բնության հատուկ պահպանվող տարածքներում բարձրացվել է նաեւ ի հաշիվ մեր միջազգային գործընկերների, նմանատիպ աշխատանքներ պետք է իրականացնենք նաեւ «Հայանտառ»-ում։ Ես կարծում եմ, որ էդ 70 կամ 80 հազար դրամ աշխատավարձերը  բացարձակապես համապատասխան չեն այն աշխատանքի ծավալին, որը նրանք պետք է ստանան։ Եվ գիտեք, օրինակ՝ այս տարի առաջին անգամ մենք համազգեստի հարց լուծեցինք, որ երկար տարիներ չէր, արտահագուստ եւ այլն, դա պետք է արվի։ Բայց կապել նրա հետ, որ աշխատավարձը ցածր է, ուրեմն պետք է պարտականությունները լավ չանի, այդպիսի հարց չկա։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Արձագանքման համար՝ Սուրեն Գրիգորյան։

Ս.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Բնական է, որ ցանկացած անձ իր աշխատանքային պարտականությունները պետք է պատշաճ կատարի, բայց ես կարծում եմ, որ Կառավարությունը եւ մենք բոլորս պետք է ռեալ իրավիճակից ելնենք։

Եվ խոսքը չի գնում նրա մասին, որ մենք ընդունում ենք, որ եթե ցածր է աշխատավարձը, ապա նորմալ է, որ աշխատանքը վատ կատարվի, նման բան չկա։ Մեր ասածն ընդամենն այլ բան է, որ պետք է հասկանանք, որ եթե աշխատավարձը ցածր է, որոշակի արդյունքից ավելի արդյունք ակնկալելն ուղղակի միամտություն է։ Մենք կարող ենք անընդհատ ասել, որ անձը պարտավոր է, պետք է անի, բայց պետք է գնահատենք՝ ինչքանո՞վ է ռեալ, որ անձի կողմից նման աշխատանքը կկատարվի։

Ամեն դեպքում, շատ լավ եմ գնահատում, որ դուք էլ արձանագրեցիք, որ այդ աշխատանքին համարժեք աշխատավարձ այս պահին չի տրվում, եւ աշխատավարձի լուծման հարցը ձեր օրակարգում է։ Շնորհակալություն։

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Էդգար...

Է.ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ

-Էդգար Առաքելյան, շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Էդգար Առաքելյան, ես քարտուղարությանը երրորդ անգամ եմ ասում՝ ուշադիր լինեն կոճակներին։ Շնորհակալություն։

Է.ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ

-Պրն Գրիգորյան, քանի որ իմ պատրաստած հարցը` դրամաշնորհների հետ կապված, արդեն հնչեց, պատասխանը տվեցիք, ուզում եմ անդրադառնալ մեկ այլ հարցի` էլի թեմայի հետ կապ չունեցող։

Տեսեք, ժամանակ առ ժամանակ համացանցում հրապարակվում են տեսանյութեր եւ տեղեկատվություն այն մասին, որ այսինչ արգելոցում կամ այսինչ տարածքում հայտնաբերվել են Կարմիր գրքում գրանցված ինչ-որ կենդանիներ եւ, ըստ էության, սա կարող ենք դիտարկել որպես ուղերձ, որպես էստի համեցեք, որպես հրավեր որսորդներին, որ գան, էդ տարածքներում փորձեն էդ կենդանիներին գտնել եւ որսալ։

Չե՞ք կարծում, որ պետք է էս պրակտիկան... Նախ՝ ո՞վ է դա իրականացնում եւ ինչպե՞ս կարող ենք կանխել, էս պրակտիկան ընդհանրապես վերացնել, որպեսզի էդ ռիսկերն էլ չեզոքացվեն։ Շնորհակալություն։

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Շատ կարեւոր հարց եք տալիս, ես նշեմ, որ մենք մեր գործընկերների հետ մշակել ենք Կարմիր գրքի հեռախոսային հավելվածը, սակայն այդ կոնկրետ վայրերն էականորեն շեղումով են տրված, ինչպես միջազգային պրակտիկայում է ընդունված։

Արգելոցի կամ արգելավայրի տարածքի հետ կապված` մենք տեղեկատվություն տալիս ենք, եթե ինչ-որ կենդանիների ֆոտոնկարահանում է լինում զուտ նաեւ հասարակական էդ տեղեկատվության բարձրացման համար, հստակ տեղամասեր չեն նշվում սովորաբար, մեկ անգամ սխալմունք էր եղել, նշվել էր։ Բայց ձեզ հետ համաձայն եմ, որ որեւէ հետաքրքրություն ներկայացնող կենդանիների հետ կապված հստակ կոորդինատներ պետք չի նշել, բայց, միեւնույն ժամանակ, որսորդության հետ կապված իրավահարաբերություններն ամբողջությամբ վերանայման կարիք ունեն, որովհետեւ այն, ինչ մինչեւ հիմա որսորդության կամ որսի կարգավորման տակ իրականացվել է Հայաստանում, էական առնչություն չունի աշխարհում որսի գործընթացների հետ։ Դա մեծ իրավական փաթեթ է, որն այս պահին նույնպես մշակվում է։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Պրն Առաքելյան, արձագանքո՞ւմ եք:

Է.ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ

-Ես, ուղղակի, փորձում եմ հասկանալ, թե ի՞նչ գործառույթ ենք մենք կատարում` էդ տեղեկատվությունը հանրության համար ապահովելով կամ բաց դարձնելով։ Եթե ընդամենն ուրախալի ինչ-որ նորություն է, որ այ, տեսեք՝ Հայաստանում եւս մեկ առանձնյակ գտանք, Կարմիր գրքում գրանցված էսինչ կենդանատեսակի, ապա կարծում եմ, մեր հանրությունն առանց էդ ուրախալի լուրի ու էդ բերկրանքի էլ շատ լավ կարող է ապրել, եթե հաշվի ենք առնում էն ռիսկերը, որ դրանից բխում են։

Այսինքն, միգուցե, վերանայենք մենք էս պրակտիկան, նորից կրկնում եմ իմ առաջարկը։ Շնորհակալություն։

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Ենթադրում եմ, որ խոսքը գնում է կոնկրետ կենդանատեսակի` կոնկրետ արգելոցում գտնվելու մասին։ Դա. ընդհանուր, կարող ենք քննարկել այդ մասին, բայց կարծում եմ, գիտեք, որ նաեւ տարին ընձառյուծի տարի է հայտարարված եւ նաեւ էդ հանրային իրազեկման միջոցառումները, այս փոփոխություններն ուղղված են նրան, որպեսզի հասարակությունն ինքը նույնպես տեղեկացված լինի եւ պահանջատեր լինի, որովհետեւ հասարակության յուրաքանչյուր անդամ, ըստ էության, պատասխանատվություն ունի` շրջակա միջավայրի հետ կապված։

Իսկ որսորդների հետ կապված՝ այստեղ մի քանի նոր կարգավորումներ կլինեն` նաեւ կապված՝ ինչը կարող է առգրավել, դա միգուցե նաեւ մեքենաները ներառի եւ այլն, եւ կարծում եմ` կարգավորումները կբերեն նրան, որ ապօրինի որսի մասին մարդիկ, ուղղակի, պետք է մոռանան։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Պրն նախարար, հարցերը սպառվեցին, դուք կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։ Հարակից զեկուցող՝ տարածքային կառավարման, տեղական ինքնակառավարման, գյուղատնտեսության եւ բնապահպանության հարցերի մշտական հանձնաժողովի ներկայացուցիչ Տաթեւիկ Գասպարյան։

Տիկին Գասպարյան, համեցեք։

Տ.ԳԱՍՊԱՐՅԱՆ

-Հարգելի փոխնախագահ, հարգելի գործընկերներ, քննարկվում է ՀՀ Կառավարության կողմից օրենսդրական նախաձեռնության կարգով ներկայացված «Կառավարության կառուցվածքի եւ գործունեության մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություն եւ լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը։

Նախագծով առաջարկվում է «Կառավարության կառուցվածքի եւ գործունեության մասին» ՀՀ օրենքով արտակարգ իրավիճակների նախարարությանը վերապահված հիդրոօդերեւութաբանական երեւույթների ռեժիմային ու հատուկ դիտարկումների, ուսումնասիրությունների եւ կանխատեսումների իրականացման ապահովման, մթնոլորտային երեւույթների վրա ակտիվ ներգործության աշխատանքների համակարգման ոլորտում Կառավարության քաղաքականության մշակման ու իրականացման լիազորությունը վերապահել շրջակա միջավայրի նախարարությանը։

Նախագծի ընդունումը, նախ եւ առաջ, կապահովի շրջակա միջավայրի մոնիթորինգի միասնական ու ժամանակակից համակարգերի ներդրում, որը հիմք կհանդիսանա ամբողջ շրջակա միջավայրին վերաբերող ոլորտների քաղաքականության մշակման եւ իրականացման համար։

Նախագիծը ենթարկվել է իրավական եւ տնտեսագիտական փորձաքննության, ըստ որոնց՝ այն համապատասխանում է ՀՀ Սահմանադրության պահանջներին եւ տնտեսագիտական հիմնախնդիրներ չի պարունակում։

Անհրաժեշտ է նշել նաեւ, որ նախագծի ընդունման դեպքում պետական բյուջեի ծախսերի ավելացում կամ եկամուտների էական նվազեցում չի նախատեսվում։

Սույն նախագիծը հանգամանորեն քննարկվել է տարածքային կառավարման, տեղական ինքնակառավարման, գյուղատնտեսության եւ բնապահպանության հարցերի մշտական հանձնաժողովում, որից հետո այս նախագծին տրվել է դրական եզրակացություն։

Հաշվի առնելով վերոբերյալ դրույթները` կոչ եմ անում կողմ քվեարկել այս նախագծին։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Շնորհակալություն, տիկին Գասպարյան։ Քանի որ սահմանված ժամանակը սպառվել է, ցավոք, ձեզ հարցեր չեն լինելու։ Մտքերի փոխանակության համար՝ հերթագրում։ Հերթագրվել է 3 պատգամավոր։ Միքայել Մելքումյան։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, ես ընդամենը, պրն նախարար, երկու ուղղության վրա ձեր ուշադրությունը հրավիրեմ. առաջինը, այնուամենայնիվ, ձեր եզրափակիչ ելույթում ուզում եմ ավելի մանրամասն ներկայացնեիք՝ այն, որ եղել է ԱԻՆ-ում` հիդրոմետը, հետո մի մասը` գյուղնախարարությունում, մյուսը՝ նախկին բնապահպանության նախարարությունում, էստեղ խնդիր կա՞ էդ բնօգտագործողի եւ բնապահպանի հարաբերությունների հստակեցման մասով։

Այսինքն, հիշում եք՝ ժամանակին «Հայանտառ»-ը եղել էր գյուղնախարարությունում, հետո գնաց, չէ՞, որովհետեւ ընդերք օգտագործողը կամ բնապահպանությունը, բնօգտագործումը պետք է տարանջատվեն, չեն կարող նույն մարմնում լինել. սա` մեկ։

Երկրորդը. երեւի, ես ասացի, տենց հպանցիկ անցանք տեղեկատվության հավաստիության մասով։ Ընդունենք, պարզ եմ ասում, Հրազդան գետը, որ Սեւանից ջուրը հոսում է, էսօր միջազգային էներգետիկ կորպորացիան գտնվում է «Ռուսգիդրո»-ի բալանսում, հա՞, սկզբից մեկն էր՝ էդ կասկադն էր, հետո «Ռուսգիդրո»-ն է հիմա։ Հիմա ինչ-որ տարբեր բաներ են գնում էդ վաճառքի մասին, լավ, էդ թողենք մի կողմ, էդ ջրի մակարդակը, որ հոսում է, ո՞վ է սահմանում, թե ինչքան է հոսում եւ դրա հավաստիությունն ինչքա՞ն է։ Ես խնդրում եմ պարզ դրա մասին, սա ամենակարեւոր կետն է, այսինքն, ամենակարեւոր ռիսկերն էդտեղ են, որովհետեւ դուք ասացիք` 1 սմ Սեւանի ջրի իջեցումը կամ ավելացումը 13 մլն խմ է, չէ՞։

Բա ջրի ավելի թողնելը Սեւանից կոնկրետ ժամկետում ի՞նչ ծավալի էլեկտրաէներգիա է ավելի արտադրվում եւ էդ փաստացի ցուցանիշի ոչ հավաստի լինելը, թեկուզ մի փոքր շեղումով, ինչի՞ է բերում։ Այսինքն, չէ՞ որ, եթե ավելի հոսքով եւ արագությամբ ջուր է գնում, ավելի էլեկտրաէներգիա է արտադրվում, ո՞վ է էդ թիվը տալիս, թե ինչքան է էդ թիվը եւ ինչքանո՞վ է համապատասխանում։ Դուք ասում եք` ինչ-որ ցուցիչներ կան-չկան, դրանց ով է հետեւում, դրա պատասխանատվությունը ոնց է, դրա ժամկետայնությունը ոնց է։ Էստեղ մեծ ռիսկ եմ ես տեսնում, խնդրում եմ պարզաբանել այս հարցը: Այսքանը։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Ընդմիջում կես ժամ։


Ժամը 12:00

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ է ՀՀ ԱԺ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՏԵՂԱԿԱԼ ՎԱՀԵ ԷՆՖԻԱՋՅԱՆԸ
 
 

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հարգելի պատգամավորներ, մենք շարունակում  ենք մեր աշխատանքները, եւ հաջորդ ելույթի իրավունքը պատկանում է Լիլիթ Ստեփանյանին։ Համեցեք։

Լ.ՍՏԵՓԱՆՅԱՆ

-Հարգելի նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, աշխարհում տեղի ունեցող կլիմայական փոփոխությունները եւ դրանց հետեւանքով առաջացող բնապահպանական խնդիրները կարող են եւ փոխում են անգամ պետությունների քաղաքական օրակարգերը, փոփոխության ենթարկում առաջնահերթությունները` հստակ եւ հրատապ պահանջելով գործողությունների մասնագիտական եւ փորձագիտական մշակված պլան։ Այս համատեքստում ցանկանում եմ խոսել մի քանի թեմայի մասին, որոնք իրենց վրա են սեւեռել ողջ հասարակության ուշադրությունը։ Մասնավորապես, կցանկանամ խոսել անտառահատումների վերաբերյալ, այս խնդիրը, կարծես թե, լուծման կարոտ ամենակարեւոր ոլորտներից  մեկն է, սակայն ձեռքբերումներն այնքան էլ շոշափելի չեն՝ չնայած իրականացված եւ իրականացվող օրենսդրական եւ վարչական փոփոխություններին։ Մասնավորապես՝ կցանկանամ վերահսկողության այլ մեխանիզմների մասին դրոններով կամ այլընտրանքային այլ ծառայությունների միջոցով, որոնք հնարավորություն կտան ավելի տարածական եւ ավելի մասշտաբային դարձնել այս ողջ գործառույթը։ Երբ հերթական անգամ ԶԼՄ-ներով տեղեկանում ենք անտառահատումների մասին, ապա, կարծես թե, պատասխանատվությունը որեւէ մեկը չի փորձում ստանձնել, եւ դրա մասին տեղյակ չեն ո՛չ համայնքապետը, ո՛չ գյուղապետը, ո՛չ անտառապահը, սակայն կործանված եւ տապալված հաստաբուն ծառերը, այնուամենայնիվ, թափթփված են։

