National Assembly of the Republic of Armenia | Official Web Page | www.parliament.amNational Assembly of the Republic of Armenia | Official Web Page | www.parliament.am
HOME | MAIL | SITEMAP
ArmenianRussianEnglishFrench
Արխիվ
22.10.2019

Երկ Երք Չրք Հնգ Ուր Շբթ Կիր
01 02 03 04 05 06
07 08 09 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31
 
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎ
ՅՈԹԵՐՈՐԴ ԳՈՒՄԱՐՄԱՆ ԵՐՐՈՐԴ ՆՍՏԱՇՐՋԱՆ

ՍՂԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ N 13

22 հոկտեմբերի 2019

Ժամը 10:00

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ ԵՆ ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԱԽԱԳԱՀ ԱՐԱՐԱՏ ՄԻՐԶՈՅԱՆԸ ԵՎ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՏԵՂԱԿԱԼ ԱԼԵՆ ՍԻՄՈՆՅԱՆԸ
 

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Բարեւ ձեզ, հարգելի գործընկերներ, տեղադրում ենք քարտերը եւ նախապատրաստվում գրանցման: Գրանցում: 95 պատգամավոր է գրանցվել, քվորում ունենք, սկսում ենք մեր աշխատանքները:

Տեղեկացնեմ, որ այսօր` հոկտեմբերի 22-ին, ԱԺ «Բաց դռներ» ծրագրի շրջանակներում ԱԺ են այցելել Երեւանի Լեւ Տոլստոյի անվան թիվ 128 դպրոցի աշակերտները եւ ուսուցիչները: Ողջունենք նրանց:

ԾԱՓԱՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, «ԱԺ 7-րդ գումարման 3-րդ նստաշրջանի օրակարգում լրացումներ կատարելու մասին» ԱԺ որոշման նախագիծը ներկայացնելու համար ձայնը տրվում է ԱԺ նախագահ Արարատ Միրզոյանին: Խնդրեմ, պրն Միրզոյան:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-«ԱԺ 7-րդ գումարման 3-րդ նստաշրջանի օրակարգում լրացումներ կատարելու մասին» ԱԺ որոշման նախագծի առաջին բաժնում պարտադիր քննարկման մեկ հարց կա: Բնականաբար, այն ընդգրկում ենք օրակարգ առանց քվեարկության:

Երկրորդ բաժնում ունենք 4 հարց: Սրանք այն հարցերն են, որոնց վերաբերյալ գլխադասային հանձնաժողովը դրական եզրակացություն է տվել, սրանք եւս ընդգրկում ենք օրակարգ առանց քվեարկության:

Երրորդ բաժանում այն հարցերն են, որոնք ստացել են գլխադասային հանձնաժողովի բացասական եզրակացությունը, եթե հիշում եք, այս հարցերն օրակարգ ընդգրկելու համար պետք է 3-րոպեական ռեժիմով քննարկենք եւ քվեարկենք առանձին-առանձին: Ես ավարտեցի, կարող են հարցեր լինել:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Հարգելի պատգամավորներ, ձեզ ներկայացվեց «ԱԺ 7-րդ գումարման 3-րդ նստաշրջանի օրակարգում լրացումներ կատարելու մասին» ԱԺ որոշման նախագիծը: Խնդրում եմ հարցեր տալու համար հերթագրվել: Հերթագրում: Հարցեր չկան: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Քննարկում ենք վայրկյաններ առաջ հիշատակածս 9 հարցերը` բացասական եզրակացություն ստացած, եւ ձայնը տրվում է ԱԺ պատգամավոր Տարոն Սիմոնյանին` ներկայացնելու` «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության ներկայացրած «ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքում փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը:

Տ.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Բարեւ ձեզ, հարգելի գործընկերներ: Նախագիծը վերաբերում է նրան, որ վճռաբեկ դատարան բողոք բերելուց հետո, ըստ էության, գործը լուծող ակտերը եւ ոչ, ըստ էության, գործը լուծող ակտերը միեւնույն ժամանակահատվածում են ներկայացվում, որ Վճռաբեկ դատարանը պետք է որոշում կայացնի: Մենք առաջարկում ենք, որ այս ժամկետները տարբերակվեն եւ այն դեպքերում, երբ Վճռաբեկ դատարանը, ըստ էության, գործը չի քննում, այլ լուծում է միջանկյալ դատական ակտերի ճակատագրի հարցը, սրա համար նրան ժամկետային սահմանափակում դնենք, եթե հիմա կա, օրինակ` 3-ամսյա ժամկետ կամ մեկամսյա ժամկետ, համապատասխանաբար փոխանակենք 15-օրյա ժամկետով եւ մեկամսյա ժամկետով, գործը, ըստ էության, լուծող դատական ակտերի պարագայում էլի քննվի մեկամսյա եւ եռամսյա ժամկետում, իսկ գործը, ըստ էության, չլուծվող դատական ակտերի պարագայում` 15-օրյա եւ մեկամսյա ժամկետում: Սա չափազանց կարեւոր է, որովհետեւ կիրառական պրակտիկայում մենք բավականաչափ խնդիրների առջեւ ենք կանգնում: Մեկ օրինակ բերեմ, օրինակ` երբ կալանքը որպես խափանման միջոց բողոքարկվում է վճռաբեկության կարգով, դուք գիտեք, որ կալանքը 2-ամսյա ժամկետով է սահմանվում, բայց Վճռաբեկ դատարանն ունի փաստորեն 3-ամսյա ժամկետ` այս հարցը լուծելու համար: Էստեղ անտրամաբանական ժամանակային հարթությունների հետ գործ ունենք եւ առաջանում է անհրաժեշտություն, որ սա կանոնակարգենք: Ես հասկանում եմ մեր գործընկերների մտահոգությունն առ այն, որ Վճռաբեկ դատարանը, միգուցե, այս ժամկետային հարցերում չտեղավորվի եւ աշխատանքը ծանրաբեռնվի, բայց ուշադրություն եմ հրավիրում նաեւ այն հանգամանքի վրա, որ մենք ունենք դատաիրավական բարեփոխումների ռազմավարական ծրագիր, որը հաստատվել է Կառավարության կողմից, եւ որը 2020 թվականից արդեն իսկ ենթադրում է, որ լուրջ բարեփոխումներ պետք է կատարվեն նաեւ աշխատանքի արդյունավետությունը բարձրացնելու նպատակով, եւ ժամկետային այս սահմանափակումները, ըստ էության, որեւէ խոչընդոտ չպետք է առաջացնեն Վճռաբեկ դատարանի աշխատանքներում: Ես լիահույս եմ, որ մենք հնարավորություն կստանանք` լիագումար նիստում այս հարցը բարձրաձայնելու եւ լուծումներ գտնելու: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Սիմոնյան, գիտեք, որ հարցեր չեն կարող լինել: Հարակից զեկուցման համար հրավիրում եմ պետական-իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ Վլադիմիր Վարդանյանին:

Վ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-ԱԺ հարգարժան նախագահ, հարգելի նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության կողմից բարձրացված հարցը եւ օրինագիծը բավականին հետաքրքրական եւ կարեւոր է մեզ համար, բայց խնդիրը հետեւյալն է. սրա հետ կապված` մենք կազմակերպել էինք քննարկում, որին հրավիրել էինք ԲԴԽ եւ Վճռաբեկ դատարանի ներկայացուցիչներին: Խնդիրը հետեւյալն է. եւ՛ Վճռաբեկ դատարանի ներկայացուցիչները, եւ՛ ԲԴԽ ներկայացուցիչները ողջունում են այս կարգի նախագծի ընդունումը, բայց խնդիրը հետեւյալն է. Վճռաբեկ դատարանի ծանրաբեռնվածության պարագայում նման ընթացակարգի նախատեսումն այն ռեսուրսի պարագայում, որն առկա է Վճռաբեկ դատարանում, հանգեցնելու է ավելի լուրջ խախտումների, այսինքն` եթե մենք այսօր բողոքում ենք` ժամկետների երկար լինելու հետ կապված, ապա տվյալ պարագայում այս նախագծի ընդունումից հետո կարող է ստեղծվել իրավիճակ, երբ, ըստ էության, Վճռաբեկ դատարանը, ծանրաբեռնվածությունից ելնելով, չի կարողանալու պահպանել այս ժամկետները եւ արդյունքում մարդու իրավունքների խախտումը, որովհետեւ ժամկետները չի պահպանել Վճռաբեկ դատարանը, շատ ավելի էական կլինի: Այս հիմքով եւ հաշվի առնելով հանձնաժողովի անդամների ներկայացված կարծիքները, հանձնաժողովը բացասական եզրակացություն է տվել այս նախագծին: Այսքանը:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Վարդանյան: Պիտի քվեարկենք հարցը: Քվեարկության է դրվում «ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքում փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը 7-րդ գումարման 3-րդ նստաշրջանի օրակարգում ընդգրկելու մասին» հարցը:

Քվեարկություն:

Կողմ` 21
Դեմ` 49
Ձեռնպահ` 27

Որոշումը չի ընդունվել:

Ձայնը տրվում է ԱԺ պատգամավոր Անի Սամսոնյանին` «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության ներկայացրած «Երեւան քաղաքում տեղական ինքնակառավարման մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը ներկայացնելու համար:

Ա.ՍԱՄՍՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի գործընկերներ, հարգելի նախագահող, այս նախագիծը եւ այս նախագծում նախատեսված փոփոխությունները բավականին երկար ճանապարհ են անցնել, այնքան երկար, որ այն դեռ պետք է ԱԺ այս ամբիոնից ներկայացներ ընդդիմադիր գործիչ «Ելք» խմբակցության ղեկավար Նիկոլ Փաշինյանը, բայց քանի որ դա չհասցրեց տեղի ունենալ, այն հիմա ես եմ ներկայացնում «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության անունից, եւ այս փոփոխությունները միտված էին, որպեսզի կարողանանք Երեւանի ավագանու աշխատանքը դարձնել ավելի թափանցիկ, ավելի հաշվետվողական, ինչպես նաեւ Երեւանի քաղաքապետի աշխատանքը` ավելի համագործակցային Երեւանի ավագանու հետ: Նախատեսում էինք 10 փոփոխություններ, ես շատ արագ ներկայացնեմ փոփոխությունները.

Առաջին հոդվածով նախատեսում էինք, որպեսզի Երեւանի ավագանու խմբակցություններին վերադարձնեինք տեղական հանրաքվե առաջարկելու իրավունքը:

Առաջարկում էինք նաեւ հնարավորություն տալ, որպեսզի ավագանու խմբակցությունները մասնակցություն ունենան ավագանու նիստերի օրակարգի կազմման գործընթացին, բայց այդ մասնակցությունը լինի ընդամենը խորհրդակցական կարգով:

Առաջարկում էինք, որպեսզի օրենքում սահմանված լինի հնարավորինս սեղմ ժամկետում ավագանու անդամին ընդունելու քաղաքապետի լիազորությունն ավելի հստակեցնել եւ այն դարձնել եռօրյա ժամկետ, քանի որ մեր պրակտիկայում եղել են շատ դեպքեր, որ քաղաքապետի հայեցողությամբ այդ հնարավորինս սեղմ ժամկետը կարող է չարաշահվել, եւ ավագանու անդամն ու ավագանու խմբակցությունները ստիպված լինեն երկար ժամանակ սպասել քաղաքապետի ընդունելությանը: Այս փոփոխությունն եւս առաջացել է պրակտիկայից:

Հանձնաժողովի նախագահին` Երեւանի ավագանու մշտական հանձնաժողովի նախագահին, առաջարկում էինք տալ իրավասություն, որպեսզի վերջինս կարողանար մշտական նիստերին իր նախաձեռնությամբ հրավիրել զեկուցողներ:

Առաջարկում էինք նաեւ օրենսդրորեն սահմանել Երեւանի քաղաքապետի գործակարգավարական նիստերը եւ հնարավորություն տալ, որպեսզի ավագանու խմբակցությունները եւս դիտորդի կարգավիճակով ներկա լինեին այդ նիստերին: Ես պետք է ասեմ, որ այս պրակտիկան եւս եղել է, սակայն Հայաստանի հանրապետական կուսակցության իշխանության տարիներին սահմանափակվեց եւ արգելվեց ավագանու անդամների մուտքը գործակարգավարական նիստեր, քանի որ այն կարող էր գլխացավանք ստեղծել քաղաքապետի համար:

Առաջարկում էինք նաեւ կրճատել ավագանու խմբակցությունների կողմից ներկայացված որոշումների, ուղերձների, հայտարարությունների ներառումն օրակարգ: Ներկայիս օրենքով, այն սահմանված է 4 ամիս, սակայն դա բավականին երկար ժամկետ է, եւ առաջարկում էինք այն կրճատել` դարձնելով, ընդամենը, 2 ամիս, ինչը, ես կարծում եմ` շատ կարեւորագույն դրույթ կլիներ, ամրագրում կլիներ ավագանու խմբակցությունների աշխատանքի համար:

Եվ վերջին կետով առաջարկում էինք, որպեսզի օրենքում հայեցողական վարչական շրջանի ղեկավարի հայեցողական պաշտոնի դրույթը դուրս գար, որովհետեւ այն «Հանրային ծառայության մասին» օրենքի համաձայն` համարվում է վարչական պաշտոն: Այսքանը, շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Այժմ ձայնը տրվում է գլխադասային տարածքային կառավարման, տեղական ինքնակառավարման, գյուղատնտեսության եւ բնապահպանության հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Վահե Ղալումյանին` հարակից զեկուցման համար:

Վ.ՂԱԼՈՒՄՅԱՆ

-Բարեւ ձեզ: Հարգելի գործընկերներ, նշեմ, որ նշված` ներկայացված, օրենքի նախագիծը մանրամասն քննարկել ենք հանձնաժողովում եւ մեր գործընկերոջ ներկայացրած որոշ կետերի հետ համաձայն ենք եղել: Մեզ չի հաջողվել կոմպրոմիսային տարբերակով այսօր ներկայացնել օրենքի նախագիծը, եւ այնտեղ կան առանցքային հակասություններ, որի պատճառով մենք դեմ ենք քվեարկել եւ կոչ ենք անում դեմ քվեարկել նախագծին:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Ղալումյան: Պիտի քվեարկենք: Քվեարկության է դրվում «Երեւան քաղաքում տեղական ինքնակառավարման մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ...

Վարման կարգի վերաբերյալ` Էդմոն Մարուքյան:

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի գործընկերներ, ես դիմում եմ «Իմ քայլը» խմբակցությանը: Նախագիծը, ինչպես տեսաք, ծնվել է ավագանու «Ելք» խմբակցությունում, որտեղ աշխատող ավագանիններն այսօր նախարարներ, փոխվարչապետ, ԱԺ փոխխոսնակ եւ իշխանության մաս են կազմում: Էդ նախագիծն էնտեղ է ծնվել, ու ես զարմացած եմ, որ հանձնաժողովում դեմ են քվեարկել, եւ ես կոչ եմ անում ձեզ կողմ քվեարկել: Էն հարցերը, որոնք որ անհամաձայնություն են իրենց մեջ պարունակել, կարող ենք առաջինից երկրորդ ընթերցում էստեղ քննարկելով ուղղել, այսինքն` ձեր դեմ քվեարկելով` դուրս է գալու, որ էն, ինչ Տարոն Մարգարյանի ժամանակ փոխվել է, սահմանափակվել է, դուք դրա հետ համերաշխ եք, եթե հիմա դուք դեմ քվեարկեք, դուրս է գալու, որ դուք համերաշխ եք դրա հետ: Ես կոչ եմ անում մեր գործընկերներին կողմ քվեարկել: Շնորհակալ եմ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Վարման կարգի վերաբերյալ` Վարազդատ Կարապետյան:

Վ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Մենք իրականում հենց այդպես էլ վարվել էինք, պրն Մարուքյան, մենք առաջին անգամ քննարկել էինք մոտավորապես 40 օր առաջ այս նախագիծը, եւ քանի որ այն ժամանակ հանձնաժողովում չէինք եկել համաձայնության, խնդրել էինք, որ եւ՛ մեր, եւ՛ Կառավարության հետ հարցը մեկ անգամ էլ քննարկվեր, բայց, ցավոք սրտի, այդ ժամանակահատվածում էլի չկարողացանք կոմպրոմիսի գալ ո՛չ հանձնաժողովում, ո՛չ Կառավարության հետ, այսինքն` մենք, եթե ընդհանուր ներկայացված էր 7 հարց, դրանցից 3-ին կողմ էինք, 4-ին` դեմ: Ներկայացնողը չհամաձայնվեց որեւէ զիջման գնալ` այդ հարցերի հետ կապված: Սա էր պատճառը, որ հանձնաժողովը դեմ քվեարկեց` արդեն հնարավորություն ընձեռնած լինելով նման կոմպրոմիսի:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Վարման կարգի վերաբերյալ` Անի Սամսոնյան:

Ա.ՍԱՄՍՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Այո, հարգելի գործընկերներ, այս նախագիծը շատ երկար է քննարկվել, այդ թվում նաեւ` Կառավարության հետ, մենք անձամբ հանդիպում ենք ունեցել պրն Տերտերյանի հետ, ներկա են եղել նաեւ Երեւանի քաղաքապետարանից: Մենք չեկանք համաձայնության, պրն Կարապետյան, որովհետեւ կային հակասություններ, ինչպես ասում են` Երեւանի քաղաքապետարանի կողմից, եւ, ըստ այդմ, մեր ջանքերը` ուղղված Երեւանի քաղաքապետարանի աշխատանքն ավելի թափանցիկ դարձնելուն դառնում էին գլխացավանք Երեւանի քաղաքապետարանի համար: Եվ ձեր այն մեկնաբանությունը, թե մենք չեկանք համաձայնության, ես հիշում եմ, որ վերջին հանձնաժողովի նիստում, պրն Կարապետյան, ես ձեզ ասացի, որ 2-3 դրույթների շուրջ մենք կարող ենք զիջել, իսկ դուք դա հավանեցիք, ասացիք, որ դա շատ լավ է, այդ դեպքում մենք կարող ենք գալ համաձայնության, բայց դուք ինքներդ ձեռնպահ քվեարկեցիք, իսկ ձեր մյուս գործընկերները դեմ քվեարկեցին: Այս փաստաթուղթն ինձ համար լակմուսի թուղթ է եւ, ըստ այդմ, ես կարծում եմ, որ ճիշտ չէ, որ դուք այստեղ ներկայացնում եք, որ ես ոչինչ չզիջեցի, ես չեմ զիջել այն դրույթների շուրջ, որոնք եղել են սկզբունքային եւ որոնք եղել են այս նախագծի կարմիր թելը, հակառակ դեպքում այս նախագիծը բերելու որեւէ հիմնավորում եւ որեւէ նպատակ չէր լինելու:

Հարգելի գործընկերներ, կոչ եմ անում, որպեսզի դուք քվեարկեք, այն մտնի օրակարգ, եւ մենք մանրամասն քննարկենք նախագիծը: Ես վստահ եմ, որ այստեղ, այս նախագծի հետ կապված որեւէ խնդիրներ ձեր իշխանության եւ Երեւանի քաղաքապետի իշխանության հետ չեն կարող լինել: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Քվեարկության է դրվում «Երեւան քաղաքում տեղական ինքնակառավարման մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը 7-րդ գումարման 3-րդ նստաշրջանի օրակարգում ընդգրկելու մասին» հարցը:

Քվեարկություն:

Կողմ` 42
Դեմ` 66
Ձեռնպահ` 7

Որոշումը չի ընդունվել:

Ձայնը տրվում է ԱԺ պատգամավոր Մանե Թանդիլյանին «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության ներկայացրած «ՀՀ հարկային օրենսգրքում փոփոխություն կատարելու մասին», քանի որ շատ ունենք հարկային, կոդն ասեմ` կոդ Խ-154, օրենքի նախագիծը ներկայացնելու համար:

Մ.ԹԱՆԴԻԼՅԱՆ

-Բարեւ ձեզ, հարգելի գործընկերներ, հարգարժան ԱԺ նախագահ, այս նախագիծը, որ պատրաստվում եմ ձեզ ներկայացնել, ներառում է եկամտային հարկից հաշվանցման հիպոթեքային տոկոսների մասին դրույթը: Ես չեմ ուզենա տերմինոլոգիաներ օգտագործել, որ պարզ լինի, թե խոսքն ինչի մասին է: Պետք է նախ` ասեմ, որ նախորդ` 6-րդ գումարման ԱԺ-ն այս սահմանափակումները մտցրել էր, եւ նաեւ այդ ժամանակ մենք սրան դեմ ենք խոսել շատ պարզ հիմնավորումներով, որոնք այսօր եւս պետք է հնչեցնեմ: Խոսքը գնում է այն մասին, որ հիպոթեքային վարկի տոկոսադրույքներն այլեւս չեն կարող հաշվանցվել, եթե տան արժեքը 55 մլն դրամից բարձր է կամ այն գերազանցում է 1.5 մլն դրամը եռամսյակի կտրվածքով: Փաստացի, մենք հնարավորությունից զրկում ենք եւ նաեւ ունենք 3-րդ սահմանափակումը, որը հնարավորություն է տալիս մեկ անգամ օգտվել այս դրույթից, եւ, փաստացի, այս մեկանգամյա դրույթն արդեն իսկ լուծում է այն խնդիրը, որի հիմնավորմամբ նաեւ սահմանափակումներ են դրվել, սակայն այդ նույն պատճառաբանություններով, այս հանձնաժողովի քննարկման ընթացքում նույն հիմնավորումներով մեր գործընկերները մերժեցին հանել այդ սահմանափակումները, որոնք, ըստ էության, դրված էին նախորդ իշխանությունների կողմից, եւ ինչո՞ւ. իրականում հարցը նրանում է, որ այս սահմանափակումները խոչընդոտում են բազմանդամ ընտանիքներին, եւ խնդիրը եկել է առաջին հերթին հենց բազմանդամ ընտանիքների կողմից, երբ նրանք հնարավորություն չեն ունենում իրենց աշխատավարձերի միջոցով այս խնդիրները լուծել եւ հիպոթեքային վարկերը հաշվանցել իրենց եկամտային հարկերից, տոկոսադրույքները, եւ հարցը կայանում է նրանում, որ մեկ սահմանափակումն արդեն 1.5 մլն դրամի արդեն իսկ բավարար է: Եվ նաեւ մի կարեւոր հանգամանք կա այստեղ, որ մեր քաղաքացիները, որոնք դիմել են այս հարցով, նաեւ խոսում են այն մասին, որ գումարները, որոնք եկամտային հարկի համահարթեցման արդյունքում կուտակվում են, հնարավորություն են տալիս նրանց բնակարաններ ձեռք բերել, որոնք նշված շեմից բարձր են, բայց սա դեռ բոլոր խնդիրը չէ, իրականում սա առաջացնում է խնդիրներ նաեւ կառուցապատողների համար, ովքեր չեն կարողանում, ըստ էության, ճարտարապետական հարցեր են առաջանում եւ հասկանալով, որ կա սահմանափակում, սկսում են լուծումներ գտնել, որոնք ամենալավը չեն, եւ մյուս կողմից նաեւ խնդիրներ են առաջանում չարաշահումների տեսանկյունից, երբ գները գրվում են ավելի ցածր, քանի շեմն է, հասկանալով, որ այդ շեմից բարձր քաղաքացիները չեն կարողանում ձեռքբերում անել: Ակնհայտորեն այստեղ կորցնում ենք թե՛ ԱԱՀ, թե շահութահարկ: Պետք է ասեմ, որ հիմնավորումները, որոնք հնչում էին հանձնաժողովում, հիմնականում գալիս էին մեկը դրույթի, որը կարող է` վաղնեւեթ մեկին ձեւակերպենք, չարաշահում անենք, եւ դա կլինի օրենքի շրջանակներում: Հետաքրքրական է, որ երբ այս սահմանափակումները ներդրվում էին, իրականում նման որեւէ չարաշահում եւ նման դեպք տեղի չէր ունեցել եւ ինձ համար տարօրինակ է, որ մեր գործընկերները միշտ մեղավորության կանխավարկածով են նայում մեր քաղաքացիներին օրենքները քննարկելիս, եւ հետեւաբար` եթե այդ չարաշահողներն անելու լինեին, հարգելի գործընկերներ, արդեն նրանք արած կլինեին այն ժամանակ, երբ այս սահմանափակումները չկային եւ հետեւաբար` սա ընդամենը վնասում է եւ ոչ մի հարց չի լուծում: Շնորհակալ եմ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Ձայնը տրվում է տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Հայկ Գեւորգյանին:

Հ.ԳԵՎՈՐԳՅԱՆ

-Հարգելի նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, հանձնաժողովը բացասական եզրակացություն է տվել նախագծին շատ պարզ պատճառով, որովհետեւ սահմանափակումներ չլինելու դեպքում հիպոթեքային ու կառուցապատողից հիպոթեքով գնված 1 մլն դոլարանոց, 10 մլն դոլարանոց, 100 մլն դոլարանոց առանձնատունը Երեւանի կենտրոնում` դրա ամբողջ տոկոսադրույքը պիտի վերադարձվի: Էստեղ մենք տրամաբանություն չենք տեսնում, եթե խոսքը բազմանդամ ընտանիքների մասին է, ապա նույնիսկ 55 մլն դրամի գործող շեմը 115.000 դոլար է անում, այստեղ սոցիալական ինչ-որ արդարության կամ սոցիալական անարդարության մասին որեւէ հարց լինել չի կարող, նույնիսկ հանձնաժողովի նիստի ժամանակ հնչել է կարծիք, որ գոյություն ունեցող շեմը պետք է իջեցնել, որովհետեւ եթե մենք անվերջ վերադարձը` եկամտային հարկի վերադարձը, իրականացնենք, ապա շատ շուտով ՀՀ պետական բյուջեն չի բավարարի էդ գումարները վերադարձնելու համար: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Քվեարկություն ենք անում: Քվեարկության է դրվում «ՀՀ հարկային օրենսգրքում փոփոխություն կատարելու մասին», օրենքի նախագիծը 7-րդ գումարման 3-րդ նստաշրջանի օրակարգում ընդգրկելու մասին» հարցը:

Քվեարկություն:

Կողմ` 43
Դեմ` 72
Ձեռնպահ` 2:

Որոշումը չի ընդունվել:

Ձայնը տրվում է ԱԺ պատգամավոր Մանե Թանդիլյանին` «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության ներկայացրած «ՀՀ հարկային օրենսգրքում լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը ներկայացնելու համար: Նախագծի կոդը` Խ-206:

Մ.ԹԱՆԴԻԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի գործընկերներ, այս պարագայում խոսքը վերաբերում է հիպոթեքային վարկերի տոկոսադրույքների հաշվանցմանը` եկամտային հարկից տալ հնարավորություն նաեւ քաղիրավական պայմանագրով աշխատողներին, եւ ձեւակերպումը հետեւյալն է. «վարձու» բառից հետո պետք է ավելացնել «աշխատանքային, ինչպես նաեւ ծառայությունների մատուցման, կապալի կամ քաղաքացիական բնույթի ցանկացած այլ պայմանագրով»: Ինչո՞ւ է սա կարեւոր. քաղաքացիաիրավական պայմանագրով աշխատող բոլոր աշխատակիցները, հարգելի գործընկերներ, վճարում են բացառապես նույն հարկերը, ինչ որ աշխատանքային պայմանագրով աշխատող վարձու աշխատողները` թե՛ եկամտային հարկը, թե՛ 1000 դրամները, թե՛ կուտակայինները, չկա որեւէ տարբերություն նրանց հարկման եւ ընկալման, հետեւաբար` պետության կողմից նրանց ընկալման մասով, սակայն այս հնարավորությունից քաղիրավական պայմանագրով աշխատողները զրկված են եղել: Բոլորս իրականությունը գիտենք, որ այս քաղաքացիներն իրականում այնպիսի աշխատանքներ են կատարում, որոնք, ըստ էության, աշխատանքային պայմանագրի բովանդակության մեջ լիովին տեղավորում են, սակայն այս կամ այն հանգամանքներից ելնելով, օրինակ` այն հանգամանքից, որ շատ ավելի հեշտ է նրանց աշխատանքից ազատելը, թե քաղիրավական պայմանագրով են աշխատում, նրանք չեն կուտակում արձակուրդայիններ, ինչպես նաեւ ժամանակավոր անաշխատունակության դեպքում փոխհատուցումներ չեն ստանում, եւ բազմաթիվ այլ հանգամանքներից ելնելով` գործատուները շատ հաճախ գնում են այս քայլին եւ հետեւաբար` այս քաղաքացիները մնում են անպաշտպան թե՛ այս առումով, եւ թե՛ նաեւ այս կարգավորմամբ, որի արդյունքում նրանք չեն կարողանում օգտվել այդ նույն հնարավորությունից, որն ընձեռված է վարձու աշխատողներին: Պետք է ասեմ, որ տարբեր դրույթներում նաեւ մեր օրենսդրության մեջ կան արտոնություններ, որտեղ երեւում է, որ վարձու աշխատողները` քաղիրավական ծառայողները, հավասարեցված են վարձու աշխատողներին, եւ, ըստ էության, հենց այդ դրույթների հանգամանքից ելնելով էլ պետք է ընկալվեն նրանք որպես վարձու աշխատող. դիտարկվեն այդպես այս առումով, եւ այս խտրականությունը վերացնելու համար բերել ենք այսպիսի նախաձեռնություն:

Հարգելի գործընկերներ...

