National Assembly of the Republic of Armenia | Official Web Page | www.parliament.amNational Assembly of the Republic of Armenia | Official Web Page | www.parliament.am
HOME | MAIL | SITEMAP
ArmenianRussianEnglishFrench
Արխիվ
02.10.2019

Երկ Երք Չրք Հնգ Ուր Շբթ Կիր
01 02 03 04 05 06
07 08 09 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31
 
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎ
ՅՈԹԵՐՈՐԴ ԳՈՒՄԱՐՄԱՆ ԵՐՐՈՐԴ ՆՍՏԱՇՐՋԱՆ

ՍՂԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ N 10

02 հոկտեմբերի 2019

Ժամը 10:00

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ ԵՆ ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԱԽԱԳԱՀ ԱՐԱՐԱՏ ՄԻՐԶՈՅԱՆԸ ԵՎ ՀՀ ԱԺ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՏԵՂԱԿԱԼ ԼԵՆԱ ՆԱԶԱՐՅԱՆԸ

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Բարեւ ձեզ, հարգելի գործընկերներ, տեղադրում ենք քարտերը եւ գրանցվում։ Գրանցում։ Գրանցվել է 94 պատգամավոր, գումարած այն գործընկերները, ում մոտ չի ստացվել գրանցվել։ Քվորում ունենք, կարող ենք սկսել մեր աշխատանքները։ Բայց մինչ այդ տեղեկացնեմ, որ այսօր` հոկտեմբերի 2-ին ԱԺ «Բաց դռներ» ծրագրի շրջանակներում ԱԺ են այցելել «Փոքրիկ իշխան» կրթահամալիրի աշակերտները եւ ուսուցիչները։ Ողջունենք նրանց։

ԾԱՓԱՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Քվեարկություններ։ Քվեարկության են դրվում քննարկված նախագծերը։ Քվեարկության է դրվում Կառավարության կողմից ներկայացված «Պետական գույքի մասնավորեցման 2017-2020 թթ. ծրագրի մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 99
Դեմ՝ 0
Ձեռնպահ՝ 0

Որոշումն ընդունվել է։

Քվեարկության է դրվում ԱԺ պատգամավոր Գեւորգ Պապոյանի կողմից ներկայացված «ՀՀ պաշտպանության ժամանակ զինծառայողների կյանքին կամ առողջությանը պատճառված վնասների հատուցման մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը երկրորդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 101
Դեմ՝ 0
Ձեռնպահ՝ 0

Որոշումն ընդունվել է։

Քվեարկության է դրվում Կառավարության կողմից ներկայացված «Պետական տուրքի մասին» ՀՀ օրենքում լրացում կատարելու մասին» եւ «Գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման մասին» ՀՀ օրենքում լրացում կատարելու մասին» օրենքների նախագծերի փաթեթն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 101
Դեմ՝ 0
Ձեռնպահ՝ 0

Որոշումն ընդունվել է։

Քվեարկության է դրվում Կառավարության կողմից ներկայացված «Տարածքային կառավարման մասին» եւ կից ներկայացված օրենքների նախագծերի փաթեթն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 88
Դեմ՝ 16
Ձեռնպահ՝ 0

Որոշումն ընդունվել է։

Քվեարկության է դրվում Կառավարության կողմից ներկայացված «ՀՀ ջրային օրենսգրքում փոփոխություններ կատարելու մասին» եւ «ՀՀ Ջրի ազգային ծրագրի մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքների նախագծերի փաթեթն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 104
Դեմ՝ 0
Ձեռնպահ՝ 0

Որոշումն ընդունվել է։

Հարգելի պատգամավորներ, քվեարկության դրվող հաջորդ հարցը սահմանադրական օրենքում առաջարկվող փոփոխություն է, ուստի նախագիծը պետք է ընդունենք պատգամավորների ընդհանուր թվի ձայների առնվազն երեք հինգերորդով։

Քվեարկության է դրվում ԱԺ պատգամավոր Արման Աբովյանի կողմից ներկայացված «ԱԺ կանոնակարգ» սահմանադրական օրենքում փոփոխություն կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 76
Դեմ՝ 4
Ձեռնպահ՝ 17

Որոշումը չի ընդունվել։

Մի վայրկյան, ովքեր են քվեարկել, եւ ում քվեարկությունը չի արտացոլվել։ Մեկ ձեռնպահ, պրն Ասատրյան` դեմ, պրն Ղալումյան, պրն Մկրտչյան, ասեք ի՞նչ է։ Կողմ ենթադրում եմ, պրն Ծառուկյան, պրն Աբովյան` կողմ։ Լավ, նորից փորձենք, որովհետեւ երկու կողմ ստացվեց, որ չի աշխատել։ Քվեարկությունը կազմակերպում ենք նորից։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 81
Դեմ՝ 4
Ձեռնպահ՝ 23

Որոշումն ընդունվել է։

Քվեարկության է դրվում Կառավարության կողմից ներկայացված «ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքում փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 105
Դեմ՝ 0
Ձեռնպահ՝ 0

Որոշումն ընդունվել է։

Վերջին քվեարկությունը։ Քվեարկության է դրվում Կառավարության կողմից ներկայացված «ՀՀ ջրային օրենսգրքում լրացումներ կատարելու մասին» եւ «Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքում լրացում կատարելու մասին» օրենքների նախագծերի փաթեթն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 107
Դեմ՝ 0
Ձեռնպահ՝ 0

Որոշումն ընդունվել է։

Հարգելի պատգամավորներ, քննարկում ենք ԱԺ պատգամավորներ Ալեն Սիմոնյանի, Սիփան Փաշինյանի եւ Նաիրա Զոհրաբյանի կողմից ներկայացված «Վիճակախաղերի մասին» ՀՀ օրենքում լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը երկրորդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը։ Հիմնական զեկուցող՝ ԱԺ պատգամավոր Ալեն Սիմոնյան։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, օրենքի առաջինից երկրորդ ընթերցման ընթացքում ստացվել են բազմաթիվ առաջարկներ, որոնք գրեթե բոլորն ընդունվել են, բացառությամբ կրկնվող եւ տեխնիկապես անհնար առաջարկները, որոնք ընդամենը մեկ-երկուսն են։ Ներկայացնեմ առաջարկներից առաջինը։ ԱԺ պատգամավոր Արթուր Դալլաքյանի կողմից ներկայացվել է առաջարկ` սահմանել վիճակախաղերի կազմակերպչի համար գործունեության տարածքի չափ, որպեսզի այն չլինի շատ մեծ կամ շատ փոքր եւ որոշում է կայացվել 200 քառակուսի մետր սպասարկման սրահի չափից ավելի թույլ չտալ։ Այսինքն՝ խաղասրահը կլինի 200 քառակուսի մետր։

Բազմաթիվ առաջարկներ են ներկայացվել Արկադի Խաչատրյանի կողմից, որոնցից գրեթե բոլորն ընդունվել են, բացի մեկից, որը կրկնվել է, պրն Խաչատրյան։

Առաջին առաջարկը վերաբերում է նրան, որ խաղասրահը պարտավոր է ստուգել դատարանի` ուժի մեջ մտած վճռի առկայության հանգամանքը։ Դուք հիշում եք, որ օրենքով նախատեսվում էր, որ ամուսինը կարող է արգելել դատական կարգով մուտք գործել իր ամուսնուն խաղասրահ։ Ընդունվել է այս առաջարկը։

Հաջորդ առաջարկը նույնպես Արկադի Խաչատրյանի կողմից է ներկայացված։ Տարիքը հասած լինելու հանգամանքը ստուգելու պարտադիր պայման է նախատեսում։ Այս առաջարկը նույնպես ընդունվել է։

Հաջորդ առաջարկն ընդունվել է մասնակի։ Արկադի Խաչատրյանի առաջարկն է, որը վերաբերում է տուգանքի չափի բարձրացմանը եւ կասեցման հստակ ժամկետին։ Հստակ ժամկետի մասով առաջարկը չի ընդունվել, որովհետեւ կասեցումն ինքնին ենթադրում է, որ կասեցվում է այնքան ժամանակով, մինչեւ չի վերացվում տվյալ խնդիրը, որի պատճառով տեղի է ունեցել կասեցումը, իսկ տուգանքի չափը կրկնապատկվել է առաջարկով եւ հասել է 1 մլն դրամի։

Հաջորդ առաջարկը նույնպես պրն Խաչատրյանի կողմից ներկայացված, վերաբերում է կասեցման ժամկետին։ Առաջարկն ընդունվել է, բացի հստակ մասից, նույնպես ելնելով «կասեցում» բառի բացատրությունից։

Հաջորդ առաջարկը նույնպես Արկադի Խաչատրյանի կողմից է, ընդունվել է ամբողջությամբ` խախտումների պարագայում սահմանված լիցենզիայի գործունության դադարեցման համար առանձին հիմքեր նախատեսելը, այս առաջարկը նույնպես ընդունվել է։

Հաջորդ առաջարկը ներկայացվել է Սիփան Փաշինյանի կողմից, որը ենթադրում է հետեւյալը. օրենքի ընդունումից հետո ՀՀ տարածքում գործելու են բույքմեյքերական գրասենյակներ, առկա են լինելու հետեւյալ տրամաբանությամբ։ Ամեն մարզկենտրոնում մեկական` ամեն կազմակերպության համար, ինչպես նաեւ Երեւան քաղաքի ամեն մի վարչական շրջանում մեկական բույքմեյքերական գրասենյակ, ինչպես նաեւ Վայոց ձորի, Սյունիքի մարզի այն քաղաքներում, որտեղ թույլատրված է խաղատների գործունեությունը։ Այսինքն՝ այն չորս քաղաքները, որոնք մտցված են տուրիզմի զարգացման տրամաբանության մեջ։ Համաձայնեք, անտրամաբանական կլիներ, որ խաղատուն լիներ, բայց ֆուտբոլային խաղի վրա խաղադրույք անելու հնարավորություն չլիներ։

Հաջորդ առաջարկը Կառավարության կողմից է արվել, նույնպես ընդունվել է։ Կառավարության բերած առաջարկները հիմնականում տեխնիկական բնույթ են կրում։ Առաջին առաջարկը վերաբերում է վերնագրում «փոփոխություն» բառն ավելացնելուն։ Հաջորդ առաջարկը մասնակի է ընդունվել, վերաբերում է «անձը հաստատող փաստաթղթերը» բառերը հստակեցնելուն։ Չի ընդունվել ֆինանսական երաշխիքը, քանի որ մենք, ընդհանրապես, օրենքի միջից հանել ենք ֆինանսական երաշխիքի գաղափարը։

Հաջորդ առաջարկը նույնպես Կառավարության կողմից է ներկայացվել, ընդունվել է՝ «կետերով» բառը փոխարինել «կետում» եւ այլն, ըստ տեխնիկական պահանջի ուղղում է կատարում։ Եվս մեկ առաջարկ Կառավարության կողմից ընդունվել է ամբողջությամբ։ Խոսքը վերաբերում է էլի տեխնիկականին՝ «5-րդ հոդվածի 1-ին մասով» բառերը փոխարինել «հոդվածի 5-րդ մասով» բառերով եւ այլն։

Հաջորդ առաջարկն արվել է մշտական հանձնաժողովի նախագահ Բաբկեն Թունյանի կողմից, որն ընդունվել է։ Այն վերաբերում է 4-րդ հոդվածի 2-րդ կետի ավելացված 3-րդ մասը հանելուն։ Խոսքը վերաբերում է «ԱՄ» եւ «ՀԱՅ» դոմենների հետ կապված սահմանափակմանը։ Սա նույնպես դուրս է եկել օրենքից։

Հաջորդ առաջարկը նույնպես պրն Թունյանի կողմից է արված։ Խոսքը վերաբերում է այն ապարատներին, որոնք գազալցակայաններում դրված են, որոնց գործունեությունն այս օրենքի ընդունման պարագայում ՀՀ տարածքում ամբողջությամբ արգելվում է։ Խոսքը վերաբերում է ժամկետներին։ Օրենքն ուժի մեջ է մտնում այդ ապարատների մասով վեց ամիս անց, որովհետեւ, երբ վատթարացվում է, օրենքը մեզ թույլ չի տալիս անմիջապես, ցավոք սրտի, օրենքը կիրառել։

Եվ վերջում ասեմ, որ օրենքն ուժի մեջ կմտնի ամբողջությամբ 2020թ. նոյեմբերի 1-ից։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Առաջարկներ են ներկայացրել ԱԺ պատգամավորներ Բաբկեն Թունյանը, Արթուր Դալլաքյանը եւ Արկադի Խաչատրյանը։ Եթե հարցեր ունեն մեր գործընկերները, կարող են ուղղել։ Հարցեր չկան։ Պրն Սիմոնյան, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։

Հարակից զեկուցման համար ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ Բաբկեն Թունյանին։

Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-ԱԺ մեծարգո նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, հարգելի համաքաղաքացիներ, մի քանի ամիս տեւած քննարկումներից հետո, վերջապես, մենք հիմա երկրորդ ընթերցմամբ այս օրենքը քվեարկելու ենք։ Ուզում եմ, ընդամենը, մի երկու կարեւոր բան հիշեցնել` սրա հետ կապված։

Առաջին ընթերցման ժամանակ մենք մի քանի սկզբունքային հարցերի շուրջ ընդհանուր հայտարարի եկանք քննարկումների արդյունքում, բայց ընդունեցինք ֆորմալ առումով նախնական տարբերակը։ Այսինքն՝ ինչ տեսքով պատգամավորների կողմից առաջարկվել էր, այդ տեսքով էլ օրենքը քվեարկեցինք, որովհետեւ լրամշակելու համար զուտ տեխնիկապես երկար ժամանակ էր պահանջվելու։ Հիմա արդեն այս տարբերակում ներառված են թե առաջին ընթերցման, թե առաջինից երկրորդ ընթերցման ընթացքում հնչած բոլոր առաջարկները։ Եթե ամփոփ ասեմ, չնայած պրն Սիմոնյանն ասաց, ունենալու ենք հետեւյալ վիճակը։ Մինչեւ 2020թ. նոյեմբեր ամիսը ոչինչ չի փոխվում։ Այսինքն՝ բուքմեյքերական կետերը շարունակում են գործել  այնպես, ինչպես գործել են մինչեւ հիմա։ 2020թ. նոյեմբերից սկսած կետերի քանակը սահմանափակվում է։ Այսինքն՝ կետեր լինելու են, ամեն ընկերություն ունենում է մեկ կետի իրավունք Երեւանի ամեն մի վարչական շրջանում, ամեն մի մարզի վարչական կենտրոնում եւ նշված չորս քաղաքներում, որտեղ խաղատները թույլատրվում են։

Ինչ վերաբերում է շահումով խաղերի էլեկտրական սարքավորումներին, մենք այդտեղ դրույթն ավելացրեցինք։ Ի սկզբանե նախատեսում ենք, որ արգելքն ուժի մեջ պետք է մտներ օրենքի հրապարակումից անմիջապես հետո, բայց իրավաբանների հետ ճշտելուց հետո պարզ դարձավ, որ քանի որ դա լիցենզավորվող գործունեություն է, մենք իրավունք չունենք անմիջապես այդ արգելքն ուժի մեջ մտցնել եւ դա ուժի մեջ կմտնի օրենքը հրապարակելու ամսվան հաջորդող 7-րդ ամսվա 1-ից։ Այսինքն՝ վեց ամիս իրենց ժամանակ ենք տալիս։ Հիմնական բողոքը, որ այդ բիզնեսով զբաղվողներին ժամանակ է պետք ադապտացվելու համար, կարծում եմ, որ այդ վեց ամիսը, մանավանդ որ հաշվի առնենք, որ մի երկու-երեք ամիս էլ մենք առաջինից երկրորդ ընթերցում ժամանակ ենք ունեցել ու ընդհանրապես, եթե հաշվի առնենք, որ նախագիծը փետրվարին է եկել ԱԺ, կարծում եմ` այս մեկ տարին նախապատրաստվելու համար բավականին երկար ժամանակ է։ Մի կարեւոր հանգամանք էլ եմ ուզում նշել։ Մենք սրանով հիմնականում լուծում ենք կանխիկով կատարվող խաղադրույքների հարցը, որոնք կատարվում են այդ կետերում։ Բայց մենք գիտենք, որ Հայաստանում կատարվող խաղադրույքների մեծ մասը, մոտ 80 տոկոսը կատարվում է օնլայն ռեժիմում եւ պայմանավորվածություն ունենք, որ մինչեւ 2020թ. նոյեմբերը, երբ այս կետերի արգելքը պետք է մտնի ուժի մեջ, Կառավարության մեր գործընկերների հետ համատեղ պետք է գտնենք արդյունավետ կոմպլեքս լուծման ուղիներ, որպեսզի նախ` օնլայն տիրույթում խաղամոլության հարցը լուծվի հնարավորինս արդյունավետ ու հավասարակշռված ձեւով։ Այսինքն՝ այնպես չանենք, որ մարդիկ խաղան, բայց խաղան օտարերկրյա, արտասահմանյան կայքերում։ Այսինքն՝ կստացվի, որ մենք ոչ խաղամոլության դեմ պայքարեցինք, ոչ որեւէ օգուտ տվեցինք։ Միակ վնասն այն կլինի, որ փողը երկրից կգնա դուրս։ Դրա համար այս փուլում էլ էին մեր գործընկերների կողմից առաջարկվում որոշ, անգամ ռադիկալ թվացող լուծումներ, բայց որոշեցինք այս լուծումներին չգնալ, որովհետեւ վստահ չենք, որ դա օգուտ է տալու։ Բայց ռիսկերի առումով` ահագին մեծ մտահոգություններ կային։ Այնպես որ, բավականին քննարկված տարբերակ է։ Համարյա բոլոր պատգամավորների առաջարկներն ընդունվել են, բոլորը մանրամասն քննարկվել են։ Ընդհանուր կոնսենսուս կա բոլոր ֆրակցիաների հետ եւ կարծում եմ, որ որեւէ խնդիր ու որեւէ բաց հարց այստեղ չի մնացել։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը, պրն Թունյան։ Հարակից զեկուցման համար ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում ֆինանսների նախարարի տեղակալ Արմեն Հայրապետյանին։

Ա.ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Մեծարգո նախագահություն, հարգելի պատգամավորներ, ես ներկայացնեմ, որ «Վիճակախաղերի մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագծի առաջինից երկրորդ ընթերցման ժամանակ Կառավարության կողմից ներկայացվել են խմբագրական առաջարկներ եւ դրանք ամբողջությամբ հաշվի են առնվել։ Հետեւաբար` Կառավարությունն ամբողջությամբ կիսում է այն մոտեցումները, որոնք օրենքով տվել են լուծումները։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Պրն Հայրապետյան, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։ Մտքերի փոխանակություն։ Ելույթների համար՝ հերթագրում։ Գեւորգ Պապոյան։

Գ.ՊԱՊՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգելի գործընկերներ, ես ուզում էի, որ սույն օրենքի հետ կապված մի շատ կարեւոր բանի մենք ուշադրություն դարձնեինք։ Պրն Թունյանն արդեն իր խոսքում նշեց, որ օրենքն ընդունելիս մեր հիմնական խնդիրն է եղել խաղամոլության դեմ ներհայաստանյան երեւույթի դեմ պայքարը եւ ոչ թե բիզնեսի դեմ պայքարը։ Օրենքն ընդունելիս բոլոր ռադիկալ լուծումներից հրաժարվել ենք, որովհետեւ պետք է ընդունենք, որ ոլորտը Հայաստանում տնտեսության մեջ բավականին մեծ զարգացում ապահովող կարեւոր ճյուղերից մեկն է, եւ բավականին աշխատատեղեր են այդ առումով ստեղծվում։ Ես ծանոթ եմ նաեւ Կենտրոնական բանկից ստացված որոշակի վիճակագրական տվյալների՝ կապված այն ֆինանսական շրջանառության հետ, որը կա, եւ այդ ֆինանսական շրջանառության ուսումնասիրությունն ինձ թույլ է տալիս եզրակացնել, որ մենք ոլորտում ունենք հսկայական արտահանում, որովհետեւ, եթե այդ շրջանառությունը լիներ միայն ներհայաստանյան, դա կնշանակեր, որ նվազագույնը մեր երկրի բնակչության մեծ մասը, ուղղակի, այս պրոցեսի մեջ ներգրավված է։ Հետեւաբար` դա ինձ թույլ է տվել եզրակացնել, որ մենք ոլորտում ունենք բավականին շատ արտահանում եւ այո, պետք է աջակցենք այդ առումով: Պրն Թունյանն ասաց` եթե խաղում են, խաղան ոչ թե արտասահմանյան կայքերով, այլ ընդհակառակը, եթե դրսից են խաղում, խաղան հայկական կայքերով։ Այսինքն՝ այդ առումով մենք ոչ միայն փողը դուրս չտանենք, այլ ընդհակառակը, դրսի փողը բերենք ներս։ Այս առումով բավականին երկար եւ հագեցած քննարկումներ ենք ունեցել։ Պրն Սիմոնյանը եւ մյուս համահեղինակները գրեթե բոլոր առաջարկներն ընդունել են եւ կարծում եմ, որ ունենք օրենք, որը բավականին քայլ առաջ է խաղամոլության դեմ պայքարում բիզնեսի համար խնդիրներ չի առաջացնում։ Կոչ եմ անում կողմ քվեարկել։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արտակ Մանուկյան։

Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Իրապես, քննարկում ենք մի շատ կարեւոր նախագիծ, որը պայմանավորված է քաղաքական թիմի խոստումներով եւ քաղաքական թիմի խոստումներով է պայմանավորված, որով ամրագրվել է, որ խաղամոլությունը ՀՀ-ում պետք է, ըստ էության, աստիճանաբար դուրս մղվի, քանի որ այն ազդում է, նաեւ որոշակի սոցիալական խնդիրներ է ստեղծում։ Այս առումով` իհարկե, ողջունելի է նախագիծը, եւ ես կողմ եմ քվեարկելու։ Բայց մի քանի դիտարկումներ ունեմ, որ ցանկալի կլինի, որ ֆինանսների նախարարությունն ապագայում այս հարցերի պատասխանը տա։

Առաջինը. համակարգային լուծում ասելով ես հասկանում եմ հետեւյալը։ Մենք եկամուտների հայտարարագրման համակարգ ունենք եւ անկախ նրանից` ես որտեղ եմ այդ խաղադրույքը կատարում՝ Հայաստանում, Բելառուսում, թե Անգլիայում, եթե ես ձեւավորում եմ իմ գործունեության արդյունքում զուտ եկամուտ, ապա դա հարկվում է։ Ինչո՞ւ է սա կարեւոր. մի բանի վրա, բացասական վարքագծի վրա որ ազդում ես, միշտ չի, որ արգելելն ամենաճիշտ մոտեցումն է։ Երբեմն, հարկման մեխանիզմներով այդ մոտիվացիան նվազեցնելը եւս լուծում է։ Այսինքն՝ սա` հարց մեկ։

Երկրորդ. վիճակախաղերի բնագավառը շատ մեծ է, օրինակ` լոտոները։ Հիմա մենք ի՞նչ ենք մտածում։ Կարող է` իմաստ ունենա, որ մենք պետական համակարգում ունենանք պետական լոտո, այդտեղից ձեւավորված եկամուտներն ուղարկենք սոցիալական ավելի խոցելի խավերի եւ, մեծ հաշվով, այս ոլորտը կարգավորենք։ Շատ երկրներ կան, որ այս գործառույթներն իրականացնում են։ Այսինքն՝ ես ռազմավարական եւ համակարգային լուծումներ ասելով` ուզում եմ այս հարցերի պատասխանը փնտրել եթե ոչ այսօր, ապա ապագայում։ Բայց, այդուհանդերձ, քանի որ սա մի քայլ առաջ է, ես կողմ կքվեարկեմ՝ ակնկալելով, որ այս մասերով ձեր եկամուտների հայտարարագրման համակարգը շատ արագ կբերվի, կներդրվի եւ մենք կխոսենք այս եկամուտների հարկման միջոցով նման վարքագծերի վրա ազդեցության գործիքակազմն ավելի արդյունավետ կիրառելու համար։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Սուրեն Գրիգորյան։ Համազասպ Դանիելյան։

Հ.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, երկու կարեւոր կետ, որի հետ կապված` ես ցանկանում էի ելույթ ունենալ, արդեն իմ գործընկերները նշեցին։ Մեկը դա քաղաքական թիմի հանձնառության իրականացումն էր, եւ երկրորդը՝ այս կարեւոր փոփոխությունները զուտ որպես առաջին առանցքային քայլ դիտարկելը եւ հետո ավելի համակարգային մոտեցում ունենալու անհրաժեշտությունը։

Երկրորդի հետ կապված` ես մի քիչ մանրամասներ կբացեմ, որովհետեւ պրն Թունյանը նշեց, որ մեր առաջ խնդիր է ծառացած առաջիկա մեկ տարվա ընթացքում գտնել լուծումներ, որոնք հնարավորություն են տալու մարդկանց խրախուսել առցանց կերպով վիճակախաղերին մասնակցությունը պակասեցնել։ Սա հեշտ չի լինելու, որովհետեւ այնպես չի, որ շատ երկրներում այդ լուծումները կան եւ պետք է փորձենք շատ ստեղծագործաբար եւ փորձարարությունից չվախենալով մոտենալ այս խնդրին։ Եվ այստեղ էլ շատ կարեւոր է լինելու թե մասնագետների, թե հասարակության ներգրավվածությունը։ Ուստի, կոչ եմ անում նաեւ բոլոր նրանց, ովքեր այս խնդրի հետ կապված առաջարկներ ունեն, ովքեր հետեւում են այս մեր նիստին, ներկայացնեն դրանք հատկապես, որ նույն այս օրենսդրական նախաձեռնությունը վերջնական տեսքի բերելու ընթացքում մենք բազմիցս համոզվել ենք, որ նման առաջարկներին բաց ենք եւ դրանք օգտակար են։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Սիսակ Գաբրիելյան։

Ս.ԳԱԲՐԻԵԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ճիշտն ասած մի քիչ նեղսրտած եմ, որովհետեւ իրականում, պրն Դանիելյան, ես կարծում եմ` հենց ընդհակառակը, մենք ինչ խոստացել ենք, չենք անում։ Խոստացել ենք` փակելու ենք, բայց, փաստացի, մենք ասում ենք` ամեն վարչական շրջանում, եթե մեկ հատ թողնենք Երեւանում, չորս ընկերություն կա, ստացվում է, որ օրենքով թողնում ենք, որ փոքրիկ Երեւանում 40 հատ գրասենյակ գործի։ Վաղը, եթե հինգերորդ ընկերությունը բացվի, կստացվի, որ 50 հատ գրասենյակ կլինի։ Ես կարծում եմ, որ Երեւանի համար 40 գրասենյակը կրկին բավական է, որ մարդիկ իրենց տուն ու տեղը կրվեն, որ մարդիկ ընկնեն քաշքշուկի մեջ, ընտանիքներ քանդվեն։ Հետեւաբար` առաջինից երկրորդ ընթերցմամբ այս փոփոխությունը, իմ կարծիքով, ընդհանրապես, ինձ համար ոչ թե անընդունելի է, այլ կարծում եմ, որ մենք սա չենք խոստացել։ Պրն Սիմոնյան, խնդրում եմ հետագայում մտածեք, որովհետեւ Երեւանի համար 40 գրասենյակ այս պահին օրենքով թողնելը, վաղը հինգերորդ ընկերությունը կհայտնվի, էլ չեմ ասում, որ այդ ընկերությունները կարող են մասնատվել եւ բացել լրացուցիչ գրասենյակ, կդառնա 50, 60։ Այսինքն՝ ստացվում է, որ էլի մարդիկ կգնան, կկրվեն։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Վաղարշակ Հակոբյան։

Վ.ՀԱԿՈԲՅԱՆ

-ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգելի գործընկերներ, իսկապես, մեծ մտահոգություն ունեմ այս օրենքի հետ։ Ըստ էության, օրենքը սահմանափակում է մեր քաղաքացիների սեփական գույքը եւ դրամական միջոցները տանուլ տալու հնարավորությունը։ Այդ իսկ պատճառով փիլիսոփայությունը, որ դրված է օրենքի հիմքում, ինձ համար ընդունելի է։ Բայց, ես կարծում եմ` այստեղ կա մեծ բացթողում, մասնավորապես, այն չորս քաղաքների հետ կապված, որտեղ թույլատրվում է այդ տվյալ հիմնարկների գործունեությունը։

Ես ուզում եմ նշել, որ սրանով մենք ստեղծում ենք շատ վատ ֆոն, որովհետեւ առանց այն էլ մարզկենտրոններում, որտեղ արդեն թույլատրվում է ամեն կազմակերպություն մեկ գրասենյակ ունենալու հնարավորություն, դիցուք, Ծաղկաձորը եւ Հրազդանը, որոնք իրարից հեռու են մոտավորապես 3-5 կիլոմետր եւ թողնելով, այն էլ Ծաղկաձորում, ենթադրենք` անսահմանափակ քանակությամբ գրասենյակներ տեղադրելու հնարավորություն, ես չգիտեմ` այնտեղ ինչ է արդեն կատարվելու։ Ինչի՞ համար եմ սա ասում. որովհետեւ  այն հիմնավորումը, որ բերվել է, որ սրանք տուրիստական կենտրոններ են եւ այստեղ գործում են կազինոներ, դրանք այնքան էլ չեն համապատասխանում գործիքակազմի իրականացման տրամաբանությանը, որովհետեւ եթե մենք ունենք տուրիստական հոսք ՀՀ-ում գոյություն ունեցող խաղատներում ժամանակ անցկացնելու համար, ապա ես ձեզ վստահեցնում եմ, որ այս գրասենյակները միմիայն, մեծամասամբ, 90 տոկոսից ավելի օգտվում են, ուղղակի, տեղի բնակիչները` մսխելով իրենց ունեցվածքը, տանուլ տալով իրենց տունն ու տեղը, շատ հաճախ նաեւ ոչ միայն իրենց, այլեւ իրենց հարազատների ունեցվածքը։ Այդ իսկ պատճառով, նորից եմ կրկնում, օրենքի ոգին եւ տրամաբանությունը հասկանալի է, այն միտված է ղումարբազության նվազմանը։ Բայց այս դրույթը ես կարծում եմ, որ պետք է վերանայվի եւ հաջորդիվ կզրուցեմ իմ գործընկերների հետ այստեղ հնարավոր փոփոխություն անելու համար։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Մտքերի փոխանակությունն ավարտվեց։ Եզրափակիչ ելույթներ, պրն Հայրապետյան, անհրաժեշտություն չե՞ք տեսնում։ Պրն Թունյան, համեցեք։

Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, ճիշտն ասած, եզրափակիչ ելույթի անհրաժեշտություն ի սկզբանե չունեի, բայց մեր գործընկերներից պրն Գաբրիելյանի եւ պրն Հակոբյանի ելույթներից հետո, կարծում եմ` պարզաբանելու կարիք կա։

Նախ` առաջինը՝ Ծաղկաձոր, Ջերմուկ, Մեղրի, Սեւան քաղաքներում, պրն Հակոբյան, ի սկզբանե նախատեսված է, որ միայն այդ քաղաքներում պետք է թույլատրվեն բուքմեյքերական կետերը, ու այդ դեպքում խաղամոլությունն այդ խաղատներում կկենտրոնանար։ Բայց, եթե մենք Երեւանի վարչական շրջաններում ու մարզերի մարզկենտրոններում թույլատրում ենք, այդ ծանրաբեռնվածությունն այստեղ վերանում է։ Բացի դրանից, եկեք դինամիկան հաշվի առնենք, որ Հայաստանում, եթե նայում ենք վերջին տարիների շարժը, խաղադրույքները տեղափոխվում են դեպի օնլայն տիրույթ։ Այսինքն՝ մենք պետք է ավելի շատ հիմա մտածենք ինտերնետով կատարվող խաղադրույքների դեմն առնելու համար։

Ինչ վերաբերում  է պրն Գաբրիելյանի ասածին, որ մենք սրանով խնդիրը չենք լուծում, պրն Գաբրիելյան, եթե այդպիսի եղանակ լիներ, որ հնարավոր լիներ մեկ զարկով, միանգամից ամեն ինչն արգելել, հավատացեք, որ մի քանի ամիս քննարկում էր պետք, այդ տարբերակին կգնայինք։ Բայց եթե մենք դնում ենք, ասենք, օրինակ` բուքմեյքերական կետերի գործունեությունը կտրուկ արգելափակում ենք ու օնլայն տիրույթում ոչինչ չենք անում, այդտեղ շուկայում անհավասար մրցակցություն է ստեղծվում եւ մենք ունենում ենք ոչ թե խաղամոլության դեմ պայքարի սահմանափակում, այլ ունենում ենք շուկայի մոնոպոլացում։ Դրա համար, քանի դեռ մենք օնլայն տիրույթում այդ լուծումը չենք գտել, կարծում եմ` ճիշտ կլինի այս կետերին հնարավորություն տալ, որ իրենք էլ ադապտացվեն այդ փոփոխություններին։ Հետո, եթե ավելի լուրջ տարբերակներ կլինեն խնդիրն ավելի արմատական լուծելու համար, իհարկե, այդ տարբերակին կգնանք։ Որեւէ մեկն այդ առումով մեր ձեռքը չի բռնել։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Եզրափակիչ ելույթի համար ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում ԱԺ պատգամավոր եւ օրենքի համահեղինակ Ալեն Սիմոնյանին։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Իրականում մեր գործընկերները ճիշտ են ասում, դուք ճիշտ եք եւ պրն Սիսակ Գաբրիելյանը` նույնպես։ Հիմա պարզաբանեմ` ինչի մասին է խոսքը։ Խոսքը գնում է նրա մասին, որ նախ եւ առաջ` պրն Գաբրիելյան, որպեսզի կազմակերպությունը մի հատ էլ բացի եւ գրանցում կատարի եւ նոր 5-րդ կազմակերպությունը լինի, դա շատ մեծ ծախսերի հետ է կապված, եւ մենք այդ հարցը քննարկել ենք։ Լիցենզիան, որն ունի, ենթադրենք` իքս կազմակերպությունը, չի կարող իր դուստր ձեռնարկությանը փոխանցվել, եւ այդ իրավունքները չեն կարող փոխանցվել։ Իսկ նոր լիցենզիան, ինչպես ասացի, շատ թանկ եւ ոչ ձեռնտու է։

Ինչ վերաբերում է քաղաքներին, խոսքը գնում է նրա մասին, որ մինչեւ 2022թ. նախատեսվում է, ընդհանրապես, արգելել։ Այսինքն՝ այս օրենքը գործելու է մինչեւ 2020թ. նոյեմբերը եւ դրանից հետո մենք նախատեսում ենք 2022թ. ընդհանրապես արգելել։ Կտեսնենք` ինչ խնդիրներ կան։ Չենք կարող, մեծ տնտեսվարողներ են, որոնք զբաղվում են նաեւ IT ոլորտով, որոնք մեծ ծախսեր եւ ներդրումներ են արել եւ այս օրենքը 80 տոկոսով կրճատում է, ընդհանուր առմամբ, ՀՀ գործող գրասենյակների գոյությունը։ Վատթարացնելով օրենքով` հնարավորություն ենք տալիս կազմակերպություններին ադապտացվել նոր իրավիճակին եւ հետագայում նայում ենք այն տարբերակը, որ, ընդհանրապես, արգելում ենք այդ գրասենյակների գործունեությունը։ Ամրագրված չէ։ Պրն Միքայելյան, քննարկումները մոտ կես տարի տեղի են ունենում։ Ի միջի այլոց, դուք ասում եք` բազմաթիվ գրասենյակներ, ընդամենը մեկ գրասենյակի մասին է խոսքը, ձեր նշած քաղաքներում` նույնպես։ Այսինքն՝ չի նշանակում, որ մի կազմակերպությունը կարող է, ենթադրենք` Ծաղկաձոր քաղաքում 10 հատ գրասենյակ ունենալ։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցի քննարկումն ավարտվեց։ Բայց ոնց որ դեռ բազմաթիվ հարցեր կան։ Ինչեւէ, անցնում ենք հաջորդ հարցին։ Քննարկում ենք ԱԺ պատգամավորներ Վարազդատ Կարապետյանի, Բաբկեն Թունյանի եւ Նարեկ Զեյնալյանի կողմից ներկայացված «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին» եւ «Պետական պաշտոններ եւ պետական ծառայության պաշտոններ զբաղեցնող անձանց վարձատրության մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքների նախագծերի փաթեթն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։ Հիմնական զեկուցող՝ ԱԺ պատգամավոր Վարազդատ Կարապետյան։

Վ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Միրզոյան։ Բարեւ ձեզ, բարի լույս, սիրելի գործընկերներ։ Սա, կարծում եմ` առանցքային նախաձեռնություններից մեկն է, որով մենք երեկ պատգամավորներով հանդես ենք եկել, նվազագույն աշխատավարձի բարձրացումը։ Ինչպես գիտեք, հիմա 55 հազար է սահմանված նվազագույն աշխատավարձի մասին օրենքով։ Մենք սկզբնապես առաջարկեցինք 63 հազար տարբերակը: Ինչո՞ւ հիմնական նկատառումը հենց 63 հազարն էր. որ մենք չազդեինք բազային աշխատավարձի վրա, որը հիմա 66 հազարից մի քիչ ավելի է եւ որով պայմանավորված` հաշվարկվում են պետական համակարգի բոլոր աշխատավարձերը, այդ թվում՝ պատգամավորների աշխատավարձը։ Այսինքն՝ որ այդ թվի վրա ազդեցություն չլիներ, եւ մենք ունենայինք, ուղղակի, նվազագույն աշխատավարձի աճ 55 հազարից մինչեւ 63 հազար տարբերակը։ Աշխատավարձի աճի հիմքը շատ պարզ էր։ Մեր հանդիպումները համայնքներում ցույց էին տալիս, որ բազմաթիվ մարդիկ` հատկապես համայնքային ոչ առեւտրային կազմակերպություններում աշխատող, առեւտրի ոլորտում աշխատող, ուղղակի իրենց աշխատավարձը ֆիքսված էր նվազագույն աշխատավարձով եւ մարդիկ բողոքում էին իրենց աշխատավարձի ցածր լինելուց։ Եվ մենք բազմաթիվ քննարկումներ ունեցանք մեր գործընկերների հետ եւ որոշեցինք առաջարկել նվազագույն աշխատավարձի բարձրացում։ Հետո այս հարցը սկսեց քննարկվել նաեւ Կառավարությունում, եւ Կառավարությունն առաջարկեց 68 հազարի տարբերակը նաեւ իրենց հիմնավորումներով։ 68 հազարի դեպքում մենք արդեն ունեինք ազդեցություն նաեւ բազային աշխատավարձի վրա։  Հետեւաբար` պետք է փոփոխություններ մտցվեին նաեւ «Պետական պաշտոններ եւ պետական ծառայության պաշտոններ զբաղեցնող անձանց վարձատրության մասին» օրենքի մեջ, ինչը հիմա արված է։ Այսինքն՝ մենք հանձնաժողովում քննարկեցինք Կառավարության առաջարկը, եւ շատ լուրջ քննարկում էր, տարբեր կարծիքներ կային։ Բայց, վերջիվերջո, հանձնաժողովը կողմ քվեարկեց 68 հազար տարբերակին։ Այսինքն՝ այսօր մենք ձեզ ներկայացնում ենք 55 հազարից 68 հազար նվազագույն աշխատավարձի աճի տարբերակը։

Մի քանի էական հիմնավորումներ կան նաեւ 68 հազարի դեպքում։ Նախարարությունն իր ինստիտուտի միջոցով 1500 տնտեսվարող սուբյեկտների շրջանում հարցում էր անցկացրել` պարզելու համար` արդյո՞ք մենք կազդենք մասնավոր հատվածի մրցունակության վրա, եթե նվազագույն աշխատավարձը բարձրացնենք, որովհետեւ հիմա 68 հազարի դեպքում ստացվում է, որ մոտավորապես 57 հազար պետական ծառայողների վրա է ազդելու։ Այսինքն՝ իրենց աշխատավարձի աճ է լինելու եւ մասնավոր հատվածում պետք է աշխատավարձերի բարձրացում լինի մոտավորապես 130 հազար մարդու համար։ Եթե բյուջեի վրա ազդեցությունը գնահատում ենք, մաքուր ազդեցությունը, այսինքն՝ այս աճերի հետեւանքով պետական բյուջեն նաեւ հարկեր կստանա, եթե այս հարկերի ազդեցությունը եւ իրենց ծախսի ազդեցությունը` հանրագումարը բերում ենք, պետական բյուջեի վրա ազդեցությունը 2 մլրդ դրամից չի անցնելու, ինչին Կառավարությունը պատրաստ է, եւ շատ ողջունելի է։

Մեր ամենակարեւոր խնդիրն էր հասկանալ՝ արդյո՞ք մենք մասնավոր հատվածի մրցունակության վրա չենք ազդում։ 1500 սուբյեկտների հետ անցկացված հարցումը, ես կարծում եմ` փոխնախարարն ավելի մանրամասն դրան կանդրադառնա, ցույց տվեց, որ մասնավոր հատվածում ավելի շատ կողմ էին մինչեւ 90 հազար բարձրացմանը։ Այսինքն՝ այս տարբերակը՝ 68 հազարի տարբերակն իրենց տարբեր մեթոդաբանություններով հաշվարկված լավագույն տարբերակը ստացվեց հենց 68 հազարի վրա ֆիքսելը։

Մի շատ կարեւոր հիմնավորում էլ կա։ Մենք գիտենք, որ Հայաստանի ամենամեծ գործատուն Կառավարությունն է, եւ Կառավարության վարքագծով պայմանավորված մնացած գործատուները նաեւ շտկում են իրենց վարքագիծը։ Հիմա, եթե ամենամեծ գործատուն հայտարարում է, որ ինքը պատրաստ է նվազագույն աշխատավարձի բարձրացման, ես կարծում եմ, որ բնական փոփոխություն տեղի պետք է ունենա նաեւ մնացած տնտեսվարող սուբյեկտների մոտ։ Նաեւ մենք պետք է մտածենք փոքր բիզնեսների վրա բացասական ազդեցություն չունենալու համար։ Դրա համար, հիշում եք, արդեն Հարկային օրենսգրքի փոփոխության փաթեթում մոտավորապես  22 հազար տնտեսվարող սուբյեկտներ կսկսեն օգտվել 24 մլն դրամի հարկային արտոնությունից եւ իրենք կվճարեն, ընդամենը, 5 հազար դրամ մեկ աշխատակցի համար եկամտահարկ։ Եվ այս իրավիճակում, կարծում եմ` այդ ձեռնարկությունները նույնպես ի վիճակի կլինեն իրենց աշխատողների աշխատավարձը բարձրացնել, եւ ընդհանուր փիլիսոփայությունն այն է մասնավոր հատվածի տեսանկյունից, որ ձեռնարկությունները, քանի որ Կառավարությունն իր հարկային քաղաքականությամբ հնարավորություն է տալիս բարձրացնել  շահույթը, ձեռնարկություններն այդ շահույթի մի մասը համաձայնվեն տալ որպես աշխատավարձ։ Ժամանակը լրացավ, ես, երեւի, ձեր հարցերին պատասխանելիս այլ մնացած ասպեկտներին էլ կանդրադառնամ։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցերի համար՝ հերթագրում։ Արտակ Մանուկյան։

Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Կարապետյան, էն, որ 55 հազարը ներկա իրավիճակը չէր արտացոլում, դա ակնհայտ է, բայց ակնհայտ է նաեւ, որ նվազագույն աշխատավարձին չափազանց զգուշորեն պետք է մոտենալ, որովհետեւ առաջին հայացքից կարելի է նույնիսկ քննարկել 70-100 հազարը, բայց ակնհայտ է նաեւ, որ այդն սեգմենտում, որում աշխատողները տեղավորված են, նրանց վրա է մեծ հաշվով է ազդելու է ազդելու է բացասական առումով, մասնավորապես գործազրկության տեսանկյունից։

Հիմա փորձեմ ձեւակերպել հարցս։ Դուք ասում եք` մենք կփորձենք նաեւ պետական համակարգում նվազագույն կամ բազային աշխատավարձի մասով այդ փոփոխությունները, որը 80-120 է, դարձնել 70։ Իսկ դուք քննարկե՞լ եք, ընդհանրապես, որ կենսաթոշակային համակարգով հիմա 2,5։7,5 հարաբերակցություն է, որը ժամանակավոր է եւ եթե դառնա 5:5 հավասարաչափ բաշխվածություն, միգուցե, այդ դեպքում հենց հիմա իմաստ ունի 70 հազարը ֆիքսել, որովհետեւ, երբ այդ հարաբերակցությունը, ըստ էության, եթե 5:5 լինի, նույնիսկ ներկա սահմանաչափերով էլի հնարավոր չի այնպես անել, որ պետական համակարգի նվազագույն աշխատավարձի վրա ինքն ազդեցություն չունենա։

Վ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար։ Մենք ձեր ասած հացը դիտարկել ենք, բայց հիմա մենք չէինք կարող այդ հարցի պատասխանը ներառել այս նախագծի մեջ, որովհետեւ մենք այդ հարցի պատասխանը չգիտենք, այսինքն՝ մենք չգիտենք` երբ է դառնալու 5:5։ Որպեսզի մենք կարողանանք ձեր հարցերին պատասխանել, ավելի շուտ, Կառավարությունը կարողանա պատասխանել, մենք պետք է բոլոր ոլորտներում հստակ ասենք առաջինից մինչեւ վերջին քայլերը։ Մենք երեկ էլ քննարկում էինք «Տարածքային կառավարման մասին» օրենքը, այդ օրենքը մի դրվագ է ընդհանուր ռազմավարության մեջ։ Մինչեւ ընդհանուր ռազմավարությունը չսահմանենք, մենք ի՞նչ ենք անելու կենսաթոշակների եւ աշխատավարձերի հարցում, մենք ձեր ասած հարցի պատասխանը չունենք, որովհետեւ ընդհանուր ռազմավարությունը չունենք դեռեւս։ Ես հուսով եմ, որ Կառավարությունը շատ արագ կանդրադառնա նաեւ պրն Մանուկյանի բարձրացրած հարցին, որովհետեւ մենք չենք կարող անընդհատ հատվածային լուծումներ առաջարկել։ Մենք գիտակցում ենք, որ այս լուծումը, որ առաջարկված է, հատվածային է եւ մենք պետք է հասկանանք ընդհանուր քաղաքականությունը եւ՛ կենսաթոշակային եւ՛ աշխատավարձերի, որպեսզի կարողանանք ամբողջականի մեջ տեղավորել նաեւ այս դրվագը։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք։

Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ

-Եթե տենց է, ի՞նչն է խանգարում, որ մենք հիմա 63 հազար ֆիքսենք, գրենք ընդունելի տարբերակում, որ, օրինակ` 2021թ. հունվարի 1-ից լինելու է 70 հազար, այդ մեսիջն ամրագրենք, այդ պարտավորությունն ամրագրենք, համակարգային լուծումը կլինի նաեւ կենսաթոշակի համակարգի հնարավոր ազդեցությունով, քննարկենք։ Կարող է, միգուցե, այդ ժամանակ 70-ը նվազեցնելու կարիք էլ չլինի, որովհետեւ պետական համակարգում էլ պետք է աշխատավարձերն ինչ-որ պարագայում նաեւ բարձրանան։

Վ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Ես տեսականորեն կողմ եմ ձեր առաջարկին, բայց հիմա, քանի որ տասնյակ հազարավոր մարդիկ ստանում են իրականում շատ ցածր աշխատավարձ եւ եթե Կառավարությունը պատրաստ է այդ պատասխանատվությունը վերցնել` հատկապես Կառավարությունում աշխատող մարդկանց աշխատավարձը բարձրացնելու, ապա կարծում եմ, որ մենք այս հնարավորությունը պետք է հիմա օգտագործենք։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Սերգեյ Բագրատյան։

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Կարապետյան, հարցս վերաբերում է այն ձեռնարկություններին, որտեղ շատ են օժանդակ աշխատողները, պայմանական ասած՝ հավաքարարները, պահակները եւ այլն եւ, ինչպես բոլորս գիտենք, նրանք հիմնականում վճարվում են 40 հազար, 30 հազար, հերթափոխով են պահակություն անում եւ այլն։ Տրամաբանական է, որ գործատուն պատրաստ չի նրանցից յուրաքանչյուրի համար 23 տոկոս վճարել։ Այսինքն՝ 68 հազար սահմանելու դեպքում 15 հազար եւ ավելի դրամ պետք է վճարի եկամտահարկ։ Բնականաբար, աշխատանքից կազատեն, եւ բազմաթիվ քաղաքացիներ ստվեր կանցնեն։ Մենք ինչպիսի՞ պաշտպանական մեխանիզմ ենք մշակում, որպեսզի մեր քաղաքացիները չանցնեն ստվեր։ Շնորհակալ եմ։

Վ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ես մեկ անգամ էլ այդ դրույթի վրա կանգ առնեմ։ Մենք Հարկային օրենսգրքում փոփոխություններ ենք արել, որոնք վերաբերում են եւ՛ փոքր բիզնեսներին, եւ՛ մեծերին, հատկապես, եկամտահարկի մասով։ Եթե մենք մեծ ձեռնարկություններին եկամտահարկը համահարթ իջեցնելով 23 տոկոս` հնարավորություն ենք տալիս ավելի շատ միջոցներ ունենալ իրենց տրամադրության տակ, մենք պետք է այդ ձեռնարկություններից նաեւ պահանջենք, որ ավելի հոգատար լինեն մնացած աշխատակիցների նկատմամբ, ովքեր չունեն բավարար հմտություններ, չունեն բավարար կրթություն, բայց մարդիկ են, ովքեր ապրում են մեր հետ նույն հանրության մեջ։ Կարծում եմ` մեծ ձեռնարկությունները, հատկապես, պետք է գնան այդ քայլին եւ բարձրացնեն մարդկանց աշխատավարձը։

Փոքր բիզնեսի առումով հարկային արտոնությունն այնքան մեծ է, որ իրենք կարող են այդ արտոնության մի մասը կրկին տալ իրենց ցածր վարձատրվող աշխատակիցներին որպես աշխատավարձ։ Այսինքն՝ կարծում եմ` Կառավարության քաղաքականությունը եւ մեր ընդունած Հարկային օրենսգրքի փոփոխությունները հունվարի 1-ից հնարավորություն կտան այնքան միջոց ունենալ եւ՛ մեծ ընկերություններին եւ՛ փոքր ընկերություններին, որ իրենք կծածկեն նվազագույն աշխատավարձի աճով պայմանավորված ծախսը։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք։

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն պատասխանի համար։ Բավականին հետաքրքիր լուծումներ եք մտածում։ Իհարկե, մենք, միգուցե, չափազանցված հույսեր ունենք։ Չի բացառվում, որ գործարարները չգնան դրան, այլ մտածեն, որ ավելորդ հարկեր չվճարեն։ Ամեն դեպքում, կարծում եմ, որ մենք պետք է ՊԵԿ-ին որեւէ կերպ հորդորենք, որպեսզի ուսումնասիրեն այն ընկերությունների վարքը, որտեղ այս պահին, օրինակ` ունենք պայմանական ասած 400 աշխատակից եւ հունվարի 1-ից հետո այդ 400-ն արդյո՞ք նվազում է, թե՞ բան չի փոխվում։ Այսինքն՝ ուսումնասիրենք վարքը, որը մեզ կհուշի` մեր օրենքի իրավակիրառ հնարավորությունները ճի՞շտ են, թե՞ ոչ։ Եվ այդ փորձը մեզ պետք կգա հետագայում նման կարգի բարձրացումների ժամանակ, որ ավելի մենք հստակ կարողանանք ապահովագրել, հատկապես, դա վերաբերում է մեր առավելապես խոցելի խմբերին, որոնց, բնականաբար, եթե աշխատանքի չեն ձեւակերպում, նրանք զրկվում են վարկ վերցնելու հնարավորություններից, բազմաթիվ դժվար իրավիճակներ կունենան։ Այս իմաստով` խնդրում եմ, որ այս հարցին եւս մեկ անգամ ուշադրություն դարձնեք։ Շնորհակալություն։

Վ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն ձեր առաջարկի համար։ Կարծում եմ, որ մեր խորհրդարանական մշտական հանձնաժողովների էական գործառույթներից մեկն է նաեւ հետեւել օրենքների կիրառման ընթացքում օրենքի ազդեցությանը։ Ես կխնդրեմ նաեւ, որ համապատասխան հանձնաժողովն այս հարցը նույնպես վերցնի եւ նաեւ հեղինակներով մենք, անպայման, կպարտավորվենք դա անել, որ հասկանանք, ենթադրենք` հունվարի վերջում մենք ի՞նչ փոփոխություն ունենք, փետրվարի վերջում եւ այլն։ Շնորհակալություն առաջարկի համար։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Վարդեւան Գրիգորյան։

Վ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Կարապետյան, նախ ուզում եմ ողջունել նման նախաձեռնությամբ հանդես գալու համար, որովհետեւ, իսկապես, շատ կարեւոր նախաձեռնություն է։ Բայց կան մի քանի մտավախություններ։

Առաջինը. ի՞նչ ռեսուրսների հաշվին ենք մենք ուզում բարձրացնել հատկապես մասնավոր սեկտորում, արդյո՞ք շահութաբերությունը բարձրացել է ընդհանուր հանրապետությունում։

Երկրորդը. արդյո՞ք չի ավելանում ստվերի մեծացման ռիսկը, արդյո՞ք շատ մարդիկ չեն դառնա գործազուրկ եւ չեն լրացնի գործազուրկների բանակը։

Եվ վերջինը. ինչքանո՞վ այս բարձրացումը կազդի գնաճի վրա։ Շնորհակալություն։

Վ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցերի համար։ Ռեսուսրների առումով` ես կարծում եմ, որ հարկային դաշտի փոփոխությունները բավարար ռեսուսրներ կթողնեն ձեռնարկություններին, որպեսզի ձեռնարկությունները կարողանան այս ծախսերն անել։ Նաեւ ես կարծում եմ, որ հիմա անարդարացիորեն ցածր են վարձատրվում ցածր վարձատրվող մարդիկ։ Այսինքն՝ այն աշխատանքը, որ իրենք անում են, համարժեք չի 55 հազար դրամին եւ իրենք պետք է ավելի բարձր վարձատրվեն։ Սա նաեւ այդ աշխատողների իրավունքները պաշտպանելուն ուղղված գործողություն է, որովհետեւ բոլորս գիտենք, որ մեր ստվերային շուկայում մեկ ֆիզիկական աշխատողի օրական վճարը 5 հազար դրամից պակաս չի գյուղատնտեսության մեջ, շինարարության մեջ եւ այլն։ Այսինքն՝ մեր երկրում ամենացածր վարձատրվող աշխատանքը, այդ ստվերային ֆիզիկական աշխատանքը 150 հազար դրամ է ամսեկան։ Հետեւաբար, 55 հազար դրամն անարդարացիորեն ցածր է, հատկապես, եթե համեմատենք, եթե խոսքը մեծ ձեռնարկությունների մասին է, թե ինչպիսի շահույթ են գեներացնում այդ ձեռնարկությունները եւ, հատկապես, եթե համեմատենք փոքր աշխատավարձ ստացողների աշխատավարձը մեծ աշխատավարձ ստացողների հետ, որովհետեւ, եթե մի ընկերության մեջ կա ամիսը 5 մլն դրամ աշխատավարձ, արդարացի չի, որ լինի 55 հազար դրամ աշխատավարձ, անգամ եթե այդ աշխատանքով զբաղվողը հավաքարարն է։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք։

Վ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Պրն Կարապետյան, իհարկե, իմ կարծիքով` կրկնակի անարդարացի կլինի, եթե մենք մարդկանց ինչ-որ տեղ զրկենք հանապազօրյա հաց վաստակելու հնարավորությունից։ Ես համաձայն եմ պրն Բագրատյանի հետ, որ հարկավոր է այնպիսի մեխանիզմներ ստեղծել, որ մենք կարողանանք այդ նույնիսկ ցածր աշխատավարձով աշխատող մարդկանց իրավունքները պաշտպանել եւ գործատուներն անհիմն պատճառներով այդ մարդկանց չթողնեն փողոցում։ Էլի նորից պետք է խնդրեմ, որ, անպայման, ուշադրություն դարձնեք գնաճի վրա, որովհետեւ այդ բարձրացումը կարող է կրկնակի անգամ վնաս հասցնել գնաճին եւ այդ բարձրացումը որեւէ դրական ազդեցություն չունենա մարդկանց կենսակերպի վրա։ Շնորհակալություն։

Վ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Գնաճի հետ կապված` ես մտավախություններ չեմ տեսնում, որովհետեւ մենք, ընդամենը, բախշում ենք եկամուտների մի մասը բիզնեսներից դեպի աշխատավարձ ստացողները։ Այսինքն՝ մի տեսակի եկամուտը դարձնում ենք այլ տեսակի եկամուտ, որը գնաճի վրա ազդեցություն չի ունենալու։

Բիզնեսների հետ կապված` ես կարծում եմ, որ 60 հազարից ավելի նոր աշխատատեղերը, որոնք արձանագրվում են Հայաստանում հեղափոխությունից հետո եւ հարկային աննախադեպ եւ ապագա պետական բյուջեի աննախադեպ չափը, որն արդեն պարզ է բոլորիս, վկայում է այն մասին, որ տնտեսվարող սուբյեկտները փոխում են իրենց վարքագիծը Հայաստանում, եւ տնտեսվարող սուբյեկտները նույնպես հակված են բացվել, սպիտակել եւ աշխատել արդար։ Եթե Կառավարությունն արդար է վերաբերվում ձեռնարկություններին, ձեռնարկություններն արդար պատասխանում են Կառավարությանը, եւ մենք հիմա հենց այդ վստահության միջավայրի միջով ենք անցնում, եւ արձանագրվող թվերը դրա ապացույցն են։ Այսինքն՝ ես չեմ մտածում, որ ձեռնարկությունները սկսելու են ազատել աշխատակիցներին կամ տանել ստվեր, չգրանցել եւ այլն։ Հակառակը՝ ես վստահ եմ, որ այս քայլը ձեռնարկություններին օգնելու է ճիշտ գնահատել աշխատողներին աշխատավարձի տեսքով։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Սոնա Ղազարյան։

Ս.ՂԱԶԱՐՅԱՆ

-Պրն Կարապետյան, շատ կարեւոր եւ բարի նախագիծ է։ Ես կցանկանայի, որ դուք այս ամբիոնից մեկ անգամ եւս վերահաստատեիք այն փաստը, որ որեւէ ազդեցություն չի լինելու մեր՝ պատգամավորների աշխատավարձի վրա, քանի որ երբ այս նախագիծը շրջանառության մեջ մտավ, մեզ ծանոթ քաղաքական ուժերը շահարկեցին, որ այս նախաձեռնությամբ մենք փորձում ենք մեր աշխատավարձը բարձրացնել։ Այստեղ բազայինի վրա ի՞նչ ազդեցություն է ունենալու 68 հազարը, ոչ թե ձեր կողմից առաջարկվող 63 հազարը, եւ մինիմալ եւ բազային աշխատավարձերի տարբերությունը։ Շնորհակալություն։

Վ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Մենք մեր փաթեթի մեջ բացի «Ամսական նվազագույն աշխատավարձի մասին» օրենքից, հիմա ունենք նաեւ «Պետական պաշտոններ եւ պետական ծառայության պաշտոններ զբաղեցնող անձանց վարձատրության մասին» օրենքը։ Այս փոփոխությունն արված է հենց այն նպատակով, որպեսզի բազային աշխատավարձի վրա ազդեցություն չլինի, եւ ես հաստատում եմ` պատգամավորների աշխատավարձը չի փոխվելու այս փոփոխությամբ։ Հուսով եմ, որ չհիասթափեցրի։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Դժվար է ասել` դա լավ է, թե՞ վատ։ Արձագանք՝ Սոնա Ղազարյան։

Ս.ՂԱԶԱՐՅԱՆ

-Արձագանք չկար, ուղղակի այս նախադասությունը պետք է հնչեր այս ամբիոնից։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հռիփսիմե Գրիգորյան։

Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Պրն Կարապետյան, շնորհակալություն ձեզ եւ մյուս համահեղինակներին  նախաձեռնության համար։ Եվ մեկ անգամ եւս նշեմ, որ կարեւոր նախաձեռնություն է, միանում եմ գործընկերներիս կարծիքին այս հարցում։ Իմ հարցը հիմնականում հնչեցվեց մեր մյուս գործընկերների կողմից, ավելի ճիշտ մտահոգությունները՝ կապված փոքր ձեռնարկությունների հետ եւ ռիսկերը։ Կարծում եմ` ճիշտ նշեցիք, որ այս պարագայում մոնիտորինգի մեխանիզմը կարող է օգտակար լինել եւ՛ մեր` համապատասխան հանձնաժողովների կողմից եւ՛ ՊԵԿ-ի կողմից։ Իրականում ուզում էի խնդրել, որպեսզի մի անգամ եւս, եթե հնարավոր է, մեր քաղաքացիների համար նշեք, թե որոնք են այն հիմնական պատճառները, որի համար մտածում եք, որ այս ռիսկերը բացառված են։ Այսինքն՝ մեկը Հարկային օրենսգիրքը, եթե հնարավոր է, ուղղակի, նորից հստակ շեշտեք։ Շնորհակալություն։

Վ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Հարկային օրենսգիրքն ամենակարեւոր ռիսկերը բացառելու մեխանիզմն է իր մեջ ներառում, բայց մենք մեկ անգամ եւս պետք է անդրադառնանք տնտեսվարողների վարքագծին։ Տնտեսվարողներն իրենց վարքագիծը փոխում են, յուրաքանչյուր տնտեսվարող սուբյեկտ հակված է իրական աշխատավարձերը ցույց տալ եւ հակված է իրական աշխատողներին ցույց տալ։ Մենք չենք գտնում, որ մենք այս հարցում ունենք խնդիրներ եւ չենք գտնում նաեւ, որ մեր երկրում շատ ցածր վարձատրվող աշխատատեղեր պետք է լինեն։ Դրա համար եւ տնտեսվարողները, եւ աշխատողները պետք է ձգտեն աստիճանաբար գնալ աշխատավարձերի այլ կատեգորիաների։ Սա, իհարկե, շատ փոքր քայլ է այդ ընդհանուր ռազմավարության մեջ, բայց ամենակարեւոր հաղորդագրությունը, որ մենք տալիս ենք տնտեսությանը` եկեք փոխենք մեր վարքագիծը, 55 հազար դրամով ոչ պետք է աշխատել, առավել եւս, պետք է այնքան արժանապատվություն ունենալ, որ այդ աշխատավարձով մարդ չընդունել աշխատանքի։

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք։ Խնդրեմ։

Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Եթե ճիշտ եմ հասկանում, այստեղ խոսքն ավելի շատ փիլիսոփայության մասին է։ Նախ` աշխատողի իրավունքի պաշտպանությունը, ավելի բարձր աշխատավարձ ստանալու իրավունքը եւ երկրորդ` պետության կողմից արդեն իսկ առկա տենդենցները հաշվի առնելով, տեսնելով, որ մեր տնտեսվարողի վարքն արդեն իսկ փոխվել է, մենք կարող ենք հույս ունենալ, որ, ինչպես նշեցիք, շատերը ստվերից դուրս գալով` արդեն նպաստում են դրան, որ մենք կարող ենք հետագայի համար ունենալ այս վստահությունը, որ կկարողանանք արձանագրել դրական արդյունքներ այս փոփոխությամբ։

Վ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Այո, դա նաեւ արձանագրվում է մեր վիճակագրության մեջ եւ շատ լավ է, որ մեր ամենամեծ գործատուն՝ ի դեմս մեր երկրի Կառավարության պատրաստ է 68 հազարին։ Սա շատ ողջունելի է եւ դրա համար, որ դուք առաջարկում եք երկու փուլով գնալ, ոչ, քանի համաձայն են, եկեք միանգամից մի փուլով էլ գնանք։ Դե, իրենք 68 են առաջարկում։

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Միքայել Զոլյան։

Մ.ԶՈԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ես նախ ուզում եմ ողջունել այս նախաձեռնությունը, որովհետեւ շատ կարեւոր է, ընդհանրապես, սոցիալական արդարության հետ կապված հարցերը շատ կարեւոր են ոչ միայն բուն արդարության տեսակետից, այլեւ` երկրի կայունության եւ տնտեսական զարգացման։ Եթե դուք նայեք աշխարհի քարտեզին, այն երկրները, որոնք բոլոր ինդեքսներով համարվում են ամենալավ ապրող երկրներ, այնտեղ Ջինիի գործակիցը, որ անհավասարությունն է ցույց տալիս, շատ  ցածր է հիմնականում, օրինակ` Հյուսիսային Եվրոպայի երկրները եւ այլն։ Կարծում եմ, որ սա այն մոդելն է, որին մենք պետք է ձգտենք։ Այնուամենայնիվ, մտահոգությունների վերաբերյալ.  հնչեցին մտահոգությունները, հիմնականում դրանք են ստվերի պահը, գործազրկության պահը եւ գնաճի պահը։ Դուք լավատեսական դիրքերից հանդես եկաք, բայց ես գիտեմ, որ այդպիսի սկզբունք կա, որ եթե մի բան կարող է սխալ գնալ, պարտադիր սխալ կգնա։ Արդյո՞ք մենք ինչ-որ մեխանիզմներ ունենք, որպեսզի չստացվի, որ այն տնտեսվարողը, որը գնում է ոչ ազնիվ քայլերի, հայտնվի նպաստավոր դիրքերում, իսկ այն տնտեսվարողը, որն ազնվորեն այդ ամենը վճարում է, հայտնվի ոչ նպաստավոր դիրքերում։

Վ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Ես չեմ տեսնում մտահոգություն այդ հարցում։ Ես տեսնում եմ, որ մեր երկրում տնտեսվարողների մեծ մասը, ճնշող մեծամասնությունը հակառակ վարքագիծ ունի։ Հետեւաբար` այն փոքրամասնությունը նույնպես փոխելու է իր վարքագիծը։ Այսինքն՝ մենք չենք կարող ասել, որ, ենթադրենք` 5 կազմակերպություն կազատի, 50 կազմակերպություն չեն ազատի։ Եվ չորակավորված աշխատանքի պահանջարկը մեր երկրում գերազանցում է առաջարկին։ Եթե ցանկացած ձեռնարկության հարցում անեք՝ դուք գտնո՞ւմ եք ձեզ համար համապատասխան աշխատակիցներ, պատասխանը բացասական է լինելու։ Սա առանձին մեծ ուսումնասիրման խնդիր է, որպեսզի մենք հասկանանք մեր երկրում աշխատանքի շուկայի դինամիկան եւ տեսնենք` մարդիկ ինչո՞ւ եւ ի՞նչ աշխատավարձերով են աշխատում։ Կարծում եմ` դա կարող ենք նաեւ առանձին քննարկել, բայց այս ենթատեքստում` նվազագույն աշխատավարձի, ես նման մտահոգություն չունեմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք։

Մ.ԶՈԼՅԱՆ

-Հիմնականում ձեր ասածը վերաբերում էր ստվերայինին եւ գործազրկությանը։ Իսկ գնաճի մասով, օրինակ` ի՞նչը կխանգարի, ասենք` ինչ-որ սուպերմարկետների ցանցի վերցնել, գները բարձրացնել` ուղղակի, հենց տեղեկատվական ֆոնի հետ կապված։