Հաճախ խոսում են անտառահատման իրականացման մասին առողջացման նպատակով եւ, պրն Գրիգորյան, խնդրում եմ ինձ ասեք, թե ի՞նչ է նշանակում առողջացման նպատակով անտառահատումներ եւ արդյո՞ք այս առողջացումն ինչ-որ կերպ սահմանված է օրենքում։

Երկրորդ խնդիրը, որի մասին խոսեց իմ գործընկեր պրն Առաքելյանը, հատուկենտ եւ Կարմիր գրքում ներառված կենդանիների եւ բուսական աշխարհի մասին հանրային լրատվությունն է, հանրային ինֆորմացիան է։ Ցանկանում եմ, որ ինչ-որ կերպ նաեւ կանխարգելենք սա, որովհետեւ հերթական անգամ, երբ մեզ պատկան մարմիններն ուրախացնում են հովազի կամ բեզուարյան այծերի մասին, հասարակության մեծ մասը, իհարկե, ուրախանում է, սակայն մյուսները սա ընկալում են որպես մեսիջ, եւ հաշվի առնելով ցածր աշխատավարձը, որոնք ստանում են պահակներն այս խնդիրները լուծելու մասին, ես չեմ բացառում նաեւ որոշակի կոռուպցիոն ռիսկերի հնարավոր տարբերակները։ Այստեղ խոսքն ավելի շատ պահակի արժեհամակարգի մասին է եւ այն մասին է, թե նա ինչ սրտացավությամբ է վերաբերվում թե՛ կենդանիներին եւ թե՛ այն տարածքին, որը վերապահված է իր հսկողությանը։

Կառավարության կառուցվածքի փոփոխության հետ կապված` կցանկանամ, պրն Գրիգորյան, որպեսզի դուք ավելի հստակ ասեք, թե ինչ մեխանիզմներ եւ ինչ պլանային գործողություններ եք իրականացրել` թրթուրների հետ կապված, որի մասին մենք քիչ առաջ խոսեցինք եւ, որի հետ կապված` ես ահազանգել եմ նախարարություն։ Այնուամենայնիվ, թրթուրների գրոհը կասեցնելու համար պետք է ձե՞ր նախարարությունը պատասխանատվություն կրի, թե՞ արտակարգ իրավիճակների նախարարությունը։

Եվ վերջում կարճ կխոսեմ Սեւանի մասին, որպեսզի շատ չմանրամասնեմ եւ չխորանամ` այն բոլոր խնդիրների հետ կապված, որոնց մասին խոսեցին իմ գործընկերները, պարզապես կցանկանամ ելույթս ավարտել մի հայտնի աֆորիզմով. մենք այս աշխարհը նվեր չենք ստացել մեր ծնողներից, այլ պարտք ենք վերցրել մեր երեխաներից, հետեւաբար՝ Սեւանով հպարտանալուց եւ Սեւանում հանգստանալուց զատ, պետք է անմիջական պատասխանատվություն կրել նաեւ այն ազգային հարստությունների մասին, որոնք անմիջապես մերն են եւ որոնց համար պատասխանատու ենք անձամբ մենք։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հովհաննես Հովհաննիսյան։

Հ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, ճիշտն ասած՝ չէի նախատեսել ելույթ ունենալ, բայց, քանի որ պրն նախարարը նշեց ջրի հետ կապված խնդիրների մասին, նաեւ նշեց Կապսի ջրամբարի մասին եւ ջրամբարների մասին, մի երկու բառ` այս առումով։

Մեկ անգամ եւս ասել եմ, որ այստեղ հանդիպում ունեցանք Ջրային կոմիտեի նախագահի հետ, եւ նշվեց 100 մլն դոլար վարկի մասին, որը չի օգտագործվել։ Նաեւ տեղյակ եմ, որ KFW բանկով մենք ունենք 200 մլն եվրոյի վարկի պարտավորություն, որը եւս չի օգտագործվում, եւ այդ վարկային միջոցների տոկոսները պտտվում են, եւ օր առաջ պետք է այդ գումարները ծախսվեն, եւ այդ գումարը ներարկվի տնտեսության մեջ, որովհետեւ եթե այդ գումարը չներարկվի տնտեսության մեջ, պետությունը ոչ միայն վնասներ է կրում, կրկնակի վնասներ է կրում եւ՛ տոկոսների տեսքով, եւ՛ գումարի չօգտագործման տեսքով։

Դրա համար, պրն նախարար, ես գիտեմ, որ դա ուղղակի ձեր գերատեսչության իրավասության ներքո չի, տարածքային կառավարման նախարարության ներքո է, բայց խնդրում եմ հետեւողական լինել այս հարցին, քանի որ, գիտեք, նույն Կապսի ջրամբարը, տարիներ շարունակ արդեն ձգվում է այդ հարցը, այնքան է ձգվել այդ հարցը, որ հարեւան երկրում՝ Թուրքիայում արդեն զուգահեռաբար երկու, թե երեք անգամ մեծ ջրամբար է  կառուցում, որն Ախուրյանի ջրերը կենտրոնացնելու է էնտեղ։ Եվ դա մեր երկրի ռազմավարական նշանակություն ունեցող թիվ 1 խնդիրներից է, չեմ վարանի ասել։ Եվ կարծում եմ` օր առաջ եւ գիտեմ, որ պետք է այդ տենդերները հայտարարվեն, հաղթողները որոշվեն եւ շինարարությունը սկսվի։ Նաեւ Գյումրի, Վանաձորի հետ կապված նույն խնդիրները կան։ Մենք պատրաստվում ենք նոր ստեղծված քննիչ հանձնաժողովում այդ բոլոր հարցերին ուշադրություն դարձնել եւ փորձել այդ հարցերը վեր հանել։

Ես եւս մեկ անգամ կոչ եմ անում եւ խնդրում եմ Կառավարությանը՝ այս հարցերին ուշադիր լինել, վարկային միջոցները, որոնք կան, ներարկել տնտեսության մեջ եւ նպատակային ծախսել այդ միջոցները։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Մտքերի փոխանակությունն ավարտվեց, անցնում ենք եզրափակիչ ելույթներին։ Տիկին Գասպարյան, եզրափակիչ ելույթի անհրաժեշտություն չե՞ք տեսնում։ Պրն Գրիգորյա՞ն, համեցեք։

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ուղղակի, մի քանի հարցերի փորձեմ պատասխանել։ Ջրի բացթողնման հետ կապված` կարող եմ ասել, որ ջուրը Սեւանից բաց է թողնվում ըստ ոռոգման պահանջի եւ ոչ ըստ էլեկտրաէներգիայի պահանջի։

Եվ նաեւ, քանի որ Սեւանից շատ խոսեցինք այսօր, նաեւ նշեմ, որ այսօր Սեւանի մակարդակը 1 սմ-ով ավելի է անցյալ տարի էսօրվանից, այսինքն, արդեն այսօր դրական հաշվեկշիռ ունենք։

Ձեր հարցերին անդրադառնալով՝ անտառների առողջացման մասով, ենթադրում եմ, խոսքը գնում է տարբեր տիպի սանիտարական, լուսավորության կամ խնամքին, հատումներին, դա անտառի առողջացման, այսպես ասած՝ որպես անտառ, անտառագիտություն եւ անտառի կառավարում է, եւ որոշ դեպքերում այդ աշխատանքները պետք է իրականացվեն անտառի որակի եւ անտառի կարողությունների, այսպես ասած, բարձրացման նպատակով։ Օրինակ՝ նույն Սեւանի ավազանում տնկված արհեստական տնկարկները հիմա, եթե նայեք այդ խտությունը, որ այնտեղ կա, 1 հեկտարի վրա մի քանի անգամ գերազանցող բոլոր չափերը, այնտեղ պետք է նոսրացում իրականացվի, որպեսզի անտառը կարողանա ավելի արդյունավետ շնչել, այսպես ասած։

Վնասատուների դեմ պայքարում մենք ունեինք գործառույթ, սակայն մի քանի անգամ հայտարարված մրցույթը չի կայացել, քանի որ առաջարկներ չեն եղել։ Այստեղ օդային փոխադրամիջոցի խնդիր կա, մինչեւ այս տարի իրականացվել է, բայց այս տարի այդ փոխադրամիջոցն էլ օգտագործվելու ժամանակ չունի։  Նաեւ պրն Հովհաննիսյանի KFW-ի վարկային միջոցների հետ կապված` ուղղակի նշեմ, որ այդ վարկային միջոցները մեր գերատեսչության հետ չեն առնչվում, բայց հստակ նպատակով տրված միջոցներ են, եթե տրված լինեին էլեկտրագծի կառուցման համար, ապա Կառավարության հնարավորությունները փոխել եւ դա ներարկել, օրինակ՝ բիզնեսի ոլորտ... Այո։

Այսքանը, շնորհակալություն։ Պրն նախարար, ես այդ մասին խոսում էի, բայց դուք զրուցում էիք, չլսեցիք։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Պրն նախարար, ժամանակը սպառվեց, հարցի քննարկումը` եւս, դուք կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։

Հարգելի պատգամավորներ, քննարկում ենք Կառավարության կողմից ներկայացված «Մարդու իրավունքների Եվրոպական դատարանում ՀՀ ներկայացուցչի մասին» եւ կից ներկայացված օրենքների նախագծերի փաթեթն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։

Հիմնական զեկուցող՝ ՀՀ արդարադատության նախարարի առաջին տեղակալ Արտակ Ասատրյան։

Ա.ԱՍԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։Հարգարժան փոխխոսնակ, հարգելի խորհրդարան, ձեր քննարկմանն եմ ներկայացնում «Մարդու իրավունքների Եվրոպական դատարանում ՀՀ Կառավարության ներկայացուցչի մասին» ՀՀ օրենքի նախագիծը` հարակից օրենքների նախագծերի փաթեթով։ Կարճ անդրադառնամ այն նախապատմությանը, թե ինչո՞ւ է անհրաժեշտություն առաջացել այս օրենքների նախագծերի փաթեթը ներկայացնել։

Ուրեմն, 2001 թվականից Եվրոպայի Խորհրդի անդամ դառնալուց հետո, այնուհետեւ 2002 թվականին Եվրոպական կոնվենցիան վավերացնելուց հետո խնդիր էր առաջացել պատշաճ կերպով ապահովել ՀՀ Կառավարության շահերը Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանում։ Եվ 2003 թվականի դեկտեմբերին Կառավարությունն ընդունեց լիազոր ներկայացուցչի մասին որոշումը, այնուհետեւ 2017 թվականին փոփոխություններ եղան, ընդունվեց նոր որոշում, եւ պատկերն ինչպիսի՞ն էր. տարիների ընթացքում լիազոր ներկայացուցիչը համատեղությամբ պաշտոնավարել էր մի շարք աշխատանքներում` փաստացի համատեղելով նաեւ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանում ներկայացուցչի պաշտոնը եւ, ի պաշտոնե, նաեւ արդարադատության նախարարի համապատասխան տեղակալը համակարգում էր այն աշխատանքները, որն իրականացվում էր արդարադատության նախարարության Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի հետ կապերի վարչության միջոցով, որը կոչված էր աջակցել լիազոր ներկայացուցչին՝ իր գործառույթների իրականացման հարցում։

Տարիների ընթացքում, ինչպես փորձը ցույց տվեց եւ դա կանխատեսելի էր, Եվրոպական դատարանում ավելացավ ՀՀ-ի դեմ ներկայացվող գանգատների թիվը, եւ նաեւ վերջին տարիներին Եվրոպական դատարանը, ներդնելով աշխատանքային նոր մեթոդներ, պարզեցված վարույթների շրջանակներում արագացրել է կոմունիկացիաները ՀՀ Կառավարության հետ։

Ներկայումս գիտեք, որ լիազոր ներկայացուցչի գործառույթներն իրականացնում է վարչապետի խորհրդականը, ով նաեւ համատեղության կարգով Կառավարության ներկայացուցիչն է Եվրոպական դատարանում։ Եվ այս պահին մենք խնդիր ունենք այն առումով, որ բավարար հստակությամբ ամրագրված չեն լիազոր ներկայացուցչի եւ նախարարության համապատասխան ստորաբաժանման հետ շփումները, եւ սրա արդյունքում որոշակի խնդիրներ են առաջանում։ Բացի էդ, պետք է ասեմ, որ Կառավարության այսօրվա 577  որոշումը, որը կարգավորում է այս հարաբերությունները, բավական աղքատիկ կարգավորումներ է պարունակում, եւ՛ ներկայացուցչի կարգավիճակի, եւ՛ շփումների հետ կապված` մի շարք խնդիրներ կան, որոնք առավել մանրամասն եւ համապարփակ կարգավորումների անհրաժեշտություն ունեն։

Ահա այս անհրաժեշտությունից ելնելով` առաջարկում ենք վարչապետի աշխատակազմում ստեղծել համապատասխան վարչական պաշտոն լիազոր ներկայացուցչի մասով եւ վերջինիս աջակցող գրասենյակ՝ օրենքով նախատեսված իր լիազորությունների իրականացմանն օժանդակելու համար։

Բացի էդ, օրենքով նախատեսում ենք այն հիմնական ուղղությունները, որոնցով պետք է զբաղվի լիազոր ներկայացուցիչը, այդ թվում՝ շահերի ներկայացման ուղղությամբ, վճիռների կատարման ուղղությամբ, ՀՀ իրավական համակարգում կամ պրակտիկայում եվրոպական չափանիշների ներդրման ուղղությամբ եւ նաեւ օրենքով նախատեսված մի շարք այլ լիազորությունների ուղղությամբ։

Ներկայացված են լիազոր ներկայացուցչին ներկայացվող պահանջները, կարգավիճակը, գրասենյակի կարգավիճակը, ներկայացուցչին փոխարինելու ընթացակարգերը, շահերի բախման դեպքում ինչպե՞ս է դա լինելու եւ, ընդհանրապես, այն կարգավորումները, որոնք այսօրվա Կառավարության որոշումը, կարծես թե, չէր կարգավորում։

Այս հիմնավորմամբ նպատակահարմար է գտնվել այս օրենքի նախագծով համապարփակ կարգավորել Մարդու իրավունքների Եվրոպական դատարանում ՀՀ շահերի ներկայացման գործընթացը, որը ներկայացվել է ձեր քննարկմանը։ Խնդրում եմ հավանության արժանացնել, կարծես թե, այսքանը բավարար էր ելույթի համար, մնացածը, եթե հարցեր կլինեն, կարող եմ պատասխանել։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հիմնական զեկուցողին հարցերով դիմելու համար՝ հերթագրում։ Հերթագրվել է 7 պատգամավոր։ Թագուհի Թովմասյան։

Թ.ԹՈՎՄԱՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն փոխնախարար, ես ուզում եմ հետաքրքրվել՝ այս օրինագիծը որքանո՞վ կնպաստի այսօր ունեցած իրավիճակի վրա, մասնավորապես, որ նախորդ իշխանությունների օրոք տեղի ունեցած մի շարք դատավարությունների մասով մենք այսօր կրում ենք պարտություններ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարաններում եւ, ըստ էության, չունենք պատասխանատվություն։

Ինձ հետաքրքրում է նաեւ ձեր կարծիքը Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանում պարտված գործերի մասով դերակատարություն ունեցած չինովնիկների պատասխանատվության մասով. արդյո՞ք մենք պետք է, սկսած ներքին օղակներից, վերջացրած ընդհուպ մինչեւ դատավոր, պատասխանատվության ենթարկենք։

Ա.ԱՍԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար։ Տիկին Թովմասյան, բավական հետաքրքիր հարց եք բարձրացնում, որը բազմաշերտ է իր բովանդակության մեջ եւ պետք է ասել, որ այդ պատասխանատվության ենթարկելու ընթացակարգերն այսօր «Դատական օրենսգիրք» ՀՀ սահմանադրական օրենքը պարունակում է։

Եվ ինչ վերաբերում է այդ ստորին օղակներից մինչեւ վերին օղակները պատասխանատվության ենթարկելուն, պետք է ասեմ, որ Եվրոպական դատարանը եւ ընդհանրապես այս գործընթացները, եթե իրենց համալիր կարգավորումների մեջ տեսնում ենք, պետությունը հնարավորություն ունի իր դատական համակարգի միջոցով կանխարգելելու այն խնդիրները, որոնք վաղը, մյուս օրը հայտնվում են Եվրոպական դատարանի օրակարգում։ Այստեղ պետք է հաշվի առնել, թե այն, թեկուզ վարչական սխալները, որոնք տեղի են ունեցել եւ հետագայում հայտնվել են  դատական վերահսկողության տիրույթում՝ որքանո՞վ են ճիշտ լուծումներ ստացել եւ արդյո՞ք առաջին ատյանի, դրանից հետո վերաքննիչ կամ վճռաբեկ ատյաններում խնդիրը պատշաճ որակով չի քննարկվել։

Ինչ վերաբերում է խնդիրներին, ասեմ, որ ոչ միայն ՀՀ-ն, այլ նաեւ բազմաթիվ երկրներ այս խնդիրն ունեն, շատ երկրներից բազմաթիվ...