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Ներողություն, տիկին Թանդիլյան ջան, հլը մի վայրկյան, ոնց որ 3 ֆրակցիաների ձեր գործընկերներն անհրաժեշտ ուշադրությամբ չեն լսում: Այ, հիմա, խնդրեմ, շարունակեք:

Մ.ԹԱՆԴԻԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Իրականում խոսքը վերաբերում է մոտավորապես 25.000  քաղիրավականով աշխատողների եւ ընդամենը 900 մլն դրամի կարգի գումարի` տարեկան կտրվածքով, որը, հավատացնում եմ ձեզ, այն գումարը չէ, որ այս ԱԺ-ը պետք է մերժի նման նախագիծը: Հաշվառումն ու ընթացիկ բոլոր տեխնիկական հարցերը լուծելի են, դա խոսել ենք, քննարկել ենք, եւ, այնուամենայնիվ, հանձնաժողովում այն ստացավ բացասական եզրակացություն ինձ համար բացարձակ անհասկանալի հիմնավորումներով, ասեմ ավելին, որ ես շեշտում էի, որ կան արտոնություններ, որտեղից արդեն օգտվում են քաղիրավականով աշխատողները, եւ այստեղ պետությունն արդեն իր դիրքորոշումն է արտահայտել, որ դրանք հավասարեցված են վարձու աշխատողներին: Պետք է ասեմ, որ այս դրույթով արդեն այս աշխատակիցները կարող են ավելի հեռուն գնալ, քան թե ԱԺ-ն է: Այնպես որ, կոչ եմ անում այդ խնդիրը լուծել այս դահլիճում, այս ԱԺ-ում: Շնորհակալ եմ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Ձայնը տրվում է տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Արտաշես Պետրոսյանին կամ տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ Բաբկեն Թունյանին:

Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Բարեւ ձեզ, հարգելի գործընկերներ, քանի որ առիթ ընձեռնվեց, նաեւ նախորդ նախագծի մասին կխոսեմ, քանի որ «Լուսավոր Հայաստան»-ի կողմից ներկայացված նախագծերի մեծ մասը վերաբերում էր հենց եկամտային հարկի հետվերադարձի հաշվին էս արտոնություններին:

Տիկին Թանդիլյան, ինչ դուք առաջարկում եք, ես հասկանում եմ, որ դա ականջահաճո է, ես հասկանում եմ, որ հիմա որ մեր քաղաքացիները լսեն, իրենց մոտ էնպիսի տպավորություն կստեղծվի, որ դուք ուզում եք մարդկանց լավություն անել, մենք դրան դեմ ենք արտահայտվում, բայց հիմնավորումները, որոնք հնչել են` սկսած նախորդ նախագծից, երբ դուք նշեցիք, որ միայն չարաշահումների մասին է խոսքը, մենք բոլորին դիտարկում ենք որպես պոտենցիալ հանցագործ, էդպես չէ: Նախ` 55 մլն դրամի մասին էլի, քանի որ առիթ է, ասեմ. ուրեմն, 55 մլն դրամ արժեցող գույք ձեռք բերող քաղաքացու համար մենք սոցիալական խնդիր լուծելու բարոյական իրավունք չունենք, որովհետեւ ավելի նեղ վիճակում գտնվող մարդիկ կան, եթե մարդը 115.000 դոլարանոց տուն է գնում, մի հատ հաշվեք, տեսեք` էդ վարկի մարմանն ինչքան գումար է ուղղվելու, ըստ այդմ, հաշվեք, տեսեք` իր ամսական եկամուտն ինչքան է, հետո եկեք, որոշենք` էդ մարդը սոցիալական առաջնահերթ աջակցության կարիք ունի՞, թե՞ չունի:

Հիմա` ինչ վերաբերում է քաղիրավականին: Էդ հարցով ինձ էլ են դիմել թե՛ լրագրողական համայնքից, թե՛ այլ ոլորտներում աշխատողները, որովհետեւ իրենք աշխատում են հիմնականում քաղիրավական պայմանագրերով, բայց էս պահին նաեւ ֆինանսների նախարարությունը մանրամասն հիմնավորումներ ներկայացրեց, որ տեխնիկապես դա մեծ խնդիրներ է առաջացնելու, որովհետեւ հաշվարկի ձեւեր կան, ժամկետներ կան, ու դրա գլոբալ լուծումը մենք հանձնաժողովի նիստում էլ նշեցինք, որ երբ կներդնենք եկամուտների համատարած հայտարարագրման էդ ինստիտուտը, բոլոր էդ հարցերը, ինչպես նաեւ կլինի առողջապահության, որը հեսա շուտով էլի կներկայացնեք, թե այլ ոլորտի վերաբերող արտոնությունները, մենք կգնանք էն ճանապարհով, որ կնվազեցնենք ոչ թե հարկը, այլ հարկման բազան:

Իհարկե, դուք կարծիք հայտնեցիք ու կասկած հայտնեցիք, որ եկամուտների համատարած հայտարարագրման մասին մենք խոսում ենք, բայց էդպես էլ իրար չենք գալու, ուզում եմ միանգամից կանխել ձեր էդ հայտարարությունն ու հարցն ու ասեմ, որ արդեն իրար ենք գալիս ու առաջիկայում, շատ մոտ ապագայում էդ ուղղությամբ կոնկրետ քայլեր կձեռնարկենք ու հուսով եմ, որ դուք էլ մեզ հետ միասին կաշխատեք` հնարավորինս արագ ու արդյունավետ ձեւով էդ մեխանիզմը ներդնելու, որովհետեւ դա ձեր նշած բոլոր խնդիրներն ավելի արդյունավետ կերպով է լուծելու: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Քվեարկության է դրվում «ՀՀ հարկային օրենսգրքում լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը 7-րդ գումարման 3-րդ նստաշրջանի օրակարգում ընդգրկելու մասին» հարցը: Վարման կարգի վերաբերյալ` Մանե Թանդիլյան:

Մ.ԹԱՆԴԻԼՅԱՆ

-Պրն Թունյան, մի բան է` իրար գալ, մյուս բան է դա անել այն որակով, որը կկարողանա լուծել այն խնդիրները, որոնք բարձրաձայնել ենք: Ես դեռ չեմ անդրադառնում` ինչ տեղի կունենա ապագայում, շատ լավ է, բայց դա չի խանգարում այն ընդունել այսօր, եթե համարում եք, որ դա ընդունելի է, իսկ դուք համարում եք, որ դա ընդունելի է:

Ինչ վերաբերում է տեխնիկական խնդիրներին, հարցը բարձրացվեց, ես էլ հարցերի տեխնիկական լուծումներն առաջարկեցի, եւ ակնհայտորեն ֆիննախն ունի էդ լուծումները, դա, ընդհանրապես, չի առաջացնում որեւէ հարց եւ այդ առումով`  հետաձգել անհասկանալի պատճառով` ես չգիտեմ: Էդ էլ դեռ հարց է` հետագայում իրենց կանդրադառնա՞ք, թե՞ չէ, նույն ձեւով կվարվեք վարձու աշխատողի՞ն, թե՞ ոչ այսինքն` այս պարագայում մենք հնարավորություն ունենք հարցը լուծելու, չենք լուծում, ասում ենք` սպասեք ու դեռ հարց է` ինչ որակով կլուծեք: Ես որեւէ պատճառ չեմ տեսնում, ես կարծում եմ` այս ԱԺ-ը կարող է ու պետք է այս հարցն այսօր լուծի այս դահլիճում: Շնորհակալ եմ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Քվեարկություն:

Կողմ` 43
Դեմ` 70
Ձեռնպահ` 7

Որոշումը չի ընդունվել:

Ձայնը տրվում է ԱԺ պատգամավոր Մանե Թանդիլյանին` «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության կողմից ներկայացված «ՀՀ հարկային օրենսգրքում լրացումներ կատարելու մասին», կոդ` Խ-245, օրենքի նախագիծը ներկայացնելու համար:

Մ.ԹԱՆԴԻԼՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, սա եւս մեկ, մարդկանց համար շատ կարեւոր եւ ականջին հաճելի, նախագիծ է, որովհետեւ այն լուծում է խնդիրներ, որոնք մինչեւ այսօր լուծված չեն` արդեն 2 տարի ձեր Կառավարության եւ 25 տարի նախորդ, եւ ես համարում եմ, որ մենք կարող ենք ու պետք է լուծենք այս տեսակ խնդիրներն օր առաջ: Կա ժամանակ եւ այն անցնում է, եւ՛ որ խնդիրները չեն լուծվում, եւ՛ թողնվում են ապագային, նրանք ոչ միայն կուտակվում են եւ բարդանում, այլեւ ինչ-որ պահի դառնում են անլուծելի: Այս պահին խոսքը վերաբերում է կամավոր բժշկական ապահովագրության ներդրման հնարավորությանը: Սա եզակի հնարավորություն է, որ մենք ունենք այսօր, որովհետեւ երկրում կան ապահովագրական ընկերություններ, որոնք այսօր արդեն մատուցում են առողջապահության ապահովագրության ծառայություններ, մենք հնարավորություն ունենք նախքան համընդհանուր բժշկական ապահովագրության անցնելը, որ դեռ 3 տարի հետո կամ կլինի, կամ ոչ, կամ էլ ինչ ձեւով կլինի` պարտադիր սկզբունքով, թե կամավոր, այս ընթացքում մենք ոլորտը զարգանալու հնարավորություն տանք` թե՛ ծառայությունները զարգանան ապահովագրության մրցակցության միջոցով եւ բժշկական ծառայություններ մատուցողների միջոցով, եւ թե՛ նաեւ գին-որակ հարաբերակցության իմաստով, որովհետեւ, ակնհայտորեն, այսօր արդեն պետությունը որոշակի ծառայություններ է մատուցում քաղաքացիներին, եւ, փաստացիորեն, նա նույնպես կարող է օգտվել այս ծառայություններից եւ, ըստ էության, իր միջամտության շնորհիվ գինը նույնպես կարգավորել:

Հարգելի գործընկերներ, խոսքը վերաբերում է եկամտային հարկից նվազեցման հնարավորությանն առ այն, որ քաղաքացիները, վարձու աշխատողները` այս պարագայում, ովքեր սեփական կամքով կամավոր ապահովագրություն կիրականացնեն, մինչեւ 50.000 դրամի չափով իրենց եկամտային հարկից այդ գումարը կնվազեցվի: Մենք այստեղ հնարավորություն ենք նաեւ տալիս ավելի ընդլայնել այդ փաթեթը` նվազեցնելու պայմանով միայն 50.000 դրամը, որը խթան է հանդիսանալու, որ վարձու աշխատողներն ապահովագրեն իրենց առողջությունը: Ով, եթե ոչ նրանք են այն հենասյունը, ում առողջությունը կարեւորագույն կոմպոնենտը պետք է լինի մեր պետության համար, որովհետեւ նրանք են մեր երկիրն առաջ տանողը, եւ վստահեցնում եմ ձեզ` ապահովագրված առողջությամբ վարձու աշխատողի աշխատունակությունն ու մտայնությունը շատ ավելի է հենց աշխատանքի արդյունավետությանն ու բարձրացմանն ուղղված: Դա կփաստեն մարդիկ, ովքեր ունեցել են այդպիսի ապահովագրություններ, միեւնույն ժամանակ ակնհայտ է, որ, այո, ապահովագրական ոլորտում կան հարցեր, խնդիրներ, որոնք լուծվելու են նաեւ այս պարագայում` զուգընթաց ֆինանսական գրագիտության, առողջապահական ոլորտի գրագիտության բարձրացման միջոցով, բայց մենք սա առաջարկում ենք անել կամավորության սկզբունքով, երբ քաղաքացին գիտակցաբար կգնա, կապահովագրի իր առողջությունը, որը նշանակում է` ավելի պահանջատեր կլինի նաեւ ստացվող ծառայություններին: Սա հնարավորություն է, որը մենք հետո չենք ունենալու, երբ անցնենք հետագայում որեւէ ապահովագրական մեթոդի` բժշկական ապահովագրության, մենք կունենանք դեռեւս շարունակաբար ոլորտում տիրող անորակ բժշկական ծառայություններ եւ մինչեւ վերջ չկայացած ապահովագրական ընկերություններ: Այնպես որ, այս հնարավորությամբ մենք կկարողանանք աստիճանական անցում կատարել: Իհարկե, կա խոսք նրա գումարների մասին, բայց ակնհայտորեն ես համարում եմ սա ներդրում մարդկանց առողջության մեջ, այլ ոչ թե ընթացիկ ծախս, ինչպես կներկայացնեն իմ գործընկերները: Շնորհակալ եմ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Գլխադասային հանձնաժողովի տեսակետը կներկայացնի տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Ծովինար Վարդանյանը:

Ծ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի գործընկերներ, տվյալ նախագիծը, ինչպես եւ նախորդ մի քանիսը, ենթադրում էին եկամտային հարկից նվազեցումներ, կոնկրետ էս մեկը` առողջապահության ապահովագրության ոլորտին: Էստեղ հիմնավորում կա, որ համակարգը կզարգանա, ծառայությունների որակը կբարձրանա, գին-որակ հարաբերակցությունը կգա ավելի լավ մակարդակի եւ այլն, բայց եկեք մի բան հստակ արձանագրենք, որ համակարգի զարգացումը եւ մինչեւ 50.000 դրամը, որը նախատեսվում է, որ պետք է գնա առողջության ապահովագրությանը, իրականում ապահովագրական ընկերություններն էս գումարի սահմաններում առաջարկում են շատ թույլ ու ոչ հրապուրիչ ծառայություններ, եւ հանձնաժողովի նիստում տիկին Թանդիլյանը նույնպես ընդունեց, որ էստեղ խնդիր կա, եւ էս գումարները, որոնք մենք պատրաստվում ենք բյուջեից տրամադրել, ավելի շուտ` ըստ այս նախագծի տրամադրել, որպեսզի գնան, եւ շահառուները ներկայացվում են որպես աշխատող մարդիկ, իրականում իրական շահառուն այստեղ դուրս է գալիս, ուղղակի, ապահովագրական ընկերությունը: Ու, այո, աշխատողը կլինի պահանջատեր, դուք ճիշտ եք, տիկին Թանդիլյան, եւ դա կազդի որակի վրա, երբ աշխատողն իր գրպանից կամավոր կերպով կվճարի այդ ծառայության համար եւ էդ ժամանակ նոր կլինի նորմալ մրցակցություն եւ ծառայությունների որակի բարձրացում: Էստեղ շատ բազմաթիվ են... Էստեղ հիմնավորում կա նաեւ, որ կգրանցվեն աշխատակիցները, կստիպեն գործատուներին, որպեսզի իրենց գրանցեն, բայց էստեղ, էլի, տրամաբանության հետ կապված խնդիր կա, որովհետեւ այն, ինչ ինքը չէր վճարում մինչ այդ, այսինքն` ասում է, ենթադրենք` 200.000 է եկամտահարկը, ինքը կիմանա, որ դրանից 50.000-ը գնալու է իր  ապահովագրությանը, կստիպի, որ գործատուն իրեն գրանցի, որ էդ 50.000-ը գնա: Է, ինքը, սենց թե նենց, ստանում է էդ 50.000-ն էլ, 200.000-ն էլ, ինչի պիտի... Այսինքն` էստեղ էլ տրամաբանությունը շեղվում է, բայց ամենակարեւորը, ինչի մասին ես ուզում եմ խոսել, էս մշակույթն է` եկամտահարկից նվազեցումներ կատարելու: Ինչպես պրն Թունյանը նշեց, շուտով կլինի եկամուտների հայտարարագրման էդ համակարգը, ու, ընդհանրապես, ո՞ւմ հաշվին ենք մենք տալիս ինչ-որ մեկին, այսինքն` եկամտահարկից տալիս ենք ինչ-որ մեկի առողջության ապահովագրությանը, բայց ո՞ւմ հաշվին. էն մնացած բոլոր քաղաքացիների, ում մանկապարտեզը չի սարքվում, ում փողոցը չի սարքվում, ում չգիտեմ ինչը: Ու, ընդհանրապես, էս մշակույթը` եկամտահարկի հաշվին ինչ-որ հարցեր լուծել, ես կարծում եմ` շատ սխալ է: Այո, կլինի ընդհանուր էդ համակարգը, երբ որ հայտարարագրման համակարգը կլինի, կլինի հարկման բազայից նվազեցման էդ մշակույթը, խնդրեմ, ամեն մարդ կհասկանա, որ ինքը վճարում է էսինչը, դրա դիմաց պետությունից ստանում է էդինչը: Նենց որ, տեղին չենք գտնում էս նախագիծը, առաջարկում եմ դեմ քվեարկել: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Քվեարկության է դրվում «ՀՀ հարկային օրենսգրքում լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը... Վարման կարգի վերաբերյալ` Մանե Թանդիլյան:

Մ.ԹԱՆԴԻԼՅԱՆ

-Ուրեմն, քանի որ շեշտվեց, թե ինչ է քննարկվել հանձնաժողովում, որ այդ պայմանագրերը 50.000 դրամի մասով ոչ մի նորմալ ծառայություն էլ չեն մատուցում, ես էնտեղ պատասխանեցի, ստիպված եմ էստեղ էլ պատասխանել. տիկին Վարդանյան, դա կապ ունի ձեր կնքած պայմանագրի հետ, եւ երբ ես ասում եմ` քաղաքացին պահանջատեր է, դա նշանակում է` նա կարդում է իր պայմանագիրը, տեսնում է` մեջն ինչ կա, ինչ ուզում` ավելացնում է, ինչ ուզում` հանում է, հետո կարող է ավելին ուզենալ, ասենք` 80.000  դրամանոց, որից 50-ը փոխհատուցվի, 30-ն էլ իր հաշվին արվի: Այսինքն` էդ հարցի պատասխաններն էնտեղ հնչել են, եւ էն բոլոր հարցերը, որ ասում եք, դրանց պատասխաններն արդեն հնչել են: Եթե մեր գործընկերներին հետաքրքիր է, իսկ ես շատ հույս ունեմ, որ հետաքրքիր է, մենք կարող ենք սա քննարկման առարկա դարձնել այս դահլիճում, լսել բոլոր հարցերի բոլոր պատասխանները, եւ նոր կայացնել որոշում, որովհետեւ սա եզակի հնարավորություն է` բժշկական ապահովագրության միջոցով ծառայությունների որակն այնպես բարձրացնել, որ հետագայում մեր քաղաքացիները կարողանան լիարժեքորեն ՀՀ-ում օգտվել բժշկական ծառայություններից:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Վարման կարգի վերաբերյալ` Բաբկեն Թունյան:

Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Ուրեմն, ուզում եմ տեղեկացնել, որ հանձնաժողովի նիստում, բացի ֆինանսների նախարարության ներկայացուցչից, մասնակցում էր նաեւ առողջապահության նախարարության ներկայացուցիչը, այսինքն` հարցը քննարկվել է եւ՛ առողջապահության տեսանկյունից, եւ՛ ֆինանսների տեսանկյունից, երկու առումով էլ ոչ նպատակահարմար է համարվել էս օրենքի ընդունումը:

Ի՞նչ է առաջարկում տիկին Թանդիլյանը. ըստ էության, առաջարկում է պետական բյուջեի հաշվին սուբսիդավորել բոլոր էն մարդկանց, ովքեր գնում են իրենց առողջությունն ապահովագրելու: Էդպես-էդպես է` ավելի լավ չէր` միանգամից էս եկամտային հարկի փոխարեն միանգամից ուղիղ ֆինանսավորում կատարվեր: Մենք բարդացնում ենք: Հասկանում եմ` ինչ խնդիր ենք ուզում լուծել, բայց, էլի եմ ասում, էդ խնդիրն էդպես չի լուծվելու: Դուք հիմա, տեսեք, 3 նախագծի ընթացքում բերեցիք շինարարության կառուցապատողների խնդիրը խառնեցիք սոցիալական խնդիրների հետ, դրա հետ միաժամանակ` առողջապահության խնդիրների հետ ու խնդրում եմ, խոսելու ժամանակ ինձ տենց խիստ դեմքով մի նայեք, որովհետեւ ես էլ ուզում` մարդկանց բոլոր խնդիրները լուծվեն, բայց ձեր ասած տարբերակներով էդ խնդիրները չեն լուծվելու, տիկին Թանդիլյան: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Քվեարկենք, հետո ոնց ուզում եք իրար նայեք, պրն Թունյան: Քվեարկության է դրվում «ՀՀ հարկային օրենսգրքում լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը 7-րդ գումարման 3-րդ նստաշրջանի օրակարգում ընդգրկելու մասին» հարցը:

Քվեարկություն:

Կողմ` 43
Դեմ` 78
Ձեռնպահ` 2

Որոշումը չի ընդունվել:

Ձայնը տրվում է ԱԺ պատգամավոր Գեւորգ Գորգիսյանին` «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության ներկայացրած «Զինվորական ծառայության եւ զինծառայողի կարգավիճակի մասին» ՀՀ օրենքում լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը ներկայացնելու համար:

Գ.ԳՈՐԳԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն: «Զինվորական ծառայության եւ զինծառայողի կարգավիճակի մասին» ՀՀ օրենքի 12.1 հոդվածով նախատեսված է փոխհատուցում տալ աշխատավարձի չափով, այն զինծառայողների ընտանիքներին, ովքեր կզոհվեն զինծառայության ընթացքում: Մենք առաջարկում ենք, եւ սահմանվում են նաեւ ընտանիքի անդամները` ծնող, զավակ եւ ամուսին, մենք առաջարկում ենք էստեղ ավելացում, որ եթե որեւէ կերպ ապացուցվել է ընտանիքի անդամ լինելու փաստը, նույնպես դա տրվի: Դա կլինի դատական կարգով կամ նոտարական կարգով: Հիմա կան դեպքեր, երբ, օրինակ` մարդիկ ամբողջ կյանքն ապրել են միասին, ամուսնացել են եկեղեցով, բայց համապատասխան պետական մարմիններում չեն գրանցել իրենց ամուսնությունը, կամ հնարավոր է այլ դեպք. ունեցել են զավակ, որի հայրությունը տարբեր պայմաններով չեն ճանաչել, հետագայում ապացուցվել է զավակ լինելու փաստը, եւ էս մարդիկ չունեն հնարավորություն, կամ բազմաթիվ խոչընդոտների ու դատական պրոցեսների արդյունքում միայն կարող են ստանալ որոշակի փոխհատուցում, մեծ գումարի մասին չի գնում խոսքը, խոսքը, ընդամենը, զինծառայողի մեկամսյա աշխատավարձի մասին է: Առաջարկում ենք, որպեսզի ավելի հեշտացվի պետության պարտավորությունը, եւ եթե զինծառայողի կյանքն ընդհատվել է, նրա ընտանիքը ստանա համապատասխան փոխհատուցում առանց լրացուցիչ բարդությունների եւ քաշքշուկի: Շնորհակալ եմ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Ձայնը տրվում է գլխադասային` պաշտպանության եւ անվտանգության հացերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Արեն Մկրտչյանին:

Ա.ՄԿՐՏՉՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Առաջինը. ՀՀ ընտանեկան օրենսգրքի 1-ին հոդվածի 2-րդ մասով որպես ընտանեկան օրենսդրության հիմնական սկզբունք ամրագրվում է, որ ճանաչվում է միայն Քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցման մարմիններում գրանցված ամուսնությունը: Նույն օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` ամուսինների իրավունքներն ու պարտականությունները ծագում են Քաղաքացիական կացության ակտերի պետական գրանցումն իրականացնող մարմիններում ամուսնության պետական գրանցման պահից, հետեւաբար` ամուսնության գրանցման փաստը հանդիսանում է ամուսնու համար ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված իրավունքների եւ պարտականությունների ծագման նախապայման: Ուստի, առանց վերջինիս անհնար է դառնում նաեւ անձի` ամուսնու կարգավիճակից բխող իրավունքներից եւ պարտականություններից օգտվելու հնարավորությունը: «Զինվորական ծառայության եւ զինծառայողի կարգավիճակի մասին» ՀՀ օրենքի 63-րդ հոդվածի 12-րդ մասի համաձայն` նշված հոդվածի իմաստով զինծառայողի ընտանիքի անդամ են համարվում ամուսինը, զավակները եւ ծնողները: Ուստի, նախագծով առաջարկվող կարգավորման իրացումը փաստացի հակասության մեջ է մտնում ՀՀ ընտանեկան օրենսգրքի կարգավորումների հետ այն իմաստով, որ միայն համապատասխան պետական գրանցում ստանալու հիմքով անձը կարող է ճանաչվել որպես ընտանիքի անդամ:

Երկրորդը. սա հերթական նախագիծն է, որն այս անգամ արդեն պետական բյուջեի վրա ֆինանսական բեռի ավելացում է ենթադրում, եւ նախագծի հիմքում չկա որեւէ գնահատում, չկա որեւէ ուսումնասիրություն եւ չկա որեւէ հաշվարկ, եւ եւս մեկ անգամ պնդում եմ, որ այս պարագայում նախագիծը դառնում է բարի ցանկություններ` շարադրված թղթի վրա:

Եվ երրորդը. համապատասխան դատավճռի առկայության պայմաններում, որն ապացուցում է ամուսնացած լինելու հանգամանքը, քաղաքացին համապատասխան փոխհատուցում ստանում է, այսինքն` հարցն այս իմաստով կարգավորվում է: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շատ լավ, պիտի քվեարկենք։

Քվեարկության է դրվում «Զինվորական ծառայության եւ զինծառայողի կարգավիճակի մասին» ՀՀ օրենքում լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը 7-րդ գումարման 3-րդ նստաշրջանի օրակարգ ընդգրկելու մասին» հարցը:

Քվեարկություն:

Կողմ` 41
Դեմ` 81
Ձեռնպահ` 1

Որոշումը չի ընդունվել:

Ձայնը տրվում է Վահե Էնֆիաջյանին... Պրն Էնֆիաջյան, բայց դա հենց 7-րդն է: Ձայնը տրվում է «Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքում փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքի նախագծի համահեղինակ Վահե Էնֆիաջյանին` նախագիծը ներկայացնելու համար:

Է.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի գործընկերներ, սիրելի հայրենակիցներ, ձեզ եմ ներկայացնում «Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքում փոփոխություններ կատարելու մասին» հարցը: Այս հարցի հետ կապված` մեր խմբակցության ներկայացուցիչներով բազմաթիվ անգամներ մեր մտահոգություններն ենք հայտնել եւ գտնում ենք, որ կանխարգելող միջոցառումներ պետք է իրականացվեն, եւ որպես օրենսդիր մարմնի ներկայացուցիչներ` մենք չենք կարող անտարբեր մնալ այն վիճակագրությանը, որը ձեզ կներկայացնեմ եւ կհրապարակեմ:

Ձեզ եմ ներկայացնում ճանապարհային ոստիկանության ծառայության կողմից իմ կողմից ներկայացված հարցման վիճակագրական տվյալները: Քանի որ ժամանակը կարճ է, կներկայացնեմ, ընդամենը, վերջին 2 տարիներին դժբախտ պատահարները եւ անցանկալի դրսեւորումները թվերով:

Ուրեմն, ճանապարհային տրանսպորտի պատահարներ գրանցվել են` 2018 թվականի ընթացքում` 2539, որոնցից զոհ արձանագրվել է 217 եւ ունեցել ենք վիրավորներ` 3741 հոգի` տարբեր մարմնական վնասվածքներ ստանալու հետեւանքով:

2019 թվականին, ամփոփելով այս ժամանակահատվածը, ունեցել ենք 2954 ճանապարհային պատահարներ, զոհ` 220 եւ 4253 դեպքեր` տարբեր մարմնական վնասվածքներով:

Սրանք ընդհանուր վիճակագրական տվյալներն են, ինչի հետ կապված` ամբողջ ամառվա ընթացքում մենք մի քանի նաեւ տխրահռչակ դեպքեր ենք արձանագրել եւ իմ գործընկերների հետ ամփոփելով այս գործընթացը` գտնում ենք, որ կանխարգելող գործընթաց պետք է տեղի ունենա, եւ էական զսպող մեխանիզմներ պետք է ունենանք այս հարցերի վերաբերյալ: Ուսումնասիրել ենք միջազգային փորձը, ԵԱՏՄ փորձը եւ գտնում ենք, որ այս նախաձեռնությունը լավագույնս կարող է ամփոփել իրավիճակը: Այս նախագծի հետ` հռետորաբանության հետ կապված, Կառավարության կողմից, որպես այդպիսին, մերժում չկա, համակարծիք են, բայց, միեւնույն ժամանակ, ներկայացնում են, որ այլընտրանքային նախագիծ էլ կա, բայց այս համատեքստում ուզում եմ ներկայացնել, որ մեր կողմից` «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցության պատգամավորների կողմից մի քանի պատգամավորական նախաձեռնություններ կան, որոնց օրենսդրական նախաձեռնությունների հետ կապված` եւս կրկնվում է, որ նախաձեռնության հետ կապված որեւիցե խնդրահարույց հարց չկա, բայց Կառավարությունն էլ ունի իր նախագծերը, որպեսզի ավելի փաստացի լինեն օրինակներս` «Ներման մասին» օրենքը, «Կրթության մասին» օրենքը, նույն վարչական իրավախախտումների հետ կապված օրենքները: Ես կարծում եմ` այս հնարավորությունը` հիմնախնդիրը դահլիճում քննարկել, պետք է ընձեռվի եւ քանի որ հանձնաժողովում անդրադարձել եմ, ուզում եմ ասել` նաեւ պաշտոնական վիճակագրական տվյալներն ամփոփոխ են մնացել եւ որեւիցե այլ տեղեկատվություն չի ներկայացվել, ընդ որում` սեւով սպիտակի վրա գրված է պետի կողմից, որ այլ տվյալների ճանապարհային ոստիկանությունը չի տիրապետում, սա` հրապարակային, որպեսզի բոլոր մնացած հարցերի պատասխանները ստանան մնացածը: Ֆեյսբուքյան իմ էջում տեղադրված է պաշտոնական լինկը: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Ձայնը տրվում է պաշտպանության եւ անվտանգության հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Արմեն Խաչատրյանին:

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, ներկայացված նախագծի վերաբերյալ պետք է միանգամից ասեմ, որ այն ժամանակավրեպ է եւ ընդունելի չէ այսօր, քանի որ մենք ունենք համապարփակ մեծ փաթեթ, այսպես կոչված` տուգանային միավորների ներդրման փաթեթը, որի մասի բազմիցս խոսել ենք եւ քննարկվել է ամենայն մանրամասնությամբ, եւ այդ փաթեթը համապարփակ եւ ընդլայնված կարգավորում է ճանապարհային երթեւեկության անվտանգության ոլորտի մի շարք իրավահարաբերություններ եւ նոր քաղաքականություն է մտցնում, ընդհանրապես, վարչական տուգանքների կիրառման պրակտիկայում, եւ միայն մեկ փաստ կարող եմ ասել, ինչն էական հակասության մեջ է ներկայացված նախագծի հետ: Տուգանային միավորների կիրառման համակարգի այդ փաթեթում առավելագույն տուգանքը սահմանված է 29.000 դրամ, այսինքն` տրամաբանությունը կայանում է նրանում, որ 30.000 դրամից սկսած` կան լրացուցիչ պատիժներ Քրեական օրենսգրքում, այսինքն` 30.000 դրամն արդեն կարող է համարվել որպես քրեական պատիժ եւ այս տրամաբանությունից ելնելով` սկզբունք է դրվել, որ ճանապարհային երթեւեկության կանոնների խախտման դեպքերով առավելագույն տուգանքը կարող է լինել մինչեւ 30.000 դրամ, եւ սրան համարժեք կիրառվում են տուգանային միավորներ: Այսպիսով, ավելի նպատակային եւ ավելի թիրախային է դառնում վարչական տույժերի կիրառման պրակտիկան, միաժամանակ թեթեւացվում է սոցիալական բեռը: Այս տրամաբանությունից ելնելով, ուղղակի, այս նախագիծը ժամանակավրեպ է, չի կարող լինել տուգանք 150.000 դրամ եւ դրանով սահմանափակվենք, բացի այդ, բավականին լուրջ վիճակագրություն եւ ուսումնասիրություններ կան, որ տուգանքի չափն ավելացնելով` մենք դրանք չենք... Պրոֆիլակտիկ աշխատանքներն արդյունավետ չեն լինում` միայն տուգանքի չափ ավելացնելով: Մենք ունենք տուգանք այսօր 500.000 դրամի չափով` առավելագույն արագությունը սահմանվածից գերազանցելու դեպքերում, բայց որեւէ արդյունքի չենք հասնում` այդքան տուգանք նշանակելով: Եվ այսօրվա տիրող իրավիճակը պետք է նաեւ հաշվի առնել, որ բազմաթիվ վարորդներ կան, որոնք չունեն գույք, դրամական միջոցներ եւ նրանց համար մեկ է, թե տուգանքի չափն ինչքան է լինելու, նրանք ամեն օր խախտում են այդ կանոնները եւ որեւէ տույժ չեն կրում փաստացի, քանի որ որեւէ գույք չունեն եւ նույնիսկ հարկադիր կատարման վարույթներն արդյունքի չեն հասնում, եւ այս առումով` այդ տուգանային միավորների կիրառման համակարգը, այսպես կոչված` բալային համակարգի փաթեթը լուծում է այս բոլոր խնդիրները եւ ստիպում է, որպեսզի, գոնե դիտավորությամբ, մարդիկ իրավախախտումներ չանեն, դրա հետ մեկտեղ, կրկնում եմ, թեթեւացնում է սոցիալական բեռը: Այս առումով` ուղղակի անհամատեղելի է ներկայացված նախագիծը մեր ընդհանուր քաղաքականությանը: Բացի այդ, պետք է փարատեմ նաեւ մեր «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության գործընկերների մտահոգությունը, ես նախորդ ելույթի ժամանակ ասացի, որ հաշվի առնելով ձեր մտահոգությունը` հանդիպակաց երթեւեկելի ուղեմաս դուրս գալու այդ իրավախախտման հետ կապված, հետեւանքները եւ դրա ուղղությամբ միջոցների խստացումը, մենք բալային համակարգի մեջ 2 միավոր տուգանային միավորից բարձրացրել ենք 3 միավոր, այսինքն` եթե հանդիպակաց երթեւեկելի ուղեմաս դուրս գան, կտուգանվեն 25.000 դրամ գումարած 3 միավոր, սրանով նաեւ լուծում ենք ձեր ընդհանուր մտահոգությունը եւ, այո, համարում ենք, որ դա լուրջ խախտում է, վթարի առաջացման պատճառ է հանդիսանում, եւ կարծում եմ` ընդհանուր առմամբ, լուծված է առանց այս նախագիծը ներկայացնելու: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Վարման կարգի վերաբերյալ` Վահե Էնֆիաջյան:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, պրն Խաչատրյան, նաեւ ուզում եմ տեղեկացնել եւ հրապարակավ ներկայացնել խորհրդարանին, որ հանձնաժողովի քննարկման ժամանակահատվածում ես եւ իմ գործընկերները, մասնավորապես, պրն Դալլաքայի կողմից էլ մեր մտահոգությունները` ներկայիս իրավիճակի մասին խոսելով, որ հանդիպակաց գոտին առանձնացնելու նպատակով Հայաստանի շուրջ  70-80 տոկոս գծանշումներն, առհասարակ, բացակայում են, եւ նման իրավախախտումների հետ կապված փոփոխություններ մտցնելը ռիսկեր է պարունակում, եւ, կրկնում եմ, մեր կողմից նախաձեռնությունը բացառապես միտում ունի կանխարգելել եւ միջազգային փորձն իմ ձեռքի տակ կա, որ կանխարգելող միջոցառումներն հենց այսպես են իրականացվել: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Քվեարկություն: Քվեարկության է դրվում «Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքում փոփոխություն կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը 7-րդ գումարման 3-րդ նստաշրջանի օրակարգում ընդգրկելու մասին» հարցը:

Քվեարկություն:

Կողմ` 25
Դեմ` 82
Ձեռնպահ` 12:

Որոշումը չի ընդունվել:

Ձայնը տրվում է «Ներդրումային ծրագրերի իրականացման պետական աջակցության մասին» օրենքի նախագծի համահեղինակ Միքայել Մելքումյանին` նախագիծը ներկայացնելու համար:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Հարգելի նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, հեղափոխությունից հետո անցել է 1.5 տարի եւ ակնհայտ է, որ ՀՀ-ում տնտեսական հեղափոխություն իրականացնելու համար ամենամինիմալ ծավալի ներդրումներ չկան, դա փաստ է եւ դա որեւէ մեկը չի կարող հերքել: Ի՞նչ միջոցներ է ձեռնարկում Կառավարությունն այդ ներդրումների ապահովման համար. մենք, իհարկե, գիտենք, որ կան արտաքին մարտահրավերներ, դրանք միշտ էլ ուղեկցելու են մեզ, չեմ ուզում դրա մասին ասել, բայց կան նաեւ ներքին կառավարման համակարգի լրջագույն պրոբլեմներ, որոնք, մեղմ ասած, արգելակում են, ներդրումների ներհոսքը դեպի մեր հանրապետություն: Այս օրենքը, որ մենք ներկայացնում ենք մեկ այլ օրենքի փոփոխություն չէ, սա մայր օրենք է, այսինքն` նոր մշակված օրենք է: Սա` առաջին:

Երկրորդ. առաջ անցնելով` ասեմ, որ ներդրողների մեծ մասը, հանդիպելով վարչապետի, փոխվարչապետների, տարբերի նախարարների, կառավարման տարբեր պաշտոնյաների հետ, հստակ այդ զրույցներից հետո արտահայտում է միտք, որ ձգձգվում է, այսինքն` ներդրումներ կատարելու համար որոշակի ձգձգումներ կան, կոնկրետ` հողի նպատակային նշանակության փոփոխությունը, շինարարական թույլտվությունները, պետական փորձաքննությունները, լիցենզիաները, եւ փոխանակ ներդրողը գնա մեկ պատուհան, մեկ լիազոր մարմին, ասենք` էկոնոմիկայի նախարարություն կամ որը կուզի Կառավարությունը, ինքը պետք է գնա տարբեր նախարարություններ, մարզպետարաններ, տեղական ինքնակառավարման մարմիններ եւ հայցի, որ ինքն ուզում է էս երկրում ներդրում անել, բայց ինչ-որ պրոբլեմներ կան: Դրա համար մենք մշակել ենք մի օրենք, որ, այսպես կոչված, մեկ պատուհանի սկզբունքով ներդրողը գնա մեկ կետ, եւ էնտեղից, դրա համար էսպես ենք ասել, ոչ միայն աջակցությունը, այլեւս հետաձգումը եւ մերժումը պետք է ոչ թե տվյալ չինովնիկի կամայականությամբ լինի, այլ պետք է ինստիտուցիոնալ լուծում, այսինքն` օրենքը պետք է սահմանի, թե որ դեպքերում ներդրումային այդ ծրագրերը պետությունը պետք է աջակցի, մերժի կամ հետաձգի: Սա պարզ, տրիվիալ բան է, սրա դեմ` էս մտքի դեմ, որեւէ մեկը որեւէ բան չի կարող ասել, ես չեմ էլ ուզում վիճակագրություն ներկայացնել, թե ինչքան քիչ են ներդրումները մեր երկրում իրենց դինամիկայի մեջ վերջին 1.5 տարվա ընթացքում:

Եվ երկրորդ. եւ՛ չինովնիկը պաշտպանված կլինի, այսինքն` օրենքի համաձայն ինքն էդ աջակցությունը կտա կամ մերժում կանի եւ՛ ներդրողը կիմանա որոշակիություն` իր ներդումային ծրագրի ապագայի հետ կապված: Էնպես որ, մենք, ինչպես պրն Էնֆիաջյանն է ասում, միջազգային փորձն էլ ուսումնասիրել ենք, իհարկե, շատ երկրներում կան ներդրումային, էսպես կոչված, գործակալություններ, մենք չենք առաջարկում էդ գործակալությունները, ասում ենք, որ եղած կազմի վրա պետք է լինի, սա համակարգային լուծում է, էն պահը, որով պետք է, էսպես, ենթադրաբար Սահմանադրության հետ որոշակի հակադրություն լիներ` կապված Կառավարության կառուցվածքի մեջ փոփոխություն անելու հետ, իմ գործընկեր Արտյոմ Ծառուկյանը հանձնաժողովի նիստում, մենք առաջարկ ենք արել, դա հանվեց, այսինքն` կարծեմ` հանձնաժողովն ընդունել է, էնպես որ միտքը տրիվիալ է: Կառավարությունը, նախարարական կոմիտեի նիստին ինքս մասնակցել եմ, նշել է, որ միտքը շատ լավն է, բայց մենք համակարգային լուծում կտանք: Խնդրեմ, համակարգային լուծում է, միշտ դուք ասում եք` հատվածային լուծումներ, սա համակարգային լուծում է, եթե կան որոշակի խնդիրներ` կապված չափի  հետ 50 մլն դրամ եւ այլն, մենք պատրաստ ենք քննարկել, այս միտքը որեւէ մեկը չի կարող բացառել, որ էսօր արդիական չէ, այսինքն` սրա արդիականությունը կասկած չի հարուցում: Ես ձեզ կոչ եմ անում, չեմ խնդրում, կոչ եմ անում, որ սա երկրին պետք է եւ պետք է դնել քննարկել եւ գնալ առաջ, որովհետեւ ներդրումները շատ քիչ են, եթե ներդրումներ լինեին երկրում, ես չէի բերի: Այսքանը:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Ձայնը տրվում է տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Արգիշտի Մեխակյանին:

Ա.ՄԵԽԱԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգարժան նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, նախագիծը քննարկվել է ԱԺ տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովում եւ ստացել բացասական եզրակացություն` մի շարք նկատառումներից ելնելով: Նշեմ դրանցից մի քանիսը. նախագծի առաջի հոդվածում խոսք է գնում ներդրումային ծրագրերի պետական աջակցության մասին, սակայն հստակեցված չեն «ներդրումային ծրագիր» եւ «պետական աջակցություն» հասկացությունները, ընդ որում, նախագիծը վերնագրված է «Ներդրումային ծրագրերի իրականացման պետական աջակցության մասին», ինչից հետեւում է, որ հստակ պետք է սահմանված լինեին պետական աջակցության եղանակները, ուղղությունները եւ ձեւերը: Նախագծի առաջին հոդվածի 2-րդ մասում որպես կարգավորման առարկա են սահմանվում 2-րդ հոդվածով սահմանված չափորոշիչներին բավարարող ներդրումային ծրագրերի իրականացմամբ պայմանավորված հարաբերությունները, մինչդեռ 2-րդ հոդվածում խոսքը գնում է միայն մեկ չափորոշիչի` 50 մլն դրամը գերազանցող ներդրումային ծրագրի մասին: Այս մասով հարկ է նշել, որ կարող են լինել 50 մլն դրամից պակաս ներդրումներ, որոնք իրենց կարեւորությամբ եւ տվյալ ոլորտում հրատապ ներդրում կատարելու անհրաժեշտությամբ պայմանավորված` նույնպես ունենան պետական աջակցության կարիք: Նախագծով սահմանվում են ներդրումային ծրագրերի պետական աջակցության ոլորտում պետական լիազոր մարմնի գործառույթները, մինչդեռ ներդրումային ծրագրերի իրականացնողների պարտականությունները բացակայում են: Ներկայումս գործում է «eRegulations Armenia» հարթակը, որտեղ թվայնացված է 8 ոլորտներում 12-ից ավելի ընթացակարգերի մանրամասն նկարագրություն, այդ թվում` մուտքի արտոնագրերի ստանալուց մինչեւ շինթույլտվությունների եւ երկրի ծագման հավաստագրի ստացում: Ներկայումս պետական եկամուտների կոմիտեն նախաձեռնել է ապրանքների սահմանահատման գործընթացներում անհրաժեշտ փաստաթղթերի ստացման առցանց հարթակի մշակումը: Այս հարթակը կգործի մեկ պատուհանի սկզբունքով, գործարարները հնարավորություն կստանան առցանց եղանակով ներկայացնել անհրաժեշտ փաստաթղթերը եւ ստանալ համապատասխան թույլտվությունները եւ արտոնագրերը:

Ներդրումային ծրագրերին աջակցություն ցուցաբերելու նպատակով ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության կառուցվածքում այժմ աշխատանքներ են տարվում` ներդնելու մեկ պատուհանի սկզբունքով ծառայությունների մատուցման մեխանիզմը, եւ նախարարությունը հայտնել է իր պատրաստակամությունը` համագործակցել ԱԺ պատգամավորների եւ շահագրգիռ բոլոր կողմերի հետ: Այսքանը, շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Մեխակյան: Այժմ քվեարկության է դրվում... (Խոսում են դահլիճում): Վարման կարգի վերաբերյալ` Միքայել Մելքումյան:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Ուրեմն, հարգելի գործընկերներ, այն, որ հարակից զեկուցողը ներկայացրեց, ինչքան ես հասկացա, Կառավարության տեսակետն է հիմնականում. հասկացությունները` որոնք են ներդրումային ծրագրերը, չգիտեմ, աջակցության ձեւերը, դրանք սահմանված են, ընդհանրապես, տարբեր օրենքներով եւ օրենսդրությամբ, էստեղ խնդիրը տրիվիալ է` մեկ պատուհան, այսինքն` էդ մեկ պատուհանը, ասենք` եթե դուք եք ուզում անել, բերեք համահեղինակ դարձեք: Կառավարությունը թող գա ասի` ես համահեղինակ եմ քեզ հետ, ոչ թե ասեն` մենք ուզում ենք` մեկ պատուհանը մենք բերենք: Ուզում եք` երկու պատուհան լինի, թող երկու լինի, բայց էստեղ մեկ պատուհանի մասին է խոսքը, եւ ես էսպես եմ հասկանում, որ ինքս զրուցել եմ նաեւ բարձրաստիճան մի քանի պաշտոնյաների հետ, այսինքն` եթե տարին վերջանա, հանկարծ էդ մեկ պատուհանի լիազոր պատասխանատուն ներդրում չլինի, կառաջանա քաղաքականապես հրաժարականի հարց: Պետք է անկեղծ լինենք էստեղ, պետք է դնենք քննարկենք, բոլորս շահագրգռված ենք, որ երկրում լինեն ներդրումներ։ Էս առումով` 50 մլն-ն էդտեղ պայմանական շեմ է, եթե կլինի 20 միլիոնանոց շատ փոքր ծրագիր, բայց շատ էֆեկտիվ, որեւէ խնդիր չկա, բերեք էդ քննարկումները տանենք: Ես կարծում եմ, որ սա անհրաժեշտ գործիք է, որ մենք պետք է կիրառենք:

Եվ մյուսը` վերջնականը. խոսքն ինստիտուտի մասին է, օրենքով պետք է ինստիտուցիոնալ լուծում սահմանենք, գործիք, ոչ թե զրուցեցինք փոխվարչապետի հետ կամ նախարարի հետ, ուզեց կամ չուզեց, օրենքով պետք է լինի պատասխանատվության ինստիտուտ: Այսքանը:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Վարման կարգի վերաբերյալ` Բաբկեն Թունյան:

Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Նախ` պրն Մելքումյանի էս նախագիծը մենք հանձնաժողովի նիստից առաջ աշխատանքային քննարկման ձեւաչափով քննարկել ենք, էն խնդիրը, որ պետք է հնարավորինս հեշտացվեն պայմանները գործարարի աշխատելու համար, էդ բոլորն ընդունում են, որովհետեւ ինչքան բարելավես` էդտեղ բարելավելու տեղ կա: Խնդիրը հետեւյալն էր. նախ` էս հարցը լուծելու համար որքանով է անհրաժեշտ օրենքը:

Եվ երկրորդ. ձեր բերած օրենքի նախագիծը, պրն Մելքումյան, որքանով է այդ խնդիրը լուծում։ Երկու տարբերակով էլ էս օրենքի անհրաժեշտությունը մենք չտեսանք: Սա` մեկ:

Երկրորդը. ինչ վերաբերում է էդ հանձնաժողովի նիստին, էնտեղ էկոնոմիկայի փոխնախարարն անգամ հստակ կոնտակտային տվյալներով նշեց, թե ով է էս պահին էդ գործով զբաղվում, այսինքն` եթե գործարարը, պոտենցիալ ներդրողը, մտնում է էկոնոմիկայի նախարարություն, իրեն պետք է, որ պետությունից մեկն իր ձեռքը բռնած, պատկերավոր ասած, ման տա պետական բոլոր օղակներում, էդ մարդու կոնտակտային տվյալներն էլ կան, անուններն էլ կան, մենք էլ խնդրեցինք դա հրապարակայնացնել, մենք էլ իրենց հետ միասին էդ ամեն ինչին մասնակցենք:

Եվ մի բան էլ կարճ ավելացնեմ. նախագիծն ի սկզբանե փաթեթ էր, որը ներկայացնում էր իրենից նաեւ Կառավարության կառուցվածքում փոփոխություն կատարելու մասին նախագիծ, բայց դա վերապահված է Կառավարությանն ու դա պատահական չէ, որովհետեւ Կառավարությունն ինքն է որոշում` իրեն ինչ գործիքակազմ է հարկավոր ճիշտ աշխատելու համար: Էս առումով, որ ասում եք` մեր առաջարկությանը դուք միացեք, էդ ճիշտ առաջարկն էնտեղից կգա, դուք հետո կմիանաք, պրն Մելքումյան:

(Խոսում են դահլիճում)

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Քվեարկությունից հետո, պրն Մելքումյան: Խոսեցիք արդեն վարման կարգի վերաբերյալ, պրն Թունյանն էլ խոսեց, հիմա կարող եք դուք էլ ասել, նորից պրն Թունյանն ասի: Վարման կարգի վերաբերյալ` Էդմոն Մարուքյան:

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի գործընկերներ, երբ հեղափոխությունը նոր էր եղել, սփյուռքից եկած բազմաթիվ մեր հայրենակիցներ նաեւ գալիս էին մեր գրասենյակ, մեզ էլ էին դիմում եւ ասում էին` Կառավարությունում ում տեսնենք, ում հետ խոսենք, ներդրում ենք ուզում անել եւ մեծ հոսք էր գալիս: Ես մի անգամ նաեւ մեր գործընկերներին եմ ասել Կառավարությունում, տարի ու կես անցել է, ըստ էության, էն ժամանակ, օրինակ` զանգում էի, չգիտեմ, պրն վարչապետին կամ Ավինյանին, ասում էին` «Business Armenia» ուղարկեք էդ մարդկանց, բայց էդ մեկ պատուհանի գաղափարը, եթե էն ժամանակվանից լիներ, մենք էդ հոսքը շատ պատշաճ կկազմակերպեինք: Հիմա` լավ է ուշ, քան երբեք, ես կարծում եմ` լավ գաղափար է եւ պետք չէ սպասել, որ հետո համակարգային մեծ լուծումներ... Ամեն բան, ինչ ուզում է հետաձգվել, տենց բաներ են ասվում` հետո, համակարգային մեծ լուծում… Եկեք ընդունենք, որ մեկ պատուհանի գաղափարը լավ գաղափար է եւ ունենանք, որ ներդրողներ են գալիս, պատշաճ մի տեղ սպասարկեն իրենց, բոլոր հարցերին մի տեղ պատասխանեն` թե՛ իրավական, թե՛ տնտեսական, թե՛ ներդրումային միջավայրի հետ կապված: Մենք կողմ ենք:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Վարման կարգի վերաբերյալ` Վահե Էնֆիաջյան:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, պրն Մելքումյանն այս կարճ ժամանակահատվածում հնարավորինս հանգամանալից ներկայացրեց, որ ներդրման միջավայրի համար համապատասխան միջավայր է անհրաժեշտ, պայմաններ եւ հնարավորություններ են անհրաժեշտ, եւ այս օրենսդրական նախաձեռնությունը բացառապես ամփոփում է այս գործունեությունը, որպեսզի հեշտացված, ընկալելի, ըմբռնելի տարբերակով կարողանանք ՀՀ-ում ներդրում ցանկացող քաղաքացիներին կամ օտարերկրյա քաղաքացիներին հնարավորին գրավչությունն ապահովել: Եվ որտե՞ղ է ասված, որ եթե մի հարցի շուրջ կա կոնսենսուս եւ նման նախաձեռնություն ունեք, որ օրինաստեղծ աշխատանքը պատկանում է բացառապես Կառավարությանը, մենք օրենսդիր մարմին ենք, թող մեր նախաձեռնությունը դրվի քննարկման, եւ Կառավարությունը միանա մեր նախաձեռնությանը: Շնորհակալություն:

(Խոսում են դահլիճում)

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Եթե, անպայման, ուզում եք ասել, վարման կարգի վերաբերյալ` Միքայել Մելքումյան: Նոր բան եք ոնց որ ուզում ասել:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ուրեմն, հարգելի գործընկերներ, տեսեք մենք օրենքի բովանդակությունից հեռանում ենք եւ գնում ենք Կառավարություն-խորհրդարան հարաբերությունների քննարկմանը: Պետք է, այո, խորհրդարանական երկիր ենք, եթե Կառավարությունը մշտապես ասում է, որ միտքը լավն է, իսկ նախարարական կոմիտեի նիստին ես մասնակցել եմ, 2.5 ժամ քննարկում է եղել: Ասում են` միտքը շատ լավն է, բայց մենք կբերենք, բերեք թող իրենք գան, էլի, մեզ հետ աշխատեն, Կառավարության մասին էն որոշումը ես հանել եմ, այսինքն` թողել եմ մյուսը` մայր փաթեթը, որը Սահմանադրության հետ որոշակի խնդիր ուներ: Ի՞նչն է խնդիրը, եթե պարզ մենք բացատրում ենք, ասում ենք` ներդրման համար` եկեք մի կետ եւ էդ կետը թող պատասխանատու լինի:

Ես մի բան էլ բացեմ, որ չէի ուզում ասել. ես պրն Պապիկյանին ժամանակին` 4 ամիս առաջ, գրել էի նամակ, որ խնդրում եմ` ինձ ներկայացրեք մերժված` հողի նշանակության, շինթույլտվությունների հետ կապված մերժված ծավալը ներդրումների: Չկա էդպիսի վիճակագրություն, նույնիսկ մենք մինչեւ հիմա էդպիսի վիճակագրություն չունենք: Դե, հիմա եկեք մտածենք, թե ի՞նչ ենք անում:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Վարման կարգի վերաբերյալ` Նաիրա Զոհրաբյան:

Ն.ԶՈՀՐԱԲՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, նիստը մեկնարկել է ժամը 10-ին, եւ մեկ ժամ 10 րոպե մենք քննարկում ենք ընդդիմության մերժված նախագծերի հարցը, եւ էդ պատճառաբանությունները, որ հետո Կառավարությունը բերելու է համակարգային փաթեթ, ինձ մոտ դեժավյուի տպավորություն է արթնացնում: Նախորդ իշխանությունը նույն կերպ էր ասում, եւ ես չեմ բացառում, որ վաղը չէ, մյուս օրը, այո, Կառավարությունը կամ ձեզանից որեւէ մեկն այս մերժված նախագծերում անունի մեջ մի հատ ստորակետ կփոխի եւ կբերի. կներկայացնի: Ի վերջո, համակարգային լուծում այս նախագիծն առաջարկում է, եթե դուք ուզում եք այդ համակարգային լուծման վրա, անպայման, Կառավարության անունը գրված լինի, Կառավարությունը հիմա կարող է միանալ «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցության ներկայացված նախագծին, այլապես հակընդդեմ հիմնավորումները, որ էստեղ ներկայացվեցին, կներեք, մեր վստահ համոզմամբ` ուղղակի, անլուրջ են:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարգելի տիկին Զոհրաբյան, երբ որ ձեզ մոտ դեժավյու է առաջանում` ընդդիմության նախագծերի մերժման մասով, ես առաջարկում եմ մի հատ էլ կարճ ժամանակ հատկացնել եւ նայել ընդդիմության ներկայացրած ընդունված նախագծերի վիճակագրությունը, համեմատել եւ մի հատ էլ մտածել` արդյո՞ք դեժավյուի տեղ կա, թե՞ չէ:

Վարման կարգի վերաբերյալ` Բաբկեն Թունյան:

Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Որ թյուր կարծիք չառաջանա, որ մենք ընկել ենք տեխնիկական կարգավորումների հետեւից, ուրեմն, պրն Մելքումյան, ձեր նախագիծը մի հատ աշխատանքային քննարկման ձեւաչափով ենք քննարկել, մի հատ էլ հանձնաժողովի նիստում բովանդակային քննարկել ենք, եկել հասել է քվեարկության պահը, նոր էս հակասահմանադրականության գործոնին անդրադարձ է կատարվել: Այսինքն` ձեր նախագիծը մերժելու խնդիրը ոչ թե տեխնիկական է, այլ բովանդակային...(խոսում են դահլիճում) Հանել ենք, բայց եթե չհանեինք էլի էինք... Հանել ենք, որ կարողանանք մերժել, պրն Մելքումյան: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Բոլորն ասացի՞ն ամեն ինչ: Քվեարկություն: Քվեարկության է դրվում «Ներդրումային ծրագրերի իրականացման պետական աջակցության մասին» օրենքի նախագիծը 7-րդ գումարման 3-րդ նստաշրջանի օրակարգում ընդգրկելու մասին» հարցը:

Քվեարկություն:

Կողմ` 42
Դեմ` 74
Ձեռնպահ` 4

Որոշումը չի ընդունվել:

Ձայնը տրվում է «Կրթության մասին» ՀՀ օրենքում լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագծի հեղինակ Վահե Էնֆիաջյանին:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, սիրելի հայրենակիցներ, կրթության մասին մենք տարաբնույթ քննարկումներ ունեցել ենք, մտահոգություններ հայտնել ենք` այս նախաձեռնության հետ կապված, կրթաթոշակների մասով բազմաթիվ առիթներ ունեցել ենք «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցության ներկայացուցիչներով խոսել, մեր մտահոգությունները հայտնել, ինչպես նաեւ առաջարկություններով հանդես գալ, թե ինչպես կարելի է ստեղծված իրավիճակից դուրս գալ եւ ՀՀ-ում կրթությունը կարեւորել: Ինչպիսի՞ կրթության որակ, ինչպիսի՞ մասնագետներ ենք մենք ուզում վաղն ունենալ, մրցունակ` տարածաշրջանում, մրցունակ` ամբողջ աշխարհում, գիտելիքահենք տնտեսություն ենք ուզում զարգացնե՞լ, թե՞ ինչպիսի իրականություն ենք ուզում ունենալ: Այս բոլոր դրդապատճառներն են, որ տարիներ շարունակ, կրկնում եմ, տարիներ շարունակ, «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության ղեկավարը, «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցության ներկայացուցիչներս ներկայացնում ենք, որ ներկայիս իրավակարգավորումները չեն կարող էական փոփոխություններ մտցնել: Մասնավորապես, 1999 թվականին որոշում է ընդունվել` բարձր առաջադիմության ուսանողների համար հատկացնել 5000 դրամ` որպես կրթաթոշակ եւ գերազանց առաջադիմության համար` 6000 դրամ: Այս նախագծով մենք առաջարկում ենք, որ բարձր առաջադիմություն ունեցող ուսանողների համար սահմանենք` 20.000 կրթաթոշակ եւ գերազանց առաջադիմություն ունեցող համար` 30.000 դրամ: Այսօրեական նաեւ այս տենդենցն արձանագրում ենք, որ սա նվազագույն շեմ պետք է լինի` կրթությունը խրախուսելու համար, գիտելիքները խրախուսելու համար եւ կրթության մեջ բեկումնային փոփոխություն մտցնելու հպատակով: Ընդ որում, մի հատկանշական փաստ եւս. 1999 թվականին 5000 դրամը հավասարեցված է եղել ՀՀ նվազագույն աշխատավարձին:

ՀՀ-ում այս 20 տարիների ընթացքում նվազագույն աշխատավարձը 13 անգամ բարձրացել է, ուսման վարձերը 4-5 անգամ, նայած մասնագիտությունները, բարձրացել են, բայց կրթաթոշակը մնացել է նույնը: Այս կրթաթոշակը չի կարող ամփոփել ուսման կարեւորությունը, ուսման խրախուսելիությունը, դրա համար մենք այս նախաձեռնությամբ հանդես ենք գալիս: ՀՀ սահմանադրության առաջին գլխի առաջին հոդվածը հստակ սահմանում է, որ ՀՀ-ը սոցիալական պետություն է, եւ նմանատիպ նախաձեռնություններով մենք պետք է կարողանանք խրախուսել ներկան եւ ապագային միտված քաղաքականություն վարենք: Միջակությունը, գիտելիքների առումով մրցակցությունն պետք է առավելագույն կրիտերիաները լինեն մեր գործելակերպի մեջ: Սրանք են ընդհանուր մոտեցումները:

Եվ խորհրդանշական մի հանգամանքի մասին էլ եմ ուզում խոսել. գլխադասային հանձնաժողովում ձայները հետեւյալ կերպ են բաշխվել. 4 դեմ, 4 կողմ եւ 1 ձեռնպահ, այսինքն` այս նախագծին նաեւ Կառավարության ներկայացուցիչների կողմից մոտեցումների առումով, սկզբունքային առումով որպես այդպիսին դեմ լինելու միտում չկար: Առաջարկում եմ կողմ քվեարկելով` ավելի հանգամանալից քննարկել, եւ եթե լուծման այլ տարբերակներ կան, մենք, անպայմանորեն, այս կարեւորագույն ոլորտում արձանագրենք որպես իրողություն: Շնորհակալություն ուշադրության համար:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Ձայնը տրվում է գլխադասային հանձնաժողովի` կրթության, ինչ էր, գիտության, մշակույթի, սփյուռքի, երիտասարդության, սպորտի հարցերի հանձնաժողովի անդամ, Լիլիթ Ստեփանյանին:

Լ.ՍՏԵՓԱՆՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, քննարկում ենք կրթաթոշակների բարձրացման հետ կապված, նախագիծը: Նախ` նշեմ, որ մենք սկզբունքորեն դեմ չենք լինի, եթե, առհասարակ, բոլոր ուսանողները բարձր կրթաթոշակներ ստանան: Վերադառնալով մեր բարձրագույն կրթական համակարգին` կցանկանամ նշել, որ պետությունն արդեն խրախուսում է անվճար հիմունքներով սովորող ուսանողներին` երբեմն` ամբողջությամբ, երբեմն` մասնակի փոխհատուցելով նրանց վարձը, եւ այս պարագայում բարձր կրթաթոշակ տրամադրելով` մենք գործ կունենանք կրկնակի խրախուսման հետ, ինչն անարդարացի կլինի այն ֆակուլտետների ուսանողների նկատմամբ, ովքեր ունեն բարձր առաջադիմություն, սակայն նրանց ֆակուլտետներում չկան անվճար հիմունքներով տեղեր:

Մյուս կողմից` նախագծի հիմնավորման մեջ հստակ չկա որեւէ ֆինանսական հաշվարկ առ այն, թե պետբյուջեից որքան հավելյալ ֆինանսական միջոցներ են անհրաժեշտ, որպեսզի այս նախագիծը կյանքի կոչվի: Ինչպես նշեց նախագծի հեղինակ պրն Էնֆիաջյանը, այո, 1999 թվականի ապրիլի 14-ի որոշման մեջ «ա» եւ «բ» կետերով հստակ սահմանված է այն կրթաթոշակների չափը, որոնք մատնանշվում են այս կամ այն խմբում սովորող ուսանողների դեպքում, բայց էստեղ մի հետաքրքիր հատկանշական մաս կա, որ ձեւակերպման մեջ մատնանշվում են միայն գերազանց գնահատականներ ունեցող ուսանողները, եւ այսպիսի ձեւակերպմամբ անհասկանալի է դառնում բյուջեից նախատեսվելիք գումարի չափը:

2019 թվականի ՀՀ պետական բյուջեի քննարկման ժամանակ միջին մասնագիտական, նախնական մասնագիտական եւ բարձրագույն ուսումնական հաստատության բարձր առաջադիմություն ունեցող ուսանողների համար կրթաթոշակ տրամադրելու համար նախատեսված է 1 մլրդ 933 մլն մի քիչ ավելի չափով գումար, եւ եթե նախագծի մեջ մատնանշված` 5 անգամ եւ 6 անգամ մենք բարձրացնենք կրթաթոշակները, ապա մոտավորապես կունենանք 12 մլրդ դրամ, որն այս պահի դրությամբ 2 մլրդ-ով ավելի է, քան բարձրագույն եւ հետբուհական ծրագրի համար նախատեսված գումարները: Պարզ չէ, թե նախագծում ընդգծված «բարձր առաջադիմություն» եզրույթը կոնկրետ ո՞ր ուսանողների խումբն է մատնանշում, եթե հիմքում ընկած է այս մոտեցման ՄՈԳ-ը, ապա հստակ նշված չէ նաեւ ՄՈԳ-ի շեմը:

2019 թվականի հոկտեմբեր ամսին անհրաժեշտություն չկա քննարկել մի նախագիծ, երբ 2020 թվականի «Պետական բյուջեի մասին» օրենքով արդեն քննարկվելու է կրթության համար տրամադրվելիք գումարների չափը, ընդ որում` ԱԺ-ում է դա քննարկվելու եւ տարեվերջին:

Ես կարծում եմ` հստակ հրամայական կա տարբերակել «կրթության նպաստ» եւ «կրթաթոշակ» հասկացությունները, ինչպես նաեւ դրանց համար մշակել համապատասխան չափորոշիչներ: Մեծագույն հարգանք ունենալով միջին մասնագիտական, նախնական կրթական եւ բարձրագույն ուսումնական հաստատությունում սովորող ուսանողների նկատմամբ, այնուամենայնիվ, գտնում ենք, որ կրթության այս 3 օղակներում սովորող եւ բարձր առաջադիմություն ունեցող ուսանողների համար ընդունելի տարբերակ չէ մատնանշել միեւնույն գումարի չափը: Մենք, ճիշտ է, կրթության հանձնաժողովում քննարկելով այս խնդիրը` ունեցանք ձայների բաշխում, ինչպես նշեց պրն Էնֆիաջյանը, եւ մենք կարծում ենք, որ սկզբի համար, գոնե, փուլային տարբերակով կարելի է առաջ գնալ: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Վարման կարգի վերաբերյալ` Վահե Էնֆիաջյան:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, մի փոքր պարզաբանող ելույթ. հոդված 2-րդ. սույն օրենքն ուժի մեջ է մտնում 2020 թվականի սեպտեմբերի 1-ից, այսինքն` 2020-2021 ուսումնական տարի: Ներկայիս բյուջեն դեռեւս խորհրդարանում չէ եւ խորհրդարանում չի քննարկվել, սա` մեկ, բյուջեի հետ կապված, որ ասում եք:

Այս օրենսդրական նախաձեռնությունը ՄՈԳ-ի շեմին որեւիցե կերպ չի առերեսվում, սա խոսում ենք ուսման բարձր առաջադիմության եւ գերազանց առաջադիմության մասին, եւ բյուջեի էդ մասով բազմաթիվ հայտարարություններ են հնչել, որտեղ ասվել է, որ ՀՀ բյուջեն կա, մասնավորապես կարող եմ նաեւ մեջբերել ներկայիս վարչապետի խոսքերից, որը հայտարարությամբ հանդես է եկել հենց այս ամբիոնից:

Մեջբերում եմ. «խոսելով կրթության մասին, նշելով, որ կրթական բարեփոխումների իրականացումն անչափ կարեւոր է, ավելին` նշելով, որ պետական բյուջեն այսօր այդ հնարավորություններն ունի», ընդ որում` գիտեք, որ 2 տոկոս այն ավելացված գումարից սկսած այսօր խնայողություններ կան, եւ բազմաթիվ առիթներ էլի եղել են, որտեղ հնարավորություն ընձեռվել է, եւ հայտարարություններով հանդես են եկել, որ այդ գումարները կան: Էլի կետեր կան, որոնց կուզենայի անդրադառնալ, բայց ժամանակը թույլ չի տալիս: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Վարման կարգի վերաբերյալ` Հովհաննես Հովհաննիսյան:

Հ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Մի քանի թվեր բերեմ, որ օրենքի հնարավոր ընդունման պարագայում կարող է լինել: Օրինակ` միջին մասնագիտական, նախնական մասնագիտական կրթության պարագայում այսօր նախատեսվում է 1.9 մլրդ դրամ, օրենքի նախագծի պարագայում այդ գումարը դառնալու է 10 մլրդ դրամ, այսինքն` ընդամենը մի քանի միլիարդով պակաս ամբողջ գիտությանը հատկացվող գումարից: Բարձրագույն մասնագիտական կրթության պարագայում այսօր հատկացվում է 878 մլն դրամ, էդ պարագայում դառնալու է 5.3 մլրդ դրամ, այսինքն` 4.4 մլրդ դրամով ավելի այսօրվա գումարից: Էստեղ կարեւոր է, որ եթե պետությունն այդքան գումար ունենա, կկարողանա տալ այդ գումարը, բայց էսօր գիտենք, որ պետությունն այդ գումարներն ուղղում է կապիտալ շինարարությանը, վերջերս Կառավարության նիստում հաստատվեց բավականին մեծ ծրագիր, լաբորատոր սարքերի գնմանը, տարբեր տեսակի նյութերով վերազինմանը: Մենք պետք է հասկանանք` ինչով ենք կարողանալու նպաստել կրթության որակին: Մեզ համար առաջին հերթին կարեւոր պետք է լինի կրթության որակը եւ կրթության որակի վրա, եթե կարողանում ենք գումարները տեղափոխել էնտեղ, ավելի նախընտրելի է կրթության որակի վրա շեշտադրումը դնել: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Քվեարկություն... (Խոսում են դահլիճում): Վարման կարգի վերաբերյալ` Սերգեյ Բագրատյան:

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի գործընկերներ, առավել քան վստահ եմ, որ բոլորս` դահլիճում գտնվող, շահագրգռված ենք, որպեսզի կարողանանք մեր ուսանողներին ինչ-որ չափով օգնել, վստահ եմ, որ ոչ ոք տրամադրված չէ հակառակը: Այս թվերը, որ պրն Հովհաննիսյանը նշեց` 10 մլրդ դրամ եւ 5.5 մլրդ դրամ, կարծում եմ` վիճահարույց են, եւ ես այլ թվեր կներկայացնեմ, եւ կտեսնենք, որ այդպես չէ: Նաեւ գերազանցիկների հետ կապված ենք մենք հիմնական հարցը դրել, եթե ուզում եք, մեր նախորդ հարակից զեկուցողը, որ նշեց, որ առանց այն էլ, եթե մենք փաստորեն անվճար կրթությամբ նպաստում ենք կամ խրախուսում ենք լավ սովորելը, կարծում եմ` դա էլ կարող ենք թողնել մի կողմ, այդ մասն էլ հանել, բայց գերազանց սովորելը մոտիվացնել եւ գերազանց սովորողը, որ վստահ լինի, որ իր ծնողների հոգսը թեթեւացնում է, սա շատ կարեւոր գործընթաց է: Վստահ եմ, որ դուք նույն կերպ եք մտածում, առաջարկում եմ` օրակարգ ընդունենք, քննարկենք, գանք կոնսենսուսի: Մեր ասածը չէ, որ բացարձակ ճշմարտություն է, մենք համաձայն ենք, որ միասին քննարկենք: Եկեք օրակարգ մտցնենք, քննարկենք, լավագույն լուծումը բոլորս միասին ընդունենք: Շնորհակալ եմ, խնդրում եմ նախագծին կողմ քվեարկել:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Քվեարկության է դրվում... (Խոսում են դահլիճում): Վարման կարգի վերաբերյալ` Արտակ Մանուկյան:

Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ճիշտն ասած, նախագիծը, եթե հիմա մենք քննարկենք եւ գաղափարը, իհարկե, ընդունելի է, բայց կարծում եմ, որ կրթության որակը, ինչպես իմ գործընկերը նշեց, մենք պետք է ոչ թե պարգեւավճարներով կամ, էս դեպքում` կրթաթոշակով անենք, այլ հնարավորություն ընձեռնենք, որ, օրինակ` նույն էդ գումարով մարզասրահ հաճախեն կամ այլ տեղեր: Այսինքն` էս գաղափարախոսությունը, որ ինչպես անենք, որ էլ ավելի մեծացնենք կրթության որակը, ես էդ կոնտեքստում տեսնում եմ շատ ցանկալի, բայց գտնում եմ, որ էն միջոցը, որն առաջարկվում է, այսինքն` գումարի միջոցով, ուղղակի գումար տալ, դա ճիշտ մոտեցում չէ, որովհետեւ կրթության որակը բարձրացնելու շատ հնարավորություններ կան` թանգարան հաճախելու աբոնեմենտ տալ, մարզասրահ եւ այլն, այ էս կոմպլեքսը, կարծում եմ, որ Կառավարության հետ համատեղ կարելի է քննարկել: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Քվեարկության է դրվում «Կրթության մասին» ՀՀ օրենքում լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը 7-րդ գումարման 3-րդ նստաշրջանի օրակարգում ընդգրկելու մասին» հարցը:

Քվեարկություն:

Կողմ` 42
Դեմ` 53
Ձեռնպահ` 24

Որոշումը չի ընդունվել:

Հարգելի գործընկերներ, այժմ հնարավորություն ունենք մտքերի փոխանակության, ինչի համար առաջարկում եմ հերթագրվել: Հերթագրում: Մանե Թանդիլյան:

Մ.ԹԱՆԴԻԼՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, իրականում նախագծերը, որոնք ներկայացրել էինք եւ որոնք մերժվեցին իշխող մեծամասնության կողմից, իսկապես, տարբեր փուլերում, տարբեր ճանապարհ են անցել, եւ պատահական չէ, որ մենք խոսում ենք այդ մասին` նաեւ ցույց տալով մեր հարգելի գործընկերներին, որ այն նույն փաստարկները, որ հնչել են, տեղին չէ եւ հարիր չէ այս նույն ԱԺ-ի դահլիճում հնչեցնել: Եվ դրա համար մեր համատեղ ջանքերով կատարած աշխատանքի գնահատականը տեսնում ենք այն ցուցանակի վրա, որտեղ իմ գործընկերն ասում է, թե այնպիսի տպավորություն է, որ դուք ժողովրդի համար լավ բան եք անում, մենք դեմ ենք: Բա, էդ ցուցանակն ի՞նչ է ապացուցում, եթե ոչ դեմ լինելը, էդ կարմիրները բա ինչի՞ մասին են: Այն հանգամանքը, որ մենք իսկապես փորձում ենք փոփոխություն բերել, էդ նախագծերն այդ մասին են, ցավոք սրտի, աջակցության չեն արժանանում` հետաձգման պատճառով, տարբեր հիմնավորումներով, որոնք կան, հակափաստարկներով եւ դա, ընդամենը, ընտրության, որոշման հարց է, եւ, ցավոք սրտի, ԱԺ-ը գնում է նորից այլ ճանապարհով: Ավելին` ես ելույթներ եմ լսում, որոնք ինձ շատ անհանգստացնում են ու մասնավորապես` հիպոթեքային վարկի տոկոսների հաշվանցման մասով սահմանափակումներն էլ ավելի խստացնելու իմաստով: Ուրեմն, հարգելի գործընկերներ, հիմա եմ այդ մասին խոսում, հետո չասեք, որ չի ասել, դա վատագույնն է, ինչ կարող եք անել, թերեւս չէ, ավելի վատ բաներ էլ կարելի է անել, բայց դա դրանց մեջ է լինելու: Էնպես որ, ես հորդորում եմ այդ մասին մոռանալ, քանի դեռ մենք գտնվում ենք այնպիսի վիճակում, որ մեր քաղաքացիները պետության ու Կառավարության աջակցության կարիքն ունեն: Շնորհակալ եմ:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հաջորդ ելույթի համար` Ծովինար Վարդանյան: Ես առաջարկում եմ, հա, համեցեք, ուզո՞ւմ եք` ընդմիջումից հետո մնա: Եղավ: Ընդմիջում կես ժամ:


Ժամը 12:00

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ ԵՆ ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԱԽԱԳԱՀ ԱՐԱՐԱՏ ՄԻՐԶՈՅԱՆԸ ԵՎ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՏԵՂԱԿԱԼ ԱԼԵՆ ՍԻՄՈՆՅԱՆԸ
 

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, շարունակում ենք մեր աշխատանքները։

Այսօր՝ հոկտեմբերի 22-ին, ԱԺ «Բաց դռներ» ծրագրի շրջանակներում ԱԺ են այցելել Գեղարքունիքի մարզի Նորատուս եւ Գանձակ համայնքների դպրոցների աշակերտները եւ ներկայացուցիչները։

ԾԱՓԱՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Այնքան էլ ուրախալի չէ պատկերը, որն ուսուցիչները եւ աշակերտները կտեսնեն հիմա նիստերի դահլիճում։ Ինչեւէ, շարունակում ենք մեր աշխատանքները։ Ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում Ծովինար Վարդանյանին։

Ծ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, իրականում ես մտքերի փոխանակման այս փուլում մտադրված չէի գրանցվել։ Գրանցվել եմ զուտ այն պատճառով, որովհետեւ գրեթե վստահ էի, որ հնչելու է ինչ-որ գնահատական կրկին անգամ հանձնաժողովների կողմից, կոնկրետ մեր հանձնաժողովի կողմից, ես մեր անունից կարող եմ ասել, բացասական գնահատականներ տալու վերաբերյալ։ Ցավում եմ, որ տիկին Թանդիլյանն այստեղ չէ, որովհետեւ ուզում եմ անդրադառնալ իր հետեւյալ արտահայտությանը, որը հաճախ ասվում է, որ անմեղության կանխավարկածը մենք միշտ շրջանցում ենք եւ մտածում ենք, որ մարդիկ խաբելու են։ Իսկ այդ անմեղության կանխավարկածը, որովհետեւ հնչեց գնահատական, որ մենք էլ ավելի վատ բաներ ենք դեռ անելու, էդ անմեղության կանխավարկածը մեր պարագայում, ոնց հասկանում եմ, չի գործում, հա՞, էն, որ ասում են՝ մեր գործած մեղքի ո՞ր համար, էլի։ Ուղղակի, եկեք մի բան հստակ արձանագրենք, եկեք էս բանն ամեն անգամ, այո, եթե գալու են նման նախագծեր, որոնք ենթադրելու են, որ, գիտեք, էսինչ հարկից եկեք էսինչ մարդկանց սենց բանի համար գումար տրամադրենք, այո, եթե դրանք չունեն հիմնավորում, իսկ դրա քննարկումը հանձնաժողովներում մանրակրկիտ ու մանրամասն արվում է, այո, միանշանակ, դրանք մերժվելու են, եւ զարմանալու կամ զայրանալու ոչինչ չկա այստեղ։

Ու մի բան էլ, էլի, կոնկրետ եկամտային հարկի հետ կապված։ Ենթադրենք` ինչ-որ մարդ իր երեխային տալիս է վճարովի մանկապարտեզ, եւ հետեւաբար? իր երեխայի մանկապարտեզի վարձը դեռ չի նստում, ենթադրենք, էդ, պիտի՞ նվազեցվի իր եկամտահարկից։ Գուցե պիտի, բայց պիտի լինի համակարգված աշխատանք։ Ես չեմ, որ պիտի պետական մտածելակերպ սովորեցնեմ, բայց էստեղ խնդիր կա. վաղը, մյուս օրը, որ բյուջեն նվազի էնքան, որովհետեւ տվեցինք էստեղ, տվեցինք էնտեղ, ու դա համակարգված չէ ու չկա ոչ մի, այսինքն՝ առաջնահերթությունների ցանկ չկա, ոչ մի համակարգ հստակ չկա, ու ենթակառուցվածքների վրա էդ գումարները չգնան, հետո էլ ասելու ենք՝ ինչո՞ւ էս ենթակառուցվածքները չեն զարգանում։ Եկեք ազնիվ լինենք, էլի, իրար հետ։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հաջորդ հերթագրված պատգամավորը Սուրեն Գրիգորյանն է, նա դահլիճում չէ, ապա՝ Արփինե Դավոյանը, ով կրկին դահլիճում չէ: Էդմոն Մարուքյան։ Համեցեք։

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

-Հարգելի ԱԺ նախագահ, հարգելի գործընկերներ, ճիշտ է, տիկին Թանդիլյանը դահլիճում չէ, բայց ես կպատասխանեմ։

Ուրեմն, ի՞նչ է տեղի ունենում եւ ինչո՞ւ ենք մենք դժգոհ եւ ո՞րն է ձեր մեղքը։

Ձեր մեղքն այն է, որ, օրինակ` բաներ կան, որ մի քիչ կարողանում եք հիմնավորել մերժելիս, բայց, օրինակ` եկամտահարկի հետ կապված, երբ ասում ենք՝ վարձու աշխատողը, որը քաղաքացիաիրավական պայմանագրով նույն աշխատավարձն է ստանում, եւ ունենք օրենսդրության մեջ իրավիճակ, նման տեղ ունենք, երբ հավասարեցված են, ինչո՞ւ նրանք չկարողանան օգտվել նույն հիփոթեքային վարկի պետական ծրագրից։

Դուք ասում եք՝ մերժել ենք, որովհետեւ, դե, չկա հիմնավորում, ֆինանսների նախարարությունն ասում է՝ տեխնիկական բաներ կան։ Էդ ո՞ր, մեր ֆինանսների նախարարությո՞ւնն է ասում։ Էդ էն նախարարությունն է, որի նախարարին ասում են՝ աշխատավարձդ ինչքան է, hetq.am-ին պատասխանում է, որ գաղտնիք է, հայտարարագրով կասե՞նք։ Էդ ֆինանսների նախարարությանը չեք հարցրե՞լ՝ ոնց են աշխատավարձերը գաղտնի բարձրացրել։ Բա, էդ հարցրեք, ի՞նչն է տեխնիկական խանգարում, էդ ո՞նց տեխնիկական խանգարեց, երբ օրենսդրության մեջ ունենք նման իրավիճակ։ Սա՝ մեկ։

Հաջորդը. բոլոր նախագծերին չեմ հասցնի անդրադառնալ։ Մյուսն ասեմ. տեղական ինքնակառավարման մասին՝ Երեւան քաղաքի։

Մեր էդ ավագանու «Ելք» խմբակցությունը, որը «Ելք» դաշինքի ժամանակ գործում էր, Տարոն Մարգարյանի օրոք բերել են օրենք, սահմանափակել են ավագանու եւ՛ իրավունքները, եւ՛ քաղաքապետարանի գործունեության թափանցիկությունը։ Էդ ժամանակ իմ նախագիծը եկել է մեր խմբակցություն, որ դա ներկայացնենք, եւ Փաշինյանի մոտ էր։ Հիմա էդ նախագիծն եկել է հանձնաժողով, հանձնաժողովը մերժում է, ասում է՝ մենք էնտեղ մի երկու բան կար, ասացինք՝ հանեք, չհանեցին, իրենք չգիտեմ ինչ, բան, եսիմ… Այսինքն՝ ի՞նչ, էն ժամանակ, որ սահմանափակում էին` վատ էր, քննադատում էինք, որ ձեր իշխանությունն է՝ լա՞վ է, թող մնա՞։ Էս ի՞նչ տրամաբանություն է, Ալեն Սիմոնյանն էլ ավագանու անդամ էր, ասում է՝ այո՛։ Դե, էս առումով ես ասում եմ, որ սա վատ է, այսինքն՝ ես տրամաբանությունը չեմ կարողանում հասկանալ։ Էն ժամանակ վատ է եղել, որ թափանցիկությունը սահմանափակել են, բերել ենք, ասում ենք՝ եկեք ռեվերս անենք, էսպես ասած, ասում եք՝ չէ՛, դեմ ենք։

Էլի բան պետք է ասեի, բայց լավ...

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Վլադիմիր վարդանյան։

Վ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-ԱԺ հարգարժան նախագահ, հարգելի գործընկերներ, հարգելի նախագահություն, ես իրավական տեսանկյունից պետք է խոսեմ օրենսդրական, օրինաստեղծ գործունեության վերաբերյալ։ Ես չեմ ուզում անդրադառնալ բովանդակային հատվածին, բայց պետք է նշեմ կարեւոր մի հանգամանք, որը, իմ կարծիքով` բոլորս ուշադրության կենտրոնում պետք է լինի։

Գիտեք, այդ օրենսդրական ակտերը, որոնք մենք ընդունում ենք, պետք է իրավական որոշակիությամբ օժտված լինեն եւ ամբողջական իրավական կարգավորում առաջարկեն։ Շատ դեպքերում, գիտեք, այստեղ խոսակցություն գնաց, ասում են՝ գաղափարը լավն է, բայց էս վիճակում չենք կարող ընդունել։ Գիտեք, իրականում շատ լավ գաղափարներ կան, շատ դեպքերում էլ, երբ հանձնաժողովում քննարկում է կազմակերպվում կամ նիստ է անցկացվում, եւ քննարկում ենք այս կամ այն նախագիծը, հասկանում ենք, որ մտադրությունն ի սկզբանե, անկախ նրանից՝ նախաձեռնությունը գալիս է իշխանությունից, թե ընդդիմությունից, լավն է, բարի է, բայց մենք պետք է հասկանանք՝ ինչքանո՞վ իրատեսական է այդ օրենքը, ինչքանո՞վ այն կարող է իրականացվել, ինչքանո՞վ ենք մենք ապահովում իրավական որոշակիության սկզբունքը։

Ցավում եմ, բայց օրենսդրության մեջ տեխնիկական-ոչ տեխնիկական հարցեր չկան։ Ցանկացած ստորակետի, եւ/եւ-ի, կամ/կամ-ի օգտագործում էական փոփոխություն կարող է բերել օրենսդրական ակտի բովանդակության մեջ։ Այս պարագայում ես պարզապես կոչ կանեմ իմ բոլոր գործընկերներին նախաձեռնությունները ներկայացնելիս հնարավորինս ներկայացնել այն տեսքով, որպեսզի մենք ունենանք վերջնական օրենքի նախագիծ, որովհետեւ շատ դեպքերում, ցավում եմ, բայց մենք ունենք ոչ թե օրենքի նախագիծ, որպես այդպիսին, այլ լավ գաղափար կամ լավ մտադրությունների արտացոլում։ Սա, իմ կարծիքով` չափազանց կարեւոր կլինի թե՛ խորհրդարանական կառավարման ձեւի ամրապնդման, թե յոթերորդ գումարման ԱԺ գործունեության արդյունավետության բարձրացման տեսանկյունից։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Մենք ունենք եւս երեք պատգամավոր, ովքեր հերթագրվել են ելույթի համար, բայց ոչ էդ կոճակների միջոցով։

Մխիթար Հայրապետյան։ Եվ մինչեւ պրն Հայրապետյանը կմոտենա, իրենց աշխատասենյակներում ակտիվորեն օրենսդրական գործունեությամբ զբաղվող եւ նիստերին հետեւող պատգամավորներին հորդորում եմ վերադառնալ նիստերի դահլիճ, մենք քվեարկություն ունենք։

Մ.ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆ

-ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգելի գործընկերներ, այսօրվա քննարկման ընթացքում լիագումար նիստերի դահլիճում հնչեց մի միտք, որը մոտավորապես այսպես էր հնչում, որ մեկ ժամից ավելի ծախսում ենք ընդդիմության օրենքի նախագծերը, բացասական եզրակացություն ստացած նախագծերը քննարկելու վրա, եւ ուզում եմ ՀՀ քաղաքացիներին պարզաբանում ներկայացնել, որպեսզի թյուրըմբռնումներից խուսափենք, թե ինչո՞ւ բացասական եզրակացություն ստացած նախագծերի ցանկում չկան մեր խմբակցության պատգամավորների հեղինակած նախագծերը։ Պետք է խոստովանեմ, որ մենք մեխանիզմներ ենք մշակել, որոնք թույլ են տալիս, որ մեր խմբակցության պատգամավորներն օրենքի նախագծերի դեռեւս սաղմնային փուլում ներկայացնում են խմբակցությանը, եւ խմբակցությունում համակողմանի քննարկումներ են տեղի ունենում։ Այսինքն՝ մինչեւ շրջանառության մեջ դնելը մենք ուսումնասիրում ենք պատգամավորի ներկայացրած օրենքի նախագիծը, վեր ենք հանում բոլոր թույլ կողմերը, եթե այդպիսիք գոյություն ունեն, կոչ ենք անում հետ վերցնել, տանել, կրկին աշխատել, նոր քննարկումներ ծավալվել եւ արդյունքում չեն բացառվում դեպքեր, երբ դրանք հետ են կանչվում եւ վերջնարդյունքում չեն հայտնվում շրջանառության մեջ։ Այսինքն՝ եթե մենք այս մեխանիզմը չկիրառեինք, շատ ավելի շատ նաեւ մեր խմբակցության պատգամավորների հեղինակած նախագծերը տեղ կգտնեին վերջնարդյունքում, ահա այն ցանկում, որի մասին խոսք արվեց։ Նկատի ունեմ՝ քաղաքական մեծամասնությունը բազմաթիվ օրենքի նախագծեր քննարկում է, գաղափարներ քննարկում է, որոնք, այնուամենայնիվ, շրջանառության մեջ չեն դրվում։

Ինչ վերաբերում է օրենքի նախագծերին դեմ, կողմ քվեարկելուն, նաեւ խոսք գնաց «Ելք» դաշինքից կամ «Ելք» դաշինքից առանձին գործող մեր կուսակցությունից եւ այլն, հասկանալի էր միտումը, որովհետեւ սրանով, կարծում եմ, որ փորձ է արվում ցույց տալ մեր սկզբունքայնության դեմ որդեգրած քաղաքականությունը։ Ուզում եմ ասել, որ երբեմն մենք դեմ ենք հին գաղափարներին, երբեմն դեմ ենք իրականացման ձեւին։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Բաբկեն Թունյան։

Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, ես այսօր առավոտյան նիստից գալիս մոտավորապես պատկերացնում էի թե՛ քննարկման բովանդակությունը, թե՛ դրան հետեւելիք արձագանքներն ու, ըստ էության, ամեն ինչ այդպես էլ ընթանում է։

Ուրեմն, եկեք մի հատ հիմա հետահայաց նայենք վերջին երկու ժամվա մեր քննարկած թեմաներին։ Ի՞նչ է հիմնականում ընդդիմությունն առաջարկում։ Ասում է՝ բերեք ինչ-որ փոխհատուցումն ավելացնենք, բերեք թոշակն ավելացնենք, էս անենք, էն անենք, այսինքն՝ հիմնականում առաջարկներ են, որոնք ենթադրում են ծախսեր պետական բյուջեի համար։ Հիմա, ի՞նչ, ձեզ թվում է՝ մենք էդ ծախսերի տեղը չգիտե՞նք կամ ձեզ թվում է՝ մենք չե՞նք ուզում, որ ուսանողներն ավելի բարձր կենսաթոշակ ստանան, կամ ձեզ թվում է՝ մենք չե՞նք ուզում, որ մարդիկ ավելի լավ պայմաններ ունենան ու կարողանան բնակարան հեշտ ձեռք բերել։ Եթե էդպես եք մտածում, նշանակում է՝ մենք, ընդհանրապես, ընդհանուր եզրեր չունենք` էստեղ աշխատելու։ Բայց մենք, բացի այդ բարի նպատակներից, նաեւ որպես իշխանության որոշումների համար պատասխանատվություն կրող, պետք է դրա հետեւանքներն էլ հաշվի առնենք, ու ես համոզված եմ, որ դուք էդ հետեւանքների մասին շատ լավ պատկերացնում եք, որովհետեւ էդ  լավություն անելը հարցի մյուս կողմն է, բայց եթե էդ լավությունը հետո տասնապատիկ ավելի խնդիր է առաջացնում, դրա պատասխանատվությունը դուք չեք կրելու, մենք ենք կրելու: Ու դրա համար, երբ պրն Մարուքյանն ասում է՝ ձեր մեղքը ո՞րն է, մերժում եք, որովհետեւ չկա հիմնավորում։ Պրն Մարուքյան, լիքը հիմնավորում կա ու ձեր հիմնավորումներին հետեւող հակահիմնավորումներ էլ կան։ Ասում եք՝ կառուցապատողները բողոքում են, որովհետեւ էդ 55 մլն դրամի սահմանափակումը  կա։ Մի կողմից դա եք ասում, մի կողմից ասում եք՝ սոցիալական խնդիր եք ուզում լուծել։ Բա ի՞նչ անենք, էդ 55 մլն-ը հանե՞նք, մարդիկ շարունակեն թանկարժեք էլիտար բնակարաններ կառուցե՞լ։ Ավելի լավ չի՞, եթե դա կառուցապատմանը նպաստում է, թող բյուջետային նորմալ, էժան բնակարաններ կառուցեն կամ, օրինակ` խոսում ենք քաղիրավական պայմանագրերի մասին, հնարավոր բոլոր ռիսկերն ասում ենք, էլի հետեւից ասում ենք՝ հիմնավորում չկա։ Եթե ցանկություն ունենաք, բոլոր հիմնավորումները կտեսնեք։ Սա՝ մեկ։

Եվ որ ասում եք՝ ձեր մեղքն այն է... Ինձ թվում է՝ մեր մեղքն այն է, որ շատ հաճախ չափից ավելի պոլիկոռեկտ ենք գտնվում ու չենք ասում, որ ձեր բերած նախագիծը պարզ պոպուլիզմ է, բայց մենք այդ պարզ պոպուլիզմով առաջ չենք գնալու։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Եվ Վիկտոր Ենգիբարյան։

Վ.ԵՆԳԻԲԱՐՅԱՆ

-Հարգելի նախագահ, հարգարժան գործընկերներ, ես էլ այս թեմայից կխոսեմ, որովհետեւ ստեղծվեց տպավորություն, որ ընդդիմությունն էսպես բարի օրենսդրական նախաձեռնություններ է բերել, եւ չար ու նախանձ իշխանությունը կամ կառավարող ուժը մերժում է դրանք, նույնիսկ մեղադրեցին չհիմնավորվածության մեջ։

Ես, ընդամենը, մի օրինակ կբերեմ, որպեսզի մեր քաղաքացիների համար շատ ավելի պարզ լինի, թե մենք ինչ ենք անում, ինչի մասին է խոսքը։ Ես առաջարկություն էի ուղարկել Կառավարությանը, որպեսզի Արմավիրի մարզում ստեղծվեն չորս Թումոբոքս կենտրոններ, որոնցից յուրաքանչյուրում տարեկան կարող է սովորել երկու հարյուր 12-18 տարեկան աշակերտ։ Այս չորս Թումոբոքսերի արժեքը միասին վերցրած կազմում է 84 մլն դրամ, որի մեծ մասը՝ 60%-ը, կապիտալ ծախսերն են։

Հիմա հաշվենք պրն Էնֆիաջյանի կամ «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցության կողմից ներկայացված ուսանողների կրթաթոշակի առաջարկը, որը շուրջ 10 մլրդ-ի կարգի էր, եթե չեմ սխալվում։ Այս իմ ներկայացված առաջարկն այդ  կրթաթոշակների առաջարկի ընդամենը մեկ տոկոսն է կազմում, ընդամենը մեկ տոկոսը։ Իսկ եթե տեսականորեն մենք նայենք, եթե լինեին այդպիսի հնարավորություն ու կարողություններ, Հայաստանում կարող էին ստեղծվել շուրջ 400 Թումոբոքս կենտրոններ, այսինքն՝ բոլոր փոքր, միջին ու մեծ համայնքներում մենք կունենայինք Թումոբոքսեր, որտեղ կսովորեին հազարավոր աշակերտներ։ Այսինքն՝ որեւէ աշակերտ որեւէ համայնքում տեսականորեն չէր ունենա արգելք` Թումոյում սովորելու համար, իսկ թե Թումոն իրենից ինչ կարեւոր ինստիտուտ է ներկայացնում, կարծում եմ՝ ավելորդ է նշելը։

Մյուս կողմից, երբ մենք փորձում ենք եկամտահարկից սուբսիդավորել որոշակի ծախսեր, օրինակ՝ բնակարանների ձեռքբերման հետ կապված, մենք պետք է նաեւ հարց տանք, թե այդ գումարը որտեղի՞ց է վերցվելու։ Ի վերջո, դրանք կենսաթոշակների, սոցիալական նպաստների ու այլ տեղերից, այդ նույն կաթսայից վերցվող գումարներն են։ Այսինքն՝ մի բանը պետք է պակասեցնենք մյուսի հաշվին, դրա համար ծախսերը պետք է լինեն տրամաբանական ու հիմնավորված։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-«Լուսավոր Հայաստան» պատգամավորական խմբակցության անունից ձայն է խնդրում Էդմոն Մարուքյանը։

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

-Շնորհակալություն, հարգելի ԱԺ նախագահ։ Ես չեմ կարող չանդրադառնալ տնտեսական հանձնաժողովի նախագահի հայտարարություններին։ Կիսատ մնաց, ուրեմն, դուք խոսեցիք, ասում եք՝ ականջահաճո նախաձեռնություններ եք բերում եւ վերջում չդիմացաք, արդեն երկրորդ ելույթի ժամանակ ասացիք՝ պոպուլիզմ։

Պրն Թունյան, ես ձեզ կոչ եմ անում, որ դուք սթափվեք։ Դուք ինձ հիշեցնում եք այն օրերը, երբ Հանրապետական խմբակցության տարբեր պատգամավորներ այդ ոճով խոսում էին ընդդիմության հետ։ Դա՝ մեկ։

Երկրորդը. պոպուլիզմից ով խոսի-չխոսի, կարծում եմ՝ դուք խոսելու տեղ չունեք, որ պոպուլիզմից խոսեք։ Դուք պոպուլիզմը քննադատելու առումով պետք է, չգիտեմ, շատ խորը, լուրջ, ասենք՝ մի հատ մեդիտացիա անեք, նոր գաք այստեղ, պոպուլիզմը քննադատեք։ Բայց մենք… Հենց էդ է, որ մենք պոպուլիզմով չենք զբաղվում։ Մենք պոպուլիզմով չենք զբաղվում, նաեւ դա է պատճառը, որ էսքան քննադատության առարկա են դառնում մեր բոլոր առաջարկները։

Ես ձեզ ուղղակի կոչ եմ անում՝ էդ տոնով՝ բան, պոպուլիզմ է, բան, մենք` իշխանությունը, չգիտեմ ինչ, բան… Գիտե՞ք` ինչքան էդպիսի մարդկանց ենք տեսել, եկել, գնացել են։ Գիտե՞ք` ինչքան տենց մարդիկ են եկել, գնացել։ Հանդարտվեք, մի հատ սթափվեք, մի հատ ձեզ հավաքեք ու էդ տոնով մեզ հետ մի խոսեք։ Ականջահաճո...

Տեղից մի խոսեք, երբ դուք խոսում էիք, ես տեղից չէի խոսում: (Խոսում է դահլիճում): Ի՞նչը։ Ես ձեզ ասում եմ՝ ձեզ նորմալ պահեք, ու պոպուլիզմը... Էդ, որ գալիս եք, նվազագույն աշխատավարձից եք էստեղ խոսում, պոպուլի՞զմ է, թե՞ չէ, էդ, որ ասում էիք՝ կամերաները հանելու ենք, պոպուլի՞զմ էր, թե՞ չէ։ Էնքան պոպուլիզմ կասեմ, չեք կարողանա տակից դուրս գալ, եկել, դուք պոպուլիզմի՞ց եք էստեղ խոսում։ Ես ձեզ ասում եմ՝ ձեզ հավաք պահեք, դուք շարունակում եք ընդհատել։ Այսինքն՝ ձեզ հետ նորմալ խոսում եմ, դուք դա էլ չեք կարողանում ընկալել (խոսում է դահլիճում):

Ի՞նչը։ Էնքան կասեմ: Պրն Թունյան, լսիր, ուրեմն, լսիր։ Ձեզ ասում ենք՝ աշխատավարձին հավասարեցված միջոց, որպես էդպիսին, օրենսդրությամբ կա։ Դուք հիմնավորում չեք ներկայացնում, եկել եք, ասում եք՝ էնքան հիմնավորում ենք ասել, չգիտեմ՝ 55 մլն-ը։ Ես 55 մլն-ից էի խոսո՞ւմ, ի՞նչ 55 մլն։ Էդ ի՞նչ ոճեր են, էդ ի՞նչ ձեւեր են։ Դուք չէի՞ք ուզում, որ նորմալ, կոռեկտ աշխատենք, դե մի արեք, էլի։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-«Բարգավաճ Հայաստան» պատգամավորական խմբակցության անունից ձայն է խնդրում Արման Աբովյանը։

Ա.ԱԲՈՎՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, սիրելի քաղաքացիներ, խոսքը, ըստ էության, գնում է փիլիսոփայության մասին, մոտեցման մասին այն օրինագծերին, որոնք այսօր մերժված էին։ Ցանկանում եմ հիշեցնել, որ օրինագծերը, եթե մտնեին օրակարգ, իրենք լրացուցիչ թե՛ քննարկման ենթակա կդառնային եւ քննարկման եւ առաջարկների համար հասանելի կլինեին թե՛ մեզ համար, թե քաղաքացիների համար, որովհետեւ, ըստ էության, այն փաստարկները, որոնք բերվեցին մեր գործընկերների կողմից, կեսը զուտ տեխնիկական բնույթ էր տանում, կեսն էլ՝ կիսով չափ առաջարկների ձեւով։

Ճիշտն ասած, ես չհասկացա՝ խնդիրն ինչո՞ւմ էր, որ այ, սենց համառ ինը նախագիծն էլ մեր գործընկերները որոշեցին չանցկացնել։ Օրինակ՝ նույն` մեկ պատուհանի գաղափարը. ես չեմ ուզում կրկնվել, որովհետեւ բազմաթիվ անգամ այսօր խոսվել է, բայց, կարծես թե, ամբողջ խորհրդարանը միակարծիք է, որ այո, պետք է մաքսիմալ հեշտացնել նույն ներդրողների, կոպիտ ասած, կյանքը, որ իրենք գան եւ մոտենան այդ մեկ պատուհանին։ Տարբեր փաստարկներ բերվեցին, տարբեր, չգիտեմ, արտահայտություններ արվեցին, որ նույնիսկ մարդ կա, որը ձեռքից բռնում... Այդ մարդն ո՞վ է, ի՞նչ է... Էստեղ խնդիրն ինստիտուցիոնալի մասին էր եւ այդ ինստիտուցիոնալ վերաբերմունքի, այդ ինստիտուցիոնալ համակարգի ձեւավորմանն էր խոսքը գնում, ու ակնհայտ էր։

Կամ, վերցնենք նույն հանդիպակաց այդ տուգանքի ավելացման մասին։ Այո, կրկնում եմ եւ ավելի հանգամանալից այդ հարցի շուրջ կխոսեմ, երբ բալային եւ տեսախցիկների էդ համակարգի օրենքները կլինեն։ Այո, կան իրավախախտումներ, որոնք պետք է խստագույնս պատժվեն, խստագույնս։ Նույն, չգիտեմ, ոգելից օգտագործման դեպքում, երբ մարդ նստում է ղեկին կամ երբ հանդիպակաց է դուրս գալիս, եւ այս պարագայում նույնպես անհասկանալի էր դիրքորոշումը։

Ինչ վերաբերում է անմիջապես այդ կրթաթոշակների մասին, ապա հիշեցնեմ, որ այդ կրթաթոշակները նպաստ չեն։ Պետությունը երեք ոլորտ պետք է միանշանակ իր վրա վերցնի եւ չնայի ոչ մի ծախսերի։ Դա անվտանգության ոլորտն է, դա կրթության ոլորտն է, դա բժշկության ոլորտն է։ Երեք ոլորտի, ընդհանրապես, չպետք է նայենք, թե ի՞նչ թիվ է կազմում՝ 10 մլրդ է կազմում, 20 մլրդ է կազմում։

Այո, այսօր ծիծաղելի է այդ 5-6 հազար դրամը, ծիծաղելի է, որովհետեւ ոչ մի հարց չի լուծում նույն ուսանողի համար։ Շնորհակալություն։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Աբովյան։ Հարգելի գործընկերներ, մտքերի փոխանակությունն ավարտվեց, խմբակցությունների անունից՝ ելույթները նույնպես։