Վ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Մենք չենք փոխում երկրի փողի քանակը, կոպիտ բառերով ասեմ, մենք ընդամենը մի տեղից տեղաբաշխում ենք մեկ այլ տեղ։ Դրանից փողի քանակը չի փոխվում, հետեւաբար` դա գնաճի չի հանգեցնելու։ Հնարավոր է, որ ապրանքային որոշ խմբերի գների փոփոխություններ լինեն, քանի որ մենք ցածր վարձատրվող անձանց ավելի շատ գումար ենք տալիս։ Հետեւաբար` այն ապրանքները, որոնց սպառումը ցածր վարձատրվող անձինք այդ պահին գերադասելու են, այդ ապրանքների գների փոքր աճ, բայց դա շատ չնչին ազդեցություն է լինելու, հնարավոր է։ Բայց, ընդհանուր առմամբ, գների մակարդակի վրա ազդեցություն չի լինի։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Գուրգեն Բաղդասարյան։

Գ.ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Կարապետյան, ընդհանուր առմամբ, ողջունելով այս նախագիծը մի հարց ունեմ։ Նախագծում ի սկզբանե հաշվարկված էր 63 հազար դրամի չափով։ Արդյո՞ք քննարկվել է Կառավարության հետ հետեւյալ տարբերակը։ Մենք փաստացի հիմա բարձրացնում ենք միանգամից 20 տոկոս։ Եթե բարձրացնեինք 13 եւ ինչ-որ մի մաս էլ Կառավարության հետ համաձայնության գալով, դուք ասացիք` 2 մլրդ է նստելու Կառավարության վրա, պետական սեկտորի աշխատողների մինչեւ 100 հազար դրամ ստացողներին էլ ինչ-որ չափով բարձրացում կատարվեր։ Ինչո՞ւ եմ այս հարցը բարձրացնում. որովհետեւ մարզերից հիմա անընդհատ զանգում են։ Կոնկրետ օրինակ բերեմ։ Չթերագնահատելով բոլորի աշխատանքը, մարզային գրադարաններում ստացվում է այսպես, որ տարիներով աշխատող գրադարանավարները, որոնց աշխատավարձը 70 հազար է, ստանալու են այնքան, ինչքան ստանալու է այդ գրադարանի մաքրությամբ զբաղվողը։ Շնորհակալություն։

Վ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար։ Իրականում շատ կարեւոր հարց է։ Մեր քննարկումները Կառավարության հետ ցույց տվեցին եւ այսօր նաեւ կարծում եմ` մեր փոխնախարարը դա կհաստատի, որ Կառավարությունը 2020թ. պլանավորում է բազային աշխատավարձը բարձրացնել, ինչը նաեւ ազդելու է պետական համակարգում աշխատող բոլոր անձանց վրա, որովհետեւ եթե այդ օրենքին ծանոթ եք, գործակիցներով բոլորիս աշխատավարձը, նաեւ` մեր, կապված է բազային աշխատավարձի հետ։ Այսինքն՝ այդ քայլը 2020թ. Կառավարությունը կանի եւ պետական համակարգում աշխատող բոլոր մարդկանց աշխատավարձերը դրանով պայմանավորված` կբարձրանան։ Բայց եկեք սպասենք Կառավարության կողմից այս առաջարկին։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք։

Գ.ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ

-Քանի որ խոսակցություն գնաց 2020թ. բարձրացման մասին, արդյոք ակնկալիքը կա եւ քանի՞ տոկոսի չափով է լինելու պետական աշխատողներինը։

Վ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Ես կխնդրեմ, եթե այդ հարցը հիշի մեր պրն փոխնախարարը եւ իր պատասխանի մեջ տա, որովհետեւ ես հիմա չեմ կարող պատասխանել։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Կփորձի պրն փոխնախարարը, բայց եթե պարզ լիներ, արդեն կբարձրացնեին կամ հայտարարած կլինեին, էլի։ Հաշվում են, գուցե։ Արկադի Խաչատրյան։

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Կարապետյան, հիշում եք, գրեթե 6 ամիս առաջ էր, ես ինքս բարձրացրել եմ Կառավարության առաջ նվազագույն աշխատավարձի բարձրացման հարցը։ Հետեւաբար` միանշանակ, ողջունում ենք բարձրացումը։ Միեւնույն ժամանակ ուզում եմ ափսոսանք հայտնել, որ չեմ կարողացել մասնակցել քննարկմանը հանձնաժողովում, որովհետեւ բազմաթիվ հարցեր եմ առանձնացրել։ Կփորձեմ մի քանիսը հնչեցնելով` լսել պատասխանները ձեզանից։ Այն ժամանակ ես բարձրացրել էի հարց, որ նվազագույն աշխատավարձը պետք է լինի առնվազն սպառողական զամբյուղի արժեքի չափով։ Ուզում եմ` հնչեցնեք, եթե ունեք ձեռքի տակ, այդ թիվն այս պահին որքա՞ն է կազմում սպառողական զամբյուղի արժեքը։ Կխնդրեմ, եթե հնարավոր է, մի փոքր անդրադառնալ, թե, վերջիվերջո, ի՞նչ մեթոդաբանությամբ Կառավարությունը հաշվարկել եւ առաջարկել հենց 68 հազարը։

Չեմ կարող շրջանցել այն հարցը, որ, այդուհանդերձ, կան այնպիսի ոլորտներ, որտեղ արտադրողականությունը ցածր է եւ, հատկապես, մարզերում աշխատավարձը ցածր է։ Ինչպիսի՞ ազդեցության գնահատական է տվել Կառավարությունը, մասնավորապես, գործազրկության ազդեցության վրա։ Կոնկրետ Կառավարության գնահատականն այդ մասով։ Շարունակությունն արձագանքելիս կասեմ։ Շնորհակալություն։

Վ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցերի համար։ Ձեր բոլոր հարցերը վերաբերում են Կառավարության հիմնավորումներին եւ, հատկապես, Կառավարությանը։ Ես կարծում եմ, որ մենք պետք է խնդրենք` Կառավարության ներկայացուցիչը հարցերին պատասխանի։ Մեթոդաբանության նկարագրությունը կոնկրետ տրվել էր հանձնաժողովի նիստի ժամանակ։ Չորս մեթոդներ էին կիրառել, եւ միջին գնահատականը ստացվել էր 68 հազար։ Ավելի մանրամասն ես կխնդրեմ` դուք ձեր ելույթում, պրն Դուրյան, ներկայացրեք դա։ Ցավոք սրտի, այս նախագիծը չունի գնահատական էկոնոմիկայի նախարարության կողմից եւ մենք նույնպես դա նկատում ենք որպես նախագծի թերություն, որովհետեւ էկոնոմիկայի նախարարությունն այն կառույցն է, որը պետք է գնահատեր հենց ցածր արտադրողականությամբ ճյուղերի վրա տնտեսության հնարավոր ազդեցություն։ Մենք այդ ազդեցության չեզոքացումը տեսնում ենք Հարկային օրենսգրքով, որովհետեւ այդ ճյուղերը հիմնականում կընկնեն 24 մլն դրամի` գերփոքր ընկերություններին տրվող արտոնությունների տակ։ Կստացվի, որ մենք ընկերությանն ասում ենք, որ դու հիմա պետք է տայիր, ենթադրենք` 20 հազար դրամ եկամտահարկ, մենք քեզնից ուզում ենք 5 հազար դրամ ընդամենը, բայց փոխարենը դու քեզ մոտ աշխատող մարդու աշխատավարձը բարձրացրու։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք։

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ։ Պրն Կարապետյան, բայց հասկանում ենք նաեւ, որ մենք կարող ենք խոսել Հարկային օրենսգրքի միջոցով այդ ազդեցության մեղմման մասին, այլ ոչ ամբողջությամբ չեզոքացման, չեզոքացում լինել չի կարող։ Այսուհանդերձ, ազդեցություն լինելու է։ Հարցը նրանում է, թե որքա՞ն։ Ես ուզում եմ հարց բարձրացնել նաեւ պետական պաշտոն զբաղեցնող անձանց վարձատրության մասին օրենքի վերաբերյալ, որովհետեւ ի սկզբանե այս օրենքը չի եղել, սա նոր նախագիծ է։ Անկեղծ ասած, հիմա նայելով` բավականին հարցեր են առաջանում ինձ մոտ։ Մասնավորապես, օրինակ, աննախադեպ բան ենք արել այստեղ։ Բազային աշխատավարձն այսուհետ որոշակի կախվածության մեջ է դրվում նաեւ նվազագույն ամսական աշխատավարձի չափից, մասնավորապես, 70 տոկոսից ոչ պակաս լինելու։ Այսպիսի բան նախկինում չի երբեւիցե եղել։ Այսինքն՝ դա ամեն տարվա բյուջեով Կառավարությունն էր սահմանում  եւ կախվածության մեջ օրենսդրորեն դնել նվազագույն աշխատավարձից` սա նոր բան է։ Միեւնույն ժամանակ, պետք է ասեմ, որ այստեղ կան նաեւ որոշակի գործակիցների վերանայումներ, հիմա ոտքի վրա, իհարկե, չեմ կարող եզրակացություն կամ մասնագիտական կարծիք կազմել, թե սա ի՞նչ փոփոխություններ են։ Այդուհանդերձ, կխնդրեմ որոշակի առումով անդրադառնալ այս հարցերին։ Սրանք նոր են եւ, անկեղծ ասած, մի քիչ զարմացած եմ այս մասով։ Շնորհակալ եմ։

Վ.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Բազային եւ նվազագույն աշխատավարձերի այդ կախվածությունը սահմանված է ձեր նշած օրենքում 80-120 տոկոսի սահմաններում։ Դա միշտ եղել է։ Հիմա մենք 70 տոկոս ենք իջեցնում հենց այն նպատակով, որ նվազագույն աշխատավարձի փոփոխությունը չազդի բազային աշխատավարձի վրա եւ որ մեր բոլորի աշխատավարձերը չբարձրանան։ Այսուհանդերձ, գործակիցները փոխվում են, որովհետեւ, ենթադրենք` եթե 1,39 գործակցով բազային ներկա աշխատավարձը բարձրացնում ենք, 68 հազարից պակաս թիվ ենք ստանալու։ Դրա համար գործակիցները բարձրացվում են 0,1 կետով, որպեսզի պետական համակարգում որեւէ մեկը 68 հազարից ցածր թիվ չստանա։ Սա մի մոտեցումն էր, որը Կառավարությունն առաջարկել է։ Մեկ այլ մոտեցումն էլ այն էր, որ մենք կարող ենք, ուղղակի, ֆիքսել, որ եթե հանկարծ, այս օրենքով պայմանավորված, օրենքը չփոխեինք, անցումային դրույթներում գրեինք, որ եթե հանկարծ օրենքով պայմանավորված` որեւէ մեկի մաքուր աշխատավարձը 68 հազարից պակաս կլինի, ապա պետք է այնքան տանք, որ ինքը 68 հազար ստանա։ Այս երկու մոտեցումն էր։ Հիմա գործակիցների փոփոխության այս մոտեցումն ընտրված է եւ ներկայացված է ձեզ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Անուշ Բեղլոյան։

Ա.ԲԵՂԼՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ես ուզում եմ հստակեցնել այն հարցը, որն արդեն հնչել է մի շարք գործընկերների կողմից։ Արդյո՞ք կա տվյալ, թե վերջին նվազագույն աշխատավարձի բարձրացումից հետո գնաճի ցուցանիշն ինչքանո՞վ է մեր քաղաքացիների գնունակությունն իջեցրել: Արդյո՞ք չպետք է խոսենք այստեղ ոչ թե նվազագույն աշխատավարձի բարձրացման, այլ ինֆլյացիայի ինդեքսավորման մասին։ Եթե ոչ ամբողջությամբ, ապա ո՞ր տոկոսն է ինդեքսավորումը եւ ո՞ր տոկոսն է ռեալ մարդկանց սոցիալական վիճակի բարելավումը։

Վ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Մենք առաջարկում ենք 55 հազարից 68 հազարի տարբերակը։ Փաստորեն, Կառավարության օգնությամբ վերջին փոփոխությունն արվել է 2014 թվականին, այսինքն` 5 տարի առաջ։ Դա նշանակում է, որ եթե մոտավոր հաշվարկենք, գնաճը կազմել է այդ 5 տարվա ընթացքում, պրն Մանուկյան, կհուշեք` ինչքա՞ն, մոտավորապես 12 տոկոս։ Այսինքն՝ մեր առաջարկած թիվն ավելի մեծ է, քան գնաճը կբերեր այդ թվի աճին։ Այսուհանդերձ, տարբերակներից մեկը, որ մենք կարող էինք նվազագույն աշխատավարձի վրա մի հատ ինդեքսավորման մասին օրենք ստեղծել, որը կինդեքսավորեր պետության կողմից վճարվող բոլոր վճարները՝ թոշակները, նպաստները, նվազագույն աշխատավարձը Կառավարության կողմից։ Բայց կարծում եմ` սա նախաձեռնություն է, որը պետք է գա ընդդիմությունից, որովհետեւ սա Կառավարությանը որոշակի սահմաններ առաջարկող նախաձեռնություն է։ Եթե գա, մենք հաճույքով կմտնենք այս բանավեճի մեջ, այս քննարկման մեջ։ Մենք հիմա այս ճանապարհով ենք գնացել` ուղիղ թիվն առաջարկելով։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք։ Եղիշե Սողոմոնյան։

Ե.ՍՈՂՈՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ես եւս դրական եմ գնահատում այս նախաձեռնությունը։ Կարծում եմ` սա ուշացած քայլ էր Կառավարության կողմից, որը մեր կողմից իրականացվեց։ Երկու հարց ունեմ նախագծի հետ կապված։

Հաշվի առնելով, որ տնտեսական հատվածում կան կազմակերպություններ, որոնք ունեն գործող պայմանագրեր, որոնք վերաբերում են ծառայությունների մատուցմանը, որտեղ մեծ մասն աշխատավարձի ծախսն է, դուք ունե՞ք գնահատական, թե այդ ընկերություններում խնդիրներ կստեղծվե՞ն, թե՞ ոչ։ Հատկապես, օրինակ, մաքրության ծառայություն իրականացնող ընկերությունների համար։

Ի՞նչ եք կարծում, հնարավոր չէ՞ր ուժի մեջ մտցնելու ավելի ուշ ժամկետ տայինք, որպեսզի այդ ընկերությունները կարողանային, իրենց պայմանագրերը հավանական լինեին` թարմացնելու եւ կնքելու համար։

Ի՞նչ եք կարծում այն մոտեցմանը, որ մենք օրենքով ոչ թե նվազագույն աշխատավարձի թիվ հաստատենք, այլ մեթոդաբանություն՝ կախված մի շարք ցուցանիշներից, որ ամեն անգամ մենք օրենքի նախագիծ չբերեինք այդ թիվը բարձրացնելու կամ փոփոխելու մասով։ Շնորհակալություն։

Վ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-2-դր տարբերակից սկսենք։ Ես կողմ եմ 2-րդ տարբերակին։ Այսինքն՝ եկեք մտածենք համատեղ եւ Կառավարության հետ համատեղ, հասկանանք` ի՞նչ մեթոդաբանությամբ մենք նվազագույն աշխատավարձի հաշվարկման մեխանիզմ դնենք, որն ավտոմատ կփոխվի։ Դա, հավանաբար, պետք է ինդեքսավորման հետ կապված առաջարկի հետ համահունչ ինչ-որ տարբերակ լինի կամ միջին աշխատավարձի հետ կապված։ Ի միջի այլոց, 68 հազար թիվը միջին աշխատավարձի հետ կապված մեթոդաբանությամբ է հաշվարկված, որը կարող է նաեւ հիմք դրվել հենց օրենքի մեջ, եւ անընդհատ մենք միջին աշխատավարձից կախված` նվազագույն աշխատավարձի փոփոխություն ունենանք։

Գործող պայմանագրերի մասով մենք այդ հարցը չենք քննարկել, բայց կարծում եմ` քանի որ բոլոր պայմանագրերը, յուրաքանչյուրը` հատկապես մաքրության հետ կապված, ամեն տարի վերակնքվում են, սա նաեւ տենդերներով է որոշվում, ապա սա լրացուցիչ… Մենք այս թեման քննարկում ենք արդեն մոտավորապես 6 ամիս եւ բոլորի համար բաց։ Ես ենթադրում եմ, որ արդեն այս հաղորդագրությունը մասնավոր հատվածին պետք է հասած լինի, եւ պետական հատվածն էլ իր գործողությունների մեջ սա պետք է հաշվի առնի, եթե ինքն է կնքելու այդ պայմանագրերը։ Այդուհանդերձ, իհարկե, որոշակի մտահոգություն կա այդ հարցում։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք։

Ե.ՍՈՂՈՄՈՆՅԱՆ

-Մեթոդաբանության մասով ես համաձայն եմ ձեզ հետ։ Դա երկար քննարկում է պահանջում։ Իսկ պայմանագրերի մասով ասեմ, որ պարտադիր չի, որ մասնավոր հատվածում պայմանագրերը կնքվեն հունվարի 1-ից եւ ավարտվեն դեկտեմբերի 31-ին։ Ավելի երկար ժամանակահատվածով են կնքվում՝ հաշվի առնելով գործառնական ծախսերը, եւ կարծում եմ` իրենց մոտ որոշակի խնդիրներ կստեղծվեն, եւ պետք է քննարկենք առաջինից երկրորդ ընթերցում, կտեսնենք` դրա ազդեցությունն ինչքան է կազմում։ Շնորհակալություն։

Վ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Անպայման, քննարկենք։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Կարեն Սիմոնյան։

Կ.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Կարապետյան, իմ գործընկեր Արկադի Խաչատրյանը մասնակի անդրադարձավ փոփոխությանը` նվազագույն աշխատավարձի եւ բազային աշխատավարձի հարաբերակցությանը։ Նախորդը սահմանված էր 80-120 տոկոս միջակայք։ Նախորդը՝ 66 հազար 140-ը կազմում էր հենց 120 տոկոսը։ Ներկա փոփոխությունը կազմում է մոտավորապես 97 տոկոս, այսինքն՝ 66 հազար 140 եւ 68 հազար։ Ինչո՞ւ է նվազագույն շեմն իջեցվել դեպի 70 տոկոս, եթե իրավակարգավորումը բավարարում է այս փոփոխությունը։ Ինչո՞վ է դա պայմանավորված։

Վ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Այդ հաշվարկը մենք արեցինք եւ ստացվում էր, որ 70-80 տոկոսի միջակայքում էր ստացվում, դրա համար ենք իջեցրել մենք 70 տոկոս, որ բազային աշխատավարձի վրա մեր փոփոխությունն ազդեցություն չունենա։ Եթե այդ հաշվարկը ձեզ հետաքրքիր է, կարող ենք առանձին հանդիպել մեր հանձնաժողովում, մի հատ էլ այդ հաշվարկն իրար հետ անել։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք։

Կ.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Իհարկե, հետաքրքիր է, որովհետեւ 66 հազար 140-ն այս պահի դրությամբ առաջարկվող 97 տոկոսն է, ինչո՞ւ է առաջացել 70-80 տոկոսի միջակայքը։

Վ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Համախառն աշխատավարձի մասին է խոսքը։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Կարինե Պողոսյան։

Կ.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Կարապետյան, իրոք, շատ կարեւոր նախաձեռնությամբ եք հանդես գալիս եւ նախագիծը շատ մանրամասնորեն քննարկվել է առողջապահության եւ սոցիալական հարցերի մշտական հանձնաժողովում։ Այդուհանդերձ, կարծում եմ, որ նախագծով առաջարկվող նվազագույն աշխատավարձի` 68 հազար դրամի սահմանումը լրացուցիչ հիմնավորման կարիք ունի, թե ինչո՞ւ հենց 68 հազար դրամ, այլ ոչ թե ավել կամ պակաս։ Իմ գործընկերներն արդեն հնչեցրեցին, ի՞նչ ուսումնասիրությունների հիման վրա եք հանգել այս վերջնարդյունքին, այսինքն՝ 68 հազար դրամին եւ ի՞նչ պատասխանատվություն է նախատեսված նվազագույն աշխատավարձի շեմը չպահպանելու դեպքում։

Եվ երրորդ հարցս. ինձ դիմել են շատ մանկավարժներ, որոնք մեկ դրույքի փոխարեն աշխատում են կես դրույքով եւ նրանց համար արդյո՞ք հնարավոր կլինի պահպանել նվազագույն աշխատավարձի շեմը, քանի որ այս պարագայում չի հասնում այդ նվազագույն աշխատավարձի շեմին։ Շնորհակալություն։

Վ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Սկսեմ վերջին հարցից։ «Նվազագույն աշխատավարձի մասին» օրենքում սահմանվում է եւ ամբողջական դրույքի համար 68 հազար եւ դրա հենց ներքեւի հոդվածն արդեն ժամավճարների մասին է՝ 40 ժամյա, 36 ժամյա եւ 24 ժամյա աշխատանքի դեպքում։ Այսինքն՝ բոլորը համամասնորեն աճել են այնպես, որ յուրաքանչյուրը, եթե ստանար մեկ դրույք, պետք է մաքուր ստանար 68 հազար։ Այսինքն՝ աշխատողների, անգամ ժամային վճարով աշխատողների հետ կապված` նվազագույն աշխատավարձն ազդեցություն ունենալու է։

Մեթոդաբանության հետ կապված. մենք չորս մեթոդաբանություն ենք քննարկել եւ աշխատող մեթոդաբանությունը, որով հենց հիմա պայմանավորված 68 հազարը դրված է, միջին աշխատավարձից կախված տոկոսն է, որն ամբողջ աշխարհում ընդունված է։ Հիմա, քանի որ մեթոդաբանությունը եւ 1500 ընկերությունների հետազոտությունն արվել է նախարարության կողմից, փոխնախարարն ավելի մանրամասն կներկայացնի` ինչ մեթոդաբանությամբ են դա հաշվարկել։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք։

Կ.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ես եւս կիսում եմ իմ գործընկերների այն մտահոգությունը, որ նվազագույն աշխատավարձի շեմի եւ նվազագույն սպառողական զամբյուղի համամասնությունը պետք է, անպայման, պահվի, քանի որ, եթե այս համամասնությունը հիմա բարձրացնելուն զուգընթաց չպահենք, տարիներ հետո կարող է այս համամասնությունը լրջորեն խախտվել, եւ մենք որոշակի խնդիրների առաջ կանգնենք։

Վ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Դա մեթոդաբանություններից մյուսն էր, որը դուք հիմա նշում եք, սպառողական զամբյուղի հետ նվազագույն աշխատավարձի կապը։ Մենք սա նույնպես դիտարկել ենք հանձնաժողովում, դուք էլ էիք ներկա, երբ այս հարցը քննարկում էինք նաեւ թվերով։ Հիմա, քանի որ բավականին մեծ է աճը, մենք այս մտահոգությունը փարատում ենք այս աճով, բաց կիսում եմ նաեւ ձեր մտահոգությունը, որ ապագայում պետք է աշխատենք, անպայման, այս կապը պահել։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Պրն Կարապետյան, հարցերն ավարտվեցին, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։ Հարակից զեկուցման համար ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում առողջապահության եւ սոցիալական հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ Նարեկ Զեյնալյանին։

Ն.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Հարգարժան նախագահող, հարգելի գործընկերներ, այս նախագիծը բխում է մեր նախընտրական պարտավորությունների տրամաբանությունից։ Վերջին անգամ նվազագույն աշխատավարձը բարձրացվել է 2014 թվականին` 50 հազարից բարձրացվելով մինչեւ 55 հազար, որը ցածր էր եւ այժմ էլ ցածր է նվազագույն սպառողական զամբյուղից։ Այս բարձրացումը կարելի է համարել աննախադեպ, որովհետեւ վերջին 5 տարիներին չի բարձրացվել նվազագույն աշխատավարձը: Հիմնական զեկուցողը ներկայացրեց, թե 63 հազար առաջարկելու տրամաբանությունը որն էր։ Այն է, որ պետական պաշտոնյաների եւ պետական պաշտոններ զբաղեցնող ծառայողների աշխատավարձի վրա որեւէ ազդեցություն չունենա, այսինքն՝ նաեւ պատգամավորների աշխատավարձերի վրա ազդեցություն չունենա։ Կառավարության առաջարկության տրամաբանությունը նույնպես դա էր։ Դրա համար առաջարկվել է, բացի 68 հազարից, նաեւ «Պետական պաշտոններ եւ պետական ծառայության պաշտոններ զբաղեցնող անձանց վարձատրության մասին» օրենքում փոփոխություն կատարել եւ այդ տոկոսային շեմը 80 տոկոսից իջեցնել 70 տոկոս։ Հաշվարկն իրականացվում է հարկերով աշխատավարձից, այսինքն՝ կեղտոտ աշխատավարձից ելնելով։ Դրա համար 66 հազար 140-ը, այսինքն՝ բազային աշխատավարձը մինիմալ շեմի վրա էր, 80 տոկոսի վրա էր։ Դրա համար 68 հազար բարձրացնելու դեպքում բազային աշխատավարձը եւս կաճեր։ Այդ իսկ պատճառով Կառավարությունն առաջարկեց այդ շեմն իջեցնել 70 տոկոս, որպեսզի նույնպես չազդի պետական պաշտոններ զբաղեցնող անձանց աշխատավարձի վրա։ Հանձնաժողովում երկու՝ սոցիալական եւ տնտեսական բլոկների միջեւ բավականին բուռն քննարկումների արդյունքում, ըստ էության, հեղինակների կողմից ընդունվեց Կառավարության առաջարկությունը, եւ հանձնաժողովը դրական եզրակացություն է տվել այս նախագծին: Առաջարկում եմ կողմ քվեարկել նախագծին։

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Զեյնալյան, ձեզ հարցեր չեն կարող ուղղվել, ժամանակը սպառվել է։ Խնդրում եմ զբաղեցնել ձեր տեղը։ Հարակից զեկուցող՝ աշխատանքի եւ սոցիալական հարցերի նախարարի տեղակալ Արման Ուդումյան։

Ա.ՈՒԴՈՒՄՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգարժան ԱԺ նախագահություն, հարգելի խորհրդարան, նախորդ զեկուցողների կողմից, նաեւ հարց ու պատասխանի ռեժիմով բավականաչափ ծածկվեց հարցի քննարկումը եւ հնարավոր մտահոգությունները։ Պատգամավորների բարձրացված հարցերի բաց մնացած մասով հիմնական խոսքը վերաբերում է մեթոդաբանությանը, որը կիրառել է նախարարության աշխատանքի եւ սոցիալական հետազոտությունների ինստիտուտն իր ազգային մակարդակով ներկայացուցչական հետազոտության ընթացքում։ Այսինքն՝ մեթոդաբանության, հարցաշարերի եւ ստացված եզրահանգումների մասով, ինչպես նաեւ ինստիտուտի կողմից իրականացված մեկ այլ հետազոտության հետ կապված, որտեղ կիրառել ենք երեք տարբեր մեթոդաբանություններ` ստանալու 68 հազար հնչեցված թիվը, որին ենթակա է, որպեսզի նվազագույն աշխատավարձը բարձրացվի։

Ես ձեր թույլտվությամբ կսկսեմ երեք մեթոդաբանություններից, ապա նաեւ կխոսեմ 1500 գործատուների շրջանում իրականացված հետազոտության հիմնական արդյունքների մասին։ Տեսեք, բազմաթիվ մեթոդաբանություններ կան նվազագույն աշխատավարձի բարձրացման եւ տնտեսության վրա դրա հնարավոր ազդեցության մասով։

Պատգամավորները, որոնք հանդես են եկել նախաձեռնությամբ, կապել էին նվազագույն աշխատավարձի բարձրացումը սպառողական զամբյուղի հետ, որն առողջապահության նախարարության հաշվարկներով Համաշխարհային բանկի կողմից մշակված մեթոդաբանությամբ կազմում է շուրջ 63 հազար դրամ, եւ հիմնական նպատակը նվազագույն աշխատավարձը կապելն էր սպառողական զամբյուղի հետ։

Աշխատանքի միջազգային կազմակերպության փորձագետների հետ խորհրդակցելու ընթացքում մենք որոշեցինք կիրառել մի քանի այլ տարբեր մեթոդաբանություններ եւ առաջին մեթոդաբանությունը, որ ազգային ինստիտուտը կիրառեց, նվազագույն աշխատավարձի մասնաբաժինն է ՀՆԱ-ի մեջ։ Այս առումով` նախ` ասեմ, որ երեք մեթոդաբանությունն էլ, որոնք կիրառվել են հետազոտության մեջ, բոլորի դեպքում ընտրվել են տեխնիկական համագործակցության եւ զարգացման երկրների եւ աշխարհի տարբեր ռեգիոնների շուրջ 23 երկրներ, որոնց հետ կապված էլ Հայաստանի դեպքում կիրառել ենք մեթոդաբանությունները։ Նվազագույնի մասնաբաժինը ՀՆԱ-ի մեջ առաջին մեթոդաբանությամբ վարժության արդյունքում մենք ստացանք, որ միջինը 4.11 տոկոս է, Հայաստանում մենք ունենք 3,24 տոկոս։ Այս առումով` մի փոքր բարձրացնելու հնարավորություն ունենք։ Այս դեպքում, քանի որ օրինակի մեջ կամ հետազոտության ենթակա երկրներում հիմնական արժույթը եվրոն է, ապա եվրոյով մենք ստացանք 156.4 եվրո, որը վերածում ենք դրամի եւ ստանում ենք 84 հազար դրամ, որը հարկվող աշխատավարձն է։ Հարկերից հետո այն կազմում է 64 հազար 600 դրամ։ Առաջին վարժության արդյունքում նվազագույնի հնարավոր բարձրացման տարբերակը 64 հազար 600 դրամ էր։

Երկրորդի դեպքում, ինչպես պրն Վարազդատ Կարապետյանը նշեց, որը նույնպես շատ տարածված մեթոդաբանություն է, բազմաթիվ երկրներ օգտվում են այդ մեթոդաբանությունից, մենք փորձեցինք հաշվարկել նվազագույն եւ միջին աշխատավարձ հարաբերակցությունը։ Ի դեպ, ասեմ, որ թյուրըմբռնում կա, երբ մենք հաշվարկում ենք նվազագույն եւ միջին աշխատավարձը, ստանում ենք մի տոկոս, բայց հիմնականում նվազագույնը հաշվարկվում է մաքուր հարկերից հետո գումարը, իսկ միջին աշխատավարձը` դեռեւս չհարկվող գումարը։ Երկուսի դեպքում էլ չհարկվող տարբերակի դեպքում մենք ունենում ենք 39.1 տոկոս, որը միջազգային միջինին է համընկնում։ Սակայն երբ նշված 23 երկրների շարքը նայում ենք, այնտեղ նվազագույնի եւ միջին աշխատավարձի հարաբերակցությունը կազմում է 50 եւ ավելի տոկոս։ Այս դեպքում մենք նույնպես այս առումով տեղ ունենք բարձրացնելու եւ այստեղ բարձրացման արդյունքում մենք ստանում ենք,եթե  կրկին եվրոյով հաշվենք, 185,6 եվրո կամ 98 հազար 369 դրամ, որը հարկելուց հետո մաքուր նվազագույնը կկազմի 75 հազար 744 դրամ։

Երրորդ մեթոդաբանությունը, որը բավականին ուժեղ մեթոդաբանություն է եւ, թույլ տվեք ինձ ասել, ոչ միայն զուտ միջազգային փորձի արտացոլումն է Հայաստանում, այլեւ մենք փորձել ենք զուտ մեր երկրին ներհատուկ տվյալների եւ վիճակագրական ցուցանիշների վրա երրորդ մեթոդաբանությունը կիրառել։ Դա, այսպես կոչված, սոցիալ-ներառական նվազագույն աշխատավարձի մեթոդաբանությունն է։ Փորձեմ բարդը պարզ ձեւակերպել։ Միջինացված ընտանիքի թվի եւ միջինացված ընտանիքում աշխատող անդամների հարաբերակցությունն է որոշակի բանաձեւով, որի վրա կիրառվում է նաեւ նվազագույն աշխատավարձի այս առաջարկվող տարբերակը։

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Ներողություն, պրն Ուդումյան, ժամանակը սպառվեց։ Հարցերի համար էլ ժամանակ չկա։ Դուք կարող եք ավարտել եզրափակիչ ելույթի ժամանակ։ Շնորհակալություն։

Հիմա` գրանցում մտքերի փոխանակության համար։ Մինչեւ ընդմիջում երեք րոպե ունենք։ Կարող ենք լսել մեկ ելույթ։ Խնդրեմ, Արտակ Մանուկյան։

Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Չափազանց կարեւոր հարց ենք քննարկում, որովհետեւ սա մակրոտնտեսական դասագրքերում տեղ գտած հարց է, որի շուրջ շատ երկրներ են մտածում, թե ոնց անեն, որ բավականաչափ զգույշ մոտենան այս հարցադրումներին։ Բայց, այնուհանդերձ, մի երկու դիտարկում կուզեի անել։ Տեսեք, մենք բոլորս խոսում ենք գնաճի եւ այլն, այնպիսի բաների մասին, բայց չենք խոսում, որ աշխատավարձի հիմքում պետք է լինի աշխատանքի արտադրողականությունը։ Այսինքն՝ աշխատանքի արտադրողականությունը բարձրացավ, պետք է աշխատավարձը բարձրանա։ Եթե կա խզում քո ստեղծած հավելյալ արդյունքի եւ քեզ վճարվող աշխատավարձի, ապա մեխանիզմները, որ մատնանշվում են՝ ժամերը քիչ կգրանցվեն, էս, էս եւ այլն, կյանքի կլինեն, որովհետեւ կա խզում։ Եթե կա աշխատանքի արտադրողականության հիման վրա վճարվող աշխատավարձ, ապա այս խզումը, կարծում եմ` չափազանց կարեւոր է։ Այս առումով` ես պետք է նշեմ մի քանի արգումենտներ։ Նախ՝ այո, համահունչ է հայտարարած նպատակներին եւ այո,  դեռ մի բան էլ ավելի է, որովհետեւ, եթե պրն Ուդումյան, խոսում եք, բայց չեք ասում, օրինակ` աշխատանքի արտադրողականությունն այդ ժամանակաշրջանում ինչքա՞ն է ավելացել։ Եթե ուսումնասիրում եք, նախորդ փոփոխության համեմատ աշխատանքի արտադրողականության այն աճը դրված չի, ինչ մենք հիմա առաջարկում ենք։ Այսինքն՝ ակնհայտ է, որ առաջանցիկ տեմպերով ենք մենք փորձում այս կարգավորումն իրականացնել։ Ես, իհարկե, կողմ եմ քվեարկելու, բայց շատ ավելի կողմ կլինեի, երբ մենք փորձեինք մեսիջ հաղորդել։ Այսինքն՝ 63 հազար եւ տարեվերջին ընդհուպ քննարկենք մինչեւ 70 հազար, որ տիպված չլինենք արհեստական պետական պաշտոն զբաղեցնող անձանց 66 հազար 140-ը, էդ 80-120-ը, որ կա, արհեստական փորձենք մի հատ էլ նվազեցնել, որ հանկարծ պատգամավորների, այդ թվում՝ նաեւ իմ աշխատավարձի վրա չազդի։ Իսկ չի՞ կարելի ընդհանրապես պետական համակարգի աշխատավարձի քաղաքականությունն իրականացնել 2020թ. եւ այո, եթե պետք է ազդի, բոլորի վրա ազդի այդ արտադրողականության հիման վրա։ Այս ասելով հանդերձ` կողմ եմ քվեարկելու եւ հորդորում եմ կողմ քվեարկել, բայց ակնկալում եմ ռազմավարական լուծումներ։

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Ընդմիջում կես ժամ։

ԸՆԴՄԻՋՈՒՄ


Ժամը 12:00

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ ԵՆ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԱԽԱԳԱՀ ԱՐԱՐԱՏ ՄԻՐԶՈՅԱՆԸ ԵՎ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՏԵՂԱԿԱԼ ԱԼԵՆ ՍԻՄՈՆՅԱՆԸ

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, շարունակում ենք մեր աշխատանքները։ Ելույթի համար ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում Սերգեյ Բագրատյանին։

Ներողություն, պրն Բագրատյան, մինչեւ դուք կսկսեք ձեր ելույթը, ես առաջարկում եմ ողջունել Երեւանի Րաֆֆու անվան թիվ 36 դպրոցի աշակերտներին եւ ուսուցիչներին, ովքեր այսօր հյուրընկալել են մեզ։

ԾԱՓԱՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Համեցեք, պրն Բագրատյան։

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Հարգարժան նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, մենք կարեւորագույն նախագիծ ենք քննարկում, որը շատ կարեւոր հարցի նախ` պետք է պատասխանի. արդյո՞ք այս մինիմալ աշխատավարձի բարձրացումը մենք պետք է գնահատենք որպես սոցիալական ռեֆորմ, թե՞ տնտեսական ռեֆորմ։ Այստեղ մենք ունենք կարեւորագույն վերլուծություն, որի պատասխանը մեզ շատ բանի կարող է ուղղորդել։ Մասնավորապես, նախագծի հեղինակը նշեց, որ պետական ոլորտի 57 հազար աշխատողների է վերաբերելու նախագիծը եւ մասնավոր ոլորտի` 130 հազար։ Շատ հետաքրքիր է, թե մասնավոր ոլորտի 130 հազար շահառուների վարքն ինչպես պետք է ուսումնասիրենք, ինչ մեթոդոլոգիա պետք է կիրառենք, եւ եթե բյուջեի վրա 2 մլրդ դրամ լրացուցիչ ծախս է, սա նույնպես պետք է մենք քննարկենք` առավել արդյունավետ հնարավորություն կա՞, թե՞ սա է լավագույնը, որ կարելի է քիչ ծախսով ավելի մեծ արդյունավետություն ապահովել։

Խիստ կարեւորում եմ մի հանգամանք, որ պրն Կարապետյանը նշեց, որ ավելի ցանկալի կլիներ, որ ընդդիմությունից առաջարկ լիներ։ Կարծում եմ, որ ճիշտ է մոտեցումն այն պարզ պատճառով, որ, իհարկե, ընդդիմությունը պետք է բարձրացում առաջարկի։ Օրինակ՝ ես հիմա առաջարկում եմ, որ մինիմալ թոշակը դարձնել 63 հազար դրամ։ Ի՞նչ եմ ուզում ասել դրանով. այնպես չէ, որ մեր ցանկությունը համապատասխանում է ձեր հնարավորություններին։ Մենք հաշվի ենք առնում, որ Կառավարությունը քիչ հնարավորություններ ունի, եւ այդ քիչ հնարավորություններից դուք եք ավելի տեղյակ, որովհետեւ դուք եք իշխանությունը ներկայացնում։ Այդ իմաստով` կոնկրետ ես միշտ ձեռնպահ եմ մնում ֆինանսական առաջարկներ անելուց՝ լավ հասկանալով, որ, որպես կանոն, պետք է մերժվեն այդ առաջարկները, հետեւաբար` այստեղ մեղադրել ընդդիմությանը, կարծում եմ՝ այնքան էլ ճիշտ չէ։ Այսպիսի  դեպքերում մենք կարող ենք համադրել մեր մոտեցումները, որովհետեւ դուք ավելի տեղյակ եք երկրում այս պահին մարտահրավերներին, հատկապես, Կառավարության տնօրինվող դրամական միջոցների իմաստով։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Վահե Էնֆիաջյան։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, սիրելի հայրենակիցներ, հարգարժան հյուրեր, ողջունում եմ բոլորիդ։ Չափազանց կարեւոր նախաձեռնություն է` նվազագույն աշխատավարձի բարձրացման հետ կապված, եւ այս հարցի մտահոգությունները բազմաթիվ հարթակներում հնչել են։ Մենք պետք է ուղիղ մի քանի համեմատականներ անենք, որպեսզի մեր իրականության մեջ հասկանանք, թե ինչպիսի արտացոլանք է ունենալու այս նախաձեռնությունը։

Քանի որ մեր աշխատակարգը թույլ չտվեց հարց ու պատասխանի ֆորմատում շատ հարցեր բարձրաձայնել եւ զեկուցողներից կամ հարակից զեկուցողներից պատասխաններ լսել, ամեն դեպքում, որոշակի հարցեր կան, որ մտահոգիչ են, եւ այդ հարցերին ձեր եզրափակիչ ելույթներում լավ կլինի, որ անդրադառնաք։

Նախ` 63 հազար դրամ սահմանումը վերցնելու այս սկզբնաղբյուրը. որտեղի՞ց է այս գաղափարը ծնվել։ Խոսք գնաց, որ կուսակցության ծրագրային դրույթներում է ամրագրված եւ նախընտրական քարոզարշավի ժամանակահատվածում է ներկայացված, եւ եթե հաշվարկներ արվել էին, փաստացի կարո՞ղ եք արձանագրել, որ միեւնույն ժամանակ սխալ էին հաշվարկներն արվել, կամ տեղեկատվության պակաս կար, որ իրականում հնարավոր էր ոչ թե 63 կամ 68։

Ես ուզում եմ մի բան հասկանալ. նվազագույն աշխատավարձի այս զուգահեռները, որ արվել են, քաղաքացու նվազագույն կենսամակարդակի վրա ինչպիսի՞ անդրադարձ են ունենալու։ Արդյո՞ք այս համադրությունը նախաձեռնության մեջ կա՞, թե՞ չկա։

Պրն Կարապետյան, տեսեք, դուք մի քանի անդրադարձ կատարել եք, պրն Բագրատյանն էլ անդրադարձավ, ես, պրն Բագրատյան, նաեւ հավելեմ ձեր ասածին։ Ինքս նմանատիպ նախաձեռնությամբ հանդես եմ եկել եւ արդեն իսկ նախագիծ ունեմ, որ ուսման մեջ գերազանց առաջադիմություն ունեցող ուսանողների կրթաթոշակը պետք է բարձրացնել, որովհետեւ ուղիղ 20 տարի առաջ նվազագույն աշխատավարձի հետ է հավասարեցված եղել՝ 5 հազար դրամ,  այս 20 տարին անցել է, նույն 5-6 հազար դրամն է մնացել։

Եվ մի առանցքային հարց, քանի որ ժամանակը սպառվեց, շատ հարցեր կային, ես վստահ եմ, պրն Հայրապետյան, դուք ձեր ելույթում կասեիք, բայց ընդհատվեց ձեր խոսքը, բայց, իրոք, պարզաբանման շատ հարցեր կան։

Մի կարեւոր հանգամանք. ՀՀ-ում մենք չպետք է թույլ տանք այնպիսի մի իրավիճակ, որ մարդն աշխատավարձ ստանա, աշխատավարձ ստանալով հանդերձ՝ նա նվազագույն իր սպառողական զամբյուղը չկարողանա իրագործել, այսինքն՝ նվազագույն աշխատավարձ ստանալով հանդերձ` նա աղքատության մեջ ապրի։ Սա ամենաանթույլատրելի բանն է, որ կարող է տեղի ունենալ` աշխատավարձ ստանալով հանդերձ։  Շնորհակալություն ուշադրության համար։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Մանե Թանդիլյան։

Մ.ԹԱՆԴԻԼՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, Կառավարության հարգելի ներկայացուցիչ, երբ խոսում ենք նվազագույն աշխատավարձի մասին եւ քննարկում մեթոդաբանությունը, որով եկել, հանգել ենք այդ թվին, ինձ համար տարօրինակ է, որ քննարկվում է, թե ինչպես անենք եւ որն  է ամենանպատակահարմար թիվը։ Ուրեմն, «Կենսապահովման նվազագույն  զամբյուղի եւ կենսապահովման նվազագույն բյուջեի մասին» օրենք՝ 2004 թվականին ընդունված, որտեղ հստակորեն նշված է, թե ինչ մեթոդաբանությամբ եւ ինչու պետք է նվազագույն աշխատավարձը կազմի այդ բյուջեի համամասնությունը։ Ավելին՝ այդ մասին պետք է ամեն տարվա ՀՀ բյուջեն ունենա արտացոլանք, թե ինչպիսի համամասնություն գոյություն ունի նվազագույն աշխատավարձի, ներառյալ նաեւ կենսաթոշակի, նպաստների եւ տարբեր այլ հետաքրքիր եւ կարեւոր դրույթների մեջ նվազագույն սպառողական բյուջեի կապը։ Հետեւաբար` այստեղ մենք նոր հայտնագործություններ անելու ոչ միայն կարիք չունենք, այլեւ մենք բարի կամք չէ, որ դրսեւորում ենք, երբ դա ամեն անգամ  վերանայում ենք եւ պետք է վերանայենք ամեն տարի, որովհետեւ ամեն տարի բյուջեն ընդունելիս մենք պետք է ասենք, թե ի՞նչ համամասնություն է սա կազմում, եւ պետք է, անպայման, դա արտացոլենք։

Մի կարեւոր հանգամանք կա, որ ես ուզում եմ շեշտել։ Այո, նվազագույն աշխատավարձի եզրույթը շատ կարեւոր է, բայց, միեւնույն է, հարգելի գործընկերներ, դա շուկան է թելադրում, թե տվյալ աշխատանքն ի՞նչ արժե։ Ցավոք սրտի, իրականությունը հենց դա է, երբ նվազագույն աշխատավարձն աղերս չունի իրականության հետ, երբ որ գործատուները, ուղղակի, գրում են աշխատավարձ, տալիս են բացարձակ այլ, ավելի պակաս կամ ավելի աշխատավարձ։ Հետեւաբար` այստեղ գործ ունենք` վերահսկելու` արդյո՞ք որքանով են իրական աշխատավարձերն արտացոլված մեր տնտեսության մեջ։

Իհարկե, սա դրական քայլ է, բայց պետք է կարողանանք ճիշտ ներկայացնել, որ նվազագույն աշխատավարձի ազդեցությունը կարող է լինել միայն այն պարագայում, երբ մեր բոլոր իրական աշխատավարձերն են գրանցված եւ հարկվում։ Այդ ժամանակ այս գործիքակազմը կլինի իրական պատկերի արտացոլանք, այլ ոչ թե հարկերի հավաքագրման մեթոդ։ Շնորհակալ եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Գեւորգ Պապոյան։

Գ.ՊԱՊՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի գործընկերներ, քննարկում ենք մի շատ կարեւոր օրենք, որը ՀՀ-ի ոչ թե տասնյակ հազարավոր, այլ 100 հազարավոր քաղաքացիների կյանքին է վերաբերում։ Բացատրեմ. ինչո՞ւ է այդպես։ Այստեղ պրն Կարապետյանն իրավամբ նշեց, որ 68 հազար դրամ աշխատավարձի  բարձրացման դեպքում 85 հազար ՀՀ քաղաքացու կյանքում էական փոփոխություն է լինելու, եւ նրանց աշխատավարձը մինչեւ 23%ով ավելանալու է, բայց ես կարծում եմ, որ այս փոփոխության արդյունքում, այո, 100 հազարավոր քաղաքացիների կյանքում փոփոխություն է լինելու, որովհետեւ եթե, օրինակ՝ մարդն ունի 2 աշխատող, մեկին վճարել է 55 հազար դրամ, մյուսին՝ 68 հազար դրամ, օրինակ` ելնելով իր աշխատանքային փորձից, կատարած աշխատանքի ծավալից, եթե ստիպված է լինում մյուսին վճարել 68 հազար դրամ, ապա նա մեխանիկորեն այն 68 հազար դրամ աշխատավարձ ստացողի աշխատավարձն էլ է բարձրացնելու 5 հազարով, 10 հազարով, ինչ-որ չափով, որպեսզի այս համամասնությունը պահպանվի։ Հետեւաբար` ես վստահ եմ, որ այս փոփոխության արդյունքում մենք արդեն 2020 թվականի արդյունքներն ամփոփելով` 10%-ից շատ ավելի բարձր իրական եւ անվանական աշխատավարձի աճ ենք արձանագրելու, հետեւաբար` սա վերաբերում է ամբողջ 100 հազարավոր մարդկանց։

Մյուսը, որի մասին ուզում էի, անպայման, նշել, դա այն է, որ սա «Իմ քայլը» դաշինքի, այո, նախընտրական ծրագրի առանցքային խոստումներից մեկն է եղել, որը մենք շատ կարճ ժամանակում, մինչեւ մեկ տարվա ընթացքում կարողացել ենք իրագործել։ Սա նաեւ հնարավոր է դարձել երկու հիմնական, կարեւոր գործոնների շնորհիվ, որոնք նույնպես մեր խոստումներից են եղել։ Դա կայուն եւ բարձր տնտեսական աճն է, որը հիմա արձանագրվում եւ արդեն իսկ անցնում է 7%-ի սահմանը, եւ ստվերի կրճատումը, որի արդյունքում հարկային մասով եկամուտներն ավելի քան 25%-ով գերազանցում են նախորդ տարվա նույն ցուցանիշը։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Համազասպ Դանիելյան։

Հ.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, ես նախագծի մասին չեմ խոսելու, նախագիծը շատ կարեւոր է, շնորհակալություն եմ հայտնում բոլոր հեղինակներին։

Ես այս առիթն օգտագործելու եմ` մի խնդրի մասին բարձրաձայնելու, որն առաջին անգամ չէ, որ տեղի է ունենում։ Չգիտեմ, նկատեցի՞ք, թե՞ չէ, պրն Զեյնալյանն այս նախագծի  հարակից զեկուցողն էր եւ համահեղինակը։ Ամեն ինչ շատ օրինական է, որովհետեւ մեր «ԱԺ կանոնակարգ» ՀՀ սահմանադրական օրենքով սա կարգավորված չէ։ Պետք է ասեմ, որ թե՛  «Բարգավաճ Հայաստան»-ի, թե՛ «Լուսավոր Հայաստան»-ի պարագայում եւս եղել են դեպքեր, երբ համահեղինակը նաեւ եղել է հարակից զեկուցող։ Ես, պարզապես, առաջարկություն եմ անում, որ մենք մեր «ԱԺ կանոնակարգ» ՀՀ սահմանադրական օրենքում այս կարգավորումը փոխենք եւ սահմանափակենք, որովհետեւ, իմ կարծիքով` առնվազն, շատ ակնհայտ շահերի բախման հետ կարող ենք գործ ունենալ, երբ համ համահեղինակող է, համ էլ հարակից զեկուցող է, թեեւ իր զեկույցի ժամանակ ներկայացնում է հանձնաժողովի տեսակետը։

Բոլոր նրանք, ովքեր կարծում են, որ այստեղ կարգավորման անհրաժեշտություն կա, առաջարկում եմ համագործակցել եւ արագ նախաձեռնություն բերել։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Բաբկեն Թունյան։

Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, հիշեցնեմ, որ քննարկում ենք «ՀՀ-ում նվազագույն աշխատավարձը փոխելու մասին» օրինագիծը։ Հիմա 55 հազար դրամ է նվազագույն միջին աշխատավարձը, մենք ի սկզբանե առաջարկում էինք դարձնել 63 հազար դրամ, Կառավարությունն առաջարկ արեց դարձնել 68 հազար դրամ։

Այստեղ մեր գործընկերներն իրենց ելույթներում հարց հնչեցրեցին, թե իսկ ինչո՞ւ ենք սկզբում 63 հազար առաջարկել, դա սխալ հաշվարկ էր, եթե կարելի էր 68 հազար ասել։ Մի փոքր նախապատմությունն ասեմ, հա՞։ Ի սկզբանե մեր առաջարկը եղել էր 65 հազար դրամ, եւ իջեցրել էինք 63 հազար դրամ, որպեսզի հենց այդ բազային աշխատավարձի վրա ազդեցությունը չլինի, հետո ստիպված չլինենք մեխանիզմներ գտնել, այնպես անել, որ մեր աշխատավարձը չբարձրանա։ Հիմա, աշխատանքի եւ սոցիալական հարցերի նախարարությունն առաջարկել էր եւս 5 հազար դրամով բարձրացնել։ Երբ այդ ժամանակ քննարկում էինք, մենք իրենց ասում էինք. դեմ չենք, բայց պետք է 2 հանգամանք հաշվի առնել, առաջինը՝ հենց այդ նույն բազային աշխատավարձի պահը, եւ երկրորդ՝ հարցի տնտեսական կողմը, որովհետեւ կարելի է այդ նույն տրամաբանությամբ նվազագույն աշխատավարձը դարձնել 100 հազար կամ 120 հազար։ Այդ առումով պրն Վարդեւան Գրիգորյանի հարցերը շատ տեղին են եւ շատ լավ է, որ այդ հարցերը հնչում են, որովհետեւ մենք պետք է ունենանք հստակ գնահատական ստվերի ազդեցության պահով, գործազրկության վրա  ազդեցության պահով։ Կարծում ենք, որ  63 հազար դրամը բալանսավորված մոտեցում է, բայց վերջնական տարբերակում 68 հազար դրամի վրա կանգ առանք։ Ես ինքս ավելի հակված էի փուլային լուծմանը, ինչպես պրն Մանուկյանն առաջարկեց, ասում էի` եկեք, 63 հազար դրամը սահմանենք այս  2020 թվականի հունվարի 1-ից, իսկ 2021 թվականի հունվարի 1-ից` 68 հազար դրամ։ Մնացած հիմնավորումների մասին կխոսեմ, երբ երբ խմբակցության անունից խոսեմ, զուտ ուզում եմ, քանի որ հարց տալու հնարավորություն չեղավ, պրն Ուդումյան, որ նշեցիք` գործարարների շրջանում հարցում եք արել, այդ հարցման արդյունքների մասին մի քիչ ավելի մանրամասն ներկայացնեք, որովհետեւ ցավոք սրտի, մենք էկոնոմիկայի նախարարության ակտիվ մասնակցությունն այս հարցի քննարկման մեջ չտեսանք։ Այնպես ստացվեց, որ սոցիալական հարցերի նախարարությունը համ էլ տնտեսական մասով ազդեցություններն էր փորձում ներկայացնել։ Եթե այդպես է, կխնդրեմ, որ ավելի մանրամասն ասեք, թե գործարարներն ինչ են մտածում 68 հազարի մասին։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արկադի Խաչատրյան։

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, իրապես, քննարկում ենք չափազանց կարեւոր հարց` նվազագույն աշխատավարձի բարձրացման հարցը, որը չափազանց կարեւոր է ոչ միայն սոցիալական, այլ նաեւ տնտեսական ազդեցության տեսանկյունից։

ՀՀ Սահմանադրության 84 հոդվածի համաձայն՝ ՀՀ-ում յուրաքանչյուր կարիքավոր մարդ ունի արժանապատիվ գոյության իրավունք։ Կարծում եմ, որ նվազագույն աշխատավարձը, որը սահմանվում է օրենքով, այն կարեւորագույն գործիքներից է, որով պետությունը երաշխավորում է կամ գոնե մեծ քայլ է կատարում այդ արժանապատիվ գոյության իրավունքն ապահովելու ուղղությամբ։

Սույն թվականի ապրիլ ամսին Կառավարության հետ  հարց ու պատասխանի ժամանակ մեր կողմից բարձրացվել է նվազագույն աշխատավարձի բարձրացման հարցը, որը հիմնավորել ենք հետեւյալ կարեւոր փաստարկներով.

Առաջին. Հայաստանում առկա է չափազանց խայտառակ մի երեւույթ, որը կոչվում է աշխատող մարդու աղքատություն։ Սա մեծ քայլ է աշխատող մարդու աղքատության կրճատման ուղղությամբ, ինչպես նաեւ, առհասարակ, երկրում աղքատության կրճատման ուղղությամբ։

Մյուս կարեւորագույն հանգամանքը, որ սա բերում է, իհարկե, միջին աշխատավարձի բարձրացմանը, իսկ սրանք կարեւոր են նաեւ երկրում տնտեսական աճի ներառականություն ապահովելու առումով, որովհետեւ կարիքավոր մարդիկ պետք է առավելապես օգտվեն աճից։

Չեմ կարող չանդրադառնալ տնտեսական բացասական հնարավոր ազդեցություններին։ Այո, նվազագույն աշխատավարձն աշխատուժի նվազագույն գինն է։ Պարտադիր միջին աշխատավարձի բարձրացումը պետք է ուղեկցվի կամ շատ ցանկալի է, որպեսզի ուղեկցվի արտադրողականության աճով: Այն դեպքերում, երբ աշխատավարձը բարձրանում է արտադրողականության աճից առաջանցիկ տեմպերով, դա նշանակում է, որ մենք ավելացնում ենք ծախսերը բիզնեսի համար` նվազեցնելով նրանց շահութաբերությունը։ Եթե շահութաբերությունը սահմանային է, բիզնեսը ստիպված կամ փակվում է կամ կրճատում է աշխատատեղեր կամ ստիպված գնում է ստվեր։ Սրանք ռիսկեր են, որոնց հետ մենք չենք կարող հաշվի չնստել։

Իհարկե, այս օրենքի ընդունումը չի կարող ազդել այն բիզնեսների վրա, ովքեր գերշահույթներ են ստանում, շահագործում են աշխատուժը կամ ստվերային աշխատավարձեր են վճարում։ Սա, բնականաբար, նրանց վրա չի տարածվի, չի տարածվի նաեւ բարձր վարձատրվող աշխատուժի պարագայում, սակայն այն ռիսկերը, որ կարող են ազդել փոքր բիզնեսի պարագայում, այն ոլորտներում, որտեղ արտադրողականությունը ցածր է, այդ ռիսկերն ակնհայտ են։

Ես կոչ կանեմ նաեւ ապագայում առաջանցիկ տեմպերով աշխատավարձի բարձրացման դեպքերում շատ մեծ զգուշավորություն ցուցաբերել։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Գուրգեն Բաղդասարյան: Հանո՞ւմ եք ձեր ելույթը: Տիգրան Կարապետյան։

Տ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Հարգելի նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, իսկապես, քննարկում ենք չափազանց կարեւոր մի նախագիծ։ Ամեն անգամ, երբ նմանատիպ քննարկումներ ենք ունենում, երբ խոսում ենք ռիսկերի մասին, կարծես թե, մոռանում ենք այն գերատեսչությունները, որոնց հենց գործառութային պարտականություններն են, օրինակ՝ գնաճը զսպելը, կամ եթե կան ռիսկեր, որ կարող ենք սեւ շուկա մտնել աշխատավարձերի մասով, մենք ունենք ՊԵԿ, որտեղ ունենք հազարավոր աշխատողներ, որոնց հիմնական գործառույթը կայանում է, որպեսզի իրենց վարչարարությունն իրականացնելիս բիզնեսի նկատմամբ ունենան այդ գործիքները, որպեսզի կարողանան վերահսկել։ Եթե ցանկացած օրենք պետք է 100%-ով գործի եւ որեւէ միջամտության անհրաժեշտություն չլինի, կարծում եմ, որ ՊԵԿ-ն այդ ժամանակ արդեն կարելի է լուծարել, բայց, քանի որ դեռեւս չենք լուծարում եւ քննարկում ենք չափազանց մի կարեւոր օրենքի նախագիծ, որ տարիներ շարունակ նվազագույն աշխատավարձը չենք բարձրացրել, մենք, ուղղակի, պարտավոր ենք  անել։

Հիմա խոսում ենք, պրն Բագրատյան, 2 միլիարդն ավելի նպատակային ծախսելու մասին։ Եթե շատ փնտրենք, երեւի, 2 միլիարդն ավելի նպատակային ծախսելու տեղն էլ կգտնենք, բայց պետության գործառույթն է, որ համամասնորեն ծախսերը կատարի։ Ենթադրենք` պաշտպանության բյուջեն հասցրել ենք 609 մլն դոլարի։ Այսինքն՝ քաղաքացու կյանքն ավելի բարեկեցիկ դարձնելը պետության թիվ մեկ գործառույթն է, եւ սա, իսկապես, շատ կարեւոր է։

Ես կոչ եմ անում բիզնեսին, որպեսզի փոխի մոտեցումները, եւ ՀՀ յուրաքանչյուր քաղաքացի եւ յուրաքանչյուր տնտեսվարող պիտի իր մասնակցությունն ունենա մեր երկրի շենացմանը։ Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Վիկտոր Ենգիբարյան։

Վ.ԵՆԳԻԲԱՐՅԱՆ

-Մեծարգո ԱԺ նախագահ, հարգելի գործընկերներ, երեկ մենք ականատես եղանք ԵԱՏՄ շրջանակներում իրականացված դիվանագիտական մաստեր կլասի, բարձր աշխատանքի, որին պետք է հետեւեն տնտեսական զարգացումները։

Երբ մենք խոսում ենք մյուս մեր ինտեգրացիոն դաշտի՝ ԵՄ-ի հետ վիզային ռեժիմի ազատականացման մասին, մեզ մոտ բնականորեն հարց է ծագում.երբ մենք հասնենք այդ ազատականացված վիզային ռեժիմին, արդյո՞ք մենք կունենա՞նք արտագաղթ, որը պայմանավորված կլինի դրանով, ինչը տեղի է ունեցել մի շարք արեւելաեվրոպական երկրներում, մասնավորապես, Վրաստանում, Ուկրաինայում։

Սա մի քայլ է, որի միջոցով մենք նաեւ մեղմում ենք այդ ռիսկը, կամ պոտենցիալ, ապագա արտագաղթողների քանակն ենք մեղմում։ Սա շատ կարեւոր է գիտակցել այն տեսակետից, որ մենք նման բարեփոխումներ իրականացնելով հասնում ենք այն տրամաբանությանը, որ մենք մեզ մոտ կունենանք քաղաքացիների բարեկեցության այնպիսի  աստիճան, որը նաեւ մեր ինտեգրացիոն գործընկերների՝ թե՛ եվրոպական, թե՛ եվրասիական չափանիշներին կմոտենա։ Իհարկե, եվրոպականին հասնելու մասին դեռ վաղ է խոսելը, բայց ես կարծում եմ, որ այս օրինագիծը փոքր-ինչ մոտեցնում է դրան։ Ես հույս ունեմ, որ մենք կունենանք տնտեսական զարգացման այնպիսի տեմպեր, որ մենք ամեն տարի հոկտեմբեր ամսին այստեղ հավաքվենք ու քննարկենք մինիմալ աշխատավարձի շեմի բարձրացումը։

Շնորհակալություն հեղինակներին։ Սա, իսկապես, լավ նորություն է մեր քաղաքացիների համար։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-«Իմ քայլը» խմբակցության անունից՝ ելույթ կունենա Բաբկեն Թունյանը։

Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, վիճկոմիտեն ժամանակին ամեն տարի հրապարակում էր հարցման արդյունքներ, որտեղ մեր ազգաբնակչությանը հարցնում էին, թե որքա՞ն է պետք Հայաստանում գոյատեւելու համար, լավ ապրելու համար եւ շատ լավ ապրելու համար։ 2016 թվականի հարցման արդյունքներ են  ձեռքիս տակ, եւ մեր քաղաքացիները պատասխանել էին, որ Հայաստանում մեկ շնչի հաշվով եկամուտը պետք է լինի առնվազն 120 հազար դրամ, որը բավարար կլինի գոյատեւելու համար։ Եթե հիմա գալիս ենք այդ կանխավարկածից, ստացվում է, որ Հայաստանում նվազագույն աշխատավարձը պետք է լիներ, առնվազն, 120 հազար դրամ, բայց, քանի որ մի կողմից կա սոցիալական գործոնը, մյուս կողմից կա տնտեսական գործոնը, որովհետեւ ովքեր տնտեսագետ չեն, իրենց համար կարող է այդ հարցը շատ պարզ թվալ, ասեն` կարող եք փող տպել ու մարդկանց շատ աշխատավարձ բաժանել, բայց մեկ-մեկ շատ փող տալը հետո ավելի վատ հետեւանքների է բերում, մարդկանց ոչ թե հարստացնում է, այլ ավելի աղքատացնում է։ Հիմա, 55 հազարից 63 հազար դրամ դարձնելը, հետո նաեւ 68-ի հարցը քննարկելը բավականին լուրջ քննարկված թեմա է։ Դա քննարկվել է ոչ միայն հանձնաժողովի նիստում, այլ աշխատանքային մի քանի հանդիպումներ ենք ունեցել, ու շատ բուռն քննարկումներ են տեղի ունեցել։

Այս քայլը, որ տիկին Թանդիլյանը նշեց որպես բարի կամքի դրսեւորում, բարի կամքի դրսեւորում չի, սա խոստումներից մեկն է, որը մենք խոստացել էինք կատարել եւ քայլ առ քայլ գնում ենք այդ խոստմանը։ Այնպես չէ, որ սրանով որեւէ մեկին լավություն ենք անում, ու այնպես էլ չէ, որ սրանով ինչ-որ մեկին վատություն ենք անելու։ Կարող են լինել մարդիկ, որոնք կդժգոհեն, որ չեն կարողանում իրենց աշխատողներին այդ գումարը տալ, բայց եթե մարդուն կարելի է ընդունել աշխատանքի ու նրան տալ այնքան գումար, որն անգամ սպառողական զամբյուղին չի բավականացնում, դա ամենասխալ բանն է, գոնե այդ հարցում մենք պետք է բարոյականության չափանիշը դնենք առաջին տեղում։ Հետագայում որ մեթոդներ մշակենք, ամեն անգամ ստիպված չլինենք ինչ-որ սուբյեկտիվ կարծիքների հիման վրա նվազագույն աշխատավարձը վերանայել, այդ հարցում լրիվ համաձայն եմ ու պատրաստ եմ քննարկել այդ մեթոդաբանությունը, առավել եւս եթե մենք դրա օրենսդրական հիմքերը որոշ չափով ունենք։

Այս պահին կոչ եմ անում կողմ քվեարկել նախագծին, եթե ինչ-որ առաջարկներ լինեն, մինչեւ երկրորդ ընթերցում պատրաստ ենք այդ առաջարկները լսել եւ քննարկել։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արտահերթ ելույթ ես էլ ունենամ, է։ Անկեղծ ասած, այս ելույթիս անհրաժեշտությունը կամ միտքն ինձ մոտ առաջացավ հընթացս, վերջին ելույթները լսելիս։ Ես ուզում եմ մի քիչ խոսել տաբուների, կանոնների եւ բացառությունների մասին, եւ երկու ասպեկտով այս օրենքի մասին, իհարկե, սոցիալական եւ տնտեսական։ Նախ՝ սոցիալականը։ Իհարկե, արդար չէ, մեր գործընկերներից մեկն ասաց` ինչպես կարող են մարզային գրադարանում աշխատող գրադարանավարուհին եւ մաքրության հոգ տանող աշխատակիցը ստանալ մոտավորապես նույն աշխատավարձը։ Իհարկե, արդար չէ, բայց մենք նույն խնդրի առաջ կանգնել էինք, երբ որ կենսաթոշակը եւ մի շարք նպաստներ բարձրացնում էինք՝ դարձնելով 25 հազար 500 դրամ, լրիվ նույն խնդիրն է։ Մենք այդտեղ ի՞նչ էինք ասում. ասում էինք` այո, բայց գոյություն ունի ինչ-որ ողջամիտ եւ այս հնարավորության սահմաններում առկա նվազագույն շեմ, որից ներքեւ որեւէ մեկը չպետք է ստանա, անկախ նրանից, թե ինչքան է աշխատել, ինչ չի աշխատել, նույնը` այս դեպքում։

Իհարկե, մարզային գրադարանների գրադարանավարուհիների աշխատավարձերը եւս պետք է բարձրացվեն, բայց, էլի, կա մի շեմ, որից ներքեւ չպիտի ստանա որեւէ մեկը, լինի դա հավաքարարը, պահակը, բանվորը, թե որեւէ մեկը, մանավանդ, մենք խոսում ենք ոչ թե բազայինի, եւ համամասնորեն բոլորի բարձրացնելու մասին, այլ այն մասին, որ զուտ սոցիալական կարիքները հոգալու համար անհրաժեշտ է որեւէ մեկին, ով ունի աշխատանք։ Սա սոցիալական է, եւ մեր սոցիալական պարտավորությունն է եւ մեր նախընտրական խոստումն է։