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Պրն Ասատրյան, ներողություն, որ ընդհատում եմ, թույլ տանք, թող արձագանքի, մենք ժամանակի խնդիր ունենք, որպեսզի հնարավորություն ունենան նաեւ բոլոր պատգամավորներն իրենց հարցերը հղել, հետո էլի կշարունակեք։

Տիկին Թովմասյան, համեցեք։

Թ.ԹՈՎՄԱՍՅԱՆ

-Պրն փոխնախարար, հասկանալի է, որ սխալներից որեւէ մեկն ապահովագրված չէ եւ, բնականաբար, պարտություններն անխուսափելի են, ինչպես աշխարհի մյուս երկրների, այնպես էլ Հայաստանի համար։ Բայց, գոնե այդ դինամիկան նվազեցնելու նպատակ ուներ հարցադրումս, մասնավորապես, որ մեր սոցիալապես ոչ այդքան բարվոք վիճակում գտնվող երկրի ոչ այնքան հարուստ բյուջեն պարբերաբար Եվրոդատարանում հաղթած, հա՞, այսպես ասեմ չակերտավոր, ՀՀ-ին հաղթած քաղաքացիներին փոխհատուցումներ է անում։ Շնորհակալություն։

Ա.ԱՍԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Բնականաբար, խախտումների համար որոշակի արդարացի փոխհատուցում Եվրոպական դատարանը, այնուամենայնիվ, սահմանում է։

Ինչ վերաբերում է դրանց փոխհատուցումներին, բնականաբար, եթե պետությունը սխալվել է, պետք է համապատասխան փոխհատուցումները տրամադրի յուրաքանչյուր դեպքում՝ կապված խախտման ծանրությունից եւ մասշտաբներից։

Ինչ վերաբերում է կանխարգելման որոշակի մեխանիզմներին, այո, դրանք կան ու ճիշտն ասած, դրանք նախկինում էլ, ներկայումս էլ եղել են։ Մասնավորապես, խոսքը վերաբերում է բարեկամական կարգավորումներին, որպեսզի խնդիրը չհասնի վճռի, եւ մենք դրա արդյունքում ունենանք համապատասխան փոխհատուցումներ, ուղղակի ասեմ, դրանք մեծամասամբ տեսանելի չեն, որովհետեւ Եվրոպական դատարանի եւ նրա կանոնակարգի համաձայն` այդ հաշտության բանակցությունները խիստ գաղտնի ռեժիմով են իրականացվում, եւ որեւէ մեկն իրավունք չունի դրանք բացահայտել։ Բացահայտման դեպքում համապատասխան իրավական բացասական հետեւանքներն առաջանում են։

Իսկ ինչ վերաբերում է կանխարգելմանը, այս օրենքը նա այդ մեխանիզմները ներդնում է, որպեսզի հնարավորինս դիագնոստիկ կանխարգելիչ մեխանիզմներով մենք կարողանանք հասնել նրան, որպեսզի խնդիրը չհասնի հետագայում Եվրոպական դատարան։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հովհաննես Հովհաննիսյան։

Հ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ինձ հետաքրքրում է՝ որքա՞ն է այսօր ՄԻԵԴ-ում գտնվող գործերի գումարային հնարավոր փոխհատուցման ծավալը, այսինքն`, այն հնարավոր չափը, որ ՀՀ-ն կարող է փոխհատուցել։ Եվ ո՞ր գործերով են հիմնականում դրանք գնում, այսինքն` գույքի հետ կապված հարցերում՝ Արամի փողոց, Բյուզանդի փողո՞ց, թե՞ հիմնական գերակշիռ այլ գործերն են կազմում։ Շնորհակալություն։

Ա.ԱՍԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Հովհաննիսյան, ուրեմն տեսեք, ես նախ՝ ընդհանուր ներկայացնեմ, թե ինչ փոխհատուցում ենք տվել Եվրոպական դատարանում. այս պահի դրությամբ ունենք ՀՀ-ի վերաբերյալ 111 գործով վճիռներ, որոնցից 107-ով Եվրոպական դատարանն առնվազն 1 խախտում արձանագրել է, 4-ով որեւէ խախտում չի արձանագրվել ու պլյուս նաեւ՝ որոշակի չափով չնչին թեպետ, բայց դրանք կան, բանակցությունների արդյունքում հաշտություններ են կնքվել։

Այս պահի դրությամբ ՀՀ-ը Եվրոդատարանում կայացված վճիռների հիման վրա հատուցել է մոտավորապես մլն 360 հազար եվրոյի չափով գումար։ Ընդհանուր առմամբ, ՀՀ-ից պահանջվել է 21,5 մլնի կարգի գումար, բայց Կառավարության առարկությունների արդյունքում դրանց, այսպես ասած՝ չափը նվազեցվել, դարձվել է մլն 360 հազար, ընդհանուր, այս 111 նյութերի կոնտեքստում եմ ասում՝ ընդհանուր։

Իսկ ինչ վերաբերում է ապագայում կայացվելիք, դրանք իհարկե, խիստ հարաբերական են, այս պահին նման թիվ հնչեցնել հնարավոր չէ, ընթացքում, հետագայում, մենք պարբերաբար այդ թվերը հրապարակում ենք, կարող եք արդարադատության նախարարության կայքում դրանց հետեւել։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Պրն Հովհաննիսյան, արձագանքման անհրաժեշտություն տեսնո՞ւմ եք։

Հ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Նախ` հետաքրքիր է՝ կա՞ նման ստատիստիկա, թե ենթադրենք, որեւէ դատավորի կայացրած վճիռներն են հիմնականում, ասենք, մի քանի հոգու կայացրած վճիռներն են, որոնք Հայաստանին վնաս են պատճառում, թե՞ նման ստատիստիկա չկա։ Եվ արդյո՞ք նախատեսվում է հետագայում որոշակի պատասխանատվություն այդ կայացրած որոշումների համար, որոնք բերում են պետության կողմից փաստորեն փոխհատուցման։

Ա.ԱՍԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ուրեմն, տեսեք, մենք չունենք այնպիսի մի պատկեր, որ Եվրոպական դատարանում կոնկրետ ֆիքսված պարբերաբար կամ կրկնվող ինչ-որ դեպքեր լինեն, որ այ, տեսեք՝ կոնկրետ այս դատավորի կայացրած վճիռները հետագայում հայտնվում են Եվրոպական դատարանում, եւ ընդդեմ Հայաստանի վճիռներ են կայացվում: Ոչ, նաեւ էստեղ պետք է հասկանալ, թե Եվրոդատարանում կայացրած վճիռների պատճառները որոնք են եղել։ Երբեմն որեւէ ձեւով հնարավոր չէ դատավորին մեղադրել, որովհետեւ այդ վճիռների, այսպես ասած՝ ծագման պատճառը եղել են օրենսդրական թերի կարգավորումները, որոնք, օրինակ՝ դատավորը կիրառել է, եւ խնդիրը հասել է Եվրոպական դատարան։

Էստեղ պետք է հասկանանք, թե դատավորն ի՞նչ դիտավորություն է ունեցել, այսպես ասած, անձի իրավունքների խախտման կոնտեքստում եւ դրա արդյունքում քննարկել՝ արդյո՞ք այն կոպիտ դիտավորությունը կար կամ խախտումը, որի արդյունքում կարելի էր ներկայացնել համապատասխան կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու միջնորդություն, ինչը պարբերաբար քննարկվում է եւ մեր հսկողության տակ է գտնվում։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Սարգիս Խանդանյան։

Ս.ԽԱՆԴԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Ասատրյան, օրենքի նախագծի վերաբերյալ բովանդակային շատ հարցեր տալ չեմ կարող, որովհետեւ ժամանակը բավականին կարճ է եղել` այն ուսումնասիրելու, եւ հարցս հենց դրան էլ վերաբերում է. ո՞րն է այս հրատապության պատճառը, որ օրենքի նախագիծը քննարկում ենք արտահերթ նստաշրջանի ընթացքում, այն էլ` 24-ժամյա ռեժիմով, եւ որքանո՞վ է նպատակահարմար նոր օրենքը քննարկել այս ռեժիմով, ինստիտուտի մասին, վերաբերյալ նոր օրենքը։ Շնորհակալություն։

Ա.ԱՍԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Խանդանյան, ուրեմն, տեսեք, էս օրենքը Կառավարության նիստում հավանության արժանանալուց հետո, ճանաչվել է նաեւ անհետաձգելի։ Եվ ես արդեն ասեցի, որ այդ պարզեցված վարույթների ներդրման արդյունքում գնալով ավելանում է էն ծանրաբեռնվածությունը, որը ներկայացուցչին աջակցող ստորաբաժանումն իր վրա տանում է։

Եվ պետք է ասեմ, որ բացի Եվրոդատարանում գործերի վարումից եւ նախագծեր պատրաստելուց, այդ ստորաբաժանումը նաեւ համակարգում եւ իրականացնում է մեր արդարադատության նախարարության առջեւ դրված մի շարք կանոնադրական խնդիրներ, եւ սրա արդյունքում տուժում է եւ՛ նախարարության, եւ՛ Եվրոպական դատարանի աշխատանքների պատշաճ համակարգումը։ Ահա սա է եղել պատճառը, որ մենք ցանկանում ենք հնարավորինս արագ լուծում տալ վարչապետի աշխատակազմում գրասենյակի տեսքով ստեղծել այս ստորաբաժանումը, որը միմիայն կզբաղվի Եվրոպական դատարանի հետ կապված աշխատանքներով եւ հնարավորինս կկենտրոնանա միայն այդ աշխատանքների վրա: Սա է եղել պատճառը, այսինքն` մեր նպատակը՝ օր առաջ հնարավորինս լավ ներկայացուցչություն ապահովել. սա է եղել ընդհանուր տրամաբանությունը, որն արտահերթով ներկայացվել է ձեր քննարկմանը։

Ինչպես արդեն ասեցի՝ նաեւ անհետաձգելի է ճանաչվել, բայց նաեւ տեղյակ եմ, որ...

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Պրն Ասատրյան, թույլ տանք արձագանքի պրն Խանդանյանը, դուք շարունակեք։

Ս.ԽԱՆԴԱՆՅԱՆ

-Նպատակը, իհարկե, շատ կարեւոր է եւ լավն է, այնուամենայնիվ, եթե հնարավորություն կա երկրորդ ընթերցումը կազմակերպել աշնանային նստաշրջանի ընթացքում եւ էս գործող իրավակարգավորումներով 2 ամիս էլ դիմանալ, լավ կլինի, որ պատգամավորները ժամանակ ունենան դրա համար։ Շնորհակալություն։

Ա.ԱՍԱՏՐՅԱՆ

-Պրն Խանդանյան, ճիշտն ասած, այսօրվա պետաիրավական հանձնաժողովի նիստում քննարկվել է նախագիծը, որոշակի առաջարկություններ, նաեւ աշխատանքային քննարկում երեկ ենք ունեցել, քննարկումներ եղել են, այնպես չի, որ այդ հնարավորությունը չի եղել։

Ես, նաեւ կիսատ մնաց, ասեմ, որ օրենքների փաթեթը հունիսի 18-ին ներկայացվել է ԱԺ եւ, կարծես, գրավոր որեւէ առաջարկություն մենք չենք ստացել` այս փաթեթի հետ կապված։

Իսկ ինչ վերաբերվում է հետագա քննարկումներին, մենք կարող ենք առաջինից երկրորդ ընթերցման շրջանակներում ցանկացած ձեր առաջարկությունը նստել, համատեղ քննարկել, փոփոխություններն անհրաժեշտության դեպքում կանենք։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Արուսյակ Ջուլհակյան։

Ա.ՋՈՒԼՀԱԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Ասատրյան, 2 հարց ունեմ` կապված նախագծի հետ։

Առաջին հարցս վերաբերվում է նախագծի 4-րդ հոդվածին, մասնավորապես ՄԻԵԴ-ում Հայաստանի ներկայացուցչին ներկայացվող պահանջներին։ Էստեղ նշված են մի շարք պահանջներ, որոնց պետք է ներկայացուցչի թեկնածուն բավարարի, բայց ոչինչ չկա նշված` ստաժի հետ կապված։ Արդյո՞ք չեք կարծում, որ այս պաշտոնում աշխատելու համար որոշակի մասնագիտական ստաժ է անհրաժեշտ ներկայացուցչի համար. սա` առաջին հարցս։

Եվ երկրորդ հարցս վերաբերում է անցումային դրույթներին, էնտեղ նշված է, որ ներկայացուցիչը նշանակվում է այս օրենքի ընդունումից, ուժի մեջ մտնելուց հետո 10-օրյա ժամկետում, սակայն նշված է, որ ներկայացուցչի գրասենյակի աշխատանքների կարգը 1 տարվա ընթացքում Կառավարության որոշմամբ է սահմանվելու։ Ուզում եմ նշեք՝ արդյո՞ք սա` էս ժամկետների մեծ տարբերությունը խնդիր չի կարող առաջացնել` ներկայացուցչի բնականոն աշխատանքի, գործունեության հետ կապված։ Շնորհակալություն։