Ձայնը տրվում է ԱԺ նախագահ Արարատ Միրզոյանին՝ ԱԺ 2019թ. հոկտեմբերի 22-ին գումարվող նիստերի օրակարգը ներկայացնելու համար։ Խնդրեմ, պրն Միրզոյան։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, հիշում եք, հավանաբար, որ մենք դեռեւս չենք հաստատել այսօրվանից մեկնարկած նիստերի օրակարգը, դրա համար ես հիմա ձեզ ներկայացնեմ նախագիծը. առաջին բաժնում ունենք պարտադիր քննարկման 17 հարց, որոնք առանց քվեարկության օրակարգ են ընդգրկվելու, եւ երկրորդ բաժնում ունենք 4 նախագիծ։

Տեղեկացնեմ, որ ԱԺ խորհուրդը հոկտեմբերի 21-ի նիստում քննարկել է այս բաժնում նախագծերի ընդգրկման, դրանց քննարկման հաջորդականության հետ կապված առաջարկները եւ իր քվեարկությամբ հաստատել է դրանք։

ԱԺ խորհրդի որոշմամբ ԱԺ պատգամավոր Վարազդատ Կարապետյանի կողմից ներկայացված «Սեւանա լճի էկոհամակարգի վերականգնման, պահպանման, վերարտադրման եւ օգտագործման միջոցառումների տարեկան եւ համալիր ծրագրերը հաստատելու մասին» օրենքում լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագծի քննարկման տեւողությունը սահմանվել է մինչեւ 2 ժամ։

Եվ ես նաեւ ուզում եմ հպանցիկ անդրադառնալ այս պահին նախորդած քննարկմանը եւ ուզում եմ հիշեցնել, որ ԱԺ կառավարող մեծամասնության եւ Կառավարության նախաձեռնությամբ բարձրացվել եւ բարձրացվելու են նվազագույն աշխատավարձեր, տարբեր տեսակի նպաստներ, թոշակներ, եւ ունեինք Կառավարության եւ մեծամասնության նվիրումը` այս ուղղությամբ աշխատանքները շարունակելու, բայց սա չի նշանակում, որ մենք մեզ կարող ենք այս պահին թույլ տալ, գուցե այլ պահի՝ այո, այս պահին թույլ տալ, չգիտեմ, ուսանողների կրթաթոշակները սահմանել 30 հազար դրամ, ինչու ոչ՝ 300 հազար դրամ, եւ/կամ եթե նույնիսկ այդ միջոցները կան, գուցե, նպատակահարմար է կրթությանն ուղղել, գիտությանն ուղղել, բայց օրինակ՝ լաբորատորիաներ վերազինելու կամ նորերը կառուցելու ճանապարհով եւ այլն։

Կամ մյուս հարցով՝ երթեւեկության կանոնների մասով, այդ ներկայացված նախագծի մասով։ Բալային համակարգը ներդրվում է՝ հաշվի առնելով, այո, ձեր նշած հատուկ ծանրությունը` հանդիպակաց գիծ դուրս գալու, սահմանվել է առավելագույնը, կարծեմ, 3 միավորի պատիժ, չէ՞, կորստի, դրանից ավելի, կարծես թե, չկա, կամ ալկոհոլ օգտագործելու։ Այսինքն՝ մեդալը երկու կողմ ունի եւ, միանշանակ, պնդումներ անել, թերեւս, չարժի, եւ քննարկման ընթացքում կոռեկտությունը պահպանելու կոչ էլ մի անգամ էլ պիտի անեմ։ Ես ավարտեցի, պրն Սիմոնյան։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Միրզոյանին հերթական նիստերի օրակարգի նախագծի վերաբերյալ հարցեր տալու համար խնդրում եմ հերթագրվել։ Հերթագրում։ Շնորհակալություն, հերթագրված պատգամավորներ չկան։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Մտքերի փոխանակության համար՝ հերթագրում։ Բաբկեն Թունյան։

Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Պրն Մարուքյան, ուրեմն, 50-ին գումարած 50` հավասար է 100, 40-ին գումարած 40 գումարած 20` էլի հավասար է՝ 100, 50 անգամ 2` էլի հավասար է 100։ Սա պարզ թվաբանություն է։ Եթե 100 պետք է ստանաք, կարող եք պարզ թվաբանական գործողություններով ինչ-որ էդ թիվը ստանալ։ Հիմա, եթե դուք մի հատ նենց գործողություն եք առաջարկում, որի արդյունքում գումարը 100-ից մեծ է դառնում, օրինակ՝ դառավ 150, պետք է նաեւ ցույց տաք էն կողմը, որի արդյունքում պետք է պակասեցնեք ինչ-որ բան։ Այսինքն՝ ցանկացած հարց, ցանկացած նախագիծ, որ դուք բերում եք, պիտի նկատի ունենաք, որ պետական բյուջեն կաուչուկից չէ եւ ունի տարբեր հետեւանքներ։ Դուք էդ հետեւանքները շատ լավ հասկանում եք։ Եթե ես մտածեի, որ դուք էդ ամեն ինչը չեք հասկանում, ես հիմա ելույթ չէի ունենա։ Սա` մեկ։

Երկրորդը. երբ դուք նախագծերի ժամանակ կանգնում, ասում եք՝ հիմնավորում չկա, տարօրինակ չգիտեմ ինչ, անհիմն չգիտեմ ինչ, էդ ամեն ինչը որակումներ են, որից մենք էդքան շատ նյարդային սթրես չենք ապրում, բայց երբ ասում ենք, որ ձեր բերած նախագծերի մեջ պոպուլիզմ կա, դուք դրանից, չգիտեմ, ինչ-որ շատ խորը վիրավորվում եք։ Սա՝ երկու։

Երրորդը. ասում եք՝ պոպուլիզմը դուք եք անում։ Ուրեմն, հետ գնացեք, իմ գիտակցական կյանքի ամբողջ ընթացքում կենսագրությունս էլ փորփրեք, հնչեցրածս ելույթներն էլ, գրածս հոդվածներն էլ ու գտեք էդտեղ պոպուլիզմի որեւէ տարր։ Հետո կգտնեք, կգաք, այսինքն՝ չեք հասցնի ձեր մյուս ելույթին, էն մյուս ելույթին կներկայացնեք, հետո ես ներողություն կխնդրեմ։ Սա՝ երկու, ու երրորդն էլ, ես ինչքան էլ, էլի եմ ասում, շատ հավասարակշռված ու զուսպ մարդ եմ ու հարգում եմ թե՛ գործընկերային հարաբերությունները, թե՛ փորձը, թե՛ վաստակը, ես ձեզ կոչ եմ անում կոռեկտության սահմաններից դուրս չգալ: Ինձ սթափվելու կոչ մենակ, ասենք՝ մենակ իմ հայրը կարող է անել։ Դուք ոչ մի իրավունք չունեք ինձ էդպիսի կոչ անել, թե չէ` ասելով որ լինի, հավատացեք, որ ձեզանից շատ կարելի է ասել։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Էդմոն Մարուքյան։

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի գործընկերներ, այստեղ հարցը հետեւյալն է. երբ ներկայացվում էր քաղաքացիաիրավական պայմանագրով նույն իրավակարգավորումներով հիփոթեքային վարկից օգտվելու եկամտահարկի վերադարձի մեխանիզմով նախագիծը, դուք չեք ներկայացրել, թե ինչո՞ւ եք մերժում։ Սա՝ մեկ։

Երկրորդը. հանձնաժողովի կողմից ձեր զեկուցողները, սրան նաեւ ուզում եմ ԱԺ նախագահության ուշադրությունը հրավիրել, հանձնաժողովների կողմից հարակից զեկուցողները, ովքեր հանձնաժողովի կարծիք են ներկայացնում, գալիս են այստեղ, իրենց կարծիքն են ներկայացնում. ես գտնում եմ, որ էս բանը սենց է, էն բանը նենց է։ «ԱԺ կանոնակարգ» ՀՀ սահմանադրական օրենքով էդ մարդիկ պետք է գան էստեղ եւ զեկուցեն, թե ինչ է քննարկվել հանձնաժողովում, հանձնաժողովն ինչ եզրակացություն է տվել։ Էստեղ լիրիկական զեղումների բան չկա, եւ դրա մեջ էլ չի ներկայացվել որեւէ բան, թե ինչո՞ւ չի կարող 500 հազար դրամ աշխատավարձ ստացողը եւ 500 հազար դրամ քաղաքացիաիրավական պայմանագրով եկամուտ ստացողը հավասար պայմաններով նույն մեխանիզմից օգտվել։ Ու դա ասում եք՝ դե, ֆինանսների նախարարությունը եկավ, ասաց՝ բան է, որ հիմնավորում չկա։ Էս՝ մեկ։ Բայց էս էլ անցնեմ առաջ, եկել եք էստեղ, ասում եք՝ բան ա, էն անգամ բան չարեցինք, բայց որ շատ եք անում, շատ մի՛ արեք, թե չէ արդեն կասենք՝ պոպուլիզմ եք անում։ Այսինքն՝ էդ մեզ բան էիք անում, ուզում էիք վախեցնել, սպառնում էիք մեզ, հա՞, ասում էիք՝ բան է, պոպուլիզմ, մենք ձեզ կասենք՝ պոպուլիզմ, ես էլ ձեզ ասում եմ, որ եթե  պոպուլիզմ, ասելու լինի, էնքան տենց բան կա, որ կասենք` պոպուլիզմ է, էնքան բան կա, որ կասենք պոպուլիզմ է։ Ամեն օր պոպուլիզմի հետ կապված բան կա, թե՛ ձեր, թե՛ Կառավարության վերաբերյալ կարող եք ասել, բայց եթե ուզում եք նորմալ աշխատել, ես էլ ձեզ ասում եմ՝ իրոնյաներով մեզ հետ մի խոսեք։

Ու այո, էստեղ էն մարդիկ, ովքեր կփորձեն մեզ վիրավորել, մենք իրավունք ունենք նրանց ասել՝ սթափվեք, տեղը բերեք, հանդարտվեք, մի հատ հասկացեք՝ որտե՞ղ եք գտնվում, ո՞ւմ հետ եք խոսում, ի՞նչ կա-չկա, ո՞նց եք, բարեւ ձեզ, լա՞վ եք, գործերը նորմա՞լ են, դե, ձեզ լավ օր, ընդհանրապես։ Էս է խնդիրը։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Ծովինար Վարդանյան։

Ծ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ուզում եմ անդրադառնալ, ճիշտ է, ես չեմ հարակից զեկուցողը, բայց ուզում եմ անդրադառնալ տեխնիկական հարցին, որն այսքան սենց շահարկվեց։ Տեխնիկականը հետեւյալն է. հաճախ քաղծառայողները, որոնք, այսինքն՝ քաղծառայողի պայմանագրով են աշխատում, լինում է հետեւյալը. այդ մարդիկ ստանում են կանխավճար եւ, օրինակ եմ ասում, ենթադրենք` պայմանավորվում է գործատուի հետ, ինքը ստանում է կանխավճար, հետո գալիս է ժամկետի ավարտը, գործատուն կամ ընդունում է, կամ չի ընդունում, տալիս է գումարը, չի տալիս գումարը, եւ էս տեխնիկական խնդիրը հնարավորություն չի տալիս նույն ձեւով, այսինքն՝ ոնց որ սովորական մարդուն` գրանցված պայմանագրով աշխատող մարդուն հնարավոր է եկամուտներից էդ նվազեցումն անել, էդտեղ տեխնիկական խնդիր է, որը հնարավորություն չի տալիս։ Եթե դա տենց ինչ-որ, էդ տեխնիկական խնդիրը նույնպես խնդիր է, էն մնացածին չեմ ուզում անդրադառնալ, եւ կարծում եմ՝ այո, պատգամավորը ներկայացնում է հանձնաժողովում հնչած կարծիքները։ Լիրիկական զեղումներ ես էստեղ չեմ տեսել։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Խմբակցությունները. «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության անունից ձայն է խնդրում Մանե Թանդիլյանը։

Մ.ԹԱՆԴԻԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ուրեմն, երբ քննարկում ենք տեխնիկական, նորից չակերտավոր արդեն պետք է ասեմ, հարցերը, ակնհայտորեն դրանք լուծելի են, եւ այդ մասին նաեւ ֆինանսների փոխնախարարը հայտարարեց։

Կանխավճարները, տիկին Վարդանյան, չեն ցույց տրվում եկամտային հարկի հաշվետվությունների մեջ։ Երբ ծառայությունները ստացվում են եւ հանձնման-ընդունման ակտեր են ստացվում, այդ ժամանակ նոր հաշվեգրվում են այդ եկամտային հարկի հաշվարկներով։ Եվ միայն այդ պարագայում, երբ դա արդեն վճարել է գործատուն, երբ արդեն ներկայացվել է հաշվետվությունների մեջ, որը նշանակում է` ընդունվել է այդ ծառայությունը, նոր այդ ժամանակ եկամտային հարկ է գոյանում, վճարվում եւ հետ վերադարձվում։ Սա` զուտ պարզաբանում, բայց ես չեմ ուզում այստեղ խոսել դրա մասին։

Իսկ իրականությունն այն է, որ այսօր ֆինանսների նախարարությունը եւ իմ տնտեսագետ գործընկերները շատ լավ գիտեն, որ զսպող հարկաբյուջետային քաղաքականություն է վարվում անընդհատ եւ դա լրջագույն խնդիր է մեր երկրի համար։ Երբ խոսում ենք՝ իսկ այդ գումարները որտեղի՞ց, այն նույն սոցիալական ծրագրերի՞ց։ Ոչ, հարգելի գործընկերներ, հավաքագրվող նոր եկամտային միջոցներից, հարկային մուտքերից, որոնք տարեցտարի, բնականաբար, ավելանալու են։ Այն, ինչ առաջարկում ենք, հենց այսօր էլ  առկա է մեր բյուջեի մեջ, եւ հնարավորությունները կան։ 300 մլրդ դրամը, երբ ավանդ ենք դրել Կենտրոնական բանկում, Կառավարությունը որպես ավանդ է դրել, դա աննախադեպ է, նման դեպք չի պատահել ՀՀ-ում։

Ես սովորություն չունեմ երեսով տալ ու անընդհատ նույն բանից խոսել, ակնհայտորեն կա հնարավորություն եւ այդ հնարավորությունն այսօր առկա է եւ ավանդ է ներդրված Կենտրոնական բանկում։

Եվ խոսել այն մասին, որ այն մյուս սոցիալական ծրագրից... Հարգելի գործընկերներ, ես որեւէ սոցիալական ծրագիր կամ որեւէ կրթական կամ այլ ծրագիր կրճատելու հաշվին եմ առաջարկո՞ւմ։ Ես թվային միշտ ներկայացնում եմ, թե ինչքան է նստելու եւ արդյո՞ք արժի անել, օրինակ` մարդկանց առողջության մեջ կապիտալ ներդրում, որը հետագայում իր աշխատունակությունը... Ես համարում եմ՝ դա կապիտալ ներդրում առողջության մեջ, ես համարում եմ նույն քաղիրավական պայմանագրով աշխատող աշխատակիցների վերադարձը հավասարազոր պայման, հավասարեցնում եմ նրանց հնարավորությունը, եւ դա սկի 1 մլրդ-ը կարող է չգերազանցել։ Ամեն տարի տարբեր թիվ է լինելու։ Այո, ես նաեւ պնդում եմ, որ դրանք տարիների ընթացքում հետվճարվող եկամտային հարկերի գումարներ են, որոնք հետագայում ավելի նվազ են դառնում, քանի որ տոկոսագումարն ամենամսյա վճարվող գումարի մեջ նվազում է։ Եվ ես չեմ հասկանում, այսինքն՝ ակնհայտորեն այն, ինչ առաջարկում ենք եւ վստահ եմ, ներքուստ համոզմունք ունենք, որ հարց է լուծելու։ Այլ բան է` ուզո՞ւմ ենք, թե՞ ոչ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-«Բարգավաճ Հայաստան» պատգամավորական խմբակցության անունից ձայն է խնդրում պատգամավոր Միքայել Մելքումյանը։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, ես որեւէ օրենքի բովանդակության մասին չեմ խոսելու, քվեարկությամբ արդեն դրանց ճակատագիրը որոշվել է, իմաստ չունի խոսել նորից դրանց մասին։

Ընդհանրապես, երբ օրենքները չեն անցնում, իհարկե, էստեղ օրենքի հեղինակների, նու, չակերտավոր եմ ասում, մեղքի բաժինը կա, նշանակում ա՝ մինչեւ վերջ տեղ չի հասել։ Բայց, պրն Միրզոյան, հետեւյալի մասին. ընդունենք` էսօր 9-ը չէ, 99 օրենք էինք բերել, եւ մենք ամբողջ օրը կամ երկու օր մերժելու վրա էինք աշխատելու։ Մենք պետք է հասկանանք՝ օրենսդրական աշխատանքի մթնոլորտը նպաստավո՞ր է, թե՞ չէ։ Այսինքն՝ մենք գնում ենք, եթե Կառավարությունը մերժել է, կարող է Կառավարությունը մերժած սխեմա ունենա իշխանական, ուրեմն, պատգամավորների օրենքն անցնի հանձնաժողովում, չնայած փոխնախարարը նույն բանն է ասում, ասում է՝ դուք աղճատում եք հարկային համակարգը։ Մյուս օրենքները, ասենք` էլի ասում է՝ աղճատում եք, բայց չի անցնում։ Նու, չեմ ասում բոլոր դեպքերում է տենց, բայց ես միտքն եմ...

Եթե մենք շահագրգռված ենք, որպեսզի օրենսդրական աշխատանքի արդյունավետության բարձրացման մթնոլորտը, որովհետեւ մեր գործը երկու բան է՝ օրենքներ ընդունել եւ խորհրդարանական վերահսկողություն, կամ շահագրգռված ենք էֆեկտիվ աշխատել, կամ չէ, համատարած դակում ենք, ներողություն, մերժում ենք էս ամեն ինչը։ Հիմա մենք ո՞ր ուղղությամբ ենք գնում, այսինքն՝ մի հատ էդ դինամիկան ունեք, հասկանանք։ Եթե մերժելն էֆեկտիվ է, գնանք համատարած մերժման ուղղությամբ։ Ես չեմ կարծում, թե մասնագիտական կարողությունները համատարած, ասենք՝ ինչ-որ մի միջին ՊՈԱԿ-ից, ասենք՝ ցածր կարող է լինեն։ Բացարձակ տենց բան չկա։

Որտե՞ղ են ծնվում Կառավարության օրենքները։ Էդ օրենքներն էլ գիտենք՝ որտեղ են ծնվում։ Ծնվում են, ասենք՝ ինչ-որ վարչությունում, որտեղ շատ լավ գիտենք, թե աշխատակիցներն ովքեր են, էդ օրենքները ոնց են գալիս, ուր են գնում։ Դրա համար, էլի եմ ասում, չեմ խոսի օրենքի բովանդակության մասին։ Մտածենք սրա ուղղությամբ, եթե պետք է, ընդդիմությունը ոչ մի օրենք չբերի` նախօրոք իմանալով, որ համատարած մերժվելու է կամ 99 տոկոսը մերժվելու է։

Էլի մի միտք ասեմ. էստեղ տնտեսագետ պատգամավորներից մեկն ասել է, ասում է՝ սա հատվածային է, հատվածային բան չբերեք։ Բերում ենք համակարգային, ասում են՝ սա Կառավարությունը կբերի, դուք մի բերեք համակարգայինը։ Հիմա ո՞նց վարվենք։ Մթնոլորտը պետք է փոխել։ Հենց որ օրենքների ընդունման հարաբերությունների էդ մթնոլորտը փոխվի, ներդրումներ էլ կգան Հայաստան, արտաքին մարտահրավերներն էլ։ Դուք տեսնում եք, որ միջազգային հարթակներում ստացվում է բոլոր դեպքերում որոշակի արդյունավետ աշխատանք կատարել։ Բերեք էստեղ էլ անենք էդ բանը, ի՞նչն է խնդիրը։ Հիմա պիտի ժամանակ ծախսենք, իրար ապացուցենք, որ տոնայնությունը սենց է եղել, էսինչը սենց է եղել, մեկը հակադարձել... Էլի եմ կրկնում, բովանդակությունից հեռանում ենք ու սկսում ենք ապացուցել, թե ո՞վ է ընդդիմություն, ո՞վ է իշխանություն, ո՞նց է։ Բերեք գնանք էն ուղղությամբ, որ մթնոլորտը փոխվի։ Եթե պետք է, որ ընդդիմադիրների օրենքներն էլ, եթե միտքը լավն է, դառնան արդյունավետ գործիքներ, գնանք, եթե պետք չէ, դրա մասին բացահայտ ասեք, որ պետք չէ։ Էդքան բան։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-«Իմ քայլը» պատգամավորական խմբակցության անունից ձայն է խնդրում պատգամավոր Մխիթար Հայրապետյանը։

Մ.ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, ես ուզում եմ հիշեցնել, որպեսզի մեր հանրությանը մոլորության մեջ չգցենք, որ օրակարգում տեղ գտած 17 օրենքի նախագծերից 13-ը կամ 14-ն ընդդիմության բերած նախագծերն են, որոնց պրոֆիլային հանձնաժողովները տվել են դրական եզրակացություն։ Ես խնդրում եմ, արդեն 10 ամիս է` այս նույն երկխոսությունը մեր միջեւ կայանում է։ Հույս ունեմ, որ այսօր կավարտենք, վերջ կտանք։ Ի վերջո, 9-ը նախագիծ բացասական եզրակացություն է ստացել, կներեք, գտել ենք, որ կա՛մ վատն է, դեմ ենք քվեարկել, համամիտ չենք եղել գաղափարի հետ, կա՛մ գաղափարական առումով համաձայնություն ենք ունեցել, բայց իրականացման, այսինքն՝ օրենքի նախագծի տեսքին ենք դեմ եղել, եւ չենք վարանում նաեւ հանրությանը հայտնել մեր բացասական դիրքորոշումը։ Բայց կրկնում եմ, մեծամասնությունը նույնիսկ այս օրակարգի նիստի օրակարգում տեղ գտած օրենքի նախագծերն ընդդիմության բերած նախագծերն են, որոնց մենք ենք կողմ քվեարկել, դրական եզրակացություն տվել։

Ինչ վերաբերում է «պոպուլիզմ» բառին, պրն Մարուքյան, կարծում եմ՝ մենք սխալ կերպ ենք ընկալում. ժողովրդահաճո որոշում։ Այսինքն՝ ես ինքս, օրինակ, կխուսափեի ասել` այս կամ այն օրենքի նախագիծը պոպուլիստական է, բայց, այնուամենայնիվ, իմ գործընկերն այդ իրավունքն ունի՝ քաղաքական գնահատական տալու։ Կարծում եմ, որ կարելի է նույն կերպ՝ քաղաքական գնահատական տալու ճանապարհով, արձագանքել ԱԺ պատգամավորին, բայց ասել՝ հանդարտվեք, հանգիստ եղեք, նենց մի արա` ես ասեմ, կարծում եմ՝ սրանք քաղաքական գնահատականներ չեն եւ, ըստ իս, պրն Մարուքյան, եթե կարծում եք, որ ԱԺ պատգամավորին պատիվ է բերում նմանատիպ բառապաշար օգտագործելը, նմանատիպ պահվածք օգտագործելն իր գործընկերոջ նկատմամբ, ի՞նչ ասեմ, խնդրեմ, կարող եք շարունակել։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Լավ: (ծիծաղում են դահլիճում):

Քվեարկության է դրվում ԱԺ 2019թ. հոկտեմբերի 22-ին գումարվող հերթական նիստերի օրակարգի նախագծի երկրորդ բաժինն ընդունելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 100
Դեմ՝   1
Ձեռնպահ՝ 0

Որոշումն ընդունվել է։

Նիստերի օրակարգը հաստատվեց, կարող ենք սկսել աշխատանքը։

Հարգելի պատգամավորներ, քննարկում ենք Կառավարության կողմից ներկայացված «Հայաստանի Հանրապետության ընդերքի մասին օրենսգրքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» եւ կից ներկայացված օրենքների նախագծերի փաթեթն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։

Հիմնական զեկուցող՝ տարածքային կառավարման եւ ենթակառուցվածքների նախարարի տեղակալ Լիլիա Շուշանյան։ Համեցեք, տիկին Շուշանյան։

Դահլիճում խնդրում եմ լռություն։

Լ.ՇՈՒՇԱՆՅԱՆ

-ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգարժան նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, ձեր ուշադրությանն եմ ներկայացնում օրենսդրական նախաձեռնությունների փաթեթ, որով առաջարկվում է մի շարք փոփոխություններ ընդերքի մասին օրենսգրքում, ինչպես նաեւ հարակից օրենքներում։ Փոփոխությունները տարաբնույթ են, եւ փորձելով հակիրճ ներկայացնել՝ ես փորձեմ ամփոփ խմբավորված ներկայացնել հիմնական փոփոխությունները։

Առաջին խումբ փոփոխությունները հիմնականում ընթացակարգային են եւ որոշակի վարչարարության հստակեցումներ են ենթադրում, սակայն դրանք էականորեն բարելավում են նաեւ թույլտվությունների տրամադրման պրոցեսը, որոշակի բացեր են փակում։ Օրինակ` երկարաձգման դիմումի ներկայացման ժամկետ է սահմանվում առնվազն իրավունքի ժամկետի ավարտից 6 ամիս առաջ ներկայացնելը կամ հստակ սահմանվում է, որ ուսումնասիրության դիմելու համար համապատասխան դիմումատուն պետք է նա էլ ներկայացնի չափագրված հստակ կոորդինատներ, եւ նմանատիպ այլ կարգավորումներ։ Օրինակ` ուսումնասիրությունների դիմումի ժամանակ նաեւ տնտեսվարողն իրավունք ունի դիմել որոշակի փորձնական հանույթի ծավալների համար, որը մինչ այս կարգավորված չի եղել, եւ մենք առաջարկում ենք, որ առավելագույն ծավալները նույնպես կարգավորվեն։

Բացի հիմնական նմանատիպ փոփոխություններից, նաեւ առաջարկվում է փոփոխություն իրականացնել վիճակագրական հաշվետվությունները հստակ պարտավորություն սահմանելու առումով, որպեսզի հնարավորինս բացառվեն կամայական ներկայացումները եւ ոլորտի հետ կապված` երկիրն ունենա ավելի հստակ եւ ամբողջական տեղեկատվություն, պատկեր։

Առավել հիմնարար փոփոխությունները տվյալ փաթեթով կապված են մեկ այլ մեխանիզմի հետ։ Խոսքը գնում է մեկանգամյա թույլտվության մեխանիզմի ներդրման մասին բոլոր այն դեպքերում, երբ իրականացվում է ճանապարհների, ջրամբարների, հաղորդակցության ուղիների, ինչպես նաեւ թունելների շինարարություն եւ կարեւորագույն նշանակության ստորգետնյա պահեստարանների շինարարություն։ Եվ այս դեպքում արդեն համապատասխան նախագծերի փորձաքննությունն անցած նախագծերի դեպքում առաջարկվում է տվյալ տարածքից արդյունահանված օգտակար հանածոները թույլատրել օգտագործել բացառապես տվյալ նախագծերի համար, եւ այստեղ հստակ պայմաններ են սահմանված, որ տվյալ օգտակար հանածոն պետք է հաշվառված չլինի օգտակար հանածոների պետական հաշվեկշռում, այսինքն՝ հանքավայր չլինի` որպես այդպիսին, եւ լինի ոչ մետաղական։

Եթե իրավիճակը ներկայացնեմ, ապա այսօր մասսայական իրականացվում է այդ արդյունահանումը, որը կամ թափոն է դառնում, կամ որեւէ իրացման հնարավորություն չունի, եւ մենք փորձում ենք սրանով նաեւ ողջամիտ ընդերքօգտագործման գաղափարը կիրառելի դարձնել։

Եվ վերջին կետով, երեւի, ներկայացնեմ այն փոփոխությունները, որոնք հենց օրենսդրական լավ մթնոլորտի, օրինաստեղծ մթնոլորտի մասին են վկայում ԱԺ-ում՝ արձագանքելով նախորդ քննարկումներին։ Սա բոլոր կուսակցությունների հետ քննարկումների արդյունքում իրական սեփականատերերի հետ կապված լրացումներն են, որ մենք պայմանավորվեցինք, որ հաջորդ, առաջիկա, մոտակա իսկ փաթեթով պետք է ընդլայնենք ընդերքի ոլորտում «իրական սեփականատերերի» հասկացությունը եւ առաջարկեցինք, որպեսզի կառավարման միանձնյա եւ կոլեգիալ մարմիններում ընդգրկված ֆիզիկական անձինք նույնպես համարվեն իրական սեփականատերեր՝ ի լրումն այն առաջարկի, որ հայտարարագրերը ներկայացնում են նոյեմբերի 30-ը, վերջնաժամկետը 2 ամսով երկարաձգվում է մինչեւ հունվարի 30-ը՝ նպատակ ունենալով ապահովել համապատասխան ծրագրային ապահովում եւ թե՛ քաղաքացիներին, թե՛ բոլոր օգտատերերին հասանելի եւ ավելի մատչելի կերպով մատուցել նմանատիպ էլեկտրոնային տվյալները։

Նաեւ մի շարք այլ փոփոխություններ են իրականացվել, նույնպես փորձաքննությունն ավելի արդյունավետ իրականացնելու նպատակով։ Օրինակ` եթե փորձաքննության ընդերքօգտագործման իրավունքների դիմումների ընդհանուր ժամկետը չի փոխվել, սակայն, եթե առաջ 10-օրյա ժամկետը, երբ առաջիկայի հիմնական աշխատանքն իրականացվում էր, 10-օրյա կարճատեւ ժամկետ էր սահմանված, որից հետո ֆորմալ որոշումների ընդունմանն ավելի երկար ժամկետ էր դրված,   այս նախագծով մենք առաջարկում ենք փոփոխություն իրականացնել եւ առաջին փորձաքննությունների այդ բուն իրականացման ժամկետն ավելի երկարացնել եւ հետո, երբ արդեն ՇՄԱԳ դրական եզրակացություն է ստանում համապատասխան դիմողը, ապա այդ ֆորմալ հատվածին շատ ավելի, իհարկե, ողջամիտ է կարճ ժամանակ թողնել։

Ընդհանուր առմամբ, սրանք են հիմնական մեծ փոփոխությունները, եւ ուրախ կլինեմ պատասխանել ձեր հարցերին։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Զեկուցողին հարցեր ուղղելու համար՝ հերթագրում։

Միքայել Մելքումյան։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Մի քանի հարցեր կան։

Առաջինը. դուք, ընդհանուր առմամբ, ասեք՝ այս օրենսդրական կարգավորումը հատվածայի՞ն է, թե՞ համակարգային է։ Առաջին կարեւոր էն հարցի հնչեցումն է հենց քաղաքական... Դուք ասեք՝ հատվածայի՞ն է, թե՞ համակարգային։ Սա՝ մեկ։

Երկրորդը՝ կապված փորձաքննությունների ժամկետների հետ։ Հիմա ուսումնասիրությունների համար փորձաքննություն իրականացնելու համար կոնկրետ ասեք, թե երբ այդ ժամկետներն ավելանում են, առաջին, դուք ասացիք, փորձաքննության, շատ կոնկրետ դա ի՞նչ դրական միտումների է հանգեցնում հաջորդ փուլերի համար։

Եվ երրորդը. կապված, ես մի քննարկման եմ մասնակցել, հիշում եմ, տնտեսական հանձնաժողովում, որտեղ էդ կառավարման մարմինների, դուք ասացիք, ներկայացուցիչները նույնպես համարվեն որպես համասեփականատերեր, եւ այդ տոկոսները, եթե չեմ սխալվում, ասացիք՝ փետրվարին կամ երբ կանդրադառնաք՝ ինչ-որ մոնիթորինգ անելու, հիմա դա ուժի մե՞ջ է, թե՞ չէ։

Եվ վերջերս Սյունիքում՝ պոչամբարում, տեղի է ունեցել վթար՝ խողովակների հետ կապված։ Ինչի՞ հետեւանք էր, դուք ուսումնասիրե՞լ եք, կոնկրետ ինչի՞ են հանգեցրել նրա հետեւանքները եւ որեւէ պատասխանատվության մեխանիզմներ կա՞ն, թե՞ չկան։ Այսքանը։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Խնդրեմ։

Լ.ՇՈՒՇԱՆՅԱՆ

-Շատ լավ։ Շնորհակալություն հարցերի համար։ Նախ՝ պատասխանեմ, որ սա, իհարկե, հատվածային նախագիծ է՝ շարունակական համակարգային տրամաբանությամբ։ Այսինքն՝ չենք կարող մեկ նախագծով բոլոր, մանավանդ ընդերքի ոլորտում, հարցերը լուծել, բայց ձեր պատկերացրած հատվածային էլ չէ, այսինքն՝ ինչպես տեսնում եք, բավականին լուրջ բովանդակային հարցեր են դրված։

Երկրորդը. երկարացման ժամկետն ի՞նչ օգուտ է տալիս, ապա 10-օրյա ժամկետում, եթե պատկերացնենք, ուղղակի, առաջ սահմանված էր, որ 10-օրյա ժամկետում համապատասխան նախարարությունը պետք է ներկայացված նյութերի փորձաքննության աներ եւ ուղարկեր շրջակա միջավայրի նախարարություն, ապա այս պարագայում, երբ մենք վերջին հատվածում ունենք դեռեւս օրենքով սահմանված ժամկետ, ողջամիտ է, իհարկե, առաջին հատվածում բավական բովանդակային՝ սկսած քարտեզագրական աշխատանքները, լրամշակումները եւ այլն, այսինքն՝ բովանդակային լուրջ վերլուծական աշխատանք է արվում, որը  զուտ ժամկետային առումով կարող է եւ կաղալ։

Եվ հաջորդ հարցը՝ կապված իրական սեփականատերերի հետ։ Այո, դուք ճիշտ հիշեցիք, որ սա հենց այն առաջարկն է, որ մենք արեցինք եւ խոստացանք բերել։ Այսինքն՝ կառավարման մարմիններում պետք է նաեւ համարվեն իրական սեփականատերեր ֆիզիկական անձինք կամ վերջնական շահառուները, եթե այդ տերմինն օգտագործենք։ Եվ այս պարագայում ստացվում է, որ ընդերքի ոլորտում բոլոր համապատասխան անձինք համարվելու են արդեն վերջնական շահառուներ, իրական սեփականատերեր։ Այսինքն՝ այս քայլը մեր պայմանավորվածության համաձայն՝ արդեն առաջ տարանք եւ այստեղ մեր ոլորտում արդեն տոկոսների հարց չի առաջանում, ինչպես եւ պայմանավորվել ենք։ Այսինքն՝ սա հենց Կառավարության եւ բոլոր խորհրդարանական կուսակցությունների պայմանավորվածության հերթական ապացույցն է։ Կարծում ենք, որ այստեղ արդեն էլ մոնիթորինգի կարիք չկա, առնվազն, այս ոլորտում, քանի որ, եթե դուք տեսնեք այս նախագիծը, ապա այնտեղ նշված է, որ կառավարման մարմիններն են ընդհանուր ժողովը, խորհուրդը եւ գործադիր ղեկավարը։ Ստացվում է, որ բոլոր բաժնետերերը՝ անկախ բաժնետիրության մասնակցության չափից, համարվում են իրական սեփականատերեր։

Եվ, ճիշտ է, վերջին հարցը...