Հիմա` տնտեսականի մասին։ Իհարկե, այստեղ կան մարդիկ, ովքեր ունեն տնտեսագետի կրթություն, ովքեր աշխատել են այդ բնագավառում եւ, գուցե, դասախոսում են, եւ իրենց միշտ լսելու պարտավորություն ունենք, բայց ես՝ ոչ տնտեսագետս, մի երկու վերջին թարմացում ասեմ աշխարհում այս ասպարեզում տեղի ունեցող զարգացումներից։ Մի հրաշալի բան կա, կոչվում է behavioral կամ  վարքագծային տնտեսագիտություն։ Ոնց-որ գնալով այս ճյուղն ավելի գերակա է դառնում մասնագետների մոտ, այս տեսության կողմնակիցները շատանում են։

Ժողովուրդ ջան, ամեն ինչ չէ, որ սահմանված, դասագրքային կանոններով գրված է, անպայման, այդպես է իրականացվում, հիմա մեր աշխարհում շատ բաներ մարդկանց եւ սոցիումի վարքագծով են նաեւ, եւ որքան էլ ոչ ռացիոնալ հնչի, օրինակ՝ լավատեսական տրամադրվելով է նաեւ պայմանավորվում։ Գիտեք, այդպիսի բաներ մեր կյանքում նաեւ վերջին 1,5 տարվա պատմության ընթացքում գիտենք, թե ինչեր չէր կարելի անել, որովհետեւ տարբերակ չկար, որ ստացվեր։ Ժողովուրդ ջան, ես առաջարկում եմ ավելի համարձակ մոտենալ այս հարցին, իրականում շատ լավ բան է առաջարկվում։ Եկեք, քվեարկենք եւ բարձրացնենք նվազագույն աշխատավարձը։ Ես վստահ եմ, նույնիսկ, այո, այս քիչ, բայց սպառողներին գնացող այս հավելյալ գումարները հետ են գալու տնտեսություն եւ ունենալու են իրենց մուլտիպլիկատիվ էֆեկտը։ Ինչքան էլ տնտեսագետ չեմ, այնուամենայնիվ, չեմ կարծում, որ  տնտեսագիտական առումով անգրագետ բաներ ասացի։ Շնորհակալություն։

Եզրափակիչ ելույթներ, պրն Ուդումյան, ձեզնից ենք սկսում։

Ա.ՈՒԴՈՒՄՅԱՆ

-Երկու մասի բաժանեմ ասելիքս. հակիրճ անդրադառնամ պատգամավորների կողմից բարձրացված հարցերին, մտահոգություններին, ապա արագ ներկայացնեմ մյուս եւ ավելի կարեւոր երկու մեթոդաբանությունների եւ հետազոտությունների մասին, որի մասին կիսատ մնաց իմ 1-ին խոսքի ժամանակ։

Խմբավորեմ պատգամավորների ասածները եւ մտահոգությունները մի քանի շերտերի։

Առաջինը. այո. համաձայն եմ պրն Բագրատյանի, տիկին Թանդիլյանի հետ, բարձրացմանը զուգահեռ պետք է ուժեղացնենք հարկային մարմինների, միգուցե աշխատանքի եւ առողջապահական  տեսչական մարմնի լիազորությունների շրջանակը եւ մարդկային կարողությունները, ինչպես նաեւ փորձենք հետեւել բիզնեսի վարքագծին` հասկանալու համար, թե ինչպիսի հետադարձ կապ ենք ստանում բիզնեսից։ Եթե խմբավորենք. մի քանի հարցեր հիմնականում վերաբերում էին ոչ միայն նվազագույնին, այլեւ ընդհանրապես, պետպաշտոնի համակարգը բարեփոխելուն, սա` մեկ։

Երկրորդը. նաեւ մեխանիզմ սահմանել, որով ոչ թե օրենսդրական նախաձեռնությամբ եւ ինչ-որ ֆրագմենտալ կերպով կբարձրացվի նվազագույն աշխատավարձը, այլ ինչ-որ մեխանիզմ կդրվի,  որով կինդեքսավորվի եւ այդպիսով կբարձրացվի նվազագույն աշխատավարձը։

Երկու դիտարկմանն էլ ամբողջովին կողմ եմ, եւ մեր քննարկումների արդյունքում, նաեւ քաղծառայության գրասենյակի ներկայացուցիչների մասնակցությամբ, մենք նախնական պայմանավորվածություն ենք ձեռք բերել` 2020 թվականին փորձել ավելի համապարփակ վերանայել պետպաշտոնի օրենքը, եւ դրա հետ կապված  աշխատավարձային փոփոխությունները, եւ, վստահաբար, նաեւ ինդեքսացիոն մեխանիզմի առումով մեր նախարարությունը պատրաստ է ակտիվ մասնակցել քննարկումներին պատգամավորների հետ եւ փորձել ավելի արդյունավետ, եւ, ինչպես ասում են, հողին կպած եւ ավելի նյութական, շոշափելի ինչ-որ արդյունքի հասնել։

Պրն Էնֆիաջյանը խոսեց նաեւ ազդեցությունների մասին։ Ասեմ, որ ազգային ինստիտուտը թե՛ սոցիալական, թե՛ ֆինանսական ազդեցությունն է հաշվարկել այս բարձրացմամբ։ Սոցիալական ազդեցությունը. հենց այս պահին աղքատությունը կնվազի 1.2%-ով, եթե բարձրանա 68, եւ քանի որ գիտենք, որ նվազագույն աշխատավարձը, վստահաբար, առաջիկա 2-3 տարիների ընթացքում նաեւ որոշակիորեն ճնշում  է գործադրում աշխատավայրում` բարձրացնելու մյուս աշխատավարձերը, եւ միջազգային փորձը ցույց է տալիս, որ նվազագույնի բարձրացման արդյունքում մյուս աշխատավարձերը 2-3 տարիների ընթացքում մինչեւ 50% բարձրացման միտում են ցուցաբերում, ապա, եթե սա էլ հաշվի առնենք, 1.2%-ից մյուս աշխատավարձերի բարձրացման դեպքում արդեն աղքատությունը երկրում կնվազի 9.1%-ով, որը հասկանալիորեն անուղղակի եւ ուղղակի էֆեկտների առումով շատ մեծ բեռի թեթեւացում կլինի ոչ միայն պետական բյուջեի վրա մյուս ծախսերի, նպաստների առումով, այլեւ, ընդհանրապես, տնտեսական ակտիվության եւ շրջանառության մեծացման առումով։ Եվ, ձեր թույլտվությամբ, վերադառնամ մյուս երկու մեթոդաբանություններին։ Երրորդ մեթոդաբանությունը սոցիալ-ներառական նվազագույն աշխատավարձի հաշվարկման մեթոդաբանությունն է։ Ասեմ, որ շատ նորարական մեթոդաբանություն է, որն առաջին անգամ ենք կիրառում Հայաստանում։ Փորձեմ հակիրճ բացատրել։ 2018 թվականին վիճկոմիտեի կողմից իրականացված տնային տնտեսությունների հետազոտության բազային հիմքի վրա վերցրել ենք 7000 հազար ընտանիքներ։ Այս առումով` մեր կողմից արված հետազոտությունն ավելի քան ներկայացուցչական է, երբ խոսում ենք 7000 հազար ընտանիքների մասին։ Կրկին Համաշխարհային բանկի հատուկ մեթոդաբանությամբ հաշվարկել ենք ընտանիքում սպառման գործակցի չափը։ Այնտեղ բանկի մեթոդաբանությամբ, օրինակ՝ երեխաների դեպքում սպառումը մի փոքր նվազում է մեծահասակների համեմատ։ Այս սպառման մեթոդաբանությամբ մենք ստացել ենք, որ սպառման հենքով ընտանիքի թիվը կազմում է մոտ 2.7 անդամ, եւ, որպեսզի մենք հասկանանք, թե ինչպիսի՞ աշխատավարձ պետք է տանք ընտանիքին, որպեսզի ընտանիքի մեկ միավոր անդամն ավելի լինի 41 հազար աղքատության վերին գծից, մենք կրկին ստացել ենք այդ գործակցի թիվը, որը շուրջ 1.5 է։ Այսինքն՝ 2.7 սպառման հենքով անդամ ունեցող ընտանիքում 1.5-ն աշխատում է, եթե մենք 1.5-ին տալիս ենք, առնվազն, 68 հազար նվազագույն աշխատավարձ, ապա մեկ շնչին ընկնող ընտանիքի եկամուտն ավելի բարձր է լինում, քան 41 հազար դրամը։ Այսինքն՝ զուտ ֆինանսական հաշվարկ է, որի ճշգրտությունը, կարծում եմ` բավականին բարձր է եւ շեղման շատ քիչ հավանականություն ունենք այստեղ։

Պրն Թունյան, նաեւ խոսեմ 1500 գործատուների շրջանում իրականացված հետազոտության մասին։ Հետազոտության մեջ, ի թիվս բազմաթիվ հարցերի, ունեցել ենք մի քանի...1 րոպե, եթե ձեզ խնդրեմ։ Լավ։

Տեսեք, հարցերը հետեւյալն են. բոլոր գործատուները կողմ են եղել, որ ընտանիքում մեկ անդամի եկամուտը, առնվազն, պետք է լինի 41 հազար դրամից բարձր։ Այնտեղ հարցերի շարք է եղել` ինչքանո՞վ եք կողմ 60 հազարին, 65 հազարին, 70 հազարին, 75 հազարին, եւ նրանք  ընտրել են այդ բաներից մեկնումեկը։ Արդյունքում մենք ստացել ենք 74 հազար դրամ միջինացված ցուցանիշը, որը գործատուների կարծիքով միջինացված այդքան է եղել։

Ինչպե՞ս ենք ստացել 68 հազար դրամը։ Սա նույնպես կարեւոր վարժություն է, 4 մեթոդաբանություններով ստացած տարբեր թվերը մենք գումարել ենք, այստեղ ինչ-որ շատ խելացի բան չենք  արել եւ միջին թիվ ենք ստացել, որը հենց 68 հազար դրամն է։

Սա հաշվի առնելով՝ կրկին առաջարկում եմ կողմ քվեարկել նախագծին։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Ուդումյան, համառոտ ակնարկի համար։ Հարակից զեկուցման կարիք տեսնո՞ւմ եք, պրն Զեյնալյան, համեցեք։

Ն.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Կուզենայի անդրադառնալ պրն Էնֆիաջյանի բարձրացրած հարցերին, քանի որ նա անդրադարձավ իմ ելույթի որոշ դրվագներին։ Այո, ես նշեցի, որ սա մեր նախընտրական պարտավորությունների տրամաբանությունից բխող նախագիծ է, իսկ 63 կամ 68 հազարի հիմնավորումը բազմիցս նշվեց, պրն Էնֆիաջյան, չկրկնվեմ եւ խնայեմ ձեր ժամանակը, ուղղակի, ավելացնեմ, որ նվազագույն սպառողական զամբյուղը 2019 թվականի 2-րդ եռամսյակի համար հաշվարկվել է 63 հազար 634,7 դրամ։ Այս նախագիծն ընդունելուց հետո այսուհետ ՀՀ-ում որեւէ աշխատող անձ նվազագույն սպառողական զամբյուղից ցածր աշխատավարձ չի ստանալու։ Սա շատ կարեւոր փաստ է, որ պետք է արձանագրել։

Նաեւ, պրն Միրզոյան, ձեր բարձրացրած նկատառումներից ելնելով է, որ հանձնաժողովի նիստի ժամանակ սոցիալական եւ տնտեսական բլոկի ակտիվ քննարկումների արդյունքում հաղթեց սոցիալական բլոկը։ Մենք ֆիքսեցինք 68 հազարը, այլ ոչ 63-ը, իր հարակից փոփոխություններով։

Ինչ վերաբերում է տնտեսական բլոկի այն մտավախություններին եւ սպասվող ռիսկերին, որ որոշակի աշխատողներ կգնան դեպի ստվեր, պրն Կարապետյանը նշեց` իսկ ՊԵԿ-ն ինչի՞ համար է, ՊԵԿ-ն ունի գործառույթներ, թող իր գործառույթներն ամբողջությամբ իրականացնի եւ նման իրավախախտումները հայտնաբերի։ Այսքանը։

Եվ պրն Դանիելյանի ասածին անդրադառնամ։ Շատ լիարժեք համաձայն եմ ձեզ հետ, պրն Դանիելյան, որ համահեղինակը պետք է, որ չլինի, առնվազն, անարդարացի է, որ լինի հարակից  զեկուցող, ուղղակի, քանի որ «ԱԺ կանոնակարգ» ՀՀ սահմանադրական օրենքը թույլ էր տալիս դա, դրա համար այժմ ես եմ հարակից զեկուցողը։ Ես մեծ սիրով կմիանամ այդ նախաձեռնությանը, եւ այդ փոփոխությունը կանենք։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հիմնական զեկուցողի եզրափակիչ ելույթը. Վարազդատ Կարապետյան։

Վ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Շատ կարեւոր հակադրություն մատնանշեց պրն Զեյնալյանը` սոցիալական եւ տնտեսական համակարգերի միջեւ հնարավոր հակասությունը։ Մեր Սահմանադրությունը մեր երկիրը հռչակում է սոցիալական երկիր։ Սա նշանակում է, որ  ցանկացած առումով սոցիալական հարցադրումը եւ հանրության սոցիալական վիճակը մեր երկրում ավելի առաջնային են, քան տնտեսականը, եւ որ տնտեսականը պետք է ծառայի սոցիալականին։ Սա շատ կարեւոր է, որ մենք ստեղծում ենք պայմաններ, որ մեր երկիրը ոչ թե դառնա ձեռնարկությունների վայր, այլ մարդկանց վայր։ Ձեռնարկությունները պետք է ծառայեն մարդկանց։

Այս նախագծով ԱԺ-ն եւ Կառավարությունը փորձում են եւս մեկ քայլ անել այս ուղղությամբ։

Մի շատ կարեւոր առանձնահատկություն էլ կա` մոդելների եւ թվերի հետ կապված։ Վերջիվերջո, եթե մենք դիտարկում ենք, թե ինչպե՞ս է զարգանում հանրությունը, այն զարգանում է գաղափարներով, գաղափարներ, որոնք դառնում են խոսք, խոսքը դառնում է վերաբերմունք, վերաբերմունքը դառնում է կյանք։ Այն, ինչի մասին պատմում էր պրն Միրզոյանը, շատ պարզ լեզվով, սա նույնպես այդ վարքագծային մոդելներից է բխում։ Հետո կյանքը  դառնում է թիվ, մարդիկ նստում են, այդ կյանքը սկսում են վերլուծել, դարձնում են թվեր, դարձնում են մոդելներ, եւ այդ մոդելները միշտ հետ են մնում գաղափարներից, այսինքն՝ մենք չենք կարող գաղափարները ստորադասել մոդելներին։ Մոդելներն այդ գաղափարների նկարագիրն են, ընդամենը։ Մենք պետք է միշտ գաղափարը համարենք առաջնային։

Այս նախագիծը եւս մեկ քայլ է` այն գաղափարները կյանքի կոչելու, որոնք նկարագրված են  «Իմ քայլը» դաշինքի նախընտրական ծրագրում։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարցի քննարկումն ավարտվեց։

 Հարգելի գործընկերներ, այժմ քննարկում ենք ԱԺ պատգամավորներ Նարեկ Զեյնալյանի, Հերիքնազ Տիգրանյանի եւ Լուսինե Բադալյանի կողմից ներկայացված «ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքում լրացումներ եւ փոփոխություն կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը երկրորդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը։

Հիմնական զեկուցող՝ ԱԺ պատգամավոր Նարեկ Զեյնալյան։

Ն.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Նախագծով առաջարկվում է Աշխատանքային օրենսգրքի 95-րդ հոդվածի 2-րդ մասը լրացնել հետեւյալ բովանդակությամբ. «Եթե նույն գործատուի մոտ նույն աշխատանքի համար նույն աշխատողի հետ կնքվում է որոշակի ժամկետով աշխատանքային պայմանագիր, երկարաձգվում է  աշխատանքային պայմանագիրը, կամ երկրորդ անգամ կնքվում է որոշակի ժամկետով աշխատանքային պայմանագիր, եւ այդ պայմանագրերի դադարն ավելի չէ, քան մեկ ամիսը,  ապա այդ պայմանագիրը դառնում է անորոշ ժամկետով կնքված»։ Այս դրույթը չի տարածվում հոդվածի 1-ին եւ 3-րդ մասերի վրա: Նաեւ 2-րդ մասում որոշակի ժամկետով կնքվելիք աշխատանքային պայմանագրի հիմքերի մեջ է փոփոխություն արվել։ Առաջարկվել է հիմքերից հանել համատեղությամբ աշխատանքը՝ որպես հիմք` որոշակի ժամկետով աշխատանքային պայմանագիր կնքելու համար, եւ ավելացվել է մեկ այլ դրույթ, այն է՝ «օրենքով սահմանված ժամկետով նշված աշխատողների հետ»։ Այսինքն՝ հնարավորություն է տրվում, իրավունք է տրվում, նաեւ օրենքով սահմանված աշխատողների հետ կնքել որոշակի ժամկետով աշխատանքային պայմանագիր։

Ըստ էության, նախագծի նպատակն է աշխատանքային հարաբերությունների կայունությունն առավել բարձրացնել եւ աշխատողների մոտ ապագայի նկատմամբ որոշակի վստահության մակարդակ բարձրացնել։

Հանձնաժողովը երկրորդ ընթերցումից առաջ միաձայն դրական եզրակացություն է տվել։ Այժմ առաջարկում եմ եւս կողմ քվեարկել նախագծին։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Գրավոր առաջարկություններ չեն եղել, պրն Զեյնալյան, հետեւաբար` հարցեր էլ չեն լինի։

Հարակից զեկուցման համար ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում ԱԺ  առողջապահության եւ սոցիալական հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահի տեղակալ տիկին Հերիքնազ Տիգրանյանին։

Հ.ՏԻԳՐԱՆՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, այո, սա հենց այն դեպքն է, երբ հարակից զեկուցողը նաեւ համահեղինակ է։ Շնորհակալություն մեր գործընկեր Համազասպ Դանիելյանին այն դիտարկման համար, օրենքի հետագա փոփոխություններում աշխատակարգը՝ այս դրույթը, անպայման, հաշվի կառնվի։

Նախագծի հետ կապված`այս  ցանկանում եմ նշել, որ այս փոփոխությունը միտված է աշխատանքային հարաբերությունների կայունության պահպանմանը, եւ  Աշխատանքային օրենսգրքի այն տրամաբանությունից է բխում, որ աշխատանքային պայմանագիրը բոլոր դեպքերում պետք է կնքել անորոշ ժամկետով, եթե չկան օրենքով դրա համար հատուկ նախատեսված հիմքերը։ Այդ հիմքերը նախատեսված են Աշխատանքային օրենսգրքի 95-րդ հոդվածի 1-ին եւ 3-րդ մասերում, եւ 3-րդ մասի մեր փոփոխության հետ կապված` մենք առաջին ընթերցման քննարկման ժամանակ մեր գործընկերներից՝ պատգամավոր Սուրեն Գրիգորյանից բանավոր առաջարկ այն մասին, որ անհրաժեշտ է ոչ թե 3-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետը վերաշարադրել նոր խմբագրությամբ, այլ իրավական տեխնիկայի առումով շատ ավելի գրագետ է, եթե 2-րդ կետն ուժը կորցրած ճանաչենք, ինչը վերաբերում է համատեղությունը որպես ժամկետային պայմանագրի հիմք ընդունելուն, եւ դրա փոխարեն ներմուծենք նոր հիմք ժամկետային պայմանագիր կնքելու համար, որն է՝ օրենքով սահմանված ժամկետով նշանակվող աշխատողների հետ թույլատրել կնքել ժամկետային պայմանագրեր, իսկ բոլոր այն դեպքերում, երբ գործատուն հիմքի բացակայության դեպքում աշխատողների հետ կնքում է ժամկետային պայմանագրեր, եւ ժամանակ առ ժամանակ, շարունակաբար դրանք երկարաձգում է կամ լուծելուց հետո նորից կնքում է նույն աշխատողի հետ նույն հաստիքի համար նույն գործառույթների կատարման նպատակով նոր աշխատանքային պայմանագիր, մեկ անգամ պայմանագիրը երկարաձգելու կամ նոր պայմանագիր կնքելու պարագայում դրանք այլեւս դառնում են անորոշ ժամկետով պայմանագրեր, ինչը նշանակում էր, որ աշխատանքն ի սկզբանե պետք է լիներ անորոշ ժամկետով պայմանագիր։

Սրա հետ կապված` կան նաեւ Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային մի շարք որոշումներ, որտեղ աշխատողի վիճարկման հիմքով այդ պայմանագրերն ի սկզբանե ճանաչվել են կնքված անորոշ ժամկետով, բայց մենք չենք կարող հույս դնել, ուղղակի, աշխատողի իրավագիտակցության վրա, որը չկնքելով ժամկետային  պայմանագիր եւ դրա ժամկետի լրանալու հիմքով այն լուծելու պարագայում կարող է վեճ բացել դատարանում՝ վիճարկելով ժամկետային պայմանագիրը, որն ի սկզբանե պետք է լիներ անորոշ ժամկետով, մենք կանխում ենք, որպեսզի շարունակաբար գործատուն չկնքի կամ չերկարաձգի` այդ պայմանագրերը նոր ժամկետային կնքելով։

Կար նաեւ առաջարկ պատգամավոր Սուրեն Գրիգորյանի կողմից, արմատապես վերանայել այս հոդվածն այն տրամաբանության ներքո, որ, ըստ էության, եթե բացակայում են ժամկետային պայմանագիր կնքելու հիմքերը, ապա այդ պայմանագիրն ի սկզբանե պետք է ճանաչել կնքված անորոշ ժամկետով։

Քննարկումների ընթացքում, քանի որ այս պահին մի նախագիծ գրեթե արդեն շրջանառվում է աշխատանքի եւ սոցիալական հարցերի նախարարության կողմից, երբ կլինի փոփոխությունների փաթեթը, Աշխատանքային օրենսգրքում փոփոխությունների ընդարձակ մի փաթեթ, մենք նորից կանդրադառնանք այս հոդվածի իրավակարգավորումներին։ Ես վստահ եմ, որ շատ ավելի լավ  լուծումներ կգտնենք այն առումով, որ առանց հիմքերի ժամկետային կամ պայմանագրի կնքումն արդեն ենթադրում է, որ այդ պայմանագիրը կնքվում է անորոշ ժամկետով, այսինքն` օրենքի ուժով այն կճանաչենք անորոշ ժամկետով  կնքված պայմանագիր։

Այս պարագայում ես կարծում եմ, որ սա շատ դրական փոփոխություն է բոլոր այն աշխատողների համար, որոնք տարիներ շարունակ, կլինի ուսումնական հաստատություններում թե առողջապահական հաստատություններում, ունենալով աշխատանքային պայմանագիր, բայց կաշկանդված լինելով` դրա գործողության ժամկետով, անընդհատ ունենում են մտավախություն` այդ աշխատանքային հարաբերությունների կայունության հետ կապված։ Սա գալիս է վերացնելու մտավախությունները եւ կանխարգելելու գործատուներին, որպեսզի անհիմն չկնքեն ժամկետային պայմանագրեր՝ աշխատողներին կախվածության մեջ չդնելով իրենցից։  Շնորհակալություն։ Կոչ եմ անում երկրորդ ընթերցմամբ եւս դրական կարծիք տալ եւ կողմ քվեարկել։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարակից զեկուցման համար ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում աշխատանքի եւ սոցիալական հարցերի  նախարարի տեղակալ  Արման Ուդումյանին։

Ա.ՈՒԴՈՒՄՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Այս անգամ կկոմպենսացնեմ` կարճ խոսելով։ Նախագիծը քննարկվել է հանձնաժողովում, եւ Կառավարությունը կողմ է այս տարբերակով փոփոխություններին։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Լրիվ կոմպենսացրեցիք, պրն Ուդումյան։ Պարզապես, հրաշալի է, երբ գործադրի եւ օրենսդիրի միջեւ այսպիսի լավ փոխըմբռնում է լինում։ Շնորհակալություն։

Մտքերի փոխանակություն. հերթագրում։ Սուրեն Գրիգորյան։

Ս.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, ես միանգամից ասեմ, որ ես էլ եմ կոչ անում, որ ամեն դեպքում կողմ քվեարկել նախագծին՝ հաշվի առնելով նաեւ տիկին  Տիգրանյանի այն ասածը, որ այժմ մշակվող փաթեթում հնարավորություն կլինի կրկին այս հարցին անդրադառնալ, բայց, ամեն դեպքում, ես անհրաժեշտ եմ համարում, քանի որ կարող է հետագայում, պրակտիկայում այս նորմի մեկնաբանության անհրաժեշտություն առաջանալ, իմ պատկերացումն ու մտավախությունները  հնչեցնեմ, որոնք, վստահ եմ` կփարատվեն նոր մշակվող նախագծի շրջանակներում։

Ես համոզված եմ, որ այսօր էլ այն կարգավորումներով, որոնք դրված են 95-րդ հոդվածում, տրամաբանությունը հետեւյալն է. չի կարող կնքվել որոշակի ժամկետով աշխատանքային պայմանագիր, եթե չկան օրենքով դրա համար սահմանված հիմքեր, ինչը նշանակում է, որ եթե ֆիզիկապես կնքվում է պայմանագիր այն ժամանակ, երբ որ չկան հիմքերը, ինքը վերնագրվում է «որոշակի ժամկետով պայմանագիր», այդ պայմանագիրը, մեկ է, օրենքի ուժով համարվում է անորոշ ժամկետով կնքված, եւ անձը հնարավորություն ունի այսօր էլ դիմել, այդ հանգամանքը ճանաչել, եւ, օրինակ՝  աշխատանքային պայմանագրերի լուծման պարագայում պաշտպանվել, օրինակ՝ 113-րդ հոդվածի կառուցակարգերով։

Իմ բանավոր առաջարկն ուղղված էր նրան, որ այն, ինչ ինձ թվում է, որ այսօրվա նորմերի մեկնաբանությունից առանց այդ էլ բխում է, շատ ավելի ուղղակի նշվի, եւ առաջարկվող ձեւակերպմամբ իմ մտավախությունը հետեւյալն է. եթե մենք ասում ենք, որ երկրորդ անգամ որոշակի ժամկետով պայմանագիր կնքելու դեպքում համարվում է անորոշ, մենք ավտոմատ ընդունում ենք, որ այն առաջինը որոշակի ժամկետով է կնքված եղել, որը, գործնականում, ելնելով պրակտիկայից, ուզում ենք վերացնել,  այն էլ է խախտմամբ կնքված լինելու որոշակի ժամկետով, բայց ստացվում է, որ հնարավորություն է լինելու, որ ասվի` տեսեք, այս հոդվածն էլ է ճանաչում, որ առաջինը որոշակի ժամկետով էր կնքված, ինչը ստացվում է, որ այսօր այս փոփոխության արդյունքում օրենքի տրամաբանությունը լինելու է հետեւյալը. չի կարելի անել այսինչ բանը, բայց, լավ, եթե օրենքը խախտել եք, կա այս կարգավորումը։

Ինձ թվում է, որ օրենքի նախագիծը մի քիչ խնդրահարույց է, երբ մեկ այլ նորմի խախտման կանխավարկածով է գրվում, բայց նորից եմ կրկնում. ինքը պրակտիկայում որոշակի երեւույթներ կարող է կարգավորել եւ հօգուտ աշխատողների աշխատել, բայց մենք պետք է լրացուցիչ այս հանգամանքին եւս մեկ անգամ անդրադառնանք, որի մասին նաեւ տիկին Տիգրանյանը նշեց։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Գայանե Աբրահամյան։

Գ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Շնորհակալություն, հարգարժան գործընկերներ, հարգելի քաղաքացիներ, իմ գործընկերը ներկայացրեց նախագծի հետ կապված որոշ զուտ իրավական խնդիրներ, բայց ես կարծում եմ, որ սա չափազանց կարեւոր նախագիծ է։ Ես շնորհակալություն եմ հայտնում իմ  գործընկերներին` այս նախագիծը ներկայացնելու համար, նախաձեռնելու համար, որովհետեւ մենք շատ լավ գիտենք, որ ժամանակավոր պայմանագիր կնքելու այս դրույթը եղել է այն հիմնական մահակը, որը կիրառվել է ողջ մանկավարժական հանրույթի նկատմամբ։ Տարիներ շարունակ այն բողոքը հնչեցվել է, որ մանկավարժների հետ կնքվել է ժամանակավոր պայմանագրեր եւ ամբողջ ամռան ընթացքում իրենք անընդհատ վտանգի տակ են եղել` շարունակվելո՞ւ է իրենց պայմանագիրը, թե՞ չի շարունակվելու։ Սա  այն հիմնական խնդիրն է, որ մենք ունեցել ենք տարիներ շարունակ։ Ես ինքս ունեցել եմ 5 տարի առաջ եւ ամեն  ընտրությունից առաջ այս խնդրի վերաբերյալ բարձրաձայնման բողոքներ եւ այլն։ Կարծում եմ, որ սա հենց այն կարեւորագույն նախագիծն է, գուցե նաեւ կարող եմ անվանել, հենց հեղափոխական նախագիծն է, որ եթե անգամ գործատուների համար որոշակի խնդիրներ եթե կարող է առաջացնել, ապա սա ուղղակիորեն բխում է հանրային շահից եւ բխում է աշխատողների հիմնական շահի պաշտպանության տեսանկյունից։ Շնորհակալություն։ Կարծում եմ, որ սա այն կարեւոր հարցերից մեկն է, որ միանշանակորեն պետք է կողմ քվեարկել։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Եզրափակիչ ելույթներ. պրն Ուդումյան, կարիք չե՞ք տեսնում։ Տիկին Տիգրանյա՞ն, մոտեցեք։

Հ.ՏԻԳՐԱՆՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ,  զուտ հստակեցման համար կուզեի անդրադառնալ հետեւյալ հարցին. մենք այս կարգավորումով ոչ թե աչք ենք փակում, որ առանց հիմքերի  առաջին անգամ գործատուն, կնքելով ժամկետային պայմանագիր, մենք դա օրինականացնում ենք կամ աչք ենք փակում նրա անօրինականության նկատմամբ, այլ հաշվի առնենք այն հանգամանքը, որ   Աշխատանքային օրենսգրքի 95 հոդվածի 1-ին մասը նրան կարող է տալ մեկնաբանման լայն հնարավորություն, որից օգտվելով` ինքը մի աշխատատեղի համար կնքի ժամկետային պայմանագիր, հետո շարունակաբար այն երկարաձգի, որովհետեւ 95 հոդվածի 1-ին մասի ձեւակերպումը շատ հայեցողական մեկնաբանման հնարավորություն է տալիս, ասում է. «Որոշակի ժամկետով աշխատանքային պայմանագիր է կնքվում, եթե աշխատանքային հարաբերությունները չեն կարող որոշվել անորոշ ժամկետով՝ հաշվի առնելով կատարվելիք աշխատանքի բնույթը կամ կատարման պայմանները»։

Գործատուն կարող է աշխատանքային պայմանագրի մեջ այնպիսի բառապաշար օգտագործել` ցույց տալու համար, որ այդ աշխատողին աշխատանքի է վերցնում  եւ նրան վարձում է կոնկրետ, օրինակ՝ ինչ-որ իքս աշխատանք կատարելու համար, որից հետո այլեւս այդ աշխատատեղը կամ աշխատանքը պետք չէ, եւ հաջորդ անգամ նորից կնքում է նույն  գործառույթների շրջանակում պայմանագիր, որով հաստատում է, որ այդ աշխատանքն իր բնույթով կայուն էր, եւ ոչ թե մեկ անգամ կատարվելիք եւ դրանով ավարտվող։ Այս դեպքում մենք տալիս ենք այդ հնարավորությունը, որպեսզի հարաբերություններն ավելի կայուն դառնան։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Պրն Զեյնալյան, եզրափակիչ ելույթի կարիք չե՞ք տեսնում։ Հարցի քննարկումն ավարտվեց։

Քննարկում ենք ԱԺ պատգամավոր Նարեկ Զեյնալյանի կողմից ներկայացված «Պետական գույքի մասնավորեցման 2017-2020 թվականների ծրագրի մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություն կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։ Հիմնական զեկուցող՝ ԱԺ պատգամավոր Նարեկ Զեյնալյան։

Ն.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Հարգարժան գործընկերներ, նախագծով առաջարկվում է  «Պետական գույքի մասնավորեցման 2017-2020 թվականների ծրագրերի մասին»  օրենքի 1-ին հավելվածի 34-րդ կետն ուժը կորցրած ճանաչել, այսինքն՝ մասնավորեցման ցանկից հանել մաշկաբանության եւ սեռավարակաբանական գիտաբժշկական կենտրոնը։

Ժամանակին այս կենտրոնը մասնավորեցման ցանկի մեջ մտնելու հիմնավորումներից մեկը բյուջետային համալրումներն են, հենց այդպես էլ նշված է։ Կարծում եմ, որ տնտեսագետները կհավաստեն, որ որեւէ պետական հիմնարկի մասնավորեցման նպատակ դնել բյուջետային համալրումը, առավել եւս, բժշկական հիմնարկի, առնվազն, անհեթեթություն է։ Ինչեւէ, ես կարծում եմ, որ այս բժշկական կենտրոնը  մասնավորեցման ցանկի մեջ ներառվել է բավականին գայթակղիչ տարածք ունենալու պատճառով։ Այնտեղ մոտավորապես 2,3 հա տարածք է, որի մեծ մասը հաստաբուն ծառեր են։ Այս բժշկական հիմնարկն իր մատուցած ծառայությունների տեսակետից բացառիկ է այն առումով, որ ՀՀ-ում որեւէ այլ բժշկական կենտրոն սեռավարակով հիվանդների եւ մաշկային հիվանդությունների գծով ստացիոնար բուժօգնության ծառայություն չի մատուցում որեւիցե հիվանդանոցում։ Դրա պատճառն այն չէ, որ այս ծառայությունների գծով ամբողջ պետպատվերը տեղաբաշխված է հենց այս բժշկական կենտրոնում, այլ այն, որ բուժօգնության այս ճյուղը բիզնես տեսակետից այդքան էլ շահավետ չէ, եւ որեւիցե հիմնարկում մինչեւ այժմ նույնիսկ վճարովի հիմունքներով նման ստացիոնար ծառայություններ չեն մատուցվում։

Այո, առողջապահության մեջ, բուժօգնության մեջ կան որոշակի ճյուղեր, ուղղություններ, որոնք բավականին սոցիալական մեծ կոմպոնենտ ունեն։ Այսպիսի կոմպոնենտ ունեցող բուժօգնություն մատուցող բժշկական հիմնարկները պետք է մնան պետական հոգածության եւ անմիջական վերահսկողության ներքո։

Այս հիմնարկում տարեկան սպասարկվում է, բուժօգնություն է ստանում  մոտավորապես 3 հազար ստացիոնար հիվանդ։ Չեմ ուզում թվարկել այդ հիվանդությունների շարքը` չծանրաբեռնելով ձեզ։ Նշեմ, որ նրանց մի մասը խրոնիկական հիվանդներ են, բավականին երկարատեւ  բուժում պահանջող հիվանդներ են։ Այս հիվանդությունները հաճախակի սրացումներ են  տալիս, որոնց համար անհրաժեշտ է այս հիվանդների նաեւ դիսպանսեր հսկողություն։ Այս հիվանդներից 2300-ը տվյալ բուժհիմնարկում գտնվում է դիսպանսեր հսկողության տակ։ Այս բուժհիմնարկը նաեւ հանդիսանում է գիտական կենտրոն, քանի որ այստեղ վերապատրաստվում եւ կրթվում են ՀՀ-ի այլ բժշկական հիմնարկներում եւ պոլիկլինիկաներում աշխատող  մաշկավեներաբանները։ ՀՀ ամբողջ տարածքից այստեղ է հավաքվում սեռավարակների մասով վիճակագրությունը, բոլոր պոլիկլինիկաներից տարին մեկ այստեղ է հավաքվում վիճակագրությունը։ Այստեղ վերլուծվում են այդ տվյալները եւ փոխանցվում են վիճակագրական կոմիտեին։ Նշեմ, որ տվյալ բուժհիմնարկը վերջին 5 տարիների ընթացքում 304%-ով ավելացրել է իր վճարովի ծառայությունների ծավալը դրամական արտահայտությամբ։

Մասնավորեցման պայմանների մեջ նշված է, որ գնորդը, առնվազն, 6 ամիս պետք է պահի աշխատողների թվաքանակը եւ աշխատավարձի չափը, պարտավորություն է դրված գնորդի վրա պահպանել պրոֆիլը, այսինքն` այստեղ պետք է լինի բժշկական հաստատություն։ Ուզում եմ` սա հստակ ֆիքսենք, պրոֆիլ՝ նկատի ունենք բժշկական հաստատություն, այլ ոչ մաշկավեներաբանություն, եւ ծառայությունները, առնվազն, 3 տարի պիտի պահպանի։ Այսինքն՝ մաշկավեներաբանության գծով ծառայությունը 3 տարի պիտի պահպանվի։ Անհասկանալի է, թե 3 տարի հետո այս ծառայությունների հետ ի՞նչ է տեղի ունենալու, քանի որ նշեցի, որ սա ֆինանսապես, բիզնես տեսակետից ձեռնտու ուղղություն չէ։ Սա  սոցիալական մեծ կոմպոնենտ ունի։ Եվս մեկ անգամ նշեմ, որ պետությունը պարտավոր է ոչ թե սա որպես բեռ տալ մասնավորին, վաճառել, այլ պահել իր անմիջական հոգածության ներքո եւ զարգացնել, եթե դրա անհրաժեշտությունը կա։

Եվս մեկ հանգամանք նշեմ` մասնավորեցման պայմանների հետ կապված։ Բաժնետոմսերը գնահատվել են 750 մլն դրամ, եւ հնարավոր է` մասնավորեցվի ոչ պակաս, քան բաժնետոմսերի 75%-ի չափով, այսինքն` եթե գնորդ չգտնվեց, պետք է նվազեցվի, բայց ոչ պակաս, 75%-ը։ Այս առումով այս տարածքի քմ-ը կազմում է, մոտավորապես, 25 հազար դրամ, սա` տնտեսագետներին որպես ինֆորմացիա, ես շեշտը սրա վրա չեմ դնում։

Ես հիշեցնեմ, որ անցած գարնանային նստաշրջանում Կառավարության կողմից բերվել էր փաթեթ, եւ 2 բուժհաստատություն եւս հանեցինք այս ցանկից, որոնք ունեին ամբողջությամբ համանման հիմնավորում, ինչ որ այս դեպքում։

Առաջարկում եմ կողմ քվեարկել նախագծին։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, հարցերի համար կարող եք հերթագրվել։ Հերթագրում։ Հերթագրվել է 12 պատգամավոր։ Անի Սամսոնյան։ Խնդրեմ, տիկին Սամսոնյան։

Ա.ՍԱՄՍՈՆՅԱՆ

-Պրն Զեյնալյան, հարցս հետեւյալն է. դուք տեսե՞լ եք որեւէ իրական վտանգ այն բանում, որ մաշկաբանության եւ սեռավարակաբանության կենտրոնի մասնավորեցման դեպքում այս բուժհաստատությունը կարող է կորցնել իր բացառիկությունը, եւ, ըստ այդմ, դրանով կարող է վտանգվել նաեւ իր պրոֆիլային բուժծառայությունների տրամադրումը, ինչն էլ հավելյալ խնդիրներ կստեղծի առողջապահության ոլորտում, մասնավորապես, սեռավարակների եւ մաշկաբանական խնդիրների հարցում։

Ն.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Նշեմ, տիկին Սամսոնյան, եւս մեկ անգամ նշեմ, որ բուժօգնության այս ճյուղը  ֆինանսապես ձեռնտու չէ։ Դրա մասին փաստում է նաեւ այն հանգամանքը, որ որեւիցե բժշկական հիմնարկ մինչեւ այսօր նույնիսկ վճարովի ծառայությունների տեսքով չի մատուցում նման հիվանդներին ստացիոնար բուժօգնություն, որովհետեւ դա  ձեռնտու չէ բիզնես տեսակետից։ Պետպատվերն ամբողջությամբ տեղադրված է այս բուժհիմնարկում, բայց ինչպես  բուժօգնության մնացած ուղղությունների մասով, որոնք տեղադրված են եւ կան բոլոր բազմապրոֆիլ հիվանդանոցներում, որոնք, փոքրիշատե, շահավետ են, սա հիմնականում սոցիալական կոմպոնենտ պարունակող  ծառայության ուղղություն է, եւ ինչպես ճառագայթային բժշկության կենտրոնը, որը նույնպես նման կոմպոնենտ պարունակող եւ ֆինանսապես ոչ ձեռնտու, բիզնես տեսակետից ձեռնտու բժշկական ուղղություն է, պետք է եւ պետությունը պետք է պարտավորված լինի դա ունենալ իր կազմում անմիջական վերահսկողության եւ ղեկավարման ներքո։

3 տարի հետո, կներեք… Հա, արձագանքեք։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Արձագանքեք, տիկին Սամսոնյան։

Ա.ՍԱՄՍՈՆՅԱՆ

-Ես շատ եմ գնահատում ձեր մասնագիտական կարողությունները, պրն Զեյնալյան, բայց, այնուամենայնիվ, չեմ հասկանում, օրինակ՝ առողջապահության նախարարությունը եւ նախարարն ինչո՞ւ չէին գնահատել այն, որ այս բուժծառայությունները շահութաբերության առումով այնքան էլ նպատակահարմար չեն, եւ ներառել էր մասնավորեցման ցանկում այս բուժհաստատությունը։

Ն.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Դա պետք է տայիք նախորդ Կառավարությանը, քանի որ սա 2017 թվականին է ներառվել մասնավորեցման ցանկի մեջ։ Նպատակներն ինձ համար անհայտ են, ես, ընդամենը, ենթադրություններ արեցի, թե ինչ նպատակով է ներառվել։

Եվս մեկ անգամ նշեմ, որ բուժօգնության մեջ կան ոչ արդյունավետ ճյուղեր, ուղղություններ, բայց այս հիմնարկը դրական բալանսով աշխատող բժշկական հիմնարկ է, պարտք չունի, 3 անգամ ավելացրել է իր վճարովի ծառայությունների ծավալը, շենքային պայմանները բավարար են, եւս մեկ անգամ շեշտեմ՝ ունի բավականին գրավիչ տարածք, կարծում եմ, որի համար էլ ներառվել է մասնավորեցման ցանկի մեջ։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Հաջորդ հարցի համար՝ Կորյուն Մկրտչյան, խնդրեմ։

Կ.ՄԿՐՏՉՅԱՆ

-Պրն Զեյնալյան, ակնհայտ է, որ առողջապահության բնագավառում գործունեություն ծավալած տվյալ ընկերությունը պետական գույքի մասնավորեցման 2017-2020 թվականների ծրագրում ընդգրկվել է ինչ-որ կոնկրետ նկատառումներով եւ տրամաբանությամբ։ Վստահաբար, մասնավորեցման նպատակադրության հիմքում դրված է եղել ընկերության արդյունավետության բարձրացման  որոշակի մոդել։

Կուզեի իմանալ` ի՞նչն է փոխվել խնդրի կարգավորման տրամաբանության մեջ եւ մասնավորեցման ցանկից տվյալ ընկերությունը հանելու նոր տրամաբանությունը ո՞րն է։

Երկրորդ հարցս. որքանո՞վ ենք վստահ, որ տվյալ ընկերությունը չմասնավորեցնելով` մենք կունենանք կառավարման ավելի բարձր արդյունավետություն եւ բժշկական ծառայությունների մատուցման ավելի բարձր որակ։

Ն.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Կարծում եմ, որ բացի նշածս հանգամանքից, թե ինչի համար է ներառվել մասնավորեցման ցանկի մեջ, նաեւ կարծում եմ, որ սա գնահատվել է որպես բեռ պետության վրա, այդ իսկ պատճառով նախատեսվել է մասնավորեցնել, օրինակ՝ պրոֆիլը պահպանելով։ Այսինքն՝ բժշկական ծառայություններ մատուցող կենտրոն կառուցելու հիմքով այնտեղ կառուցել բազմապրոֆիլ հիվանդանոց, բայց ամենեւին էլ արդարացված չի Երեւանում եւս մեկ բազմապրոֆիլ հիվանդանոց ունենալ այն պարագայում, երբ մենք պետք է առողջապահության ամբողջ ներուժն ուղարկենք առաջնային օղակ` կանխարգելման վրա, պոլիկլինիկաները հզորացնենք, այլ ոչ թե ավելացնենք եւս մեկ մահճակալային ֆոնդով բազմապրոֆիլ հիվանդանոց։

Արդյունավետության մասով ասեմ, որ լավ կառավարողն է ապահովում բժշկական հիմնարկի արդյունավետ  զարգացում, այսինքն` անկախ սեփականության ձեւից, եթե կառավարողը եղավ պրոֆեսիոնալ, խոսքս տնօրենի մասին է, եթե եղավ պրոֆեսիոնալ. տվյալ բժշկական հիմնարկը կարող է զարգանալ անկախ կառավարման ձեւից։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Արձագանքեք, խնդրեմ։

Կ.ՄԿՐՏՉՅԱՆ

-Եվս մեկ հարց, պրն Զեյնալյան։ Հետագայում ընկերությունում հաջորդող տարիներին եթե գրանցվեն շարունակական խոշոր վնասներ եւ բժշկական ծառայություններ մատուցման որակի անկում, կվերանայե՞ք ձեր դիրքորոշումը։ Հավանական է արդյո՞ք, որ տվյալ ընկերությունը նորից վերադառնա, մասնավորեցման ծրագրի մեջ ընդգրկվի։

Ն.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Բնականաբար, ոչ, ես իմ կարծիքը չեմ փոխի այս մասով, որովհետեւ նշեցի, որ սա սոցիալական կոմպոնենտ ունեցող բժշկական ուղղություն է, եւ անկախ ամեն ինչից, պետությունը պետք է իր ենթակայության տակ պահի այս հիմնարկը։

Հարցի առաջին մասին անդրադառնամ։ Արդյունավետության բարձրացումը կախված է կառավարումից։ Նախարարությունը պարտավոր է իր անմիջական վերահսկողության տակ պահել, անհրաժեշտության դեպքում նաեւ ֆինանսական ներդրումներ անել` բուժօգնության որակը եւ մակարդակը բարձր պահելու համար։

Նշեցի, որ այս պահին այս  բուժհիմնարկը որեւէ վնասով չի աշխատում, այլ դրական բալանս ունի։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Հաջորդ հարցի համար՝ Քրիստինե Պողոսյան,  «Իմ քայլը» դաշինք: Խնդրեմ։

Ք.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

-Պրն Զեյնալյան, եթե հիշողությունս ինձ չի դավաճանում, ամիսներ առաջ հենց նախարարության նախաձեռնությամբ մենք մասնավորեցման ցուցակից հանեցինք եւս 2 բուժհաստատություններ` ուռուցքաբանության եւ այրվածքաբանության կենտրոնները,  հիմնավորմամբ, որ նրանք նույնպես բացառիկ էին իրենց ոլորտում, եւ անհրաժեշտություն կա, որ նրանք մնան պետական վերահսկողության տակ, եւ եթե հիշողությունս չի դավաճանում, նրանք բացասական բալանսով են, եկամուտ էլ չէին ստանում։ Դրան կպատասխանե՞ք։

Այդ սկզբունքից ելնելով ամբողջությամբ  աջակցում եմ ձեր նախագծին։ Կարծում եմ, որ նախարարությունը նույն սկզբունքայնությունը կդրսեւորի նաեւ այս բուժհաստատության շրջանակներում։

Առհասարակ, քանի որ այս հաստատությունը 2017 թվականին էր ներառվել, եւ արդեն հասկանալի է, որ որոշակի այլ միտումներ են եղել` այս հաստատությունը մտցնելու համար մասնավորեցման ցանկ, ես հուսով եմ, որ այսօր երբեւէ չի շարունակվի պետական շենքերը 15-20 հազար դրամով օտարելու նախկին արատավոր պրակտիկան։

Ն.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Տիկին Պողոսյան, ես մեջբերեմ հիմնավորումները ճառագայթային բժշկության եւ այրվածքների գիտական կենտրոնները ցանկից հանելու վերաբերյալ։

 «Ճառագայթային բժշկության եւ այրվածքների գիտական կենտրոն» ՓԲԸ-ն իրականացնում է համապետական նշանակության գործառույթներ, մասնավորապես, կենտրոնը  այրվածքներ եւ ճառագայթային հիվանդություններ ունեցող անձանց բժշկական օգնություն եւ  սպասարկում տրամադրող միակ մասնագիտացված բժշկական հիմնարկն է, որտեղ տարեկան բուժվում է շուրջ 550-600 քաղաքացի։ Կենտրոնն իրականացնում է մասնագիտական խորհրդատվություններ Երեւանի եւ ՀՀ մարզերի բժշկական կենտրոններում, ինչպես նաեւ ապահովում է  ճառագայթային հիվանդությամբ տառապող անձանց շարունակական հսկողություն եւ բուժում։ Ներկայում կենտրոնում իրականացվում է շուրջ 3000 հազար հիվանդների շարունակական հսկողություն։

Հաշվի առնելով, որ կենտրոնն իր պրոֆիլով միակն է ՀՀ-ում, գտնում ենք, որ այն պետք է գործի պետական համակարգում եւ վերջինիս հնարավոր ու ցանկալի զարգացումներն անմիջականորեն համակարգվեն եւ ուղղորդվեն պետության կողմից։ Սա ճառագայթային բժշկության կենտրոնի...

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Խնդրեմ, եթե արձագանքում եք։

Ք.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ, որ մեջբերեցիք նախկին ձեւակերպումը։ Հույս ունեմ` այդ նույն հիմնավորմամբ այս ընկերությունը նույնպես կհանվի մասնավորեցման ցանկից։

Ն.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Տեսեք, ճառագայթային բժշկության կենտրոնը սպասարկում է տարեկան 550-600 ստացիոնար հիվանդի, Մաշկավեներաբանության կենտրոնը՝ 3000 ստացիոնար հիվանդի: Ճառագայթային բժշկության կենտրոնը մինուս 30 մլն դրամ պարտքով վերադարձրել ենք պետությանը, բայց սա իմանալով եւ գիտակցելով ենք արել, որովհետեւ հասկացել ենք, որ այս կենտրոնը պետք է գործի նախարարության անմիջական վերահսկողության տակ։ Խոսքը ճառագայթային բժշկության կենտրոնի մասին է։ Այս ամբողջ հիմնավորումը եւ տրամաբանությունը գործում է նաեւ մաշկավեներաբանության կենտրոնի մասով։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Լիլիթ Մակունց։ Խնդրեմ, տիկին Մակունց։

Լ.ՄԱԿՈՒՆՑ

-Ես շատ ուրախ եմ, իհարկե, որ որպես Սահմանադրությամբ ամրագրված սոցիալական պետություն` մենք հատուկ ուշադրություն ենք դարձնում հարցերի սոցիալական բաղադրիչի վրա։ Մեր որոշումների մի մասը նաեւ հենվում է  հենց այդ կոմպոնենտի վրա։

Իմ հարցը հետեւյալն է. մասնավորեցումից դուրս բերումը ենթադրում է որոշակի ֆինանսական բեռ պետության վրա։ Արդյո՞ք հաշվարկ կատարվել է, թե բյուջեի վրա ի՞նչ ֆինանսական ազդեցություն է ունենալու մասնավորեցումից դուրս բերումը։  Արդյո՞ք կատարվել է մասնագիտական վերլուծություն, թե այն ծառայությունները, որոնք մատուցվում են, եւ ուզում եմ շարունակել իմ գործընկերոջ միտքն այն մասին, որ, չէ՞ որ հիմնարկը մատուցում է որոշակի բացառիկ մասնագիտական ծառայություններ, արդյո՞ք նախարարությունը, պետությունը հնարավորություն ունենալու է դրանք, նույնպես, նույն որակով մատուցել։ Ո՞րն է երաշխիքը, որ հիմնարկը, առնվազն, մի քայլ ավելի արդյունավետ է գործելու, քան հիմա, որովհետեւ եթե չի գործելու ավելի արդյունավետ, քան հիմա է, կամ, առնվազն, այնպես, ինչպես գործելու է… Խնդրեմ, պատասխանեք, հետո կարձագանքեմ։

Ն.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Տիկին Մակունց, նշեմ, որ պետության վրա այս պահին որեւէ հավելյալ ծանրաբեռնվածություն չկա, միայն պետպատվերի մասով կա, որը պետության, Կառավարության պարտավորությունն է այդ հիվանդներին բժշկական օգնությունն ապահովելու մասով։

Անցած տարի դա կազմել է 148 մլն դրամ, այս տարի ստացիոնար հիվանդների թիվը 431-ով ավելացել է եւ, ըստ այդմ, կատարողականից ելնելով` մոտ 45 մլն դրամով ավելացել է պետպատվերը, կատարողականից ելնելով, այսինքն` հիվանդները բուժվել են, կատարվել է այդ բուժօգնությունը, եւ, ըստ այդմ, հավելյալ վճարումներ, մուտքեր  են կատարվել դեպի հիվանդանոց։ Այլ հավելյալ, մեծ ծավալով ներդրումների կարիք այնտեղ չկա, շենքային պայմանները բավարար են, բայց, շեշտեմ եւս մեկ անգամ, եթե, նույնիսկ, կարիք լինի հավելյալ ներդրումների, պետությունը պարտավոր է դրանք անել` անկախ դրանց ծավալից, որովհետեւ բուժօգնությունը, բնակչության առողջությունը ստրատեգիական կարեւոր նշանակություն է՝ որպես աշխատող, որպես գործունյա եւ բարիք բերող զանգված։

Այլ հարց ունեի՞ք։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Արձագանքեք։

Լ.ՄԱԿՈՒՆՑ

-Շնորհակալություն։ Համաձայն եմ ձեզ հետ, որ առողջապահության ոլորտը պետք է լինի գերակա եւ լինի մեր ուշադրության կենտրոնում։ Անկախ նրանից, թե ի՞նչ ծախս է պահանջվում՝ ըստ առաջնահերթությունների պետք  է գնալ այդ քայլերով։ Հարցս հենց վերաբերում է նրան, թե ինչո՞ւ ենք մենք համարում այս պահին հենց այս հիմնարկի մասնավորեցումն առաջնահերթություն։

Կխնդրեմ արձագանքել մասնագիտական ներուժի առումով։ Արդյո՞ք մենք այնտեղ կարողանալու ենք ապահովել համապատասխան մասնագիտական ներգրավվածություն  եւ ծառայությունների սպասարկում։

Ն.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Տիկին Մակունց, մասնագետներն էլ այսօր իսկ պատրաստվում են բժշկական համալսարանի կողմից, անկախ տվյալ բուժհիմնարկի սեփականության ձեւից` մասնագետները մասնագիտանում են, նաեւ մասնագետները մասնագիտանում են այս   բուժհիմնարկում, ամբողջ հանրապետության մաշկավեներաբանները գալիս, վերապատրաստումն անցնում են այս հենց այս բուժհիմնարկում, այստեղի գործող մասնագետների մոտ սովորում են։ Պետական հիմնարկ էլ լինի` մեկ է, սովորելու են, մեկ է` գալու են կրթվեն` անկախ նրա սեփականության ձեւից, այսինքն` սեփականության ձեւի փոփոխությունը որեւիցե ձեւով բացասական ազդեցություն չի ունենալու մասնագիտական ներուժի վրա։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Հաջորդը՝ Սերգեյ  Բագրատյան, խնդրեմ։

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Պրն Զեյնալյան, դուք ձեր խոսքի մեջ մի քանի անգամ որոշակի տնտեսական սխալներ թույլ տվեցիք։ Ես՝ որպես տնտեսագետ ձեզ փորձում եմ հուշել, որ տնտեսական տրամաբանությունը ձեր մոտ պահպանված չէ, որովհետեւ դուք նշում եք, որ դա շահութաբեր չէ որպես բիզնես, բայց այնուհետեւ տեղեկանքում նշում եք, որ շեշտակի աճել է շահութաբերությունը։ Այդպես չի լինում։ Կամ լինում է տնտեսապես ձեռնտու, կամ լինում է տնտեսապես վնասակար։

Բժշկական մասով ձեզ վստահում եմ լիարժեք, որ այդ եզակի ծառայությունը մատուցելու անհրաժեշտությունը կա, բայց տնտեսական բլոկի պահով կցանկանամ, որ դուք ճիշտ վերլուծեք, ճիշտ ներկայացնեք։ Նշեցիք, որ 145 մլն պետպատվեր կա, եւ եւս լրացուցիչ ֆինանսավորում է արվել, որովհետեւ 400-ից ավելի հիվանդներ են ավելացել։ Հիմա պետք է հաշվենք, թե ինչքա՞ն ծախս է արվել, ինքնարժեքն ինչքա՞ն է, ի՞նչ շահույթ ենք ստացել, հասկանանք. թե նախորդ Կառավարության մոտիվացիան ո՞րն էր, որ դա տանում էր մասնավորեցման, որպեսզի մենք ամբողջ տրամաբանությունը հասկանալի ներկայացնենք հանրությանը։ Շնորհակալ եմ։

Ն.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Պրն Բագրատյան, վճարովի ծառայությունների ծավալներն աճել են ամբուլատոր բլոկի սեռավարակներով բուժման հաշվին, վճարովի ծառայությունների հաշվին, իսկ ստացիոնարի մասով բավականին ոչ շահավետ է, որովհետեւ նշեցի, որ այն հիվանդություններով հիվանդները, որոնք այստեղ բուժվում  են, պառկում են երկարատեւ, հաճախակի սրացումներով խրոնիկական հիվանդներ են, աուտոիմուն հիվանդություններով հիվանդներ են, եւ ստացիոնարի մասով շահավետ չէ, իսկ վճարովի ծառայությունների մասն աճել է, այս 304%-ը որ նշեցի, աճել է ամբուլատոր ծառայությունների մատուցման հաշվին։ Ստացիոնարն անվճար է:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Արձագանքեք, խնդրեմ։

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հիմա, տեսեք, մենք՝ որպես տնտեսագետ առաջարկում ենք, որ դուք դա թվերի վերածեք. ինչքա՞ն մուտք ունենք, ինչքա՞ն ելք ունենք, ինչքա՞ն ծախս ունենք, ինչքա՞ն շահույթ մնաց։ Պայմանական ասած, եթե տարեկան մենք ունենք, ասենք թե` 100 մլն շահույթ, բնականաբար, հաշվարկի հիմքը եղել է այն, որ ձեր ասած 750 միլիոնի 70%-ով` 490 միլիոնով կվերցնեն, 5 տարում շահութաբերության հաշվին իրենց գումարները հետ կվերադարձնեն, դրանից հետո անվճար կմնա 2,5 հա տարածք, շենքեր, շինություններ, հիվանդանոցային պայմաններ, եւ բիզնեսի համար կլինի շատ շահավետ։

Այն, որ դուք նշում եք` արդյո՞ք բիզնեսի համար շահավետ է դա, ասեմ ձեզ, որ եթե մենք հաշվարկներն այդպես անենք, կտեսնենք, որ շահավետ  է, այո, բայց դուք նաեւ շատ ավելի կարեւոր հանգամանք նշեցիք, եւ տիկին Մակունցը նշեց մեր պետության սոցիալական հանձնառությունները։ Իհարկե, տվյալ պարագայում մեզ համար առավել կարեւոր է մեր սոցիալական հանձնառությունը, քան տնտեսական։ Ես կուզենայի, որ մենք առանձնացնենք, կարողանանք տնտեսության օգուտները եւ հիվանդանոցի պահելու իմաստը  կարեւորել։ Փաստորեն, եւ՛ տնտեսապես է շահավետ, եւ՛ սոցիալապես է անհրաժեշտ։ Եթե այդպես է, իհարկե, մենք ողջունում ենք, որ մասնավորեցումից հանվի։

Ն.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Պրն Բագրատյան, այդ իսկ պատճառով, որ ես տնտեսագետ չեմ, այդ բաժնետոմսերի գնահատման ծավալը եւ միավոր մակերեսի գինը բարձրաձայնեցի զուտ տնտեսագետների համար, որպեսզի նրանք ֆիքսեն, որ գնահատված է 750 մլն, 75%-ի դեպքում 560 միլիոն է դառնում, եւ քմ-ը դառնում է մոտ 25 հազար դրամ։

Սրա վրա ես շեշտադրում չեմ անում, ուղղակի, արձանագրում եմ, որպեսզի տնտեսագետները հասկանան, թե արդյո՞ք դա արդարացվա՞ծ է, թե՞ արդարացված չէ, դրա համար ենք ֆիքսել, այլ ոչ որպես վերլուծություն։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Տեղեկացնեմ, որ մնաց մի հարցի հնարավորություն, որովհետեւ ժամանակը սպառվում է, պետք է արդեն անցնենք մտքերի փոխանակությանը։ Խնդրեմ, Սարգիս Խանդանյան։

Ս.ԽԱՆԴԱՆՅԱՆ

-Պրն Զեյնալյան, գործընկերներիցս մի քանիսը հիշեցին, եւ ես էլ ցանկանում եմ նշել Ուռուցքաբանության եւ ճառագայթային բժշկության կենտրոնը մասնավորեցման ցանկից դուրս բերելու մասին, որը մենք արեցինք ամիսներ առաջ։ Այնտեղ հիմնավորումներից մեկը նաեւ այն էր, որ այս ուղղությունները ՀՀ-ի համար առողջապահական տեսանկյունից  ռազմավարական նշանակություն ունեն։

Ցանկանում եմ իմանալ` արդյո՞ք այս ուղղությունը, ոչ թե այս կենտրոնը, այլ մաշկավեներաբանությունն առողջապահական տեսանկյունից ռազմավարական նշանակություն ունի՞ մեր երկրի համար։

Երկրորդը. դուք նշեցիք մասնավորեցման պայմանների ոչ բավարար լինելու մասին։ Չե՞ք կարծում, որ ավելի արդյունավետ կլիներ, գուցե, խստացնել  մասնավորեցման պայմանները եւ հնարավորություն տալ մասնավոր ընկերություններին` ներդրում անել այս կենտրոնում։

Ա.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Պրն Խանդանյան, մասնավորեցման պայմանները եւս ես, ուղղակի, մեջբերեցի։ Ամբողջ շեշտը չէ, որ դրված  է դրա վրա։ Բնականաբար, եթե ամբողջ հիմնավորումները հիմնված լինեին մասնավորեցման պայմանների անբավարար լինելու վրա, ես կառաջարկեի, որ մասնավորեցման պայմաններն առավել խստացնել։

Եվ մեկ անգամ շեշտեմ, որ նման տիպի բուժծառայությունը պետությունը պարտավոր է, ինչպես ուռուցքաբանությունը, ինչպես ճառագայթային եւ այրվածքային հիվանդություններով բուժումը, պարտավոր է ունենալ իր անմիջական վերահսկողության եւ ենթակայության տակ, որովհետեւ բազմաթիվ են այսպիսի հիվանդները, որոնք մասնավոր որեւիցե ընկերությունում բուժօգնություն չեն ստանում, մինչեւ այս չեն ստացել։ Եթե դա լիներ շահավետ, հավատացնում եմ ձեզ, այն բազմաթիվ բազմապրոֆիլ բուժհաստատությունները, որոնք ՀՀ-ում  կան, իրենք կմատուցեին այս ծառայությունները վճարովի հիմունքներով։ Ստացիոնար բուժօգնության մասին է։

Որեւիցե բուժհաստատությունում այս բնույթի ստացիոնար հիվանդ, 219 նոզոլոգիայով հիվանդների որեւէ մահճակալ անգամ չկա։ Պետությունը պարտավոր է այսպիսի բուժծառայություններ մատուցող բժշկական հիմնարկը պահել իր անմիջական ենթակայության տակ։ Ժամանակս ավարտվեց, մի մեջբերում էլ էի ուզում անել։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Թույլ տանք արձագանքի, կարող է` այդ մեջբերումը հնարավոր լինի անել։ Խնդրեմ։

Ս.ԽԱՆԴԱՆՅԱՆ

-Քանի որ հնարավորություն չենք ունենալու Կառավարության ներկայացուցչին հարցերով դիմել, ուզում էի իմանալ` արդյո՞ք տեղյակ եք, թե այս 2 տարիների ընթացքում եղե՞լ է որեւէ մասնավոր ներդրող, որը ցանկություն է հայտնել   մասնավորեցնել այս կենտրոնը։

Ն.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Հանձնաժողովի քննարկման ժամանակ պրն Թունյանի հարցերին ի պատասխան հնչել է մեկ բուժհաստատության անուն հարակից զեկուցողի կողմից, եթե չեմ սխալվում, որը հետաքրքրություն ունի այս պահին,  հնչել է, դա, եթե չեմ սխալվում, դա «Մեդլայն» բժշկական կենտրոնն էր։ Դրանից զատ չգիտեմ, այլ ինֆորմացիա չունեմ։  Ինչ հնչել է հանձնաժողովի նիստում, դա եմ բարձրաձայնում, այլ տվյալ չունեմ։

Եվ մեջբերեմ մեր նախկին, գարնանային նստաշրջանի քննարկման ելույթից մեկ հատված։ Մենք համարում ենք, որ առողջապահությունը, լինելով սոցիալական ոլորտ, շատ կարեւոր է պետական լուրջ մասնակցությունն այդ ոլորտում, եւ նախկինում որոշված շատ քաղաքական ուղղություններ մեզ համար ընդունելի չեն, երբ փորձում են ձերբազատվել առողջապահությունից որպես բեռ։ Մենք համարում ենք հակառակը, որ մենք պետք է քաղաքական պատասխանատվություն ունենանք` այդ բեռը վերցնելու եւ  ավելացնելու, եթե անհրաժեշտ է։ Սա մեջբերում է այն երկու բուժհիմնարկները մասնավորեցման ցանկից հանելու ելույթից` հանձնաժողովի նիստում։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարցերն ավարտվեցին, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։

Հարակից զեկուցող՝ տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի ղեկավար Բաբկեն Թունյան։ Խնդրեմ, պրն Թունյան։

Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, քննարկում ենք «Պետական գույքի մասնավորեցման 2017-2020 թվականների ծրագրի մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություն կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը։

Նախ՝ ասեմ, որ ի սկզբանե հարակից զեկուցող Գեւորգ Պապոյանն էր նշանակված, ով հարգելի պատճառներով հիմա չի կարող, եւ ես պետք է ներկայացնեմ։

Հանձնաժողովի նիստում հարցը մանրամասն քննարկել ենք։ Ցավում եմ, որ ժամանակը թույլ չտվեց, որ բացի հիմնական զեկուցողից, հարցեր ուղղեինք նաեւ Կառավարության ներկայացուցչին, որովհետեւ հարցերի հիմնական մասը հանձնաժողովում հենց առողջապահության  փոխնախարարին էր ուղղված։

Ի՞նչ ունենք ու ի՞նչ է առաջարկվում. երկու բառով նկարագրեմ։ Ունենք նշված բժշկական կենտրոնը 2017-2020 թվականների մասնավորեցման ցանկում, ինչը նշանակում է, որ ամենաուշը՝ հաջորդ տարվա ընթացքում այս բժշկական կենտրոնը պետք է մասնավորեցվի։