Ա.ԱՍԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Նախ՝ առաջին հարցին անդրադառնամ. ստաժի հետ կապված` մենք հատուկ որեւէ ստաժի չափանիշ չենք դրել։ Այսօր նաեւ պրն Պետրոսյանի հետ հանձնաժողովում քննարկում էինք էս հարցերը, նվազագույն պահանջների սահմանումը, բնականաբար, նպատակ է հետապնդել հնարավորինս ճկուն հնարավորություններ տալ հետագայում որոշումներ կայացնելու համար` թեկնածուի հետ կապված։

Սա է եղել ամբողջ տրամաբանությունը, որ շատ չենք բարդացրել։ Բնականաբար, անցած տարիների փորձն էլ ցույց է տալիս, որ շատ, էսպես ասած, պատահական մարդու դժվար թե վարչապետը նշանակի այդ պատասխանատու պաշտոնում։ Իհարկե, գնահատելով, այո, անցած ճանապարհը, փորձը, կրթությունը, լեզուների իմացությունը, համապատասխան օրենսդրության իմացությունը, ինչը նորմալ է։ Դրա համար չենք ուզեցել էստեղ շատ ծանրաբեռնել, որպեսզի ավելի մեծ հնարավորություններ թողնենք որոշումների կայացման փուլում։

Ինչ վերաբերում է հետագայում որոշումների կայացմանը, ասեմ ձեզ, որ այդ նախագծերն արդեն իսկ պատրաստվում են, մենք 1 տարի ժամկետ ենք ֆիքսել, բայց հնարավորինս արագ, այսպես ասած, անելու ենք։ Եվ, նկատի ունեցեք, որ այս անցումային շրջանում նախարարության համապատասխան ստորաբաժանումն աջակցելու է լիազոր ներկայացուցչին իր ֆունկցիաների իրականացման հարցում։ Այսինքն` որեւէ վակուում այս առումով չի նախատեսվում, եւ չունենք այստեղ որեւէ խնդիր, սպառնալիք չկա, նենց որ, հանգիստ եղեք։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Արձագանքման անհրաժեշտություն տեսնո՞ւմ եք։

Ա.ՋՈՒԼՀԱԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Շատ լավ է, որ նաեւ նշեցիք նախարարության համապատասխան ստորաբաժանման մասին, ես մեկ այլ հարց ունեմ նաեւ սրա հետ կապված. խնդրում եմ ասեք՝ արդյոք այս գրասենյակի հետ կապված` ստեղծվելո՞ւ է, նախատեսվո՞ւմ է ստեղծել նոր աշխատատեղեր, թե՞ նախարարության համապատասխան ստորաբաժանումն է իրականացնելու հենց էդ գրասենյակի գործառույթները։ Շնորհակալություն։

Ա.ԱՍԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ինչ վերաբերվում է հաստիքներին, ապա ասեմ, որ նախարարության այդ հաստիքների բազայի վրա է տեղափոխում իրականացվելու եւ նոր հաստիքներ, որպես այդպիսին, էսօր պետության բյուջեն չենք ծանրաբեռնելու ավելորդ ծախսերով` այս գրասենյակի ստեղծման համար։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Եվ վերջին հարցի իրավունքը՝ Եղիշե Սողոմոնյան։

Ե.ՍՈՂՈՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, հարցս հնչեց, բայց ավելի մանրամասնեցնեմ. այսինքն` հասկանում ենք, որ էս օրենքի նախագիծը պետական բյուջեից լրացուցիչ գումարներ չի հատկացնելու, այսինքն` մեր եղած գումարների շրջանակում ենք էս խնդիրը լուծելու։

Մի հարց էս պարագայում. նախատեսվում է, որ ներկայացուցչի աշխատավարձը լինելու է բազային աշխատավարձի 10,5-ապատիկը, դա կազմում է վճարվելիք մոտ 500 հազար դրամ աշխատավարձ։ Ի՞նչ եք կարծում, էդ աշխատավարձը բավարա՞ր է էդ աշխատանքը կատարելու համար։

Ա.ԱՍԱՏՐՅԱՆ

-Գիտե՞ք, եթե իմ սուբյեկտիվ կարծիքն եք հարցնում, ես կասեի՝ ոչ, բավարար չէ, բայց այս հարցի կարգավորումները տալիս մենք առաջնորդվել ենք «Պետական ծառայողների վարձատրության մասին» օրենքի ընդհանուր կարգավորումներով եւ փորձել ենք համանման կարգավիճակ եւ ծանրաբեռնվածություն ունեցող պաշտոնատար անձանց սանդղակների մեջ տեղավորվել։ Բայց, նորից եմ ասում, եթե իմ կարծիքն եք հարցնում, ցանկալի կլիներ ավելի բարձր, որպեսզի որեւէ սոցիալական խնդիր չլիներ, եւ այդ պատասխանատու աշխատող ծառայողը կոնկրետ հենց կենտրոնանար միայն իր բուն աշխատանքային պարտականությունների մեջ։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Պրն Սողոմոնյան, արձագանքո՞ւմ եք: Շատ լավ։ Պրն Ասատրյան, դուք կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։ Հարակից զեկուցող՝ պետական-իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Սուրեն Գրիգորյան։ Համեցեք։

Ս.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ըստ էության, շատ բան չկա ավելացնելու, գլխավոր շեշտադրումը, որը պետք է դրվի, իմ կարծիքով, այն է, որ ըստ էության, մենք արձանագրում ենք, որ մինչ այժմ Կառավարության ներկայացուցիչը Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանում կատարել է, ըստ էության, կոպիտ ասած, համատեղությամբ աշխատանք։

Հաշվի առնելով այդ աշխատանքների ծավալը եւ այն, որ դրանք ենթադրում են, էսպես ասած՝ full-time ներգրավվածություն, ուստի այս գրասենյակի ստեղծումը, դրա աշխատակազմի եւ գրասենյակի ստեղծումը, կարծում եմ, առավել կնպաստի այս ոլորտում մեր ներկայացուցչությունն այդ ատյանում պատշաճ ապահովելու համար։ Եվ, քանի որ դեռ ժամանակ ունեմ, անդրադառնամ նաեւ մի փոքր Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանների վճիռների հիման վրա դատավորներին պատասխանատվության ենթարկելու հարցին։

Մենք, ըստ էության, արդեն առիթ ունեցել ենք սրա մասին խոսել ԱԺ-ում եւ, ոնց որ թե, գլխավորապես այն դիրքորոշումն է, աշխարհի փորձն էլ ուսումնասիրելով, որ այս վճիռներն ինքնին հիմք չեն կարող հանդիսանալ` միանգամից պատասխանատվության ենթարկելու, եւ պրն Ասատրյանը շատ ճիշտ նշեց, որ դրա պատճառը կարող են լինել, օրինակ` թերի ընդունված օրենսդրական կարգավորումները։ Այսինքն` եթե մենք էս դիրքորոշումը որդեգրենք, պետք է նաեւ համաձայնություն տանք, ըստ էության, որ մենք բոլորս հնարավոր է, որ նաեւ պատասխանատվություն կրենք։ Բայց քանի որ շատ դեպքերում, իրոք, օբյեկտիվ կարող է լինել մեր պետական օրենսդրությանը համապատասխան ընդունված վճիռ, բայց դա Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանում խախտում ֆիքսվի, ուստի այս վճիռները պետք է ոչ թե ինքնին, դա իմ անձնական կարծիքն է այս պահի դրությամբ, որ ոչ թե ինքնին պատասխանատվության հիմք հանդիսանան, այլ հիմք հանդիսանան` վարույթ հարուցելու, եւ արդեն գնահատական տրվի կոնկրետ դեպքում՝ խախտման արձանագրման պատճառը դատավորի կամ այլ մարմնի թերացո՞ւմն է, թե օբյեկտիվ որոշակի հանգամանքներ կան։ Շնորհակալություն, եթե հարցեր կան, սիրով կպատասխանեմ։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Պրն Գրիգորյան, ժամանակը սպառվել է, հարցեր չեն լինելու, դուք կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։ Մտքերի փոխանակության համար հերթագրում։

Հերթագրվել է 4 պատգամավոր։

Նաիրա Զոհրաբյան։

Ն.ԶՈՀՐԱԲՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի գործընկերներ, շատ կարեւոր հարց ենք քննարկում, որովհետեւ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանում Հայաստանի ներկայացուցչից շատ բան է կախված։ Ինձ մտահոգում է, ինչպես նաեւ ես միանում եմ էստեղ տիկին Ջուլհակյանին, փորձառության վերաբերյալ որեւէ դրույթի չամրագրումը։

Գիտե՞ք, էդ օտար լեզուն օտար լեզվի իմացությունը մի սարքեք կոսմիկական բացառիկ առաքելություն։ Բնականաբար, ՄԻԵԴ-ի ներկայացուցիչը պիտի օտար լեզու իմանա, բայց մարդը կարող է մինչեւ 25 տարեկան իրենց տան թախտին նստած լինել, իմանալ օտար լեզու եւ էնտեղից միանգամից տեղափոխվել ՄԻԵԴ՝ չունենալով որեւէ փորձառություն։ Ցավոք սրտի, վերջին շրջանում մենք բազմաթիվ այդպիսի դեպքեր տեսել ենք, ասենք, կներեք, պամպերսի առաքիչը կարող է բավականին լուրջ պաշտոն զբաղեցնել, ես որեւէ բան չունեմ առաքիչների հանդեպ՝ մեծագույն հարգանք ունենալով իրենց մասնագիտության, իրենց արած գործի հանդեպ, բայց ես նորից կրկնում եմ, որ նման պատասխանատու պաշտոնում պիտի ունենալ առնվազն լրջագույն անցած ուղի, գոնե որոշակի փորձառություն, որովհետեւ անընդհատ շեշտել, որ մենք ամրագրել ենք օտար լեզվի իմացություն, մի սարքեք անգլերենի, ֆրանսերենի կամ գերմաներենի իմացությունն աստվածաշնչյան բացառիկ մի հատ առաքելություն, որով  օժտված են որոշ ընտրյալներ։ Այսօր ՀՀ բոլոր երիտասարդները, գրեթե 90%-ը, հրաշալի տիրապետում է օտար լեզուների, բայց դա բացարձակ պայման չէ, որպեսզի նրանք նաեւ օրենսդրության որոշակի բազայի տիրապետելով` իրենց տնից, իրենց տան թախտից ուղիղ անցում կատարեն Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան։

Եվ հետո, Կառավարության հարգարժան ներկայացուցիչ, շատ լավ է, որ ֆիքսել եք ՀՀ քաղաքացի, բայց ես կուզենայի, որ դրա դիմաց, անպայման, ֆիքսվեր՝ բացառապես ՀՀ քաղաքացի, երկքաղաքացիության հնարավոր տարբերակը մենք էստեղ բացառեինք։ Շնորհակալ եմ։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Գեւորգ Պետրոսյան։

Գ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի գործընկերներ, առավոտյան մենք հանձնաժողովի նիստի ընթացքում էլի քննարկեցինք, ես էնտեղ նաեւ որոշակի նկատառումներ էի արտահայտել էդ ենթակայության, որ ցանկալի կլիներ, որ դա ոչ թե աշխատակազմի կառուցվածքում լիներ, այլ գոնե, վարչապետին անմիջականորեն կից, առընթեր, բայց, ժամանակի խնայողության նկատառումով, ես էլ եմ ուզում անդրադառնալ էդ հիմնական մտահոգությանը։ Ընկերներ, էդ պահանջները, որ դրված են, ես հանձնաժողովի նիստում էլ ասեցի, էսօր իրավագիտության ֆակուլտետը միջին առաջադիմությամբ ավարտած ցանկացած ուսանող բավարարում է արդեն, բա աշխատանքային ստա՞ժը։

Տեսեք, հարգելի փոխնախարար, դուք ասում եք, թե ենթադրվում է, որ վարչապետն այդպիսի նշանակման չի գնա։ Էստեղ վերանանք` վարչապետն ով է, անձերից վերանանք, հիմա կարող է` էս վարչապետը չգնա, մի ուրիշ վարչապետ գնա։ Էն ժամանակ, երբ դեսպանների վերաբերյալ չափանիշներն օրենսդրորեն ամրագրված չէին, դեսպաններ էին նշանակվում մարդիկ, որոնք դիվանագիտական աշխատանքի հետ էնքան ընդհանրություն ունեին, ինչքան ես, ասենք, տիեզերագնացության կամ քվանտային մեխանիկայի։

Հիմա մենք ինչո՞ւ օրենքով չենք բացառում դա` հույսներս դնելով վարչապետի կամ ապագա վարչապետի բարի կամքի վրա։ Եկեք մենք օրենսդրորեն, իսկապես, հաշվի առնելով, որ շատ լուրջ կարգավիճակ հայցող անձի մասին է խոսքը, եկեք սահմանենք մատչելի պահանջներ։ Օրինակ՝ մենք հիմա խմբակցությունով մտադիր ենք էդ առաջարկություններն այսօր արդեն գրավոր ներկայացնել, հարգելի պրն Ասատրյան, որ, ասենք, օրինակ՝ առնվազն 5 տարվա մասնագիտական աշխատանքային ստաժ ունենա, էլի որոշ խստացում լինի, տարիքը` գոնե 30 տարեկան։ Եկեք համաձայնեք, որ 25 տարեկանն ինչքան էլ լավ սովորած լինի, ինչքան էլ իսկապես բարձր տեսական  գիտելիքներ հավաքած լինի, բուհում ձեռք բերած լինի, այնուամենայնիվ, նրա տարիների կենսափորձը եւ այն էլ աշխատանքային փորձի բացակայության հանգամանքն ուղղակի չեն կարող նրան թույլ տալ ՀՀ-ը Եվրոպական դատարանում պատշաճ ներկայացնել։

Խնդրում եմ իսկապես հասկանալ, որ շատ կարեւոր կարգավիճակի հետ գործ ունենք եւ փորձենք Հայաստանը ներկայացնողի կարգավիճակն էնքան խստացնել, որ ամեն մեկը չկարողանա հավակնել ՀՀ-ն այդ կարեւոր ատյանում ներկայացնելու համար։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Տարոն Սիմոնյան։

Տ.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Ես էսօր պետաիրավական հանձնաժողովում չհասցրեցի հարցադրումներ իրականացնել` էս հարցի հետ կապված, ուղղակի մեկ-երկու նկատառում կուզենամ, որ բոլորս հաշվի առնենք։ Ես նշեմ, որ Կառավարության ներկայացուցիչը Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանում այսօր ՀՀ-ի այն բացառիկ լավ կադրերից է, որ իրականում այսօրվա Կառավարությունը նշանակել է, եւ դրա համար ես ողջունում եմ մեր Կառավարության այս որոշումը եւ հույս ունեմ, որ նաեւ այս տրամաբանությունը նաեւ հետագայում կպահպանվի։