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Թույլ տանք արձագանքի, հա՞, խնդրում եմ։ Խնդրեմ, պրն Մելքումյան,  արձագանքեք։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Այսինքն՝ կարեւորը, որ այլեւս կլինի 7-8 տոկոս, թե կես տոկոս կամ 0.1 տոկոս, այդ հարցը դուրս է գալիս, թափանցիկությունն ապահովում ենք, սա նորմալ եմ համարում։ Իսկ, ընդհանրապես, դուք միտումը, էսպես, ո՞նց եք տեսնում, ուսումնասիրությունների համար դիմողներն ավելի շա՞տ են, այսինքն՝ ընդերքօգտագործման պահանջարկը մե՞ծ է, ո՞նց եք տեսնում էս վերջին մեկ տարվա ընթացքում, թե՞ որոշակի պասիվություն կա։ Դուք ինչպե՞ս կարող եք գնահատել։

Եվ ինչ-որ ասում եք՝ հատվածային է, բայց գնում է համակարգայինի, ես հստակ համոզված եմ, որ սա այն դասական հատվածային օրենսդրական նախագիծն է, դասակա՛ն։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Խնդրեմ։

Լ.ՇՈՒՇԱՆՅԱՆ

-Երբ դուք տաք հատվածայինի եւ համակարգայինին սահմանումը, դասակարգումները կանենք, իհարկե, բայց այս պարագայում ես, երեւի թե, անդրադառնամ ձեր նախորդ հարցին, քանի որ, իհարկե, նախագծին անմիջականորեն այն չի վերաբերում, բայց հանրային հետաքրքրություն է դրա դեմ։

Պոչամբարների հետ կապված` այս պահին կարող ենք փաստել, որ տեղի է ունեցել վթար եւ վթարի հետեւանք է, համապատասխան տեսչական մարմինը զբաղվում է, թե՛ ընդհանուր վարույթ է իրականացնում այդ ամբողջ պրոցեսը հստակ ցույց տալու համար եւ թե՛ վնասների հաշվարկի համար։ Եվ մի բան հստակ է։ Այս ամբիոնից ես ուզում եմ հայտարարել, որ ցանկացած տնտեսվարող, կապ չունի, թե ով է այդ տնտեսվարողը, պետք է գիտակցի, որ իր արած այդ վնասների համար ինքը պատասխանատվություն պետք է կրի։ Եվ այս դեպքում կոնկրետ տնտեսվարողը նույնպես քաջ գիտակցում է, որ անհրաժեշտության դեպքում պետք է վնասների վերացման աշխատանքներ արվեն։

Իսկ դիմումների հետ կապված, ընդհանուր առմամբ, կարող եմ ասել, որ ավելի շատ, երեւի թե, այս պահին ոչ մետաղական օգտակար հանածոների դիմումներն են, քան թե մետաղական, կարելի է ասել՝ վերջին շրջանում չեն հանդիպել։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հաջորդ հարցի համար՝ Վարազդատ Կարապետյան՝ «Իմ քայլը» դաշինք։ Խնդրեմ։

Վ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Տիկին Շուշանյան, երկու հարց ունեմ։

Առաջինը. 51-րդ հոդվածի 8-րդ մասը մեզ ասում է, որ փորձաքննական դրական եզրակացության դեպքում 180-օրյա ժամկետ ունի լիազոր մարմինը, որպեսզի տա գրավոր պատասխան դիմումատուին։ Ընդ որում, եթե սույն մասով սահմանված ժամկետում լիազոր մարմինը դիմումի վերաբերյալ որոշում չի ընդունում, ապա դիմումը համարվում է բավարարված, իսկ լիազոր մարմնի պաշտոնատար անձը սահմանված կարգով կրում է պատասխանատվություն։ Հիմա դուք առաջարկում եք այս 180 օրը, հաշվի առնելով, որ նաեւ հետո դիմումը մեխանիկորեն համարվելու է ընդունված, դարձնել 25 օր ընդամենը։ Ես հասկանում եմ, որ մի կողմից սա դյուրինացնում է բիզնեսի վիճակը, բայց կարծում եմ, որ մենք նմանօրինակ կտրուկ փոփոխության կարիք հիմա չունենք։

Եվ երկրորդ հարցը. հիմա, եթե մենք ասացինք՝ այդ մեկանգամյա դեպքում, որ հողի... Լավ, դուք պատասխանեք, ես երկրորդ հարցը կտամ ժամկետի մեջ։

Լ.ՇՈՒՇԱՆՅԱՆ

-Շատ լավ։ Արձագանքեմ, որ այո, ճիշտ նկատեցիք, սակայն սա պարզաբանեմ, որ ոչ թե 180 օրն է փոխարինվում 25 օրով, այլ ընդհանրապես, ուղղակի, փուլ առ փուլ նշվում է, եւ այս 180 օրը, ըստ էության, չի փոխվում։ Այսինքն՝ ուղղակի, գրվում է ոչ թե դիմումի ներկայացումից հետո, այլ ՇՄԱԳ փորձաքննությունից հետո 25 օրվա ընթացքում։ Այսինքն՝ արդեն օրերը հստակ փուլ առ փուլ են նշվում եւ ոչ թե դիմումի ներկայացումից հետո ընդհանուր ժամկետն է նշվում, որը հաճախ տարբեր օրենսդրության հետ կապված՝ այդ օրերի նշումների, այստեղ արդեն ընթացակարգային խնդիրներ ենք ունենում։ Զուտ պարզաբանեմ, որ այսինքն՝ նման խնդիր չունենք։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Արձագանքեք, խնդրեմ։

Վ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Ես նայեցի ընդհանուր ձեր ներկայացրած նախագծի մեջ, իմ պատկերացմամբ՝ ուղղակի առաջարկություն կա 180-ը փոխել 25-ով։ Դրա համար մի հատ էս ընթերցումների միջեւ ընկած ժամկետում պետք է քննարկենք էս հարցը։

Մյուս հարցը. եթե մենք մեկանգամյա թույլտվություն ենք տալիս, օրինակ՝ ջրամբար կառուցողին, եւ հողի շերտն այդ կառուցողը վերցնում է, ի՞նչ է տեղի ունենալու էդ հողի հետ։

Լ.ՇՈՒՇԱՆՅԱՆ

-Իրականում, նախորդն ասեմ, միանշանակ մենք նայել ենք, որ 180 օրվա հետ կապված խնդիր չլինի, բայց եթե կարիք կգտնեք, իհարկե, կարող ենք վերանայել։

Իսկ ինչ վերաբերում է հողի շերտին, ապա այստեղ հողի օգտագործումը կարգավորվում է համապատասխան Հողային օրենսգրքով եւ Կառավարության որոշումներով։ Սա արդեն որոնվում են հենց օգտակար հանածոները, այսինքն՝ ընդերքի մասին, այդ հանածոների արդյունահանման մասին նախագիծը վերաբերում է այդ հատվածին։ Հողային շերտի մասին կարգավորում է Հողային օրենսգրքով։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Հաջորդ հարցի համար՝ Արտակ Մանուկյան՝ «Իմ քայլը» դաշինք։ Խնդրեմ։

Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Նախ՝ առաջինը՝ հատվածային եւ համակարգային։ Եթե մենք բերեինք միայն իրական շահառուների մասին քննարկումը, այսինքն՝ թափանցիկությունը, եւ դա չներառեր նույն կառավարման խորհրդի անդամներին, մենք կարող էինք խոսել, որ էլի մենք գործ ունենք հատվածային լուծումների հետ։ Երբ մենք մեծացնում ենք շահառուների բանակը եւ, ըստ էության, համակարգային թափանցիկության փոփոխություններ ենք առաջարկում, կարծում եմ՝ սա դասական համակարգային փոփոխություն է։

Իսկ հիմա վերադառնամ իմ հարցադրումներին։

Հանձնաժողովում, երբ մենք քննարկել էինք, ես ինքս առաջարկեցի, որ եթե վիճակագրական հաշվետվությունները մենք չենք տալիս, ի՞նչ հետեւանքներ են լինում։ Ես գիտեմ, որ դուք նախագծով առաջարկում եք որոշակի պատժաչափեր, բայց ես առաջարկել էի, որ առաջինը լինի զգուշացում առանց որեւէ հետեւանքների, երկրորդը՝ պատիժ, երրորդը՝ լիցենզիայից զրկում։ Ճիշտն ասած, նախագծի տարբերակը, որը ես նայեցի, ոնց որ թե այս մասով որեւէ արձագանք չկա, խնդրում եմ պարզաբանեք։

Լ.ՇՈՒՇԱՆՅԱՆ

-Շատ լավ։ Շնորհակալություն հարցի համար։ Ինչպես նշեցիք, հանձնաժողովում տվյալ հարցը քննարկվեց, սակայն, քանի որ ֆորմալ առաջարկություն չեղավ եւ քվեարկության չդրվեց հարցը, ապա Կառավարությունն այս պարագայում իրավասու չէր փոփոխություն կատարել։ Սակայն կիսում եմ ձեր հարցադրում-կարծիքն այն առումով, որ կարելի է հստակեցում մտցնել։ Եվ, ընդհանրապես, առաջարկում եմ հանձնաժողովի առաջինից երկրորդ ընթերցման ընթացքում կամ որոշել, որ պետք է սա ամրագրվի՝ որպես ամրագրված է հստակ ընդերքօգտագործման պարտավորություն, ուստի, չկատարելու դեպքում համապատասխան կիրառվում է Ընդերքի օրենսգրքի համապատասխան զգուշացում, այնուհետեւ նաեւ իրավունքից զրկում։ Այսինքն՝ էս հատվածում, բայց այսօրվա նախագծերով սահմանված է նախազգուշացում կամ տուրք, հետո, հետագայում արդեն նաեւ ֆինանսական պատժամիջոցներ։ Կարելի է քննարկել եւ ընդհանուր հայտարարի գալ, միգուցե, հենց զգուշացում եւ զրկում՝ զուտ որպես դասական ընդերքօգտագործման պարտավորություն սահմանելու։ Այս դեպքում արդեն «Վարչական իրավախախտումների մասին» օրենքի համապատասխան փոփոխությունների կարիքը չի լինի։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք։ Խնդրեմ։

Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ

-Հատկապես էն համատեքստում, որ մենք թափանցիկություն արդյունահանող ճյուղերի թափանցիկության նախաձեռնությունների համատեքստում էլ կարեւորում ենք, եւ կարեւորում ենք, որ բիզնեսն ինքը պետք է հետաքրքրված լինի թափանցիկությամբ, կիսում եմ, որ մենք աստիճանաբար պետք է ավելի խստացնենք եւ լիցենզիայից զրկումը դիտարկենք որպես հնարավորություն, նախազգուշացում եւ լիցենզիայից զրկում, այլ ոչ թե միայն վարչական տուգանքով սահմանափակվենք։ Շնորհակալություն։

Հույս ունեմ՝ այդ առաջարկը նաեւ կներառվի առաջինից երկրորդ ընթերցումների ժամանակ։ Ինչքան գիտեմ, ֆրակցիայով պետք է լինի մեր դեպքում, դրա համար ճիշտ կլինի՝ Կառավարությունն անի։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Ասելիք ունե՞ք։

Լ.ՇՈՒՇԱՆՅԱՆ

-Ընդունելի է առաջարկը, կարող ենք փոփոխել, եւ արդեն երկրորդ ընթերցման ժամանակ համապատասխան լրամշակված տարբերակը կներկայացվի։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Անի Սամսոնյան, խնդրեմ, «Լուսավոր Հայաստան»։

Ա.ՍԱՄՍՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Տիկին Շուշանյան, օրենսգրքի 54-րդ հոդվածը լրացվում է 6 կետով, որը նախատեսում է. «Ստորերկրյա հանքային ջրերի հանքավայրերի շահագործման դեպքում անհրաժեշտ է նախատեսել ռեժիմային դիտարկումներ, ջրային ռեսուրսները սպառումից եւ աղտոտումից պահպանելու միջոցառումներ»։

Մի փոքր անհասկանալի է, թե ովքե՞ր են իրականացնելու այս ռեժիմային դիտարկումները, ի՞նչ պարբերականությամբ են իրականացնելու եւ այդ դիտարկումների արդյունքներն ի՞նչ հիմք են, ինչի՞ համար են հիմք հանդիսանալու եւ ի՞նչ ազդեցություն են ունենալու ընդերքօգտագործման թույլտվության վրա։ Շնորհակալություն։

Լ.ՇՈՒՇԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար։ Ռեժիմային դիտարկումները նախատեսված են, որ ընդերքօգտագործողն ինքը պետք է սահմանի եւ իրականացնի, ինչպես եւ մոնիտորինգային համապատասխան միջոցառումներն է իրականացնում այլ ընդերքօգտագործման իրավունքների դեպքում։

Եթե կարծում եք՝ պարզաբանման կամ հստակեցման որոշակի կարիք ունի, կարող ենք քննարկել եւ երկրորդ ընթերցման ժամանակ կոնկրետ ձեզ հուզող հարցերին առավել մանրամասն անդրադառնալ օրենքում։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Արձագանքի համար` խնդրեմ։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Իմ հարցի նպատակն էր հասկանալ՝ արդյո՞ք այդ ռեժիմային դիտարկումները թողնվում են միայն ընդերքօգտագործողի վրա, եւ այստեղ լիազոր մարմինը մասնակցելու կամ միջամտելու որեւէ իրավասություն չի՞ ունենալու, որովհետեւ էդ դեպքում ընդերքօգտագործողը կարող է ըստ օրենքի նախատեսված կարգով, օրինակ` անել այդ միջոցառումները, գրանցել լավ արդյունքներ։ Այնինչ, մենք գիտենք, որ նույնիսկ այսօր Հայաստանում կան շատ  ոչ բարեխիղճ ընդերքօգտագործողներ, որոնք կարող են չարաշահել եւ միշտ ներկայացնել արդյունքներ, որոնց մասին պետք է իմանա հանրությունը, եւ չներկայացնել այն արդյունքները, որոնց մասին չպիտի իմանա հանրությունը կամ լիազոր մարմինը։

Լ.ՇՈՒՇԱՆՅԱՆ

-Շատ լավ։ Եթե արձագանքեմ, ռեժիմային դիտարկումները եւ ցանկացած նման պարտավորություն եթե մենք օրենսգրքում ենք ամրագրում եւ համապատասխանաբար ֆիքսվում է նաեւ ընդերքօգտագործողի պայմանագրում, ապա այն չի կարող չլինել տեսչական մարմնի վերահսկողության առարկա։ Իսկ եթե խոսքն այստեղ գնում է հանրային մասնակցության մասին, կարծում եմ՝ կարելի է, առնվազն, քննարկել եւ որոշակի պատկերացումներից հետո հստակեցում մտցնել։

Ն.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Մերի Գալստյան, խնդրեմ։

Մ.ԳԱԼՍՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Տիկին Շուշանյան, երկու հարց ունեմ` նախագծի հետ կապված։

Առաջինը. մենք թույլտվության նոր տեսակ ենք ներմուծում, այն է՝ ոչ մետաղական օգտակար հանածոյի հանույթի մեկանգամյա թույլտվություն։ Ընդերքի մասին օրենսգրքում մնացած բոլոր թույլտվությունները, մասնավորապես՝ օգտակար հանածոյի արդյունահանման թույլտվությունը սահմանված են սահմանումներում, ինչը մեզ օգնում է հասկանալ՝ ի՞նչ է ենթադրում թույլտվության այդ տեսակը եւ ի՞նչ գործողություններ են նրա մեջ ներառված։

Հիմա, այս պարագայում ոչ մետաղական օգտակար հանածոյի հանույթի մեկանգամյա թույլտվությունն ի՞նչ է ենթադրում իրենից։ Այսինքն՝ այդ թույլտվությունն ունեցող իրավաբանական անձն ի՞նչ է անելու այդ հանույթի հետ։ Կարող է օգտագործել, արդյունահանել, օգտագործել իր ներքին նպատակների համար, վաճառել, իրացնել, ի՞նչ ենք ենթադրում սրանով։

Լ.ՇՈՒՇԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար։ Պարզաբանեմ, տիկին Գալստյան, որ խոսքն այստեղ գնում է չհաշվառված օգտակար հանածոների մասին։ Այսինքն՝ եթե Ընդերքի մասին օրենսգրքում այլ պարագայում, այլ իրավունքների պարագայում խոսքը գնում է հենց հանքավայրերի մասին, ապա այստեղ հանքավայրեր, որպես այդպիսին, ընդերքի տեղամասեր, հանքավայրեր, հաստատված պաշարներ չկան, եւ խոսքը գնում է հենց այդ շինարարական պրոցեսում եւ հստակ օրենսգրքում նշվում է, պետության համար կարեւոր շինարարական պրոցեսների մասին է խոսքը` ջրամբարներ, ճանապարհներ, այդ օգտակար ոչ մետաղական չհաշվառված հանածոները կիրառելու մասին։ Եվ թույլտվությունը նախատեսում է, որ բացառապես տվյալ նախագծի շրջանակներում պետք է օգտագործվի, այսինքն՝ իրենք վաճառելու, իրացնելու հնարավորություն չունեն, այլ նախագծերում համապատասխան օգտագործելու իրավասություն չունեն, եւ համապատասխան, փորձաքննական նախագծերով հաստատված ծավալներով պետք է իրականացնեն եւ համապատասխան տարեկան հաշվետվություն նույնպես ներկայացնեն։ Այսինքն՝ բոլոր ռիսկերն այս առումով, կարծում եմ՝ հաշվի առնված են։ Եթե կլինեն լրացուցիչ առաջարկներ, պատրաստ ենք քննարկել։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Արձագանքի համա՞ր...

Մ.ԳԱԼՍՏՅԱՆ

-Ես ամեն դեպքում կառաջարկեի սահմանումներում ավելացնել այս թույլտվության նոր տեսակը, եւ մի քիչ ավելի հստակ` էն, ինչ դուք ասացիք, միգուցե, էսպես, ցրված է նախագծում տեքստի մեջ գրված, սահմանման մեջ մի քիչ ավելի հստակ նշված լինի՝ ի՞նչ է ենթադրում տվյալ թույլտվությունը եւ որ դրա շրջանակներում բացառապես իր գործունեության ընթացքում կարող է օգտագործվել տվյալ հանածոն։ Սա` առաջին հարցի հետ կապված։

Երկրորդը. ժամկետների փոփոխություն է նախատեսվում, «ՇՄԱԳ փորձաքննության մասին» օրենքի հետ համաձայնեցվե՞լ են այս ժամկետները, որ մենք երկարացնում ենք փորձաքննության էս գործընթացում որոշում կայացնելու ժամկետը, եւ նեղացնում ենք արդեն ֆորմալ, հաստատված փորձաքննությունից հետո որոշումների կայացումը։ Սա սինխրոնիզացվե՞լ է ՇՄԱԳ օրենքի հետ։

Լ.ՇՈՒՇԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, տիկին Գալստյան։ Ուրեմն, նշեմ, որ ձեր նշած սահմանումների հոդվածում համապատասխան լրացումները կատարվել են, այսինքն՝ ի՞նչ է նշանակում մեկանգամյա հանույթ՝ առանձին, եւ ի՞նչ է նշանակում մեկանգամյա հանույթի համար տրվող թույլտվություն։ Այսինքն՝ այդ երկու համապատասխան լրացումներն իրականացվել են սահմանումների հոդվածում։

Ինչ վերաբերում է երկրորդ հարցին՝ կապված ժամկետների հետ, ապա սրանով հենց, եթե խոսքը գնում է` բուն ՇՄԱԳ օրենքի հետ կապված, սրանով իսկ հենց սինխրոնիզացվել են երկու օրենքները։ Այսինքն՝ եթե նախկինում ՇՄԱԳ օրենքում գրված է 60 աշխատանքային օր եւ դրան համապատասխան Ընդերքի մասին օրենսգրքում գրված է եղել 100-օրյա ժամկետում, ապա այստեղ արդեն հստակ սահմանվում է նույն 60-օրյա աշխատանքային ժամկետը։ Այսինքն՝ սա, առավել եւս, այդ հարցը նույնպես կարգավորվում է այս օրենսգրքով։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հաջորդ հարցի համար՝ Արթուր Գրիգորյան։ Խնդրեմ։

Ա.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Տիկին Շուշանյան, ճիշտն ասած, հարցը, որ ուզում էի հնչեցնել, գործընկերս` պրն Վարազդատ Կարապետյանն արդեն հնչեցրեց, ես կփորձեմ մեկ այլ հարց հնչեցնել։

Ակնհայտ է, որ ունենք մենք մեր ազգային հարստությունը, մեր բնական պաշարները՝ սահմանափակ ռեսուրսներով։ Եվ ես կուզենայի իմանալ՝ որպես հաստատված պաշարներով մեր բնական պաշարները հաստատված ունենք արդյո՞ք մենք կոնկրետ մշակված կարճաժամկետ, միջնաժամկետ կամ երկարաժամկետ առումով ռազմավարություն։ Մենք շատ ենք խոսել մետաղական հանքավայրերի մասին, ես կուզեմ այստեղ շեշտադրում անել ոչ մետաղական հանքավայրերի մասով։ Այսինքն՝ այն ազգային հարստությունը, որ մենք ունենք, այդ ազգային հարստությունը մենք ո՞նց ենք պլանավորում օգտագործել, հանքարդյունահանել։ Ունե՞նք այդ ռազմավարությունը, թե՞, ուղղակի, ով դիմեց, պատրաստ ենք մենք տրամադրել, եթե փաստաթղթերը համապատասխանում են։

Լ.ՇՈՒՇԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար։ Ես նշեմ, որ այս պահին մեր նախարարությունն արդեն Համաշխարհային բանկի աջակցությամբ սկսել է երկու ուսումնասիրություններ իրականացնել, մեկը՝ տնտեսական ուղղվածությամբ, մեկը՝ բնապահպանական, առողջապահական, որոնց հիման վրա մյուս տարվա առաջին կես պետք է մշակվի ընդհանուր ռազմավարություն: Երկիրն անկախությունից հետո չի ունեցել այս ոլորտում առանձին ռազմավարություն, եւ այդ ռազմավարության շրջանակներում կքննարկվեն այդ կարճաժամկետ, երկարաժամկետ քայլերը։ Այդուհանդերձ, Կառավարությունը գտնում է, որ մինչեւ ռազմավարությունը կարծում եմ, որ մենք պետք է որոշակի քայլեր նույնպես ձեռնարկենք, ինչպես այս օրենսգրքի փոփոխություններն են։

Ոչ մետաղականին, եթե անդրադառնամ, ապա մենք այսօր մեր աշխատանքի ընթացքում տեսնում ենք մի շարք բացթողումներ թե՛ օրենքում, թե՛ պրակտիկայում, որոնք, կարծում ենք՝ պետք չի սպասել ռազմավարության եւ այսօր պետք է իրականացնենք։ Եթե ամենապարզ օրինակը բերեմ, ապա ձեր ասած ոչ մետաղականի համար անգամ ցանկացած դիմողին տրվել է ցանկացած տեղամասի հետ կապված ընդերքի թույլտվություն, այնինչ գոնե չի պահպանվել ըստ հանքավայրի կամ ըստ տեղամասի թույլտվության տրամադրման սկզբունքը, ինչն էականորեն խնդիրներ է առաջացնում թե՛ պաշարների գնահատման ժամանակ, որովհետեւ հետո ամբողջ տեղամասը չի կարողանում գնահատվել եւ թե այլն։ Այսինքն՝ Կառավարությունը նմանատիպ նախաձեռնություններով, պատրաստ եղեք, որ հանդես է գալու, այսինքն՝ օրինակ, չթույլատրել, առնվազն, ըստ հանքավայրի կամ ըստ տեղամասի թույլտվություն պետք է տրամադրվի եւ հակառակ պարագայում այդ աղճատումը պետք է թույլ չտրվի, եւ նմանատիպ բազմաթիվ օրինակներ հաստատ կբերենք մինչեւ ռազմավարություն։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Արձագանքեք, խնդրեմ։

Ա.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Շատ կարեւոր է, որ Կառավարությունը նախաձեռնել է նման ռազմավարության մշակումը, որովհետեւ, ինչպես ես հասկացա, այդ ժամանակ դուք արդեն ներկայիս փուլում պետք է ունենաք ժամանակի վերլուծությունը։ Այսինքն՝ էլի խոսքս վերաբերում է ոչ մետաղական հանքավայրերին, այսինքն՝ մենք փաստացի ունենք՝ ինչպիսի՞ իրավիճակ է տիրում այսօր ՀՀ-ում տնտեսության առումով, բնապահպանական առումով եւ այլն, եւ մնացած առումներով։ Ողջունելի է, միանշանակ։

Ես կուզենայի նաեւ ձեզանից լսել հետեւյալ հարցի պատասխանը։ Եթե քաղաքացին կամ իրավաբանական ընկերությունը դիմում է հանքարդյունահանման թույլտվության համար, խոսքս էլի ոչ մետաղականին է, դուք ունե՞ք կոնկրետ հաշվարկներ՝ ինչքա՞ն է տեւում շահագործման լիցենզիա տրամադրելը։ Այսինքն՝ գործընթացը սկսվեց զրոյից, ինչքա՞ն կարող է տեւել, ժամանակի առումով՝ 1 տարի, 1 ամիս, 6 ամիս։ Կուզենամ նաեւ այս ընթացքում վեր հանեք նաեւ այն վարչարարական հիմնական պրոբլեմները, որ մենք օգտագործում ենք ու չենք կարգավորում այստեղ, հողհատկացման մասով նույնպես։

Լ.ՇՈՒՇԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ձեր հարցի հետ կապված` օրենքով սահմանված հստակ ժամկետներ կան, ինչպես դուք քաջատեղյակ եք, համոզված եմ, թե ինչքան է տեւում, ուղղակի, էնտեղ կան բացթողումներ, որպիսիք ես նշեցի այստեղ։ Այսինքն՝ հստակ սահմանված չէ մեկ օրենքում, այլ աշխատանքային օրերով է, օրինակ` մեզ մոտ։ Այլ եւ նման պրակտիկ խնդիրներ էին առաջացնում, եւ հենց այս օրենքով էլ, նախագծով էլ նմանատիպ հարցերից մեկն է, որ փորձում ենք բարելավել եւ ավելի կանխատեսելի դարձնել փորձաքննության պրոցեսը, բայց այն, թե ինչքան է տեւում, իհարկե, օրենքում սահմանված են բոլորը, հստակեցում է, ուղղակի, մտցվում։

Ինչ վերաբերում է, կներեք, այլ հարց ունեի՞ք այս պարագայում, այսինքն՝ բացի ժամկետներից։ Եթե բաց թողեցի... Ժամկետները հստակ նշված են, մենք բացթողումներ, այսինքն՝ բացերը լրացնելու, հստակեցնելու պրոցես ենք սկսել այս պահին։ Շնորհակալություն։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Եվ վերջին հարցի համար՝ Տարոն Սիմոնյան։ Խնդրեմ։

Տ.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Տիկին Շուշանյան, էս իրական սեփականատերերի հետ կապված ձեր փոփոխությունը գնահատելի է, էնտեղ, պարզապես, որ դուք նշում եք, որ միանձնյա եւ կոլեգիալ մարմիններում մասնակիցներին եւս պետք է պարտավորեցնեք, որ հայտարարագիր ներկայացնեն, էստեղ՝ բաժնետերերի ժողով, խորհուրդ եւ գործադիր մարմին։ Հնարավոր է` լինեն բաժնետերեր, ովքեր տիրապետում են, օրինակ՝ արտոնյալ բաժնեթղթերի եւ, ըստ էության, սեփականատերեր համարվում են, բայց չեն մասնակցում բաժնետերերի ժողովի նիստերին։ Արդյո՞ք ցանկությունը դա է եղել, որ բացառապես ընդգրկվեն այս հոդվածի կարգավորման ներքո միայն այն անձինք, ովքեր ուղղակիորեն մասնակցում են կառավարմանը, թե՞ ցանկությունը եղել է, որ բոլորին ընդգրկեն, պարզապես էդ մասով վրիպում է տեղի ունեցել։

Լ.ՇՈՒՇԱՆՅԱՆ

-Շատ լավ։ Պրն Սիմոնյան, շնորհակալություն հարցի համար։ Ես ասեմ, որ սա ի լրումն արդեն իսկ ընդունված կարգավորումների նախագիծ է, իսկ ձեր ասած արտոնյալ բաժնետոմսերն արդեն համապատասխան «Իրավաբանական անձանց պետական գրանցման մասին» օրենքում սահմանված են, որը տարածվում է նաեւ ընդերքի ոլորտի վրա։ Այսինքն՝ սրանով մենք ընդերքի ոլորտի վերջնական շահառուների սահմանումն ավելի ընդլայնում ենք։ Այսինքն՝ մեր գործընկերները, ինչպես ձեր կուսակցության, այնպես էլ այլ կուսակցությունների հետ համատեղ քննարկումների արդյունքում որոշել ենք, որ այո, այս ոլորտում պետք է առավելագույն թափանցիկություն լինի, եթե կան մտահոգություններ։ Բոլոր բաժնետերերն ընդգրկվում են, ավելին՝ Կառավարության կողմից առաջարկ արվեց, որպեսզի խորհրդի անդամները եւ գործադիր ղեկավարը նույնպես ընդգրկվեն, իսկ ձեր ասած արտոնյալ բաժնետոմսեր ունեցող համապատասխան բաժնետերերն արդեն իսկ գարնանն ընդունված օրենսգրքով սահմանվում էին որպես իրական սեփականատերեր։ Շնորհակալություն։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Արձագանքեք։ Արձագանք չկա, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։ Հարցերը վերջացան։

Հարակից զեկուցող՝ տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Կարեն Համբարձումյան։ Խնդրեմ, պրն Համբարձումյան, կենտրոնական ամբիոնի մոտ։

Կ.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Մեծարգո նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, սիրելի հայրենակիցներ, քննարկում ենք «Ընդերքի մասին օրենսգրքում, Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքում եւ Պետական տուրքի մասին օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» նախագիծը։

Ըստ էության, տիկին Շուշանյանն արդեն մանրամասն ներկայացրեց նախագծի էությունը, եւ դետալական անդրադարձ ես չեմ կատարի։ Պարզապես կուզեի խոսել. սկսված գործընթացի շարունակությունը, հանքարդյունաբերության ոլորտի կարգավորումը եւ օրենսգրքի վերանայումը տարբեր առումներով կարեւոր եւ հատկանշական գործընթաց է, մենք փորձելու ենք այս ոլորտին առնչվող բոլոր հարցերը՝ սկսած ընդերքօգտագործման ուսումնասիրությունների վերաբերյալ թույլտվության տրամադրումից, վերջացրած հետագա աշխատանքների վերահսկման արդյունավետությունը հասցնել ամենաբարձր մակարդակի։

Ես առաջինը կուզեի նշել առանձնահատկությունները։

Առաջինը. նախ՝ սրանով մենք պարզեցնում ենք ընդերքօգտագործման իրավունքի տրամադրման վարչարարությունը։ Այսինքն՝ մարդիկ ստիպված չեն լինի նույն գործողությունը կատարել երկու անգամ, ինչին հաճախ ականատես էինք լինում։

Եվ երկրորդը. հստակեցվել են ընդերքօգտագործողի պարտականությունները թե՛ օգտակար հանածոյի արդյունահանման գործընթացում, թե՛ տրանսպորտային եւ հաղորդակցության ուղիների, թունելների կամ ջրամբարների կառուցման ժամանակ իրականացված ոչ մետաղական օգտակար հանածոյի հանույթի հետագա օգտագործման գործընթացում եւ թե՛ լիազոր մարմնին հաշվետվություն ներկայացնելու պրոցեսում։