Հիմա պրն Զեյնալյանը նախագիծ է ներկայացրել, որով առաջարկվում է դա ոչ թե մասնավորեցնել, այլ պահել նախարարության ենթակայության տակ, այսինքն՝ պետությունն ինքը լինի սեփականատերը, ինքն էլ կառավարի այս հիմնարկը։

Հիմնավորումները համ բժշկական, առողջապահական բնույթի էին, որ կան ծառայություններ, որոնք սպեցիֆիկ են, որոնք միայն տվյալ բուժհիմնարկն է այս պահին մատուցում, ընդ որում, Կառավարության եզրակացության մեջ նշված էր, որ այդ հիվանդությունները բուժվում են նաեւ այլ բազմապրոֆիլ հիվանդանոցներում, բայց ինչպես մենք հասկացանք, կան հիվանդությունների որոշակի տեսակներ, որոնք հենց կոնկրետ միայն այդ հիվանդանոցում են բուժվում, բայց, ի վերջո, դրական եզրակացություն տվեցինք նախագծին։ Ասեմ հիմնական հիմնավորումը. քանի որ հարցը եկել էր տնտեսական հարցերի հանձնաժողով, մեզ համար շատ ավելի մեծ ուշադրության արԺանի են հենց տնտեսական հարցերը, ու մենք մի քանի փաստ ենք ֆիքսել։

Փաստ համար առաջին. այս հիմնարկը պետության համար բեռ չի հանդիսանում այս պահին։ Ինքը վնասով աշխատող չթ, պրն Բագրատյան, պետությունը դրա վրա փոքր, թեկուզ շատ փոքր շահույթ ստանում է։ Սա` մեկ։

Երկրորդը. մեզ մոտ վստահություն չներշնչեց դրա մասնավորեցման արժեքը, որովհետեւ մեզ թվում է, որ դա իր իրական արժեքից շատ ավելի փոքր է։

Ես հարց էի հնչեցրել նաեւ առողջապահության փոխնախարարին։ Հիշում եք, մենք անցած նիստի ընթացքում ընդունեցինք անշարժ գույքի գնահատման նոր մեթոդաբանությունը, եւ հարցրել էի` եթե դա մտներ ուժի մեջ, եւ, ըստ դրա, վերագնահատում աներ, արդյո՞ք այդ արժեքը նույնը կլիներ։ Կխնդրեմ, որ առողջապահության փոխնախարարն այդ հարցին մի անգամ էլ իր ելույթում պատասխանի։

Եվ երրորդը. մեզ մոտ, անկեղծ եմ ասում, այնպիսի տպավորություն ստեղծվեց, որ մենք ուզում ենք շատ արագ այս հիմնարկից ազատվել, եւ, ըստ էության, երեւի, ի սկզբանե, երբ այս հիվանդանոցը մտել է մասնավորեցման ցանկի մեջ, եղել են նախնական պայմանավորվածություններ, թե ով պետք է գնի, եւ ինձ մոտ այնպիսի տպավորություն էր, միգուցե, ես սխալ եմ, որ մենք հիմա իներցիայով ցանկանում ենք սա պահել ու մասնավորեցնել, արագ-արագ սրանից ազատվել եւ առանց հետեւանքների մասին մտածելու դա արագ մասնավորեցնել։

Հիմա մենք առաջարկում ենք սա մասնավորեցման ցանկից հանել։ Սա չի նշանակում, որ մենք, ընդհանրապես, փակում ենք մասնավորեցման ճանապարհը։ Սա 2017-2020 թվականների մասնավորեցման ծրագիրն է։ Կգա ներդրող, որը կներկայացնի  հիմնավորված բիզնես-ծրագիր, կունենանք վստահություն արժեքի հարցում, կունենանք  վստահություն հետագա ճակատագրի հարցում, եւ կտեսնենք, թե այդ ներդրողն իրենից ինչ է ներկայացնում, այդ ժամանակ նույն հաջողությամբ կարելի է այս ցանկի մեջ, արդեն 2021-2024 թվականների մասնավորեցման ծրագրում ներառել այս հիվանդանոցը, բայց շտապ որոշումներ կայացնելը` վստահ չլինելով փաստարկների մեջ, իմ կարծիքով՝ մեզ կարող է լուրջ խնդիրների հանգեցնել։ Կարծում եմ, որ այս հարցում մենք շտապելու տեղ չունենք։  Այնպես որ, Կառավարության ներկայացուցչին էլ կլսենք, բայց եթե մեր հանձնաժողովի կարծիքն եք ուզում իմանալ, ապա այն դրական է եղել պրն Զեյնալյանի առաջարկին։ Մենք գտնում ենք, որ այս կենտրոնն առայժմ պետք է պահել Կառավարության ենթակայության տակ, որքան էլ, որ առողջապահության նախարարությունը ցանկանում է դա իրենից փոխանցել մասնավորին։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, ընդմիջում 1 ժամ։

ԸՆԴՄԻՋՈՒՄ


Ժամը 14:30

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ ԵՆ ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԱԽԱԳԱՀ ԱՐԱՐԱՏ ՄԻՐԶՈՅԱՆԸ ԵՎ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՏԵՂԱԿԱԼ ԼԵՆԱ ՆԱԶԱՐՅԱՆԸ

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, շարունակում ենք մեր աշխատանքները։ Ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում հարակից զեկուցող, առողջապահության նախարարի տեղակալ Հովհաննես Հարությունյանին։

Հ.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

-Հարգելի ԱԺ նախագահ, տիկնայք եւ պարոնայք պատգամավորներ, գործընկերներ, ինչպես գիտեք, Կառավարությունը բացասական եզրակացություն է տվել 2017-2020թթ. մասնավորեցման ցանկից Մաշկաբանության եւ սեռավարակների բժշկագիտական կենտրոնը դուրս բերելու օրենքի նախագծին։ Իրականում այս նախաձեռնության հետեւանքները վերջնական գնահատական չեն ստացել, եւ տնտեսական հանձնաժողովում դրական քվեարկելն ինձ մոտ ավելի շատ հարցեր առաջացրեց, որովհետեւ, իմ կարծիքով` տնտեսական հանձնաժողովում քննարկվող նախագիծը, եթե չուներ ոչ մի տնտեսական վերլուծություն, չուներ նաեւ ապագա։ Բայց մի քանի, այսպես ասած, վախենալու հիվանդությունների անվանումներ հնչեցնելուց հետո, կարծես թե, պարզ դարձավ, որ նախագիծն այնքան կարեւոր է, որ կարելի է հավանության արժանացնել։

Իսկ ինչ վերաբերում է այս նախաձեռնությանը, ուզում եմ ձեր ուշադրությունը հրավիրել մի շատ կարեւոր հանգամանքի։

Երբ առողջապահության նախարարության նախաձեռնությամբ, հաշվի առնելով ռազմավարական նշանակությունը, մասնավորեցման ցանկից Ուռուցքաբանական ազգային կենտրոնը եւ Ճառագայթային բժշկության եւ այրվածքների բժշկագիտական ազգային կենտրոնը դուրս բերելու նախագիծը քննարկվում էր պրն Զեյնալյանի գլխավորած հանձնաժողովում, այդ ժամանակ չի առաջարկվել դիտարկել այս կենտրոնը մասնավորեցման ցանկից դուրս բերման հարցը, քանի որ այդ դեպքում չկար նույն ստրատեգիական նշանակությունը։

Առողջապահության նախարարությունը չի տեսնում այս ընկերության զարգացման հեռանկարը՝ որպես առողջապահության նախարարության ենթակայությամբ առանձին մասնագիտացված կենտրոն։

Առողջապահության նախարարությունը նպատակահարմար է գտնում, որ այդ կազմակերպությունը պետք է գործի որպես բազմապրոֆիլ եւ բազմաֆունկցիոնալ բժշկական կենտրոն, որտեղ համաձայն պարտադիր պայմանի՝ մշտապես պահպանվելու է համապատասխան պրոֆիլով բաժանմունք, եւ դրա արդյունավետ գործունեության ապահովման համար պարտադիր նախադրյալ է ֆինանսական մեծ ներդրումը, որն այս պահին խիստ անհրաժեշտ է եւ հնարավոր չէ ապահովել առողջապահության նախարարության բյուջեի շրջանակներում: Ավելին, ներկայումս բժշկական կենտրոնի շենքային պայմանները խիստ անբարենպաստ վիճակում են, եւ նման պայմաններում բուժօգնության տրամադրումը բնակչության շրջանում  բացասական անդրադարձ է առաջացնում։

Կարեւոր եմ համարում շեշտել, որ մենք համարում ենք, որ մասնագիտական զարգացումն ապահովելու համար պետք չէ մասնավորեցման ցանկից դուրս բերել ընկերությունը:

Հարգելի գործընկերներ, կարծում ենք՝ այս նախագիծը դեռ թերի է եւ ոչ լիարժեք` լիագումար նիստում հավանության արժանանալու համար։ Համոզված եմ, որ ինչպես տնտեսական հիմնավորման, այնպես էլ նեղ մասնագիտական ուղղությունների զարգացման ձեւաչափի բացակայության հիմքով այն չի կարող ընդունվել ձեր կողմից։

Խնդրում եմ առողջապահական ոլորտի մասով օրինագծերի, նախաձեռնության եւ ընդունման ճանապարհին հաշվի առնել ոլորտի լիազոր մարմնի դիրքորոշումը, քանի որ մենք ավելի շատ ենք տիրապետում ոլորտում առկա խնդիրներին եւ դրանց լուծման եղանակներին։

Կոչ եմ դեմ քվեարկել դեռեւս թերի եւ ոչ լիարժեք այս նախագծին, որի ընդունման նպատակահարմարությունը, ինչպես արդեն նշվեց, բավարար հիմնավորված չէ։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն փոխնախարար, կարծիքի համար։

Մտքերի փոխանակություն. հերթագրում։ Լուսինե Բադալյան։

Լ.ԲԱԴԱԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Մեծարգո նախագահող, հարգարժան գործընկերներ, նախ եւ առաջ` կցանկանայի անդրադառնալ նախագծի վերաբերյալ դահլիճից հնչած մի քանի հարցի եւ մեկնաբանության ։

Հարցին` թե ինչո՞ւ են նախորդ իշխանությունները դրել մասնավորեցման՝ հաշվի առնելով դրա զարգացման հնարավորությունները, ես կարծում եմ, որ այս հարցին նույնիսկ կարիք չկա մանրամասն պատասխանել, որովհետեւ պետք է հաշվի առնել մտադրությունները. չնչին գումարով օտարումից, փոխկապակցված անձանց հետ բիզնես համագործակցությունը սկսելուց մինչեւ ինքնուրույն հարցը լուծել չկարողանալու խնդիրները պետք է հաշվի առնել։

Առողջապահական համակարգը բիզնես ոլորտի վերածելուն եւս կուզենայի անդրադառնալ։ Իհարկե, առողջապահական համակարգն, ընդհանուր առմամբ, կարող է լինել շատ շահութաբեր, բայց, իմ կարծիքով` այդքան էլ ողջամիտ չէ ամբողջությամբ առողջապահությունը վերածել բիզնեսի կամ շահութաբերության, որովհետեւ առողջապահությունը երկրի ստրատեգիկ նշանակություն ունի, եւ հենց պետությունը պիտի երբեմն նաեւ զիջումների գնա, որպեսզի ամբողջությամբ այդ համակարգը չվերածվի բիզնեսի։

Մասնավորեցման է դրված եղել կենտրոնը, սակայն այն չի մասնավորեցվել այս ընթացքում եւ նորմալ աշխատել է, ինչպես նշվեց մի քանի անգամ, այսինքն՝ առանց վնասի, նույնիսկ երբեմն՝ չնչին, բայց շահույթ ապահովել է պետության համար եւ որեւիցե խնդիր չի առաջացրել։ Հետեւաբար՝ դիտարկել այն որպես չմասնավորեցնելու դեպքում պետության վրա բեռ` կրկին, կարծում եմ, որ անիմաստ է։

Ուզում եմ անդրադառնալ այս կետին, որ նախորդ երկու բուժկենտրոնների մասին մենք խոսեցինք՝ ճառագայթային եւ ուռուցքաբանական կենտրոնների։ Դրանք դրված էին մասնավորեցման, երբ պետությունը պիտի հաներ մասնավորեցումից, բերել էր հիմնավորում, որ պետությանը պատկանելը բացարձակապես չի խոչընդոտելու այնտեղ ներդրումներին։ Սա հատուկ նշված է հիմնավորման մեջ։ Հետեւաբար` ինձ մոտ հարց է առաջանում. էդ դեպքում, եթե մենք հանում ենք այս կենտրոնը մասնավորեցումից, որտեղի՞ց է գալիս այդ մտավախությունը, որ այս դեպքում չեն լինելու այդ ներդրումները, եւ կենտրոնը, ընդհանրապես չի աշխատելու, այլ, եթե եղել եք այդ բուժկենտրոնում, կհասկանաք, որ բավականին նորմալ պայմաններում աշխատում է եւ սպասարկում է։

Տնտեսական հանձնաժողովի հետ ես համաձայն եմ այն առումով, որ մենք հիմա չենք քննարկում, ընդհանրապես, մասնավորեցումից հանելը, բայց շտապողականությունը եւս կասկածների առիթ է տալիս։ Եթե մենք պայմանները կարողանանք խստացնել եւ պահանջել, որպեսզի ամբողջությամբ պրոֆիլը պահպանվի եւ նույն ծավալով բուժսպասարկում մատուցվի, ապա այդ դեպքում մենք կարող ենք քննարկել, բայց ոչ այս պահին եւ շտապելու որեւիցե տեղ չունենք, առավել եւս, երբ կան բազմաթիվ շրջանառվող լուրեր, եւ անունները, որոնք շրջանառվում են, եւս տալիս են, փոխկապակցվածության իմաստով, գոնե, կասկածի տեղիք։

Հետեւաբար` ես առաջարկում եմ, ուղղակի, չշտապել եւ պրն Զեյնալյանի նախագծին քվեարկել կողմ։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Վիկտոր Ենգիբարյան։

Վ.ԵՆԳԻԲԱՐՅԱՆ

-Հարգելի նախագահ, հարգելի գործընկերներ, կրկին մենք քննարկում ենք պատգամավորի կողմից առաջարկած օրենք, որն արժանացել է Կառավարության բացասական եզրակացությանը, եւ շատերի մոտ մի այսպիսի դիսկուրս էր ստեղծվել. վա՜յ, իշխանությունը փլուզվեց, երկիրը քանդվեց, էս ի՞նչ է կատարվում «Իմ քայլ»-ի մեջ, Կառավարությունը բացասական է տվել, իսկ ԱԺ-ը դեռ քննարկում է։

Որեւէ մեկի մոտ հարց ծագե՞լ է՝ իսկ ի՞նչ կլիներ, եթե «Իմ քայլը» խմբակցությունը բացառապես ստորագրեր Կառավարության բոլոր որոշումների տակ, կամ չլիներ բանավեճ։ Դա կնշանակեր, որ ԱԺ-ը կորցնում է իր հավասարակշռման լծակներն այս ամեն ինչի մեջ, այսինքն՝ սա շատ նորմալ ու ողջունելի գործընթաց է, եւ շատ լավ է, որ կա այս դեբատը։

Քանի որ հարց տալու հնարավորություն չեղավ ժամանակի պատճառով, ես պրն փոխնախարարին ուզում եմ հարցնել, իսկապես ներդրումների ներգրավման արգումենտը շատ կարեւոր է, եւ հետեւյալ հարցն եմ ուզում տալ ձեզ, պրն փոխնախարար, արդյո՞ք եղել են նախնական քննարկումներ կամ բանակցություններ կամ հանդիպումներ ներդրումների մասին, ի՞նչ ծավալով կարող են դրանք լինել, կա՞ գնահատական՝ արդյո՞ք դրանք կփարատեն այն մտահոգությունը, որ բժշկության այս ճյուղը եկամտաբեր չէ, արդյո՞ք պետական մնալով՝ ներդրումների խոչընդոտներ կլինեն, թե՞ ոչ։

Եվ մի ակնարկ էլ՝ ձեզ արված հայտարարության հետ կապված, թե լիազոր մարմինն ավելի լավ է տիրապետում խնդիրներին։ Եթե նույնիսկ դա այդպե՞ս է, այսինքն՝ չեմ ուզում  վիճել՝ դա այդպես է, թե ոչ, բայց եթե նույնիսկ դա այդպես է, օրենսդիրն այստեղ շատ կարեւոր դեր ունի։ Այն է՝ ներկայացնել մեր քաղաքացիների կարծիքն ու դրանով հավասարակշռել իշխանությունների տարանջատումը։ Շնորհակալություն, հույս ունեմ՝ հարցերին կպատասխանեք։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Գուրգեն Բաղդասարյան։

Գ.ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Նախ՝ ի սկզբանե ասեմ, որ կողմնակից եմ այս նախագծին եւ պաշտպանում եմ գործընկերոջս առաջարկը։ Հիմա անցնենք հանձնաժողովին ու առողջապահության նախարարության պրոֆեսիոնալիզմին։

Հարգելի առողջապահության նախարարություն, ես ձեզ ուզում եմ հիշեցնել, որ այս տարի հուլիս ամսին Կառավարության առաջարկությամբ ընդունվել է օրենք՝ «Պետության եւ մասնավորի կողմից համագործակցության մասին», անգլերեն` այդ «PPP» կոչված օրենքը, որը լայն հնարավորություն է ընձեռում այս բուժհիմնարկները, ընդհանրապես, տնօրինելու եւ ղեկավարելու համար։ Ավելին ասեմ` այդ փորձը կիրառվում է ամբողջ աշխարհում՝ սկսած Բրիտանիայից, Ավստրալիայից ու մեր հարեւան այդ մեծ թուրքերից, Թուրքիայից, նկատի ունեմ։

Հիմա, որ դուք եկել, ասում եք՝ սեփականաշնորհենք, սեփականաշնորհման արդյունքում ի՞նչ էինք ունենալու էդտեղ մաքսիմում 2-3 տարի հետո, դուք կարո՞ղ եք երաշխավորել, որ էդտեղ էլիտար շենքեր չեն կառուցվելու։ Դրա համար ավելի լավ է` մի հատ այդ օրենքը բացեք, նայեք, այդ գործիքակազմը մի հատ ուսումնասիրեք՝ ո՞նց են անում պետություն-մասնավոր համագործակցությունում ամբողջ աշխարհում հիվանդանոցների կառավարումը, եւ ընդհանրապես աշխատեք բուժհիմնարկների սեփականաշնորհման համար փորձեք էստեղ չգալ։ Չստացվի նենց, որ մանկապարտեզներից պրծել ենք, հիմա էլ անցել ենք բուժհիմնարկներին։ Էդ գործիքակազմը կա, Կառավարությունը տվել է, ԱԺ-ն էլ հաստատել է։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Սերգեյ Բագրատյան։

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, իհարկե, կարեւոր նախագիծ է, ինձ մի քանի կետով հետաքրքրում է ձեր մոտեցումը հատկապես։

Առաջինը. որ բացասական մոտեցում է եղել Կառավարությունից։

Երկրորդը. որ նախարարությունը գտնում է, որ ֆինանսական ներդրման խիստ կարիք կա, եւ լիազոր մարմինն ավելի շատ է տեղյակ գործընթացներից։

Բիզնես մոտեցումը, որ տիկին Բադալյանն ասում էր՝ ինձ նայելով, ես բիզնես մոտեցման կողմնակից չեմ։ Ես ուզում եմ ասել՝ համադրեք, թե արդյոք ինչո՞ւ են դիտարկել նաեւ այդ մոդելը։ Ես ինքս դրան կողմնակից չեմ, հատկապես՝ առողջապահության ոլորտում, չնայած, որ ընդունում եմ ցանկացած բիզնես, բայց հիմա՝ խնդիրը հետեւյալն է։ Ես հակասություն եմ տեսնում ԱԺ մեր գործընկերների եւ Կառավարության միջեւ։ Մենք՝ որպես ընդդիմություն, ի՞նչ դիտարկում ենք անում։ Որպես ընդդիմություն` մեզ հետաքրքրում է պետության կարգավիճակը, ոչ թե իշխանության կամ «Իմ քայլը» խմբակցության կարծիքը։ Մենք՝ որպես պետությանն ընդդիմություն նայում ենք, որ պետական սեփականությունը որեւէ իշխանություն չփոշիացնի։ Մեր մոտեցումն էստեղ պետք է փնտրել, մեզ չի հետաքրքրում բիզնես մոտեցումը։ Մեզ հետաքրքիր է, որ որեւէ իշխանություն, որ այսօր կա, երեկ կար եւ վաղը լինելու է, մենք թույլ չտանք, որ փոշիացվեն պետական միջոցները, որովհետեւ իշխանությունը եւ ընդդիմությունը գնալու են, պետությունն է մնալու, մենք այս նախագծի պետական շահն ենք հետապնդում։ Եվ այս նախագծում պետական շահը պարզ ներկայացված է, որ, եթե հավատանք գրված հիմնավորմանը, կենտրոնի շահույթը, լինելով 4-5 տարիների ընթացքում կենտրոնի շահույթը, վճարովի մատուցվող ծառայությունների ծավալը շեշտակի աճել է, սա նշանակում է, որ դա նաեւ շահութաբեր է, նույնիսկ, եթե որպես բիզնես նայես։

Ես կուզենայի, որ մեր գործընկերներն օրենսդիր եւ Կառավարություն հարաբերության մեջ գտնեն լավագույն լուծումը։

Եվ պրն Ենգիբարյան, տենց շատ չեք զարմացրել, որ տենց խառնվենք իրար, որ էս հակադրությունն  ինչի՞ է առաջացել։ Հակադրություն միշտ պետք է կլինի, եւ հակադիր բանավեճի մեջ կգտնենք ճշմարտություն, նենց որ, չեք զարմացրել, տենց շատ նորմալ է, նենց բան մի ներկայացրեք, որ աշխարհում եզակի երեւույթ կատարվեց, հա, խորհրդարանական խմբակցությունը եւ Կառավարությունը հակադրվեցին։ Պետք է հակադրվեք, բա, ի՞նչ պիտի անեք, բա, կարո՞ղ է` ինչ ասեն, ասենք՝ եստ։ Նենց որ, ամեն ինչ նորմալ է, եւ մենք այս հակադրության մեջ կգտնենք առողջ հատիկը եւ ճիշտ լուծումը, բայց, պրն Զեյնալյան, պրն Թորոսյանի հետ բանակցեք, գտեք լավագույն համադրությունը։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Անի Սամսոնյան։

Ա.ՍԱՄՍՈՆՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, հարգելի պրն Հարությունյան, ձեզ հարց ուղղելու հնարավորություն չկար, այդ իսկ պատճառով ես ելույթով կփորձեմ ասել ասելիքս եւ ձեւակերպել հարցս։

Ընդհանրապես, նախորդ իշխանություններից մենք ունենք համայնքային եւ պետական գույքի մասնավորեցման վատթարագույն պրակտիկա, երբ պետական գույքը կամ համայնքային գույքը դառնում է ինչ-որ անձանց կամ անձի սեփականություն եւ կորցնում է իր դերն ու նշանակությունը։ Եվ այս առումով ինչո՞ւ ենք մենք անընդհատ բերում մանկապարտեզների օրինակը. որովհետեւ դա լավագույն ինդիկատորն է այն արժեհամակարգի, որն ունեցել են, կամ մենք կարող ենք ունենալ։

Հիմա իրավիճակը հետեւյալն է։ Ես ինչո՞ւ հարց ուղղեցի պրն Զեյնալյանին, թե վտանգ տեսնում է արդյո՞ք, որ այդ բուժծառայությունները կարող են չլինել կամ վտանգի ենթարկվել։ Այս առումով` ես իմ հարցի պատասխանն այդպես էլ չկարողացա մինչեւ վերջ ստանալ, բայց տեսա մտահոգություն պրն Զեյնալյանի ասելիքում առ այն, որ այո, կա նման վտանգ։ Այսինքն՝ մասնավորեցումից հետո այս բուժկենտրոնը պահպանելու է իր պրոֆիլը, մնալու է բուժհաստատություն, բայց արդյո՞ք շարունակվելու են այս բուժծառայությունները տրամադրվել բնակչությանն այն ծավալով, գոնե, որը մենք հիմա ունենք։

Ես խնդրում եմ պատասխանել հետեւյալ երկու հարցերին։ Դուք նշեցիք, որ նախաձեռնության հետեւանքները վերջնական գնահատական չեն ստացել։ Այդ դեպքում խնդրում եմ ներկայացնել Կառավարության այն երաշխիքները, որ, նորից եմ կրկնում, որ այս բուժծառայությունները չեն կրճատվելու կամ չի վտանգվելու սրանց այժմեական ծավալով տրամադրումը բնակչությանը։

Եվ ինձ համար տարօրինակ է, թե ի՞նչ է նշանակում` վախենալու չափ հիվանդություններ։ Դա, առնվազն, տարօրինակ է, որովհետեւ ես չեմ կարծում, որ ՄԻԱՎ-ի կամ ՁԻԱՀ-ի կանխարգելումը Հայաստանում վախենալու հիվանդություն չէ կամ խնդիր չէ մեզ համար, կամ առողջապահությունը, օրինակ, ռազմավարություն չունի այդ ուղղությամբ։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Գեւորգ Պապոյան։

Գ.ՊԱՊՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգելի գործընկերներ, սիրելի հայրենակիցներ, ըստ էության, պրն Թունյանն էլ իր խոսքում նշել է եւ հարցադրումներում էլ նաեւ կային այդպիսի, դրա մասին մենք խոսեցինք, որ մասնավորեցմանը, ընդհանրապես, մենք դեմ չենք եւ առողջացման ծրագրին դեմ չենք, մենք դեմ չենք նաեւ ներդրումներին։ Խոսքը նրա մասին է, որ այս պահին այն պայմաններով, որոնք առաջադրվում են, որ 2017-20 թթ. ծրագրում դա մասնավորեցվի, ըստ էության, նպատակահարմար չենք համարում։ Եվ միգուցե, օրինակ, 2017թ. համար դա եղել է նորմալ, որովհետեւ, եթե հիշում եք, հեղափոխությունից հետո անշարժ գույքի գները Հայաստանում կտրուկ, ուրեմն, թանկացում են արձանագրել եւ գները կտրուկ աճել են։ Հետեւաբար՝ նաեւ կարծում եմ, որ նվազագույնը տարածքի, հողամասի սահմանված գները նույնպես պետք է, բնականաբար, պետք է վերանայվեն, նաեւ պետք է վերանայվեր այն պայմանը, որ 3 տարի է պահպանվում այդ պրոֆիլը։ Կարծում եմ՝ այդ պրոֆիլը պետք է մշտապես պահպանվի եւ ամբողջ ծավալով պահպանվի։

Տիկին Սամսոնյանը շատ ճիշտ հարց բարձրացրեց, եւ ես ուզում եմ այդ տրամաբանության մեջ նաեւ նշել. տեսեք, վարչապետն Արցախում խոսեց 5 մլն քաղաքացի ունենալու մասին, եւ այս հարցում կարծում եմ, որ այն հիվանդությունները, որոնք պետք է բուժվեն, ենթադրաբար, էս բժշկական կենտրոնում, պետք է լինեն ուղղակիորեն պետության հոգածության, աջակցության տակ, որովհետեւ դրանք,  կարծում եմ՝ նաեւ ծնելիության մակարդակի վրա ուղղակի ազդեցություն ունեցող հիվանդություններ են եւ, այո, ունեն ռազմավարական նշանակություն։ Որոշ դեպքերում, կարծում եմ՝ պետության համար ռազմավարական նշանակություն ունեցող խնդիրներ լուծելիս մենք չպետք է գնանք 100 տոկոս բիզնես տրամաբանությամբ, այլ պետք է գնանք պետության համար շահերի լավագույն համադրության ճանապարհով։

Եվ մ շատ կարճ. պրն Հարությունյան, նշում եք՝ լիազոր մարմնի կարծիքին ուշադրություն դարձնենք եւ հետեւենք։ Այո, համաձայն եմ, բոլոր դեպքերում ուշադրություն ենք դարձնում, բայց եթե ամբողջությամբ մշտապես լիազոր մարմնի տրամաբանությամբ շարժվենք, նշանակում է՝ ԱԺ-ը ոչ մի օրենքի նախագծի շուրջ պիտի ուրույն կարծիք չունենա։ Ես այդ մասով մի փոքր այդքան էլ համաձայն չեմ ձեզ հետ։ Այսքանը։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Բաբկեն Թունյան։

Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Պրն Հարությունյան, ասացիք՝ տնտեսական հանձնաժողովի քննարկումը ձեզ մոտ ավելի շատ հարցեր առաջացրեց, հետո օրենքի ապագայի մասին ինչ-որ բան ասացիք, այդ ձեւակերպումը, ցավոք, շատ ուշադիր չլսեցի, բայց հույս ունեմ՝ կրկնությունը կնայեմ։ Հա, մեր հանձնաժողովը տենց վատ հանձնաժողով է ու ցանկացած օրինագիծ, որ գալիս է, աշխատում ենք բոլոր կողմերից հարցին մանրամասն մոտենալ. որ ասում եք՝ հարցեր առաջացրեց, այդ հարցերն ավելի շատ մեզ մոտ են առաջացել, ու այդ հարցերի պատասխանները նաեւ դուք պետք է տայիք։ Օրինակ` հարց ենք տվել՝ ո՞ր ընկերություններն են, որոնց հետ կա նախնական պայմանավորվածություն, չստացանք այդ հարցի պատասխանը, որովհետեւ դուք նշեցիք, որ դա վատ մեսիջ է այն ընկերություններին, որոնք արդեն հետաքրքրված են այս բուժհիմնարկով։

Երկրորդ հարցը. գործընկերներս էլ հիշեցրեցին, ինչո՞ւ է մի դեպքում համարվում, որ մասնավորը լավ կառավարիչ է, օրինակ՝ Այրվածքաբանության կենտրոնի դեպքում, մյուս դեպքում համարվում է, որ պետությունն է ավելի լավ կառավարիչ, հակառակ բանով ասացի, կամ, երբ նշում եք, որ ասում եք՝ դեռ թերի է այս նախագիծը։ «Դեռ»-ն ի՞նչ է նշանակում, այսինքն՝ սպասենք` մասնավորեցվի, հետո պարզվի, որ սխալ ենք մասնավորեցրել, էդ ժամանակ նոր սկսենք քննարկե՞լ այդ հարցը։ Օրինակ,` դուք կարո՞ղ եք լրիվ բացառել այն ռիսկը, որ կարող է մասնավորեցվել, հետո էդ ընկերությունը, որն էս կենտրոնը գնելու է, գնա սնանկացման, ու էդտեղ, ճիշտ ասացին իմ գործընկերները, 2-3 տարի հետո մենք կունենանք ինչ-որ մի էլիտար շենք, տարածքն էլ վաճառվի շատ հարմար գներով մեկ այլ ներդրողի։

Ինչ վերաբերում է նրան, որ լիազոր մարմնի կարծիքը պետք է հաշվի առնենք, իհարկե, պետք է հաշվի առնենք, բայց հաշվի առնելն անպայմանորեն չի նշանակում, որ մենք պետք է այդ կարծիքի հետ հաշվի նստենք։ Եթե էդպես ապրիորի լիներ, որ եթե դուք դեմ եք, մենք էլ ենք դեմ, եթե դուք կողմ եք, մենք էլ ենք կողմ, ուրեմն, Ազգային ժողով կարելի էր, ընդհանրապես, չունենալ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Սուրեն Գրիգորյան։

Ս.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Խոսեմ բուն նախագծից եւ ոչ միայն։ Ի դեպ, ասեմ, քանի որ արձանագրվում է, որ կան հակառակ կարծիքներ, պրն Զեյնալյանի եւ ըստ այդմ՝ առողջապահության մեր հանձնաժողովի կարծիքը մեկն է, առողջապահության նախարարությանը մյուսն է, լավ է, որ այսօր Կառավարության հետ հարց ու պատասխանի օր է, պրն Թորոսյանի կարծիքն էլ հնարավորություն կունենանք լսել, բայց ես մի քանի կետի եմ ուզում անդրադառնալ, զուտ հնչած կարծիքներին։

Ես չգիտեմ՝ իրականում կոնկրետ էս, դեռեւս չգիտեմ, կոնկրետ էս հիմնարկը պետք է մասնավորեցվի՞, թե՞ չէ։ Բայց երբ ասում է, որ, էլի, ախր, նույն ելույթն են ունենալու, ինչ երեկ։ Էլի ասում է՝ նախկինում մանկապարտեզները կամ բուժհիմնարկները մասնավորեցվել են ցածր գներով։ Վե՞րջ, հրաժարվե՞նք մասնավորեցման ինստրումենտից այլեւս, թե՞ ուղղակի հետեւենք, որ եթե պետք է մասնավորեցում, նորմալ գնով մասնավորեցվի։ Էս` առաջին հարցը։

Երկրորդը. երբ ասում է՝ եթե կարեւոր ռազմավարական օբյեկտ է, ուրեմն, անպայման պետության կողմից կառավարվի։ Բայց, եթե չեմ սխալվում, ոնց որ թե ավելի շատ աշխարհի փորձը հուշում է, որ մասնավոր կառավարումը հաճախ շատ ավելի արդյունավետ է, քան պետական կառավարումը, եւ եթե բիզնես տրամաբանության մեջ բիզնես շահից բխի, որպեսզի լավ կառավարվի, հա, կարող է` պետական շահից չելնելով, բայց բիզնես շահից ելնելով՝ լավ է կառավարվելու։

Ինչ վերաբերում է Կառավարության կարծիքներին ընդդիմանալուն-չընդդիմանալուն` ինձ թվում էր՝ այս հարցն արդեն փակ է, անկեղծ ասած։ Առաջին ժամանակները խոսվում էր, հետո գործով էնքան ապացուցվեց, որ իրականում չկա նման բան, որ Կառավարությունն ինչ դիրքորոշում արտահայտում է,  ուրեմն, նույնն էլ պետք է Աժ-ում լինի, սրա մասին անգամ խոսելն էլ է ավելորդ։ Իրականում կարծիքը կիսելը կամ կարծիքին ընդդիմանալը չպետք է լինի ինքնանպատակ, էլի, որ հասկանանք, որ ճիշտ է ասում Կառավարությունը, բայց ասենք՝ չէ, եկեք հակառակ դիրքորոշումն արտահայտենք, որ ապացուցենք, որ մենք ինքնուրույն ենք։ Չէ, էդ եմ ասում, էսօր մի հատ ես շատ կուզենամ նաեւ պրն Թորոսյանին այս հարցի վերաբերյալ լսել, որպեսզի երկու հակադիր կարծիքները լսելով՝ ի վերջո, կողմնորոշվեմ։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արփի Դավոյան։

Ա.ԴԱՎՈՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, բազմաթիվ կարծիքներ հնչեցին, որոնք, իհարկե, արդեն տեղ չեն թողնում խոսելու։ Ուղղակի, մասնավորեցման հետ կապված` կարծում եմ՝ բոլորս նույն դիրքորոշումն ունենք, որը գալիս է նախկինում տեղի ունեցած մասնավորեցումների հետ կապված, որովհետեւ 2017-20 թթ. մասնավորեցման այս ցանկն էլ հաստատվել է 2017 թ. նախկին իշխանությունների կողմից։ Օրինակ` ինձ մոտ կարծիք է եւ կասկած է առաջանում, որ այս ցանկը կարելի է վերանայել, հասկանալ, թե արդյո՞ք մասնավորեցման ենթակա այդ կառույցները ենթակա՞ են մասնավորեցման, թե՞ չէ, արդյո՞ք հիմնավոր են, թե՞ հիմնավոր չեն։ Գուցե նաեւ հնից եկած այս կասկածներն են, որոնք առաջացնում են քննարկելու ցանկություն։

Իսկ երբ մեր Կառավարության ներկայացուցիչն ասում է, որ պետք է հաշվի նստել լիազոր մարմնի կարծիքի հետ եւ հետեւել ձեզ, ապա այստեղ ես ուզում եմ ձեզ հակադարձել։ Նախ՝ ես կարծում եմ, որ այս նախագիծը բացի տնտեսական հանձնաժողովից, պետք է գար նաեւ առողջապահության եւ սոցիալական հարցերի մշտական հանձնաժողով, որպեսզի հանձնաժողովի անդամները նույնպես կարծիք հայտնեին, որովհետեւ քննարկումը տեղի է ունեցել տնտեսական հանձնաժողովում, եւ պրն Թունյանի բերած փաստարկները բավականին համոզիչ եւ հիմնավոր էին, սակայն, գուցե քննարկումը, գուցե չէ, հաստատ քննարկում պետք է ծավալվեր նաեւ առողջապահության հանձնաժողովում, որպեսզի մենք նույնպես հայտնեինք մեր կարծիքը եւ մեր դիրքորոշումները, համադրեինք պրն Թունյանի հնչեցրած կարծիքների հետ եւ այս ամենի հետ քննարկում ծավալեինք առողջապահության նախարարության ներկայացուցիչների հետ։ Այսինքն՝ պետք է լիներ համալիր եւ բոլոր հարցերին պետք է նախապես տրվեին սպառիչ եւ հիմնավոր պատասխաններ։ Խնդրում եմ նկատի ունեցեք, որ նմանատիպ հարցերը նաեւ քննարկենք ոլորտով զբաղվող հանձնաժողովում։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Եղիշե Սողոմոնյան։

Ե.ՍՈՂՈՄՈՆՅԱՆ

-Մեծարգո նախագահող, հարգելի գործընկերներ, իրապես, քննարկում ենք մի կարեւոր  նախագիծ, որն առողջապահական եւ սոցիալական առումով կարող է իր բացասական ազդեցությունն ունենալ հասարակության վրա։ Այն պատգամավորները, որոնք հնչեցրեցին, այսինքն՝ Կառավարությունը հնչեցրեց, որ տնտեսական հանձնաժողովում, այսինքն՝ մենք պաշտպանել ենք մեր պատգամավորի էս նախաձեռնությունը, դրա համար դեմ ենք գնում Կառավարությանը, ես դրա հետ համաձայն չեմ։ Ես անձամբ մասնակցել եմ տնտեսական հանձնաժողովի քննարկումներին։ Այնտեղ ակտիվ քննարկումներ են գնացել հարց ու պատասխանի ձեւով, Կառավարության ներկայացուցիչները չկարողացան համոզել մեզ՝ պատգամավորներիս, որ դա իր հետեւից բերելու է այլ ռիսկերի, եւ արդյունքում՝ պատգամավորները դեմ քվեարկեցին։ Նշեմ, որ այդ հանձնաժողովի նիստին մասնակցում էր  Նարեկ Բաբայանը, որը նաեւ տեղյակ էր այդ գործընթացից։ Կարծում եմ՝ այս նախագիծն ավելի ճիշտ կլիներ, որ նաեւ ներկայացներ Պետգույքի կառավարման վարչությունը, որովհետեւ այս ժամանակահատվածում, երբ դա եղել է մասնավորեցման ծրագրում, դրա ընթացքին եւ ներդրողի բանակցությանն ավելի շատ տեղյակ է Պետգույքի կառավարման վարչությունը, քան առողջապահության նախարարությունը։ Բայց հիմա իմ կարծիքը հետեւյալն է՝ այս նախագծի հետ կապված։ Տեսեք, ես կողմ եմ մասնավորեցմանը, բայց պետք է մասնավորեցման մասով մենք շատ զգույշ լինենք։ Այսօր մեր գործող կարգավորումները հղի են մի շարք ռիսկերով։ Եթե մենք մասնավորեցնենք, մենք ապահովագրված չենք այն հանգամանքից, որ այդ գույքն անցնելով մասնավորի ձեռքը՝ հնարավոր է՝ այդ հողի մի մասը վաճառվի կամ հողերը վաճառվեն, կամ գույքն օտարվի կամ տրվի վարձակալության։ Այսօրվա մեր գործող օրենսդրությունը, ինչքան էլ մենք մասնավորեցման պայմաններում նշում ենք, որ դա պետք է իր պրոֆիլը պահպանի, բայց այդ պրոֆիլի պահպանելը դեռ բավարար չէ, որ այլ իրավական ռիսկեր չառաջանան։ Այսինքն՝ այդ ընկերությունը կարող է գրավ դնել, վարկ վերցնել եւ տնտեսապես ձախողել նույնիսկ դիտավորյալ ձեւով, եւ այդ լուծարման պրոցեսը, մենք գիտենք՝ ինչքան թերություններ կան մեր օրենսդրության մեջ, այդ գույքերը հանել եւ օտարել։ Այս պարագայում կարծում եմ՝ մենք պետք է հետ բերենք դա առողջապահության նախարարություն: Եթե ունենանք մասնավորեցման այնպիսի համակարգեր, այնպիսի օրենսդրական կարգավորումներ, որ մենք էս ռիսկերը կփակենք, մենք առանց դժվարության կարող ենք էլի ներառել մասնավորեցման ծրագրում եւ օտարել։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-«Բարգավաճ Հայաստան» պատգամավորական խմբակցության անունից ելույթ կունենա Արման Աբովյանը։

Ա.ԱԲՈՎՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ես չհասցրեցի գրանցվել, դրա համար ստիպված էի խմբակցության անունից վերցնել։ Խոսքը Կառավարության ներկայացուցչի ելույթի մասին է, որը ես լսեցի։ Գիտեք, ստիպված եմ կրկնել պարզապես իմ գործընկերներին, երբ արտաբերում եք՝ մի քանի վախենալու հիվանդություն, այդ մի քանի վախենալու հիվանդությունները հիվանդություն են, չվախենալու հիվանդություն գոյություն չունի, եւ յուրաքանչյուր դեպքում յուրաքանչյուր քայլը պետք է լինի, եւ պետք է առաջնորդվենք ՀՀ քաղաքացիների շահերից։ Սա, բնավ, չի նշանակում, որ ես կասկածի տակ եմ դնում,` այդ պրինցիպով ենք շարժվում, թե չէ։ Սակայն, պետք է մատնանշեմ երկու հիմնական դրույթ, որի մասին մասնակի խոսեցին, բայց ես մի հատ ընդհանրացնեմ։

Առաջինը. եթե խոսքը գնում է մի հիմնարկի մասնավորեցման մասին, իսկ դա գործարան չէ, ցեխ չէ, դա հիվանդանոց է, որտեղ մարդիկ բուժվում են, եւ ինքը նեղ պրոֆիլային հիվանդանոց է, եւ այդ հիվանդանոցները Հայաստանում, չգիտեմ, տասնյակը չեն, որ մենք ասենք՝ դե լավ, մասնավորեցնում են, հնարավոր է` ինվեստիցիոն, չգիտեմ, այդ բժշկական պլանը մի քիչ ուրիշ ձեւ լինի։ Ոչ։

Ամենակարեւորը՝ ես համոզված եմ, եւ ամենակարեւորը, որ եթե ներկայացված լիներ հանձնաժողովին մանրամասն ինվեստիցիոն պլանը, որի մեջ պետք է ներառվեին ոչ միայն ինվեստիցիաներ, ներդրումներ, այլ առաջին հերթին՝ այն օգուտը, որը կստանար ՀՀ քաղաքացին, երբ գնում է այդ հիվանդանոց, ինչ պրեֆերենցիա է ինքը ստանում, ապա կարծում եմ՝ ուրիշ խոսակցություն կգնար։ Դա՝ մեկ։

Երկրորդը. միանգամայն համաձայն եմ՝ այս տիպի նախագծերը պետք է քննարկվեն առողջապահությանը վերաբերող հանձնաժողովներում, անպայմա՛ն։ Գոյություն ունի մեխանիզմի մի քիչ դիսբալանս, կարծում եմ, որ դրա շուրջ մենք էլ պետք է աշխատենք, որովհետեւ դիտարկել հիվանդանոցը միայն, օրինակ՝ մասնավորեցման պարագայում բիզնեսի գծով` սխալ է, դիտարկել մի քիչ այս կողմից` միայն որպես հիվանդանոց, առանց մտածելու ներդրումային այդ ծրագրերը, դա էլ է ոչ լիարժեք։ Դրա համար եւս մեկ անգամ հորդորում եմ՝ եթե հաջորդ անգամ սենց իրավիճակներ լինեն, ավելի հստակ եւ կոնկրետ լինեն ներկայացված փաստարկները։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-«Իմ քայլը» պատգամավորական խմբակցության անունից ելույթ կունենա տիկին Լիլիթ Մակունցը։

Լ.ՄԱԿՈՒՆՑ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի գործընկերներ, ուրախ եմ, որ մենք արդեն ընտելացել ենք այն երեւույթին, որ իշխող խմբակցության պատգամավորների կարծիքները կարող են տարբեր լինել, քաղաքական թիմում կարող է լինել տեսակետների բախում եւ, այո՛, պրն Բագրատյան, մինչ այդ տեւական ժամանակ չի եղել նման դրսեւորում, եւ դա պիտի խոստովանենք նաեւ։ Դա է, որ մի կողմից դրդում է տարբեր մարդկանց, քաղաքական ուժերին մտածել, որ մի կողմից կա պառակտում, մյուս կողմից դուք հնչեցնում եք, որ զարմանալի ոչինչ չկա։ Այո, եւ չպետք է լինի այսուհետ նման երեւույթ։

Ինչ վերաբերում է նախագծին, ապա «Իմ քայլը» խմբակցությունը՝ հաշվի առնելով տեսակետների տարբերությունը, որոնք հնչեցվեցին այստեղ, մի կողմից՝ ազատական մոտեցումը խնդրին, մյուս կողմից՝ սոցիալ-դեմոկրատական մոտեցումը եւ նաեւ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ հանձնաժողովը, այնուամենայնիվ, որեւէ փուլում չի բացառում հետագայում հիմնարկը մասնավորեցման ցանկում ներառելը, միայն այս փուլում է գտնում, որ այն նպատակահարմար չէ, «Իմ քայլը» խմբակցությունը քվեարկելու է ազատ։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Եզրափակիչ ելույթներ. պրն Հարությունյան, եթե անհրաժեշտություն տեսնում եք։

Հ.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ընդամենը մի քանի նախադասությամբ կանդրադառնամ հնչեցված այն մտահոգություններին, որոնք առկա էին։

Ինչ վերաբերում է մասնագիտական շարունակական պրոցեսներին, առողջապահության նախարարությունն ինչպես մինչեւ այսօր, այդպես էլ սրանից հետո շարունակելու է իր քաղաքացիների հանդեպ կատարել այն պարտավորությունները, որոնք ունեցել է, եւ մարդիկ, ովքեր ունեն պետության կողմից երաշխավորված բուժօգնության կարիք, իրենք այդ բուժօգնությունը կստանան՝ անկախ կազմակերպությունների մասնավոր կամ պետական լինելուց։

Ինչ վերաբերում է ներդրումների հետ կապված կամ գույքի, հողատարածքի գնի հետ կապված հարցերին՝ կուզենամ հատուկ նշել, որ այդ հարցերի պատասխանները Պետական գույքի կառավարման կոմիտեում են, եւ այդ բոլոր պրոցեսներն իրականացվում են այնտեղ, քանի որ նշված կազմակերպությունն այս պահին գտնվում է Պետական  գույքի կառավարման կոմիտեի ենթակայության ներքո։ Դրա համար էլ համարում ենք, որ մինչեւ այս նախագիծը շրջանառել սկսելը պետք էր նաեւ Պետական գույքի կառավարման կոմիտեի հետ շփվել եւ հասկանալ՝ արդյո՞ք այն բոլոր գնահատումները հողի գնի եւ մրցույթների պայմանների մասով բավարարում են մեր գործընկերների արտահայտած մտահոգությունը, թե՞ չէ։ Շնորհակալություն, այսքանը։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Բաբկեն Թունյան։

Պրն փոխնախարար, ես հասկանում եմ, որ նախարարի տեղակալը վաղուց արդեն քաղաքական, ոչ թե հայեցողական կամ մասնագիտական պատրաստվածություն պահանջող պաշտոն է, այնուամենայնիվ, կառաջարկեի այսուհետ քիչ փորձել ԱԺ-ին իր տեղը ցույց տալ, էլի, կամ աշխատանք սովորեցնել։ Թող գործադիրն իր աշխատանքն անի, ԱԺ-ը կպատկերացնի՝ ոնց աշխատի։

Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ուրեմն, ես իմ ելույթն օգտագործեցի մի քանի հարց տալու համար, որոնց պատասխանները, պրն փոխնախարար, էդպես էլ չտվեցիք։ Սա՝ մեկ։

Երկրորդը. հետաքրքիր զուգադիպությամբ հանձնաժողովի մեր նիստի օրը, հանձնաժողովի նիստին մասնակցում էր նաեւ պրն Բաբայանը՝ Պետգույքի կառավարման կոմիտեի ղեկավարը, մենք իրեն էլ ենք որոշ հարցեր հնչեցրել, եւ պատասխանները մեզ չեն բավարարել, ու էդտեղ որեւէ մեկս միանձնյա որոշում չենք կայացնում։ Եթե ձեր պատասխաններն ավելի հիմնավոր լինեին, հանձնաժողովի անդամներից գոնե մի քանիսը դեմ կքվեարկեին։ Ես ինչքան հիշում եմ, բոլորը միաձայն քվեարկեցին այս նախագծի օգտին։ Հիմա, մենք, իհարկե, դեմ չենք, որ համալիր քննարկում լինի, ինչպես տիկին Դավոյանը նշեց, բայց հարցը մեր հանձնաժողով էր եկել, ու մենք էլ պատրաստակամ բոլոր հանձնաժողովների պատգամավորների առաջ բաց դռներով միշտ սպասում ենք, կարող եք առաջինից երկրորդ ընթերցման ժամանակ այդ քննարկումներին մասնակցել։

Իսկ կոնցեպտուալ հարցին՝ արդյո՞ք մասնավորեցնելը ճիշտ է, թե՞ սխալ, մասնավորն է ավելի լավ կառավարիչ, թե՞ պետական համակարգն է ավելի լավ կառավարիչ, համաձայն եմ, որ մասնավորը շատ ավելի լավ կառավարիչ է, պրն Գրիգորյան։ Բայց եթե ասում եք՝ մասնավորեցումը ճիշտ է, դա չի նշանակում, որ հիմա պետք է աչքներս փակ մասնավորեցնենք։ Շատ լավ։ Ուրեմն, մենք ունենք մի փաստ, որ էս պահին էս կենտրոնը պետական բյուջեի համար բեռ չի։ Դա նշանակում է, որ մենք շտապելու բան չունենք, թող մեկ տարի հետո մասնավորեցնենք, ի՞նչ է լինելու, կարո՞ղ է ինչ-որ մեկը դրա բացասական հետեւանքներն ասել՝ ինչ-որ պետական բյուջեն վնաս է կրելու, թե՞ այդ հիվանդանոցի աշխատանքը կազմալուծվելու է, ի՞նչ է լինելու։ Ոչինչ չի լինելու։ Իսկ երբ կբերեն հիմնավոր փաստարկներ, թե ովքեր են ուզում այդտեղ ներդրում անել, ինչ են պատրաստվում անել, ոնց կարելի է այդ սնանկացման տանելու ռիսկերը չեզոքացնել, այդ ժամանակ էլ կքննարկենք։ Այս պահին եկել է մեր հանձնաժողով, մեր հանձնաժողովը տվել է բացասական եզրակացություն, բայց դա որեւէ իմպերատիվ բան չէ։ Պատգամավորները լսեցին բոլորի կարծիքներն էլ, ըստ այդմ՝ կարող են, ինչպես տիկին Մակունցը նշեց, ազատ իրենց կամքն արտահայտել։ Շնորհակալություն (Աղմուկ դահլիճում):

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Մի հատ կողմնորոշվեք։

Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Հանձնաժողովը պրն Զեյնալյանի առաջարկին տվել է դրական եզրակացություն։ Այսինքն՝ մենք ցանկանում ենք էս կենտրոնը պահել առողջապահության նախարարության ենթակայության տակ։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Էնքան արեցին, պառակտում մտցրեցին, պրն Թունյան։

Հիմանական զեկուցողի եզրափակիչ ելույթը. Նարեկ Զեյնալյան։

Ն.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Նախ՝ ֆիքսենք, որ ես որեւէ հիվանդության անուն էստեղ չեմ տվել։ Հակառակը, ես նշեցի, որ չեմ ուզում ելույթս ծանրաբեռնել՝ թվարկելով այդ հիվանդությունների անունները, որպեսզի ձեզ չշեղեմ այդ տերմիններով եւ հիվանդությունների անուններով։

Մի քանի փաստ նշեմ, ավելի ճիշտ, պարզաբանում՝ այս պրոֆիլի հետ կապված եւ ծառայության հետ կապված։ Տեսեք, պրոֆիլ՝ նշանակում է՝ էդտեղ պետք է մատուցվի բժշկական ծառայություն, այսինքն՝ պետք է լինի հիվանդանոց, պրոֆիլ՝ չի նշանակում մաշկավեներաբանություն։ Ծառայությունն է մաշկավեներաբանություն, պրոֆիլը պիտի պահպանվի՝ ըստ նախատեսված պարտավորությունների։ Ծառայությունը, որը մաշկավեներաբանությունն է, պարտավորություն դրված է պահպանել 3 տարի, ընդամենը, 3 տարի ժամկետով։

Պրն Բագրատյան, ձեր այն հարցադրմանը՝ շահութաբերության հետ կապված. ոչ թե ոչ շահութաբեր է, այլ շահութաբերությունն այնքան ցածր է, որ մասնավորը նախընտրում է այդ նույն տարածքում բուժօգնության այլ տեսակի ծառայություն մատուցել, որն առավել շահութաբեր է, քան այս տեսակը։ Սա՝ շահութաբերության հետ կապված։

Եվ որպես օրինակ` ասեմ, որ Արաբկիր բժշկական կենտրոնում տարիներ առաջ գործում էր մաշկային բաժանմունք, որն այս պահին չի գործում։ Տարիներ առաջ փակվել է այդ բաժանմունքը, եւ երեխաները նույնպես բուժօգնություն ստանում են, ստացիոնար պայմաններում, Մաշկավեներաբանության կենտրոնում։

Եվ մեկ փաստ եւս։ Արդյո՞ք մեզ անհրաժեշտ է, չնայած սրա մասին նշել եմ, եւս մեկ անգամ նշեմ, եւս մի բազմապրոֆիլ հիվանդանոց Երեւանում եւ ՀՀ-ում։

Երեւանում բժշկական կենտրոնների ծանրաբեռնվածությունը 77 տոկոս է, մարզերում՝ 50 տոկոս, ընդամենը, միջինում՝ 71 տոկոս ծանրաբեռնվածությամբ են աշխատում ՀՀ-ում բժշկական կենտրոնները։ Հիմա հռետորական հարց. եւս մի բազմապրոֆիլ հիվանդանոց մեզ անհրաժե՞շտ է, թե՞ չէ։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Դե ինչ, այս հռետորական հարցով էլ հարցի քննարկումն ավարտեցինք եւ սահուն անցնում ենք հաջորդ հարցի քննարկմանը։

Քննարկում ենք Կառավարության կողմից ներկայացված «Մաքսային ծառայության մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին» եւ կից ներկայացված օրենքների նախագծերի փաթեթն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։ Հիմնական զեկուցող՝ ֆինանսների նախարար Ատոմ Ջանջուղազյան։

Ա.ՋԱՆՋՈՒՂԱԶՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ։ ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգելի պատգամավորներ, ներկայացված նախագծերի փաթեթը նպատակ ունի օրենսդրորեն լուծել ՀՀ-ում իր անկախության օրվանից ձեւավորված արտաբյուջետային հաշիվներով գործառնությունների հետ կապված օրենսդրական կարգավորումների խնդիրը։ Այդ կարգավորումները ձեւավորվել են տարբեր գործոններով եւ հանգամանքներով պայմանավորված, մի մասը՝ Խորհրդային Միության վերջին ժամանակահատվածի իներցիայով կամ ժառանգած իներցիայով, մի մասը՝ ժամանակի ընթացքում ձեւավորված այլ գործոններով։ Այժմ ներկայացված նախագծով առաջարկվում է այս հարցը մեկընդմիշտ լուծել եւ այսուհետեւ միասնական մոտեցմամբ ունենալ բյուջետային բոլոր ծրագրերի իրականացումը՝ ի տարբերություն նախորդ վիճակի։ Իսկ նախորդ վիճակի կամ մինչ այժմ գործող իրավիճակի նկարագրությունն այն է, որ որոշ դեպքերում ծախսերն ուղղակիորեն կապված են եղել որոշակի տեսակի եկամուտների հետ, եւ դրանով է պայմանավորված եղել, ըստ էության, արտաբյուջետային հաշիվների առանձնահատկությունը։ Հաջորդ առանձնահատկությունն այն էր, որ ԱԺ-ը չէր հաստատում, որը փոխվել է, եւ 2019 թ. ԱԺ-ն հաստատել է արտաբյուջեները՝ գումարային առումով՝ մոտ 30,5 մլրդ դրամ։

Հաջորդ առանձնահատկությունը, ինչպես արդեն քիչ առաջ նշեցի, ծախսի կապակցված լինելն էր կոնկրետ եկամուտի տեսակի հետ։ Առաջարկվող նախագծերի փաթեթով նպատակ է հետապնդվում լուծել այս խնդիրն օրենսդրական մակարդակում։ Խնդրում եմ դրա նկատմամբ ունենալ այնպիսի վերաբերմունք, ինչպիսին երկար սպասված նախագծերի վերաբերյալ կարելի է ունենալ։ Շնորհակալ եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Պրն Ջանջուղազյանին հարցեր ուղղելու համար՝ հերթագրում։

Սերգեյ Բագրատյան։

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Ջանջուղազյան, դուք գիտեք, որ ես տարիներ շարունակ անընդհատ դեմ եմ եղել, որ որեւէ արտաբյուջե գործի ՀՀ տարածքում։ Այս նախագիծը, որ բերել եք, ես գտնում եմ, որ շատ կարեւոր նախագիծ է, բայց կուզենայի հասկանալ՝ արդյո՞ք մենք թողել ենք որեւէ սողանցք` որեւէ ժամանակահատվածում նորից արտաբյուջետային որեւէ հաշիվ բացելու հնարավորությունը։ Շնորհակալություն։

Ա.ՋԱՆՋՈՒՂԱԶՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ։ Մեր կարծիքով՝ ոչ, չենք թողել։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք։ Չկա։ Արձագանքի արձագանք էլ չկա։

Հաջորդ հարցը՝ Սարգիս Խանդանյան։

Ս.ԽԱՆԴԱՆՅԱՆ

-Պրն Ջանջուղազյան, հայտնի է, որ երկար տարիներ արտաբյուջետային միջոցներն օգտագործվել են նաեւ աշխատակիցներին պարգեւատրելու նպատակով, արդյո՞ք Կառավարության տարբեր գերատեսչություններում այս խնդիրն այս նախագծի ընդունմամբ խնդիրներ չի առաջացնում եւ ի՞նչ լուծում է դրա դիմաց տրված։ Շնորհակալություն։

Ա.ՋԱՆՋՈՒՂԱԶՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ։ Մեր կարծիքով՝ չի առաջացնում։ Եթե վերականգնենք մեր հիշողությունը, ապա 2019 թ. «Բյուջեի մասին» օրենքում հենց այս խնդիրը լուծելու նպատակով նախատեսվել է աշխատավարձի ֆոնդի 30%-ի չափով պարգեւավճար բոլոր պետական մարմիններում, եւ մենք կարծում ենք, որ դա զուգահեռ իրականացնելով կառավարման մարմինների օպտիմալացմանը` հնարավոր է աշխատավարձի պատշաճ եւ համարժեք մակարդակ ապահովել, որը համահունչ կլինի աշխատանքի շուկային։ Շնորհակալ եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք չկա։ Եղիշե Սողոմոնյան։

Ե.ՍՈՂՈՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Ջանջուղազյան, արտաբյուջեով նախատեսվող ծախսեր կային, որոնք իրականացվում էին այդ ծախսերի հաշվին: Այդ ծախսերը կրճատվե՞լ են, թե՞ ամբողջովին տեղափոխվել են պետական բյուջե։ Առաջին հարցս դրան է վերաբերում։

Երկրորդը. Պետեկամուտների կոմիտեի արտաբյուջեն եւս, այսինքն՝ եթե բոլորը փակել ենք, ստացվում է՝ իրենց մոտ էլ է փակվել։ Բայց մենք գիտենք՝ աշխատավարձի մի մասը խրախուսման ֆոնդ է ձեւավորվել ստուգման ակտի արդյունքում եւ այդ ֆոնդից իրենք դա որպես բոնուս վճարում էին ստուգող տեսուչներին։ Դա էլ չի լինելո՞ւ։

Ա.ՋԱՆՋՈՒՂԱԶՅԱՆ

-Ոչ, չի լինելու, եւ քիչ առաջ ես ներկայացրեցի տրամաբանությունը. աշխատանքի դիմաց վարձատրությունը պետք է կախված լինի, ոչ թե նրանից, թե ո՞ր մարմնում է տվյալ աշխատակիցն աշխատում, այլ թե ի՞նչ աշխատանքով է զբաղված, եւ այդ աշխատանքին համարժեք պիտի վարձատրությունը լինի, ինչպիսին աշխատուժի շուկան այսօր ՀՀ-ում, ըստ էության, հավասարակշռված վիճակով առաջարկում է տվյալ աշխատանքի համար։

Իսկ ինչ վերաբերում է այն մասին, թե արդյո՞ք մեխանիկորեն են ամբողջությամբ տեղափոխվել, թե՞՝ ոչ։ Նույնիսկ նախկինում, երբ Կառավարության կողմից էր սահմանվում նախահաշիվը, ոչինչ մեխանիկորեն չէր արվում։ Այսինքն՝ հիմնավորվում էր տվյալ դեպքում այդ ծախսի անհրաժեշտությունը եւ միայն այդ դեպքում էր տեղափոխվում։ Այս դեպքում նույնպես բյուջետային հայտերի շրջանակում 2019 թ. դրանք քննարկվել են եւ ներառված է 2019 թ. բյուջեի մեջ, 2020-ի համար այդ նույն տրամաբանությունն է պահպանվել։ Շնորհակալ եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք կա՞։ Արձագանք չկա։ Հարցերն ավարտվեցին, պրն Ջանջուղազյան։

Հարակից զեկուցման համար ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում ֆինանսավարկային եւ բյուջետային հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահի տեղակալ Արտակ Մանուկյանին։

Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Ջանջուղազյանի կողմից հանգամանալից ներկայացնելուց հետո ես կփորձեմ հնարավորինս հակիրճ լինել, բայց, այնուհանդերձ, պետք է նշել, որ արտաբյուջեների գաղափարի մասին եւ դրա անթույլատրելիության մասին խոսվել է նախկինում, եւ պետք է ֆիքսել, որ սա նաեւ տեղ է գտել ինչպես նախընտրական ծրագրում, այնպես էլ Կառավարության ծրագրում։ Այսինքն՝  երբ հիմա, օրինակ` ինքս փորձում եմ նայել Կառավարության ծրագիրը՝ ի՞նչ է ասել եւ ի՞նչ է արել, էս մի հատ մեծ, չաղ պլյուս էլ կարող ենք դնել, որ դուք իրականացրել եք այս մասով։

Ասեմ, որ հարցի արժեքը նաեւ երկկողմանի ազդեցություն է ունենալու, երբ մենք ընդունենք, հաջորդ տարվա բյուջեի վրա, այսինքն՝ եկամուտները եւ ծախսերը` առնվազն 31 միլիարդ, ավելի քան 30 մլրդ, որովհետեւ դուք նախագծի մեջ գրել եք՝ 30.5, բայց եթե արտաբյուջեների 2018թ. հաշվետվությունը նայենք, 37.34 է եկամուտը եւ ծախսը, առնվազն, 30 մլրդ դրամի կարգի երկկողմանի արտացոլանք է լինելու։

Եվ մի բան էլ պետք է ասեմ, որ այնտեղ «նյութական խրախուսման եւ աջակցման ֆոնդ» գաղափարից էր այդ բոլորն իրականացվում, հենց նախագծով առաջարկվում է դրա փոխարեն պետական բյուջե անել։ Այսինքն՝ էդ մասով խնդիր չկա, բայց ես միանգամից, ճիշտ է, պրն Գեւորգյանն ինձ այդ հարցն ուղղեց, կուզենայի, որ դուք էլ ձեր ավարտական ելույթի մեջ խոսեիք։ Օրինակ` Վիճակագրական կոմիտեն, որը մարդահամարի համար ստանում է, կարծես թե, հենց արտաբյուջեն է, նման կարգի ծախսերն էլ են ներառվա՞ծ, թե՞ չէ։ Ուղղակի ես ցանկը, որը վերաբերում է, Վիճակագրական կոմիտեից չստացա, կխնդրեմ, որ նույնիսկ առաջինից երկրորդ ընթերցում, եթե ինչ-որ մի բանով ինքը ներառված չէ, դա էլ ներառենք։

Ըստ այդմ` հասկանալի է, որ եթե մի բան համընկնում է Կառավարության ծրագրի հետ, ապահովում է թափանցիկությունը եւ հաշվետվողականությունը, անձամբ ես չեմ կարող դրան դեմ քվեարկել եւ հորդորում եմ ձեզ էլ կողմ քվեարկել, որովհետեւ սա, միանշանակ, էն նախագիծն է, որի մասին խոսել ենք եւ որն էլ ավելի է մեծացնելու հանրային վստահությունը ծախսվող միջոցների նկատմամբ։ Շնորհակալություն ուշադրության համար։ Հանձնաժողովը դրական է տվել։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցերի համար՝ հերթագրում։ Տեսան` գնում եք, էլ չհերթագրվեցին, պրն Մանուկյան։ Հարցեր չկան։

Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարգանքի համար։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Մտքերի փոխանակության համար հերթագրում։ Սերգեյ Բագրատյան։

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, հակիրճ ձեւակերպեմ միտքս։ Տարիներ շարունակ մենք պայքարել ենք, իսկապես, այդ արտաբյուջեները վերացնելու համար։ Պարզ կոռուպցիոն սխեմաներ էին գծվում, եւ մենք որեւէ վերահսկողություն չէինք կարողանում իրականացնել եւ այդ աշխատանքը, իսկապես, հասցրեցինք հաղթական ավարտին կարեւոր գործով։

Մի նրբություն, որ ես հարցիս մեջ փորձեցի հղում անել, մեսիջ անել, դա այն է, որ չլինի այնպես, որ եթե մենք այս արտաբյուջեն վերացնում ենք, դրա փոխարեն անունը դնենք հիմնադրամ ու սկսենք հիմա էլ փոխանցել այդ հիմնադրամի ուղղությամբ։ Այսինքն՝ ես, որ ասում էի` սողանցք կա, թե՝ չկա, նկատի ունեմ՝ գործառութային ռեժիմը նենց փակենք, որ այլեւս որեւէ տեղ այդ գումարը հոսելու հնարավորություն չունենա։ Գիտեք,  տարիներ շարունակ «Երեւան» հիմնադրամ, եսիմ ինչ հիմնադրամ, տար փողը մուծի էդտեղ, այդ նույն արտաբյուջեի ֆունկցիան էր կատարում, որտեղ կոռուպցիոն սխեմաներն անընդհատ են եւ հենց այսօր էլ կա։ Հենց էսօր մենք տեսանք, որ քրեական գործ հարուցվեց` չարաշահումների հետ կապված։ Այսինքն՝ շատ ուշադիր լինենք, պրն Ջանջուղազյան, որ գործառութային իմաստով որեւէ ոլորտային կարգավորում որեւէ նախարարություն չփորձի, դա վերաբերում է նաեւ Երեւանի քաղաքապետարանի կառույցներին, չփորձեն կեղծ նոտաներով նոր հիմնադրամներ ձեւակերպել եւ այդ միջոցով գումարները տանել փոշիացման։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Մտքերի փոխանակությունն ավարտվեց։