Մի կարեւոր նկատառում, պարզապես, կուզենայի, որ պրն Ասատրյանն իր պատասխանի մեջ դրան անդրադառնա. աշխարհում եվրոպական գրեթե բոլոր պետությունները, նաեւ Միացյալ Նահանգներն է էս առումով էդ  պրակտիկան ձեւավորել, որ առաջացող եւ բարդացող հարաբերություններին զուգահեռ, այսինքն` երբ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի կամ Մարդու իրավունքների միջամերիկյան դատարանի պրակտիկան է զարգանում, կամ այլ-այլ դատական պրակտիկաներ են զարգանում, առաջանում է անհրաժեշտություն, որ առանձին խումբ մարդիկ զբաղվեն դրա հետ կապված խնդիրների լուծմամբ։ Եվ բոլոր պետությունները, ըստ էության, իրենց Կառավարությունների ներսում արդեն իրավական հարցերով զբաղվող գերատեսչության ներսում են զարգացնում այն մարմինը, որն այդ պրակտիկան պետք է զարգացնի, եւ շատերը չեն հանում, օրինակ՝ արդարադատության նախարարությունից կամ իրավական հարցերով զբաղվող այլ նախարարություններից եւ Կառավարությանը կամ վարչապետին կից մարմին ձեւավորում։

Այ, ինչո՞ւ ընտրվեց էս մոդելը, եթե քաղաքակիրթ աշխարհն ինչ-որ առումով գնում է այլ տարբերակով եւ զարգացող, բարդացող հարաբերություններին զուգահեռ` կոնսոլիդացնում է գործադիր իշխանության` կոնկրետ գերատեսչությունում առկա եւ նման հարցերով զբաղվող վարչության կամ ներկայացուցչի հնարավորությունները։ Կարելի էր արդարադատության նախարարության կազմում այս կառույցը զարգացնել բարձր չափանիշներով եւ այլն, նաեւ հնարավորությունները կատարելագործել, քան թե, էսպես, անընդհատ հանել, Կառավարության կամ վարչապետին կից մարմին ձեւավորել, որովհետեւ եթե էս միտումը, շարունակվի, վաղ թե ուշ, կարող ենք նաեւ Դատական ակտերի հարկադիր կատարման ծառայությունը հանել, վարչապետին կից դարձնել, քրեակատարողական հիմնարկները հանել, վարչապետին կից դարձնել եւ էսպես շարունակ։ Եվ ամբողջ կառավարման համակարգային կառուցվածքային իմաստով մենք խնդիր կունենանք։

Ես կուզենայի, որ սրան անդրադառնաք ձեր պատասխանում։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Սուրեն Գրիգորյան... Շատ լավ, մտքերի փոխանակությունն ավարտվեց։ Պրն Գրիգորյան, եզրափակիչ ելույթներին ենք անցնում, համեցեք կենտրոնական ամբիոնի մոտ։

Ս.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Ես, ըստ էության, անդրադառնամ ստաժի մասով. իրականում ես ստաժին դեմ չեմ, կարելի է, առավել եւս, որ առաջարկ է ներկայացվել, ու կքննարկենք, բայց մի բան հաշվի առեք, էլի, էս պահի դրությամբ կարգավորվող ակտ կա, որը Կառավարության որոշում է, եթե չեմ սխալվում, որով այս պահին կարգավորվում է, եւ այնտեղ նույն պահանջներն են դրված։ Մինչ այժմ մենք ունեցել ենք երկու ներկայացուցիչ՝ պրն Գեւորգ Կոստանյանը, էս պահին` պրն Եղիշե Կիրակոսյանը, եւ կարծում եմ, որ ոչ առաջինի, ոչ երկրորդի առնվազն մասնագիտական ունակությունների մասով կասկածներ տենց առանձնապես չեն հնչել։ Եվ ուզում եմ ասել՝ մենք գործ ունենք մի իրավիճակի հետ, որ ունենք էս նույն կարգավորումը, բայց, ոնց որ թե, մինչեւ այժմ էդ խնդիրը չի առաջացել։ Եվ ես չեմ տեսնում ինչ-որ ռիսկեր, որ հետագայում կարող է առաջանալ, բայց ասում եմ, այնուամենայնիվ, կարող ենք այդ մասով քննարկում անցկացնել։

Տիկին Զոհրաբյան, գիտեք ձեզ ինչ մեծ հարգանքով եմ վերաբերվում, բայց օտար լեզուների մասը, նախ` առաջինը՝ ես չեմ լսել, որ հակադրվի ստաժի պահին, այսինքն` ոչ մեկը ոնց որ թե չի ասել, որ եթե օտար լեզուն ներառված է, ուրեմն էլ ստաժի ներառման անհրաժեշտություն չկա։ Իսկ երկրորդը՝ իրականում անգլերեն կամ ֆրանսերեն նախատեսելը պատահական չէ, որովհետեւ բոլորս գիտենք, որ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանում էդ երկու լեզուներով է, որ բոլոր վճիռները, որոշումները, այսինքն, գրվում են, դրա համար էլ հենց այդ լեզուների պահանջն է դրված։

Նենց որ, ստաժի մասով կարող ենք քննարկել, բայց, ընդհանուր, ես կարող եմ ասել, որ իմ կարճ քաղաքական գործունեության ընթացքում տեսել եմ բազմաթիվ դեպքեր, որ իմ համոզմամբ` շատ լավ մասնագետներ, որոնք կարող էին համապատասխանել այս կամ այն պաշտոնին, ստաժի պահանջներին չեն բավարարել, բայց ոնց որ տենց շատ չեմ տեսել, որ էդ ստաժի պահանջը նախատեսելը կանխի ինչ-որ շատ կատաստրոֆիկ վատ նշանակումներ, էլի։ Եկեք էս էլ հաշվի առնենք, որովհետեւ միշտ պետք է հաշվի առնենք, որ ստաժը, որը գրված է օրենքում, դրանից բացի, փաստացի միշտ ավելի բարձր չափանիշներ կիրառվում են կամ ենթադրվում է, որ պետք է կիրառվեն օրվա իշխանությունների կողմից։ Այսինքն` եթե նշված է 25 տարի եւ օտար լեզվի իմացություն, դժվար է պատկերացնել, որ ներկայիս վարչապետը կամ այլ վարչապետ, ցանկացած անձ, ով կղեկավարվի երկրի շահով, կասի՝ դե, լավ, էս երկուսին ենք մենակ նայում, մնացած հանգամանքները հաշվի չենք առնում։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Պրն Ասատրյան, եզրափակիչ ելույթի անհրաժեշտություն կա՞: Համեցեք։

Ա.ԱՍԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ես կարճ անդրադառնամ դիտարկումներին, որոնք հնչեցին։

Նախ, տիկին Զոհրաբյան, ձեր ասած ստաժի հետ կապված` ուրեմն, տեսեք, ես ասեցի, որ 2003 թվականի դեկտեմբերից մենք ունեցել ենք Կառավարության համապատասխան որոշում, որը կարգավորել է այս ոլորտի հետ կապված որոշակի հարաբերություններ, իհարկե, բնականաբար, ոչ այն խորությամբ, ինչ առաջարկում է այս օրենքի նախագիծը։ Եվ 17-51 որոշումը 2003 թվականի եւ 2017 թվականի 577 որոշումը չեն նախատեսել, չեն ամրագրել որեւէ ստաժի կամ աշխատանքային փորձի պահանջներ։ Սա, միեւնույն ժամանակ պետք է ասեմ, որ անցնող 16 տարիների ընթացքում որեւէ ձեւով բացասական չի անդրադարձել այս ոլորտում եւ կարող ենք ասել, որ պատահական մարդիկ չեն նշանակվել ՄԻԵԴ-ում Կառավարության լիազոր ներկայացուցիչներ։

Ընդունում եմ, ձեր առաջարկն ընդունում եմ, բայց մի քիչ քիչ հավանական է պրակտիկայում, որ կարող է Կառավարությունը կամ վարչապետը լիազորել պատահական մարդու, այդպիսի պատասխանատու աշխատանքը պատվիրակել մի մարդու, որը ստաժի հետ կապված, այսպես ասած, խնդիրներ ունի կամ չգիտեմ, ինչ-որ տարիքի հետ կապված։ Ես առաջարկում եմ ձեր գրավոր առաջարկները ստանալուց հետո, այո, մենք կքննարկենք դա սիրով եւ պատրաստ ենք որոշակի փոփոխությունների, էստեղ սկզբունքային բան ես չեմ տեսնում։

Պրն Սիմոնյանի հետ կապված հարցադրումների կամ դիտարկման, թե ինչո՞ւ իրավական գերատեսչություններից դուրս տանում ենք կոնցեպտն այն ուղղությամբ, որ վարչապետի աշխատակազմում. պրն Սիմոնյան, պետք է ասեմ, որ Եվրոպայի Խորհրդի փորձի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ յուրաքանչյուր երկիր ինքն է ընտրում իր սեփական մոդելը, թե որ կառույցում պետք է ստեղծվի այս գերատեսչությունը կամ պաշտոնը։ Մի մասը դա ստեղծել է արդարադատության նախարարությունում, մի մասը դա ստեղծել է արտաքին գործերի նախարարությունում, որոշ մասը՝ նախագահի աշխատակազմում, մի շարք երկրներ, նաեւ բերեմ Բոսնիայի եւ Հերցոգովինայի օրինակը, որ այդ կառույցը ստեղծված է, արդարադատության նախարարությունից դուրս մեկ այլ նախարարություն ունեն՝ մարդու իրավունքների պաշտպանության նախարարություն, եւ ինքնավար մարմնի կարգավիճակով գործում է էդ նախարարության կառուցվածքում։

Այս մոդելի ընտրության հարցում մենք առաջնորդվել ենք այն իրողությամբ, որ վարչապետի աշխատակազմում սրա ստեղծումը եւ այսպես ասած՝ հետագա պաշտոնավարումը եւ՛ ներկայացուցչի, եւ՛ գրասենյակի աշխատանքներն առավել մեծ եւ ճկուն հնարավորություններ կտան համակարգել պետական տարբեր ոլորտների մարմինների հետ աշխատանքը, որովհետեւ ինքն իրականում շատ բազմաշերտ է, եւ ես, ճիշտն ասած, չէի ուզենա էստեղ զուգահեռներ տանել ձեր ասած՝ ԴԱՀԿ ծառայությունը վաղը կարող է գնալ...  Չէ, էստեղ որոշակի սպեցիֆիկա կա, եւ մենք այդ սպեցիֆիկան հաշվի առնելով` առաջարկել ենք այս մոդելը։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Ասատրյան, դուք կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։ Հարցի քննարկումն ավարտվեց։

Հարգելի պատգամավորներ, քննարկում ենք Կառավարության կողմից ներկայացված «Պետական գույքի մասնավորեցման 2017-2020 թվականների ծրագրի կատարման 2018 թվականի տարեկան հաշվետվությունը հաստատելու մասին» օրենքի նախագիծը երկրորդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը։ Հիմնական զեկուցող՝ պետական գույքի կառավարման կոմիտեի նախագահ Նարեկ Բաբայան։ Պրն Բաբայան, համեցեք։

Ն.ԲԱԲԱՅԱՆ

-ԱԺ հարգարժան փոխնախագահ, հարգելի պատգամավորներ, ներկայացված նախագծով առաջարկվում է հաստատել պետական գույքի մասնավորեցման 2017-20 թվականների ծրագրի կատարման 2018 թվականի տարեկան հաշվետվությունը։

Հաշվետվությունն ընդգրկում է 2018 օրացուցային տարվա ընթացքում իրականացված մասնավորեցման եւ լուծարման գործընթացների, գործարքների մասնավորեցումից ստացված բյուջետային մուտքերի մասին տեղեկությունները, ինչպես նաեւ մասնավորեցման արդյունքները՝ ըստ առանձին ընկերություններում կատարված ներդրումների, ստեղծված աշխատատեղերի եւ իրականացված մյուս սոցիալական ծրագրերի։

Հաշվետու ժամանակաշրջանում մասնավորեցվել է ուղղակի ձեւով 3 օբյեկտ՝ «Գեոէկոնոմիկա» ՓԲԸ-ը, «Դիլիջան մանկական հակատուբերկուլյոզային առողջարան» ՓԲԸ-ը, Տաշիրի կինոցանցի գույքը։ Աճուրդով մասնավորեցվել է 2 օբյեկտ՝ «Վարդենիսի ստոմատոլոգիական պոլիկլինիկա» ՓԲԸ-ը, «Երառ սպասարկում» ՓԲԸ-ը։ Հաշվետու ժամանակաշրջանում մասնավորեցումից ստացված միջոցները կազմել են 213 մլն 229 հազար դրամ, որից ՀՀ պետական բյուջեի սեփականաշնորհման հաշվին մուտքագրվել է 166 մլն 671 հազար դրամ, 46 մլն 558 հազար դրամ փոխանցվել է համայնքների բյուջեներ։

Հաշվետվությունում արտացոլված է նաեւ մասնավորեցման գործարքների արդյունքում նոր սեփականատերերի կողմից ստանձնած պարտավորությունների եւ դրանց կատարման վերաբերյալ տեղեկատվությունը, այդ թվում՝ ներդրումային սոցիալական եւ այլն, որոնք ստանձնել է թվով 8 գնորդ, որոնցից 3 գնորդի կողմից նախատեսված ներդրումային սոցիալական երաշխիքները եւ 1 գնորդի կողմից ստանձնված պրոֆիլի պահպանման պարտավորությունները հաշվետվությունը ներկայացնելու դրությամբ չեն կատարվել։ Հաշվետվությունում արտացոլված են նաեւ լուծարման գործընթացի եւ դրա արդյունքում մարված պարտավորությունների վերաբերյալ տեղեկություններ։

Հաշվետու ժամանակահատվածում լուծարման գործընթացում գտնված 7 առեւտրային կազմակերպություններից 3-ում կազմակերպության լուծարման գործընթացն ավարտվել է, լուծարման գործընթացի արդյունքում արվել է շուրջ 14 մլն 188 հազար դրամ կրեդիտորական պարտք, որից ՀՀ պետական բյուջե` 3 մլն 916 հազար դրամ, համայնքային բյուջե՝ 649 հազար դրամ, աշխատավարձի գծով՝ 7 մլն 364 հազար դրամ։

Թերեւս այսքանը, խնդրում եմ հավանության արժանացնել ներկայացված նախագիծը։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Բաբայան, քանի որ գրավոր առաջարկներ չեն եղել, հարցեր չեն լինելու, դուք կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։

Հարակից զեկուցող՝ տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Արգիշտի Մեխակյան։

Ա.ՄԵԽԱԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի նախագահող, սիրելի գործընկերներ, առաջինից երկրորդ ընթերցման ընթացքում հաշվետվության վերաբերյալ որեւէ առաջարկներ չեն եղել, էսպես, մանրամասն ներկայացրեց հիմնական զեկուցողը: Ավելացնելու բան չունեմ։ Կոչ եմ անում երկրորդ ընթերցմամբ կողմ քվեարկել նույնպես։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Շնորհակալություն, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։ Մտքերի փոխանակության համար հերթագրում։ Հարգելի ընկերներ, խնդրում եմ դահլիճում պահպանել աշխատանքային մթնոլորտը։

Հերթագրված պատգամավորներ չկան, անցնում ենք եզրափակիչ ելույթներին։ Պրն Մեխակյան, եզրափակիչ ելույթի անհրաժեշտություն չե՞ք տեսնում։ Պրն Բաբայան, եզրափակիչ ելույթի անհրաժեշտություն տեսնո՞ւմ եք: Շնորհակալություն։ Հարցի քննարկումն ավարտվեց։