Եվ մի կարեւոր բան էլ կուզենայի նշել։ Իրական սեփականատերերի սահմանման մեջ եւս փոփոխություն ունենք։ Սա առաջարկ է, որը ներկայացրել է Կառավարությունը։ Ըստ առաջարկի, իրական սեփականատերերի հայտարարագիր լրացնելիս իրական սեփականատերեր կհամարվեն նաեւ տվյալ ընկերության կառավարման միանձնյա եւ կոլեգիալ մարմինների անդամ ֆիզիկական անձինք, բաժնետերերի ժողովը, խորհուրդը եւ գործադիր մարմինը։ Թերեւս, այսքանը։

Հարցը քննարկվել է տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովում, ստացել է դրական եզրակացություն։ Ոստի, հարգելի գործընկերներ, առաջարկում եմ, որպեսզի կողմ քվեարկենք։ Շնորհակալություն։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարցեր չեն կարող լինել, դուք կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։ Հարգելի պատգամավորներ, հիմա կարող եք գրանցվել։ Մտքերի փոխանակության համար՝ գրանցում։ Գրանցվել է երեք պատգամավոր:

Միքայել Մելքումյան։ Խնդրեմ, պրն Մելքումյան։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, իհարկե, Կառավարությունը հռչակել է, որ մետաղական հանքարդյունաբերության ոլորտում ակտիվ քաղաքականությունը փոխարինվելու է ինֆորմացիոն եւ բարձր տեխնոլոգիաների ոլորտի զարգացմամբ։ Ես կուզենայի, հարգարժան փոխնախարար, դուք ամփոփիչ ձեր ելույթում դինամիկան տայիք, թե ձեր ոլորտի տեմպերն ինրպիսին են՝ կախված միջազգային գների իջեցման, չիջեցման կամ բարձրացման, հասկանայինք, որովհետեւ մետաղական հանքարդյունաբերությունը, եթե չեմ սխալվում, կազմում էր մեր էքսպորտի մոտ 40 տոկոսը, մի հատ հասկանանք, այդ Կառավարության ուղղվածությունը, որ հռչակել են, ո՞նց է ընթացքը գնում  եւ էդտեղ ի՞նչ  ազդակներ ու շարժառիթներ կան։ Սա՝ մեկ։

երկրորդ. ես կուզենայի, որպեսզի դուք միտք հայտնեիք, եթե դրանով զբաղվել եք, ռոյալթիի հետ կապված։ Դուք գիտեք, որ բնօգտագործման վճարն ամենաարմատական հանքարդյունաբերությունից, էսպես, դեպի բյուջե եկող գումարն է, արդյո՞ք քննարկվել է ձեր գերատեսչությունում ռոյալթիի հետ կապված հարց, թե՞ դա պետք է լինի, ասենք՝ ՊԵԿ-ում կամ ֆինանսների նախարարությունում, կամ միասին քննարկե՞լ եք, թե՞ ոչ, որովհետեւ ես ինքս աշխատում եմ մի նախագծի վրա էդ ռոյալթիի մասով, որպեսզի հասկանանք, թե օպտիմալն էս պահին որն է։

Եվ երրորդ հարցադրումը՝ կապված հետեւյալի հետ։ Այ, դուք ասացիք, պատահական չէր իմ հարցը, որ էդ ոլորտում դիմումներ չկան, ըստ էության։ Փաստորեն, դուք ասացիք, որ, էսպես, ոչ մետաղականում կան, այսինքն՝ քարանյութերի, նու, Հայաստանը քարերի երկիր է, պարզ է, այստեղ ավելի փոքր մասշտաբների ռեժիմներ են գործում, ի՞նչ եք կարծում՝ եթե կան, պասիվ է, կամ եթե չկան, ինչո՞վ է դա պայմանավորված, արդյո՞ք նախորդ ժամանակահատվածում սպառված են ինչ-որ բաներ, մենք  ուսումնասիրությունների տեղեր ունենք, թե՞ չունենք։

Եվ, իհարկե, ես չգիտեմ՝ դա ձեր ոլորտին առնչվում է, թե՞ չէ, որովհետեւ բնական պաշարներն եկել են, կային տարբեր տիպի ուսումնասիրություններ՝ կապված Հայաստանում, ուրեմն, նավթի պաշարների առկայության հետ։ Մի հատ հասկանանք՝ էդ ոլորտի հետ կապված դուք աշխատանքներ տանո՞ւմ եք, թե՞ չէ։ Այսքանը։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հաջորդ ելույթի համար՝ Սերգեյ Բագրատյան։ Խնդրեմ, պրն Բագրատյան։

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի գործընկերներ, այս օրենքը, ճիշտն ասած, այս նախագիծն ինձ բացարձակ չի բավարարում, որովհետեւ ես գտնում եմ, որ, առնվազն, մետաղական հանքարդյունաբերության մեջ մենք արմատական լուրջ փոփոխությունների պետք է գնանք, իսկ իշխանության մեր պատգամավորների խոսքերով բնութագրեմ՝ ոչինչ չտվող խիստ հատվածական օրենք է ։ Ես կողմ եմ, որպեսզի մենք հանքարդյունաբերության, մետաղական հանքարդյունաբերության ոլորտում հստակ պետական քաղաքականությունը փոխենք։ Պետությունը պետք է մասնակից լինի մետաղական հանքարդյունաբերությանը, պետությունը պետք է ցանկացած կարեւորագույն նախագծի բաժնեմաս ունենա։ Մետաղական հանքարդյունաբերության մեջ որեւէ մի ընկերություն պատահաբար չի հայտնվել այստեղ։ Նրանք բոլորն ընդամենը նայել են Խորհրդային Միության տարիներին այս պահին Երկրաբանական վարչությունում արխիվացված նյութերը, թե ինչ է հետազոտվել, ինչ պաշարներ կան երկրում, վերցրել են, եկել են ու սկսել են կապիկություններ անել, դիմել են՝ էս հողը տվեք մեզ, էս ուսումնասիրությունը կատարենք։ Ուսումնասիրությունները վաղուց կատարված են, եւ մեր պետությունը պետք է հանձնառու լինի, այդ ուսումնասիրությունները դնի քննարկման։ Այն կարեւորագույն մետաղական հանքավայրերը, որ գոյություն ունեն այս պահին, պետությունն իր մասնակցությունն ունենա եւ կարողանա լուրջ արդյունքներ արձանագրել։

Ի՞նչ է նշանակում՝ 100 տոննա ոսկի 10-12 մլրդ դոլարի դեպքում պետությունն ունենա 400-500 մլն դոլար հարկային եկամուտ։ Ծիծաղելի է, թալան է դա, երբ լուրջ երկրները եւ ավելի անլուրջ երկրները 60-70 տոկոս իրենց օգտակար հանածոների վաճառքից կարողանում են բյուջեն լցնել։ Այ, նույնիսկ մեր հարեւան Ադրբեջանը նավթի արդյունահանումից 60-70 տոկոս կարողանում է հարկային մուտքեր ապահովել։ Մենք ի՞նչ ենք անում, ասում ենք՝ նվեր տարեք, մի բան էլ գցեք մեր բյուջե՞ն։ Ի վերջո, պետությունը պիտի հանձնառու լինի, պետք է հարստությանը տեր լինի, թե՞ չէ, թե՞ պետք է սենց շարունակել, իներցիայով ինչ թալան արվել է, շարունակենք թալանել։

Խնդրում եմ կոնկրետ, ես կոնկրետ նոր օրենսդրական նախաձեռնությամբ եմ հանդես գալու, եւ գտնում եմ, որ էս օրենսդրական նախաձեռնությունը ոչինչ չասող օրենսդրական նախաձեռնություն է։ Շնորհակալություն։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Ձեզ էլ շնորհակալություն։ Արտակ Մանուկյան՝ «Իմ քայլը» դաշինք։ Խնդրեմ։

Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, հարգելի նախագահող, չնայած չափազանց մեծ է գայթակղությունը, որ էլի համակարգային, հատվածային այդ քննարկումները տեղափոխենք, բայց, այնուհանդերձ, ես կփորձեմ մնալ զուտ էս օրենքի նախագծի շրջանակներում։

Ակնհայտ է, որ էս օրենքի նախագծով մենք մեծացնում ենք թափանցիկությունը։ Ի՞նչ չափով. էն չափով, որ հնչել են մեծ մտահոգություններ, այդ թվում՝ նաեւ ներառելով բաժնետերերին։

Երկրորդ կարեւոր բանը հաշվետվողականությունն է, եւ որոշակիորեն այս առումով խաղի կանոններից շեղումների դեպքում ավելի մեծացնում ենք, այսպես ասած, պատասխանատվությունը։ Իհարկե, քննարկեցինք, կլինի լիցենզիայից զրկումի, տեսքով, բայց, այնուհանդերձ, վեկտորը մենք պետք է քննարկենք կամայական օրինագծի համար, որպեսզի մենք տեսնենք՝ ինչ ուղղությամբ է գնում եւ հետո գնահատականներ հնչեցնենք։ Վեկտորն էս երկու ուղղություններն են։

Ուղղակի, քանի որ, առիթն օգտագործեմ, նաեւ որոշակի, մասնավորապես՝ Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ օրենսգրքում, որ դուք փոփոխություններ եք նախատեսում, կարծում եմ՝ էստեղ կոռուպցիոն, այսպես ասած, ռիսկեր կան։ Էնտեղ նշված է՝ 50-100-ապատիկ, ես, ընդհանրապես, խորհուրդ կտամ, որ Կառավարությունն այսուհետեւ բերի կամայական նախագիծ, 50-100-ապատիկ այդ կամայականություններին վերջ տալ։ Գրեք՝ 75, բայց հստակ գրեք։ Չի կարելի գրել 50-100-ապատիկ, որովհետեւ էդ տուգանքը կիրառողին մենք լրացուցիչ հնարավորություն ենք ընձեռում, որ ինքը կամ 50-ապատիկը դիտարկի, կամ 100-ապատիկը։ Էս մտահոգություններն ունեմ, հույս ունենամ՝ առաջինից երկրորդ ընթերցում սրանք կշտկվեն։ Ես ինքս չափազանց կարեւորում եմ ինչպես տնտեսական առումով խաղի կանոնների փոփոխությունը, այնպես էլ թափանցիկության եւ հաշվետվողականության ստանդարտների բարձրացումը, որն ակնհայտ է, որ այս նախագծով կա։

Եթե կլինեն էլ ավելի լավ նախաձեռնություններ, հույս ունենամ, որ թափանցիկությունը եւ հաշվետվողականությունն աստիճանաբար կկարեւորվի, եւ ես ինքս արդեն համահեղինակով էս բնագավառում որոշակիորեն նաեւ քայլեր ձեռնարկել եմ օրենսդրական նախաձեռնության տեսքով։ Շնորհակալություն։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Եզրափակիչ ելույթի համար խոսքը տրվում է ՀՀ տարածքային կառավարման եւ ենթակառուցվածքների նախարարի տեղակալ Լիլիա Շուշանյանին։ Խնդրեմ։

Լ.ՇՈՒՇԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն եմ հայտնում ձեր դիտարկումների համար։ Նախ եւ առաջ` անդրադառնամ ընդհանրապես ոչինչ չասող նախագծերին։

Եթե, մեր կարծիքով` կա այսօր ստվերային որոշակի գործունեություն, որի կանոնակարգումը եւ հստակ կանոնների սահմանումը համարվում է ոչինչ չասող, եթե կան տարբեր քաղաքական ուժերի հետ կապված իրական սեփականատերերի, այդ թվում՝ դեռեւս օրենքն ուժի մեջ չմտած կամ համապատասխան ժամկետները չմտած առաջարկների ներկայացում եւ դրան ընդառաջ եւ՛ այդ առաջարկների ընդունում, եւ՛ ընդլայնում, դա համարվում է ոչինչ չասող նախագիծ, եւ համապատասխանաբար, նաեւ եթե կա նախկինում, օրինակ` ուսումնասիրությունների տրամադրման համար փորձնական հանույթի շատ մեծ ծավալների իրացում փորձնական հանույթի տակ եւ դա նույնպես կարգավորվում է, եւ, չթվարկեմ, նման շատ բաներ, եւ դրանք համարվում են ոչինչ չասող նախագծեր, կներեք, ես ձեր կարծիքը, առնվազն, չեմ կիսում։ Բայց նաեւ, ի լրումն ձեր կարծիքի, ասեմ, որ հույս չունենաք, որ սահմանափակվելու են այս նախագծով տվյալ ոլորտի բարեփոխումները, այսինքն՝ մենք ինտենսիվ եւ բազում բարեփոխումներ ենք բերելու, ինչպես ասացի, արդեն ԱԺ եկած նախագծերը նույնպես մենք անգամ հանձնաժողովին ինքներս ենք առաջարկում՝ ինչ փոփոխություններ՝ կապված մեր աշխատանքային ամենօրյա ռեժիմով վեր հանված բացերի շտկման հետ։ Սա՝ ընդհանուր առմամբ, ինչ վերաբերում է հերթական նախաձեռնություններին։

Ինչ վերաբերում է ոլորտին, պրն Մելքումյան, մի քանի դիտարկումներ անեմ։ Ես ասացի, որ մետաղականի արդյունահանման դիմումներ չկան այս պահին։ Մետաղականի արդյունահանման դիմումներ ամեն օր չեն լինում, եւ մենք այսօր էլ ունենք, ամեն օրվա կտրվածքով քննարկում ենք տարբեր, այդ թվում՝ ուսումնասիրությունների մետաղական դիմումներ, եւ, ուղղակի, էդ հստակեցումն էի ուզում անել։

Ինչ վերաբերում է ռոյալթիներին, նավթին, ապա այո, այսօր անգամ մենք ունենք թույլտվություն` նախկին ուսումնասիրության հետ կապված, եւ անգամ քննարկման փուլում է մեկ այլ թույլտվություն, եւ շարունակում են ուսումնասիրել, այսինքն՝ առաջին քայլն ամեն դեպքում ուսումնասիրությունը պետք է արվի, որի հետ կապված աշխատանքներ՝ թույլտվությունների տեսքով, առնվազն, արդեն տրված կան։

Ռոյալթիների հետ կապված, եթե ինչ-որ բան չեմ հասցնի, մենք կարող ենք զրուցել հետո, ռոյալթիների հետ կապված` ինքներս դիտարկել ենք, միջազգային փորձն ենք այս պահին ուսումնասիրում, կարծում ենք, որ առնվազն, ըստ իրենց նախնական դիտարկումների, ուղղակի, որ հնարավոր է՝ հետո նախագծի տեսքով ներկայացնենք, ըստ իրենց արդյունահանման ծավալների, ըստ համապատասխան հանքատեսակի, կարելի է առանձնացնել, տարանջատումներ կատարել, սակայն դրանք լուրջ ուսումնասիրությունների կարիք ունեն, եւ մենք չենք ուզում հընթացս, ուղղակի, ոտքի վրա դա առաջարկել։ Բայց այն, որ ռոյալթիների համակարգն ավելի դինամիկ եւ շահույթին համապատասխան դարձնելու կարիք կա, դա արդեն մենք ֆիքսել ենք եւ նախնական այդ տեսլականն ունենք։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, ձեր ժամանակը շուտվանից սպառվել է, ես ներողություն եմ խնդրում։

Լ.ՇՈՒՇԱՆՅԱՆ

-Ես ներողություն եմ խնդրում։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Հարակից զեկուցող՝ Կարեն Համբարձումյան, խնդրեմ։

Կ.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Բագրատյան, ես այն կարծիքին չեմ, որ այս օրենքը ոչինչ չտվող, ոչինչ չասող է, քանի որ օրենքն ուժի մեջ կմտնի 2020 թ. հունվարից եւ մենք բոլորս կտեսնենք, թե այս օրենքով ինչպիսի փոփոխություններ տեղի կունենան։

Ասեմ, որ ես ինքս իմ խոսքում նշեցի, որ ինքը փուլային է, Կառավարությունը տանում է փուլային փոփոխություններ, եւ այդ փուլային փոփոխությունների միջոցով, իհարկե, ես վստահ եմ, որ կհասնենք արդյունքների։

Նաեւ ուզում եմ անդրադառնալ այն մտքին, որ ես նույնպես դեմ չեմ լինի, որ պետությունն իր մասնաբաժին ունենա, բայց ես կարծում եմ՝ մենք իրավական առումով խնդիր կունենանք, քանի որ սեփականատերերի իրավունքների խախտման առումով հետայսու հնարավոր է ձեր առաջարկած թեզը, որպեսզի պետությունն ունենա, խնդիր չկա, ես ինքս սիրով կմասնակցեմ քննարկումներին, բայց մինչ հիմա կարծում եմ՝ խնդիր կունենանք։

Իսկ ինչ վերաբերում է պրն Մանուկյանի արտահայտած 50-100-ապատիկի մասով, ես նույնպես կողմ եմ, այդ առումով կոնկրետ ռեալ պետք է լինի, քանի որ էնտեղ կարող են տվյալ աշխատակցի կոռուպցիոն ռիսկեր լինել եւ այլն, կարող ենք քննարկել, եւ, այո, հանձնաժողովում քննարկեցինք։

Իսկ գումարի մասով էդ զգուշացումներին նույնպես կողմ եմ։ Մենք առաջինին երկրորդ ընթերցման ընթացքում, նաեւ տիկին Շուշանյանը նշեց, որ կքննարկենք, կանդրադառնանք եւ կարծում եմ՝ տեղ կգտնեն նախագծերում։ Շնորհակալություն։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարցի քննարկումն ավարտվեց։

Հարգելի պատգամավորներ, քննարկում ենք ԱԺ «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության կողմից ներկայացված «Ազգային անվտանգության մարմիններում ծառայության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին» եւ կից ներկայացված օրենքների նախագծերի փաթեթը երկրորդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը։

Հիմնական զեկուցող՝ ԱԺ պատգամավոր Էդմոն Մարուքյան։ Խնդրեմ, պրն Մարուքյան։

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

-Հարգելի փոխխոսնակ, հարգելի գործընկերներ, երկրորդ ընթերցման կարգով ներկայացնում եմ «Ազգային անվտանգության մարմիններում ծառայության մասին», «ՀՀ ոստիկանությունում ծառայության մասին», «Հանրային ծառայության մասին» օրենքներում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» օրենքների նախագծերի փաթեթը, որն առաջին ընթերցմամբ շատ մանրամասն եւ բուռն քննարկվել է խորհրդարանում, ինչպես նաեւ քննարկումներ ենք ունեցել թե՛ աշխատանքային կարգով, թե՛ պետաիրավական հանձնաժողովի նիստում։

Մենք ստացել էինք մեկ գրավոր առաջարկ «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցությունից, որով առաջարկվում էր, որ Ազգային անվտանգության ծառայության մարմինների եւ ոստիկանության պարագայում ստաժի խնդիր մենք լուծենք։ Այսինքն՝ պետական կառավարման մարմնի ղեկավար կարող է նշանակվել միայն այն անձը, ով բավարարում է պատգամավորին ներկայացվող պահանջներին, եւ ինչպես նաեւ ավելացվել էր, որ նաեւ ստաժ ավելացվի։ Եվ, ըստ էության, աշխատանքային ստաժի ավելացման խնդիրը՝ նշված մարմնի հետ կապված, իմաստազուրկ է դարձնում նախագիծը։ Քննարկման ժամանակ մենք մեր մոտեցումը ներկայացրել ենք հանձնաժողովում: Ըստ էության, նախագիծը գտնվում է այն վիճակում, որը կար նախնական պարագայում։

Մենք քննարկումների ընթացքում նաեւ ընդունել ենք Կառավարության բանավոր առաջարկները, որոնք վերաբերում էին ԱԱԾ-ի եւ ոստիկանության պետի տեղակալներին, որոնց նշանակման ընթացակարգը նույնպես առաջարկվում է ազատականացնել, բացի ԱԱԾ պետի տեղակալից, որը հակահետախուզության գործառույթ պետք է իրականացնի, այսինքն՝ այս պարագայում միայն համակարգից կարող է նշանակվել։ Մնացած պարագաներում պետ կարող է նշանակվել ԱԺ պատգամավորի թեկնածուի համար Սահմանադրությամբ նախատեսված չափորոշիչներին համապատասխանող անձը, այսինքն՝ ՀՀ քաղաքացին վերջին չորս տարում, միայն ՀՀ քաղաքացին վերջին չորս տարում, ՀՀ-ում վերջին չորս տարում բնակվող, 25 տարին լրացած ՀՀ քաղաքացին։

Բնականաբար, շահարկումներ շատ են եղել եւ  հակաքարոզչության առիթ է հանդիսացել 25 տարվա այս ցենզի հարցը, որը սահմանադրական նորմ է, եւ ըստ էության, այսօր մեր պաշտպանության նախարարը, կարող ենք էսպես ասել, կիսապատերազմական երկրի պաշտպանության նախարարը նշանակվում է նույն ցենզով, բայց մենք դեռեւս երբեք չենք ունեցել 25 տարեկան պաշտպանության նախարար։ Այսինքն՝ նշանակողը՝ պատասխանատու անձը, էն ժամանակ՝ Հանրապետության նախագահը, հիմա՝ վարչապետը, նշանակելիս կրում է ամբողջական պատասխանատվություն նշված նշանակման համար։

Եվ այս առումով նաեւ էնտեղ տեղակալների մասով միայն մենք եկել ենք ընդհանուր կոնսենսուսի, որ տեղակալների մասով նաեւ սահմանենք էնտեղ իրավաբանական ստաժի եւ իրավաբանական բարձրագույն կրթության պարտադիր պայման։

Կարծում եմ՝ այսքանը, եւ, եթե հարցեր կան, կարող եմ հարցերին պատասխանել։ Քանի որ շատ մանրամասն քննարկված նախագիծ է, կարծում եմ՝ այդքան...

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Հաշվի առնելով, որ առաջարկ ներկայացրել է «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցությունը, եթե խմբակցությունը հարց ունի, խնդրեմ։

Հա, հարակից զեկուցող՝ պետական-իրավական հարցերի մշտական...

Հա, «Բարգավաճ»-ն է, խնդրեմ։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Պրն Մարուքյան, մի հարց. դուք ասացիք, որ տեղակալների մասով` իրավաբանական կրթության եւ ստաժի։ Այսինքն՝ այդ 25 տարեկանը տեղակալների մասով մնում է, այսինքն՝ եթե ենթադրենք, որ... Չէ, եթե այլ է, դա ճշտենք, եթե 25 տարեկանը կարող է նաեւ տեղակալ, այսինքն՝ ասենք՝ մագիստրատուրան ավարտում է 23-ում, ինչքա՞ն ստաժի մասին է խոսքը, որ ընդունել եք, էլի։ Այսինքն՝ էդ հարցն էր հետաքրքրում։

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

-Էստեղ տարիքը 25 տարեկան է, չի կարող իր մեջ կլանել ստաժի խնդիրը, որովհետեւ պետք է նշանակվի անձ, որն ունի իրավաբանական բարձրագույն կրթություն եւ 5 տարվա իրավաբանական աշխատանք (խոսում են դահլիճում): Այսինքն՝ դե, պետք է վունդերկինդ լինի, որ 25... (խոսում են դահլիճում): Հա, տնօրենը 25 է, բայց փաստ չէ, որ տնօրենը կլինի 25 տարեկան, որովհետեւ, ես կրկնում եմ, սա Սահմանադրական նորմ է։ Հիմա մեր նախարարները նշանակվում են պատգամավորի թեկնածուին համարժեք չափանիշներին համապատասխան անձինք, նաեւ՝ հանրապետության վարչապետը, բայց վարչապետն էլ 25 տարեկան չէ, էլի։ Այսինքն՝ 25 տարեկանի հարցը, ուղղակի մեծ շահարկումներ են եղել, հակաքարոզչության արդյունքն է սա, բայց խոսքը գնում է պատգամավորին համապատասխան ցենզին։ Հիմա, երբ Սահմանադրությունը փոխելիս լինենք, եթե կոնսենսուս ունենանք, եկեք գրենք՝ 30 տարեկանը լրացած պիտի լինի նախարարը, օրինակ։ Շնորհակալ եմ։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Մարուքյան, դուք կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։

Հարգելի գործընկերներ, տեղեկացնեմ, հիշեցնեմ, որ ԱԺ նիստերի դահլիճի կից սրահում տեղի կունենա գեղանկարիչ Վլադիմիր Սիմոնյանի աշխատանքների ցուցահանդեսի բացումը՝ նվիրված ՀՀ անկախությանը։ Իսկ հիմա՝ ընդմիջում։


Ժամը 14:30

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ Է ՀՀ ԱԺ ՆԱԽԱԳԱՀ ԱՐԱՐԱՏ ՄԻՐԶՈՅԱՆԸ

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, շարունակում ենք մեր աշխատանքները, եւ հարակից զեկուցման համար ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում պետական-իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ Վլադիմիր Վարդանյանին։

Վ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-ԱԺ հարգելի նախագահ, հարգելի գործընկերներ, դուք գիտեք, որ եւ՛ «Իմ քայլը» դաշինքը, եւ՛, ըստ էության, «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցությունը ներկայացնող պատգամավորական խմբակցությունները կողմ են արտահայտվել բազմաթիվ դեպքերում այս նախագծի ընդունմանը եւ նշել են, որ ազգային անվտանգության ծառայության եւ ոստիկանության ծառայության ոլորտում ղեկավար կազմի նշանակման հարցում ազատականացված մոտեցումն արտացոլում է ընդհանուր մոտեցումները։

Մենք ուսումնասիրել ենք այս նախագիծը, նիստում քննարկել ենք, եւ որոշում է կայացվել դրական եզրակացությամբ ներկայացնել այս հարցը լիագումար նիստին։ Եվս մեկ անգամ պետք է նշեմ, որ վերահաստատում ենք այն մոտեցումը, որ այս մարմինների ղեկավար կազմում նշանակումների ազատականացումն այն լուծումն է, որը հնարավորություն կտա ունենալ ազգային անվտանգության ծառայություններում եւ ոստիկանության համակարգում պրոֆեսիոնալ եւ վստահելի ղեկավար կազմ։ Այս փոփոխություններով, ըստ էության, առաջարկվող փոփոխությունների շրջանակներում առաջարկվում են մոտեցումներ, որոնք կոչված են բարձրացնել այս մարմիններում աշխատանքի արդյունավետությունը։ Նախագիծը երկրորդ ընթերցմամբ հանձնաժողովում քննարկելուց հետո, մենք, այդուհանդերձ, անդրադարձանք նաեւ մի շարք այլ հարակից օրենքների, որոնցում փոփոխության կարիք կարող է առաջանալ, եւ այս փոփոխությունների կատարումը կարող է ամբողջական դարձնել այս նախագծերի փաթեթը, որովհետեւ, գիտեք, փոխկապակցվածությունը տարբեր օրենքների միջեւ շատ դեպքերում հնարավորություն է տալիս ունենալ այն իրավական կարգավորումը, որը նախատեսվում է։ Չէինք ուզենա, որ կանոնակարգումը լիներ` հաշվի չառնելով այն բոլոր հարակից իրավական ակտերը, որոնցում եւս անհրաժեշտ է, հնարավոր է, որ անհրաժեշտ լինի փոփոխություններ կատարել։ Եվ, ելնելով սրանից, մենք, ըստ էության, արդեն նիստից հետո արդեն խորհրդակցելով նաեւ նախագծի հեղինակի հետ եւ անցկացնելով խորհրդակցություններ, ըստ էության, հանգեցինք հետեւյալ լուծմանը. մեզ լրացուցիչ ժամանակ է հարկավոր, որպեսզի մենք կարողանանք, իրոք, հավուր պատշաճի, ներկայացնել նախագիծ, որը կարտացոլի այս ոլորտում առկա բոլոր հիմնական այն նորմերը, որոնք անհրաժեշտ են, որպեսզի կանոնակարգումը լինի ամբողջական եւ նշանակումները համապատասխանեն այն ընթացակարգերին, որոնք անհրաժեշտ են։ Եվ, ելնելով սրանից, առաջարկում ենք խորհրդարանին՝ դեմ քվեարկել այս նախագծին եւ զուգահեռ առաջարկել նախագծի հեղինակին՝ առաջնորդվելով «ԱԺ կանոնակարգ» ՀՀ սահմանադրական օրենքի 83-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, ես ընթերցեմ 3-րդ մասը, եթե դեմ չեք. «Եթե նախագիծը չի ընդունվում, ապա քվեարկությունից անմիջապես հետո հիմնական զեկուցողը կարող է առաջարկել ԱԺ որոշմամբ նախագծի քննարկումը վերադարձնել կանոնակարգի 81-րդ հոդվածով նախատեսված գրավոր առաջարկների ներկայացման փուլ, որը քվեարկության է դրվում առանց քննարկման»։ Մենք առաջարկում ենք նախագծի հեղինակին, առաջնորդվելով այս նորմով, նման առաջարկ ներկայացնել ԱԺ-ին, մենք վերադառնանք, ըստ էության, երկրորդ ընթերցմամբ առաջարկների ներկայացման փուլ։ Սա մեզ կտա եւս լրացուցիչ 2 շաբաթ, որպեսզի մենք կարողանանք համալրել, հստակեցնել նախագիծը եւ դրանից ելնելով` ԱԺ քննարկմանն արդեն լիագումար նիստում ներկայացնենք լրամշակված տարբերակ, որի ընդունումը, ըստ էության, պատասխան կտա բոլոր այն հարցերին, որոնք մենք ունենք այս պահի դրությամբ։ Հարգելի գործընկերներ, այսքանը: Հարցեր... չգիտեմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-«Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցությունն է ներկայացրել առաջարկ, բայց հարցը հիմնական զեկուցողին արդեն հնչել է... Հա, հնչել է եւ, հետեւապես, շնորհակալություն, պրն Վարդանյան։

Հարակից զեկուցման համար ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում արդարադատության նախարարի առաջին տեղակալ Ռաֆիկ Գրիգորյանին։

Ռ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի նախագահող, հարգելի խորհրդարան, ինչպես նշեց նախագծի հեղինակը, հանձնաժողովում քննարկել ենք օրենքի նախագիծը, բանավոր կերպով Կառավարության կողմից հնչեցվել է առաջարկ տեղակալների մասով փոփոխել եւ նորից ազատականացնել, մեր ներկայացրած առաջարկը որոշակի դրույթներ էր պարունակում նաեւ այլ չափանիշներով անձանց ընդգրկել, այնուամենայնիվ, վերջնական քննարկումների արդյունքում ունեցանք կոնսենսուս` տեղակալների մասով ազատականացնել եւ չափանիշ դնել իրավաբանական կրթություն ունենալու չափանիշը եւ, առնվազն, 5 տարվա ստաժը, ինչպես նաեւ հնարավորություն ընձեռել նաեւ համապատասխան մարմինների ներսից, այսինքն` նախկին չափանիշը նույնպես մնում է։

Իսկ ինչ վերաբերում է հետագա լրամշակումներին եւ քննարկումներին, շատ ավելի լավ, եթե փաթեթն ամբողջական քննարկվի բոլոր այլ հարակից օրենքների հետ եւ ներկայացվի ամբողջական տարբերակ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Գրիգորյան։ Մտքերի փոխանակության համար՝ հերթագրում։ Գեւորգ Պետրոսյան։

Գ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի գործընկերներ, «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցության դիրքորոշումն այս նախագծի վերաբերյալ հետեւյալն է. «Հանրային ծառայության մասին» ՀՀ օրենքի 12-րդ հոդվածն ամրագրում է հանրային ծառայությունում պրոֆեսիոնալիզմի սկզբունքը, նաեւ էդ նույն հոդվածը մի դրույթ է պարունակում, որով ասվում է՝ «առանձին ոլորտների կարգավորման առանձնահատկությունները կարող են», այսինքն, լրացուցիչ երաշխիքներ կարող են սահմանվել առանձին օրենքներով։ Հիմա մենք փոխանակ էս օրենքներով լրացուցիչ երաշխիքներ սահմանենք, լրացուցիչ պահանջներ դնենք, որպեսզի պրոֆեսիոնալիզմի սկզբունքը, իսկապես, իրացվի, մենք հլը մի հատ էլ եղածից հրաժարվում ենք։