Եզրափակիչ ելույթներ. պրն Մանուկյան, կարիք չե՞ք տեսնում։ Պրն Ջանջուղազյա՞ն, մոտեցեք, խնդրում եմ։

Ա.ՋԱՆՋՈՒՂԱԶՅԱՆ

-Պրն Բագրատյան, չափազանց կարեւոր հարց եք բարձրացնում, մեզ էլ է դա մտահոգում, եւ ամենեւին այնպիսի նպատակ չունենք՝ մի տեսակից այլ տեսակի փոխակերպելու։ Ճիշտ հակառակը, էն նպատակը, որ դրված է այս նախաձեռնության առաջ, մենք մտադիր ենք մինչեւ վերջ իրականացնել՝ ներառյալ նաեւ հիմնադրամներ եւ ոչ միայն հիմնադրամներ, այլ հարակից ձեւավորված, ինչո՞ւ ոչ, պետական ոչ առեւտրային կազմակերպություններ, որովհետեւ կազմակերպաիրավական տեսակը չի կարեւոր, այլ գործառույթն է, թե ինչի համար են ձեւավորվել, որոշ դեպքերում նաեւ այլ կազմակերպաիրավական տեսակներ, մեր կարծիքով` մեր ուշադրության կենտրոնում են բավարար չափով։

Ինչ վերաբերում է կոռուպցիոն հնարավոր ռիսկերին՝ կապված արտաբյուջեների հետ եւ ԱԺ-ի վերահսկելուն, ապա դա մասնակիորեն իրականացվելու հնարավորություն ուներ` հաշվի առնելով, որ, այդուհանդերձ, հաշվետվության մաս դառնում էր։ Ճիշտ է, նախահաշիվը հաստատում էր Կառավարությունը, բայց ընթացակարգերը կիրառվում էին անհամեմատ ավելի խստորեն կամ նույն, առնվազն, ընթացակարգերը, ինչ որ բյուջետային ծրագրերի համեմատությամբ, ի տարբերություն հիմնադրամների, որոնք դուք հիշատակեցիք։ Այ, այդ տեսակետից դրանք իսկապես ուշադրության արժանի են եւ մեր ուշադրության կենտրոնում են։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Ջանջուղազյան։ Հարցի քննարկումն ավարտվեց։

Քննարկում ենք ԱԺ պատգամավոր Գեւորգ Պապոյանի կողմից ներկայացված «Կուտակային կենսաթոշակների մասին» օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը երկրորդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը։ Հիմնական զեկուցող՝ ԱԺ պատգամավոր Գեւորգ Պապոյան։

Գ.ՊԱՊՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգելի գործընկերներ, հիշեցնեմ, որ խոսքը վերաբերում է «Կուտակային կենսաթոշակների մասին» օրենքում այն փոփոխության իրականացմանը, որով, ըստ գործող ներկայիս կարգավորման նոտարները եւ անհատ ձեռնարկատերերը, քանի որ, ուրեմն, նրանք եկամտային հարկ վճարող չեն, դեռեւս նախորդ, ոչ այս, որը մենք ընդունել ենք, նախորդ Հարկային օրենսգրքով նրանք այլեւս եկամտային հարկ վճարող չէին, այլ դարձել էին շահութահարկ վճարող, ընդամենն առաջարկվում էր, որպեսզի տարեկան կտրվածքով սոցիալական վճարների հաշվարկման եւ իրականացման, փոխանցման ժամկետի համար ոչ թե նշվի եկամտային հարկի հաշվարկման ժամկետը, այլ՝ շահութահարկի վճարման։

Ես այստեղ ուզում եմ նաեւ նշել, որ առաջինից երկրորդ ընթերցման ընթացքում չորս փոփոխություն կա, որոնցից երեքը տեխնիկական են, այսինքն՝ նորմատիվ իրավական օրենքներին համապատասխանության համար արվել են իմ կողմից, «փոփոխություններ» բառը «փոփոխություն»-ով ենք փոխարինել, «բովանդակություն» բառը՝ «խմբագրությամբ», եւ օրենքն էսպես էր ձեւակերպված վերնագրում, «ՀՀ օրենքը կուտակային կենսաթոշակների մասին», այդ «ՀՀ օրենք» հատվածը հանում ենք, որովհետեւ օրենքը կոչվում է՝ «Կուտակային կենսաթոշակների մասին»։

Կառավարությունը մեկ բովանդակային փոփոխություն է արել, ինչը ես ընդունել եմ։ Խոսքը նրա մասին է, որ ներկայումս եկամտային հարկի, օրինակ՝ հաշվարկի համար, երկու տեսակի վճարման ժամկետ կա՝ մինչեւ հաջորդ ամսվա ամսի 20-ը եւ հաջորդ տարվա ապրիլի 20-ը։ Քանի որ սա վերաբերում էր տարեկան կտրվածքին, այսինքն՝ հաջորդ տարվա ապրիլի 20-ին, մենք «տարեկան կտրվածք» բառերն ենք ավելացրել, որպեսզի հետագայում, այսպես ասած, երկակի մեկնաբանությունների եւ, ընդհանրապես, խնդիրներ չունենանք որեւէ կերպ։ Այսքանը։

Եթե, չնայած հարցեր, կարծում եմ, չկան։ Շնորհակալ եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցեր չեն կարող լինել, պրն Պապոյան։ Շնորհակալություն։

Հարակից զեկուցման համար ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում առողջապահության եւ սոցիալական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Կարեն Սարուխանյանին։

Կ.ՍԱՐՈՒԽԱՆՅԱՆ

-Հարգելի նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, ըստ էության, պրն Պապոյանը ներկայացրեց օրենքի նախագիծը։ Առաջինից երկրորդ ընթերցման ընթացքում երեք խմբագրական առաջարկությամբ է հանդես եկել հենց օրենքի հեղինակը եւ մեկ առաջարկությամբ` Կառավարությունը։ Ամբողջությամբ քննարկվել է առողջապահության եւ սոցիալական հարցերի մշտական հանձնաժողովում, ստացել է դրական եզրակացություն, կոչ եմ անում կողմ քվեարկել այս նախագծին։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը, պրն Սարուխանյան։

Հարակից զեկուցման համար ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում ֆինանսների նախարարի տեղակալ Արման Պողոսյանին։

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

-ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգելի պատգամավորներ, ըստ էության, այն, ինչ նախատեսել էի ասել, հեղինակի եւ առաջին հարակից զեկուցողի կողմից արդեն նշվեց։ Այո՛, նախագծի առաջինից երկրորդ ընթերցմամբ քննարկումների միջեւ ընկած ժամանակահատվածում Կառավարությունը մի հստակեցնող բնույթի առաջարկությամբ է հանդես եկել, որը հեղինակի կողմից ընդունվել է, այլ առաջարկներ չկան։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Պողոսյան։

Մտքերի փոխանակություն՝ հերթագրում։ Ելույթներ չկան։

Եզրափակիչ ելույթներ՝ պրն Պողոսյան, կարիք տեսնո՞ւմ եք։ Չե՞ք տեսնում։ Պրն Սարուխանյան, դուք եւս, պրն Պապոյան, կարիք չե՞ք տեսնում։ Հարցի քննարկումն ավարտվեց։

Քննարկում ենք Կառավարության կողմից ներկայացված «Հաշվապահական հաշվառման մասին» եւ կից ներկայացված օրենքների նախագծերի փաթեթն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։

Հիմնական զեկուցող՝ ֆինանսների նախարարի տեղակալ Արման Պողոսյան։

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգելի պատգամավորներ, ձեր քննարկմանն են ներկայացվում «Հաշվապահական հաշվառման մասին», «Աուդիտորական գործունեության մասին» նոր օրենքների նախագծերը, դրանց կից ներկայացված «Հաշվապահական հաշվառման եւ աուդիտորական գործունեության կարգավորման եւ հանրային վերահսկողության մասին» մեկ այլ նոր օրենքի նախագիծ եւ եւս չորս հարակից օրենքներում փոփոխություններ նախատեսող օրենքների նախագծերի փաթեթը։

Նախագծերի փաթեթով առաջարկվող քաղաքականությունը, ըստ էության, քննարկվում է բավական տեւական ժամանակահատված։ Բոլոր հնարավոր հարթակներով այս քննարկումներն ընթացել են, հակիրճ ներկայացնեմ առարկան։

Գաղտնիք չէ, որ տարիներ շարունակ հաշվապահական հաշվառման եւ, հատկապես, աուդիտորական գործունեության առկա վիճակը թափանցիկության, հաշվետվողականության, որակի վերահսկողության եւ անաչառության առումներով գնահատվել է ոչ բավարար։ Եվ, ըստ այդմ` Կառավարությունը տարբեր հնարավոր սցենարներով փորձել է քննարկել իրավիճակը շտկելու եւ ավելի զարգացած, ավելի վստահություն վայելող համակարգ ունենալու հնարավորությունը։

Մինչեւ նախագծերի մշակումը, դեռ 2017 թ. տարեվերջին Կառավարությունը նախանշեց սպասվելիք փոփոխությունների հիմնական ուղղություններն իր կողմից սահմանված հայեցակարգով, սակայն քննարկումները դրանով չավարտվեցին, որովհետեւ հայեցակարգային փաստաթուղթը նույնպես անցավ քննարկումների տարբեր հարթակներով։

Զուգահեռաբար շատ խորությամբ եւ տեւական ժամանակահատված միջազգային փորձն է ուսումնասիրվել՝ հասկանալու համար, թե ինչպես են համադրելի երկրները լուծում այս խնդիրը։ Հիմնական խնդիրը կայանում է նրանում, որ պետական համակարգի ռեսուրսներով գործնականում անարդյունավետ է պահել այնպիսի վերահսկողական համակարգ, որը կկարողանա, ըստ էության, ամբողջական վերահսկողություն սահմանել ոլորտում իրականացվող գործունեության նկատմամբ, որովհետեւ մենք տվյալ դեպքում գործ ունենք խիստ մասնագիտական բարձր որակավորում պահանջող աշխատանքի հետ, որի նկատմամբ պատշաճ հսկողությունը, բնականաբար, նորից ենթադրում է լուրջ մասնագիտական ու մարդկային կարողություններ, որն էլ իր հերթին բերում է մեծ ծավալի ռեսուրսների ծախս։ Ուսումնասիրելով միջազգային փորձը, մասնավորապես, անկախ աուդիտի կարգավորման միջազգային ֆորումին անդամակցած արդեն թվով 55 երկրների փորձը` եկել ենք այն հետեւության, որ այս խնդրի լուծման համար ներդրվում է, այսպես կոչված, հանրային վերահսկողության խորհուրդ եւ մասնագիտական կառույց խաղացողների հիման վրա խարսխված մոդել։ Փորձեմ մեկնաբանել, թե ի՞նչ նկատի ունեմ։ Այսօր էլ մենք ունենք, ըստ էության, մասնագիտացված կառույցի նման մի միավոր, որը Հաշվապահների եւ աուդիտորների ասոցիացիան է, որը, սակայն, օժտված չէ այն գործիքակազմով, որն անհրաժեշտ է ոլորտում պատշաճ հսկողություն եւ մասնագիտական աճ ապահովելու համար։ Եվ այս առումով նախագծի հիմքում դրված ուղղություններից մեկը կայանում է նրանում, որ նախագծերի փաթեթով առաջարկվում է պետության ձեռքում, ի դեմս ֆինանսների նախարարության՝ որպես լիազոր մարմնի, առկա գործիքակազմի մեկ խումբը, որը, ըստ էության, վերահսկողական գործիքակազմի խումբն է, լիազոր մարմնից փոխանցել մասնագիտացված կառույցին, որը կամավոր անդամության հիման վրա ստեղծվող եւ գործող հասարակական կազմակերպություն է՝ ըստ նախագծերով ներկայացված առաջարկի, եւ որը, ըստ էության, պետք է պատշաճ հսկողություն սահմանի իր անդամների կողմից իրականացվող մասնագիտական գործունեության նկատմամբ, նաեւ զբաղվի նրանց շարունակական մասնագիտական զարգացմամբ, վարքագծի կանոնների սահմանմամբ եւ այդ կանոնների նկատմամբ հսկողության իրականացմամբ, ու, ըստ անհրաժեշտության, նաեւ համապատասխան կարգապահական միջոցների կիրառությամբ եւ այլն։

Ի՞նչ է հանրային վերահսկողության խորհուրդը։ Սա ֆինանսների նախարարության ներքո գործող միավոր է՝ հասարակական հիմունքներով, որը, ըստ էության, անուղղակի հսկողություն պետք է սահմանի ոլորտում իրականացվող գործունեության նկատմամբ։ Ինչո՞ւ անուղղակի, որովհետեւ ամբողջ իմաստը կայանում է նրանում, որ փոքր ռեսուրսներով հնարավոր լինի վերահսկել ոլորտի մասնագիտական որակը՝ տվյալ դեպքում օգտագործելով մասնագիտացված կառույցների ներուժը։ Այսինքն՝ Հանրային վերահսկողության խորհուրդը, ըստ էության, պահպանում է ուղիղ հսկողություն սահմանելու իր իրավունքը, մասնավորապես,առեւտրական կազմակերպությունների նկատմամբ, բայց ակնկալվում է, որ հիմնական հսկողական աշխատանքը պետք է կազմակերպվի մասնագիտացված կառույցների կամ կառույցի միջոցով։

Զուգահեռաբար մի կարեւոր հարց ենք առաջարկում լուծել։ Դա աուդիտի ենթակա կազմակերպությունների շրջանակի վերանայումն է՝ նպատակ ունենալով այն դարձնել ավելի հասցեական։ Հակառակ պարագայում այսօրվա իրավիճակը գոհացուցիչ համարվել չի կարող, որովհետեւ, օրինակ՝ կազմակերպաիրավական վիճակով պայմանավորված՝ կազմակերպությունը ենթակա է պարտադիր աուդիտի այն պարագայում, երբ այն կարող է, ընդհանրապես, գործունեություն չիրականացնել։

Հավանաբար` կլինեն հարցեր, կփորձեմ ավելի շատ տեղեկություն հաղորդել։

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Հարցեր հիմնական զեկուցողին։ Սերգեյ Բագրատյան։

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Պողոսյան, դուք նշեցիք, որ բազմաթիվ երկրների փորձն ուսումնասիրել եք եւ հանգել եք այն եզրակացության, որ ավելի ճիշտը հասարակական սեկտորի միջոցով հանրային վերահսկողություն իրականացնելն է, բայց նաեւ նշում եք, որ դա գործելու է ֆինանսների նախարարությանը կից, առընթեր։ Այսինքն՝ ենթակայության որոշակի խնդիրներ չեն առաջանալո՞ւ, այսինքն՝ տվյալ հասարակական կազմակերպությունը պարտավորություն ունենալո՞ւ է ֆինանսների նախարարության նկատմամբ, այսինքն՝ հաշվետու լինելո՞ւ է ֆինանսների նախարարությանը` իր գործողությունների վերահսկողություն իրականացնելու գործիքակազմի հետ կապված կամ արդյունքների հետ կապված։ Կցանկանայի, որ ավելի մանրամասնեիք։ Շնորհակալություն։

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի պրն Բագրատյան, ինչպես արդեն նշեցի, մենք, ըստ էության, ոլորտի երկու հիմնական մասնակիցներ ենք ունենալու։ Առաջին խումբը, դրանք մասնագիտացված կառույցներն են, որոնց առաջարկվում է հասարակական կազմակերպության կարգավիճակ, երկրորդը՝ Հանրային վերահսկողության խորհուրդը։ Երկրորդի մասին էի նշում, երբ ասում էի, որ ֆինանսների նախարարության ներքո պետք է գործի, իսկ մասնագիտացված կառույցն անկախ մարմին է լինելու։ Իհարկե, անկախությունը մենք պետք է ընդունենք հարաբերական իմաստով. որովհետեւ նախագծերի փաթեթով առաջարկվում է կարգավորում, համաձայն որի՝ մասնագիտացված կառույցներն իրենց ներքին իրավական ակտերը կամ կանոնակարգերը, այսինքն՝ բոլոր այն փաստաթղթերը, որոնցով պետք է կարգավորեն իրենց անդամ համարվող տնտեսվարող սուբյեկտների գործունեությունը, պետք է համաձայնեցնեն Հանրային վերահսկողության խորհրդի հետ, որովհետեւ քաղաքականության մշակումն ու իրականացումը, այդուհանդերձ, առաջարկվում է պահպանել լիազոր մարմնին, տվյալ դեպքում` ֆինանսների նախարարությանը։

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք։ Խնդրեմ։

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Ես ճի՞շտ եմ հասկանում, որ նրանք կունենան ինքնավար մարմնի կարգավիճակ։ Այդպե՞ս է, թե՞ այլ իրավակազմակերպչական ձեւ պետք է ունենան, հասարակական կազմակերպությունների մասին է խոսքը։ Շնորհակալություն։

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

-Այս հարցը նույնպես երկար քննարկվել է, պրն Բագրատյան։ Տարբերակներից մեկը ենթադրում էր օրենքով ստեղծվող մարմնի կարգավիճակի տրամադրում, որը, մեր կարծիքով` կարծես հակադրվում է ներկայումս իրականացվող այն քաղաքականությանը, որն իր առջեւ խնդիր է դրել հանրային միջոցներն ավելի արդյունավետ ծախսել, ձերբազատվել լրացուցիչ մարմիններ ստեղծելու այդ քաղաքականությունից եւ, առհասարակ, պետության հանրային ռեսուրսներն ավելի արդյունավետ օգտագործելու ճանապարհով գնալ։ Այս սահմանափակմամբ պայմանավորված` մենք առաջարկում ենք ոչ թե օրենքով ստեղծել նոր մարմին, այլ պահպանել հասարակական կազմակերպության կարգավիճակը, որը, իմ կարծիքով, ունի անհրաժեշտ բավարար մասնագիտական անկախություն իր առջեւ դրվող կամ օրենքի նախագծով իրեն վերապահվող գործառույթները լիարժեք իրականացնելու համար։ Շնորհակալություն։

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Արման Աբովյան։

Ա.ԱԲՈՎՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ըստ էության, հարցը հնչեց, պարզապես ուզում էի մի պարզաբանում մտցնել։ Խոսքը գնում է այդ Հանրային խորհրդի մասին, որի մասին դուք հնչեցրեցիք։ Եթե կարելի է մի քիչ բացել՝ Հանրային խորհուրդը, ինքն ի՞նչ է՝ կոնսուլտատի՞վ մարմին է, իր որոշումները լինելու են պարտադի՞ր, թե՞ իրենք լինելու են խորհրդատվական մարմին, որովհետեւ արդեն իսկ գալիս են հարցեր, մի քիչ ավելի ընդլայնված։ Շնորհակալություն։

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

-Շատ լավ, պրն Աբովյան։ Շնորհակալություն նաեւ հնարավորության համար, որ մի քիչ ավելի լրացուցիչ ինֆորմացիա հաղորդեմ։ Ուրեմն, նախագծերի փաթեթով նախատեսվում է, որ Հանրային վերահսկողության խորհուրդը կլինի հասարակական հիմունքներով գործող մարմին, ըստ էության, բաղկացած յոթ անդամից, որոնք կառաջադրվեն, համապատասխանաբար, ֆինանսների նախարարության, էկոնոմիկայի նախարարության, Կենտրոնական բանկի եւ Պետական եկամուտների կոմիտեի կողմից։

Ինչպե՞ս են ընտրվել այս կառույցները։ Առաջնորդվել ենք հնարավորինս մասնագիտական ոլորտային համակարգման շրջանակ ընդգրկելու հանգամանքով, ընդ որում՝ պարտադիր չէ, որպեսզի առաջադրվող թեկնածուները լինեն նշածս պետական մարմինների աշխատակիցներ։ Կարող են լինել բոլորովին անկախ, ու ցանկալի է, հավանաբար, որ անկախ մասնագետներ ներգրավվեն, պարզապես, այս մարմինների ներկայացմամբ։

Ինչ վերաբերում է ձեր հարցադրման վերջնամասին, այսինքն՝ ի՞նչ կարգավիճակով է հանդես գալու, ի՞նչ իրավական հետեւանքներ են ունենալու նրա կողմից կայացվող որոշումները. ըստ էության, Հանրային վերահսկողության խորհուրդը համարվելու է այս ոլորտում քաղաքականության մշակմանն ու իրականացմանը կից մարմին, չէի ցանկանա նրա գործառույթները բնութագրել որպես խորհրդատվական, որովհետեւ այն կարգավորիչ գործառույթ է իրականացնելու, ըստ էության։ Այսինքն՝ ավտոմատացված...

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Ներողություն, թույլ տվեք արձագանքել։ Խնդրեմ։

Ա.ԱԲՈՎՅԱՆ

-Մի պուճուրիկ պարզաբանում եւս. ըստ ձեր տեսլականի` իրենք լինելու են ավելի շատ վերահսկո՞ղ, թե՞ կոնսուլտատիվ։ Գիտեք, մի քիչ լղոզված են գործառույթները, մի քիչ անհասկանալի է։ Այդ երկու դրույթը, իրենց ֆունկցիաները։

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

-Ըստ էության, երկու պայմանական խմբի կարող ենք բաժանել Հանրային վերահսկողության խորհրդի կողմից իրականացվող գործառույթները։ Առաջինը՝ կարգավորիչ, որովհետեւ խորհուրդը պետք է համաձայնություն տա, ըստ էության, մասնագիտացված կառույցների կողմից պատրաստվող այն ներքին իրավական ակտերին, որոնցով պետք է կարգավորվի ոլորտում իրականացվող գործունեությունը։ Եվ այո, ինչո՞ւ ոչ, նաեւ վերահսկողական, նաեւ բառն իր մեջ պարունակում է այս տրամաբանությունն այն առումով, որ այո, եւ՛ ուղղակիորեն, եւ՛ մասնագիտացված կառույցների միջոցով Հանրային վերահսկողության խորհուրդը հսկողություն է իրականացնելու ոլորտում իրականացվող մասնագիտական գործունեության որակի նկատմամբ։ Այդուհանդերձ, այո, եթե կլինեն առաջարկներ, որոնք գործառույթները կդարձնեն ավելի հստակ, սիրով կընդունենք այդ առաջարկները։ Շնորհակալություն։

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Եղիշե Սողոմոնյան։

Ե.ՍՈՂՈՄՈՆՅԱՆ

-Զարմանալի է, կարծում եմ, իմ հարցը, քանի որ ես հարակից զեկուցող եմ եւ մենք աշխատել ենք միասին պրն Պողոսյանի հետ եւ ինձ հետաքրքրող բոլոր հարցերի պատասխանները գրեթե ես ունեմ, բայց իմ հերթագրման նպատակն այն է, որ ես տեսա, որ դուք չեք հասցնում, ժամանակի մեջ չեք տեղավորվում՝ նախագիծն ամբողջական ներկայացնեք։ Կուզեի` երկու հարցի մասով ամբողջացնեիք ձեր ներկայացումը։

Նախ՝ աուդիտի ենթակա կազմակերպությունները նշեք, որո՞նք են այն շրջանակները, որ պարտադիր աուդիտի ենթակա են, մի քիչ խոսեք կազմակերպությունների դասակարգման մասին, օրենքով առաջարկվող հաշվապահական հաշվառման մասին, եւ երրորդ` աուդիտորական ընկերությունների ներկայացվող պահանջների, այսինքն՝ արդեն լիցենզավորում չկա, այլ, ուղղակի, անդամագրվում է մասնագիտացված կառույցին։ Կարծում եմ՝ սրան այն հարցերն են, որոնք հետաքրքրում են հասարակությանն ու մասնագետներին։ Շնորհակալություն։

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Սողոմոնյան, այս հնարավորության համար։

Այո, ես վերջնամասում հազիվ հասցրեցի ասել, որ մենք առաջարկում ենք վերանայել պարտադիր աուդիտի ենթակա կազմակերպությունների շրջանակը հետեւյալ տրամաբանությամբ։ Ուրեմն, չափորոշիչների 3 խումբ է առաջարկվում սահմանել օրենքների նախագծերով. առաջինը՝ ակտիվների մեծությամբ, երկրորդը՝ հասույթի մեծությամբ, եւ երրորդը՝ աշխատողների թվաքանակի մեծությամբ։ Առաջարկվում է, առհասարակ, հաշվապահական հաշվառում վարող կազմակերպությունները բաժանել չորս խմբի՝ խոշոր, միջին, փոքր եւ միկրո։ Բացի այս խմբերից, կունենանք նաեւ, հավանության արժանանալու պարագայում, հանրային հաշվետվողականություն ենթադրող կազմակերպություններ, որոնք, ըստ էության, կարգավորվող շուկայում արժեթղթերի հրապարակային առաջարկով հանդես եկող կազմակերպություններն են եւ ֆինանսավարկային հատվածում գործող կազմակերպություններն են։ Եվ արդեն ունենալով կազմակերպությունների շրջանակը` ուզում եմ ասել, որ այո, պարտադիր աուդիտի շրջանակում առաջարկվում է ընդգրկել հանրային հաշվետվողականություն ենթադրող կազմակերպությունները եւ խոշոր ու միջին կազմակերպությունները։ Սրանց չափերը, հավանաբար, չեմ հասցնի ներկայացնել, բայց դեռեւս, կարծում եմ` առիթ կլինի։ Շնորհակալություն։

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք։ Խնդրեմ, միացրեք։

Ե.ՍՈՂՈՄՈՆՅԱՆ

-Աուդիտի ենթակա կազմակերպության շրջանակները եւ աուդիտի ընկերության ներկայացվող պահանջները, եւ ինքը՝ որպես աուդիտական ընկերություն գրանցում մասնագիտական կառույցում ի՞նչ պահանջներ է ենթադրում։ Շնորհակալություն։

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

-Շատ լավ։ Փաստորեն, աուդիտի պարտադիր ենթակա կլինեն հանրային հաշվետվողականություն ենթադրող կազմակերպությունները եւ խոշոր ու միջին կազմակերպությունները։ Միջինն առաջարկվում է սահմանել հետեւյալ չափորոշիչներով. ակտիվների արժեք՝ 2 մլրդ դրամ եւ ավելի, հասույթի արժեք՝ 4 մլրդ դրամ եւ ավելի, աշխատողների թվաքանակ՝ 100 եւ ավելի։ Այսինքն՝ այս շեմերից գոնե երկուսը հաղթահարող կազմակերպությունը ենթակա կլինի պարտադիր աուդիտի։ Նաեւ նշեմ, որ այս չափորոշիչները մենք վերցրել ենք՝ հիմք ընդունելով Եվրամիության համապատասխան դիրեկտիվը, պարզապես փոխարկել ենք ազգային արժույթի, իսկ աշխատողների թվաքանակը վերցրել ենք երկու անգամ ավելի շատ, այսինքն՝ դիրեկտիվով առաջարկվում է 50, մենք վերցրել ենք 100։ Ըստ էության, սրանով էականորեն նեղացվում է պարտադիր աուդիտի շրջանակը։ Եվ եթե այսօր ունենք, մոտավորապես, 1200 կազմակերպություններ, նախագծերի ընդունման պարագայում կունենանք ընդամենը՝ 600, եւ շատ ավելի հասցեական։

Ինչ վերաբերում է երկրորդ հարցին՝ ուրեմն, կազմակերպաիրավական վիճակի պահանջ է ներկայացվում, այսինքն՝ որ լինի առեւտրային կազմակերպություն, բայց ոչ բաց բաժնետիրական ընկերություն, ունենա առնվազն երեք աուդիտոր, որոնցից երկուսն այլ տեղ չպետք է աշխատեն, կանոնադրական կապիտալի 51 եւ ավելի տոկոսը պատկանի որակավորում ունեցող աուդիտորներին։ Այսինքն՝ սրանք ռեեստրում հաշվառվելու պայմաններն են, որոնք գալիս են փոխարինելու լիցենզավորմանը։ Շնորհակալություն։

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Հարցերն ավարտվեցին, պրն Պողոսյան։ Շնորհակալություն, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։

Հարակից զեկուցող՝ ֆինանսավարկային եւ բյուջետային հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Եղիշե Սողոմոնյան։

Ե.ՍՈՂՈՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի մեծարգո նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, պատիվ ունեմ ներկայացնել հաշվապահներին աուդիտների համար շատ կարեւոր օրենքի նախագիծ, որի մշակումը սկսվել է դեռ 2014 թվականից եւ տարբեր պատճառներով ձգձգվել է մինչեւ էս օրերը, եւ այսօր մենք հնարավորություն ունենք այս նախագիծը կյանքի կոչել եւ ծառայեցնել էն նպատակին, որի ակունքներում եղել է այս նախագծի մշակումը։

Օրենքի նախագծերը շատ են, եւ՛ լուծվող հարցերը, եւ՛ կարգավորումները բավականին շատ են, պրն Պողոսյանը փորձեց իր ժամանակի մեջ մաքսիմում հնարավորինս ներկայացնել, բայց կան որոշակի հարցեր, որոնք Կառավարության ներկայացուցչի կողմից չներկայացվեցին, փորձեմ ներկայացնել այդ կարգավորումները։

Առաջինն անդրադառնամ այսօրվա իրավիճակին։ Տեսեք, գործող կարգավորումներով` որպես լիազոր մարմին հաշվապահական եւ աուդիտորական գործունեության մասով հանդիսանում է ֆինանսների նախարարությունը։ Այսինքն՝ ֆինանսների նախարարությունն է իրականացնում աուդիտորական ընկերությունների լիցենզավորում եւ նրանց որակի վերահսկողություն, ֆինանսների նախարարությունն է իրականացնում հաշվապահների եւ աուդիտորների որակավորում։ Բացի դրանից, կից ունենք Հաշվապահների եւ աուդիտորների ասոցիացիա, որն իրականացնում է որակավորման քննությունները։ Այսինքն՝ անցկացնում է որակավորման քննություններ, այդ որակավորման քննությունների հիման վրա  ֆինանսների նախարարությունը տալիս է հաշվապահի որակավորում կամ աուդիտորի որակավորում։ Բայց որակի նկատմամբ ներկայացվող պահանջները, այսինքն՝ աուդիտի որակի նկատմամբ վերահսկողությունը գրեթե բացակայում է։ Դա պայմանավորված է նաեւ այն հանգամանքով, որ մեզ մոտ բարեփոխումներ տեղի ունեցան, եւ տեսչական մարմիններ ստեղծվեցին, եւ ֆինանսների նախարարությունն իրավասություն չունի այդ աուդիտի որակի վերահսկողություն իրականացնել։

Այս խնդիրներից ելնելով՝ մշակվել են այս բարեփոխումները, որոնք լուծում են այդ դաշտում առկա խնդիրները։ Ես կփորձեմ ներկայացնել մի քանի այլ, այս փաթեթում ներառված օրենքի նախագծերով լուծվող խնդիրներ։

Առաջինը «Հասարակական կազմակերպությունների մասին» օրենքը ներկայացնեմ, այդ օրենքում կատարվող փոփոխությունը. ըստ գործող կարգի` հասարակական կազմակերպությունները, եթե 5 մլն դրամ հանրային միջոցներ են ստանում, պարտադիր պետք է աուդիտի ենթարկվեն, այդ շեմը բարձրացվում է 5 մլն-ից մինչեւ 10 մլն դրամ, եւ աուդիտի պահանջը ոչ թե ամբողջ ֆինանսական հաշվետվությունների նկատմամբ է սահմանվելու, այլ միայն այն գումարների մասով, որոնք ստացվել են հանրային միջոցներից։ Այսինքն՝ դա հանգեցնելու է նրան, որ նախ` առաջինը՝ այդ գումարի շեմը բարձրանալու է, եւ արդարացի կլինի աուդիտորական ծախս կատարելը, եւ եթե նախկինում այդ աուդիտորական ծախսի գումարն ամբողջ ֆինանսական հաշվետվության համար ավելի թանկ արժեր, այս դեպքում միայն մենք այդ միջոցի տրամադրման մասով ենք պահանջում աուդիտ, եւ դա ավելի  մատչելի կլինի։

Երկրորդը «Հիմնադրամների մասին» օրենքում է կատարվել փոփոխություն։ Գործող կարգի համաձայն՝ հիմնադրամները պետք է աուդիտ անցնեն, եթե իր ակտիվները գերազանցում են 10 մլն դրամը, բայց, օրենքի համաձայն՝ չէր նշվում, թե որ ամսաթվի դրությամբ, եւ անհստակություն կար։ Այս նախագծով նշվում է, որ եթե տարեվերջի դրությամբ ակտիվները գերազանցում են 10 մլն-ը, ենթակա է աուդիտի։ «Հիմնադրամների մասին» օրենքում եւս մի խնդիր կար։ Այն էր, որ պետք է հիմնադրամներն իրենց հաշվետվությունները հրապարակեին մինչեւ մարտի 25-ը, բայց մենք գիտենք, որ շահութահարկի հաշվետվության վերջնաժամկետը սահմանված է մինչեւ ապրիլի 20-ը։ Եթե շահութահարկի ծախսը հանդիսանում է իրենց ֆինանսական հաշվետվության տարր, հետեւաբար՝ հնարավոր է՝ իրենք դա չհասցնեին ներկայացնել մինչեւ շահութահարկի հաշվարկը։ Այդ տեխնիկական խնդիրը եւս լուծվել է, եւ վերջնաժամկետ սահմանվել է մինչեւ հուլիսի 1-ը։

Մյուս օրենքը. «Լիցենզավորման մասին» օրենքում է փոփոխություն կատարվել։ Այս օրենքի փաթեթում առաջարկվում է, որ աուդիտորական գործունեության վերահսկողությունը հանձնվում է մասնագիտացված կառույցի, եւ մասնագիտացված կառույցն իր անդամակցությամբ այդ ընկերություններին հնարավորություն է տալիս իրականացնել աուդիտ։ Այս պարագայում արդեն այդ գործունեությունը չի համարվում լիցենզավորվող գործունեություն, ուղղակի «Լիցենզավորման մասին» օրենքում ենթակա գործունեության այդ ցանկից դուրս է բերվել աուդիտորական գործունեությունը որպես լիցենզավորվող գործունեության տեսակ։

Նաեւ «Պետտուրքի մասին» օրենքում էլ է փոփոխություն կատարվել։ Արդեն, եթե լիցենզավորման ենթակա գործունեություն չկա, ապա դրա մասով պետտուրքի պայմանը դուրս է եկել։ Հետեւաբար՝ աուդիտորական ընկերությունները, ուղղակի, կվճարեն մասնագիտացված կառույցի անդամավճար։ Դա կլինի իրենց համար վերջնական ծախսի գումարը։

Բաժնետիրական ընկերության օրենքում եւս կատարվել է փոփոխություն։ Գործող կարգի համաձայն՝ բաժնետիրական ընկերությունը, եթե բաց բաժնետիրական ընկերություն է, պարտադիր պետք է աուդիտ անցնի, իրենց ֆինանսական հաշվետվությունները։ Նաեւ այնտեղ անհստակություն կար, միայն մեկ ձեւի` ձեւ երկուսի նկատմամբ էր այդ պահանջը դրվում։ Հիմա այդ հստակություններն են մտցվել, եւ ոչ թե բոլոր բաց բաժնետիրական ընկերությունները պետք է պարտադիր աուդիտ անցնեն, այլ այն ընկերությունները, որոնք իրենց արժեթղթերը հրապարակային առաջարկ էին իրականացնում։ Այսինքն՝ դա բացառել ենք, որ բաժնետիրական ընկերությունները չգործելով՝ ուղղակի դիմեն աուդիտորական ընկերություններ, եւ ինչ-որ գումարով աուդիտորական ընկերությունները կեղծ աուդիտի եզրակացություններ տան։

Ես փորձեցի իմ ժամանակում ներկայացնել այն փոփոխությունները, որոնք Կառավարության ներկայացուցիչը չէր հասցրել ներկայացնել։ Շնորհակալություն։

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Հարակից զեկուցողին հարցեր ուղղելու համար գրանցում։ Հարցեր չկան։ Շնորհակալություն, պրն Սողոմոնյան։

Հերթագրում մտքերի փոխանակության համար։ Արտակ Մանուկյան։

Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ

-Մեծ հաշվով, երկու զեկուցողները մանրամասն ներկայացրեցին, բայց պետք է նշեմ, որ «Հաշվապահական հաշվառման եւ աուդիտորական գործունեության մասին» օրենքը շատ հիմնարար օրենք է, եւ դրա համար մենք ժամանակ էլ վերցրեցինք, որ էլ ավելի խորհրդային քննարկում իրականացնենք։

Պետք է նշեմ, որ մեծ հաշվով այդ քննարկումն իրականացվել է նաեւ ասոցիացիաների հետ։ Այսինքն՝ մենք փորձել ենք, հրավիրել ենք դաշտում եղող գրեթե բոլոր խաղացողներին եւ լսել ենք նրանց կարծիքը։ Բայց, այնուհանդերձ, ես պետք է նաեւ առիթն օգտագործեմ հանրությանը, քանի որ մենք բավականաչափ մեծ թվաքանակի հաշվապահներ ունենք, ամենայն լրջությամբ այս օրենքը կարդալ եւ նաեւ ներկայացնել դիտարկումներ, որովհետեւ ես մինչեւ հիմա էլ ստանում եմ նաեւ օրենսդրական փոփոխությունների այլ առաջարկներ, որոնք ես կփորձեմ ամփոփել եւ ներկայացնել պրն Պողոսյանին։

Իհարկե, բավականաչափ արդյունավետ համագործակցություն եղավ, մի շարք մեր առաջարկություններ եւս տեղ են գտել, որոշներն էլ տեղ չեն գտել նախագծում, բայց, այնուհանդերձ, սա այն հիմնարար նախագիծն է, որն առնչվելու է բավականաչափ մեծ թվով մարդկանց։ Կարծում եմ՝ չափազանց կարեւոր է, որ հանրությունը եւս տեղեկացված լինի` օգտագործում ենք այս ամբիոնը սրա համար, եւ նաեւ իրենց կարծիքները տանք եւ առաջինից երկրորդ ընթերցում դրանք բոլորը փորձենք ներկայացնել, որ տեղ գտնեն այն բոլոր մտահոգությունները, մասնավորապես, անցումային դրույթների հետ կապված, որ մենք քննարկել ենք, հատկապես, աուդիտորական ընկերությունների մասով։ Այս մասով մտահոգությունները բարձրաձայնել եմ, բայց դեռեւս մինչեւ հիմա մենք հստակ լուծում այս մասով չենք տեսել։ Կարծում եմ՝ առաջինից երկրորդ ընթերցումը հենց էն ժամանակաշրջանն է, որ մենք պետք է նաեւ այս մտահոգությունների մասով կարողանանք փարատել։ Ամենով հանդերձ, պետք է նշեմ, որ ես կոչ եմ անում բոլոր իմ գործընկերներին, որպեսզի կողմ քվեարկենք, որպեսզի էն նախագիծը, որն ունենք, մի քանի անգամ լավացնում է եւ, ինչպես պրն Պողոսյանը նշեց, նաեւ որոշակիորեն բիզնեսի համար հավելյալ գործարքային ծախսի մասով թեթեւացում է նախատեսում, որպեսզի մենք հանիրավի, այսպես ասած, չմեծացնենք եւ նաեւ բեռ չդարձնենք որոշակի ընկերությունների համար այս գործունեությունը։ Շնորհակալություն։

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Մանե Թանդիլյան։

Մ.ԹԱՆԴԻԼՅԱՆ

-Մեծարգո տիկին փոխխոսնակ, հարգելի գործընկերներ, թերեւս, իմ գործընկերները շատ մեծ դժվարությամբ փորձեցին կարճ ժամանակում տեղափորել ու ներկայացնել ամբողջովին, գոնե, մեծիվ մասամբ, թե ինչ է կատարվել, ինչ փոփոխություն, ինչ ծավալուն աշխատանք է, եւ իրականում սա քայլ առաջ է դեպի ոլորտի որակական վերահսկողություն, որը շատ կարեւորում եմ։

Իմ գործընկերը, միեւնույն ժամանակ բաց թողեց այդ ձեւաչափում ասել, որ հանձնաժողովը միաձայն կողմ է քվեարկել։ Եվ անկախ այն հանգամանքից, որ, իսկապես, օրենքն ունի երկար պատմություն, քննարկվել է տարբեր միջավայրերում, տարբեր ձեւաչափերով, դա մեզ հեռու չպահեց եւս մեկ աշխատանքային քննարկում, մեկից էլ ավելի աշխատանքային քննարկումներ կազմակերպել տարբեր մասնագիտական շրջանակների հետ, նրանց նորից լսել եւ տարբեր առաջարկություններ, որոնք հնչեցվել են այնտեղ, նաեւ ներկայացնել Կառավարությանը, որոնց մի մասն ընդունվել են։ Այո, առաջինից երկրորդ ընթերցում ունենք փոփոխություններ կատարելու, նաեւ հանձնաժողովի պատգամավորներով ունենք համախոհություն, հատկապես, պրն Մանուկյանը շեշտեց աուդիտորական կազմակերպությունները եւ գործունեություն ծավալողներին, որոնց թիվը 100-ից ավելին է։ Բայց, այո, քննարկման կարիք կա, եւ մենք, վստահ եմ, լավագույն լուծումը կգտնենք։

Ինչպես նաեւ օրենքում տեղ գտած մի շարք կարգավորումներ Կենտրոնական բանկի միջնորդությամբ, որոնք արվել էին, նույնպես քննարկման առարկա պետք է դարձնենք նաեւ մեր գործընկերների մասնակցությամբ եւ ներկայությամբ, եւ նաեւ լեզվի մասով այնտեղ հարցեր կան, ինչպես նաեւ որակավորման՝ Կենտրոնական բանկի կողմից առաջ քաշված։ Ուզում եմ ասել, որ թերեւս, այո, կան հարցեր, որոնք առաջինից երկրորդ ընթերցում դեռ քննարկելու ենք։

Նաեւ շատ ճիշտ նշվեց, այս ամբիոնը նույնպես ուզում եմ օգտագործել՝ տարբեր մասնագիտական շրջանակներին կոչ անելով ակտիվանալ առաջինից երկրորդ ընթերցում, որովհետեւ սա այն օրենքն է, որ կարեւորագույն նաեւ բիզնես միջավայր է ստեղծելու՝ լավացնելու նպատակով։ Այնպես որ, հորդորում եմ անմիջական կապ հաստատել հանձնաժողովի հետ։ Մենք պատրաստ ենք աշխատել եւ առաջինից երկրորդ ընթերցում ստանալ այն օրենքը, որը, իսկապես, ոլորտում որակական փոփոխություն է անելու։ Շնորհակալություն։

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Եղիշե Սողոմոնյան։

Ե.ՍՈՂՈՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ժամանակի կարճ լինելու պատճառով չներկայացրեցի հանձնաժողովի կարծիքը։ Հանձնաժողովը միաձայն դրական գնահատական է տվել, այսինքն՝ կողմ է քվեարկել նախագծին, եւ ես կոչ եմ անում՝ բոլորս կողմ քվեարկենք։ Բայց մի բանի մասին էլ եմ ուզում խոսել։

Տեսեք, էս նախագծերը, երբ եկան ԱԺ, համաձայն եմ պրն Պողոսյանի հետ, որ անցել է տարբեր հարթակներում բավականին լուրջ քննարկումներ, բայց եթե մասնագիտական կառույցներից խոսում ենք մասնագետների հետ, էս օրենքն այնքան փոփոխություններ է կրել, որ իրենք չգիտեին՝ ո՞ր տարբերակն է այս պահին ԱԺ-ում, դրա համար մենք իրենց ուղարկեցինք վերջնական տարբերակը կամ տեղն իրենց մատնանշեցինք՝ որտեղից տեղեկանան, եւ տեղի ունեցավ բավականին լուրջ աշխատանքային քննարկում։ Ես շնորհակալ եմ բոլոր կողմերին՝ այդ ակտիվ աշխատանքային քննարկմանը մասնակցելու համար, Հաշվապահների եւ աուդիտորների ասոցիացիային, անհատ աուդիտորներին, հաշվապահներին, որոնք իրենց ներդրումն ունեցան եւ բազմաթիվ առաջարկներ ներկայացրեցին հանձնաժողովին։ Առաջարկների մի մասը Կառավարության կողմից եւ հանձնաժողովի կողմից ստացավ դրական եզրակացություն, առաջարկների մի մասն էլ դեռ քննարկման պրոցեսում է։ Հուսով ենք, որ առաջինից երկրորդ ընթերցման ժամանակ դրանք վերջնական տեսքի կբերվեին եւ կներառվեն երկրորդ ընթերցման ներկայացվող օրենքի նախագծի տարբերակում։ Ինչպես իմ գործընկերները նշեցին, քննարկման այդ ամբողջ պրոցեսը դեռ չի ավարտել պրոցեսը։ Մենք հնարավորություն ունենք, եթե էլի կան որոշակի դրույթներ, որոնք խնդրահարույց են կամ բարելավման կարիք կա, ապա դա եւս ժամանակ ունենք փոփոխելու։ Կոչ ենք անում մեր հանրությանը, մասնագետներին, հաշվապահներին, աուդիտորներին ակտիվ համագործակցել մեզ հետ, ներկայացնել իրենց առաջարկները, մենք պատրաստ կլինենք լսել իրենց եւ այդ քննարկումներն ակտիվ իրականացնել։

Եվ մի կարեւոր բան էլ ասեմ։ Էս առումով` այս նախագծերի մասով շատ շնորհակալ ենք նաեւ ֆինանսների նախարարությանը, Հաշվապահների եւ աուդիտորների ասոցիացիային, որոնք բավականին մեծ ջանք են իրականացրել այս նախագծերի վրա, բայց այդ ջանքերը պետք է շարունակական լինեն։ Կարելի է ասել՝ սա դեռ առաջին փուլն է, ավելի շատ իրենց էներգիան, ջանքը կպահանջվի հետագայում, որովհետեւ էս օրենքների հաստատումից հետո բազմաթիվ ենթաօրենսդրական ակտեր եւ օրենքի իրավական ակտեր պետք է ընդունվեն։ Իրենց ցանկանում եմ հաջողություն նաեւ այդ աշխատանքներում։ Շնորհակալություն։

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Սերգեյ Բագրատյան։

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, իհարկե, նախագիծը կարեւոր է, բայց ես շատ ավելի կարեւորում եմ ձեւավորվող մարմինների արդարացի ձեւավորման սկզբունքը։ Այսինքն՝ եթե մենք ասում ենք, որ հասարակական կազմակերպություններին լուրջ հանձնառություն ենք հանձնարարում կամ, ի վերջո, մենք այդ կառույցների միջոցով խնդիր ենք լուծում, որը նաեւ թափանցիկության խնդիրն է, հաշվետվողականության խնդիր ունի, պետք է նաեւ արդարության սկզբունքով ձեւավորելու խնդիրը դնենք։

Ե՛վ հանրային վերահսկողության մարմինը, եւ՛ այլ հասարակական կազմակերպությունները, ինչպես նշեց պրն Պողոսյանը, լինելու են մասնագիտացված կառույցներ։ Ամեն դեպքում, առաջարկում եմ, որ մենք դրանց ձեւավորումը մրցութային կարգով անենք, հանրությանը տեսանելի եւ հասկանալի կարգավիճակներով, որպեսզի այն չափորոշիչները, որ կդրվեն, եւ այն հասարակական կազմակերպությունները, որ կբավարարեն այդ չափորոշիչներին, եւ երկրորդ դեպքում, երբ հանրային վերահսկողության խորհուրդ ենք ստեղծում, այդ խորհրդի անդամները կլինեն հանրության կողմից ընդունված, հարգանքը մեծ եւ ֆինանսական աշխարհում տարիների աշխատանքային փորձ ունեցող, հարգանք վայելող ֆինանսիստներ, տնտեսագետներ եւ այլ մասնագետներ, ամեն դեպքում պետք է հանրային ընկալում ձեւավորել տվյալ մարմինների անաչառության, օբյեկտիվության վերաբերյալ։ Սա կուզենայի՝ անպայման կարեւորեիք նախագծում հետագա քննարկումների ընթացքում։ Շնորհակալություն։

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Մտքերի փոխանակությունն ավարտվեց։ Պրն Սողոմոնյան, եզրափակիչ ելույթի անհրաժեշտություն կա՞։ Պրն Պողոսյա՞ն, խնդրեմ։

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի նախագահող, ես նույնպես ուզում եմ շնորհակալություն հայտնել, առաջին հերթին, ֆինանսաբյուջետային հարցերի մշտական հանձնաժողովին՝ ի դեմս նախագահի, հարակից զեկուցողին, Հաշվապահների եւ աուդիտորների ասոցիացիային ու անհատ մասնագետներին շահագրգիռ քննարկումների ու սրտացավության համար։ Այսպես կարող եմ ձեւակերպել, որովհետեւ սա, իրապես, լայն շրջանակների օրենք է լինելու։

Պրն Բագրատյանի մտահոգության հետ կապված. պրն Բագրատյան, ուզում եմ ներկայացնել, որ այդպես էլ կա, ըստ էության, այսինքն՝ օրենքի մակարդակով սահմանվում են այն պահանջները, չափորոշիչները, որոնց պետք է բավարարի հասարակական կազմակերպությունը` հավակնելու համար լինել մասնագիտացված կառույց, այսինքն՝ ազատականության սկզբունքը պահպանված է, եւ ցանկացած մասնագիտացված կառույցի հավակնություններ ունեցող հասարակական կազմակերպություն, բավարարելով նշված չափորոշիչներին` կարող է լինել էդպիսին։ Այսինքն՝ էստեղ մենք առանձնապես անաչառության ռիսկեր չենք տեսնում։ Համաձայն եմ ձեզ հետ, որ կառույցները պետք է կայացվեն, որովհետեւ դրանք երաշխիքն են այս ամբողջ նախաձեռնության։

Նաեւ ուզում եմ, իրապես, կարեւորել այս օրենքների դերակատարությունը կորպորատիվ կառավարման մշակույթի ներդրման ու ձեւավորման գործում, առհասարակ, որովհետեւ չունենալով հաշվապահական եւ աուդիտի արժանահավատ հաշվետվողական կայացած համակարգեր, մենք չենք կարող հայտ ներկայացնել կորպորատիվ մշակույթի ներդրման ու դրան հետեւող հնարավոր զարգացումների առումով։

Նաեւ ուզում եմ տեղեկացնել խորհրդարանին, որ այո, պայմանավորվածություն ունենք, որ առաջինից երկրորդ ընթերցմամբ քննարկումների միջեւ ընկած ժամանակահատվածում դեռ շատ առաջարկներ ենք քննարկելու, այդ թվում՝ Կենտրոնական բանկի ներգրավվածությամբ։ Կրկին վերահաստատում եմ մեր պատրաստակամությունը՝ համատեղ աշխատանքը շարունակել։ Շնորհակալ եմ։

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Ընդմիջում կես ժամ։

ԸՆԴՄԻՋՈՒՄ


Ժամը 16:30

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ ԵՆ ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԱԽԱԳԱՀ ԱՐԱՐԱՏ ՄԻՐԶՈՅԱՆԸ ԵՎ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՏԵՂԱԿԱԼ ԱԼԵՆ ՍԻՄՈՆՅԱՆԸ

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, շարունակում ենք մեր աշխատանքները: Ինչպես հիշում եք, «ԱԺ կանոնակարգ» ՀՀ սահմանադրական օրենքի 120-րդ հոդվածի համաձայն, յուրաքանչյուր հերթական նիստերի չորեքշաբթի օրվա վերջին հիմնական նիստում Կառավարության անդամները պատասխանում են պատգամավորների բանավոր հարցերին: Հարցերից յուրաքանչյուրը պետք է վերաբերվի Կառավարության մեկ անդամի իրավասությանը վերապահված ոլորտին: Հերթագրված, սակայն դահլիճից բացակայող պատգամավորը զրկվում է տվյալ հարցի քննարկման ընթացքում հարց տալու իրավունքից: Նիստն ավարտվում է հերթագրված վերջին պատգամավորի հարցին պատասխանելուց հետո: Հարցերը տրվում են ըստ հերթագրման հաջորդականության: Տեղեկացնեմ նաեւ, որ այսօր բացակա է տարածքային կառավարման եւ ենթակառուցվածքների նախարար Սուրեն Պապիկյանը, ով գտնվում է գործուղման մեջ: Նրա իրավասությանը վերաբերող հարցերին կպատասխանի վարչապետը կամ փոխվարչապետերը, կամ կարող եք գրավոր ձեւակերպել հարցերը: Հերթագրում: Դահլիճում խնդրում եմ լռություն: Հարություն Բաբայան` «Լուսավոր Հայաստան»:

Հարգելի գործընկերներ, այսուհետ, տեղեկացնեմ գործադիրի գործընկերներին, գործընկերներին եւ հիշեցնեմ ԱԺ պատգամավորներին, այսուհետ, Կառավարության հարց ու պատասխանի ընթացակարգում մի փոքրին տեխնիկական փոփոխություն ենք արել, պատգամավորները հարցերը կհնչեցնեն իրենց տեղից: Միացրեք խնդրում եմ Հարություն Բաբայանի խոսափողը:

Հ.ԲԱԲԱՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարցս ուղղում եմ պրն Հարությունյանին: Պրն Հարությունյան, Շատիվանքի հետ կապված` պեղումներին եւ հետազոտական աշխատանքներին հատկացվել էր, եթե չեմ սխալվում, 5.5 միլիոն, այս տարվա համար, եւ 15 միլիոն` եկող տարվա համար: Նախ` ինձ հետաքրքիր է` ի՞նչ փուլում են այդ հետազոտական եւ վերականգնողական աշխատանքները, որովհետեւ, եթե չեմ սխալվում, այդ աշտարակներից մեկը փլուզվել էր, իսկ երկրորդ հարցը, երեւի... Լավ երկրորդ հարց էլ տամ միանգամից, վերաբերում է մեր թանգարաններում, թանգարանային պահոցներում գտնվող նյութերին` նկարներին, արվեստի գործերին: Արդյո՞ք պլանավորվում է մոտ ժամանակներում կամ ե՞րբ է պլանավորվում համապատասխան տեխնիկական միջոցներով հագեցնել, որպեսզի այդ պահոցներում գտնվող այդ արժեքային թանկ նյութերը կամ արվեստի գործերը կարողանանք ճիշտ պահպանել եւ ցուցադրել:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի կրթության, գիտության, մշակույթի եւ սպորտի նախարար Արայիկ Հարությունյանը:

Ա.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն Բաբայան, առաջին հարցին մենք գրավոր կպատասխանենք, այս պահին այդ հարցին հստակ պատասխան չեմ կարող տալ:

Երկրորդ հարցի հետ կապված. բոլորովին վերջերս մի շարք թանգարանների հետ կապված քննարկում ենք ունեցել, եւ այո, պահուստների խնդիր ունենք` եւ՛ Ազգային պատկերասրահի, եւ՛ պատմության թանգարանի, եւ՛ մեկ ուրիշ խնդիր ունենք, որ պեղումներից հետո հայտնաբերված այդ գտածոները կամ հուշարձանների տարածքներում հայտնաբերված իրերը պահելու կարգը թերի է, պահելու վայրերը թերի են, եւ այստեղ համալիր լուծում է պետք: Իհարկե, սա ենթադրում է ֆինանսական լուրջ ներդրում, որովհետեւ այն ենթակառուցվածքները, որ ունեն թանգարաններն այս պահին, ենթադրում են, որ ամբողջությամբ դրանք պետք է ապամոնտաժվեն եւ լիովին նոր ենթակառուցվածքներ ստեղծվեն:

Թանգարաններում մենք այլ խնդիր էլ ունենք, հենց բուն թանգարանային տարածքներում օրինակ` նկարների պահման հետ կապված խոնավություն, ջերմաստիճան եւ այլն: Գիտեք, որ այս տարի բավականին մեծ միջոցներ հատկացրեցինք Ազգային պատկերասրահի այդ ամբողջ օդափոխության համակարգը փոփոխելու համար: Առաջիկա տարիների խնդիր է, որ պետք է նախատեսենք եւ լուծենք: Պահոցների հետ կապված ունենք խնդիրներ, ընդ որում, լուրջ, որովհետեւ նույնիսկ տեղեկանքներ են տրվում, որոշ դեպքերում նաեւ ունենք փչացող ցուցանմուշներ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք:

Հ.ԲԱԲԱՅԱՆ

-Մեկ էլ մի հարց: Արդյո՞ք այդ գույքագրումը, որ պահուստային ֆոնդերում կա, ավարտվել է, որովհետեւ ես մի քանի թանգարաններում հարցրեցի, նրանց մոտ գույքագրման պրոցեսը կար, բայց ես չգիտեմ` ավարտվե՞ց, թե՞ չէ, այսինքն` վերջնական մենք գիտե՞նք, մենք ի՞նչ ֆոնդ ունենք եւ ի՞նչ վիճակում:

Ա.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

-Վերջնական չգիտենք: Սա կապված է նաեւ այն խնդրի հետ, որ թվայնացման համակարգ չունենք, իսկ դրան կօգնի թվայնացման համալիր համակարգ ունենալը: Դա էլ է առաջիկա խնդիրներից, որ պետք է լուծենք: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Սերգեյ Մովսիսյան` «Իմ քայլը»:

Ս.ՄՈՎՍԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի Կառավարություն, հարցս վերաբերում է սեպտեմբերի 24-ին մեկնարկած լայնածավալ զորավարժություններին: Ինձ հետաքրքիր է` ինչպե՞ս եք գնահատում զորավարժությունների ընթացքը, ինչպիսի՞ կոնկրետ դրական արդյունքներ ենք գրանցել եւ այդ աննախադեպ զորավարժությունների շրջանակում ինչպե՞ս ենք գնահատում պահեստազորի արագ մոբիլիզացիան:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի պաշտպանության նախարար Դավիթ Տոնոյանը:

Դ.ՏՈՆՈՅԱՆ

-ԱԺ հարգելի նախագահություն, հարգելի պրն Մովսիսյան, շնորհակալություն հարցի համար: Զորավարժությունների ընթացքը գնահատում եմ սկզբից մինչ այժմ, ընդ որում զորավարժությունները շարունակվում են եւ կավարտվեն հոկտեմբերի 5-ին, շատ բարձր, քանի որ ունենք աննախադեպ ցուցանիշներ: Ցուցանիշներ` կապված զորահավաքային պատրաստվածության եւ միաժամանակ զինված ուժերի տարբեր ուղղություններով տեղաշարժերի հետ. այս պահին կարող եմ միայն նշել, որ վերլուծություն է կատարվում, որը կներկայացվի Կառավարությանը եւ անհրաժեշտության դեպքում` նաեւ ԱԺ համապատասխան հանձնաժողովին, կարող ենք ներկայացնել փակ քննարկումների ժամանակ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք:

Ս.ՄՈՎՍԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն պրն Տոնոյան: Մեր ունեցած տեղեկություններով` այս զորավարժություններին շատ մեծ մոբիլիզացիա է տեղի ունեցել, որն ուրախացնող է: Ես կուզենայի` մի քիչ դրա մասին ասեիք, եթե հնարավոր է:

Դ.ՏՈՆՈՅԱՆ

-Ես ավելին, քան ՀՀ վարչապետը, այս պահին չեմ կարող ասել, որ ընդամենը 24 ժամվա ընթացքում ՀՀ զինված ուժերի թվաքանակին հավասարազոր զորահավաքային ռեսուրս է ներգրավվել: Այստեղ ես, ուղղակի, կսահմանափակվեմ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Արման Բոշյան` «Իմ քայլը»:

Ա.ԲՈՇՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի Կառավարություն, հարցս ուղղված է պրն Մնացականյանին: Պրն Մնացականյան, անցած շաբաթ Ավստրալիայից մեր գործընկերներն էին ժամանել` Ավստրալիայի խորհրդարանի պատգամավորներ, ում ուղեկցում էին նաեւ մեր համայնքի ներկայացուցիչները եւ մեր բանակցությունների ընթացքում անընդհատ շոշափվում էր դեսպանատան հարցը Ավստրալիայում: Մենք խոստացանք, որ Կառավարության հետ կխոսենք այս հարցի հետ կապված, եւ Կառավարությունը կտեղեկացնի իր պլանների մասին: Եթե կարելի է` այս հարցի վերաբերյալ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի արտաքին գործերի նախարար Զոհրաբ Մնացականյանը:

Զ.ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Մեծարգո պրն նախագահ Ազգային ժողովի, հարգելի պատգամավորներ, շնորհակալություն, պրն Բոշյան, հարցի համար: Տեղեկացնեմ ձեզ, որ այս հարցը մեր օրակարգում որոշ ժամանակ արդեն գտնվում է, եւ մենք բավական ծավալուն, ընդարձակ բանակցությունների մեջ ենք: Մեր նպատակն է եւ գերակայությունն է Ավստրալիայում դեսպանություն ունենալը, եւ մենք շարժվում ենք ըստ գերակայությունների: Դուք գիտեք, որ մենք որոշում ընդունեցիք Կառավարության կողմից, Կառավարության որոշում ընդունվեց 2 տեղ բացել դեսպանություններ, եւ Ավստրալիան մեր անմիջական գերակա ցանկի մեջ է, սակայն, որպեսզի ավելի հստակ արտահայտենք մեր նպատակների ժամանակացույցը, մեզ անհրաժեշտ է ավարտել որոշ բանակցություններ մեր գործընկերների հետ, ներառյալ գործընկերների, որոնք գտնվում էին Հայաստանում եւ այլ նման շրջանակների հետ, որպեսզի մենք կարողանանք ողջամիտ ծրագիր ունենալ` բացելու համար դեսպանությունը: Մեր նպատակն է` որքան հնարավոր է, դա արագ անել: Ձեր նշած այցի ընթացքում մենք նույնպես բավական ընդարձակ քննարկել ենք այդ հարցը եւ մենք նպատակաուղղված շարժվում ենք առաջ: Ժամկետների մասին ես չեմ շտապի ասել որեւէ բան, որովհետեւ, նորից կրկնեմ, մեզ համար անհրաժեշտ է սա արագ անել, սակայն անհրաժեշտ է նաեւ ողջամիտ բանակցություններն ավարտել:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք:

Ա.ԲՈՇՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ, պրն Մնացականյան: Բանակցությունների ընթացքում, երբ որ տեղեկագիրն էի նայում, մենք շատ փոքր առեւտրային շրջանառություն ունենք: Խոսքը տասնյակ հազարավոր դոլարների մասին է, եւ ես կարծում եմ, որ դեսպանատան հիմնադրումը նաեւ կխթանի մեր փոխադարձ տնտեսական կապերը:

Զ.ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Դա եւս շատ էական հարց է: Ընդհանրապես, այդ տարածաշրջանում` Հարավարեւելյան Ասիայում, խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանում մենք ճանաչում ենք բավական զգալի ներուժ, սակայն անհրաժեշտ է մեզ ուժեղացնել մեր ներկայությունը: Սա ամբողջովին գիտակցում ենք, եւ այդ գիտակցությամբ է, որ մենք աշխատում ենք էլ ավելի ամրապնդել մեր ներկայությունը կոնկրետ Ավստրալիայում: Այդ նպատակին ուղղված եւս, չնայած մենք ունենք բավականին ընդարձակ քաղաքական հարցեր եւ քաղաքական օրակարգ, որը մեզ համար եւս նշանակություն ունի, եւ բացի դրանից, այդ նույն տրամաբանությամբ նաեւ կառուցվում է մեր աշխատանքը տարածաշրջանի մյուս գործընկերների հետ, մասնավորապես այնտեղ, որտեղ ունենք նաեւ դիվանագիտական ներկայություն: Այս հարցերը բավական հստակ են մեր առջեւ, եւ գիտակցելով այս ամենը` մենք շարժվում ենք առաջ հենց այդ գիտակցությամբ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Անի Սամսոնյան:

Ա.ՍԱՄՍՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի Կառավարություն, հարցս ուղղված է կրթության, գիտության, մշակույթի եւ սպորտի նախարար Արայիկ Հարությունյանին: Ես, մի քանի օր առաջ գրություն էի ուղարկել նախարարություն առ այն, որպեսզի նախարարությունը նախաձեռնի ՀՀ բոլոր բուհերի ռեկտորների դոկտորական ուսումնասիրությունները, եւ նախարարությունն ինձ տվել էր մի պատասխան, որը ես գիտեի: Այդ իսկ պատճառով, ես հենց դիմել էի նախարարություն, եւ այդ պատասխանն ինձ չէր գոհացրել: Խնդիրը հետեւյալն էր. ես առաջարկում էի նախարարությանը, որպեսզի մենք վերացնենք խտրական մոտեցումը ռեկտորների նկատմամբ եւ նախաձեռնենք բոլոր ռեկտորների դոկտորական ատենախոսությունների ուսումնասիրությունները: Սակայն, նորից եմ կրկնում, պատասխանն ինձ չէր գոհացրել, եւ առկախված է մնում երկու խնդիր:

Առաջին. այն, որ ես իմ ձեռքի տակ ունեմ փաստեր, որ օրինակ` ճարտարագիտական համալսարանի ռեկտոր Գագիկ Գալստյանի ատենախոսության մեջ կան գրագողության դեպքեր` 50 դրվագով, եւ առ այն, որ այսօր պետական Տնտեսագիտական համալսարանի շրջանավարտները եւ ուսանողները բողոքում են այն փաստից, որ Ռուբեն Հայրապետյանի դոկտորական ատենախոսությունում հայտնաբերել եք փաստեր, սակայն այս պահին այդ ուսանողներն աշխատել են եւ իրենք են հայտնաբերել փաստեր, օրինակ` ժամանակավոր պաշտոնակատար Դիանա Գալոյանի աշխատությունում:

Այս հարցերն ինձ համար մնացել են անպատասխան, եւ կխնդրեմ պրն նախարարին այստեղ պարզաբանել:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի կրթության, գիտության, մշակույթի եւ սպորտի նախարար Արայիկ Հարությունյանը:

Ա.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

-Տիկին Սամսոնյան, թերեւս, կանխագուշակելով հարցը` հարց ու պատասխանից առաջ ձեզ խնդրեցի քննարկում, բայց որ հարցը տվել եք, այստեղ անդրադառնամ: Այստեղ ունենք պրոբլեմ այն առումով, որ պետությունը նման լիազորություն չունի` անցկացնել արդեն իսկ պաշտպանված ատենախոսությունների ուսումնասիրություն, եթե կոնկրետ փաստեր չկան` կոնկրետ ատենախոսությունների հետ կապված: Մենք ստացել էինք հանձնարարական` նույն Ռուբեն Հայրապետյանի աշխատանքի հետ կապված: Գիտեք, ստեղծվել էր հանձնաժողով թե՛ շահագրգիռ կողմերի մասնակցությամբ, թե՛ անկախ մասնագետների մասնակցությամբ, եւ տվյալ հանձնաժողովը վերհանել էր մի շարք լրջագույն խնդիրներ:

Երկրորդ դեպքի հետ կապված` էլի հանձնաժողով է ստեղծվել, եզրակացությունը տրվել է, ինչ վերաբերում է Տնտեսագիտական համալսարանի ներկայիս ժամանակավոր պաշտոնակատարին, դուք ասում եք` աշխատության հետ կապված, բայց բողոքը եկել է ոչ թե դոկտորական աշխատանքի հետ կապված, այլ 3 հոդվածի հետ կապված: Մի քանի օր առաջ իմ հրամանով ստեղծվել է հանձնաժողով, եւ այդ հանձնաժողովն առաջիկա օրերին կտա իր եզրակացությունը: Մենք այստեղ իրականում ունենք համակարգային լուծման հարց, եւ այդ հարցն էի ուզում նաեւ ձեզ հետ քննարկել: Մենք այս հարցը քննարկել ենք նաեւ մեր պրոֆիլային հանձնաժողովում պրն Մխիթար Հայրապետյանի հետ, եւ մի քանի տարբերակներ կան: Առաջարկություններ կան, որ, այո, մինչեւ հիմա գրված բոլոր ատենախոսություններին, կլինեն դրանք թեկնածուական, դոկտորական, անդրադառնանք բոլորին, կամ գիծ քաշենք եւ ասենք` այսուհետ բոլոր պաշտպանվելիք ատենախոսությունները համապատասխան համակարգի միջոցով են գրաքննվելու, կամ ունենանք մի համակարգ եւ ունենանք պաշտոնացանկ, այդ պաշտոններին անցնողների համապատասխան աշխատանքներն ուսումնասիրվեն եւ վերհանվեն խնդիրները:

Այս պահին մեր նախարարությունը չունի նման լիազորություններ` հետ գնալ եւ ատենախոսությունները նորից ուսումնասիրել եւ զրկել աստիճանից տվյալ գիտնականին, բայց ունի, եթե կոնկրետ փաստեր կան, ուսումնասիրվում են եւ դրանք վերհանվում են: Այս է եղել մեր պատասխանը եւ սա է եղել տրամաբանությունը, եւ մենք նաեւ քննարկել ենք, որ երբ առաջիկայում ԱԺ կգա «Բարձրագույն կրթության եւ գիտության մասին» օրենքի նախագիծը, գուցե, փորձենք այդտեղ այս խնդրի լուծման հիմքերը դնել: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք:

Ա.ՍԱՄՍՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն նախարար, ես իմ առաջարկն արել էի այն բանի համար, որ այո, գրագողության դեմ պայքարը չպետք է լինի դիպվածային, այլ պետք է լինի համակարգային, եւ եթե մենք նախաձեռնել ենք այն անել մեկի նկատմամբ, ուրեմն պետք է անենք նաեւ մյուսների նկատմամբ: Նաեւ այդ առաջարկն է, որ ինձ ստիպել է ձեզ ներկայացնել նաեւ փաստեր: Ես նորից եմ կրկնում, որ կան փաստեր, օրինակ` Ճարտարագիտական համալսարանի ռեկտորի, եւ Պետական տնտեսագիտական համալսարանի ուսանողներն արդեն արել են գործի կեսը եւ հավաքել են փաստեր, օրինակ` Դիանա Գալոյանի վերաբերյալ, եւ ես պատրաստ եմ դրանք ձեզ ներկայացնել: Բայց ես նորից եմ կրկնում, մենք միասին կարող ենք քննարկել, բայց այս հարցին, իսկապես, պետք է տրվի համակարգային լուծում, եւ որպեսզի տպավորություն չստեղծվի, որ եղել է խտրական մոտեցում եւ շրջանավարտների մոտ անարդարության զգացումի տպավորություն չստեղծվի, դուք այդ համակարգային լուծումը պետք է նախաձեռնեք, եւ բոլոր ռեկտորներին, ես կարծում եմ` պետք է ստուգել: Թե դա իրավական ի՞նչ մեխանիզմներով կլինի` ես կարծում եմ` դուք այդ մեխանիզմները կարող եք գտնել:

Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Ինձ համար զարմանալի է, որ դուք խտրական վերաբերմունքի մասին եք խոսում, եւ, առհասարակ, որեւէ մեկը խոսում է Ռուբեն Հայրապետյանի նկատմամբ խտրական վերաբերմունքի մասին, որովհետեւ գոնե այդ համալսարանի հետ առնչություն ունեցողները տեսել են անցած ամիսներին, թե ինչ աջակցություն է պրն Ռուբեն հայրապետյանը ստացել նախարարությունից եւ նախարարից: Մենք ասել ենք, եւ իմ հատուկ դիրքորոշումն այն է, որ նման խախտումներ թույլ տված մասնագետները, անկախ նրանից` ովքե՞ր կլինեն եւ ի՞նչ աջակցություն կստանան մեր կողմից կամ ի՞նչ հարաբերություն կունենան անձամբ ինձ հետ, այստեղ չի կարող լինել որեւէ կողմնակալ վերաբերմունք:

Մյուս հարցերին արդեն պատասխանեցի: Մեզ պետք չէ որեւէ նյութ տրամադրել: Այդ նյութերը մեզ մոտ կան, եւ այդ նյութերի հիման վրա է ստեղծվել այդ հանձնաժողովը:

Մյուս ռեկտորների հետ կապված, քանի դեռ կարգավորում չկա, կխնդրեմ, եթե կան կոնկրետ փաստեր, ներկայացրեք, եւ մենք դրանք կուսումնասիրենք:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Միքայել Զոլյան` «Իմ քայլը»:

Մ.ԶՈԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի Կառավարություն, հարգելի գործընկերներ, հարգելի վարչապետ, իմ հարցը վերաբերում է Եվրասիական տնտեսական միության բարձրագույն խորհրդի նիստին, որը տեղի ունեցավ Երեւանում: Իհարկե, եւ՛ մենք եւ՛ հանրությունը շատ ուշադիր հետեւում էինք, եւ բոլոր մանրամասներին, այն, ինչ հրապարակային հայտնի է, շատերին տեղյակ ենք, բայց կուզեի հարցնել` ձեր տպավորություններն ինչպիսի՞ն են, ի՞նչ ձեռքբերումներ ունեցանք, ի՞նչ նոր հնարավորություններ են բացվում մեր երկրի առջեւ, արդյո՞ք ինչ-որ խնդրահարույց հարցեր են եղել, եւ իհարկե, այն սելֆին, որն արդեն, կարելի է ասել` աշխարհահռչակ սելֆի է դարձել, նաեւ դրա վերաբերյալ` ի՞նչ պայմաններում է այդ... Սելֆիի պատմությունը նաեւ եթե ներկայացնեք, կարծում եմ` շատ հետաքրքիր կլինի:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը:

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ հարցի համար: Ինչպես գիտեք, մենք 2019 թվականի հունվարի 1-ից ստանձնել ենք ԵԱՏՄ նախագահությունը, եւ ես կարծում եմ, որ այս գագաթաժողովը, որ տեղի ունեցավ, կազմակերպությունում մեր նախագահության կուլմինացիան դարձավ, եւ մենք Սինգապուրի հետ ստորագրեցինք պայմանագիր, եւ ինչպես տեղյակ եք, ես հուլիսին, երբ Սինգապուր պաշտոնական այց կատարեցի, այդ այցի շրջանակներում ձեռք բերվեց պայմանավորվածություն, որպեսզի մենք հասցնենք մինչեւ Երեւանյան հանդիպումն ավարտին հասցնել այդ պայմանագրի վրա աշխատանքը: Իհարկե, այն ժամանակ դա ֆանտաստիկ էր թվում, որ մենք այս կարճ ժամանակահատվածում ավարտին կհասցնենք պայմանագիրը, բայց դա տեղի ունեցավ, ինչի համար ես ուզում եմ  շնորհակալություն հայտնել ինչպես Սինգապուրի Կառավարությանը, այնպես էլ ԵԱՏՄ անդամ մեր գործընկեր երկրների Կառավարություններին, ինչպես նաեւ Եվրասիական տնտեսական հանձնաժողովին: Գիտեք նաեւ, որ հոկտեմբերից ուժի մեջ է մտնում ԵԱՏՄ եւ Իրանի միջեւ ժամանակավոր ազատ առեւտրի վերաբերյալ համաձայնագիրը, եւ կարող եմ արձանագրել, որ քաղաքական առումով, ըստ էության, ԵԱՏՄ շրջանակներում նման մասշտաբային միջոցառում տեղի չէր ունեցել, եւ այս միջոցառումն այս մասշտաբներով կազմակերպելը մեր կողմից, կարծում եմ` եւս մեկ անգամ եկավ ապացուցելու, որ մենք, իսկապես, բոլոր ջանքերը գործադրում ենք, որպեսզի ԵԱՏՄ-ը դառնա ավելի արդյունավետ կառույց, եւ մեր անդամակցությունը ԵԱՏՄ-ում լինի առավել արդյունավետ, եւ կարծում եմ, որ տեղի ունեցած հանդիպումը` Եվրասիական տնտեսական բարձրագույն խորհրդի նիստը եւ ընդլայնված նիստը, միանշանակ, նպաստում են ԵԱՏՄ միջազգային հեղինակության եւ գրավչության բարձրացմանը, եւ ուրախ եմ, որ Հայաստանի Կառավարությունը կարողացել է որոշակի նպաստ ունենալ այս գործում:

Ինչ վերաբերում է սելֆիին, այդտեղ պատմելու ի՞նչ կա: Հանել ենք, նկարվել ենք (ծիծաղ դահլիճում): Նկատի ունեմ, որ եթե դուք նկատի ունեք միջավայրը, դա ընդունված պրակտիկա է: Երբ ղեկավարները միասին պետք է ինչ-որ միջոցառման մասնակցեն, միեւնույն տրանսպորտային միջոցով են տեղաշարժվում: Դա ընդունված պրակտիկա է, ոչ մի արտառոց բան տեղի չի ունեցել, այսքանը:

Արձագանքեք, ես` արդյունքների վերաբերյալ:

Մ.ԶՈԼՅԱՆ

-Կես կատակ, կես լուրջ բոլորը հարցնում էին` իսկ Լուկաշենկոն ո՞ւր է, ինչո՞ւ չկա այդ սելֆիի մեջ:

Իսկ ավելի լուրջ` նաեւ այդ հանդիպումներին զուգահեռ, նաեւ երկկողմ հանդիպումներ ունեցաք, նաեւ դրա վերաբերյալ, եթե հնարավոր է, կարճ ձեւով ձեր արձագանքը, հատկապես մեր ռազմավարական գործընկերների` մեր դաշնակից ՌԴ-ի, մեր հարեւան Իրանի հետ ի՞նչ նոր զարգացումներ եք ակնկալում:

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Բելառուսի նախագահի վերաբերյալ կարող եմ ասել, որ, ցավոք սրտի, նրա ընտանիքում որոշակի դժբախտություն էր պատահել, իհարկե, ոչ երեկ, եւ որոշակի միջոցառումներ կային` սգո միջոցառումներ, որոնց նա պետք է մասնակցեր, եւ դրա համար մի փոքր ավելի վաղ մեկնեց Հայաստանից:

Ինչ վերաբերում է երկկողմ մեր հարաբերություններին, կարող եմ ասել, որ մեր բոլոր գործընկերների հետ մեր հարաբերություններն այս քննարկումների, այս հանդիպումների ընթացքում նոր, պոզիտիվ լիցք կստանան, միանշանակ:

Կարող եմ ասել նաեւ, որ ՌԴ նախագահի հետ երկու ծավալուն հանդիպում ենք ունեցել: Ընդհանուր առմամբ, մոտավորապես 3 ժամ քննարկել ենք մեր երկրների հարաբերությունների ամբողջ ծավալը, եւ կարող եմ ասել, կարծում եմ, որ երկուստեք այդ հանդիպումներից բավարարված ենք, գոհ ենք, գոհունակ ենք, մնում է` մեր պայմանավորվածությունները Կառավարությունները եւ քաղաքական թիմերը հետեւողականորեն իրականություն դարձնեն: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Ռուբիկ Ստեփանյան` «Լուսավոր Հայաստան»:

Ռ.ՍՏԵՓԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի Կառավարություն, ինչպես գիտեք, տրանսպորտային միջոցների շահագործման համար օգտագործվող վառելիքի այլընտրանքի առումով Հայաստանը բացառիկ երկիր է: Ավտոմեքենաների զգալի մասը, հասարակական տրանսպորտի մեծամասնությունը որպես բենզինի եւ դիզվառելիքի այլընտրանք օգտագործում են սեղմված գազը: Վերջին տարիներին ավելանում է նաեւ այն մեքենաների թիվը, որոնք շահագործվում են հեղուկ գազով: Այլընտրանքի առկայության եւ մրցակցության պայմաններում շուկան կարգավորում է գները, իսկ որակի առումով պատշաճ ուշադրությունը բացակայում է: Բոլորովին վերջերս էժանացել է հեղուկ գազի գինը, սակայն բազմաթիվ են արդեն բողոքները գազի որակի վերաբերյալ: Արդյո՞ք ՏՄՊՊ հանձնաժողովն ուսումնասիրություն անո՞ւմ է այդ ոլորտում, թե՞ արձագանքում է միայն բողոքների դեպքում: Եթե ուսումնասիրություններ անում է, ապա ի՞նչ արդյունքներ է արձանագրել, իսկ եթե ուսումնասիրություն չի անում, միգուցե, ժամանա՞կն է, որ արձագանքի բողոքներին:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի փոխվարչապետ Տիգրան Ավինյանը:

Տ.ԱՎԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Ստեփանյան, հարցի համար: Կարող եմ հաստատել, որ եւ՛ բենզինի ոլորտում, եւ՛ դիզվառելիքի ոլորտում, եւ՛ ավիավառելիքի ոլորտում ՏՄՊՊ հանձնաժողովն այս պահի դրությամբ կատարում է ստուգումներ: Ցավոք սրտի, մանրամասները չեմ կարող ներկայացնել: Ես կառաջարկեմ ձեզ գրավոր դիմել ՏՄՊՊ հանձնաժողով, որպեսզի մանրամասները ստանաք, բայց այս պահի դրությամբ այդ ստուգումն ընթացքի մեջ է:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք:

Ռ.ՍՏԵՓԱՆՅԱՆ

-Կարծում եմ` ոլորտը կարիք ունի մշտական ուսումնասիրության, քանի որ գնի կարգավորումը դեռեւս բավարար չէ խնդրին արմատական լուծում տալու համար: Վառելիքի որակով պայմանավորված` կարող է նաեւ խնդիր առաջանալ` մեքենաների շարժիչի եւ շահագործման հետ կապված, որն էլ բերելու է թե՛ ժամանակի կորստի, թե՛ մեքենաների վերանորոգման լրացուցիչ ծախսերի:

Տ.ԱՎԻՆՅԱՆ

-Կարծում եմ` ՏՄՊՊՀ-ի կողմից արդեն իսկ իրականացվող վարույթի արդյունքներն ունենալուն պես հետագայում արդեն համապատասխան քաղաքականությունը կմշակենք:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հրանտ Այվազյան` «Լուսավոր Հայաստան»:

Հ.ԱՅՎԱԶՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի Կառավարություն, բազմաթիվ գյուղական համայնքներ դուրս են մնացել անտառից թափուկ ստացող համայնքների ընդհանուր ցուցակից: Դրանց թվում են նաեւ այն համայնքները, որոնք գազաֆիկացված չեն: Դրանց թվում է Լոռու մարզի Քարկոպ համայնքը: Բնակչությունը պատրաստ է գազաֆիկացման դեպքում բաժանորդ հանդիսանալ մոտ 80%-ով, սակայն այս պահին, քանի որ մոտենում է ձմեռը, խնդրի առաջ են կանգնած, եւ չեն կարողանում մոտակա անտառներից գոնե թափուկ վերցնել: Ես հանդիպել եմ մի շարք համայնքի բնակիչների հետ: Բնակիչների մի մասը պատրաստ է հատել իրենց պտղատու ծառերը` տաքանալու համար, նույնիսկ տարեցներից մեկը կես կատակ կես լուրջ ասաց, որ եթե Կառավարությունն իր կողքին չի, միգուցե Աստված իր կողքին լինի եւ թափուկ բերելու դեպքում չբռնվի, եւ երեխաները չեն մրսի ձմռանը:

Հարգելի Կառավարություն, պատրաստվում եք արդյո՞ք վերանայել այն համայնքները, որոնք հնարավորություն կունենան թափուկ ստանալ, եւ առաջնային գազիֆիկացնել անտառամերձ համայնքները, կամ ի՞նչ այլընտրանք եք առաջարկում գյուղացիներին:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցին... Գրավո՞ր ուղղի հարցը պատգամավորը, թե՞ պատասխանում եք: Շրջակա միջավայրի նախարար Էրիկ Գրիգորյան:

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Հարգելի ԱԺ նախագահություն, հարգելի պատգամավորներ, շնորհակալություն հարցի համար: Նշեմ, որ թափուկ վառելափայտի տրամադրման հարաբերությունները կարգավորվում են Կառավարության համապատասխան որոշմամբ, որի մեջ նշված է այն համայնքների ցանկը, որոնցում բնակվող տնային տնտեսություններին կարող է հատկացվել մինչեւ 8 խորանարդ մետրի թափուկ վառելափայտ` առկայության դեպքում: Միեւնույն ժամանակ, ուզում եմ նշել, որ վերջին տարիներին այս քանակի թափուկ վառելափայտի հավաքման պարագայում այս պահին արդեն անտառային շատ տարածքներում բացակայում է այդ թափուկ վառելափայտը, եւ առաջիկա տարիներին դա կլինի շատ ավելի քիչ, այսինքն` այս կարգավորումը տրվել է տարիներ առաջ` որոշակի սոցիալական մեղմում իրականացնելու համար, ըստ էության, արդեն թափուկի ծավալներն են զգալիորեն պակասել, եւ լրացուցիչ թափուկ, որպես այդպիսին, ուղղակի, անտառի մեծ մասում չկա: Կոնկրետ այդ համայնքի հետ կապված, եթե անտառամերձ է եւ ինչ-ինչ պատճառներով ներգրավված չի եղել ցանկի մեջ, ապա գրավոր կարող է դիմել, որպեսզի նախարարությունը Կառավարության որոշման մեջ դիտարկի փոփոխության իրականացումը: Սակայն ավելի երկարաժամկետ ռազմավարական կտրվածքով նշեմ, որ այս կարգավորումը եւս վերանայվելու է, նվազեցվելու է այն համայնքների եւ այն տնային տնտեսությունների քանակը, որոնք անվճար թափուկ վառելափայտը ստանալու են, քանի որ նույնիսկ մեր հարեւան Վրաստանը, որը մի քանի անգամ ավելի անտառային տարածքներ ունի, կամ, օրինակ` Բելառուսը, որը Հայաստանը մի քանի անգամ գերազանցող անտառային տարածքներ ունի, անվճար փայտանյութ չի տրամադրում, իսկ այլընտրանքային վառելիքի տեսակետից համապատասխան ծրագրեր են իրականացվում: Ընդամենը մի քանի օր առաջ մեկնարկեց դրամաշնորհային ծրագրով հաստատված 2.5 միլիոն դոլարանոց ծրագիրը, որով Լոռու, Տավուշի եւ Արարատի մարզի որոշ համայնքներ աջակցություն կստանան` անտառային հատվածի վրա ճնշումը նվազեցնելու համար:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք:

Հ.ԱՅՎԱԶՅԱՆ

-Չե՞ք պատրաստվում առաջնային գազիֆիկացնել այն համայնքները, որոնք անտառամերձ են: Դա կմեղմացնի նաեւ անտառի հատումը: Ինձ թվում է, կարելի է նաեւ արեւային էներգիայի տաքացուցիչների եւ այլ ծրագրեր իրականացնել նմանատիպ համայնքներում:

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Առավել նպատակահարմար... Գազաֆիկացման հետ կապված, կարծում եմ, որ գազի մատակարարում իրականացնող կազմակերպությունը եւ համապատասխան նախարարությունը կարող են ավելի հստակ պատասխանել, իսկ այլընտրանքային էներգետիկայի տեսակետից` արեւային կամ այլ տարբերակով տաքացումը շատ ավելի արդյունավետ ենք համարում, եւ հիմա` այս պահին, Սյունիքի 4 համայնքներում իրականացվում է ծրագիր, կրկին դրամաշնորհային միջոցներով, եւ Շիկահողի արգելոցի շրջակայքի այդ 4 համայնքների բոլոր սեփական տներում տեղադրվում են անվճար արեւայի ջրատաքացուցիչներ, եւ որոշակի ենթակառուցվածքներում, նաեւ հասարակական տարածքներում նաեւ ֆոտովոլտային կայաններ, սակայն հեռանկարային առումով, այո, այլընտրանքային էներգետիկայի միջոցով պետք է փորձել ճնշումը նվազեցնել:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արմեն Խաչատրյան` «Իմ քայլը»:

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Հարգելի Կառավարություն, հարցս վերաբերում է Լարսի անցակետում օրեր առաջ տիրող իրավիճակին: Բազմաբնույթ տեղեկություններ են ստացվել այնտեղից, եւ գաղտնիք չէ, որ առկա են լուրջ խոչընդոտներ, որոնց պատճառով հարյուրավոր, հազարավոր վարորդներ, հատկապես բեռնատար ավտոմոբիլների վարորդներ չէին կարողանում օրեր, նույնիսկ շաբաթներ հատել սահմանը, մուտք գործել Վրաստանի տարածք: Ստացված տեղեկությունների մեջ նաեւ մաս են կազմում կոռուպցիոն դրսեւորումները սահմանապահ ծառայությունների կողմից: Ուզում եմ իմանալ` այս ուղղությամբ ի՞նչ ուսումնասիրություններ են կատարվել, եւ ի՞նչ միջոցներ են ձեռնարկվում նմանատիպ դեպքերը նվազագույնի հասցնելու համար, հատկապես, որ առջեւում ձմեռ է, եւ այդ խնդիրներն ավելի են սրանալու:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Էկոնոմիկայի նախարար Տիգրան Խաչատրյանը կպատասխանի ձեր հարցին:

Տ.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգելի պատգամավորներ, պրն Խաչատրյան, շնորհակալ եմ հարցի համար: Ճիշտ եք, մոտ 4 օր առաջ Լարսի անցակետում սկսվեցին կուտակումներ, հատկապես, բեռնատար մեքենաների: Ուզում եմ շեշտել, որ դա միայն Հայաստան ժամանող մեքենաների առնչությամբ չէր, այլ ընդհանուր ընթացակարգային վերահսկողական նշանակության միջոցառման հետեւանք էր, որը վերաբերում էր մաքսակետը հատող բոլոր տրանսպորտային միջոցներին: Պատճառը նույնպես մամուլում բազմիցս քննարկված եւ պարզաբանված եղել է, գիտեք, որ կա օրենսդրական պահանջ, որը վերաբերում է մեքենայի բնականոն բեռնվածությանը եւ մեկ սռնու վրա ընկնող ծանրությանը: Ի դեպ, ուզում եմ ասել, որ ՀՀ օրենսդրությամբ նույնպես նման պահանջ սահմանված է, եւ նպատակն այն է, որ երթեւեկող տրանսպորտային միջոցները չվնասեն ճանապարհներն ավելի, քան պետք է լինի սովորական, բնականոն ընթացքի դեպքում:

Մենք, այնուամենայնիվ, անհանգստացած լինելով այն հանգամանքով, որ նման վերահսկողական միջոցառումը, որը հետեւանք էր այդ պահից ներդրված կշռման գործառույթի, առաջացնում է անկանխատեսելի կուտակումներ սահմանակետում, օպերատիվ կապի մեջ ենք եղել ՌԴ մաքսակետում մեր համապատասխան գործընկերների հետ: Ուզում եմ շեշտել, որ ստացել ենք ամենայն աջակցություն, եւ վերջին օրերի ընթացքում զուտ, ոչ թե այդ համընդհանուր կշռման գործողությունից անցում է արվել դեպի ընտրանքային ստուգում եւ էապես վիճակը կարգավորվել է: Այն է` մի շաբաթ առաջ կամ մոտավորապես 5 օր առաջ կուտակված մեքենաների քանակն առավելագույն պահին հասավ մոտ 1300-ի, բեռնատարների մասին են ասում միայն, այսօրվա դրությամբ մաքսակետում առկա տրանսպորտային միջոցների քանակը 300-ի սահմաններում է: Մենք գիտենք, որ մաքսակետը վերջին օրերի ընթացքում բաց է թողնում էապես ավելի մեծ քանակով մեքենաներ, քան սովորական թողունակությունն է, եւ հույս ունենք, որ առաջիկա երկու օրերի ընթացքում կվերադառնանք բնականոն ընթացքի:

Մյուս հարցերի վերաբերյալ ձեր հնչեցրած տեսակետները կարծիքներ են: Դրանք տեղեկություններ են, որոնք հատուկ քննարկելու կամ որեւէ կերպ մեկնաբանելու կարիք չկա: Ես կարծում եմ, որ մեր բոլոր տրանսպորտային փոխադրողները, հաշվի առնելով նաեւ այն փաստը, ինչ տեղի ունեցավ վերջին օրերի ընթացքում, պետք է հետեւեն օրենքի պահանջները պահպանելուն, հիմա արդեն հետեւում են, բավականաչափ տեղեկացված են: Ունենք տեղեկություն, որ վերջին շրջանում մաքսակետ ժամանող մեքենաները որեւէ խնդրի չեն հանդիպում, որովհետեւ գիտեն, որ չի կարելի գերբեռնված լինել, եւ կարծում ենք, որ այսպիսի դեպքերը նրա համար են, որ հաջորդ նման իրավիճակներում նման խնդիրներ չունենանք:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք:

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Կարիք չկա:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Գեւորգ Գորգիսյան` «Լուսավոր Հայաստան»:

Գ.ԳՈՐԳԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի Կառավարություն, ես կրկին պետք է անդրադառնա Հյուսիս-հարավի խնդրին: Երեւի թե, ինչ յոթերորդ գումարման ԱԺ-ն սկսել է աշխատանքները, ես անընդհատ անդրադառնում եմ: Կրկին ինձ են դիմել ենթակապալառուները, բայց այստեղ ես արդեն նրանց հարցին չեմ ուզում անդրադառնալ, այլ, ընդհանուր առմամբ, Հյուսիս-հարավի ճակատագրին: Ուզում եմ հասկանալ` մենք ի՞նչ ենք մտածում, որովհետեւ մեկ տարի է` աշխատանքները կանգնել են, մասնավորապես, Աշտարակ-Թալին հատվածում, եւ այդտեղ աշխատանքները վերջնական փուլի հասցված էլ չեն եւ հիմա ճանապարհը տեղ-տեղ սկսել է քանդվել: Մենք այստեղ նաեւ այդ կիսատ աշխատանքների պատճառով ունեցել ենք 10 զոհ, 92 մարմնական վնասվածք, նյութական վնասով  ճանապարհատրանսպորտային 130 պատահար, եւ հիմա ինձ տեղեկացնում են, որ նաեւ Թալին-Լանջիկ-Գյումրի հատվածի վրա, որտեղ չինական ընկերություններն են աշխատում, գրեթե աշխատանք չի կատարվում, եթե այսպես ասենք: Ի՞նչ լուծումներ ենք մենք տեսնում, ի՞նչ պետք է արվի:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Փոխվարչապետ Տիգրան Ավինյանը կպատասխանի ձեր հարցին: Հարգելի պատգամավորներ, խնդրում եմ մի զբաղեցրեք Կառավարության անդամների ուշադրությունը, որովհետեւ կարող է` հարցեր ուղղվեն հենց այդ նախարարներին: Խնդրում եմ օգտվել կապի այնպիսի միջոցներից, ինչպիսին, օրինակ` հեռախոսն է:

Տ.ԱՎԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Գորգիսյան: Ձեր մատնանշած հատվածը 2-րդ տրանշն է, եւ տրանշ 2-ում մենք ունենք որոշակի խնդիրներ «Կորսան-Կորվիամ» ընկերության հետ: Ինչպես դուք ճիշտ մատնանշեցիք, նույն խնդիրներն ունեն ենթակապալառուները: «Կորսան-Կորվիամ» ընկերությունը գնում է սնանկացման գործընթացով, եւ մենք այս պահի դրությամբ պայմանագրի միակողմանի խզման պրոցեսում ենք, եւ ամենայն հավանականությամբ, լինելու է նաեւ արբիտրաժային գործընթաց, բայց շատ կարեւոր է արձանագրել, որ մենք այս պրոցեսով նաեւ արագացրել ենք ճանապարհի հնարավոր կառուցման պրոցեսները, որովհետեւ փաստացի սնանկ, դեպի սնանկություն գնացող ընկերությունն ունակ չէր լինելու ճանապարհի այդ հատվածը կառուցել, եւ այս պահի դրությամբ հիմա քննարկում ենք մեր միջազգային ֆինանսական գործընկերոջ հետ, թե ի՞նչ ճանապարհով ենք առաջնորդվելու: Ամենայն հավանականությամբ, մեկ լոտով դա դրվելու է մրցույթի, եւ կոնսորցիումներով տեղական եւ, միգուցե, միջազգային ընկերություններ մասնակցեն այդ մրցույթին, որպեսզի ճանապարհի այդ հատվածը կառուցվի:

Անկեղծ ասած, մի փոքր զարմանալի էր ինձ համար ձեր բերած վիճակագրությունը` ճանապարհի այդ հատվածի վթարների հետ կապված, որովհետեւ այդ հատվածի մեծամասնությունը, ուղղակի, չի շահագործվում, եւ այդտեղ, չգիտեմ` որքանո՞վ են ձեր հնչեցրած վիճակագրության թվերը համադրելի ճանապարհի այդ հատվածում տեղի ունեցող պատահարների հետ:

Ինչ վերաբերում է 3-րդ տրանշին, մենք շատ ինտենսիվ այս տարի աշխատանքներ ենք իրականացրել, եւ չինական ընկերությունն ինտենսիվ աշխատանքներ է իրականացրել: Մենք այս պահի դրությամբ բանակցություններ ենք վարում չինական ընկերության հետ` ծրագրում որոշակի փոփոխություններ կատարելու հետ կապված, եւ այդ փոփոխությունները պետք է վերջնական համաձայնեցվեն Կառավարության հետ, որից հետո ծրագիրը շարունակվելու է, բայց ուզում եմ ասել, որ այս տարվա, ծրագրային ֆինանսավորումը, եթե ես չեմ սխալվում, մեծամասամբ կատարվել է, եթե չի գերակատարվել, նույնիսկ, 3-րդ տրանշի մասին է խոսքը, եւ այնտեղ ունենք բնականոն ընթացք:

Բոլոր մնացած հատվածներով, որտեղ ունենք պատրաստի նախագծեր, գնում է արդեն մրցույթային փաթեթների պատրաստումը, մասնավորապես, խոսքը վերաբերում է մի հատվածի, որն արդեն դեպի Իրան սահմանի մոտ է: Այնտեղ ունենք նախագիծ, այս պահի դրությամբ շինարարության մրցութային փաթեթն է պատրաստվում: Ընդհանուր առմամբ, ընթացքը բավականին ինտենսիվ է եւ արագացված է, որքանով դա հնարավոր է:

Արձագանքի ժամանակ եւս մի տեղեկատվություն կտամ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք:

Գ.ԳՈՐԳԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ճանապարհային տրանսպորտային պատահարների վերը, որ ներկայացրեցի, ինձ տրամադրվել է ՃՈ-ի կողմից, կարող եմ փոխանցել ձեզ, եթե հետաքրքիր է: Խոսքը վերաբերում է այն կտրուկ շրջադարձերին, որոնք ստեղծվել են չշահագործվող ճանապարհների մասով, որոնք հաճախ դառնում են նաեւ վթարի պատճառ: Բայց սա թողնենք մի կողմ, հիմնական թեման. այսինքն` եթե մենք «Կորսան-Կորվիամ»-ից ձեռք ենք քաշում եւ հիմա փնտրում ենք նոր կապալառու, այդ պարագայում ի՞նչ է  լինելու այդ ենթակապալառու ընկերությունների հետ, կա՞ որեւէ նախապայման կամ մենք որեւէ  կերպ աջակցելո՞ւ ենք դրանց, որպեսզի նույն արբիտրաժային դատարանում, եթե մենք որոշակի հարաբերություններ ենք պարզելու «Կորսան-Կորվիամ»-ի հետ, ապա արդյո՞ք այդ փուլում ինչ-որ կերպ կարող ենք ներգրավել այս նաեւ ընկերությունները, որպեսզի նրանք ստանան իրենց գումարները նույնպես, որոնք 2 միլիարդն անցնում են: Շնորհակալ եմ:

Տ.ԱՎԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Գորգիսյան: Տեղեկացնեմ, որ ենթակապալառուներին մենք մի լուծման տարբերակ էինք առաջարկել, որը ենթադրում էր իրենց բյուջետային վարկի տրամադրում «Կորսան-Կորվիամ»-ի պարտավորության չափով, բայց այդ վարկը որոշակի գրավի պայմաններում կարող էինք տրամադրել: Ենթակապալառուները չեն համաձայնել: Այս պահի դրությամբ ուզում ենք այլընտրանքային լուծումներ գտնել իրենց համար: Հավելեմ, որ 3-րդ տրանշում մենք ունենք հարուցված քրեական գործ, եւ այնտեղ խոշոր չափի վատնումների ծավալներ կան, որոնք հիմա գտնվում են քննչական կոմիտեում, եթե չեմ սխալվում, այդ գործը քննվում է: Եվս մի կարեւոր տեղեկատվություն: Սիսիան-Քաջարան հատվածի հետ կապված` մենք ունենք այս պահի դրությամբ բանակցություններ Վերակառուցման եւ զարգացման եվրոպական բանկի եւ Եվրոմիության հետ, եւ նաեւ Սիսիան-Քաջարան հատվածի ֆինանսավորման հարցն ենք քննարկում եւ շատ մոտ ապագայում նաեւ այդ հատվածի հետ կապված` կունենանք որոշակի հստակություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Նարեկ Մկրտչյան` «Իմ քայլը»:

Ն.ՄԿՐՏՉՅԱՆ

-Հարգելի Կառավարություն, ցանկանում եմ խոսել նախորդ քառօրյայի ժամանակ բարձրացրած հարցի մասին, որը վերաբերում է ՀՀ հուշարձաններից եւ հնավայրերի տարածքներից իրականացվող հաճախ անվերահսկելի գանձագողության դեպքերի մասին: Ի՞նչ տեսլական ունենք այս խնդիրը լուծելու վերաբերյալ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի կրթության, գիտության, մշակույթի եւ սպորտի նախարար Արայիկ Հարությունյանը:

Ա.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Մկրտչյան: Ոստիկանության հետ հիմա մենք աշխատում ենք կամ առանձին օրենքի վրա կամ Քրեական օրենսգրքում լրացուցիչ հոդվածներ ավելացնելու համար` այս խնդիրը լուծելու, մեզ համար էլ է հրատապ խնդիրը, որովհետեւ մենք տեսնում ենք, օրինակ` Վերնիսաժում վաճառվում են նմուշներ, որոնք տարբեր հնավայրերից են կամ դամբարանադաշտերից են, եւ ոստիկանությունը մեզ հետ, պետք է շեշտեմ, որ շատ ակտիվ այս ուղղությամբ աշխատում է, եւ նույնիսկ կարող է պայմանավորվածություն լինել, որ առանձին փոքր ստորաբաժանում լինի, որ զբաղվի միայն գանձագողության հարցերով: Այս քննարկումների ընթացքում ենք, մենք առաջիկա շաբաթներին արդեն այդ նախաձեռնությամբ հանդես կգանք:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք:

Ն.ՄԿՐՏՉՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Իսկ հնարավոր է արդյո՞ք դիտարկել գրանցված պատասխանատուի ինստիտուտի ներդրման մասին, որը գործում է, օրինակ` Իսրայելում, երբ հնարավորություն է տրվում որոշակի զբոսաշրջիկների կամ, չգիտեմ, օտարերկրացիների դառնալ որոշակի հնագիտական իրի գրանցված պատասխանատու, բայց ոչ սեփականատեր, իհարկե, այն իրերի, որոնք այդքան էլ կարեւոր պատմական նշանակություն չունեն տվյալ մշակույթի համար:

Ա.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

-Այդպիսի մի առաջարկ, եթե չեմ սխալվում, մեզ եղել է: Այս քննարկումներին, այս խմբի աշխատանքներին կարող ենք նաեւ ձեզ ներգրավվել` նման առաջարկով հանդես գալու եւ նույնպես ունենալու նման դրույթ օրենքում: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արման Աբովյան` «Բարգավաճ Հայաստան»:

Ա.ԱԲՈՎՅԱՆ

-Հարգելի Կառավարության անդամներ, ողջունում եմ ձեզ: Ստացել եմ դիմում-նամակներ, որոնք վերաբերում են գիշերօթիկ հաստատությունների գործունեությանը: Մասնավորապես, դիմել են Դիլիջանի երեխաների խնամքի եւ պաշտպանության գիշերօթիկ հաստատության անձնակազմը, նաեւ Գյումրու, երբ մենք Գյումրիում էինք` Գյումրու օրվա հետ կապված այդ միջոցառումներին, նաեւ Գյումրու գիշերօթիկ հաստատության աշխատողները մոտեցան, եւ հարցը հետեւյալն է. տեւական ժամանակ, ըստ աշխատողների դիմումի, քննարկվում է հարցը, որ գիշերօթիկ հաստատությունները պետք է լուծարվեն, փակվեն:

Հարց համար մեկ. եթե այդպիսի ընթացք է գնում, ապա ի՞նչ է լինելու երեխաների հետ, ի՞նչ ծրագրեր կան:

Հարց երկրորդ. ի՞նչ է լինելու այն անձնակազմի հետ, որն աշխատում է սույն հաստատություններում, մարդկանց մասին է, ի՞նչ է, առհասարակ, Կառավարությունն այս առումով պլանավորել: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Աշխատանքի եւ սոցիալական հարցերի նախարար Զարուհի Բաթոյան:

Զ.ԲԱԹՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար: Ասեմ, որ գիշերօթիկների լուծարումը շարունակությունն է այն ծրագրի, որը վաղուց է նախաձեռնվել, եւ սա, իրականում, Կառավարության քաղաքականության մաս է կազմում` երեխաներին ընտանիքների հետ վերամիավորելու, նրանց ընտանիքում ապրելու իրավունքն իրացնելու նպատակով: Երեխաների դեպքում գործընկեր կազմակերպությունների հետ համատեղ մշակվել են անհատական աջակցման ծրագրեր, եւ այն խնդիրները, որոնք խոչընդոտում են նրանց` ընտանիքում ապրելու իրավունքը, պետք է վերացվեն այս կազմակերպությունների միջոցով, ինչը նշանակում է` նյութական աջակցություն, կենցաղային պայմանների բարելավում, այսինքն` առաջին հերթին սա պետք է դիտենք որպես հնարավորություն այդ ընտանիքների կենսամակարդակը բարելավելու ուղղությամբ:

Բնականաբար, իրականացվել է գնահատում, եւ բոլոր երեխաների կարիքներն ու ընտանիքների կարիքները գնահատված են, եւ միանգամից ասեմ, որ ընտանիք կվերադառնան այն երեխաները, որոնց վերադարձը հնարավոր է, այսինքն` ռիսկային չեն համարվում, միանշանակ այս հարցում համոզվելուց հետո միայն:

Ինչ վերաբերում է աշխատակիցներին, արդեն վաղուց իմ հրամանով կազմված է նաեւ աշխատանքային խումբ: Զբաղվածության պետական գործակալությունը զբաղվում է այս հարցով, աշխատակիցների անհատական կարիքների գնահատում է իրականացվում, որպեսզի նրանց այլ աշխատանքի տեղավորման հարցերը կարողանանք ապահովել, եւ այս հարցը եւս մեր ուշադրության կենտրոնում է: Բայց, բնականաբար, ուզում  եմ նշել, որ մեզ համար առաջնահերթություն է երեխայի ընտանիքում ապրելու իրավունքը, եւ բացի այդ, նշեմ, որ Գյումրիում, Կապանում եւ Երեւանում կստեղծվեն նաեւ ճգնաժամային կենտրոններ այն երեխաների համար, որոնց վերադարձը հնարավոր չէ այս պահին իրականացնել կամ, ուղղակի այն երեխաների, այն ընտանիքների, ովքեր ունեն հրատապ օգնության կարիք եւ այդ պահին, ուղղակի, հնարավոր չէ նրանց կեցությունն ապահովել ընտանիքում, այսինքն` մենք բոլոր քայլերն իրականացնելու ենք, որպեսզի երեխաները ռիսկային պայմաններում չհայտնվեն եւ հնարավորության դեպքում վերադառնան ընտանիք: Նշեմ, որ տրամադրվում է նաեւ պետության կողմից տարբեր նյութական աջակցություն, այսինքն` սննդի, հագուստի պայմանները, որոնք ապահովում էին նրանց գիշերօթիկներում ապրելու շրջանում, այս աջակցությունը եւս ապահովվելու է, այսինքն` այս աջակցությունը տրամադրվելու է ոչ թե հաստատությանը` հաստատությունում լինելու պայմանով, այլ այդ երեխաներին, եթե նույնիսկ նրանք վերադառնում են ընտանիք:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք:

Ա.ԱԲՈՎՅԱՆ

-Շնորհակալություն պատասխանի համար: Մի պուճուրիկ հարց. իսկ ի՞նչ չափանիշներով են ընտրվել այն կազմակերպությունները, ես ոնց հասկացա` դոնոր կազմակերպությունները, որոնք ներգրավված են պրոցեսում: Կա՞ն չափանիշներ, ի՞նչ չափանիշներ են:

Զ.ԲԱԹՈՅԱՆ

-Կազմակերպություններից մեկը Հայ օգնության ֆոնդն է, մյուսը` «Վորլդ վիժն Հայաստան» կազմակերպությունը: Կան նաեւ այլ կազմակերպություններ, եւ այս կազմակերպություններն այն կառույցներն են, որոնք տարիներ շարունակ աշխատել են այս ոլորտում եւ նախարարության հետ համագործակցության փորձ ունեն եւ ընտանիքների աջակցության ծրագրերով են հայտնի. այս սկզբունքով:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Մանե Թանդիլյան` «Լուսավոր Հայաստան»:

Մ.ԹԱՆԴԻԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի Կառավարություն, համաձայն «Բյուջետային համակարգի մասին» օրենքի 18-րդ հոդվածի 4-րդ մասի` բնապահպանական ծրագրերի գծով, յուրաքանչյուր տարվա պետական բյուջեի նախատեսվող ծախսերը չեն կարող պակաս լինել, քան այդ տարվան նախորդող երկրորդ բյուջետային տարվա բնապահպանական եւ բնօգտագործման վճարների գծով փաստացի մուտքերի հանրագումարը: Սա բնապահպանական ծրագրերի եւ ոլորտի զարգացման կարեւորագույն երաշխիքներից է, որը, ըստ էության, բացառիկ է բյուջետային համակարգում: Եվ այսպես, համաձայն այդ կարգավորման` 2019 թվականի բնապահպանական ծրագրերի ծախսերը չեն կարող պակաս լինել 40.1 միլիարդ դրամից` հաշվի առնելով նաեւ փաստացի մուտքերը, որոնք այդ գծով տեղի են ունեցել: Եվ ահա, մի քանի օր առաջ ֆինանսների նախարարից ես ստանում եմ պատասխան, որ ծախսերը, որոնք ներառված են, կազմում են 11 միլիարդ դրամ, որն ըստ էության, 30 միլիարդ դրամով պակաս է:

Ի դեպ, համաձայն նույն օրենքի, 2020 թվականի բնապահպանական ծրագրի ծախսերը պետք է լինեն առնվազն 54.2 միլիարդ դրամ, այնինչ մի քանի օր առաջ Կառավարության կողմից հավանության արժանացած նախագիծը նախատեսում է 15.7 միլիարդ դրամ, որն ըստ էության 40 միլիարդ դրամով պակաս է նրանից, ինչ-որ պետք է լիներ:

Հիմա, հարգելի Կառավարություն, պրն վարչապետ, ես ուզում եմ հասկանալ` այս ամենը Կառավարության կողմից բնապահպանական ոլորտի եւ շրջակա միջավայրի նկատմամբ հատուկ ռազմավարության արդյո՞ւնք է, թե՞ նախարարների` ֆինանսների նախարարության, շրջակա միջավայրի, պահպանության նախարարության կողմից օրենքների չիմացության: Ինչպե՞ս է ստացվում, որ օրենքն այս ձեւով արժանանում է Կառավարության հավանությանը:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի ֆինանսների նախարար Ատոմ Ջանջուղազյանը:

Ա.ՋԱՆՋՈՒՂԱԶՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ամենավերջինը, հավանաբար կարելի էր մտածել, որ դա հարաբերություններով պայմանավորված իրավիճակ է Կառավարության անդամների միջեւ: Դուք նաեւ այդպիսի եզրակացություն արեցիք, իսկ ինչ վերաբերում է օրենքների կարգավորումներին, ապա այո, կարող է այդպիսի բան լինել, որովհետեւ «Բյուջեի մասին» օրենքը նույնպես օրենք է, եւ դա միայն Կառավարության հավանությանը չէ, որ արժանանում է, այլ նաեւ արժանանում է ԱԺ հավանությանը, եւ Կառավարության ներկայացրած նախագիծը` «Բյուջեի մասին» օրենքի, որը 2019 թվականին է վերաբերում, հաստատվել է այնպես, ինչպես որ հաստատվել է, եւ հետեւաբար` այդ նույն ժամանակ, երբ տեղի է ունեցել մինչ այդ բյուջետային համակարգի մասին սահմանված դրույթի ոչ պահպանում, ընդ որում, եթե դուք օրենսդրության մեջ նայեք, կարող եք էլի այդպիսի բաներ գտնել, որոնք, ըստ էության, նախատեսված են եղել որպես ընդհանուր բնույթի կարգավորում, բայց «Բյուջեի մասին» տվյալ տարվա օրենքում նույն կերպ արտացոլված չեն: Դա չի բացառվում, եւ դրանով է պայմանավորված, որ «Բյուջեի մասին» օրենքը նույնպես օրենք է:

Ինչքանո՞վ է նպատակահարմար քաղաքականության տեսակետից ունենալ այդպիսի կարգավորումներ` դա արդեն հարցի մյուս մասն է, որովհետեւ ձեր նշած նույն պատճառներով հնարավոր է, որ ժամանակին կամ տարբեր գործոններով պայմանավորված` օրենսդրության մեջ առանձին հատվածներում այդպիսի կարգավորումներ տեղ գտած լինեն, որը չի նշանակում, որ կանխորոշվում է, ըստ էության, առաջիկա ժամանակահատվածի բյուջեի նախագիծը, քանի որ եւ՛ ԱԺ-ը, եւ՛ Կառավարությունն ազատ են, ըստ էության, տվյալ տարվա «Բյուջեի մասին» օրենքով այլ կարգավորման համաձայն բյուջետավորել այս կամ այն ծախսի չափաքանակը: Սրանով է ավելի շուտ պայմանավորված այդ վիճակը, եւ պետք է, հավանաբար գնանք այն ճանապարհով, որ քննարկենք` արդյո՞ք ճիշտ է եւ նպատակահարմա՞ր է  ունենալ այդպիսի կոշտ կարգավորումներ` կապված նրա հետ, թե բյուջեի որ մասն ինչով պետք է որոշվի, ինչի հետ պետք է կապված լինի: Մենք քիչ առաջ քննարկեցինք նախագծեր մի փաթեթ, որտեղ, ես հույս ունեմ, ճիշտ է, քվեարկությունը դեռ տեղի չի ունեցել, բայց ունենք փոխհամաձայնություն, որ համաձայնում ենք առ այն, որ որեւէ ծախսատեսակ կապակցված չլինի որեւէ եկամուտի տեսակի հետ: Խոսքը վերաբերում է արտաբյուջեներին, եւ դա նույնպես այդպիսի դրսեւորում է, մեր կարծիքով, հետեւաբար` կարծում ենք, որ պետք է կամաց-կամաց այդ կաշկանդվածությունը կամ այդ սահմանափակումները վերանայել եւ յուրաքանչյուր տարի «Բյուջեի մասին» օրենքի նախագիծը քննարկելիս հաշվի առնել այդ տարվա կարիքները, այլ ոչ թե առաջնորդվել նրանով, որ մի այսպիսի դրույթ է եղել, չնայած նրան, որ օրինակ` այդ բնագավառում այդքան միջոցներ ներդնելու անհրաժեշտություն չլինի, բայց մենք հարկադրված լինենք այդքան միջոցներ նախատեսել` իմանալով, որ կամ ծախս չենք անելու, կամ էլ անելու ենք անարդյունավետ ծախսեր: Մենք կարծում ենք, որ պետք է վերանայենք էն սկզբնական դրույթները: Շնորհակալ եմ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք:

Մ.ԹԱՆԴԻԼՅԱՆ

-Ուրեմն, պրն նախարար, մինչեւ կարծում եք, որ պետք է այդ կարգավորումը փոխել, այդ կարգավորումը կա եւ դա ոչ թե սովորական կարգավորում է, այլ օրենքի դրույթ, եւ ինձ համար տարօրինակ է լսել ֆինանսների նախարարից «Բյուջետային համակարգի մասին» օրենքի խախտմամբ բյուջեի ներկայացման արդարացումը: Այս պահին ես ձեզանից դա եմ լսում, ավելին` արդարացնում եք նախորդ տարի նման ձեւով ընդունված, ինչ-ինչ պայմաններում, եւ հիմա էլ, այս տարի բերել եք, եւ կարծում եմ, որ դրա փոխարեն դուք պետք է հետ կանչեք այդ օրենքը, քանի դեռ, ավելի ճիշտ, չեք ներկայացրել ԱԺ, համապատասխանեցնեք «Բյուջետային համակարգի մասին» օրենքին, որպեսզի այն հակասությունը եւ իրավական կոլիզիան, որ առաջանում է նման կարգավորումների պարագայում, ստիպված չլինենք հերթական անգամ լսել ԱԺ դահլիճում:

Ինչ վերաբերում է` կարիք կա՞ այդքան ծախս անել, թե՞ ոչ, ըստ էության, այդ գումարները հավաքագրվում են հենց այն պատճառով, որ բնությանը եւ շրջակա միջավայրին պատճառվում է որոշակիորեն նաեւ վնաս, ինչո՞ւ ոչ:

Ա.ՋԱՆՋՈՒՂԱԶՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ: Ափսոսում եմ, իհարկե, որ մեկնաբանությունը տրվում է այն հարթության մեջ, որ օրենք է խախտվել, որովհետեւ օրենքը միայն այդ դրույթից չի բաղկացած, եւ «Բյուջեի մասին» օրենքի նախագիծը, որը ներկայացված է, ամբողջությամբ համապատասխանում է «Բյուջետային համակարգի մասին» օրենքին` անկախ նրանից, թե դուք ինչ կարծիք ունեք այդ նախագծի վերաբերյալ, որովհետեւ «Բյուջետային համակարգի մասին» օրենքը միայն այդ դրույթը չունի, տիկին Թանդիլյան, ամբողջ խնդիրը նրանում է, որ լիազորված են եւ՛ Կառավարությունը, եւ՛ ԱԺ-ը, Կառավարությունը` ներկայացնելու նախագիծ, ԱԺ-ն էլ` հավանության արժանացնելու այնպիսի նախագիծ, ինչպիսին, որ ԱԺ-ն հավանության է արժանացրել, առավել եւս, քանի որ այդ մեկնաբանության դաշտում չկա ընկալում եւ համաձայնություն, չի կարող քննարկվել որեւէ բան հետ կանչելը եւ առավել եւս` նոր բան ներկայացնելը: Մենք, մեր կարծիքով` օրենք չենք խախտել, եւ եթե դուք կարծում եք, որ խախտել ենք, ապա դրա համար տարբեր ձեւաչափերով մենք դեռեւս հնարավորություն կունենանք, կարծում եմ` քննարկել բյուջեի նախագծի քննարկման շրջանակներում: Շնորհակալ եմ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Տաթեւիկ Գասպարյան:

Տ.ԳԱՍՊԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի Կառավարություն, խոսքս վերաբերում է Արարատի մարզի Մասիս քաղաքից մեկ կիլոմետր հեռավորության վրա գտնվող հայտնի աղբանոցին, աղբավայրին, որից ամբողջ հարակից համայնքներում տարածվում է գարշահոտություն եւ ծուխ, որն էլ ավելի է վատթարանում եւ դառնում գրեթե անտանելի մայիսից հոկտեմբեր ընկած ժամանակահատվածում: Ըստ շրջանառվող լուրերի` այն 99 տարով վարձակալության է տրվել «Մասիսի բնակարանային կոմունալ տնտեսություն» ԲԲԸ-ին, որի սեփականատերն է Մասիսի նախկին քաղաքապետ Սաշա Հակոբյանի եղբայրը: Նշեմ, որ վարձակալության դիմաց վճարվում է ընդամենը տարեկան 276 հազար դրամ:

Աղբավայրը շահագործող ընկերությունը պնդում է, որ ծուխն ինքնաբռնկումների հետեւանք է, սակայն բնակիչներն էլ հակառակն են պնդում` նշելով, որ աղբավայրում աղբն այրում են առավոտյան 4-ից 7-ն ընկած ժամանակահատվածում, երբ պարզապես ինքնաբռնկում չի կարող լինել: Կցանկանայի իմանալ` ինչպիսի՞ քայլեր են ձեռնարկվում տարածքին սպառնացող բնապահպանական եւ առողջապահական ռիսկերի նվազեցման, իսկ հետագայում նաեւ` ամբողջական լուծման ուղղությամբ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարգելի տիկին Գասպարյան, խնդրում եմ գրավոր ձեւակերպել ձեր հարցը եւ ուղղել Կառավարությանը: Կառավարության գործընկերներն այնուհետեւ կպատասխանեն: Այժմ` Սուրեն Գրիգորյան:

Ս.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարցս ուղղված է պրն Արսեն Թորոսյանին: Պրն Թորոսյան, վստահ եմ տեղյակ եք, այսօր ԱԺ-ում քննարկվում էր մաշկաբանության եւ սեռավարակաբանական բժշկագիտական կենտրոնի մասնավորեցման հետ կապված օրենքի նախագիծը, եւ ըստ էության, կա 2 հակադիր կարծիք: Կառավարության կողմից ներկայացվել է կարծիք առ այն, որ չկա անհրաժեշտություն` մասնավորեցվող ընկերությունների ցանկից այս կենտրոնը հանել, մինչդեռ նախագիծը հենց ուղղված է ցանկից այդ կենտրոնը հանելուն: Ես կուզենայի ձեր կարծիքը հասկանալ. ինչո՞վ է պայմանավորված Կառավարության կարծիքը եւ պատճառաբանությունները:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի առողջապահության նախարար Արսեն Թորոսյանը:

Ա.ԹՈՐՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի գործընկերներ, կներեք, որ ես ինքս չկարողացա այսօր ներկա լինել այդ քննարկմանը, եւ պատվիրակել էի տեղակալիս դա անել, բայց քանի որ առիթ ընձեռնվեց, կուզեմ դրա մասին խոսել: Կառավարության ներկայացրած կարծիքի մեջ, ըստ էության ներկայացված է, թե մենք ինչո՞ւ ենք դեմ կոնկրետ այդ կենտրոնը մասնավորեցման ցանկից հանելուն եւ կողմ ապագայում մասնավորեցնելուն: Ավելին ասեմ. հենց հիմա գնում է մասնավորեցման գործընթաց, պատրաստվում է մրցութային փաթեթ, որը Կառավարությունում քննարկվում է, եւ արդեն չգիտեմ` կընդունվի՞, չի՞ ընդունվի` հաշվի առնելով այստեղի տեղի ունեցող գործընթացը, նաեւ դրանով է պայմանավորված, որ մենք կոչ ենք անում նմանատիպ նախագծեր նախաձեռնելուց առաջ, առնվազն, ինֆորմացիայի տիրապետելու մակարդակում մեզ հետ համագործակցել, չնայած դրան ի պատասխան` ստանում ենք հորդորներ, որ չսովորեցնենք ԱԺ-ին, թե ինչպե՞ս է պետք աշխատել: Ի հակադրություն դրան` մենք պարզապես ուզում ենք կառուցողական հուն տանել այդ ամեն ինչը, որովհետեւ երբ ինֆորմացիան հասանելի է լինում, միգուցե, նախագծերը չծնվեն:

Հաջորդը. ուզում եմ, որ բոլորը հասկանան, որ այդ մասնավորեցման ցանկից հանելը ենթադրելու է վերադարձ առողջապահության նախարարության ուղիղ ենթակայություն, այսինքն` ես պետք է լինեմ այդ հիվանդանոցի տնօրեն նշանակողը, հաստիքացուցակը հաստատողը, տարեկան բյուջեն հաստատողը, եւ էլի, առնվազն, տարօրինակ է, որ, գոնե, իմ կարծիքն այդ հարցերում էլի հաշվի չի առնվում, ոչ թե իմ անձի, այլ առողջապահության նախարարի:

Երրորդը. ինչ վերաբերում է այդ կենտրոնի ռազմավարական նշանակությանը, որի մասին շատ է խոսվում: Միգուցե 1960-ական թվականների բժշկության պայմաններում այդ կենտրոնը, իրոք, ռազմավարական է եղել մաշկաբանական հիվանդությունների առումով, սակայն այսօր մաշկաբանական հիվանդությունները հիմնականում բուժվում են ամբուլատոր եղանակով պոլիկլինիկաներում կամ ամբուլատոր այլ կենտրոններում,  շատ հազվադեպ` ծանր դեպքերում, որոնք արդեն կարիք ունեն վերակենդանացման բուժման, կարող են բուժվել ստացիոնար պայմաններում, եւ նման վերակենդանացման բուժման կարիք ունեցող հիվանդները պետք է բուժվեն բազմապրոֆիլ հիվանդանոցներում` մեծ ռեանիմացիաներում, այսինքն` ասել, որ առանց այս կենտրոնի մեր մոտ կլինի մաշկաբանական հիվանդությունների աճ, թերի բուժում, բարձիթողի վիճակներ, միանշանակ, սխալ է:

Ինչ վերաբերում է, ընդհանրապես, մասնավորեցնե՞լ, թե՞ չմասնավորեցնել դեբատին, մենք սրան միշտ կարող ենք անդրադառնալ: Ես կարծում եմ, որ եթե նույնիսկ հղում կատարենք Երեւանի գործող բժշկական կենտրոններին, ձեզնից շատերը հաճախ կարող են նախընտրել մասնավոր կենտրոնները եւ ոչ թե պետականները: Դա չի նշանակում, որ պետականները պետք է չլինեն, բայց պետականներ լինելու հիմքում պետք է լինի այդ ռազմավարական, իրոք, ռազմավարական նշանակություն, որ վաղը, այո, սնանկանալու վտանգը չվտանգի որեւէ կարեւոր ֆունկցիայի կատարում: Եթե այս կենտրոնը, օրինակ` հնչեց մեր կոլեգաների կողմից, որ կարող է` դեպի մասնավորեցում սնանկանա, հնարավոր է, որ ցանկացած կենտրոն սնանկանա, նույնիսկ` գործող կենտրոնները, բայց դա արդյո՞ք կբերի վնաս մեր պետությանը, թե՞ չէ: Եթե արձագանքեք, կշարունակեմ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք:

Ս.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Իրականում, ժամանակը չի գումարվում արձագանքի, պրն Թորոսյան: Իրականում, ինֆորմացված լինելուն, բնավ, ԱԺ-ն դեմ չի, եւ հենց ինֆորմացված լինելուն է ուղղված հարցս, ավելի շատ այն նկատառմանը, որին դուք անդրադարձ կատարեցիք, ես անհրաժեշտություն չէի տեսնում դրա մասին խոսել, ավելի շուտ գալիս էր սկզբնական, ձեր հարգարժան տեղակալի կողմից հնչեցրած որոշակի նախադասություններից, թե չէ` ինֆորմացված լինելուն մենք, բնականաբար, դեմ չենք: Շարունակեք, խնդրում եմ:

Ա.ԹՈՐՈՍՅԱՆ

-Ներողություն եմ խնդրում, եթե ինչ-որ բան այնպես չի ասվել մեր գործընկերների կողմից: Մի քիչ էլ շարունակեմ: Տեսեք, դուք անում եք մասնավորեցման ցանկի գործընթաց, բայց կարող է` մինչեւ այդ գործընթացը երկրորդ ընթերցման քվեարկմանը հասնի, այդ կենտրոնն արդեն վաճառված լինի, ի՞նչ է տեղի ունենալու: Իմ ասածն այն է, որ եկեք համագործակցենք. ընդամենը, իսկ համագործակցելու առիթներ շատ եմ ունեցել, թե նախկինում, նույն օրենքում եղած փոփոխությունների քննարկումների ժամանակ, երբ խոսվում էր երկու այլ կենտրոնների մասին, որի մասին այսօր նորից խոսեցին, դա այրվածքաբանության կենտրոնն է եւ ուռուցքաբանության կենտրոնն է, որոնք, այո, ունեն ռազմավարական նշանակություն, եւ նրանց սննկացման դեպքում, այո, պետությունը կունենա ֆունկցիայի լուրջ պրոբլեմ այդ գծով:

Այսինքն` մեր կարծիքը մնում է անփոփոխ: Մենք կոնկրետ այս կենտրոնը մասնավորեցման ցանկից հանելուն դեմ ենք, բայց եթե ԱԺ-ը հարկ կհամարի, որ այդ կենտրոնը պետք է կառավարեմ ես, ես դա կանեմ շատ բարձր մակարդակով: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ի գիտություն, պրն Թորոսյան, էդ որ ասում եք` հորդորել են ձեր տեղակալին, այդ հորդորողը ես եմ եղել, եւ դա եղել է ի պատասխան ԱԺ-ին դիմելիս ոչ անհրաժեշտ կոռեկտության սահմանները պահելու համար: Խնդրում եմ տեղեկացեք մանրամասներին:

Հաջորդ հարցի համար` Տիգրան Ուրիխանյան` «Բարգավաճ Հայաստան»:

Տ.ՈՒՐԻԽԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարցն ուղղում եմ վարչապետ Փաշինյանին, հատուկ. ինչպես միշտ, ավելորդ եւ լրացուցիչ անգամ հիշեցնում եմ, որ միշտ սատարել եմ ձեր քաղաքական գիծը, կուրսը եւ հիմա էլ շարունակում եմ եւ պատրաստ եմ այսուհետ ամեն բան անել, որպեսզի երկիրս զարգանա եւ ժողովուրդը լավ ապրի: Ինչո՞ւ եմ սա ասում, որպեսզի հարցերիս սրությունն ու երկրում առկախված պրոբլեմների բարձրաձայնումն այստեղ մերձկառավարական տեղեկատվական հանգույցները հանկարծ չմեկնաբանեն այլ կերպ, չշփոթեն ինձ ուրիշների հետ, չհարցնեն` բա, ինչո՞ւ չէիք խոսում հեղափոխությունից առաջ, որովհետեւ ես խոսել եմ հեղափոխությունից առաջ էլ, հեղափոխությունից առաջից էլ առաջ, դրանից առաջից առաջ էլ, եւ հիմա` հարցը:

Այցելություն էի արել քաղաքացիների պահանջով Աջափնյակի վթարային շենքերից մեկի տարածք, դիտարկում էինք շենքի վիճակը, եւ քաղաքացի Պողոս Հարությունյանն ինձ հետեւյալ մեղադրանքը, ավելի ճիշտ, ոչ թե հարցադրումն ուղղեց, այլ մեղադրանքը, ասաց` բա, մենք ձեզ հավատացինք, մենք ձեզ ազգովի ձայն տվեցինք, մենք ձեզ բերեցինք իշխանության, ինձ էր ասում, բայց դուք հիմա նախկին իշխանությունների Սահմանադրությունը, նախկին իշխանությունների Ընտրական օրենսգիրքը, նախկին իշխանությունների պարտադիր կուտակային կենսաթոշակային համակարգը, նախկին իշխանությունների կարմիր գիծն ու արագաչափը, նախկին իշխանությունների սուպերվարչապետությունը, նախկին իշխանությունների բարձրագույն պաշտոնյաների գաղտնի ծախսերն ու դրանից բխող թանկարժեք ծառայողական առանձնատներն ու մեքենաները, նախկին իշխանությունների պես ավելացնում եք արտաքին պարտքը, նախկին իշխանությունների պես գործազրկության, աղքատության ցուցանիշներն եք պահպանում, նախկին իշխանությունների տնտեսական աճի տեմպերը, քաղաքական մենաշնորհը, նախկին իշխանությունների Ամուլսար, նակին իշխանությունների կոնվենցիա...