Քննարկում ենք Կառավարության կողմից ներկայացված «Պետական տուրքի մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը երկրորդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը։ Հիմնական զեկուցող՝ ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարի տեղակալ Ավագ Ավանեսյան։ Համեցեք։

Ա.ԱՎԱՆԵՍՅԱՆ

-Հարգելի նախագահող, մեծարգո պատգամավորներ, ձեր ուշադրությանն է ներկայացվում «Պետական տուրքի մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին» ՀՀ օրենքի նախագիծը։ Երեւի, ես սկզբից ներկայացնեմ, թե առաջինից երկրորդ ընթերցում ինչ է փոփոխվել` հետագայում նաեւ՝ անդրադառնալով նաեւ ընդհանուր նախագծի նպատակներին։

Առաջինից երկրորդ ընթերցում փոփոխվել է փաստացի 2 կետ, կետ 1-ը վերաբերում է պետական տուրքի չափին, պետական տուրքի չափը 80-ապատիկից բազային տուրքի չափով իջնում է 60-ապատիկի` բազային տուրքի չափով։

Եվ երկրորդ փոփոխությունն ուժի մեջ մտնելու ժամկետն է, օրենքն ուժի մեջ է մտնելու պաշտոնական հրապարակման օրվան հաջորդող 10-րդ օրվա տեղը 2019 թվականի սեպտեմբերի 10-ից։

Ինչո՞ւ են այստեղ փոփոխությունները տեղի ունեցել. հաշվի առնելով ոլորտի արժեշղթայի վերլուծություններն ու նաեւ միջազգային գների վերլուծությունները, մենք համարեցինք, որ 80 հազար տուրքը չափազանց ծանր սահմանափակում է եւ չի բերելու ոլորտի զարգացմանը։ Ինչպես մենք ասեցինք, այս օրենքի ընդհանուր նախագիծը երկու նպատակ է հետապնդում. նպատակ 1՝ պահպանել ոլորտում արդեն իսկ առկա ձեռքբերումները, նպատակ 2՝ ստեղծել անհրաժեշտ, բայց ինչպես քննարկումների արդյունքում մենք բազմիցս ասել ենք, ոչ բավարար պայմաններ ոլորտի զարգացման համար, հիմնականում մասշտաբի էֆեկտի հաշվին։

Ուստի, այս տեսանկյունից մենք այս 2 ամսվա հետաձգումը ոլորտի համար ռիսկային եւ մեր նպատակների համար ռիսկային չենք համարում եւ բազային տուրքի 80-ապատիկի չափով փոփոխությունը 60-ապատիկի չափին կրկին ծառայում է որոշակիորեն մեր նպատակներին այն տեսանկյունից, որ ստեղծելու է նաեւ որոշակի խթաններ՝ ավելի արդյունավետ տեխնոլոգիաներ օգտագործելու համար ոլորտում առկա տնտեսվարող սուբյեկտների համար։ Քանի որ ես լրացուցիչ ժամանակ ունեմ, կարող եմ լրացուցիչ ներկայացնել, նորից մեկ անգամ թարմացնել, թե օրենքն ինչի մասին է։

Ինչպես մենք բոլորս գիտենք, ներկայիս դրությամբ ՀՀ-ում մետաղի ջարդոնի վերամշակմամբ զբաղվող մի շարք տնտեսվարող սուբյեկտներ են գործում, եւ այս տուրքն ապահովում էր, որ իրենց համար հումքը լինի հասանելի այն ծավալներով, որոնց ժամանակ նրանք կարողանում էին գործարանները լինել շահութաբեր եւ վերաներդրումներ իրականացնել։ Սակայն հին օրենքում առկա էր դրույթ, որի համաձայն` մետաղի ջարդոնը, եթե այն ծագում էր ՀՀ-ում, հնարավոր էր արտահանել առանց պետական տուրքի։ Փաստացի, մետաղի ջարդոնն այնպիսի ապրանք է ու միջազգային նաեւ ստանդարտներով մետաղի ջարդոնի ծագման ստուգումը տեղի է ունենում նրանով, որ եթե հավաքվել է այդ երկրում, ուրեմն նաեւ ծագումն է այդ երկրում։ Ուստի, առաջացավ խնդիր, երբ մեր մոտ չվերամշակված մետաղի ջարդոնի արտահանման ծավալները սկսեցին աճել երկրաչափական պրոգրեսիայով։ Այսինքն` եթե մեզ մոտ անցած տարի մետաղի ջարդոնի արտահանում մինչեւ անցած տարվա կեսերը բացարձակ չկար, անցած տարվա կեսերից սկսվեց աճ, ընդ որում` սկսեց աճել անցած տարվա կեսերից: Այս տարվա առաջին 5 ամսվա ընթացքում արդեն 8 հազար տոննայից ավելի է արտահանվել, իսկ, սենց ասենք,՝ այս 1 տարվա կտրվածքով արդեն իսկ 10 հազար տոննայի չափով արտահանում է տեղի ունեցել։

Սա ռիսկեր է ստեղծում մեր տնտեսվարողների համար եւ մեր ոլորտի կայունության համար, որը բարդ ոլորտ է, այսինքն` մենք տնտեսապես բարդ ապրանքներ ենք արտադրում, նաեւ անցած տարի ունեցել է որոշակի արտահանում, մոտավորապես 1200 տոննա աղացագնդեր արտահանվել են աֆրիկյան երկրներ, որն արդեն լավ նշան է։ Նաեւ եթե միջազգային գների որոշակի աճ տեղի ունենա, ոլորտը ներկայիս դրությամբ պահպանվող պայմաններով դառնում է արդեն արտահանման համար մրցունակ։

Ուստի, Կառավարությունը քննարկել է այս բոլոր առաջարկություններն ԱԺ տնտեսական հանձնաժողովի հետ եւ այս երկու փոփոխությունն առաջարկվում է ընդունել առաջինից երկրորդ ընթերցմամբ։ Շնորհակալություն ուշադրության համար։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Առաջարկ է ներկայացրել ԱԺ պատգամավոր Բաբկեն Թունյանը։ Պրն Թունյան, եթե ունեք հարց, խնդրեմ։ Շատ լավ։

Հարակից զեկուցող՝ տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ Բաբկեն Թունյան։ Պրն Թունյան, համեցեք։

Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Բարեւ ձեզ, հարգելի գործընկերներ։ Նախ՝ մի ճշտում անեմ, էդ երկու առաջարկները ներկայացրել են ԱԺ պատգամավորները, այսինքն` պետական տուրքի չափը նվազեցնելու եւ օրենքն ուժի մեջ մտնելու ժամկետը երկարացնելու հետ կապված, եւ Կառավարությունը դեմ չի եղել էդ առաջարկներին։

Հիմա մի քիչ նախապատմությունից գամ, քանի որ էս թեման աղմկահարույց է։ Ուրեմն տեսեք՝ ինչ է տեղի ունեցել. մինչեւ 2012 թվականը Հայաստանից մեծ ծավալի մետաղի ջարդոն է արտահանվել, ասեմ ծավալները. եղել է տարի, որ մինչեւ 200 հազար տոննա մետաղի ջարդոն է Հայաստանից գնացել դուրս։ 2012 թվականին Կառավարությունը «Պետական տուրքի մասին» օրենքում փոփոխություն է կատարել եւ որոշվել է, որ մետաղի ջարդոնի արտահանումը պետք է հարկվի պետական տուրքով, եւ պետական տուրք կկիրառվի 1 կգ-ի համար 80 դրամ։ Բայց եղել է մի հատ հետաքրքիր բացառություն. բացառությամբ էն դեպքերի, երբ էդ մետաղի ջարդոնի ծագման երկիրը Հայաստանն է, տուրքը չի կիրառվել։

Ծագման երկիրը, որ ասում են` ջարդոնի ծագման երկիր, ինձ մոտ էլ, որ առաջին անգամ էդ արտահայտությունը լսել եմ, տարօրինակ զգացողություն է առաջացել, բայց կա էսպիսի մի ընդունված կանոն. եթե տվյալ ապրանքը մաշվել ու ջարդոնի է վերածվել Հայաստանում, ուրեմն դա համարվում է հայկական ծագման արտադրանք։ Երկար տարիներ, մոտավորապես մինչեւ 2015 թվականի սեպտեմբերը, էդ արգելքը գործել է, բայց սեպտեմբերին մեր գործարարները հասկացել են, որ կարելի ` տեղական մետաղի ջարդոնը ներկայացնել որպես հայկական ծագման արտադրանք եւ առանց տուրքի արտահանել ու սկսել են մեծ ծավալի արտահանել։ Սկզբում արտահանել են ամիսը 60 տոննա, հետո դարձել է 120 տոննա, հետո գնալով աճել է ու էս տարվա մայիսին մոտավորապես 4 հազար տոննա մետաղի ջարդոն է Հայաստանից արտահանվել։

Ու Կառավարությունը ոչ թե հիմա նոր պետական տուրք է սահմանում, այլ որոշել է էդ սողանցքը փակել, այսինքն` անկախ նրանից՝ էդ մետաղի ջարդոնը հայկական ծագում ունի, թե ոչ հայկական, պետք է պետական տուրք վճարի։ Նպատակը ո՞րն է. նպատակն էն է, որ Հայաստանում կան էդ մետաղի ջարդոնն օգտագործող ընկերություններ, որոնք արտադրում են ամրաններ, մետաղյա գնդեր եւ այլն, որ իրենք հումք ունենան։ Հիմա, ո՞րն է խնդիրը. եթե հիշում եք, Կառավարությունը, ի սկզբանե, ցանկանում էր էս նախագիծը 24-ժամյա ռեժիմով անցկացնել, մենք ժամանակ խնդրեցինք, որ խնդրին ծանոթանանք, որովհետեւ էս ընթացքում ձեւավորվել են փոքր կազմակերպություններ, որոնք հավաքում են էդ ջարդոնն ու արտահանում են Ռուսաստան, համապատասխան փոքր չափի ներդրումներ են կատարել, տեխնիկա են ձեռք բերել եւ իրենց պետք է ժամանակ` էդ փոփոխություններին ադապտացվելու համար։

Դրա համար մենք երկու փոփոխություն առաջարկեցինք, նախ՝ հնարավորություն տվեցինք, որպեսզի իրենք 2 ամիս կարողանան նախկին ռեժիմով՝ առանց պետական տուրքի, էդ ապրանքը` մետաղի ջարդոնն արտահանել, եւ պետական տուրքի չափը սահմանեցինք 60 դրամ, քանի որ էդ 60 դրամն էս պահի դրությամբ, ըստ մեր հաշվարկների՝ էն շեմն է, որը թույլ է տալիս, որ ոչ ջարդոնն ամբողջությամբ գնա, ոչ էլ տեղական ընկերությունները կարողանան մենաշնորհային դիրքն օգտագործելով` էդ ջարդոնի ընդունման գինը շատ ցածր մակարդակի վրա պահել։

Կհիշեք նաեւ, որ առաջին ընթերցման ժամանակ ՊԵԿ-ի հետ կապված խնդիր կար, ինչին էլի կանդրադառնամ։ Մեզ խնդիրը, ի սկզբանե, հետեւյալ կերպ էր ներկայացվել. կան թեթեւ տեսակներ, օրինակ՝ էդ մեքենաների կուզովները, որոնք տեղի մետաղաձուլական ընկերությունները չեն օգտագործում, ըստ այդմ` ասում են՝ եկեք տարանջատենք, թողենք, թող էդ թեթեւ մեքենաներն առանց տուրքի դուրս գնան, ծանրները մնան։ Բայց մենք մի քանի պատգամավորներով էս 1 շաբաթն օգտագործեցինք, այցելեցինք հենց ընկերություններ, տեղում տեսանք` ինչ է կատարվում. էդ ամեն ինչն օգտագործվում է փաստացի ու էդ տարանջատումը դնելու որեւէ պատճառ չկա։

Բայց էն լուծումը, որին մենք հիմա եկել ենք, էս պահի դրությամբ հավասարակշռված է, բայց սա կիսատ լուծում է, որովհետեւ նման հարցեր վերջնական ու ինստիտուցիոնալ լուծելու համար մեզ ժամանակ ու ռեսուրսներ են պետք։ Ու մենք էկոնոմիկայի նախարարության հետ պայմանավորվել ենք, որ առաջիկա 2-3 ամիսներին պետք է նորմալ վերլուծություններ անենք ու հասկանանք, թե ոնց անենք, որ եւ՛ տեղի մետաղաձուլական ընկերություններն աշխատեն, եւ՛ էն ավելցուկ մետաղի ջարդոնը Հայաստանից նորմալ պայմաններով արտահանվի ու երկրի համար եկամուտներ ապահովի։

Ու այս առումով` ես Կառավարությանն ու հատկապես ֆինանսների նախարարությանը կխնդրեմ նման վերլուծությունների համար միջոցներ չխնայել, եթե պետք է outsource-ով էդ վերլուծությունները հանձնարարեք, թող մասնավոր կազմակերպություններն անեն, լինի պետական տուրք... Ես կես րոպեի մեջ կտեղավորվեմ, պրն Էնֆիաջյան։

Թող գրավատների պետտուրքի հարցը կլիներ կամ ցեմենտի, մենք միշտ սենց պահի տակ արագ որոշումներ ենք ընդունում, ինչը բավականին ռիսկային է։ Թող հանձնարարեն, 5 կամ 10 մլն դրամը մեծ գումար է, փոքր չի, բայց եթե համեմատում ենք ռիսկերի հետ, որ կարող են լինել սխալ որոշումների արդյունքում, էդ գումարը պետք է ծախսել։

Եվ վերջում մի բան էլ ասեմ ու ամփոփեմ սրանով. սա նշանակում է, որ Պետական եկամուտների կոմիտեն, կրկին նշում եմ, էսօր մետաղի ջարդոն արտահանող ընկերությունների համար որեւէ խոչընդոտ իրավունք չունի ստեղծել։ Էդ ընկերությունները հիմա օրենք չեն խախտում, իրենք 2 ամիս կարող են էդ նախկին ռեժիմով տանել։ Էնպես որ, հույս ունեմ, էսօր արդեն մի քանի հատ էլի ահազանգ ստացել եմ, հույս ունեմ, որ էդ խնդիրները զուտ տեխնիկական բնույթի են ու արագ կկարգավորվեն։

Թողեք էդ մարդիկ իրենց ապրանքը տանեն ու իրենց պայմանագրային պարտականությունները կատարեն։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հարցեր չեն լինելու, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։ Մտքերի փոխանակության համար հերթագրում։ Հերթագրվել է 4 պատգամավոր։

Արկադի Խաչատրյան։

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի գործընկերներ, քանի որ ժամանակը քիչ է, ուզում եմ ուշադրություն հրավիրել միայն մի քանի հանգամանքի վրա։

Առաջին. ներկայումս սեւ մետաղի թափոնների եւ ջարդոնի արտահանման ուղղություններից մեկը ՌԴ-ն է։ Ինչպես գիտենք, ԵԱՏՄ համաձայնագրի համաձայն` անդամ երկրների միջեւ պետք է ապահովվի ապրանքների, ծառայությունների, աշխատուժի եւ կապիտալի ազատ տեղաշարժ։ Եվ ես, նախ եւ առաջ, ուզում եմ հասկանալ, թե այս դեպքում ինչպե՞ս ենք կիրառելու այս պետական տուրքն այս ջարդոնի` դեպի Ռուսաստան արտահանման պարագայում։ Այս հարցը ես նաեւ բարձրացրել եմ հանձնաժողովում, սակայն սպառիչ պատասխան չեմ ստացել։

Ես հույս ունեմ, որ պրն փոխնախարարը հիմա հարցն ավելի հանգամանալից կներկայացնի, թե արդյո՞ք դա կիրառվել է եւ կարող է կիրառվել Ռուսաստան արտահանման դեպքում, որովհետեւ, առհասարակ, արտահանման մի ուղղությունը մեկ այլ ուղղությամբ փոխարինումը, ըստ էության, այս նախագծի նպատակը կամ խնդիրներից մեկը լինել չի կարող, ավելին, այն չի լուծի նաեւ տեղական արտադրողի պաշտպանության հարցը, ինչը, ի սկզբանե, թիրախավորված է։

Մյուսը. ես ուզում եմ եւս մեկ անգամ մի հատ հստակեցնել գոնե ինձ համար. տեսեք, Կառավարությունը նախաձեռնել է, որ հարցը քննարկվի 24-ժամյա ռեժիմով՝ հիմնավորելով, որ դա շտապ է եւ տեղական արտադրողին էս աջակցությունը շտապ է հարկավոր։ Սակայն հիմա 2 ամսով հետաձգվում է, եւ Կառավարությունը համաձայնվել է այս տարբերակին, արդյո՞ք սա նշանակում է, որ այդքան էլ շտապ չէր տեղական արտադրողին եւ տենց կենսական կարեւորություն չկար արագացնելու համար։

Մյուսը. պետք է եւս մեկ անգամ նշել, որ մեր գերխնդիրը պետք է լինի ճյուղի մրցունակության բարձրացումը։ Եվ դուք գիտեք, որ պրոտեկցիոնիզմը երկարաժամկետ հատվածում այս խնդիրը լուծել չի կարող։ Այս միջոցառումն ընդամենը կարճաժամկետ, ժամանակավոր լուծում է, եթե միջազգային շուկայում սեւ մետաղի ջարդոնի գինը մեծանա կամ պակասի, դա չի նշանակում, որ մենք անընդհատ կարող ենք տուրքեր վերանայել։ Հետեւաբար՝ շատ կարեւոր է, որպեսզի մենք ունենանք մրցունակության բարձրացման համալիր ծրագիր, կատարվեն անհրաժեշտ ներդրումներ, տեխնոլոգիական վերազինում, արտադրողականության աճ արվի եւ ինքնարժեք իջեցվի։ Եվ, անպայման, պետք է հստակեցնել պետական աջակցության ուղղությունները, ձեւերը եւ ժամկետները, որպեսզի իրապես մենք արձանագրենք այս ճյուղի զարգացում եւ մրցունակության բարձրացում երկարաժամկետ հատվածով։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Արտակ Մանուկյան։

Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ

-Բարեւ ձեզ։ Հարգելի գործընկերներ, նախ՝ կցանկանայի խոսքս սկսել շնորհակալություն հղելուց, մասնավորապես, տնտեսական հանձնաժողովին, որը բազմակողմանի քննարկում իրականացրեց եւ, եթե հիշեք, ճիշտ է, պրն Թունյանը չասաց, բայց սկզբնական տարբերակում, որն e-draft.am-ում դրված էր, 200-ապատիկով էր, ըստ էության, հարկվում։ Այսինքն` էդ մոտեցումից մենք կարողացանք, կարծում եմ, համեմատաբար, հիմա ավելի բալանսավորված տարբերակ քննարկել։

Ի լրումն սրան, ես կուզենամ ասել, այնուհանդերձ, որ ըստ էության, կան պայմանագրեր, որոնց սուբյեկտները, ըստ էության, որեւէ կարգի պայմանագրային պարտավորություն չեն խախտել կամ բոլոր պատշաճ փաստաթղթերն իրականացրել են, բայց, այնուհանդերձ, չեն կարողանում իրենց բիզնեսի հետ կապված, այսպես ասած, առաքումներ անել, էս մասով սա շատ ցանկալի է, որ արագ արձագանքենք։ Սա դրական է, եւ կուզենամ նաեւ հիմա խոսենք բացասականի առումով, հա՞։

Ակնհայտ է, որ մենք սրանով ռազմավարական լուծում չենք տալիս էն հարցին, թե արդյո՞ք մենք ուզում ենք, որ մետաղը մնա ՀՀ-ում եւ վերամշակվի, ձուլվի, այսինքն` ավելի շատ հավելյալ արդյունք բերի, թե՞ ինչ-ինչ առումով խոչընդոտենք, այսինքն` խրախուսենք նաեւ հանելը։ Եվ էս չենք կարող էս պահին անել, որովհետեւ մեր որոշումների հիմքում ընկած է Լոնդոնի մետաղի բորսայում գների վարքագիծը։ Այսինքն` կախված դրանից` մենք էս տուրքի չափը, որ դնում ենք, էս պահի դրությամբ ինքը կարող է գրավիչ լինի, գները բարձրացան՝ մի քիչ ավելի գրավիչ լինի, գներն իջան՝ մի քիչ ավելի քիչ գրավիչ լինի կամ չլինի։ Այսինքն` ասածը ո՞րն ա,. որ մենք, ընդհանրապես, մետաղական հանքերի, մետաղի նկատմամբ պիտի մոտեցում ունենանք։ Դա սովորաբար իրականացվում է ռոյալթիի միջոցով, այսինքն` պետական տուրքով կարգավորել մի բան, որը վերաբերվում է մոլիբդենին, պղնձին, երկաթին, կարծում եմ` սա ռազմավարական մոտեցում չի։

Ինչ վերաբերվում է երկրորդ հարցին, որ չափազանց կարեւոր է, որ էն ընկերությունը, որն իրականացնելու է ձուլումը, ինքը նաեւ վերահսկման ենթակա լինի, այսինքն՝ չլինի, որ մենակ մոտակա տեղերից ինքը հավաքեց դա, վերամշակեց, բայց, օրինակ՝ հեռու տարածաշրջաններում, քանի որ տրանսպորտային ծախսեր կան, չկա։ Այսինքն` պետք է մեխանիզմ լինի, որ ընդհուպ մինչեւ տեղում գնա եւ փորձի իրականացնել։

Շատ հարցեր կան, բայց ժամանակը սուղ է, շնորհակալություն, ես ինքս կողմ եմ քվեարկելու այս տարբերակին։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հովիկ Աղազարյան։

Հ.ԱՂԱԶԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի փոխխոսնակ, հարգելի պատգամավորներ, հասարակական հնչեղություն ունեցող հարց ենք քննարկում եւ օրենքի նախագիծը, որ մենք պատրաստվում ենք երկրորդ ընթերցմամբ ընդունել, նպատակ ունի լուծել երեք խնդիր. մեկը` Հայաստանը՝ մեր հայրենիքն ազատել էդ մետաղի ջարդոններից` որպես աղբ, որն ամբողջ Հայաստանով սփռված է, երկրորդը. նպաստել, օժանդակել տեղի արտադրողի գործունեությանը, եւ երրորդը. չնեղացնել մեր այն բազմահազար քաղաքացիներին, որոնք հավաքում են այդ աղբը եւ արտահանում են ու մի քիչ էլ փող են աշխատում։

80 հազար դրամը, որ նախատեսված էր, լուծում էր ընդամենը մեկ խնդիր՝ ներքին արտադրողի համար բարենպաստ պայմաններ էր ստեղծում, բայց Հայաստանը մնում էր որպես մեծ պահեստ արտադրողների համար, երբ ցանկանային,  որտեղից ցանկանային, կհավաքեին, կբերեին եւ կվերամշակեին։ Էլ չեմ ասում էն մյուսների մասին, որ արտահանելու մասին խոսք չէր կարող լինել։ Հիմա էդ խնդրի լուծման համար մենք պետք է գտնեինք այնպիսի մի չափ, թվաբանական հասարակ մի լուծում, որը պետք է նպաստեր խնդիրների լուծմանը։

Հիմա ես հաշվարկել էի, մոտավորապես դա 40-50 հազարի միջակայքում ընկած թիվ պետք է լիներ, Կառավարությունը համաձայնվել էր պրն Թունյանի առաջարկությամբ 60 հազարին, երեւի, Կառավարության հաշվարկներն ավելի ստույգ են, եւ 60 հազարն էլ կարող է էդ խնդիրը լուծել։ Բայց խնդրի լուծման համար պետք է հետեւյալ սկզբունքը դառնար հիմնարար. էնպիսի չափաբաժին որոշվեր, որ ես՝ շարքային քաղաքացիս, եթե որեւէ տեղ մետաղ եմ հավաքում, մետաղի ջարդոն եմ հավաքում, մինչեւ սահմանին մոտենալը մի պահ մտածեի՝ միգուցե, ինձ համար ավելի ընդունելի է տալ տեղական արտադրողին, քան մի քիչ էլ չարչարվել, տանել Հայաստանից դուրս։

Հուսանք, որ 60 հազար դրամն այդ հարցը կլուծի, բայց եթե չլուծի, դիմում եմ մեր քաղաքացիներին, որոնք մետաղի ջարդոն են հավաքում, որ անմիջապես օգտվեն էս 2 ամսվա հնարավորությունից` իրենց պահեստավորած մետաղը դուրս տանելու եւ իրենց պարտավորությունները կատարելու, եւ հետագայում էլ թող հավաքեն, պահեստավորեն, եթե արտադրողը չընդունի համապատասխան գնով, ընդունելիք գնով, ինչ որ խոստացել է, ապա մենք Կառավարության հետ կձեռնարկենք լրացուցիչ մեթոդներ, մոտեցում։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Ծովինար Վարդանյան։

Ծ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի գործընկերներ, պրն Թունյանը մանրամասն ներկայացրեց էն նախապատմությունը, ինչ եղել է մետաղի ջարդոնների հետ կապված, այսինքն` ինչպես են արտահանվել հազարավոր տոննաներ, դրանց մեջ նաեւ երկաթգծային ռելսեր են եղել, էն, որի մասին խոսվել է, կարծում եմ, հանրության կողմից։ Եվ օրենքի բացից ուզում եմ նշել, բայց առանց որեւէ օրինազանցության, սկսել են օգտվել այո, որոշ կազմակերպություններ։ Եվ եթե այս օրենքի բացն էսօր չլուծվեր, մոտակա 1-2 տարում ամբողջ մետաղի ջարդոնի պաշարը կսպառվեր, ինչը վտանգի տակ կդներ ներկա տվյալ արտադրողներին։

Ինչ վերաբերվում է մետաղի ջարդոնին, այն հումք է եւ այն որպես աղբ ներկայացնել, կարծում եմ, պրն Արզումանյան, էդքան էլ ճիշտ չի, եւ այս լուծումը, որն այսօր տրվում է այս դահլիճում, այսինքն` 60 հազարն էն հավասարակշիռ կետն է, որտեղ արտադրողը դեռ կշարունակի, այսինքն` ինքը կշարունակի մրցակցության առումով շատ զգոն լինել, իսկ արտահանողն արտաքին շուկաներում կշարունակի լինել մրցակցային դիրքերում։ Այսինքն` էստեղ իրենք խաղալ չեն կարող, նու, էդ` նախնական` էն, ինչ որ որոշվել է։

Իսկ այո, ընդունում եմ, պրն Մանուկյան, սա ոչ բավարար է ընդհանուր ռազմավարության համար, բայց նաեւ ինքը, կարելի է ասել՝ ընդհանուր մեր տնտեսական ռազմավարության փիլիսոփայությանը զուգահեռ է գնում, քանի որ ՀՀ-ն այլեւս հումք արտահանող երկիր չէ։ ՀՀ-ը ստեղծագործող, ձեռնարկող եւ արտադրող երկիր է։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Շնորհակալություն նաեւ ձեզ։ Մտքերի փոխանակությունն ավարտվեց, անցնում ենք եզրափակիչ ելույթների։ Պրն Թունյան, համեցեք։

Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Երկու բան էի մոռացել ասել, շատ արագ դրանց էլ անդրադառնամ։ Ուրեմն, էսօրվա խոշորագույն մետաղաձուլական ընկերություններից մեկն ինքը հրապարակային օֆերտա է հայտարարելու, այսինքն` հայտարարելու է, որ ինքը պատրաստ է մետաղի ջարդոնն ընդունել 40 դրամով, ու եթե ինքն էդ պարտավորությունը չկատարի... Ինչպե՞ս... Հա, առանց ավելացված արժեքի հարկի: եթե ինքն էդ պարտավորությունը չկատարի, արդեն իր համար խնդիրներ կառաջանան։

Եվ երկրորդը՝ իրենք ներդրումներ են արել ու շարունակելու են անել, եթե անցած տարի արտադրվել է մոտ 30 հազար տոննա մետաղական արտադրանք, էս տարի նախատեսվում է 60 հազար, եկող տարի՝ 80 հազար տոննա։ Այսինքն` մեր մոտ էդ մետաղաձուլարանների համար հումք ապահովելը խնդիր է, որը պետք է լուծվի։

Եվ էս 1 րոպեն էլ, քանի որ սա մեր, ըստ էության, ամառվա ընթացքում վերջին նիստն է ու էս օրերին լրանում է մեր ԱԺ գործունեության 6 ամիսը, մի թեթեւ վիճակագրություն եմ արել, ուզում եմ կիսվել ձեզ հետ։ Ուրեմն, նայում էի, ընդհանուր առմամբ, յոթերորդ գումարման ԱԺ-ը 126 օրենքի նախագիծ է ամբողջությամբ ընդունել առաջին ու երկրորդ ընթերցմամբ, ինչը բավականին լավ ցուցանիշ է, էդ թվում՝ էդ 126-ից 48-ն անցել են տնտեսական հարցերի հանձնաժողովով։ Եթե էսօր էս 2-ն էլ քվեարկենք, կդառնա կլոր թիվ` 50, մնացած հանձնաժողովների թվերը չեմ հնչեցնի, յուրաքանչյուրն իր թիվը կհնչեցնի։ Շատ կարեւոր մի բան, որ մենք էս ընթացքում էս բոլոր նախագծերի դեպքում ոչ մի բանի մատերի արանքով չենք նայել, մանրամասն քննարկել ենք, ինչի համար շնորհակալություն եմ հայտնում թե՛ «Իմ քայլ»-ի, թե՛ «Բարգավաճ Հայաստան»-ի, թե՛ «Լուսավոր Հայաստան»-ի մեր գործընկերներին, որովհետեւ թեկուզ շատ հարցերում ունեցել ենք տարաձայնություններ, բայց առողջ քննարկումներ են եղել, ու միասին կարողացել ենք ահագին մեծ գործ անել։

Ու հուսով եմ... Մերժվածները քիչ են. չէ, քիչ են (ծիծաղում է)... Շնորհակալություն, հույս ունեմ, որ էս դինամիկան կշարունակենք ու արդյունավետ կաշխատենք իրար հետ։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Եզրափակիչ ելույթի անհրաժեշտություն պրն Ավանեսյանը տեսնում է: Համեցեք։