Ես փորձեցի բացատրել, որ ես ընդդիմություն եմ, եւ որպես ընդդիմություն, ժողովրդի, այդ թվում` ձեր ձայնը, անպայման կբարձրացնեմ: Հարց` պրն վարչապետ, իմ հարգելի բարեկամ պրն վարչապետ` ի՞նչ պատասխանեմ այդ քաղաքացուն: Շնորհակալ եմ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը կպատասխանի ձեր հարցին:

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Ես մի քիչ լավ չհասկացա` ի՞նչ նկատի ունեք` նախկին իշխանությունների տնտեսական աճ ասելով, այսինքն` եթե նախկին իշխանությունների օրոք Հայաստանում արձանագրվել է 5 կամ 4 կամ 3 կամ 7 տոկոս տնտեսական աճ, տրամաբանությունն այն է, որ մենք ամեն ինչ պետք է անենք, որ տնտեսական անկո՞ւմ տեղի ունենա: Դա՞ է մեր առաջարկած տրամաբանությունը:

Ինչ վերաբերում է, ձեր խոսքի մեջ նշվեց Կառավարության առանձնատներ, չգիտեմ, այլ շենքեր, օրինակ` այդ կառավարական առանձնատներից մեկում երեկ, նախորդ օրը տեղի է ունեցել ԵԱՏՄ բարձրագույն տնտեսական խորհրդի նեղ կազմի համար ընդունելություն, եւ դա պետական գույք է: Այսինքն` հիմա ձեր տրամաբանությունն այն է, որ մենք ինչքան պետական շենքեր ունենք, այդ պետական շենքերը չպետք է նորոգենք, որ 5 տարի հետո էլ ասեք` բա, այս շենքերը ոտի վրա կանգնած վիճակում փոխանցվել էին ձեզ, հիմա, 4 տարվա արդյունքում ավերա՞կ են դարձել այդ շենքերը: Հիմա, Կառավարության շենքի ներքին բակն էլ է վերանորոգվում, որովհետեւ երբ հյուր է գալիս, ես ամաչում եմ, երբ տեսնում եմ` այդ քանդված պատերը թափվում են ներքեւ: Առաջարկում եք, որ չնորոգե՞նք: Ես այդպես չեմ կարծում, որովհետեւ կա պետական գույք, եւ պետական գույքը պետք է սպասարկվի, եւ նաեւ դա է չափանիշը, ինչպես ԱԺ-ի շենքը: Ասենք` ճանապարհներ ենք կառուցում: Չկառուցե՞նք:

Ինչ վերաբերում է գաղտնի ծախսերին, այսինքն` ի՞նչ եք ուզում, ՀՀ-ում գաղտնիք չկա՞: Ասեցինք` ուր գնում ենք, սելֆի ենք անում, ուղիղ եթեր ենք անում, հիմա ուզում եք կարմիր թղթապանակները ՀՀ-ից վերացնե՞նք: Էն բոլոր ծախսերը, որ արվում են, այդ բոլոր ծախսերն արվում են հիմնավորված: Ծախսերն արվում են հիմնավորված:

Էլի Ամուլսար եք ասում: Ամուլսարի մասին ժամերով, կիլոմետրերով խոսել ենք: Էդ հարգելի քաղաքացուն ասեք, թող ձեզ հարց չտա, այդ բոլոր հարցերը մեզ ուղղվում են, եւ այդ բոլոր հարցերին պատասխանում են: Ես հասկանում եմ որ դուք հարցերին պատասխանելիս դժվարություններ եք ունենում, թող ձեզ քաղաքացիները չծանրաբեռնեն այդպիսի հոգսերով: Մենք, եթե ուշադիր եք եղել, ԱԺ ամբիոնից, ուղիղ եթերից, ՄԱԿ-ի ամբիոնից, տեղի ամբիոնից, ընդհանրապես, բոլոր հնարավոր ամբիոններից մեր գործը մեկն է` մեր քաղաքացիների հարցերին պատասխանել: Մենք կպատասխանենք, դուք նեղություն մի կրեք: Շնորհակալ եմ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք:

Տ.ՈՒՐԻԽԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ, վերջում շատ ճիշտ դիտարկեցիք, որ քաղաքացու հարցն է, ոչ թե իմ, եւ դա, իրապես, այդպես է: Սա ասվում է առանց որեւէ հեգնանքի կամ ինչ-որ ենթատեքստերի, որովհետեւ, տեսեք, բացի գաղտնի ծախսից, նորոգումից եւ տնտեսական աճից, ես թվարկեցի 12-ից ավելի բան` Սահմանադրություն, պարտադիր կուտակային, կարմիր գիծ, արագաչափ եւ այլն, կադրեր, իմիջիայլոց, մոռացա ասել, հնուց մնացած, այդ թվում` առանցքային պաշտոններում: Սա մարդկանց հուզում է եւ ասում են` եղբայր, դու պայքարում էիր այս ամենի դեմ, ինձ են ասում, է, բա ես դրա համար էլ դժվարանում եմ պատասխանել, հիմա ինչո՞ւ չես պայքարում, այդ նույն բանը կա: Այս խնդիրն առկախված է, հարգարժան պրն վարչապետ, եւ՛ ձեր գլխավերեւում, եւ՛ մեր, սա առանց հեգնանքի է ասվում: Եկեք այնպես պարզաբանենք, որ այս հարցը չլինի: 12 կետ թվարկեցի նախկինից մնացած, որոնք հիմա փայփայվում են, սրա մասին էր խոսքը: Շնորհակալություն:

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Ուրեմն, Սահմանադրության հետ կապված` ոչ մեկը չի խանգարում ձեր խմբակցությանը նախաձեռնել սահմանադրական փոփոխություններ: Պայքարելու կարիք չկա, թուղթ ու գրիչը վերցրեք, ասեք` առաջարկում ենք այս կարգի սահմանադրական փոփոխություններ, եւ կքննարկվեն այդ սահմանադրական փոփոխությունները:

Կուտակային կենսաթոշակի վերաբերյալ. մենք կուտակային կենսաթոշակի վերաբերյալ, կարծում եմ` դեռ անցած տարվանից շատ հստակ դիրքորոշում ենք արտահայտել, եւ այն, որ կուտակային կենսաթոշակի հետ կապված խնդիրներ էին առաջ բարձրացվում, որ դա քաղաքացիների եկամուտներն էականորեն նվազեցնում է, մենք այս տարի ձեզ հետ միասին ընդունել ենք ՀՀ հարկային օրենսգիրքը, որը նաեւ քաղաքացիների եկամուտները նաեւ հարկային մասով, ընդհանուր առմամբ, մենք հարկային նվազեցման ճանապարհով ենք գնում, եւ կարծում ենք, որ հիմա մենք պետք է մտածենք կենսաթոշակային այդ ֆոնդերն առավել ակտիվ կառավարելու համար: Մենք, մեր դիրքորոշումները շատ հստակ արել ենք:

Ներողություն, 10 վայրկյան ընդամենը, այդպիսի հարցերը կարող են լինել: Մեկը մեքենան քշում է, անիվը ծակվում է, խփում է պատին, ասում է` մենք սրա համա՞ր ենք հեղափոխություն արել:  Տենց հարցեր կարող ենք էնքան տալ, եւ ես ձեզ մի բան ասեմ. կան ուժեր, որոնք ասում են,` վայ, այնտեղ պրոբլեմ կա, ուզում են, որ մենք վազենք դեպի այդ պրոբլեմը, հետո ճանապարհի կեսից ասեն` վայ, մի հատ էլ այնտեղ պրոբլեմ կա, հետո հետ գնանք, էդ մյուս պրոբլեմին վազենք, էն ճանապարհի կեսից ասեն` վայ, մի հատ էլ այնտեղ պրոբլեմ կա... Մենք բոլոր պրոբլեմները գիտենք, եւ ես արդեն 2 ասուլիսների ընթացքում հրապարակել եմ 200 փաստ նոր Հայաստանի մասին, որտեղ ցույց է տրվում, որ Հայաստանում պրոբլեմների լուծման շատ հստակ դինամիկա կա, եւ այդ 200 փաստը պատասխաններն են բազմաթիվ հարցերի: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Վիկտոր Ենգիբարյան` «Իմ քայլը»:

Վ.ԵՆԳԻԲԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի գործընկերներ, ես կուզենայի` մի փոքր ավելի շատ խոսենք ԵԱՏՄ երեկվա գագաթաժողովի եւ ընդհանուր մեր հեռանկարների վերաբերյալ, եւ նաեւ Եվրոպական միության հետ տարվող ինտեգրացիոն քաղաքականությունից: Ի տարբերություն Եվրոպական միության հետ ինտեգրվելուն, ԵԱՏՄ-ի մասով մենք կոնկրետ պատասխանատվություններ ունենք, այսինքն` այն խնդիրները, որոնք կան այդ կառույցի ներսում, նաեւ մեր լուծելիք խնդիրներն են: Մասնավորապես, ինչպիսի քայլեր են արվում անդամ պետություններում, օրինակ, մեր քաղաքացիները շատ հաճախ բողոքում են, որ բախվում են կոռուպցիոն ռիսկերի, երբ իրենք իրենց ապրանքներն են արտահանում կամ իրավական ակտերի հարմոնիզացիայի խնդիրներ կան, այսինքն` հիմա էլ մենք ենք նախագահությունում, բայց հետագայում էլ, որպես անդամ պետություն ի՞նչ ծրագրեր ունենք այս մասով, որովհետեւ մեր կառույցն է, եւ մենք պարտավոր ենք զարգացնել, եւ եթե այդպես փակ բան չկա, ՌԴ նախագահի հետ հանդիպումից էլ որոշակի փակագծեր, եթե կարելի է, բացեիք:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյան:

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ հարցի համար: Հենց ԵԱՏՄ հանձնաժողովն ու կոլեգիան արձանագրել են արդեն, ընդ որում, մի տարուց ավելի, որ ԵԱՏՄ տարածքում կան 60-ից ավելի խոչընդոտներ եւ արգելքներ, որոնք խոչընդոտում են ինտեգրացիոն պրոցեսները: Այդ խոչընդոտներն ու արգելքները վերաբերում են օրենսդրությանը, կարգավորումներին, որոնք ԵԱՏՄ ընդհանուր տրամաբանության մեջ պետք է, որ գոյություն չունենային, բայց դրանք շարունակում են գոյություն ունենալ, եւ երեկ էլ, ընդհանրապես, ԵԱՏՄ-ի 4 ազատ տեղաշարժերի մասին է` աշխատուժի, կապիտալի, ապրանքների եւ մարդկանց: Բայց հենց ԵԱՏՄ մարմիններն են արձանագրում, որ այս խնդիրները լիարժեք ձեւով լուծված չեն, եւ ահա այդ 60 խոչընդոտներն ու արգելքները ներգրավված են մեր համատեղ աշխատանքի օրակարգում, եւ մենք պետք է քայլ առ քայլ գնանք...

Հիմա, գիտեք, ընդունենք, թե չընդունենք, պրն Ուրիխանյանի հարցի համատեքստում էլ սա կասեի, որ մենք չենք կարող այդ 60 խոչընդոտը միանգամից վերացնել, որովհետեւ խոսքը գնում է տարբեր երկրների օրենսդրությունները նույնականացնելու, մոտարկելու, սինխրոնիզացիայի ենթարկելու մասին, եւ ընդ որում, այնպես չէ, որ այդ տարբեր երկրների սինխրոնիզացիան պետք է տեղի ունենա նմանատիպ գործողությունով, որովհետեւ, ենթադրենք, ճիշտ կարգավորումն այստեղ է, որոշ երկրում պրոբլեմն այստեղ է, այսինքն` ավելի խստացման, որոշ դեպքերում էլ այլ հարթության մեջ է պրոբլեմը: Նկատի ունեմ` դա օրակարգում է:

Ինչ վերաբերում է ՌԴ նախագահի հետ մեր հանդիպմանը, ես կարող եմ ասել, ինչպես հրապարակայնորեն ասվել է, մենք երկուստեք արձանագրել ենք մեր հարաբերությունների ռազմավարական բնույթը, եւ արձանագրել ենք, որ մեր երկու երկրների Կառավարությունները եւ պետական կառավարման մարմինները պետք է ավելի սերտ համագործակցեն այդ համագործակցության ռազմավարական բնույթը, բովանդակությունը եւ իրողություններն ավելի արդյունավետ եւ ուժեղ դարձնելու վերաբերյալ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք:

Վ.ԵՆԳԻԲԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Սերգեյ Բագրատյան` ԲՀԿ:

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի Կառավարություն, առջեւում ձմեռ է, եւ մեր հասարակության լայն շերտերին հուզում է, թե մենք ի՞նչ խնդիրներ ունենք` գազի սակագնի հետ կապված, որովհետեւ սա ստրատեգիական նշանակություն ունեցող խնդիր է, եւ ես չէի ցանկանա, որ պատասխանվեր մեկ բառով, որ բանակցություններն ընթանում են: Ինձ հետաքրքրում են սկզբունքները, ինձ հետաքրքրում են այլընտրանքները եւ, առնվազն, սոցիալական համերաշխության սակագնի հետ կապված` ի՞նչ հնարավոր ռիսկեր ենք տեսնում: Շնորհակալ եմ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Ձեր հարցի կպատասխանի փոխվարչապետ Մհեր Գրիգորյանը:

Մ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Հարգելի պատգամավորներ, գիտեք, որ հարցը բավականին բարդ է այն իմաստով, որ պարունակում է բազմաթիվ բաղադրիչներ, որոնք չեն կարող չքննարկվել բանակցությունների ընթացքում, ընդ որում, յուրաքանչյուր բաղադրիչի քննարկումը բավականին ժամանակ է տանում, որովհետեւ ցանկացած բաղադրիչի հետ էլ կա նաեւ «Գազպրոմ»-ի դիրքորոշումը, հայկական «Գազպրոմ»-ի դիրքորոշումը եւ այլն: Իհարկե, բոլորիս ցանկությունն է օր շուտ հասկանալ սակագնի վերջնական կառուցվածքը, բայց հավատացնում եմ, որ այստեղ պրոցեսը մենք չենք դանդաղեցնում, ուղղակի, ուզում ենք ֆունդամենտալ լուծումների գալ: Ֆունդամենտալ լուծումն էլ նշանակում է, որ, իրոք, ցանկացած բաղադրիչ քննարկվի այնպես, որպեսզի մենք հնարավորություն ունենանք պայմանավորվածություն ձեռք բերել,ոչ թե ստանդարտ մեթոդով մեկ կամ երկու տարիների համար, ինչը կարծում ենք, որ շատ ցանկալի տարբերակ կլինի, եթե նույնիսկ դա լինի ցածր կամ բարձր գին, այլ ունենալ ֆունդամենտալ պայմանավորվածություն, որը հնարավորություն կտա մեզ, այդ թվում` տնտեսությանը, ձեւավորել իր սպասումները եւ ապագա, այդ թվում, ինչո՞ւ ոչ, նաեւ ներդրումային ծրագրերը:

Բայց ես կարծում եմ, որ այդ ժամանակը շատ երկար չի տեւելու, եւ ես կարծում եմ նաեւ, որ մինչեւ տարեվերջ մենք կունենանք վերջնական արդյունքի մասին վերջնական պատկերացում:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք:

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Հարգարժան պրն Գրիգորյան, ես նշեցի, որ մեր համար կարեւոր է հասկանալ սկզբունքներն այն պարզ պատճառով, որ մենք ԵԱՏՄ վեհաժողովին հետեւելով` հասկացանք, որ 2025 թվից էներգակիրների հետ կապված` հավասար սակագնային քաղաքականություն է որդեգրվելու, բայց մինչ այդ ապրել է պետք` մինչեւ 2025 թվականը, եւ ես չէի ցանկանա, որ դեկտեմբերի 1-ին մեր քաղաքացիները տեղյակ լինեն, օրինակ` որ գազի սակագինը բարձրացել է, եւ նշեցի, որ հատկապես սոցիալական համերաշխության սակագնի իմաստով մենք խնդիր ունենանք` առավել աղքատ մեր քաղաքացիների հոգսերի հետ կապված:

Հիմա, ես ձեզ խնդրում եմ, որ դուք ավելի մանրամասն ներկայացնեք ուղղությունները, այսինքն` մենք ակնկալում ենք դրական զարգացումներ, հնարավոր է, որ սակագինը մնա նո՞ւյնը, հնարավոր է` բարձրանա՞, թե՞ իջնի, այսինքն` այս պահին բանակցությունների ընթացքը պետք է հուշի այլեւս, թե մենք ո՞ւր ենք գնում եւ ի՞նչ այլընտրանք ունենք, եթե, Աստված ոչ արասցե, մենք ունենանք բարձր սակագին: Շնորհակալություն:

Մ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Ես չեմ կարծում, եւ կարող եմ նույնիսկ ասել` վստահ եմ, որ չենք ունենա մի իրավիճակ, որ դեկտեմբեր ամսին ստիպված լինենք քննարկում կազմակերպել եւ հայտարարել, որ հունվարի 1-ից սակագինը բարձրանում է: Սա, միանշանակ, կարող եմ ասել: Անկախ ամեն ինչից, ինչ էլ որ, ինչ պայմանավորվածություն էլ որ լինի, վստահ եմ, որ ինքը չի լինի իմպլեմենտացման ենթակա հաջորդ օրվանից կամ հաջորդ ամսից կամ նույնիսկ` 3 ամիս հետո, որովհետեւ հարաբերությունները, այսինքն` բանակցություններն ընթանում են կոնստրուկտիվ ձեւաչափով, սա էլ կարող եմ վստահեցնել, եւ չկա որեւէ մի սիմպտոմ, որը վկայում է նրա մասին, որ սա, ուղղակի, ժամանակ է անցնում, որից հետո կտրուկ պետք է սակագին փոխվի:

Չեմ կարծում նաեւ, որ սակագինը կփոխվի դեպի թանկացում ձմեռային ամիսներին: Սա էլ, կարծես թե, կա փոխադարձ հասկացվածություն, որ նման բան չի կարելի թույլ տալ, բայց ավելի մանրամասն հիմա որեւէ բան չեմ կարող ասել: Ընդհանուր առմամբ, այո, քննարկումներն ընթանում են կոնստրուկտիվ ձեւաչափով, այսինքն` բնականաբար, երբ ես ասում եմ, որ քննարկվում են բաղադրիչներ, դա նշանակում է, որ գործնական քննարկում է եւ գործնական ձեւաչափով, եւ վստահ եմ, որ այդպես էլ կշարունակվի:

Ամփոփելով` ասեմ, որ չանհանգստանաք այն իրավիճակից, որ դեկտեմբերին կլինի մի իրավիճակ, որ հունվարից ստիպված կլինեք ավելի վճարել, բայց կարծում եմ, որ աշխատանքը կընթանա այնպես, որ, ի վերջո, բոլորի համար ընդունելի լուծում լինի: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Սոֆիա Հովսեփյան:

Ս.ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ

-Հարգելի Կառավարություն, հարցս ուղղում եմ գրեթե ամեն օր ստացված ահազանգերից` կապված վարկային կազմակերպությունների հետ ունեցած խնդիրներին: Բնակիչներն ահազանգում են, որ այն հանգամանքը, որ պետք է տույժ եւ տուգանքներից զերծ մնային եւ դա եղել է, կարծես թե, վարչապետի հորդորը, սակայն վարկային կազմակերպություններից գրեթե ոչ մեկը չի կիրառում այս փաստը, եւ պարբերաբար, ես նաեւ գրավոր եմ ներկայացրել Կառավարություն, այս կամ այն անձի հետ կապված, եւ այսօր արդեն «Կամուրջ» վարկային կազմակերպությունը Շիրակի մարզի համայնքներից մեկում, որտեղ զգալի թվով հենց այդ կազմակերպությունից վարկեր ունեն վերցրած անձինք, տվել է ժամանակ, որ մեկ ամսում պետք է ամբողջական վարկը մուծեն, եւ ոչ թե գոնե ժամանակահատվածի բաժանեն, այլապես, արդեն գրավ դրված տունը, որն իրենք գրավի դիմաց դրել են, կբռնագանձեն: Այսինքն` այստեղ կա շատ լուրջ խնդիր, եւ կուզենամ իմանալ` ի՞նչ կարող է անել Կառավարությունը կամ ի՞նչ քայլեր կարող է ձեռնարկել այս հարցի կարգավորման առումով:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի փոխվարչապետ Մհեր Գրիգորյանը:

Մ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Հարգելի պատգամավոր, շնորհակալություն հարցի համար, բայց ես չեմ հիշում, որ Կառավարությունը կամ վարչապետը հայտարարի մի կամ որեւէ անելիքի մասին, որը ենթադրում է, որ այլեւս տուգանքներ չեն կուտակվելու` ժամկետանց վարկային կամ պարտքային պարտավորությունների հետ կապված: Այո, Կառավարությունն ամիսներ առաջ մի որոշում կայացրեց, եւ պատգամավորները մի օրենքի նախագիծ ընդունեցին` օրենքի փոփոխություն, որով, այո, հնարավորություն տվեցին ֆինանսական կազմակերպություններին մինչ այդ պահը կուտակված տույժ-տուգանքները ներել եւ զիջել առանց հարկման պարտավորության, եւ այո, դա տվեց որոշակի արդյունք, բայց դա չի նշանակում, որ հայտարարվել է կամ կարող է հայտարարվել, որ այլեւս ֆինանսական եւ պարտքային հարաբերություններում տույժեր եւ տուգանքներ չեն կուտակվի: Նման բան, ուղղակի, հնարավոր չէ, որովհետեւ դա կդառնա մեծ ռիսկ` կապված, ընդհանրապես, ֆինանսական պարտավորությունների կատարման մշակույթի հետ:

Ըստ այդմ, ես կարծում եմ` դուք խոսում եք ինդիվիդուալ դեպքի մասին, որի հետ կապված` ինչ-որ հնարավոր է` փորձենք անել, օգնել, մեր լիազորությունների շրջանակներում, եթե դա կոնկրետ դեպք է, բայց, ընդհանրապես, այդ հարցի լուծումը տալ ինչ-որ օրենսդրական կամ ենթաօրենսդրական բարեփոխումներով, եթե ձեր հարցը ճիշտ հասկացա, ուղղակի, անհնարին է, տենց բան երբեք չի լինի:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք:

Ս.ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ

-Հավանաբար, ես միտքս սխալ ձեւակերպեցի. ոչ թե նոր, այսինքն` հաջորդող տուգանքներից եւ տույժերից ազատել, այլ մինչեւ հեղափոխությունը, այսպես ասած, ունեցած տուգանքների մասին էր խոսքը: Այսինքն` շատ կազմակերպություններ, ուղղակի, չեն հետեւել այդ կոչին կամ հորդորին, եւ ոչ մի քայլ չի ձեռնարկվել, եւ այս պարտքերը կուտակված են մինչեւ հեղափոխությունը, այսինքն` մինչեւ 2018 թվականը: Սրա մասին է խոսքը, որ արդեն եկել է հարկադիր կատարողական, եւ բավականին լուրջ խնդիրներ են:

Մ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Գիտեք, դրա մասին կարող ենք երկար խոսել, որովհետեւ այն ձեւաչափը, որ մենք ընտրեցինք եւ դուք էլ կյանքի կոչեցիք որպես ԱԺ, այլ բան էր ենթադրում, եւ ես ունեմ տեղեկություններ, որ բոլորն էլ այդ կոչին գնացին ընդառաջ եւ ըստ էության, բոլոր ֆինանսական կազմակերպությունները որոշակի պարտավորությունների վերակառուցման ձեւաչափեր նույնիսկ կայքերում տեղադրեցին, եւ կարծում եմ` պրոցեսն էլ գնաց այնպես, ինչպես մենք ցանկանում էինք, որ գնա, բայց որպեսզի հիմա սա չդառնա քննարկում անցյալում կայացրած, ես կարծում եմ` ճիշտ որոշման մասին, դուք, ուղղակի, նամակով ուղարկեք կոնկրետ դեպքը, մենք կփորձենք համ դեպքը հասկանալ, համ էլ, իհարկե, մեր լիազորությունների շրջանակում ինչով հնարավոր է` կփորձենք օգտակար լինել:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արմեն Եղիազարյան` «Լուսավոր Հայաստան»:

Ա.ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի պրն Հարությունյան, իմ հարցը վերաբերում է հանրակրթական դպրոցներին, եւ ունենալով մեծագույն հարգանք մեր երեխաներին կրթող ուսուցիչների նկատմամբ` պետք է արձանագրեմ, որ առկա են դեպքեր, երբ տնօրինության կամ ուսուցչի կողմից դրսեւորվում է անթույլատրելի վարքագիծ: Նկատի ունեմ` անձնական վարքագիծը, էթիկայի նորմերը կամ բարեվարքությունը, եւ ես նման «մասնագետների» ներկայությունը հանրակրթական ոլորտում համարում եմ անթույլատրելի: Ձեր կողմից ի՞նչ միջոցառումներ են նախատեսվում կամ կիրառվում` հանրակրթության ոլորտում բացառելու նման դեպքերը, եւ արդյո՞ք կարիք չկա ունենալ կրթական ոլորտի ներկայացուցիչների համար հստակ սահմանված էթիկայի կամ բարեվարքության չափորոշիչներ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի կրթության, գիտության, մշակույթի եւ սպորտի նախարար Արայիկ Հարությունյանը:

Ա.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար: Բոլոր այն դեպքերում, երբ ունենում ենք նման ահազանգեր, մենք միջոցներ ենք ձեռնարկում եւ կանխում ենք նման դրսեւորումները: Ինչ վերաբերում է բարեվարքության եւ էթիկայի կանոններին, մենք հրապարակել ենք նախագիծը, որը բուռն քննարկումների տեղիք տվեց, բայց այն կընդունվի եւ այո, դրանով կհամակարգվի: Մենք մի շարք օրենսդրական փոփոխություններ էլ ենք արել նույն նախադպրոցական կրթության օրենքում` նման գործառույթ վերապահելու եւ վերահսկողություն իրականացնելու համար: Գործընթացները գնում են, նախագիծը կա եւ ընդունվելուց հետո ես չեմ կարծում, որ դա ամբողջությամբ խնդիրը կլուծի, բայց ինչ-ինչ խնդիրներ կլուծի: Բացի այդ, մենք վերապատրաստումների միջոցով նաեւ պետք է այդ հարցին անդրադառնանք: Երբեմն, ունենում ենք իրավիճակներ, երբ որ նույնիսկ ամենափորձառու մասնագետը խնդիր է ունենում իր լիազորություններն իրականացնելու կամ տարրական գիտելիքների հետ կապված` այս ոլորտում: Ես չգիտեմ, այս դահլիճում բերե՞լ եմ այդ օրինակը, թե՞ չէ, երեւի, հիշում եք, որ երկու տարի առաջ, եթե չեմ սխալվում, 2017 թվականին, տիկին Սոֆիա Հովսեփյանը կհիշեցնի, Կիրակոսյանի անվան դպրոցում երեխայի պատմություն կար, երբ թարթիչները կտրելու, չգիտեմ, այնտեղ բռնության հետ կապված հարցեր կային, ծնողը մեղադրում էր դպրոցականներին, վերջում պարզվեց, որ այդպիսի գործընթացներ չեն եղել, բայց հընթացս տնօրենը պաշտպանվելու համար իրենից անկախ կամ այդ պաշտպանվելու ընթացքում հրապարակել էր ծնողների եւ երեխայի մասին անձնական տվյալներ: Մեր լավագույն մասնագետներից է, մեր ամենասիրված տնօրեններից է, բայց այսպիսի մի գործընթաց էր տեղի ունեցել: Երկար փուլ է վերապատրաստումների փուլը, երբ յուրաքանչյուրը պետք է շատ հստակ իր լիազորություններն ու պարտականություններն իմանա: Վերապատրաստումները սրան կօգնեն, իհարկե, նաեւ էթիկայի եւ բարեվարքության մասին կանոնակարգը կօգնի այս հարցում:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք: Խնդրեմ:

Ա.ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Իմ խոսքը վերաբերում էր նաեւ դպրոցից դուրս ուսուցչի վարքագծին եւ կերպարին, թե ի՞նչ է ինքն ուսուցանում, եւ որպես կոնկրետ օրինակ կարող եմ մասնավոր դեպք նշել: Խոսքը վերաբերում է Երեւանի Ստեփան Շահումյանի անվան թիվ 1 դպրոցին, որի մասին արդեն գրավոր ներկայացրել եմ ձեզ, ինչպես նաեւ այդ դեպքի առիթով ես հաղորդում եմ տվել դատախազությանը: Հիշեցնեմ, որ այս դեպքի մասին մենք ոչ պաշտոնական նաեւ զրույց ենք ունեցել, եւ կցանկանայի, որ գնահատական տաք դպրոցի տնօրենի` տիկին Եղյանի եւ Երեւանի հանրակրթության վարչության պետ տիկին Ստեփանյանի անգործության փաստի առթիվ եւ ձեր լիազորությունների շրջանակում միջոցներ ձեռնարկեք ոլորտի աշխատակիցների պատշաճ աշխատանքի իրականացման համար:

Չմոռանանք նաեւ, որ կոնկրետ դեպքում մենք գործ ունենք Տարոն Մարգարյանից ստացած ժառանգության հետ:

Ա.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

-Պրն Եղիազարյան, մի շարք տեղերում տենց ժառանգություններ ունենք, եւ չեմ կարծում, որ դա մեկ տարվա լուծելիք հարց է: Բայց ուրիշ բան ասեմ. դուք այդ գործով դատախազություն գրություն եք ուղարկել, եւ երբ իրավապահ մարմինները կպարզեն իրողությունը, նոր նրանից հետո ամբողջական գնահատական կարող ենք տալ: Դա հիմա իրավապահների տիրույթում է, ես գիտեմ այդ խնդրի մասին, դուք էլ անձամբ տարբեր քննարկումների մասնակցել եք, եւ այդտեղ որեւէ լուծում չի գտնվել: Գնացել է դատախազություն, թող դատախազությունը գնահատական տա, նոր նրանից հետո այդ հարցին կանդրադառնանք, մանավանդ, որ այնտեղ միջանձնային հարաբերությունների դաշտ է այդ ամեն ինչը մտել, ընդ որում, շատ վտանգավոր փուլ է մտել, եւ կարծում եմ` իրավապահները շատ ուշադիր պետք է լինեն: Շնորհակալություն:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն պրն նախարար: Հաջորդ հարցի համար Արկադի Խաչատրյան` «Լուսավոր Հայաստան»:

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի պրն վարչապետ, Կառավարության հարգելի անդամներ, վերջերս Կառավարության կողմից հայտարարվել է 2020 թվականին մեկնարկող ծնելիության խրախուսման ծրագրի մասին, մասնավորապես, որով նախատեսվում է 2020 թվականին բարձրացնել նպաստները: Միանշանակ ողջունելով Կառավարության բոլոր ջանքերը, որոնք ուղղված են այս նպատակն, պետք է ասեմ, որ անձամբ իմ կարծիքով, նպաստներն ամենեւին այն գործոնը չեն, որ կարող են էական ազդեցություն ունենալ երիտասարդների երեխա ունենալու որոշման վրա: Կարծում եմ` այստեղ մենք գործ ունենք շատ ավելի կարեւոր նաեւ այլ գործոնների հետ, որոնցից երկուսին եմ ուզում անդրադառնալ:

Առաջինը վստահության խնդիրն է ապագայի նկատմամբ, մասնավորապես` երեխաներին ապագայում կրթության տալու, բնակարանով ապահովելու, ֆունդամենտալ այլ երկարաժամկետ կարեւոր հարցեր լուծելու մասով սեփական ուժերի նկատմամբ անվստահության խնդիրն է երիտասարդների մոտ:

Երկրորդն աշխատող մայրերին լրացուցիչ խրախուսելու, նրանց աշխատանքը խթանելու, նոր մոտիվացիա ստեղծելու հարցն է, որովհետեւ 21-րդ դարում, կհամաձայնեք, որ կանանց զբաղվածությունը, կարիերա կառուցելու ձգտումը եւ այլն,շատերի մոտ չի առաջացնում ցանկություն` շատ երեխաներ ունենալ:

Հետեւաբար` կարծում եմ, որ այս երկու մասով գոնե կարելի է առաջարկություններ անել եւ լուծումներ գտնել, որոնց մասով ես հիմա կփորձեմ 2 առաջարկություն անել եւ կակնկալեմ Կառավարության արձագանքը կամ դիրքորոշումը` դրանց հետ կապված:

Աշխատող մայրերի աշխատանքի խթանման հետ կապված`ես կարծում եմ, որ նպատակահարմար է քննարկել եկամտային հարկի գծով արտոնություններ սահմանելը եւ եկամտային հարկի նվազ դրույքաչափ կիրառելու միջոցով խթանելը նրանց աշխատանքը` կախված անչափահաս երեխաների քանակից:

Երկրորդը մայրական կապիտալի նոր համակարգի ներդրման հարցն է, որը կվերաբերի նրան, որ երեխայի ծնվելուց հետո խնայողական, կուտակային հաշվի վրա կդրվի անհրաժեշտ գումար, որը մինչեւ 18 տարեկանում չի կարող ծախսվել` հետագայում օգտագործվում է միայն կրթության եւ բնակարանային ապահովման հարցով: Ընդ որում, պետք է ասել, որ առանձնահատկությունը նրանում, է, որ 18 տարվա ընթացքում այդ գումարը, պարզապես, կարելի է ավելացնել 3, 4, 5 անգամ, եւ դա կդառնա լուրջ գումար` հետագա առանձնահատուկ կարեւոր հարցեր լուծելու համար:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Պրն Խաչատրյան, շնորհակալություն: Հարցին կպատասխանի փոխվարչապետ Տիգրան Ավինյանը:

Տ.ԱՎԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Խաչատրյան հարցի համար: Կուզեի տեղեկացնել, որ ժողովրդագրական իրավիճակի բարելավման խումբ է ստեղծվել, հանձնաժողով է ստեղծվել Կառավարությունում, եւ ԱԺ տարբեր պատգամավորների կողմից մեծ հետաքրքրություն է առաջացրել այս խմբի աշխատանքը: Մենք պարբերաբար նաեւ պատգամավորներին, անպայմանորեն, կհրավիրենք հետագա նիստերին: Ուզում եմ տեղեկացնել, որ մոտավորապես 5-6 նիստ արդեն կայացել է, եւ առաջին մի քանի նիստերի ընթացքում մենք հիմնականում քննարկում էինք Հայաստանում ժողովրդագրական իրավիճակի խորքային վերլուծությունները, ինչպես նաեւ միջազգային տաբեր երկրների փորձերը` դրական փորձերը, բացասական փորձերը, եւ կարող եմ մի բան փաստել, որ ժողովրդագրական իրավիճակի բարելավման ծրագրերը մեկ կամ երկու կոմպոնենտով չեն լուծվում, չեն պայմանավորված, եւ հետեւապես` Կառավարության եւ այս հանձնաժողովի նիստերի ընթացքում մենք եկել ենք լուծումների մի շարքի, որոնք, մեր կարծիքով` կբերեն ժողովրդագրական իրավիճակի էական բարելավման:

Ինչպես դուք ճիշտ նշեցիք, միանվագ նպաստների բարձրացումը որպես առանձին կոմպոնենտ պետք չի դիտարկել եւ միանվագ նպաստների բարձրացումը` առաջին եւ երկրորդ երեխայի համար` 300 հազար դրամը, ունի ընդամենը մեկ խնդիր լուծելու, դա երեխայի ծննդի հետ կապված միանվագ ծախսերի ծածկումն է, այսինքն` միանվագ նախնական ծախսերը, մեր գնահատմամբ, 300 հազար դրամով ծածկվում են:

Աշխատող մայրերի համար երեխայի խնամքի նպաստները բարձրացվում են` 18 հազար դրամից, հաջորդ տարվանից դառնալու է այդ թիվը 25 հազար 500 դրամ: Մեր հետազոտությունները ցույց են տվել նաեւ, որ գյուղական բնակավայրերում մարդիկ ոչ ֆորմալ աշխատանքով են զբաղված, այսինքն` ոչ ֆորմալ աշխատանքի պարագայում մարզերում, գյուղական բնակավայրերում մենք նույնպես պատրաստվում ենք տալ խնամքի նպաստ, մինչեւ երեխայի 2 տարեկանը լրանալը` 25 հազար 500 դրամ:

Ինչպես դուք ճիշտ նշեցիք, շատ կարեւոր է նաեւ բնակարանային հարցի լուծումը: Մենք արդեն իսկ նախատեսել ենք 500 միլիոն դրամ բյուջե հաջորդ տարվա համար, որպեսզի սկսենք երիտասարդ ծնողներին եւ երեխա ունեցող ընտանիքներին աջակցության հիփոթեքային ծրագիրը, որը կենտրոնացած է լինելու հենց այս տիպի ընտանիքների վրա, որոնք ստանալու են կապիտալ ֆինանսավորման աջակցություն` իրենց հիփոթեքային վարկերի հետ կապված, այնտեղ տարբեր կոմպոնենտներով կան, եւ եթե դուք արձագանքեք, ես արձագանքի ժամանակ...

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Արձագանքեք խնդրեմ:

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ, պրն Ավինյան, պատասխանի համար: Ես իմ խոսքում նշեցի, որ միանշանակ ողջունելի են բոլոր այն ջանքերը, որոնք գործադրվում են այդ ուղղությամբ, սակայն իմ առաջարկությունները վերաբերում են նաեւ այն գործուն քայլերին, իմ կարծիքով, որոնք կարող են էապես մեծացնել վստահությունն ապագայի նկատմամբ:

Տեսեք, նույն բնակարանային ապահովման հարցը, եթե դա արվում է հիփոթեքով, հիփոթեքային վարկերի միջոցով այդ քայլերն ավելի հասանելի են ավելի ապահով ընտանիքներին, այն ընտանիքներին, որոնք ունեն կայուն եկամուտ եւ այլն, եւ ֆունդամենտալ առումով չեն կարող երկարաժամկետ հատվածում երաշխավորել այդ ծնելիության միանշանակ գործուն քայլեր: Հետեւաբար` կարծում եմ, որ մայրական կապիտալի մեր առաջարկած այդ սխեման ենթադրում է, որ 18 տարվա ընթացքում, եթե չի կարելի ձեռք տալ այդ գումարին, եւ տոկոսների տեսքով կարելի է դա բազմապատկել 3-ից 5 անգամ` կախված բանկային տոկոսից, դա կարող է լուրջ կապիտալ ձեւավորել` հետագայում առանց հիփոթեքին դիմելու բնակարան գնելու համար:

Մյուսը` աշխատող կանանց, աշխատող մայրերին նպաստավոր այդ եկամտային հարկի նվազեցվող դրույքաչափն էական գործուն քայլ է` խթանելու իրենց աշխատանքը եւս, որը, կարծում եմ` կարեւոր աջակցություն կլինի: Շնորհակալ եմ:

Տ.ԱՎԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Խաչատրյան, մենք միանշանակ, ուրախ կլինենք ձեր առաջարկած տարբերակները նույնպես դիտարկել, բայց կուզեի հստակ փաստել, որ բոլոր լուծումները, որոնք առաջարկվել են Կառավարության կողմից, հիմնված են փաստերի եւ վերլուծությունների վրա, այսինքն` սա տարատեսակ հետազոտությունների, մեր ինստիտուտների, ՄԱԿ-ի կողմից արված հետազոտությունների հիման վրա կառուցված առաջարկություններ են, որոնք ընդհանուր մեկ ցիկլ են փակում:

Ընդհանուր առմամբ, կուզեի նաեւ հավելել, որ սա ընդամենը սկիզբն է, 2020 թվականին ժողովրդագրական իրավիճակի բարելավման ծրագրերի սկիզբ ենք մենք ազդարարել, բայց նաեւ հայտարարել ենք, որ 2021 թվականից մենք մեզ համար խնդիր ենք դնում, որ ընտանիքում 3 երեխան պետք է լինի նորմա, այսինքն` պետք է լինի այնպիսի իրավիճակ, որ ընտանիքները, որոնք ցանկանում են ունենալ, առաջին հերթին` ցանկանան ունենալ 3 երեխա, եւ երկրորդը` ունենան հնարավորություն երրորդ երեխայի հետ կապված ծախսերը հոգալ, եւ 2021 թվականից մենք այս ուղղությամբ կոնկրետ եւ գործուն քայլեր նույնպես ձեռնարկելու ենք, բայց, ինչպես ասացի, ձեր առաջարկները մեծ հաճույքով կքննարկենք հանձնաժողովի նիստին:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հաջորդ հարցի համար` Ռուստամ Բաքոյան: Խնդրեմ:

Ռ.ԲԱՔՈՅԱՆ

-Հարգելի Կառավարություն, ուզում եմ երբեմն հանդիպող մի խնդրի մասին բարձրաձայնել: Օրինակ` տարեց քաղաքացին, ով տարիքային կենսաթոշակի տարիքի է, չունի կացարան եւ միայնակ է, հայտնվել է փողոցում, չի կարողանում շուրջօրյա խնամք ստանալ տարեցների շուրջօրյա խնամքի որեւէ հաստատությունում, եթե նրա մոտ առկա է ՀՀ Կառավարության 11.12 որոշման մեջ տեղ գտած հիվանդությունների ցանկից մեկը կամ մի քանիսը, այսինքն` Կառավարության այս որոշումը մերժման հիմք է հանդիսանում, օրինակ` ՄԻԱՎ-ով ապրող միայնակ տարեցի համար, ով որեւէ հանգամանքով հայտնվել է փողոցում: Այս սահմանափակումն ամրագրված է «Սոցիալական աջակցության մասին» ՀՀ 30-րդ հոդվածում` 2015 թվականի ՀՀ Կառավարության 11.12 որոշմամբ եւ  2013 թվականի ՀՀ Կառավարության 296 որոշմամբ: Հարկ եմ համարում նշել, որ խնդիրն անհատական չէ, եւ լուծում է պահանջում նաեւ ինստիտուցիոնալ մակարդակում, որպեսզի հետագայում հնարավոր լինի ապահովել` նմանատիպ կարգավիճակ ունեցող այլ մարդկանց իրավունքները լիարժեք իրացնելու համար: Շնորհակալ եմ:

 Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարցին կպատասխանի աշխատանքի եւ սոցիալական հարցերի նախարար Զարուհ Բաթոյանը, խնդրեմ:

Զ.ԲԱԹՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար: Իրականում շատ լուրջ խնդիր եք բարձրացնում, որին, բնականաբար, վաղուց տեղյակ ենք: Այս սահմանափակումները, ասեմ, որ նախ` մի կողմից խտրական են, եւ մյուս կողմից, ցավոք, նաեւ պայմանների իմաստով չկան այդ պայմանները, ծառայությունները, որոնցով մենք կարող ենք խնդիրը լուծել, բայց, այնուամենայնիվ, մենք արդեն ձեռնարկել ենք քայլեր` տվյալ որոշման մեջ փոփոխություն մտցնելու, որովհետեւ հատկապես մենք լուրջ խնդիր ունենք հոգեկան առողջության խնդիր ունեցող անձանց դեպքում, որովհետեւ այս դեպքում մենք ունենք խնամքի 2 հաստատություն, 2 հաստատությունում էլ այս պահին հերթեր են գոյացած, եւ շուրջօրյա խնամք մեր հաստատություններում մենք չենք կարողանում ապահովել:

Մենք խնդիր ունենք նաեւ տնային սպասարկման դեպքում, որովհետեւ այս կարգը նաեւ արգելք է հանդիսանում, որպեսզի տնային սպասարկումը տրամադրենք նույն խնդիրն ունեցող անձանց դեպքում: Կառավարության տարբեր որոշումներում փոփոխություններ ենք արդեն նախաձեռնել, ինչպես նաեւ մենք հիմա մի ծրագիր ենք սկսել, որի միջոցով փորձում ենք համայնքային ծառայություններ` փոքր տներ ստեղծել, որտեղ կկարողանանք նաեւ հնարավորինս ինքնուրույն ապրելու կարողություն ունեցող մարդկանց այդ միջավայրում ապրելու հնարավորություն ստեղծել, եւ այն անձանց, ովքեր չունեն այդ հմտությունները, իրենց շուրջօրյա խնամքն ապահովել: Գործընթացը սկսված է, ցավոք, բայց այստեղ մենք նաեւ կարիք ունենք միջգերատեսչական համագործակցության, այսինքն` համայնքային ծառայությունները եւս պետք է ստեղծվեն մի կողմից, եւ մյուս կողմից մենք պետք է կարողանանք նաեւ այս կարգերում` եւ՛ օրենքում, եւ՛ Կառավարության որոշման մեջ փոփոխություն իրականացնել, որն արդեն նախաձեռնել ենք: Շնորհակալ եմ:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք, խնդրեմ:

Ռ.ԲԱՔՈՅԱՆ

-Տիկին նախարար, այսինքն` հնարավո՞ր է, որ մենք այլընտրանքային խնամքի կենտրոններ ունենանք, եթե օրենքի մեջ, որոշման մեջ փոփոխություն մտցնենք կամ տնակներ ունենանք այս խմբի մարդկանց համար:

Զ.ԲԱԹՈՅԱՆ

-Այո, որովհետեւ այդ ծառայություններից մեկը, օրինակ` տնային սպասարկումն է կամ վարձավճարի փոխհատուցումը, կոնկրետ անձանց դեպքում, օրինակ` ինչպես նշեցիք, ՄԻԱՎ-ով ապրող մարդկանց դեպքում մենք կարող ենք փոխհատուցել վարձակալության գումարը, եթե մարդը բնակարան չունի, այսինքն` եթե համապատասխանում է  որոշակի չափանիշների: Մյուս դեպքում` տնային սպասարկման դեպքում արգելքը վերացնենք, բայց այստեղ մենք պետք է նաեւ համապատասխան մասնագետների ներգրավվածությունն ապահովենք եւ, իհարկե, փոքր տների առկայությունը, որի դեպքում մենք հնարավորություն կունենանք այն անձանց, ովքեր այսօր շուրջօրյա խնամքի հաստատությունում են գտնվում կամ, օրինակ` հոգեբուժարանում, բայց բուժման կարիք չունեն, պարզապես գնալու տեղ չունեն, կարողանանք ապահովել իրենց համայնքում ապրելու հնարավորությունը, այն անձանց, ովքեր, իսկապես, չեն կարող առանց շուրջօրյա խնամքի, իրենց եւս ներգրավենք, այսինքն` կարողանանք ծավալները մեծացնել: Բայց այստեղ, նորից եմ կրկնում, նաեւ համայնքի աջակցությունն է պետք, որովհետեւ այդ համայնքներում պետք է նաեւ ծառայությունները մատուցվեն հենց համայնքի կողմից: Դա շենքային պայմաններն են, սոցիալական աշխատողի կամ այլ աշխատողների ներգրավվածությունը:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Արթուր Դալլաքյան` ԲՀԿ: Հաջորդ հարցի համար նախապատրաստվի Արտյոմ Ծառուկյանը:

Ա.ԴԱԼԼԱՔՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Բարեւ ձեզ, հարգելի Կառավարություն: Մասամբ ես լսեցի իմ կողմից բարձրացվող հարցերիցս մեկը, բայց մասամբ լսվեց: Հարգելի պրն Խաչատրյան, կուզենայի մեկ-երկու պարզաբանում էլ լսել այդ հարցի շուրջ: Բարձրացվեց հարց Վերին Լարսում կատարվող այսօրվա խնդիրների շուրջ: Ես կուզենայի մեկ պարզաբանում ինչի՞ մասով հասկանալ: Ձեր կողմից ասվեց, որ այո, ամբողջությամբ համաձայն եմ` ռեգլամենտի խախտում կա, տեխնիկական ռեգլամենտի խախտում կա: Ասացիք, որ մեր բեռնատար ընկերություններն այս պահին ամբողջությամբ հասկացել են նաեւ, որ արդեն այդ ռեգլամենտի համաձայն պետք է նաեւ բեռնափոխադրեն: Ձեր ելույթում ես լուծումներ չտեսա, պրն նախարար:

Ես կուզենայի այս պահին նաեւ ձեզ մեկ-երկու բառով տեղեկություն տալ: Դուք խոսում եք 300 մեքենայի մասով, ես հստակ 2 ժամ առաջվա տեղեկություն տամ: Իմ կարծիքով` դուք գիտեք Ռեդանտ հենակետը, որտեղից է հերթը սկսում, գիտեք նաեւ Ուրուխ ստացիոնար հենակետը` ինչպիսի կուտակումներ կան այնտեղ, գիտեք նաեւ, երեւի, Բաքսան հենակետը եւ այնտեղ գործող ավտոկայանահավաքատեղերը: Այս պահին կուտակումները շատ-շատ են, եւ ես տվյալ ինֆորմացիան, կներեք, չեմ կարող հասկանալ, թե որտեղի՞ց է ձեր մոտ հավաքված, որ 300 մեքենա, եւ հարցը լուծվում է: Ես կուզենայի, որ ձեր ելույթում կոնկրետ տեսնեի հարցի լուծումը` թե՛ հիմա, թե՛ ապագայում ինչպես կարելի է տեսնել, ոչ թե այս պահին մենակ բեռնափոխադրող ընկերությունները հասկացան, ամեն ինչ նորմալ կլինի:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարցին կպատասխանի փոխվարչապետ Մհեր Գրիգորյանը:

Մ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար: Այո, իրավացի եք, եւ մի քիչ ավելի հավելյալ տեղեկություններ փորձեմ տրամադրել ձեզ, որովհետեւ հարցը մենք բարձրացրեցինք արտահերթ ԵԱՏՄ հանձնաժողովի խորհրդի նիստում, որտեղ ներկա էին եւ՛ ՌԴ մաքսային լիազոր ներկայացուցիչներ եւ՛ մեր գործընկերը` փոխվարչապետը: Խնդիրը կայանում է հետեւյալում. վարչարարություն, տրանսպորտային ռեգլամենտներ: ՌԴ-ում որոշում է կայացրել վարչարարություն իրականացնել սահմանին, ինչն ինքնին բավականին լուրջ խնդիր է նաեւ արդեն ՌԴ-ի համար, քանի որ Լարսը ֆիզիկապես ամենանեղ արտահանման կետն է, այնտեղ կուլմինացիան շատ ավելի բարձր է: Ի՞նչ ենք մենք խնդրել կամ պահանջել, կամ հորդորել, առնվազն` արձանագրել, թե ինչ արգելք ենք դա համարում որպես ԵԱՏՄ անդամ պետություն: Մենք ասել ենք, որ դուք վարչարարությունը չպետք է իրականացնեք մաքսային կետում, որովհետեւ դա նախ` իռացիոնալ է, երկրորդը` բայց եթե նույնիսկ ուզում եք նման բան անել, դա մենք կարձանագրենք որպես խոչընդոտ, որովհետեւ վարչարարության ձեւը բերում է նրան, որ բեռների տեղաշարժը խոչընդոտվում է, ըստ էության, եւ մենք, բնականաբար, հայտնվում ենք անմրցունակ վիճակում նաեւ այդ մասով: Ռուսական կողմը, ճիշտն ասած, մեզ հասած տեղեկություններով, կշեռքի աշխատանքը ճշգրտել է, որոշակի, որպեսզի սթրեսային փոփոխություն տեղի չունենա, որովհետեւ ես հասկացա, որ դուք գիտեք, որ կշեռքի վերանորոգումից է սկսվել խնդիրը, եւ մեզ արեց հետեւյալ... Ըստ էության, այս պահին կուտակման պատճառը ոչ թե այդ վարչարարությունն է, այլ այնքան կուտակվեց, որ վերջում դարձավ պրոբլեմ եւ Վրաստանում սկսեց կուտակվել: Մեզ ռուսական կողմը հավաստիացրել է, որ այսօրվա կուտակման հիմնական պատճառը ոչ թե այլեւս Լարսն է, այլ նախորդ կուտակման հետեւանքով նեյտրալ գոտու կուտակումն է արդեն Վրաստանում: Ես կարծում եմ, որ այս կուլմինացիան` կուտակումը վերանալուց հետո, ըստ էության, հիմա կուտակումն ենք կառավարում, որը, վստահ ենք` կվերացնեն, որից հետո մեզ ռուսական կողմը հավաստիացրել է, որ կշեռքի ալտերնատիվ եւս երկու կետ է ձեւավորվելու մինչեւ Լարս հասնելը, հայտարարություններով, որտեղ ներմուծվող ապրանքներ բեռնափոխադրողները հնարավորություն կունենան 20 կիլոմետր շուտ մինչեւ Լարս հասնելը: Այս պահին դա է լուծումը: Շնորհակալություն:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Խնդրեմ, արձագանքեք պրն Դալլաքյան:

Ա.ԴԱԼԼԱՔՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն փոխվարչապետ: Ես, ուղղակի, կուզենայի՝ սենց հասկանաք, որ իմ կարծիքով` նաեւ ձեր համագործակցության տիրույթում փորձեք փաստաթղթավորման ձեւաչափն ինչ-որ ձեւով փոխել: Ես պարզաբանեմ` ինչի՞ առումով: Միանգամից փոխվելու է ժամային գրաֆիկը, ամենակարեւոր իրավիճակն է: Եթե մենք փաստաթղթավորման ձեւաչափը կարողանում ենք փոխել, գալ համաձայնության թե՛ Հայաստանի մաքսատունը, թե՛ ՌԴ մաքսատունը նույն ձեւաչափով գործեն, նույն ժամանակացույցում գործեն, ձեւաչափերը փոխվեն, շատ թղթերի հետ գործ չունենան, իմ կարծիքով` շատ լուրջ կշահենք այս ամեն ինչի մեջ, շատ լուրջ: Ինձ թվում է, որ եթե այս խնդիրը թեկուզ հիմա լուծելի դառնա, այս կուտակումը, հետագայում նույն այս փաստաթղթավորման հետ մենք խնդիրներ ունենք: Դրա համար, իմ կարծիքով` պետք է բանակցություններ տարվեն, եւ տվյալ ձեւաչափը փոխվի: Այսքանը:

Մ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Ես չեմ կարող ձեր հետ չհամաձայնվել, որովհետեւ, ըստ էության, դրանք էն խոչընդոտներն են, որի մասին մենք խոսում էինք, կամ սահմանագծերը: Այդպես էլ կարող ենք անվանել: Այո, իհարկե, հիմնական խնդիրը, որն այսօր որոշ փորձագետներ նաեւ անվանում են որպես ճգնաժամային, ԵԱՏՄ տարածքում սինխրոնիզացման գործընթացի դանդաղ ընթացքն է, որը, բնականաբար, բերում է մեծ պրոբլեմների, եւ ամենամեծ պրոբլեմը կայանում է նրանում, որ մրցակցայնության վրա ուղղակի ազդեցություն ունի: Այս իմաստով, ես համաձայն եմ ձեզ հետ, բայց նաեւ վստահեցնում եմ, որ կենտրոնացված ենք այդ խնդրի շուրջ եւ փորձում ենք մաքսիմալ ինտենսիվացնել: Գագաթաժողովում էլ այդ հարցը հնչեց, արձանագրվեց, եւ փորձում ենք մաքսիմալ ինտենսիվացնել ռեգլամենտների, կանոնակարգերի ստանդարտացման եւ հարմոնիզացման գործընթացները: Շնորհակալություն:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն փոխվարչապետ: Արամ Խաչատրյան, նախապատրաստվի Տիգրան Կարապետյանը: Խնդրեմ, պրն Խաչատրյան:

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի գործընկերներ, հարգելի Կառավարություն, Լոռու մարզի մի շարք դպրոցների ուսուցիչների բողոքների հիման վրա ես երկու հարց ունեմ` կապված հանրակրթության ոլորտի հետ: «Հանրակրթության մասին» օրենքի հոդված 26.1-ում գրված է. «հաստատության ուսուցիչ կարող է լինել այն անձը, որն ունի համապատասխան որակավորում կամ վերջին 10 տարվա ընթացքում մասնագիտական գործունեության առնվազն 5 տարվա աշխատանքային ստաժ», այսինքն` ցանկացած ոք, օրինակ` պատմության մասնագետը դասավանդելով մաթեմատիկա եւ բավարարելով օրենքի սահմանված պահանջը, 5 տարի հետո կարող է դառնալ մաթեմատիկայի մասնագետ ուսուցիչ, եւ եթե դա այդպես է, հարց է առաջանում. ինչո՞ւ օրենքի այս տրամաբանությունը չի տարածվում դպրոցի մյուս աշխատակիցների վրա, օրինակ` լաբորանտների, սոցիոլոգների, հոգեբանների եւ այլնի վրա, որի պատճառով մարդկանց ազատում են աշխատանքից:

Երկրորդ. 2014 թվականի մայիսից Վանաձորի Հովհաննես Թումանյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտը վերանվանվեց «Հովհաննես Թումանյանի պետական համալսարան հիմնադրամ»: Ըստ տեղում աշխատող մասնագետների` ֆակուլտետների ծրագրերի փոփոխություն տեղի չի ունեցել` ուսանողներն իրենց աշխատանքային պրակտիկան անցկացնում են դպրոցներում: Տարբերությունը միայն մեկն է, որ այժմ ավարտական դիպլոմներում չի նշվում մանկավարժ աշխատելու որակավորումը, եւ ահա, այս պատճառով նշված համալսարանի շրջանավարտներին ազատում են աշխատանքից կամ չեն ընդունում: Ինչպե՞ս կարգավորել այս հարցը, եւ ես պետք է նշեմ, նոր ինձ տեղեկացրեցին, որ մեկ-երկու ֆակուլտետում արդեն այդ ավարտական դիպլոմներում կա մանկավարժի որակավորումը, մնացած ֆակուլտետներում` ոչ:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարցին կպատասխանի կրթության, գիտության, մշակույթի եւ սպորտի նախարար Արայիկ Հարությունյանը, խնդրեմ:

Ա.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

-Պրն Խաչատրյան, վերջերս, երբ դպրոցներում սկսեցին ստուգումներ իրականացվել եւ հաստիքացուցակներով անցնում էին մասնագետները, արձանագրվում էին բազմաթիվ խախտումներ այս առումով, որովհետեւ որակավորում չունեցող մասնագետները սկսել էին դասավանդել դպրոցում, եւ դա խախտում է, որը չէր արձանագրվել դպրոցների ղեկավարության կողմից, հիմա աշխատանք է տարվում այդ հաստիքացուցակները նման երեւույթներից զերծ պահելու համար:

Երկրորդ խնդիրն այն է, որ ծրագրերի փոփոխությանը զուգընթաց, երբ տարբեր բուհերում նոր ծրագրեր էին մուտք գործում, ընդ որում, սա նոր խնդիր չէ, այլ` տարիների խնդիր է, բոլոր նրանք, ովքեր իներցիոն եկել են այդ բուհերը, օրինակ` նույն Վանաձորի պետական համալսարան, որն այն ժամանակ մանկավարժական էր, այնտեղ ընդունվողները շատ հստակ, պայմանագրերը ստորագրելիս պետք է նայեին, թե ինչ որակավորում են ստանալու, եւ երբեմն օբյեկտիվ, երբեմն էլ սուբյեկտիվ պատճառներով այս մարդիկ ընդունվել են այստեղ, իրենց պայմանագրերը չեն նայել, կամ նայել են, ուշադրություն չեն դարձրել, այնտեղ մանկավարժի որակավորում գրված չի եղել, ավարտելիս նոր նկատել են, որ իրենք 4 տարի սովորել են եւ մանկավարժի որակավորում չեն ստանալու: Այս խնդրին ենք բախվում, բայց դա, ըստ էության, բուհի եւ ուսանողի, բուհի եւ շրջանավարտի միջեւ իրավահարաբերությունների խնդիր է, եւ եթե այստեղ եղել է խախտում, եթե պայմանագրեր են կեղծվել, նախկինում գրված է եղել մանկավարժի որակավորումը, բայց մանկավարժի դիպլոմ չի եղել, շատ հանգիստ կարող են դիմել իրավապահներին: Ես առայժմ նման դեպքի ականատես չեմ եղել, պարզապես, ունեցել են պայմանագիր, որտեղ մանկավարժի որակավորումը նշված չի եղել, ավարտելուց հետո նոր իրենց պայմանագիրը նայել են եւ տեսել են, որ իրենք չպետք է ստանային մանկավարժի որակավորում: Այստեղ նաեւ իրավագիտակցության խնդիր է, իրավական գիտելիքի խնդիր է, որ պայմանագրերը ստորագրելիս պետք է ուշադիր լինել, իսկ մնացածը` ըստ իրավիճակի եւ ըստ կոնկրետ դեպքերի: Այո, մենք հիմա բախվում ենք մի խնդրի, երբ հաստիքացուցակները ստուգելիս տեսնում ենք, որ կան մասնագետներ, որոնք չպետք է աշխատեն դպրոցում, որովհետեւ չունեն նման որակավորում:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Արձագանքեք, խնդրեմ:

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Տեսեք, մենք դեպք ունենք, որ մարդն ընդունվել է մանկավարժական ինստիտուտ եւ ավարտել է պետական համալսարան, եւ այստեղ, սա ի` գիտություն, որ դուք սրա մասին տեղյակ լինեք:

Ա.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

-Եթե կոնկրետ դեպքեր կան, խնդրում եմ մեզ ներկայացրեք, մենք կնայենք, բայց մինչեւ հիմա, օրինակ` քաղաքացիների ընդունելության ժամանակ կամ դիմում-բողոքների ժամանակ, երբ մենք նայել ենք այդ բողոքը, տեսել ենք, որ երբ տվյալ ուսանողը կամ նրա ծնողն ընդունվելիս պայմանագիր են ստորագրել բուհի հետ, այնտեղ գրված չի եղել, որ ինքը մանկավարժի որակավորում ստանալու է: Եթե կան այլ դեպքեր, մենք կուսումնասիրենք, եւ բուհերը դրա համար, իհարկե, պատասխանատվության պետք է ենթարկվեն, եթե կան նման դեպքեր, էլ չասեմ, որ քրեական գործեր կհարուցվեն:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Պրն Խաչատրյան, բավարարվա՞ծ եք, թե՞ ուզում եք արձագանքել, այնուամենայնիվ: Դուք թույլ չտվեցիք... Խնդրեմ, միացրեք պրն Խաչատրյանի բարձրախոսը:

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Տեսեք, ես նորից եմ ուզում կրկնել, մարդիկ կոնկրետ նախարարություն էլ են դիմել, որ իրենք Մանկավարժական ինստիտուտ ընդունվել են, այսինքն` պայմանագիր կնքել են որպես Մանկավարժական ինստիտուտ, ընդունվել են, իսկ ՎՊՀ դարձել է երրորդ կուրսում, իրենք ավարտել են եւ հիմա չեն կարողանում ընդունվել աշխատանքի:

Ա.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

-Եթե իրենք պայմանագիր են ստորագրել, որտեղ նշված է, որ տվյալ ուսանողն ավարտելիս ստանալու է այսինչ որակավորումը, ուրեմն ինքը պետք է տա այսինչ որակավորումը, եթե այլ պայմանագիր այդ ընթացքում չի կնքվել ուսանողների հետ: Բայց, ասում եմ` դիմեք, մենք կնայենք, անպայման:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հաջորդ հարցի համար` Տիգրան Կարապետյան «Իմ քայլը» դաշինք, խնդրեմ:

Տ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի Կառավարություն, հարցը վերաբերում է Կառավարության ծրագրով տեխնոպարկեր հիմնելուն, եւ մասնավորապես, Սյունիքի մարզի հետ կապված` Սյունիքում տեխնոպարկ ունենալու հնարավորությանը` հաշվի առնելով IT ընկերությունների առկայությունն արդեն իսկ Գորիսում, եւ շուտով Կապանում էլ կունենանք, եւ նաեւ ոլորտի զարգացման դրական դինամիկան:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի Հակոբ Արշակյանը` բարձր տեխնոլոգիաների արդյունաբերության նախարար, խնդրեմ:

Հ.ԱՐՇԱԿՅԱՆ

-ԱԺ հարգելի նախագահող, սիրելի պատգամավորեր, պրն Կարապետյան, շնորհակալություն հարցի համար: Ինչպես գիտեք, մենք Վանաձորում եւ Գյումրիում տեխնոպարկեր ունենք, եւ Հայաստանի հարավային հատվածում, մասնավորապես` Սյունիքում, նաեւ մեր ծրագրերի առաջնահերթություններից է, որպեսզի այնտեղ էլ ունենանք, մանավանդ, որ պոլիտեխնիկի մասնաճյուղ կա, որը հիմնականում հանքարդյունաբերական ուղղությամբ է զարգացած, բայց նախարարության ծրագրերում կա, որպեսզի այնտեղ նույնպես ունենանք այդպիսի կենտրոն, որտեղ նաեւ հնարավորություն կունենան մեր այնտեղ գտնվող տեխնոլոգիական ընկերությունները, որոնցից մի քանիսն արդեն մասնաճյուղեր ունեն Սյունիքում, որն ուրախալի փաստ է, հնարավորություն կունենան նաեւ իրենց թե՛ գրասենյակները տեղակայել, թե՛ թրեյնինգային ծրագրեր իրականացնել պոլիտեխնիկի հետ համատեղ եւ նաեւ առանձին:

Ուզում եմ ձեզ տեղեկացնել, որ դա մեր առաջնահերթությունների մեջ է, եւ առաջիկայում, հենց որ ունենանք ճանապարհային քարտեզը, ձեզ նույնպես կներկայացնենք: Շնորհակալություն:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Արձագանքի համար` Տիգրան Կարապետյան:

Տ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Արշակյան, ուղղակի, մի առաջարկ: Առաջիկայում հնարավորություն դեպքում Սյունիքի մարզում կազմակերպենք հանդիպում մարզպետի, ձեր, ոլորտի ձեռնարկությունների եւ շահագրգիռ կողմերի հետ, որպեսզի այդ ճանապարհային քարտեզը նաեւ միասին փորձենք կազմել:

Հ.ԱՐՇԱԿՅԱՆ

-Շատ լավ, շնորհակալություն առաջարկի համար: Միանշանակ ընդունվում է առաջարկը, եւ առաջիկայում իրար հետ կծրագրենք եւ կայցելենք մարզ, տեղում կծանոթանանք իրավիճակին:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Արշակյան: Հաջորդ հարցի համար` Արփինե Դավոյան` «Իմ քայլը» դաշինք, նախապատրաստվի Արման Բաբաջանյանը:

Ա.ԴԱՎՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարցս ուզում եմ ուղղել շրջակա միջավայրի նախարար պրն Գրիգորյանին: Պրն Գրիգորյան, սոճիների չորացում է նկատվում Լոռու մարզի անտառներում, հատկապես ուզում եմ նշել Ստեփանավանի մոտակա անտառներն ու դենդրոպարկը: Խնդրում եմ պատասխանեք` ի՞նչն է սոճիների չորացման պատճառը, շրջակա միջավայրի նախարարությունն ի՞նչ միջոցներ է ձեռնարկում այս խնդրի վերաբերյալ:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի շրջակա միջավայրի նախարար Էրիկ Գրիգորյանը, խնդրեմ: Ես խնդրում եմ դահլիճում լռություն պահպանել, հարգելի գործընկերներ:

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար: Ստեփանավանում դիտարկվող այդ հիվանդությունը «նեմատոտ» կոչվող հիվանդությունն է, արդեն ուսումնասիրություններ են կատարվել նախարարության կողմից, վերհանվել են այն հատվածները, որտեղ աղտահարված տարածքներն են: Այդ աշխատանքներում ներգրավված է նաեւ անտառային մոնիտորինգի կենտրոնը, այսինքն` հստակ հաշվառված են, ընդհանուր առմամբ, տարածքները: Հիմա առանձին ծառերի հաշվառման աշխատանքներ են իրականացվում, որից հետո այդ ծառերը կմթերվեն, կհատվեն, իսկ ճյուղերն ու մնացած մասերը կայրվեն, կոչնչացվեն:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք: Խնդրեմ:

Ա.ԴԱՎՈՅԱՆ

-Մոտավորապես ի՞նչ ժամանակաընթացքում պետք է տեղի ունենա այդ գործընթացը, որը միտված է անտառների առողջացմանը:

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Նախապատրաստական աշխատանքները, ընդհանրապես, կապված պատճառը պարզելու հետ, արդեն իրականացվել են, նույնիսկ որոշակի նմուշներ Ռուսաստան են ուղարկվել ուսումնասիրության համար, հիմա կոնկրետ ընթանում է ծառերի առանձին-առանձին հաշվառման աշխատանքները: Կոնկրետ օրերով կդժվարանամ պատասխանել, բայց այդ վերջին փուլում ենք, հաշվառումից հետո կսկսվեն անմիջապես մթերման աշխատանքները: Կարծում եմ` մեկ օրվա մեջ կկարողանամ ձեզ տեղեկացնել, թե բուն աշխատանքները երբ կսկսվեն:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Արման Բաբաջանյան, խնդրեմ:

Ա.ԲԱԲԱՋԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն վարչապետ, մի քանի հարց ունեմ ձեզ` ներքին, արտաքին: Մեկն առնչվում է ԱՄՆ ձեր այցից առաջ հրավիրված մի խորհրդակցության, որը վերաբերում էր կոռուպցիայի դեմ պայքարին եւ այդ պայքարին նոր լիցք հաղորդելու ձեր մտադրությանը ռեստարտ տալուն, այն պայքարին, որը հանրության մոտ տպավորություն ստեղծեց, որ առնչվում է նաեւ պաշտոնանկություններից հետո նոր իրավիճակ, վստահության նոր մթնոլորտ ստեղծելուն, կոռուպցիայի դեմ պայքարին:

Երկրորդը վերաբերում է Իրանի նախագահի հետ ձեր հանդիպմանը եւ այդ հանդիպման ժամանակ հնչած այն հանձնառությանը, պատրաստակամությանը, որ Իրանը հայտնեց` ավելացնելու «Գազ էլեկտրաէներգիայի դիմաց» ծրագրի ծավալները: Արդյո՞ք Իրանի նախագահի հետ խոսվել է գազի շուրջ ավելի մեծ օրակարգի մասին, արդյո՞ք հնարավոր է Իրանից ավելի լայն սպառման նպատակով գազի ներմուծում տեսանելի հեռանկարում: Մենք այսօր խոսեցինք Լարսի վերաբերյալ, պրն վարչապետ, արդյո՞ք ժամանակը չէ մտածել, իսկապես, այլընտրանքային հիմնարար այնպիսի լուծման մասին, ինչպիսին, օրինակ` պետական կոնսորցիումի ստեղծումն է եւ Հայաստանի կողմից նավահանգստային ենթակառույցներ ձեռք բերելու հնարավորության դիտարկումը եւ այդպիսով հիմնավորապես լուծելը Լարսի անցակետից կախվածությունը: Մեր գործարարներին տարին մի քանի անգամ սթրեսի ենթարկելու, մեր տնտեսությունը սթրեսի ենթարկելու ռուս չինովնիկների կամ, չգիտեմ, մաքսավորների լկտի պահվածքի պատճառով կամ քաղաքական որոշման պատճառով անընդհատ առաջացող այս խնդիրը հիմնավոր լուծելու մասին է խոսքը:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարցին կպատասխանի ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը:

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցերի համար: Հարգելի գործընկերներ, հարգելի պրն Բաբաջանյան, ես ուզում եմ հիշեցնել, որ մի քանի անգամ, վերջին 7-8 ամիսների ընթացքում, առնվազն, երկուսը ես հիմա հիշում եմ, այս ամբիոնից պատգամավորների հարցերին ի պատասխան` ասել եմ, որ ես էլ բավարարված չեմ կոռուպցիայի դեմ պայքարի այն ծավալներից եւ արդյունքներից, որոնք առկա են, եւ խորհրդակցությունը վերաբերել է, այդ մտքի, այդ տրամաբանության շարունակությունն է եղել, եւ քանի որ իրավապահ համակարգում էական եւ շոշափելի կադրային փոփոխություններ են տեղի ունեցել, խնդիր կար եւս մեկ անգամ արձանագրել մեր խնդիրներն ու անցնել առաջ:

Իրանի Իսլամական Հանրապետության նախագահի հետ երեւանյան քննարկումը, ըստ էության, շարունակությունն էր այն քննարկման, որ մենք սկսել էինք փետրվարին Իրանի Իսլամական Հանրապետություն կատարած իմ պաշտոնական այցի ընթացքում, եւ դեռ դրանից առաջ էլ, նախորդ տարի ՄԱԿ-ի գլխավոր ասամբլեայի շրջանակներում էինք մենք հանդիպում ունեցել, եւ գիտեք, ըստ էության, այդ խոսակցության մեջ ոչ մի մութ կետ չկա: Մենք գիտենք Իրանի շուրջ ստեղծված կոնյունկտուրան, մենք գիտենք մեր ցանկությունը` մեծացնել Իրանի հետ էներգետիկ համագործակցությունը եւ դա անել այնպես, որ դա որեւէ կերպ չխոչընդոտի մեր այլ հարաբերությունների բնականոն զարգացմանը եւ այնպես անել, որ դա չխոչընդոտի Իրանի հետ հարաբերությունների, այլ ուղղություններով Իրանի Իսլամական Հանրապետության հետ հարաբերությունների զարգացմանը, այսինքն` ցավոք սրտի, կարծում եմ` դժվար չէ կռահել, որ այս խնդիրը բազմաթիվ նրբություններ ունի, որոնց վրա պետք է աշխատել: Լավ լուրն այն է, որ թե՛ ՀՀ Կառավարությունը, թե՛ Իրանի Կառավարությունը հանձնառու են, մենք փոխադարձաբար հասկանում ենք այն խնդիրները, որ մենք ունենք, եւ ուզում ենք իրար հետ, ուղղակի, գտնել ճիշտ լուծումներ: Ճիշտ լուծում ասելով` խնդիրը հետեւյալն է. կարող ենք մենք երկուսով մի որոշում կայացնել, ասենք` եկեք այսպես ասենք, հետո մի շաբաթից կամ մի ամսից պարզվի, որ այդ որոշումը չի կարող աշխատել, եւ մենք կունենանք իրավիճակի ավելի վատթարացում, քան թե լուծում, եւ նաեւ այս է պատճառը, որ մենք փորձում ենք փոխադարձաբար այս խնդիրը քննարկել, կշռել, դրա բոլոր նրբություններն ու բոլոր հարաբերությունները հասկանալ եւ գալ այնպիսի լուծման, որը կլինի երկարաժամկետ, վստահելի, հուսալի եւ շահավետ երկու երկրներին:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք:

Ա.ԲԱԲԱՋԱՆՅԱՆ

-Եվ Լարսի վերաբերյալ, եթե կարելի է, ավելի ...