Ա.ԱՎԱՆԵՍՅԱՆ

-Ավելի շատ մեկ-երկու պարզաբանման անհրաժեշտություն տեսա։ Նախ՝ ԵԱՏՄ-ի հարցի վերաբերյալ. մաքսատուրքը կիրառվել է, կիրառվելու է, այս տեսանկյունից որեւէ խնդիր չկա, այսինքն` փաստացի մենք էստեղ խնդիր չենք ունենում, հետագայում արդեն բանակցային փուլերում կտեսնենք` ինչ է լինում, բայց մաքսատուրքը մինչեւ այժմ կիրառվել է ու կիրառվելու է։

Խնդիրը ոչ թե նրա մեջ էր, որ ԵԱՏՄ շրջանակներում էր արտահանումը տեղի ունենում, այլ, որ օրենքի մեջ դրույթ կար, ինչպես պրն Թունյանն արդեն մեկ անգամ եւս ներկայացրեց, որը թույլ էր տալիս ՀՀ-ում հավաքված մետաղի ջարդոնն արտահանել առանց մաքսատուրքի, ինչը եւ ծնեց այս օրենքի անհրաժեշտությունը։

Ինչի՞ 24-ժամյա ընթացակարգով Կառավարությունը սա առաջարկեց. տեսեք, այո, մենք 2 ամիսը չենք համարում կատաստրոֆիկ ժամկետ արտադրողների համար, սակայն կանխատեսելի է 2 ամիսը, այսինքն, արտադրողները գիտեն, որ 2 ամիս հետո ընդամենը, իրենց մոտ պաշարներն ընկնելու են 2 ամսվա ընթացքում, 2 ամիս հետո հետ են գալու, այսպես կոչված, որոշակի ստատուս քվոյի։ Այսինքն` մենք սարքում ենք իրենց ներդրումն ավելի կանխատեսելի եւ Կառավարության գործունեությունը` ավելի կանխատեսելի։ Եթե մենք էն առաջարկեինք, որ չէ, գիտեք, եկեք սպասենք մինչեւ ամառվա վերջը եւ սեպտեմբերին այս հարցը քննարկենք, ապա տնտեսվարողների մոտ անորոշություն էր լինելու, թե ԱԺ-ն եւ Կառավարությունն ինչ համաձայնության կգան։ Այսինքն` կարող է` նորից ամառվա վերջում նորից քննարկումներ լինեին եւ երկարաձգվեին եւ արդյունքում լիներ, որ մինչեւ տարվա վերջ որոշում չընդունվեր, որը լրիվ անորոշ վիճակ էր ստեղծելու արտադրողների մոտ ու ռիսկ էր ստեղծելու իրենց ներդրումների համար։ Այդ իսկ պատճառով անհրաժեշտություն առաջացավ իրավիճակը հստակ եւ արագ կարգավորել կանխատեսելի ձեւով, որ ներդրումային դաշտն էլ պարզ լինի։

Ինչ վերաբերում է, որ մի քանի անգամ հնչեց շատ կարեւոր բան, որ, ընդհանրապես, այս ոլորտում մեզ սկզբունքային մոտեցում է պետք լինելու եւ, այո, մենք այդ սկզբունքային մոտեցման վրա աշխատելու ենք։ Արդեն առաջարկություններ կան` նաեւ ռոյալթիի նման ինչ-որ մեխանիզմ կիրառելու, բայց մենք արդեն համապարփակ վերլուծություն իրականացնելուց հետո կառաջարկենք, թե ինչ տարբերակներ կային ոլորտը կարգավորելու, մեր նպատակին հասնելու համար։ Նպատակը ո՞րն է. որ առկա արտադրությունները հնարավորինս արագ ընթացքով զարգանան եւ դառնան ավելի մրցունակ նաեւ միջազգային շուկաներում։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Ավանեսյան, հարցի քննարկումն ավարտվեց։ Ուզում եմ տեղեկացնել, որ հաջորդ հարցի քննարկումից անմիջապես հետո տեղի են ունենալու քվեարկություններ։

Քննարկում ենք Կառավարության կողմից ներկայացված «Դատական ակտերի հարկադիր կատարման մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» եւ կից ներկայացված օրենքների նախագծերի փաթեթը երկրորդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը։ Հիմնական զեկուցող՝ ՀՀ արդարադատության նախարարի առաջին տեղակալ Արտակ Ասատրյան։

Ա.ԱՍԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգարժան փոխխոսնակ, հարգելի խորհրդարան, ձեր քննարկմանը ներկայացված «Դատական ակտերի հարկադիր կատարման մասին» օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի եւ հարակից մի շարք օրենքների նախագծերի փաթեթի հետ կապված` պետք է նշեմ, որ Կառավարության կողմից մի շարք երկրորդ ընթերցման այս շրջանակներում մի շարք խմբագրական փոփոխություններ են առաջարկվել, որոնք առավելապես տեխնիկական բնույթի էին։

Մեկ բովանդակային փոփոխություն է արվել զուտ օրենքների փաթեթում կրկնությունները բացառելու նպատակով։ Դրանք այսօր պետական-իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովում քննարկվել են, հավանության են արժանացել։ Խնդրում եմ ընդունել երկրորդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Պրն Ասատրյան, քանի որ պատգամավորները գրավոր առաջարկներ չեն ներկայացրել, հարցեր չեն լինելու, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։ Հարակից զեկուցող՝ պետական-իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Նիկոլայ Բաղդասարյան։ Պրն Բաղդասարյան, համեցեք։

Ն.ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, առաջին ընթերցման ժամանակ սույն օրենքի նախագիծն ընդունելու ժամանակ իմ կողմից ներկայացվել է, թե ինչին է ուղղված եղել նախագիծը։ Այն մենք բոլոր ֆրակցիաներով կողմ ենք քվեարկել, առաջին ընթերցումից մինչեւ երկրորդ ընթերցում բերված նախագծում փոփոխությունների առաջարկությունները կրում են տեխնիկական բնույթ։ Այն հանձնաժողովի անդամների կողմից լիովին ուսումնասիրվել է, մենք տվել ենք դրական եզրակացություն։ Կոչ ենք անում եւս դրական քվեարկել լիագումար նիստի ժամանակ։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Մտքերի փոխանակության համար հերթագրում։ Հերթագրված պատգամավորներ չկան։

Եզրափակիչ ելույթների անհրաժեշտություն, պրն Բաղդասարյան, չունեք, պրն Ասատրյան, եւս չունեք։ Հարցի քննարկումն ավարտվեց։

«Քրեական օրենսգրքում լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն ենք քննարկում։ Հիմնական զեկուցող՝ ՀՀ արդարադատության նախարարի առաջին տեղակալ Արտակ Ասատրյան։

Ա.ԱՍԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի խորհրդարան, ձեր քննարկմանը ներկայացված «Քրեական օրենսգրքում լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագծում կատարվել է փոքրիկ խմբագրական փոփոխություն։ Նպատակը եղել է լրացվող նորմի առավել հստակությունն ապահովելը՝ հետագա պրակտիկայում որոշակի խնդիրներից խուսափելու նպատակով։

Դա մանրամասն այսօր առավոտյան պետական-իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովում քննարկվել, հավանության է արժանացել, խնդրում եմ խմբագրված տարբերակն ընդունել երկրորդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Շնորհակալություն, քանի որ գրավոր առաջարկներ չեն եղել, հարցեր չեն լինելու, դուք կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։ Հարակից զեկուցող՝ պետական-իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի ներկայացուցիչ Նիկոլայ Բաղդասարյան։ Պրն Բաղդասարյան, համեցեք։

Ն.ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, ինչպես պրն Ասատրյանը ներկայացրեց, առաջին ընթերցմանը մենք այս նորմին բոլորս կողմ ենք քվեարկել, իրականացվել են որոշակի փոփոխություններ, սակայն ուզում եմ փոքր-ինչ ներկայացնել՝ ինչով էին պայմանավորված էդ փոփոխությունները։

Հիշեցնեմ ուղղակի, որ այս նորմի ընդունումը պայմանավորված է ՀՀ Սահմանադրական դատարանի որոշմամբ. ՀՀ քրեական օրենսգրքում որոշակի կատեգորիայի անձինք, այդ թվում նաեւ՝ անչափահասները, հղի կանայք չէին կարող դատապարտվել կալանքի, եւ ստեղծվել էր մի այնպիսի իրավիճակ, որ հոդվածներ կային, եթե չեմ սխալվում, պրն Ասատրյան, թվով 20, թե 24 հոդված կար Քրեական օրենսգրքում, որտեղ նախատեսվում էր երկու սանկցիա՝ ազատազրկում եւ կալանք, եւ ստացվում էր, որ մարդը դատապարտվելիս, այ, իմ կողմից թվարկած կատեգորիաները, չէին կարող դատապարտվեին կալանքի, որովհետեւ Քրեական օրենսգրքի 57-րդ հոդվածն ասում էր, որ այդ կատեգորիայի անձինք չեն կարող ենթարկվել կալանքի, որպես պատժի տեսակ` կալանքի։ Եվ դատարանը ստիպված իրենց դատապարտում էր ազատազրկման։

Սահմանադրական դատարանն արձանագրեց, որ անարդարացի է այս մոտեցումը եւ հակասում է Սահմանադրությանը եւ ասեց, որ պետք է էս խնդիրը լուծվի։ Ի՞նչ ենք արել մենք. մենք ասում ենք, որ ավելացրել ենք նորմ 64-րդ հոդվածում, ինչն իրենից հռչակում է, որ այդ կատեգորիայի անձանց... Կներեք, աղմուկ է դահլիճում։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-«Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության հարգելի գործընկերներ, թույլ տվեք` բանախոսը կարողանա մտքերը շարադրել։

Ն.ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ

-Այդ կատեգորիայի անձանց հետ կապված` մենք ի՞նչ ենք առաջարկում. որ երբ դատարանը տեսնում է, որ նշանակվող պատիժն անհամաչափ է, այսինքն` ինքը կարող է, եթե սանկցիան նախատեսում է ազատազրկման տեսքով պատիժ եւ կալանք, եւ տվյալ անձանց 57-րդ հոդվածն արգելում է, ինչպես ասացի՝ կալանքի նշանակումը, ինքը կարող է ազատազրկման տեսքով նշանակել պատիժ, սակայն պատժաչափը նվազագույն շեմից ավելի ցածր չափով։

Օրինակի համար բերեմ. եթե ազատազրկում է նախատեսվում 1-3 տարի, հնարավորություն է ընձեռնվում դատավորին նշանակել պատիժ մինչեւ 3 ամսից սկսած, այսինքն` կարող է 3 ամիս նշանակել պատժաչափ, որը համահունչ է կալանքի հետ։ Եվ մյուս տարբերակը՝ դատարանը կարող է նախատեսել, որ ոչ ազատազրկում, ոչ կալանք, այլ, ասենք, օրինակ՝ տուգանք նշանակել` նշանակելով տուգանքի հատուկ նորմերով սահմանված չափ մեջտեղի ինչ-որ մի հատվածում։ Այսինքն` տվյալ նորմը հնարավորություն է ընձեռնում, որպեսզի դատավորն անհամաչափության դեպքում կարողանա 64-րդ հոդվածը կիրառելով` կատարի Սահմանադրական դատարանի որոշումը։

Հետեւաբար` կոչ եմ անում բոլորին կողմ քվեարկել այս նախագծին։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Պրն Բաղդասարյան, հարցեր չեն լինելու։ Մտքերի փոխանակության համար՝ հերթագրում։ Հերթագրված պատգամավորներ չունենք։

Եզրափակիչ ելույթներին ենք անցնում, պրն Բաղդասարյան, անհրաժեշտություն չեք տեսնում։ Պրն Ասատրյան, եւս անհրաժեշտություն չեք տեսնում։ Հարցի քննարկումն ավարտվեց։ Հարգելի պատգամավորներ, անցնում ենք քվեարկություններին։ Պատգամավորներին հրավիրում եմ դահլիճ։

Քվեարկության է դրվում Կառավարության կողմից ներկայացված «Քաղաքացիական կացության ակտերի մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը երկրորդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 90
Դեմ՝ 0
Ձեռնպահ՝ 0

Որոշումն ընդունվել է։

Քվեարկության է դրվում Կառավարության կողմից ներկայացված «ՀՀ քրեական օրենսգրքում լրացում կատարելու մասին» եւ «ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքում լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագծերի փաթեթը երկրորդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 99
Դեմ՝ 0
Ձեռնպահ՝ 0

Որոշումն ընդունվել է։

Բոլոր այն կոճակները, որոնք չեն աշխատել, քարտուղարությանը խնդրում եմ, որպեսզի արձանագրության մեջ հաշվի առնեն։

Քվեարկության է դրվում Կառավարության կողմից ներկայացված «ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ կատարելու մասին» եւ կից ներկայացված օրենքների նախագծերի փաթեթն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 101
Դեմ՝ 0
Ձեռնպահ՝ 0

Որոշումն ընդունվել է։

Քվեարկության է դրվում Կառավարության կողմից ներկայացված «Կառավարության կառուցվածքի եւ գործունեության մասին» օրենքում փոփոխություն եւ լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 101
Դեմ՝ 0
Ձեռնպահ՝ 0

Որոշումն ընդունվել է։

Քվեարկության է դրվում Կառավարության կողմից ներկայացված «Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանում ՀՀ ներկայացուցչի մասին» եւ կից ներկայացված օրենքների նախագծերի փաթեթն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 61
Դեմ՝ 20
Ձեռնպահ՝ 16

Որոշումն ընդունվել է։

Քվեարկության է դրվում Կառավարության կողմից ներկայացված «Պետական գույքի մասնավորեցման 2017-2020 թվականների ծրագրի կատարման 2018 թվականի տարեկան հաշվետվությունը հաստատելու մասին» օրենքի նախագիծը երկրորդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 99
Դեմ՝ 0
Ձեռնպահ՝ 0

Որոշումն ընդունվել է։

Քվեարկության է դրվում Կառավարության կողմից ներկայացված «Պետական տուրքի մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը երկրորդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 95
Դեմ՝ 1
Ձեռնպահ՝ 4

Որոշումն ընդունվել է։

Քվեարկության է դրվում Կառավարության կողմից ներկայացված «ՀՀ քրեական օրենսգրքում լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը երկրորդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 102
Դեմ՝ 0
Ձեռնպահ՝ 0

Որոշումն ընդունվել է։

Քվեարկության է դրվում Կառավարության կողմից ներկայացված «Դատական ակտերի հարկադիր կատարման մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին եւ կից ներկայացված օրենքների նախագծերի փաթեթը երկրորդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 102
Դեմ՝ 0
Ձեռնպահ՝ 0

Որոշումն ընդունվել է։

Կհանդիպենք վաղը, ժամը 10։00-ին։




ԱԺ Նախագահ  |  Պատգամավորներ|  ԱԺ խորհուրդ  |  Հանձնաժողովներ  |  Խմբակցություններ  |  Աշխատակազմ
Օրենսդրություն  |   Նախագծեր  |  Նիստեր  |   Լուրեր  |  Արտաքին հարաբերություններ   |  Գրադարան  |  Ընտրողների հետ կապեր  |  Հղումներ  |  RSS