Ն.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Այո, Լարսի խնդրի վերաբերյալ. Լարսի խնդիրը բոլորս գիտենք, այսինքն` դա երկար տարիներ շարունակվող խնդիր է, եւ մենք պետք է նաեւ ԵԱՏՄ շրջանակում հասնենք այնպիսի լուծումների, որ Լարսը լիարժեք ապահովի բեռների ազատ տեղաշարժն այն տրամաբանությամբ, ինչ տրամաբանություն դրված է ԵԱՏՄ գաղափարախոսության հիմքում: Բայց գիտեք, կան նաեւ այլ գաղափարներ, ի վերջո, կարող է` մի քանի անգամ այդպիսի փորձ եղել է` լաստանավային այլընտրանքներ ունենալ եւ այլն, մենք հիմա նաեւ դա ենք տեսադաշտում պահում, եւ մասնավորապես, նման քննարկումներ, կարծում եմ` կան որոշակի հարավկովկասյան երկաթուղու աշխատանքի արդյունաբերության հետագա բարելավման տեսակետից եւ այսպես շարունակ: Այո, ձեր նշած հարցն օրակարգի հարց է, բայց դա էլ այն դեպքը չէ, որի լուծումը մենք այսօր միանշանակ կարող ենք ասել` պետական ընկերություն ստեղծենք, եւ ինքը լուծի: Պետական ընկերության ստեղծելը դժվար չէ` Կառավարության մի որոշում է, բայց հետագայում դա կոնկրետ բեռնափոխադրումների հուսալիության հարցը կլուծի՞, թե՞ չէ: Սրանք հարցեր են, որ պատասխաններն ավելի լավ է սկզբում ունենալ, նոր քայլ անել, եւ ոչ թե հակառակը:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Սրբուհի Գրիգորյան` «Լուսավոր Հայաստան»:

Ս.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարցերս կրթության ոլորտից են, պրն նախարար: Կառավարությունը բազմիցս ասել է, որ մեր հիմնական պոտենցիալը կա եւ լինելու է միտքը, սակայն գյուղական բնակավայրերում շարունակում է մնալ անհրաժեշտ ուսուցիչների պակասի խնդիրը: Օրինակ` Բնունիսում այս պահին էլ կա մաթեմատիկայի, ֆիզիկայի, աշխարհագրության, անգամ` դասվարի խնդիր, եւ այսքանից հետո մենք մարդկանց ասում ենք` բնակվեք գյուղերում, մնացեք գյուղերում:

Ի՞նչն է պատճառը, որ այս խնդրի լուծումը դանդաղում է, պրն նախարար: Սրա պատճառով երեխաներն ըստ իրենց ընդունակությունների չեն կարողանում դրսեւորվել, խեղվում է նրանց ճակատագիրը, նրանք կորցնում են վաղն ավելի լավ ապրելու հեռանկարը: Սա հարցերից մեկն էր:

Հաջորդը. ես ձեզ նամակ եմ ուղարկել, որտեղ կոնկրետ դպրոցի փոխտնօրենն ահազանգում է դպրոցների խորհուրդների ձեւավորման ընթացքում, այսպես ասած, «լավ տղաների» միջամտության մասին: Ի՞նչ է անում Կառավարությունը, որպեսզի կարողանանք այդ թվացյալ «լավ տղաներին» չթողնել մոտենան դպրոցներն եւ դպրոցները կարողանան ինքնուրույն ձեւավորել իրենց խորհուրդները եւ չկարողանան այդ «լավ տղաները» մարդ ընդունել եւ մարդ ազատել դպրոցներից:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի կրթության, գիտության, մշակույթի եւ սպորտի նախարար Արայիկ Հարությունյանը:

Ա.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, տիկին Գրիգորյան: Առաջին հարցի հետ կապված, որը վերաբերում էր հեռավար ուսուցման համակարգի ներդրմանն ու ուսուցիչների բացակայությանը: Մենք այս տարի մի պիլոտային ծրագիր իրականացրեցինք Արարատի մարզում, որտեղ մի շարք առարկաներից նմանատիպ խնդիրներ ունեցող դպրոցների աշակերտների հետ իրականացրեցինք դասընթացներ, որոնք շատ արդյունավետ էին, եւ այս ծրագիրը հաջորդ տարվանից ներդնելու ենք բոլոր դպրոցներում: Ունենք շատ մասնագետներ, այդ թվում` արտասահմանից, որոնք ասում են, որ կարող են գալ, ամիսներ շարունակ աշխատել աշակերտների հետ, սա ներդնելու ենք: Հեռավար ուսուցման համակարգը բավականին բարդ համակարգ է, եւ կարծում եմ, որ հաջորդ տարվա սեպտեմբերից այն ներդրված կլինի:

Ինչ վերաբերում է երկրորդ հարցին, այդ հարցի հետ կապված` այդ տղաների համար ընդունում ենք համապատասխան օրենք, փոփոխություն ենք կատարում Քրեական օրենսգրքում, պրն Բաղդասարյան, դուք ավելի ճիշտ կասեք, եւ այդ ենթամշակույթի դեմ շատ հստակ պայքար է լինելու:

Խորհուրդների հետ կապված, տիկին Գրիգորյան, նայեք, մենք ունենք 1400 դպրոց: Յուրաքանչյուր դպրոցն ունի  խորհրդի 8 անդամ, եւ ես ձեզ հավաստիացնում եմ, որ մենք մեծագույն խնդիր ունենք` համալրելու այս խորհուրդները, եւ հիմա շատ լուրջ քննարկում է, առհասարակ, այդ խորհուրդների խոշորացման հարցը, եւ պրն Վարազդատ Կարապետյանն էլ մի առաջարկ ունի, որի արդյունքում մենք այդ հարցը կլուծենք, այսինքն` կունենանք որակյալ, մեծ խորհուրդներ, որտեղ որոշումները կլինեն որակյալ: Կոնկրետ դեպքերով, եթե նման միջամտություն է լինում, դա ըստ էության, եւ՛ սադրանքներ են լինում, եւ՛ սպառնալիքներ են լինում, տիկին Գրիգորյան, ես պետք է խնդրեմ դիմել ոստիկանությանը: Դիմեք ոստիկանությանը, թող ոստիկանությունը քննի: Շատ հաճախ, հարգելի գործընկերներ, տպավորություն է ստեղծվում, որ կրթության, գիտության, մշակույթի եւ սպորտի նախարարությունը ոստիկանության ստորաբաժանում է, որտեղ նախարարը պետք է յուրաքանչյուր այդ դեպքով մի քննիչ ուղարկի: Ձեր բարձրացրած հարցը շատ կոնկրետ քրեական գործի կամ նման տրամաբանության մեջ բարձրացված հարց է, եւ շատ հաճախ մենք ենք ուղարկում ոստիկանությանը: Խնդրում եմ դա դուք արեք` լրացուցիչ օղակ մեջտեղ չբերելու եւ գործը չդանդաղեցնելու, հետաքննությունը չդանդաղեցնելու եւ լրացուցիչ խնդիրներ չունենալու համար:

Ս.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Չէ, կարծում եմ` մենք էլ չպետք է անենք, միասին գուցե հորդորենք դպրոցի փոխտնօրենին` իրենք անեն, բայց այդ մշակույթը չկա, եւ իրենք ստիպված դիմում են ԱԺ եւ ասացին, որ նաեւ ձեզ են դիմել:

Հիմա, հեռաուսուցման հետ կապված: Մինչեւ հեռաուսուցումը մենք պետք է կարողանանք գյուղական համայնքները բարձրորակ ինտերնետով ապահովել, որպեսզի այդ հեռաուսուցումը ստացվի: Հակառակ պարագայում` դա էլ չի ստացվի: Շնորհակալություն:

Ա.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Այդ ուղղությամբ էլ գիտեք, որ անցած տարվա ընթացքում բավականին շատ աշխատանք է կատարվել, իսկ ձեր նշած դպրոցում, սա պետք է նշեք, էլի, դիմելուց հետո մենք այդտեղ չեղյալ ենք հայտարարել ընտրության արդյունքները, դա շատ լավ գիտեք: Շատ լավ գիտեք, որ այդտեղ չեղյալ են արվել` հենց նման երեւույթները կանխելու համար, եւ մենք հետեւողական դա տանում ենք: Երբ որ բացասականը նշում եք, խնդրում եմ նաեւ դրականն էլ նշեք, որովհետեւ այս համատեքստից դուք կտրում եք մի երեւույթ, ցույց եք տալիս այդ բացասական երեւույթը, եւ նախարարության շատ կոնկրետ արձագանքը հենց այդ դպրոցի վերաբերյալ չեք նշում: Կարծում եմ` սա գործընկերային չէ: Դուք հիմա ասում եք` եկեք միասին անենք այդ գործը, բայց դուք գործընկերային չեք գործում: Խնդրում եմ..

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Գայանե Աբրահամյան` «Իմ քայլը»:

Գ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Մեծարգո վարչապետ, Կառավարության հարգարժան գործընկերներ, քանի որ բավական երկար նաեւ մի քանի հարց հնչեց Հյուսիս-հարավի վերաբերյալ, եւս մեկ հարց կուզեի հնչեցնել, որի վերաբերյալ տարիներ առաջ հետաքննություն եմ իրականացրել եւ կարծում եմ` ավելի շատ ուզում էի հասկանալ` արդյո՞ք այս ուղղությամբ հետաքննություններ եւ քննչական որեւէ գործողություն իրականացվել են կամ հարցն ընդհանրապես դիտարկե՞լ եք, թե՞ ոչ:

2015-2016-2017 թվականների ընթացքում Երեւան-Աշտարակ եւ Երեւան-Արտաշատ հատվածները կառուցելիս, միայն 1 միլիոն 631 հազար դոլար, այնտեղ մի փոքր տարբեր է թիվը, կարող եմ հստակ ներկայացնել, օգտագործվել է եւ ծախսվել է միայն գծանշումներ իրականացնելու համար, եւ գինն այսքան թանկ է եղել, որովհետեւ կիրառվել են Սվարովսկի բյուրեղիկներ: Սա հստակ ասել է 2017 թվականին ներդրումային ՊՈԱԿ-ի նախկին գլխավոր գործադիր տնօրեն Արթուր Սարգսյանը, ով նաեւ շեշտում էր, որ այո, 80 տոկոսը Սվարովսկի բյուրեղիկներ են օգտագործում, որպեսի ավելի ապահով լինի, որովհետեւ լույսը շատ ավելի արտացոլվում է եւ այլն: Մենք այն ժամանակ այնտեղ նկարահանում իրականացրեցինք, լույսը, ընդհանրապես, չէր արտացոլվում, եւ տպավորություն էր, որ այդ բյուրեղիկներն ընդհանրապես չեն օգտագործվել: Հիմա, ուզում եմ հասկանալ, արդյո՞ք այդ մասով գործընթաց տեղի է ունեցել, կամ ընդհանրապես, դիտարկվել է արդյո՞ք նպատակահարմարությունն այդ հատվածներում Սվարովսկի բյուրեղիկներով գծանշումներ իրականացնելու, որովհետեւ որքան ես ուսումնասիրել եմ, նման փորձ Գերմանիայում, Շվեյցարիայում կիրառվում է բացառապես հետիոտնային հատվածում, որովհետեւ դրանք շատ ավելի տեսանելի են դարձնում մարդկանց անցնելը եւ ապահովում են մարդկանց կյանքը:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի փոխվարչապետ Տիգրան Ավինյանը:

Տ.ԱՎԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն տիկին Աբրահամյան: Ինչպես գիտեք, ձեր բարձրաձայնած հատվածները տրանշ 1-ին են վերաբերում եւ քրեական գործի շրջանակներում արդեն իսկ որոշակի փաստեր ձեռք բերվել են, եւ քննությունն այս պահի դրությամբ ընթացքում է: Անկեղծ ասած, Սվարովսկի բյուրեղիկների վերաբերյալ որեւէ տեղեկություն չունեմ: Հուսով եմ, քննչական կոմիտեի մեր գործընկերները լսեցին ձեր հարցը, եւ եթե նմանատիպ չարաշահման փաստ արձանագրվել է, կարծում եմ` քննչական կոմիտեն իր ուշադրության կենտրոնում կպահի:

Ես կուզեի այս առիթն օգտագործել եւ խոսել ճանապարհաշինության ոլորտում տեղի ունեցող գործընթացներից, որովհետեւ շատ դեպքերում մենք կենտրոնանում ենք քրեական գործերի վրա, եւ շատ դեպքերում չենք հասցնում նաեւ տեղեկացնել, թե ինչպիսի աշխատանքներ են իրականացվում այդ ոլորտում: Այս տարի աննախադեպ ծավալի եւ քանակի ճանապարհներ են վերանորոգվել եւ վերանորոգվում, հիմնանորոգվում: Չնայած, որ շատ ուղղություններով քրեական գործեր են բացված, նույն Հյուսիս-Հարավ ճանապարհահատվածում էլի ինտենսիվ աշխատանքներ իրականացվում են, մասնավորապես` 3-րդ տրանշի ուղղությամբ, ինչպես նաեւ մնացյալ բոլոր տրանշերով, բոլոր գործընթացներն արագացված ռեժիմով առաջ են գնում: Ճանապարհային ցանցի բարելավման այս տարվա մեր ծրագրով, ինչպես նաեւ հավելյալ տրամադրված ֆինանսական միջոցներով մենք իրականացնում ենք ոչ միայն այս տարվա ծրագիրը, այլ նաեւ մյուս տարվա ծրագրի մեծ հատվածը, եթե ոչ ամբողջությամբ: Այս տարի մենք նախանշել էինք 330 կիլոմետր ճանապարհի հիմնանորոգում եւ վերանորոգում, եւ արդեն իսկ մեր կանխատեսումները ցույց են տալիս, որ դա գերակատարելու ենք: 2020 թվականին պլանավորում ենք այդ ցուցանիշն հասցնել 500 կիլոմետրի: Չնայած նախնական այս բյուջեի տարբերակով դեռեւս ամբողջական ֆինանսական ծավալները նկարագրված չեն, բայց, իհարկե, կլրամշակվի այս մասով բյուջեն, որպեսզի այդ ծավալներն ապահովենք, եւ ընդհանուր առմամբ, ուզում եմ նաեւ բոլորիս ուշադրությունը կենտրոնացնել այդ դրական ուղղություններով տեղի ունեցող զարգացումների վրա:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք:

Գ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Այո, իսկապես, շատ կարեւոր է դրականի վրա կենտրոնանալ: Նաեւ ես ուզում եմ շեշտել, որ ոչ միայն քանակական առումով են ավելացել ճանապարհաշինական տարբեր ծրագրերը, այլ` հստակ, ակնհայտորեն, նաեւ որակական, որի համար ուզում եմ շնորհակալությունս հայտնել, բայց նաեւ ուզում եմ հուշել, որ ես կարող եմ քննչական մարմիններին ներկայացնել հարցազրույցներ հենց նույն Սվարովսկի բյուրեղիկների կիրառման վերաբերյալ, եւ կարծում եմ` կարող եմ օգտակար լինել տարբեր տեղեկատվությամբ:

Տ.ԱՎԻՆՅԱՆ

-Շատ լավ: Տիկին Աբրահամյան, կարծում եմ` դուք, ուղղակի, կարող եք արդեն քննչական կոմիտեին դիմել, համապատասխան տեղեկատվությունը ներկայացնել, եւ կարծում եմ` հարկ եղած դեպում իրենք էլ կկապվեն, եւ հետագա ընթացքը, ըստ այդմ, կզարգանա: Շնորհակալ եմ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Կարեն Սիմոնյան` «Լուսավոր Հայաստան»:

Կ.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի Կառավարություն, ճիշտն ասած, ես ուրիշ հարց էի պատրաստվում տալ, բայց դա կուղարկեմ գրավոր: Իսկ այժմ հարցս ուղղում եմ առողջապահության նախարարին: Պրն Թորոսյան, դուք ձեր խոսքում նշեցիք, որ նպատակահարմար եք գտնում, որ առողջապահության իրականացումն իրականացվի պոլիկլինիկաների զարգացման միջոցով: Կուզեի նշեիք, թե վերջին անգամ ո՞ր պոլիկլինիկայում եք դուք եղել, ծանո՞թ եք այդ միջավայրին, մասնավորապես, Երեւան քաղաքի 9-րդ մանկական պոլիկլինիկային, ի՞նչ վիճակում է այն գտնվում, իր նման քանի՞ պոլիկլինիկա կա, որովհետեւ, պարզ բացատրեմ օրինակը, 9-րդ պոլիկլինիկայում 0-18 տարեկան երեխաների ընդունելությունն է ամբողջովին կազմակերպված, այսինքն` չկա տարիքային սահմանափակում, որը զուգորդվում է միեւնույն ժամանակ վերանորոգման աշխատանքներով եւ շենքի անբավարար պայմաններով: Հիմա` հարց. մենք ունե՞նք որոշակի ռազմավարություն, ե՞րբ ենք այս հարցերը լուծելու` անկախ նրանից, դրանք համայնքային կառավարման տակ գտնվող պոլիկլինիկանե՞ր են, թե՞ ենթարկվում են անմիջապես առողջապահության նախարարությանը:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի առողջապահության նախարար Արսեն Թորոսյանը:

Ա.ԹՈՐՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար: Անկեղծ ասած, չհասկացա` կոնկրետ ինչը պետք է լուծենք, որովհետեւ ձեր հարցի մեջ, կարծես թե, լուծումը կար, որովհետեւ դուք ասացիք, որ վերանորոգում է գնում պոլիկլինիկայում, ինչը շատ լավ է: Եթե վերանորոգման ընթացքում անվտանգության նորմերը չեն պահպանվում, ես, անպայման, դրա մասին կխոսեմ քաղաքապետի հետ եւ կխնդրեմ, որ պատշաճ ձեւով առանձնացվեն բուժսպասարկումն ու վերանորոգումը:

Վերջին անգամ այցելել եմ Ս. Գրիգոր Լուսավորիչ բժշկական կենտրոնի պոլիկլինիկա եւ Շենգավիթի թիվ 13 պոլիկլինիկա, եւ կարող եմ ասել, որ երկու պոլիկլինիկաներն էլ գտնվում են ավելի քան բարվոք վիճակում, եւ թե՛ մեր կողմից տրամադրված հավելյալ ֆինանսավորումն է նրանց օգնում կատարել ընթացիկ վերանորոգումներ եւ գնել սարքավորումներ հենց իրենց սեփական ուժերով, եւ թե՛ Երեւանի քաղաքային բյուջեն նախատեսում է բավական կապիտալ ծախսեր` սկսած տանիքների վերանորոգումից, վերջացրած ջեռուցման համակարգերով, նոր ռենտգեն ապարատներով եւ սոնոգրաֆիկ սարքերով: Դա, իհարկե, բնավ չի նշանակում, որ բոլոր պոլիկլինիկաներն այդ վիճակում են, եւ կան պոլիկլինիկաներ, որոնք ավելի բարելավման կարիք ունեն: Ինչպես գիտեք, բոլոր պոլիկլինիկաները Երեւանի քաղաքապետարանի ենթակայության տակ են: Իհարկե, դա չի նշանակում, որ մենք չենք ուզում որեւէ կերպ նրանց աջակցել, բայց իմ ասած պրոցեսների շրջանակներում այդ գործընթացը գնում է, այսինքն` թե՛ մեր կողմից տրամադրված` պետական բյուջեից տրամադրված հավելյալ միջոցներն են օգնում պոլիկլինիկաներին, որոնք առանձին ՓԲԸ-ներ են, կատարել նոր գնումներ եւ վերանորոգումներ, եւ թե քաղաքային բյուջեի մեջ ներառված գումարները, որոնք, ի դեպ, տարեցտարի աճում են, կատարել նման կապիտալ ծախսեր:

Իսկ, ընդհանրապես, այո, առողջության առաջնային պահպանումը մեր առողջության, ազգի առողջության պահպանման հիմնական օղակներից մեկն է եւ պետք է լինի, ինչպես համաշխարհային առողջապահության մեջ, ընդհանրապես, եւ համապարփակ ծածկույթ ապահովելու մեջ մեծ դեր ունի, քանի որ պոլիկլինիկաներից օգտվում են մեր բոլոր քաղաքացիները, եւ այդ ծառայությունների համար վճարում է պետությունը: Եթե հավելյալ հարցեր կան կոնկրետ պոլիկլինիկայի մեջ տեղի ունեցող գործընթացներից, կարող եմ արձագանքից հետո շարունակել:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք:

Կ.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Դուք ճիշտ նկատեցիք` վերանորոգման աշխատանքներն ու բուժական ընդունելությունը կատարվում են զուգահեռ, կողք կողքի, առանձնացված չեն, եւ անվտանգության նորմերի կոպիտ խախտում կա: Իհարկե, կուզեի նաեւ լսել հետագա ռազմավարության մասին եւ պոլիկլինիկաների զարգացման ձեր պլանը:

Ա.ԹՈՐՈՍՅԱՆ

-Ինչպես արդեն նշեցի, պոլիկլինիկաները շատ կարեւոր օղակ են: Ռազմավարության մասին բազմիցս խոսել ենք: Ընդհանրապես, հիվանդությունների կանխարգելման մեջ պոլիկլինիկաները եւ գյուղական ամբուլատորիաներն ունեն էական դեր: Զարգացման ռազմավարությունը կայանում է նրանում, որ մենք ֆունկցիոնալ առումով նրանց հզորացնում ենք, տալիս ենք ավելի մեծ լիազորություններ, ներդնում ենք նոր, սքրինինգային ծրագրեր, որպեսզի հիվանդությունները հայտնաբերվեն վաղ ժամանակ եւ ոչ թե ուշացած դեպքերում, եւ հետեւաբար` հեշտ եւ մատչելի բուժվեն: Որպես օրինակ կարող եմ բերել կատարողականի վրա հիմնված վճարման մեխանիզմի ներդրումը, որը թույլ է տալու պոլիկլինիկաներին ավելի ակտիվ փնտրել եւ գտնել պոտենցիալ հիվանդներին, որոնք կարող են վաղը բուժման կարիք ունենալ, իսկ բուն համակարգի զարգացման առումով արդեն նշեցի, այսինքն` ֆիզիկական պայմանների մասով, թե ինչպես են տեղի ունենում այդ զարգացումները, վերանորոգման, սարքավորումների հագեցման, նաեւ, իհարկե, կադրային հագեցվածության խնդիր ունենք, որը հընթացս փորձում ենք լուծել:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Քրիստինե Պողոսյան: Դուք հանո՞ւմ եք ձեր հարցը: Շատ լավ: Մաթեւոս Ասատրյան:

Մ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ

-Հարգելի Կառավարություն, ինձ են դիմել մի խումբ քաղաքացիներ` վառելափայտի հետ կապված, քանի որ շուտով ձմեռ է լինելու եւ մարդիկ անհանգստացած են ձմեռվա վառելափայտի հետ կապված, որովհետեւ այս տարի նախ` գինն է շատ բարձր, հետո չեն էլ կարողանում ճարել, որպեսզի գնեն վառելափայտը:

Երկրորդ հարցը կապված է անտրացիտ քարածուխի հետ, որը Հայաստան մարդիկ կան, ովքեր զբաղվում են ներմուծմամբ, եւ ես հետաքրքրվել եմ, դրա գինը մոտավորապես 120-ից 140 հազար դրամ է կազմում: Այստեղ խնդիր կա, որովհետեւ տոննայի արժեքը 120-ից 140 հազար դրամ է, իսկ ձմեռվա համար միջինը մոտավորապես 2-ից 3 տոննա է հարկավոր, որպեսզի ձմեռը հանի ժողովուրդը, կուզենայի հասկանալ, Կառավարությունը սրա մասով ի՞նչ լուծում ունի եւ ի՞նչ անելիքներ կան, ո՞նց անենք, որպեսզի այս ժողովուրդը կարողանա ձմեռվա վառելիքի հարցը լուծել: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի շրջակա միջավայրի նախարար Էրիկ Գրիգորյանը:

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար: Նախ` ի սկզբանե ցանկանում եմ նշել, որ վառելափայտի գինը փոփոխման չի ենթարկվել, վաճառքի գինը, ինչ-որ վաճառում էր «Հայանտառ»-ը, այսինքն` այս պահին ձեւավորվող գինը, որն ավելի բարձր է, քան նախորդ տարիներին, կախված է նրա հետ, որ վառելափայտի գինը, օրինակ` ներքին պահեստում կտրված վառելափայտը 21 հազար դրամի կարգի է, դա պաշտոնական հաստատված «Հայանտառ»-ի գինն է, եւ արդեն վերավաճառելու ժամանակ, իհարկե, դառնում է ավելի բարձր: Ցանկանում եմ տեղեկացնել, որ մինչեւ հիմա կա վառելափայտ, այսինքն` կարող են մարդիկ, ովքեր վառելափայտի ցանկություն ունեն, գնել «Հայանտառ»-ից վառելափայտը: Օրինական հատված վառելափայտի մասին է խոսքը:

Հարցի երկրորդ մասը, որը վերաբերում է այլընտրանքային վառելիքի ներմուծմանը, յուրաքանչյուր այլընտրանքային վառելիք, ներառյալ ձեր նշածը, ամեն կերպ խրախուսում ենք, որպեսզի դա իրականացվի, եւ եթե մեր ծրագրերի շրջանակներում կամ մեր գործունեության շրջանակներում կարող ենք որեւէ կերպ աջակցել տնտեսվարողներին, որպեսզի այլընտրանքային վառելիքի ներմուծում ապահովեն, դա կլինի բրիկետների տեսքով, դա կլինի պալետների տեսքով կամ որեւէ այլ տարբերակով, ապա բաց ենք եւ կառուցողական, պատրաստ ենք աջակցել, խրախուսել մեր լիազորությունների շրջանակներում:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք:

Մ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ

-Պրն Գրիգորյան, Արագածոտնի մարզում, կարելի է ասել` անտառ չկա, ուր մնաց` թափուկ լինի, ժողովուրդը կարողանա առնել: Անցած տարիներին անհատները, ովքեր զբաղվում էին փայտի վաճառքով, բերում էին, գյուղական համայնքներում մարդիկ առնում էին: Այսօր շատ քիչ են նման մարդիկ, ովքեր այդ փայտը բերում, հասցնում են գյուղական համայնքներ, որովհետեւ այսօր ժողովուրդը գնում է, բացի դա էլ, ժողովուրդն այդ հնարավորությունը չունի, որ գնա, հասնի, համարենք,  Իջեւան կամ Ալավերդի, որպեսզի ձմեռվա վառելիքի համար փայտ բերի:

Է.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Նաեւ տեղեկացնեմ, որ Երեւանում նույնպես անտառը շատ քիչ է, եւ Երեւանում կամ Հայաստանի այլ վայրերում ջեռուցման համար որեւէ փոխհատուցում մարդկանց չի տրվում` դա լինի Շիրակում, Վայոց ձորում կամ այլ վայրերում, այսինքն` այն հարցը, որը մասին մենք նաեւ քիչ առաջ խոսեցինք` թափուկի անվճար տրամադրումը, դա այն աջակցությունն է, որն արդեն պետությունը տրամադրում է անտառամերձ համայնքների բնակիչներին, իսկ ոչ անտառամերձ համայնքների բնակիչները պետք է օր առաջ փորձեն գտնել ջեռուցման այլընտրանքային տարբերակներ` սկսած, ինչպես նշեցի, բրիկետներից, պալետներից, հոսանքից  եւ այլ հնարավոր բոլոր տարբերակներից: Փայտ չկա, փայտն էժան էր, փայտը կար, որովհետեւ գողանում էին, որովհետեւ ապօրինի հատում էին:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Կարեն Համբարձումյան:

Կ.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Մեծարգո վարչապետ, հարգելի Կառավարության անդամներ, Իրան-Հայաստան գազատարն անցնում է Սյունիքի մարզով: Կան բազմաթիվ բնակավայրեր, հենց որոնց վարչական տարածքով է անցնում գազատարը, բայց դրանք գազաֆիկացված չեն, ունենք նաեւ Մեղրիի խոշորացված համայնքը, Սիսիանի խոշորացված համայնքի Լորը, Գիդաթաղը, Շինաթաղը, ցանկն ամբողջությամբ չթվարկեմ, եւ առհասարակ, մարզում ունենք գյուղական բնակավայրեր, որոնք նույնպես գազաֆիկացված չեն: Այդ համայնքները եւ գյուղական բնակավայրերը կան եւ՛ Կապանում, եւ՛ Գորիսում, եւ՛ Սիսիանում: Ինչպիսի՞ աշխատանքներ են տարվում այս ուղղությամբ: Հարցս Կառավարությանն է:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի փոխվարչապետ Տիգրան Ավինյանը:

Տ.ԱՎԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Համբարձումյան, հարցի համար: Բոլոր մանրամասներին կդժվարանամ անդրադառնալ, քանի որ Տարածքային կառավարման եւ ենթակառուցվածքների նախարարն այսօր բացակայում է, այնուամենայնիվ, կուզեի տեղեկացնել, որ Մեղրիում գազաֆիկացման ծրագիրը մեր օրակարգում է, եւ, ամենայն հավանականությամբ, հաջորդ տարի այդ ծրագիրը սկսելու ենք: Որոշակի խնդիրներ կան, իհարկե, սպառման ծավալների հետ կապված կանխատեսումների, այնուամենայնիվ, այն հատվածներում, որտեղ, իրապես, գազի մատակարարման կարիքը կլինի, կարծում եմ` Կառավարությունը հանձն կառնի եւ կիրականացնի այդտեղ համապատասխան աշխատանքները:

Ընդհանուր առմամբ, գազիֆիկացման կապիտալ ներդրումների առումով` դա «ԳազպրոմԱրմենիայի» գործառույթն է, եւ հիմնականում որ ուղղություններով, որ գազի սպառումը, այսպես ասած, երաշխավորված է, այդ ուղղություններով զարգացում տեղի է ունեցել: Բոլոր այն հատվածներում, որտեղ մենք կտեսնենք, որ կարիքը կա, ես կարծում եմ, որ Կառավարության օրակարգում, անպայման, կլինի, իսկ Մեղրիի առումով, կարող եմ ասել, որ մյուս տարի, անպայման, ծրագիրը նախատեսելու ենք:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք:

Կ.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ

-Մեղրեցիների անունից շնորհակալություն, պրն Ավինյան, շատ կարեւոր է մեղրեցիների համար, որպեսզի օր առաջ գազը հասնի իրենց տները, բայց արձագանքս այսպիսին է. ունե՞նք ծրագիր, որ, ենթադրենք` 2020 կամ 2025 թվականին ամբողջ Հայաստանի Հանրապետությունում մենք չենք ունենա գազաֆիկացման խնդիր:

Տ.ԱՎԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Համբարձումյան: Կարծում եմ` դա քննարկման առարկա կարող է դառնալ, եւ հասկանալ` որտե՞ղ է, որ դեռ գազաֆիկացված չէ, եւ արդյո՞ք դրա կարիքը կա: Եթե կարիքը կա, կարծում եմ` մինչեւ 2025 թվականը դա հնարավոր կլինի լուծել: Շնորհակալ եմ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Տարոն Սիմոնյան` «Լուսավոր Հայաստան»:

Տ.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Հարգելի վարչապետ, հարգելի Կառավարություն, իմ հարցը վերաբերում է ներդրումներին: Գիտենք, որ այսօր մենք ներդրումների կարիք ունենք, մեր տնտեսությունը կարիք ունի, եւ մենք պետք է համապատասխան գործուն մեխանիզմներ սահմանենք, որ այդ ներդրումները գան, հասնեն տեղ: Ներքին ներդրումների հետ կապված, դրանք հիմնականում արժեթղթերի շուկայի զարգացումն է, ֆոնդային բորսայի զարգացումն է, իսկ արտաքին ներդրումների հետ կապված` գործուն մեխանիզմների ներպետական եւ արտաքին մեխանիզմների ապահովումն է: Մենք առիթ ունեցել ենք այս հարցերի հետ կապված հարց ու պատասխանի միջոցով որոշակի եզրակացությունների գալ, բայց նաեւ ես հիշում եմ, որ պրն վարչապետն այս տարվա փետրվարին այս ամբիոնից հայտարարեց, որ հայկական ներդրումային հիմնադրամ պետք է ստեղծվի եւ փորձելու ենք այս գործիքակազմով մեկ պատուհանի սկզբունքով նպաստել օտարերկրյա ներդրումների ճիշտ բաշխմանը հանրապետությունում: Ես կուզենայի իմանալ` այս գործողությունների առումով ի՞նչ արդյունքներ ունենք, հիմնադրվե՞լ է, թե՞ չէ, եթե հիմնադրվել է, ի՞նչ արդյունք է տվել դա, որովհետեւ բավական երկար ժամանակ անցել է: Ընդհանուր առմամբ, ձեր դիրքորոշումը` հետագայում ի՞նչ գործողություններ պետք է անեք, որ էլ ավելի արդյունավետ կազմակերպվի այս ամենը:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի էկոնոմիկայի նախարար Տիգրան Խաչատրյանը:

Տ.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ հարցի համար: Հարցն ունի երկու բաղադրիչ, ես դրանք կտարանջատեմ, որովհետեւ բովանդակությամբ երկու առանձին հարց առանձնացրեցիք մեկ ընդհանուր ձեւակերպման մեջ: Առաջինն այն է, որ մենք աշխատանքներ ենք տանում, ամենայն միջոցներով խրախուսում, աջակցում ենք, որպեսզի տնտեսության մեջ կայանան այն խողովակները, որոնք ՀՀ տնտեսություն օտարերկրյա ուղղակի ներդրումային հոսքեր ներգրավելու համար են: Վերջերս, հավանաբար, հետեւելով լրատվամիջոցներին, տեղեկացաք, որ Եվրամիության աջակցությամբ «Ամբեր կապիտալ» հիմնադրամը հայտարարեց նոր ներդրումային նախաձեռնության ֆոնդի գործունեության մասին, ինչը նախատեսում է առաջիկա տարիների ընթացքում մասնավոր հատվածի կազմակերպությունների բաժնետիրական կապիտալում ներդրումների միջոցով առաջին` տնտեսություն ներարկել մասնավոր ներդրումներ, խթանել, խրախուսել, որ այդ ներդրումային հոսքերը տեղի ունենան, եւ երկրորդ, որ պակաս կարեւոր չէ, եւ մեր կարծիքով` չափազանց կարեւոր հարց է ՀՀ տնտեսության համար, բարձրացնել այդ նույն ձեռնարկություններում կորպորատիվ կառավարման մակարդակը, այսինքն` այն կառավարման ընթացակարգերը, որոնք առաջնային նշանակություն ունեն ցանկացած օտարերկրյա մասնակցի համար, համապատասխանեցնել միջազգային լավագույն չափանիշներին:

Մենք գտնում ենք, որ սրանք եւ այս տիպի նախաձեռնություններն են, որ պետք է զուգահեռաբար, դրանք կլինեն մի դեպքում պետական աջակցության ներդրումային ֆոնդեր, մյուս դեպքում` ոչ պետական, այլ ամբողջությամբ մասնավոր, երրորդ դեպքում` համագործակցության, ինչպես իմ նշած օրինակն է այդպիսին, նախաձեռնություններ են, որ պետք է հանգեցնեն մասնավոր հատվածում ներդրումային կլանման կարողությունների զարգացմանը:

Ինչ վերաբերում է մեկ պատուհանի սկզբունքով ներդրողներին աջակցելուն, այդ  հանգամանքը տեղի ունեցած փաստ է, մենք նախարարությունում ունենք ստորաբաժանում, որը գործում է բոլոր ներդրողների հետ ամենօրյա աշխատանքային ռեժիմով աջակցելու, համագործակցելու ռեժիմով, եւ որեւէ հարց, որը վերաբերում է պետական կառավարման համակարգի կառույցներից որեւէ մեկն, ուղեկցվում է մինչեւ այն կետը, որտեղ տրվում են համապատասխան պարզաբանումներ: Կան նաեւ գոյություն ունեցող անելիքներ առաջիկայում, պատրաստվում ենք նաեւ այդ գործառույթը զարգացնել եւ աջակցությունը դարձնել առավել արդյունավետ: Կարծում եմ` այս ձեւաչափով եւ շարունակական աշխատանքի արդյունքում է, որ պետք է հասնենք մի դեպքում` ներքին ներդրումների էֆեկտիվության բարձրացմանը եւ դրանք առավել արդյունավետ ծրագրերի ուղղելու մեխանիզմների զարգացմանը, եւ մյուս կողմից` օտարերկրյա ներդրումները ՀՀ տնտեսության ուղեկցելուն եւ դրանց համար արդյունավետ ընթացք ապահովելուն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք:

Տ.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ձեր պատասխանի առաջին մասն ինձ մասնակիորեն բավարարեց, բայց երկրորդ մասը, ընդհանրապես, չբավարարեց, որովհետեւ այն կառույցի մասին, որ դուք նշեցիք, այդ կառույցը մինչեւ ձեզ էլ է եղել այդ նախարարությունում` 2014 թվականից սկսած դրա մասին խոսում ենք, բայց արտաքին ներդրումների քանակը դրանով` այդ կառույցի գոյությամբ, ոնց որ թե չի ավելացել, ես կարծում եմ` նաեւ այդ էր պատճառը, որ վարչապետը փետրվարին հայտարարեց, որ առանձին կառույց է ձեւավորվելու իր առանձնահատկությամբ, իր ներքին կարգավորումներով եւ այլն, եւ դրա անունը կոչվեց «Հայկական ներդրումային հիմնադրամ»: Բոլորս էլ հասկանում ենք, որ մեր Հարկային օրենսդրությունն աչքի չի ընկնում իր իրավական որոշակիությամբ, եւ մենք էլ չկարողացանք ձեզ եւ մեր քաղաքական իշխանության մյուս ներկայացուցիչներին համոզել, որ գոնե Հարկային օրենսգիրքն ավելի պարզ, մատչելի ձեւով ընդունեք, արդյունքում էլի բարդ, ոչ այդքան հասկանալի օրենք ընդունեցիք: Ուզում եմ հասկանալ` չե՞ք հիմնադրելու այդպիսի կենտրոն, թե՞ եղած ձեր ներքին կառուցվածքներով պետք է փորձեք չհիմնադրված կենտրոնի լիազորություններն ավելի արդյունավետ իրականացնել:

Տ.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Երեւի կկրկնվեմ, բայց երկու հարց նորից մեկտեղում եք: Ներդրողներին աջակցության գործառույթը պարտադիր չէ, որ պահանջում է ֆոնդի առկայություն, եւ ես նշեցի, որ այո, անցյալում եղել են, հիմա նոր կառույց է ձեւավորված եւ նոր ձեւաչափով է գործում: Սկզբունքը նույնն է, աշխարհն այդ հարցի պատասխանը տրվել է, եւ դա մեկ պատուհանով աջակցման սկզբունքն է: Բնականաբար, այդտեղ նոր բան հնարելու կարիք չկա, կա արդյունավետությունը բարձրացնելու անհրաժեշտություն:

Իսկ ինչ վերաբերում է ներդրումային ֆոնդերին, որոնք պետք է նպաստեն մասնավոր խնայողությունները տնտեսություն ուղղելուն, ապա, արդեն ինչպես դուք նշեցիք, առաջին հարցի կոնտեքստում ենթադրում եմ, որ պարզաբանեցի` որքան անհրաժեշտ լինեն այդպիսի նախաձեռնություններին աջակցության միջոցներ, այդքան էլ դրանք Կառավարության կողմից կիրականացվեն: Շնորհակալ եմ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Սարգիս Ալեքսանյան:

Ս.ԱԼԵՔՍԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարցս ուղղում եմ փոխվարչապետ պրն Ավինյանին: Այս տարի մայիսին մեկնարկեց «Աշխատիր, Հայաստան» ծրագիրը: Տեւական ժամանակ է անցել, բայց բավարար տեղեկատվություն չկա, այդ ծրագրի ընթացքի եւ, ընդհանրապես, դրա ճակատագրի հետ կապված հարցեր են առաջացել: Խնդրում եմ պարզաբանում տվեք, եւ, առհասարակ, աշխատանքային շուկայում որակի եւ ծավալի ավելացման հետ կապված ի՞նչ ռեֆորմներ կան:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Փոխվարչապետ Տիգրան Ավինյանը կպատասխանի:

Տ.ԱՎԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Ալեքսանյան: Այս պահին «Աշխատիր, Հայաստան» ծրագիրը, որպես ռազմավարություն, ստանում է իր վերջնական տեսքը, այսինքն` համապատասխան միջոցառումների համար նախատեսվում են համապատասխան ֆինանսական միջոցները, այդ գնահատումն է տեղի ունենում, եւ մինչեւ շաբաթվա վերջ մենք արդեն ունենալու ենք վերջնական փաթեթը, որը կդրվի e-draft.am կայքում եւ հանրային քննարկումների արդյունքում նաեւ, նախարարությունների կարծիքներն արդեն իսկ ունենք, համապատասխան նախարարությունները ներգրավված են եղել այս գործընթացում, իրենց ծնած փաստաթուղթն է, կարելի է ասել, հանրային կարծիքները ստանալուն պես, ամփոփելուն պես, համապատասխանաբար, կանցնի նախանիստով, նախարարական կոմիտեով, կբերվի Կառավարության նիստի օրակարգ, որից արդեն կհետեւեն հետագա զարգացումներն ու միջոցառումների կատարումներն ըստ իրենց մատնանշած նպատակների, թիրախների, համապատասխան ժամանակացույցով եւ համապատասխան միջոցների առկայության պարագայում:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք:

Ս.ԱԼԵՔՍԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Մինչեւ մեկնարկը, ես ներկա եմ եղել այդ քննարկումներին, եւ ինձ մոտ մեծ հույսեր առաջացան, որ այդ ծրագիրը կարող է հաջողել եւ լուրջ արդյունքներ ցույց տալ: Խնդրում եմ արագացնել, տեմպ տալ եւ արդյունքների սպասել:

Տ.ԱՎԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Ալեքսանյան, կարծում եմ` ծրագրի նաեւ հաջողելու ամենակարեւոր գրավականներից մեկն այն է, որ այն լինի իր ծրագրման փուլում ներառական եւ մասնակցային, եւ մենք փորձել ենք հնարավորինս ապահովել ներառականությունը եւ մասնակցայնությունը, կարծում եմ` հաջողել ենք այդ առումով, իսկ թե ինչ խնդիրների է անդրադառնալու «Աշխատիր, Հայաստան»-ը, արդեն իսկ շատ ենք խոսել, աշխատաշուկայի եւ կրթական մեր ոլորտի բացերը փոխլրացնելու, համապատասխան գործիքակազմ կիրառելու եւ նոր կառուցակարգեր սահմանելու ուղղությամբ, միջոցառումները հստակ սահմանված են, որոնք էլի շատ կոնկրետ են իրենց թիրախներով եւ ժամանակացույցով:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Սեդրակ Թեւոնյան: Հանո՞ւմ եք: Սարիկ Մինասյան` «Լուսավոր Հայաստան»:

Ս.ՄԻՆԱՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Մեծարգո պրն վարչապետ, Կառավարության հարգելի անդամներ, հարցս վերաբերում է մարզերում մանկապարտեզների վարձավճարներին: Բազմիցս անգամ բարձրաձայնվել է այս հարցն իմ գործընկերների կողմից, եւ մինչ օրս լուծում չի ստացել: Կարծում եմ` սա սոցիալական անհավասար պայմաններ է ստեղծել մեր քաղաքացիների համար, եւ՛ մանկապարտեզների վարձավճարները եւ՛ եկամտահարկի հնարավորությունը, որ բնակարաններ կարող են գնել միայն Երեւան քաղաքում, խթանում է, որպեսզի մարզերից երիտասարդ ընտանիքները տեղափոխվեն Երեւան, որտեղ ավելի հեշտ է աշխատանք գտնել, հնարավոր է աշխատավարձի եկամտահարկով բնակարաններ գնել եւ նրանց երեխաները կհաճախեն անվճար մանկապարտեզ: Կխնդրեի, որպեսզի մեր Կառավարությունը պատասխաներ` արդյո՞ք ներկա պահին ինչ-որ ծրագրեր մշակվում են սոցիալական այս անհավասար պայմանները վերացնելու համար:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի փոխվարչապետ Տիգրան Ավինյանը:

Տ.ԱՎԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար: Ես մի շատ կարեւոր կոմպոնենտ բաց թողեցի, երբ խոսում էի ժողովրդագրական իրավիճակի բարելավմանն ուղղված մեր ծրագրերի հետ կապված: Նախակրթական ուսումնական հաստատություններում, ինչպես նաեւ դպրոցներում, ժողովրդագրական իրավիճակի բարելավման նպատակով մենք նաեւ նախատեսել ենք երկարաժամյա խնամքի հնարավորությունների ապահովում, եւ տարբեր գործիքակազմեր կան այստեղ, որոնք կրթության, գիտության, մշակույթի եւ սպորտի նախարարությունը տարածքային կառավարման եւ ենթակառուցվածքների նախարարության, առողջապահության նախարարության եւ քաղաքաշինության կոմիտեի հետ մեկտեղ պետք է քննարկի, որոնք հնարավորություն կտան նախակրթական ուսումնական հաստատություններում առաջին հերթին աշխատող մայրերի համար, աշխատող ծնողների համար ստեղծել հնարավորություններ, որպեսզի երեխաներին երկարաժամյա խնամքով ապահովեն այդ հաստատությունները:

Ինչ վերաբերում է մարզերում նախակրթական ուսումնական հաստատություններն անվճար կամ վճարովի լինելուն, ինչպես գիտեք, Երեւան համայնքն իր բյուջեից համապատասխան ֆինանսավորում է հատկացնում նախակրթական ուսումնական հաստատություններին, որպեսզի այդ ծառայությունները մատուցվեն անվճար: Ցավոք սրտի, մեր համայնքները դեռեւս չունեն նմանատիպ հնարավորություններ, որպեսզի այդ հնարավորություններն օգտագործեն, բայց, կարծում եմ` մենք պետք է ելնենք նպատակներից, եւ նպատակներին հասնելու համար, նախակրթական ուսումնական հաստատությունների հասանելիությունն ապահովելու համար, կարծում եմ` մենք լայն գործիքակազմ ունենք: Մենք այս պահի դրությամբ նաեւ քննարկում ենք պետական բյուջեից համաֆինանսավորման հնարավորությունը, որպեսզի, ասենք, շատ կոպիտ օրինակ բերեմ, եթե, օրինակ` Երեւան համայնքը, ենթադրենք, ծախսում է ինչ-որ չափով գումար մեկ երեխայի նախակրթական ուսումնական հաստատությունում ծառայություններ մատուցելու համար, կարող ենք դիտարկել նաեւ այդ ֆինանսավորումը ծնողներին տալու հնարավորությունը, որը թույլ կտա նաեւ նոր ոլորտի զարգացում` մասնավոր մանկապարտեզների զարգացումը: Այսինքն` մեր խնդիրն ըստ «Իմ քայլը» դաշինքի նախընտրական ծրագրի` ապահովելն էր նվազագույնը երեխաների 70 տոկոսի հասանելիությունը նախակրթական ուսումնական հաստատություններում, եւ մենք այդ ուղղությամբ բավականին ինտենսիվ քայլերով շարժվում ենք եւ հուսով ենք, որ այս ցուցանիշը բարելավվելու ենք: Բարելավվելու ենք, այսինքն` այն մեր մատնանշած նպատակը նույնիսկ գերակատարելու ենք:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք:

Ս.ՄԻՆԱՍՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ: Ես տեղյակ եմ, որ մանկապարտեզները ֆինանսավորվում են ՏԻՄ բյուջեից: Երեւան քաղաքը, հատուկ օրենքով բյուջեից մեծ գումար է հատկացնում Երեւան քաղաքին, կարող է թույլ տալ, իսկ մնացած քաղաքները` Գյումրին եւ, ընդհանրապես, Հայաստանի բոլոր համայնքներն այդպիսի օրենքներ չեն ընդունում, հավելյալ գումարներ չկան, եւ չեմ կարծում, որ բյուջեները համեմատելի են: Ձեր ասածով` կարելի է, այո, համաֆինանսավորել, թեկուզ առաջարկվի ՏԻՄ-ների 50 տոկոսն իրենք վճարեն, մնացած 50 տոկոսը, գոնե, Կառավարությունը ներդնի, որպեսզի սոցիալական այս անհավասար պայմանները վերանան:

Ինչպես ասացի, բոլորը երիտասարդ ընտանիքներ են, ձգտում են մարզերից տեղափոխվել Երեւան: Այստեղ կարող են աշխատել, հեշտ գտնել աշխատանք, աշխատավարձերի եկամտահարկերով բնակարան գնել, երեխաներն էլ անվճար հաճախում են մանկապարտեզներ, եւ կուզենայի, որ մեր երկրի բոլոր համայնքներում այս պայմանները լինեն, եւ սոցիալական այս անհավասարության խնդիրը լուծվեր:

Տ.ԱՎԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Մինասյան, հարցի համար: Ես երկու մասով կանդրադառնամ: Առաջին հատվածը վերաբերում է, ընդհանուր առմամբ, կոնցեպտուալ նմանատիպ կարողությունների զարգացմանը եւ՛ ֆինանսական, եւ՛ մարդկային ռեսուրսի առումով համայնքներում, ՏԻՄ-երում, որի կարեւորագույն կոմպոնենտներից մեկը խոշորացման գործընթացն է: Խոշորացման գործընթացով անցած համայնքներն ունենում են ֆինանսական համապատասխան կարողություններ եւ հենց նույն սուբվենցիոն ծրագրերը մեզ ցույց են տվել, որ խոշորացված համայնքները շատ ավելի ինտենսիվ են մասնակցում սուբվենցիոն ծրագրերին: Սա մի հնարավորություն է, որը թույլ կտա խոշորացված համայնքներին դիտարկել իրենց կողմից մանկապարտեզների համաֆինանսավորման հարցը, եւ այստեղ, դուք իրավացի նշում եք, խոշորացման գործընթացը նաեւ կնպաստի այն համահարթեցման ֆինանսական օրենքի վերջնական ընդունմանը, որը թույլ կտա ՏԻՄ-ներին, համայնքներին համահարթեցված ձեւով ֆինանսավորում հատկացնել, եւ այստեղ երբեւէ այլ հարցեր չեն առաջանա, թե որ համայնքն ինչո՞ւ է ավելի գումար  ստանում:

Ժողովրդագրական իրավիճակի բարելավման ծրագրերով, ուզում եմ նշել, քանի որ նշեցիք, որ մարզերում, ընդհանուր առմամբ, մի փոքր ավելի դժվար է բնակարանի հարցը, հենց ժողովրդագրական իրավիճակի բարելավման ծրագրերով հիփոթեքային ծրագրերի մի հատվածն արտոնյալ պայմաններ ունի հենց մարզերում, եւ՛ բնակարանաշինության ծրագրերն են ուղղվում դեպի մարզեր, եւ՛ արտոնյալ պայմաններով բնակարանների գնումը մարզերում ավելի ձեռնտու է լինելու, այսինքն` ժողովրդագրական իրավիճակի բարելավման մեր ծրագրի հիմնական ուղղությունը լինելու է ավելի մեծ ուշադրությունը դեպի մարզեր, դեպի գյուղական բնակավայրեր:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հայկ Գեւորգյան: Հանո՞ւմ եք: Համազասպ Դանիելյան:

Հ.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարցս, հավանաբար, ավելի շատ առնչվում է պաշտպանության նախարարությանը, դրա համար, պրն Տոնոյան, կխնդրեմ ձեր արձագանքը, երեւի, բայց նույնպես կապված է կրթության, գիտության, մշակույթի եւ սպորտի նախարարության հետ: Վերջերս աչքովս ընկավ Սարդարապատի հուշահամալիրի եւ Ազգագրական թանգարանի հետ կապված` մասնավորապես, տնօրենի մրցույթի հետ կապված հրապարակում: Փորձեցի մի քիչ հետաքրքրվել, առնվազն, ընթացակարգային որոշակի խնդիրներ կային, առավել հետազոտելուց հետո այսպիսի հարց առաջացավ: Հասկանալի է, որ ժամանակին` 1998 թ., եթե ճիշտ եմ հիշում, պաշտպանության նախարարությունը ստանձնել է այդ կարեւորագույն, նախ եւ առաջ` գիտական օբյեկտի կառավարումը, եւ անցած տարիների ընթացքում էլ եղել են բազմաթիվ հրապարակումներ, մտահոգություններ` դրա կառավարման հետ կապված, այս վերջին մրցույթի համատեքստում էլ այնտեղ հարցաշարի հարց կար, եւ այլն: Կարծում եք` ժամանա՞կն է` քննարկել պաշտպանության նախարարությանն այս օբյեկտի կառավարմամբ ծանրաբեռնելու հարցը, թե՞ ոչ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցին կպատասխանի պաշտպանության նախարար Դավիթ Տոնոյանը:

Դ.ՏՈՆՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար: Միանշանակ, կարծում եմ, որ պաշտպանության նախարարությանը եւ զինված ուժերին ոչ մի բանով ծանրաբեռնել պետք չէ, բացի իրենց յուրահատուկ գործառույթներից եւ պարտավորություններից, եւ, միգուցե, սա կլինի այդ հնարավորությունը, որ մենք արդեն կխոսենք նախարարի հետ` լիազորությունների հետ կապված խնդիրների վերաբերյալ: Ես ոչ մի... Զինված ուժերը կատարել են իրենց սուրբ պարտքը, նաեւ որոշակի պահպանելով, աջակցելով, այդ կարեւորագույն ազգագրական թանգարանը պահպանելու, զարգացնելու առումով, մնացածն արդեն տեսնենք` ինչպես կլինի:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք: Շնորհակալություն: Արձագանք չկա: Վերջին հարցը` Բաբկեն Թունյան: Ձեր հարցը ոնց որ ուղիղ էիք տալիս, հա՞, պրն Թունյան:

Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Չէ, հարցս իրականում առողջապահության նախարարին է ուղղված, եւ հարցի մտադրություն չունեի, ուղղակի, քանի որ այդ թեման բացվեց, առիթն օգտագործելով` ուզում եմ հարց տալ: Պրն Թորոսյան, մաշկաբանության եւ սեռավարակաբանության բժշկագիտական կենտրոնը մասնավորեցման ենթակա գույքի ցանկից հանելու հարցը տնտեսական հարցերի հանձնաժողովում է քննարկվել: Հիմնականում, բնականաբար, շեշտը դրել ենք հենց տնտեսական հարցերի վրա: Հնչել են մի շարք հարցեր` սկսած դրա բաժնետոմսերի արժեքից, որը մեզ մոտ մի քիչ կասկած հարուցեց, վերջացրած ամենատարբեր ռիսկերով, օրինակ` սնանկացման գնալու ռիսկով, ոչ թե պատահական սնանկանալու կամ օբյեկտիվ սնանկանալու, այլ` միտումնավոր սնանկացման գնալու` իր բոլոր հետեւանքներով հանդերձ:

Հիմա, երբ մենք այդ ամեն ինչի մասին խոսում էինք, կարծիք հնչեց, որ կարելի է մասնավորեցման ցանկից հանելու փոխարեն մասնավորեցման պայմանները վերանայել: Հիմա, դուք այսօր ասում եք, որ մասնավորեցման պրոցեսն արդեն մեկնարկել է: Ուզում եմ հասկանալ, հաշվի առնելով մանավանդ, որ բյուջեի վրա այս կառույցը, ոնց հասկացանք, բեռ չէ, վնասով չի աշխատում, այդ շտապողականության պատճառը ո՞րն է, եւ նաեւ առիթից օգտվելով` ուզում եմ հարցնել, այդ հարցը հանձնաժողովի նիստում էլ եմ տվել, եթե կան ընկերություններ, որոնք հետաքրքրված են այս կենտրոնի ձեռքբերմամբ, որո՞նք են այդ ընկերությունները: Այդ հարցը հանձնաժողովի նիստում տվեցինք, պատասխան չհնչեց: Կխնդրեմ այդ հարցին նույնպես պատասխանել: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Առողջապահության նախարար` Արսեն Թորոսյան:

Ա.ԹՈՐՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Թունյան: Քանի որ նորից առիթ եղավ, ես անցյալ ելույթի ժամանակ որոշ բաներ չկարողացա ասել, բայց հիմա փորձեմ: Տեսեք, ձեր այն մտահոգությունը, որ արդեն մասնավորեցված ՓԲԸ-ն կարող է գնալ սնանկացման, կարելի է կիրառել ցանկացած ՓԲԸ-ի վրա, եւ այդ նույն տրամաբանությամբ, օրինակ` առաջարկել մասնավորեցման ցանկից հանել Վնասվածքաբանության եւ օրթոպեդիայի ինստիտուտը, Անձավաբուժության կենտրոնը, Նեւրոզների ինստիտուտը եւ նմանատիպ այլ բժշկական կենտրոններ, որոնք, միգուցե, իրենց ոլորտի մեջ էական դեր ունեն, կարող է դա էական համարվել: Հետեւաբար` ես չեմ կարծում, որ պետք է այդ մտահոգությունը դիտել միայն որեւէ կենտրոնի մասնավորեցման համատեքստում, ու եթե դա, իրոք, մտահոգություն է, պահանջել, այո, նախապես մասնավորեցման պայմանների մեջ, օրինակ` երաշխիքներ, չնայած կարծում եմ, որ այդ երաշխիքները կնվազեցնեն դրանց գրավչությունը եւ որեւէ մեկը հետաքրքրված չի լինի դրանք գնելու մեջ, օրինակ` եթե ինչ-որ բանկային երաշխիք պահանջես եւ այլն:

Երկրորդ մասով` գինը Պետգույքի կոմիտեն է, եթե չեմ սխալվում, գնահատել եւ ներկայացրել Կառավարությանը հենց այդ մասնավորեցման պրոցեսի ընթացքում, եւ կարծես թե, Կառավարությունում էլ են հնչել այդ մտահոգությունները, բայց,  ինչքան գիտեմ, դրա համար կա ընթացակարգ, թե ինչպե՞ս է գնահատվում որեւէ գույքի արժեքը, եւ, առնվազն, ես կամ մեր ոլորտային գերատեսչությունն էդ հարցում ոչ մի փոփոխություն չի կարող անել, բայց այսօր էլ հնչեց, քննարկման ժամանակ էլ է հնչել, ես կփոխանցեմ Պետգույքի կոմիտեին, որ այդ մտահոգությունը կա պատգամավորների կողմից, եւ եթե կա որեւէ իրավական գործընթաց, որ հնարավոր է վերանայել այդ գույքի գինը, ենթադրում եմ` դեպի վերեւ, բայց  նորից պետք է ֆիքսենք, որ դա իջեցնելու է դրա գրավչությունը, ապա դա արվի:

Պայմանների փոփոխության մասով նույնպես: Եթե խոսք հնչեց պրոֆիլի պահպանման ժամկետի մասով, կարելի է այդ ժամկետը վերանայել, բայց դա էլի նորից բերելու է գույքի գրավչության իջեցմանը: Եթե ես չեմ սխալվում, այնտեղ 10 տարվա պրոֆիլի պահպանման պայման կա: Եթե սխալվում եմ, մի հատ նորից կնայեմ, որովհետեւ դա վերաբերում է բոլոր բուժհիմնարկներին, եւ մենք հենց այս պահին ունենք մասնավորեցված բուժհիմնարկներ, որոնց այդ պրոֆիլի պահպանման ժամկետը նոր է լրանում, այսինքն` ժամանակին մասնավորեցված բժշկական կենտրոններ:

Ինչ վերաբերում է հետաքրքրությանը, ես գրավոր հետաքրքրության մի հայտ եմ տեսել, որ նաեւ մեր հետ է կիսվել, դա եղել է «Մեդլայն» բժշկական կենտրոնի կողմից, բայց, եթե չեմ սխալվում, կա հետաքրքրության եւս մեկ հայտ, որը գրավոր չեմ տեսել, այլ բանավոր լսել եմ, վստահ չեմ դրա հավաստիության մեջ, բայց քանի որ պետությունը դա չի հանել վաճառքի, հետեւաբար` հետաքրքրված ընկերությունները դեռ շատ չէին էլ լինի, որովհետեւ պետությունը պետք է մրցույթ հայտարարի, մրցույթին դիմեն հայտեր: Եթե արձագանքեք, կշարունակեմ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք:

Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Թորոսյան: Սնանկության ռիսկը, ընդամենը, ռիսկերից մեկն էր, ինչ վերաբերում է արժեքին, մեր հանձնաժողովի նիստին մասնակցում էր նաեւ Պետգույքի կոմիտեի կառավարման նախագահը` պրն Բաբայանը, այդ հարցն իրեն էլ ենք տվել, եւ էլի հիմնավոր պատասխան չենք ստացել, եւ ընդհանրապես, այս ամբողջ պրոցեսի մասին խոսելիս, տեսեք, հանձնաժողովը լսել է բոլոր կողմերին` հա՛մ նախագծի հեղինակին, հա՛մ ձեր տեղակալին, հա՛մ պրն Բաբայանին, քանի որ ինքը, բախտներս բերեց, կամ չբերեց, չգիտեմ, որ այդտեղ էր, եւ կարծիք է կազմվել, այսինքն` քվեարկություն է եղել, հիմա, վաղն էլ քվեարկություն է լինելու: Եթե կարծիք է հնչում, որ ձեր կարծիքը հաշվի չենք առնում, ես կրկին այդ թեմային ուզում եմ անդրադառնալ, ուրեմն նշանակում է` ինչ-որ խնդիր կա ներկայացնելու մեջ: Այսօր էլ լսեցինք հերթական անգամ առողջապահության փոխնախարարի նաեւ մյուս փաստարկները: Պատգամավորներն ազատ են իրենց քվեարկության մեջ: Եթե կողմ կքվեարկեն, դա կնշանակի, որ ձեր կողմից, ձեր փաստարկներն այնքան էլ հիմնավոր ձեւով չեն մատուցվել:

Ա.ԹՈՐՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Համաձայն եմ ձեզ հետ, եւ ես իմ առաջին խոսքի վերջում ասացի, որ եթե, ի վերջո, նույնիսկ երկրորդ ընթերցումով որոշվի վերադարձնել, մենք դա շատ լավ կկառավարենք, բայց ուզում եմ ձեր նախորդ հարցերից մեկին էլ անդրադառնալ, որ դուք ասացիք` ինչո՞ւմ է շտապողականությունը: Ես կարծում եմ, որ մենք ուշացել ենք այս գույքերը մասնավորեցնելու պրոցեսում, եւ ոչ թե շտապել ենք, որովհետեւ դրանք 2017 թվականին են ընդգրկվել օրենքում, եւ, ինչպես նշեցի, այնտեղ կան էլի բժշկական կենտրոններ, որոնք էլի պետք է մասնավորեցվեն, քանի որ, առնվազն, Կառավարությունը նպատակահարմար չի գտնել նախաձեռնությամբ հանդես գալ` դրանք այդ ցանկից հանելու եւ նշածս կենտրոններից են, օրինակ` Վնասվածքաբանության եւ օրթոպեդիայի գիտական կենտրոնը, Անձավաբուժության կենտրոնը, Նեւրոզների կենտրոնը եւ այլն, եւ եթե, ընդհանրապես, կա խնդիր մասնավորեցման պրոցեսի հետ, եկեք այդ պրոցեսին անդրադառնանք եւ ոչ թե կոնկրետ կենտրոնին, եւ, միգուցե, ընդհանրապես հանենք այդ կենտրոնները մասնավորեցման ցանկից, չնայած ես դրան համակարծիք չեմ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Նիստն ավարտվեց, տիկնայք եւ պարոնայք: Շնորհակալություն:

ՆԻՍՏՆ ԱՎԱՐՏՎԵՑ




ԱԺ Նախագահ  |  Պատգամավորներ|  ԱԺ խորհուրդ  |  Հանձնաժողովներ  |  Խմբակցություններ  |  Աշխատակազմ
Օրենսդրություն  |   Նախագծեր  |  Նիստեր  |   Լուրեր  |  Արտաքին հարաբերություններ   |  Գրադարան  |  Ընտրողների հետ կապեր  |  Հղումներ  |  RSS