Իմ հարգարժան ընդդիմախոսներն ասում են՝ վարչապետը հո էդպիսի անխոհեմ բան չի անի` վերցնի 25 տարեկանին տա։ Հարգելի գործընկերներ, ոչ մեկը չի ասում վարչապետն անխոհեմ անի կամ չանի, բայց մենք ինչո՞ւ ենք օրենքի խելամտության չափանիշը վարչապետի խոհեմության հետ կապում։ Էդ նույն հաջողությամբ ոնց որ գրեմ՝ հասարակ գողության համար կարող է սանկցիա լինել 15 տարի, բայց ասենք՝ դատարանը հո այդքան անխոհեմ չի՞ լինի` 15 տարի տա։ Եկեք մենք խելամտության սկզբունքը պահենք, ոչ թե խելամտությունն օրենքից դուրս հանենք, որոշենք, ասենք՝ այս կամ այն պաշտոնյայի հայեցողության տակ դնենք։ Էսօր էս վարչապետն է, վաղը կարող է մի ուրիշ վարչապետ լինի։ Հետո ասում ենք` քաղաքական պաշտոններում նշանակումներն արվում են, 25 տարին լրացած անձը կարող է լինել, ինչո՞ւ ավելի ցածր պաշտոններում, որոնք, փաստորեն, վարչապետի ենթակայության տակ են, ինչո՞ւ էնտեղ չլինի։ Ընկերներ, էդ սկզբունքը ճիշտ չէ, իսկապես, ճիշտ չէ տենց մտածել։ Իսկ ո՞վ է ասել, որ 25 տարեկանը կարող է ազգային անվտանգության ծառայության համակարգը ղեկավարել, ինձ որ մնա, ես իսկի 30 տարեկանին էլ չեմ վերապահի։ Մեր երկիրը բազմաթիվ ներքին, արտաքին մարտահրավերներ ունի ազգային անվտանգության, իրավական անվտանգության ոլորտում, մենք փոխանակ էդ պրոֆեսիոնալիզմի սկզբունքը խորացնենք, ասում ենք՝ թող դրսից մեկը գա, որովհետեւ ներսում վստահելի չեն կադրերը կամ էնտեղ, անուններ չեմ տալիս, չստացվի ինչ-որ անձնական բանի եմ դուրս եկել, բայց ասում են՝ էնտեղ կոռումպացված կադրեր կան, լավ, էդ համակարգերում չկոռումպացված պրոֆեսիոնալ մարդ չկա՞։ Ես ասել եմ... Ներողություն, ընդամենը մի քանի վայրկյան, պրն Միրզոյան, ասել եմ, էլի կրկնում եմ, ժողովուրդ, նման մոտեցման դեպքում, երբ մենք թույլ ենք տալիս, որ համակարգը ղեկավարի համակարգում չաշխատած մարդ, մենք սրանով նաեւ վիրավորում ենք էդ համակարգում իրենց կյանքը մաշած մասնագետ կադրերին։ Լավ, էդ համակարգում հնարավոր չէ՞ գտնել մարդ, որը, նորից եմ ասում՝ եւ՛ կոռումպացված չէ, եւ՛ խելացի է, նվիրված է։

Դրա համար մենք նախագծի վերաբերյալ դեմ արտահայտվեցինք հանձնաժողովում, հիմա էլ վերահաստատում ենք մեր դեմ դիրքորոշումը եւ գտնում ենք, որ ՀՀ ոստիկանությունը եւ ՀՀ ազգային անվտանգության ծառայությունը պետք է ղեկավարեն համապատասխան մարմիններում փորձառություն ունեցող պրոֆեսիոնալ մասնագետները։ Շնորհակալ եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արման Աբովյան։

Ա.ԱԲՈՎՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, ըստ էության, պրն Պետրոսյանը ներկայացրեց մեր դիրքորոշումը եւ փաստարկներ, սակայն ես կխնդրեի պրն Վարդանյանին պարզաբանել նախորդ ելույթի ընթացքում, ըստ էության, լրամշակմա՞ն է գնում այս օրենքը, թե՞ առաջարկում եք հանել քվեարկությունից, թե՞, մի խոսքով, կխնդրեի ավելի լայն պարզաբանումը բացել, որ հասկանալի լինի, թե, առհասարակ, ընթացքն ինչպե՞ս է ընթանում։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Բաբկեն Թունյան։

Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, խոսքս չի վերաբերում տվյալ նախագծին, ուղղակի, էս առիթն ուզում եմ օգտագործել` ասելու համար, որ քանի որ մենք առավոտյան մի շարք նախագծերի բացասական եզրակացություն տվեցինք ու դեմ քվեարկեցինք, բայց, ոնց տեսնում եմ, դրանց վերաբերյալ հարցերը շատ են։

Այսօր, ժամը 16։10 ԱԺ 214 սենյակում՝ տնտեսական հանձնաժողովի նիստերի դահլիճում ընդմիջման ընթացքում ասուլիս ենք հրավիրել, էնպես որ, ԱԺ-ում հավատարմագրված լրագրողներին խորհուրդ եմ տալիս, եթե կան հարցեր, թող գան, սիրով բոլոր հարցերին կպատասխանեմ, եթե հարկ լինի լրացուցիչ պարզաբանումների, դրանք նույնպես կներկայացնեմ։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Վլադիմիր Վարդանյան։

Վ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-ԱԺ հարգարժան նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, նախ՝ պատասխանելով գործընկերոջս հարցին, պետք է նշեմ հետեւյալը՝ ոչ, պրն Աբովյան, նախագիծը չի հանվում օրակարգից, առաջարկ կա նախագիծն ուղարկել երկրորդ ընթերցման՝ առաջարկությունների ներկայացման փուլ, լրամշակել նախագիծը, բոլոր հարակից օրենքներում առկա բոլոր հարցերը կարգավորել եւ ներկայացնել լրամշակված նախագիծը` երկրորդ ընթերցմամբ ԱԺ կողմից ընդունելու համար, սա՝ առաջինը։

Երկրորդ. ինչ վերաբերում է պրոֆեսիոնալիզմին, ես բոլոր ելույթներում, որոնք վերաբերել են այս նախագծին, նշել եմ, որ այս նախագիծը չպետք է ընկալվի վստահություն ընդդեմ պրոֆեսիոնալիզմի տիրույթում, չկա նման հարց։ Պրոֆեսիոնալիզմը եւ վստահությունը փոխկապակցված են շատ դեպքերում, սա՝ մեկ։

Ինչ վերաբերում է` համակարգի ներսից կամ դրսից,. պրն Պետրոսյան, իսկ համակարգից դուրս այդ համակարգից հասկացող, այդ համակարգի ոլորտի մասնագետներ չկա՞ն, սա՝ մեկ, եւ չե՞ն եղել դեպքեր Հայաստանի պատմության մեջ, երբ համակարգերից դուրս գտնվող անձինք որոշակի համակարգում էական փոփոխություններ են բերել եւ դրական փոփոխություններ են բերել, նոր շունչ են հաղորդել այդ համակարգի աշխատանքին։ Ես չեմ ուզում, որ այս նախագիծը որեւիցե եղանակով դիտարկվի որպես, ինչպես պրն Պետրոսյանը նշեց, վիրավորանք համակարգում աշխատակիցների նկատմամբ։ Հակառակ դեպքում, Կառավարության պարագայում, երբ, օրինակ՝ ինչ-որ ոլորտի ղեկավար նշանակում ես ոչ այդ համակարգից, էդ ոլորտի բոլոր աշխատակիցները պետք է վիրավորված իրենց զգան։

Եվ այս պարագայում մենք պետք է հստակ հասկանանք, որ մենք գործ ունենք մի իրավիճակի հետ եւ մենք փորձում ենք սրանով իսկ բարձրացնել միաժամանակ եւ՛ պրոֆեսիոնալիզմը, եւ՛ վստահությունը մարմինների նկատմամբ։ Հարգելի գործընկերներ, ես չեմ ուզում օգտագործել «համակարգ» բառը, որովհետեւ այդ «համակարգ» բառը շատ առումներով նաեւ նեգատիվ կոնոտացիա է ձեռք բերում, բայց էդ մարմինների եւ՛ պրոֆեսիոնալիզմը, եւ՛ վստահելիությունը հասարակության կողմից այդ մարմինների գործունեության նկատմամբ պետք է լինի բավականաչափ բարձր։ Այսքանը, շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արման Բաբաջանյան։

Ա.ԲԱԲԱՋԱՆՅԱՆ

-ԱԺ հարգելի նախագահություն, սիրելի գործընկերներ, իմ խորին համոզմամբ` այս փոփոխություններով, որով մենք նախատեսել էինք երկրորդ ընթերցմամբ իրականացնել հայտնի փոփոխությունները «Ազգային անվտանգության ծառայության մարմիններում ծառայության մասին» եւ «Ոստիկանության ծառայության մասին» օրենքներում, կարծում եմ, որ անխուսափելիորեն մեզ տանելու են այս համակարգերի ավտորիտարացմանը եւ ուստի, կարծում եմ, որ ոստիկանության եւ ազգային անվտանգության ծառայության ղեկավարների նշանակումը քաղաքական դարձնելով` մենք չենք  ապահովում ուժային կառույցների գործունեության համար կենսական նշանակություն ունեցող սկզբունքներից մեկը՝ փոխզսպումների եւ հակակշիռների համակարգի առկայությունը։

Այդ սկզբունքը, ի դեպ, տեսանելի արդյունավետությամբ արդեն գործում է զինված ուժերում՝ ի դեմս հայեցողական նախարարի եւ զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետի համաժամանակյա գործունեության, եւ այս համատեքստում բանակի ղեկավար կազմի գործող կարգավիճակի պայմաններում որեւէ քննադատության չի դիմանում ոստիկանությունն ու ազգային անվտանգության ծառայությունը նախարարություն դարձնելու առաջարկությունը մերժելու իշխանության փաստարկը՝ այդ կառույցները չքաղաքականացնելու առումով, որովհետեւ եթե ունենք այս մոդելը, ունենք արդյունավետ գործող զինված ուժեր, նաեւ արտակարգ իրավիճակների նախարարությունն է նույն այդ մոդելով աշխատում, ապա ի՞նչն է խանգարում նույն կերպ նաեւ ունենալ ներքին գործերի եւ ազգային անվտանգության նախարարություններ: Այդպիսով, նախարարը կարող է լինել քաղաքական պաշտոն։ Մենք ամբողջությամբ այս պրոֆեսիոնալ հիմքը կկարողանանք պահպանել։ Հետեւաբար` կարծում եմ, ամենաարդյունավետ ճանապարհը զինված ուժերի, պաշտպանության նախարարի եւ գլխավոր շտաբի պետի համաժամանակյա գործունեության մոդելով համակարգի ներդրումն է ոստիկանությունում եւ ազգային անվտանգության ծառայությունում։ Դա հնարավորություն կտա մի կողմից` պահպանել այդ համակարգերի պրոֆեսիոնալ կառուցակարգը, մյուս կողմից՝ քաղաքական նշանակման միջոցով իրականացնել քաղաքական, քաղաքացիական վերահսկողությունն այդ մարմիններում։

Կառուցվածքային առումով դա հնարավոր է իրականացնել միայն այն դեպքում, երբ ոստիկանությունն ու ազգային անվտանգության ծառայությունը ստանան նախարարության կարգավիճակ, դրանց ղեկավարները նշանակվեն իշխող քաղաքական ուժի մեծամասնության կողմից, բայց միեւնույն ժամանակ ոստիկանապետն ու ազգային անվտանգության ծառայության տնօրենը շարունակեն պաշտոնավարել որպես պրոֆեսիոնալներ։ Սա, իհարկե, հասկանալի է, որ անձնային պրիզմայից է դիտարկվում, բայց կարծում եմ, որ մենք համակարգեր էստեղ պետք է ստեղծենք, եւ անձնական այդ հատկանիշները չպետք է առաջնային լինեն եւ մոտիվացնող` մեզ բոլորիս այս կարեւոր փոփոխություններին ձեռնամուխ լինելու։ Եվ հետեւաբար, կարծում եմ, որ համակարգերը պետք է ծառայեն անձերին, այլ ոչ թե անձերը պետք է ծառայեն համակարգերին, հասկանալի է՝ համատեքստ նաեւ այս փոփոխությունների։ Այսքանը, շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Սուրեն Գրիգորյան... Հանո՞ւմ եք։ Միքայել Մելքումյան։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, սրանք` ազգային անվտանգությունը եւ ոստիկանությունն այն ոլորտներն են, որոնք ունեն առանձնահատկություններ եւ յուրահատկություններ։ Այսինքն` ես քիչ առաջ մտածում էի Կառավարության կառուցվածքից բխող նոր իրավիճակի մասին, որ նախկինում էդպես չի եղել, նախարարների մասով գրված է, որ նախարարներն ինքնուրույն մշակում եւ իրականացնում են քաղաքականություն։

Հիմա էս մասով, պրն փոխնախարար եւ պրն Վլադիմիր Վարդանյան, ձեր ամփոփիչ ելույթներում ես կխնդրեի` դուք ասեիք, թե էս ոլորտում քաղաքականությունն ո՞վ է մշակում, կա՞ պաշտպանական, ներքին ոլորտի դոկտրին կամ չգիտեմ, ո՞վ է մշակում։ Այսինքն` մեկը մշակում է, մյուսն իրականացնում է, այսինքնէ էստեղ քաղաքական պաշտոն չէ, սա՝ մեկ, եւ երկրորդ՝ ոլորտն ունի առանձնահատկություններ։ Հիմա, էդ առանձնահատկություններից ելնելով, ես օրինակը շատ պարզեցնեմ, ասենք` ընդունենք տարածքային կառավարման եւ զարգացման կամ չգիտեմ, էկոնոմիկայի նախարարը կարող է լինել էկոնոմիկայից հեռու մի մարդ, քաղաքացիական, 27 տարեկան, տարիքը չէ կարեւորը, բայց պարտադի՞ր է, որ ոլորտի առանձնահատկություններին տիրապետի, թե՞ չէ, թե՞ ինքն ընդհանուր մենեջմենտ է իրականացնում, ընդհանուր թոփ մենեջմենտ է անում, տեղակալները պրոֆեսիոնալներ են, աշխատում են։ Հիմա եթե ես բերում եմ սա, էսպես, դիսպոզիտիվ բերում եմ, ուզում եմ տեսնել ի՞նչ. ասենք՝ կգա մեկը, ենթադրում ենք, որ ողջամիտ է նշանակումը, պարզ է, բայց կգա մեկ անձ, որը կնշանակվի, որն ինքնուրույն չի մշակում, բայց իրականացնում է ոլորտի քաղաքականությունը։

Այ, էս հարցերից ելնելով, ես կարծում եմ, իմ մոտեցումը սա է, եթե պարզվում է, թե դա ինչ է, մենք որոշակի պատասխաններ կունենանք, այսքանը։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Աննա Կարապետյան... Հանո՞ւմ եք։ Եզրափակիչ ելույթներ՝ Ռաֆիկ Գրիգորյան, ունե՞ք ասելիք։ Համեցեք, պրն Գրիգորյան։

Ռ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Մելքումյանը հարց բարձրացրեց` քաղաքականություն մշակելու հետ կապված. նշեմ հետեւյալը, որ, օրինակ՝ դատական եւ իրավական բարեփոխումների ռազմավարությունը, որը ներկայացրել է արդարադատության նախարարությունը Կառավարությանը, եւ հաստատվել է Կառավարության նիստում, այնտեղ կան այնպիսի փոփոխություններ, ինչպես նաեւ, օրինակ՝ հակակոռուպցիոն ռազմավարությունը, որը վերաբերում է ոլորտին։ Հակակոռուպցիոն ռազմավարության մեջ նախատեսված է, օրինակ՝ փոփոխություն հակակոռուպցիոն քննչական մարմնի վերաբերյալ, այսինքն` տարբեր ազգային անվտանգության ծառայությունում էլ հիմա կան նախաքննության... Էդ եմ ասում, կան ոլորտներ, որոնք ներառված են արդարադատության նախարարության կողմից մշակված եւ ներկայացված նախագծի վերաբերյալ։

Ես հենց նոր ձեր հարցի հետ կապված նաեւ նայեցի ազգային անվտանգության մարմիններում ծառայության օրենքն, ազգային անվտանգության մարմինների լիազորությունների մեջ, օրինակ՝ 15-րդ հոդվածի 1-ին մասի 28-րդ կետում նշվում է հետեւյալը. «Մշակում եւ պետական համապատասխան մարմինների հետ համատեղ իրականացնում է միջոցառումներ` ուղղված պետական եւ տեղական ինքնակառավարման մարմիններում կոռուպցիոն երեւույթների եւ այլնի, օտարերկրյա պետությունների հետ կապված զենքի եւ թմրանյութերի ապօրինի շրջանառությանը, մաքսանենգությանը եւ այլն»։ Այսինքն` մշակել եւ իրականացնել, էստեղ գործառույթները տարբեր են, պետք է հասկանալ` կոնկրետ ոլորտային ուղղությամբ գործառույթն ում է պատկանում եւ կոնկրետ էդ ոլորտի ռազմավարությունը մշակելը եւ քաղաքականությունը մշակելը ով է իրականացնում։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Վլադիմիր Վարդանյան՝ հարակից զեկուցող, եզրափակիչ ելույթ։

Վ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Հարգարժան նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, վարչապետին ենթակա մարմինների հետ մենք գործ ունենք այս պարագայում եւ պարզ է, որ Կառավարությունն է մշակում այս ոլորտներում քաղաքականությունը, իհարկե, այս մարմիններում հաշվի առնելով նրանց գործառութային առանձնահատկությունները, իրենք ունեն որոշակի ոլորտներ, որոնց պարագայում իրենք փաստի ուժով կամ իրավունքի ուժով, կամ օրենքի ուժով պետք է իրականացնեն որոշակի քաղաքականության մշակում, սա միանշանակ է։

Բայց հենց այս հարցերին պատասխան գտնելու համար, պրն Մելքումյան, մենք որոշում ենք կայացրել ընթացակարգը սահմանել, հետ վերադարձնել սա երկրորդ ընթերցման առաջարկությունների փուլ, պատասխան տալ բոլոր այն հարցերին, որ դուք բարձրացրել եք եւ ունենալ վերջնական ակտ, որը կհամապատասխանի այն տրամաբանությանը, որ մենք դրել ենք, եւ որեւիցե եղանակով չի վտանգի պրոֆեսիոնալիզմը ոլորտում։

Եվ մի հատ էլ հետաքրքիր բան է ձեւավորվել էս քննարկումների ընթացքում՝ քաղաքական նշանակություն ընդդեմ պրոֆեսիոնալիզմի: Իսկ ո՞վ ասաց, որ քաղաքական նշանակումը չպետք է պրոֆեսիոնալ լինի, ո՞վ ասաց, որ քաղաքական ուժի կողմից այս կամ այն ոլորտում նշանակված անձը պետք է այդ ոլորտից չհասկանա։ Ինձ թվում է` մենք այստեղ էլ որոշակի առումով խնդրահարույց ունենք, այլ բան է,  այո, որ որոշակի չափանիշների առկայության պարագայում դու կարող ես այս կամ այն սուբյեկտին նշանակել այս կամ այն պաշտոնին, սա մեկ բան է, բայց որ պրոֆեսիոնալիզմը պետք է ապահովել նաեւ քաղաքական նշանակումների պարագայում, իմ կարծիքով` որեւիցե մեկի կողմից սա չի վիճարկվում։

Եվ, կարծես թե, այսքանը, ես եւս մեկ անգամ պետք է կրկնեմ, որ նմանատիպ հարցերին պատասխան տալու համար հենց մենք վերցնում ենք այս տեխնիկական թայմաութը, որովհետեւ այլ ընթացակարգ «ԱԺ կանոնակարգ» ՀՀ սահմանադրական օրենքը չի նախատեսել՝ հետաձգել, մեկ այլ լիագումար, հաջորդ լիագումար  նիստի օրակարգում այն ընդգրկել եւ այլն։ Եվ սա լավագույն լուծում էն, որովհետեւ մենք հսկայական աշխատանք ենք կատարել նախագծի հեղինակի հետ եւ էդ աշխատանքը, պարզապես, չէինք ուզենա, որ ընկներ ջուրը։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հիմնական զեկուցող Էդմոն Մարուքյանի եզրափակիչ ելույթը։

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

-Հարգելի նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, ճիշտ է՝ շատ ենք քննարկել այս հարցը, բայց մի քանի արձանագրում եմ ցանկանում անել այս կարճ ժամանակահատվածում։

Ուրեմն, ասվել է, որ եկեք Կառավարության կառուցվածք վերադարձնենք ոստիկանությունը, ԱԱԾ-ը որպես նախարարություններ, այդ թվում՝ Պետեկամուտների կոմիտեն` քննչական մարմինները հանելով, տանելով, միացնելով քննչական մարմնին, էս ռեֆորմն առաջարկել ենք, էս ռեֆորմը մերժվել է էս խորհրդարանում։ Հիմա, եկել ենք, ասում ենք՝ եկեք միջանկյալ տարբերակով լուծենք խնդիրը, ազատենք էդ կապանքներից նշանակումների գործընթացը, հնարավորություն տանք, որ քաղաքացիական նշանակում տեղի ունենա, որից հետո սահմանադրական փոփոխությունների ժամանակ հարցը քննարկենք։ Եթե ուզում եք իմանալ մեր տեսլականը, այն կարող է տեղավորվել երկու տարբերակներում։

Տարբերակ առաջին, որը, էլի պիտի կրկնեմ, նախարարության տարբերակն է։

Տարբերակ երկրորդ. եթե նախարարությանը չհամաձայնվեք, պետք է Սահմանադրության մեջ գրենք, որ ազգային անվտանգության կոմիտե ենք ստեղծում, եւ կոմիտեի ղեկավարին ընտրում է խորհրդարանը, եւ քաղաքականությունից վեր կանգնած մարդ է, օրինակ՝ ինչպես որ մենք ընտրում ենք էստեղ գլխավոր դատախազին։

Սրանք են տարբերակները, ինստիտուցիոնալ տարբերակները։ Էս լուծումը ժամանակավոր, միջանկյալ լուծում է հիմա, ըստ էության, ավելի արդյունավետ կոռուպցիայի դեմ պայքար մղելու եւ համակարգերը բարեփոխելու առումով։ Այլ տարբերակ` համակարգերը ներսից պաշտոններ նշանակումներով բարեփոխելու, տարիուկեսը ցույց տվեց, որ չի գործելու, չի լինելու, սա է վիճակը։

Ինչ վերաբերում է՝ հիմա եկել ենք մի իրավիճակի, որ վաղը, փաստորեն, քաղաքական մեծամասնությունը պետք է դեմ քվեարկի, որ հետ գնանք առաջինից երկրորդ ընթերցման կարգավիճակի։ Մենք պատրաստ ենք դրան՝ եւս 2 շաբաթ ստանալ, էլի գրավոր տվեք առաջարկներ, էլի քննարկենք, բայց այս խնդիրը չլուծելու այլընտրանք չունենք հիմա, կամ պետք է հետ գնանք Կառավարության կառուցվածքը փոխելուն։ Եկեք որոշենք` ո՞րն ենք անում։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Դե, որոշելու բան չկա, պրն Մարուքյան, դիրքորոշումը ֆրակցիան վաղուց հայտնել է, եւ հարցի քննարկումն ավարտեցինք։ Այժմ քննարկում ենք ԱԺ «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության կողմից ներկայացված «ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքում փոփոխություն եւ լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը երկրորդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը։

Հիմնական զեկուցող՝ ԱԺ պատգամավոր Տարոն Սիմոնյան։

Տ.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, խոսքը վերաբերում է ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 26-րդ հոդվածի 1-ին մասին, որը սահմանում է ընդդատության եւ ենթակայության կանոնները։ Թյուրիմացաբար, թե այլ եղանակներով օրենսգրքի մեջ բացակայում են ենթակայության ընթացակարգերը, չնայած, որ հոդվածի վերնագիրը գրված է «Ընդդատության եւ ենթակայության կանոնները», եւ կիրառական պրակտիկայում խնդրի առջեւ ենք կանգնել, եւ այդ խնդիրը կայանում է նրանում, որ երբ, օրինակ` առաջանում  է խնդրահարույց իրավիճակ սնանկության դատարանների եւ ընդհանուր իրավասության դատարանների միջեւ գործը քննելու առումով, չկա այնպիսի ընթացակարգ, համաձայն որի կորոշվի, թե ո՞ր դատարանին է ենթակա գործը քննության։

Նման իրավիճակ սահմանված է վարչական եւ ընդհանուր իրավասության դատարանների պարագայում, խնդիրը լուծում է վճռաբեկ դատարանի նախագահը։ Նմանատիպ կարգավորում առաջարկել ենք նաեւ սնանկության եւ ընդհանուր իրավասության դատարանների միջեւ հնարավոր վեճի առաջացման պարագայում։ Առաջին ընթերցմամբ անցել է, Կառավարությունը ներկայացրել էր առաջարկություն, մեր կողմից դա ընդունվել է, հույս ունեմ՝ երկրորդ ընթերցումը եւս կանցնի։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Պրն Սիմոնյան, գրավոր առաջարկներ չեն եղել, հարցեր չեն կարող լինել, շնորհակալություն։ Հարակից զեկուցման համար ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում պետաիրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Սուրեն Գրիգորյանին։

Ս.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի գործընկերներ, նախագծի բովանդակային կողմը պրն Սիմոնյանն ամբողջությամբ ներկայացրեց եւ, առհասարակ, ես կարծում եմ, որ այս հարցերը` դատարանների ենթակայության հարցը եւ այն, թե որ դատարանը որ գործը պետք է քննի, շատ կարեւոր է, առավել եւս, երբ այս մեր օրենքի նախագծի քննարկման ժամանակ արդեն հիմքեր ունենք արձանագրելու, որ անգամ երկրի բարձրագույն ատյանները երբեմն այս դրույթը բովանդակային առումով ճիշտ չեն հասկանում։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարակից զեկուցման համար ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում արդարադատության նախարարի առաջին տեղակալ Ռաֆիկ Գրիգորյանին։

Ռ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ինչպես պրն Սիմոնյանը նշեց, Կառավարության ներկայացրած առաջարկներն ընդունվել է նախագծի հեղինակի կողմից։ Մի բան ավելացնեմ, երբ քննարկում էինք առաջին ընթերցման ժամանակ վճռաբեկ դատարանի նախագահի ծանրաբեռնվածության ավելացման հարցը եւ համապատասխան փոփոխությունները, նախագծի հեղինակը չի ներառել, հետագա փոփոխությունների շրջանակներում դա կքննարկենք։ Առաջարկում եմ ընդունել։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Մտքերի փոխանակության համար՝ հերթագրում։

Հարցի քննարկումն ավարտվեց։ Հարգելի պատգամավորներ, քննարկում ենք ԱԺ պատգամավոր Նիկոլայ Բաղդասարյանի կողմից ներկայացված «Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքում լրացում կատարելու մասին» եւ «ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքում լրացումներ կատարելու մասին» օրենքների նախագծերի փաթեթը երկրորդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը։

Հիմնական զեկուցող՝ ԱԺ պատգամավոր Նիկոլայ Բաղդասարյան։

Ն.ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի նախագահող, հարգելի գործընկերներ, առաջին ընթերցման ժամանակ ես ներկայացրել էի նախագիծ, որը վերաբերում էր վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ օրենսգրքին վարչական դատավարության օրենսգրքին, որի իմաստն այն էր, որ եթե նախկինում որոշ տեսակի վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ գործերով, վարույթներով բողոք կարող էին ներկայացնել կամ վերադասության կարգով կամ առաջին ատյանի դատարան, ապա նախագծով առաջարկվում էր, որպեսզի պարտադիր կարգով որոշակի գործերով, դա հիմնականում երթեւեկության կանոնների խախտման վերաբերյալ գործերն էին, բողոքարկվի վերադասության կարգով, այնուհետեւ նոր` դատարան։

Նպատակն էր բեռնաթափել վարչական դատարանը, քանի որ, ինչպես նախկինում ներկայացվեց, վարչական դատարանն այն աստիճան էր ծանրաբեռնված, որ երբեմն դատական նիստերը հետաձգում էին 1-1,5 տարով։ Այս նախագիծն ամբողջական չէ, այն չի լուծելու այն խնդիրը, որ առկա է, սակայն սա առաջին քայլն է, ինչպես ներկայացվեց։ Հաջորդ քայլը պետք է լինի այն, որ վերադասության կարգով բողոքները քննվեն ոչ թե նույն մարմնում կամ նույն կառույցում գտնվող մարմնում, այլ ստեղծվի մի առանձին մարմին` հավանաբար, Կառավարությանն առընթեր դա հետագայի քննարկելի հարց է, որը կլինի վեճերի լուծման մարմին, եւ այդ մարմինը կլուծի եւ՛ ոստիկանության կողմից կայացրած վարչական ակտերը, եւ՛  տեսչությունների կողմից կայացրած վարչական ակտերը եւ՛ ավիացիոն ոլորտում կայացրած ակտերը։

Առաջինից երկրորդ ընթերցման ժամանակ առաջարկություն է ներկայացվել գրավոր միայն Կառավարության կողմից, որն ամբողջությամբ իմ կողմից ընդունվել է։ Առաջարկությունը հիմնականում տեխնիկական բնույթ էր կրում, տերմինաբանության հստակեցման հետ էր կապված եւ մեկ բովանդակային առաջարկություն էր, որպեսզի, եթե նախագծում նախատեսված էր, որ այդ ընթացակարգով պետք է անցնեն վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ օրենսգրքի 10-րդ գլխում ընդգրկված բոլոր վարչական հոդվածներով վիճարկվող վարչական ակտերը, ապա առաջարկություն ներկայացվեց, քանի որ կային վարույթներ, որոնք վերադասության կարգով բողոքարկելու մարմիններ չկային, մասնավորապես, դրանք ավիացիոն ոլորտում, երկաթուղային ոլորտում իրականացվող վարչական վարույթներն էին, առաջարկվեց, որ պահպանենք մենակ երթեւեկության կանոնների խախտման վերաբերյալ վարչական ակտերը։ Իմ կողմից համաձայնվեցի այդ առաջարկությանը՝ նկատի ունենալով, որ մնացած ոլորտներում հա՛մ արդյունավետ չէր բողոքարկումը, հա՛մ էլ, որովհետեւ պետք է բողոքարկումը նախատեսված լիներ նույն մարմնի կողմից, վերադասության կարգով բողոքարկումը, ինչպես ասեցի, արդյունավետ չի լինի։ Բացի այդ էլ, օրինակ՝ ավիացիոն ոլորտում, ընդամենը, արձանագրվել է տարեկան մեկ բողոքարկման դեպք եւ, կարծում եմ, որ խնդիրն այն է, որ Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ օրենսգիրքը շատ հին է, եւ դեռեւս խորհրդային ժամանակաշրջանում ընդունված օրենքներ են, օրինակի համար` ինքնաթիռում «Վարչական իրավախախտումների մասին» օրենսգիրքը նախատեսում է վարչական զանցանք, որ ինքնաթիռում առանց տոմս թռչելը, նման դեպք Հայաստանում էս պահին լինել հնարավոր չէ։ Եվ կան իրավախախտումներ, որոնք չեն նախատեսված եւ, հակառակը, կան իրավախախտումներ, որոնք նորմատիվային բնույթ են կրում, բլանդիտային դիսպոզիցիալ են, սակայն համապատասխան իրավակարգավորումը չունեն, հետեւաբար՝ չեն կիրառվում ընդհանրապես։ Այսինքն` 10-րդ գլխում եղած իրավախախտումները պետք է վերստին վերանայվեն, դա կկատարվի կամ ամբողջ օրենսգիրքն ընդունելով կամ իմ մոտեցումն այն է, որ մարգինալ կարգով ընդունենք, փոփոխությունները կատարենք, տեսնենք` ինչպես է աշխատում, այնուհետեւ տեսնենք դրական կողմը որն է եւ օրենսգրքում ամբողջականացնենք, եւ փոփոխության ժամանակ ամբողջ օրենսգիրքը, երբ նոր ընթերցմամբ ընդունվի, նոր խմբագրությամբ ընդունվի, այն կունենա ավելի արդյունավետ եւ ավելի որակյալ տարբերակ. սա է։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Չեն եղել գրավոր առաջարկներ, պրն Բաղդասարյան, շնորհակալություն։ Եվ հարակից զեկուցման համար ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում պետաիրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Սուրեն Գրիգորյանին։

Ս.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հանձնաժողովի կարծիքը նախագծի վերաբերյալ դրական է եւ, ինչպես պրն Բաղդասարյանը ներկայացրեց, գլխավոր նպատակը դատական իշխանությանն անհարկի ծանրաբեռնվածությունից ազատելն է։

Մյուս կողմից՝ ես այս նախագծի էս տեսքով, սա արդեն իմ անձնական կարծիքն է, հանձնաժողովի դիրքորոշումը դրական է, կոչ ենք անում կողմ քվեարկել, ուրեմն, էս իրավիճակում, ես կարծում եմ, որ հենց վարչական բողոքարկման միջոցով շատ ակտեր, որոնք անհիմն են, կվերացվեն, բայց մենք պետք է նայենք, թե ինչպես է այս գործընթացն աշխատում։ Ի սկզբանե նաեւ նախատեսված էր, որ վարչական բողոքարկման կարգից հետո նախատեսվի պետական տուրք դատական կարգով բողոքարկման համար, որը լրացուցիչ զսպաշապիկ կլիներ անհիմն բողոքների համար։ Դեռեւս այդ մոտեցումից մենք հրաժարվեցինք այս նախագծի մակարդակով, բայց կարող է հետագայում դրա անհրաժեշտությունը նույնպես առաջանալ՝ կախված այս նախագծի գործնականում կիրառության էֆեկտիվությունից։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարակից զեկուցման համար ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում արդարադատության նախարարի առաջին տեղակալ Ռաֆիկ Գրիգորյանին։

Ռ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ինչպես նախագծի հեղինակը նշեց, կատարվել են որոշ փոփոխություններ եւ ճշգրտումներ նախագծում։ Նախագծի հեղինակն ընդունել է, կարելի է ասել, բոլոր առաջարկները, որ ներկայացվել է Կառավարության կողմից, պետական տուրքի մասով, ինչպես նշեց պրն Սուրեն Գրիգորյանը, այս փուլում որոշում է կայացվել դեռեւս չներդնել, հետագայում, արդեն աշխատելուց հետո կհասկանանք` պետական տուրք արժե այս ոլորտում ներդնել, թե ոչ։

Նախագծի վերաբերյալ բավական երկար աշխատել ենք, առաջարկում եմ կողմ քվեարկել։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Մտքերի փոխանակության համար՝ հերթագրում։

Պրն Գրիգորյան, եզրափակիչ ելույթի անհրաժեշտություն տեսնո՞ւմ եք, ո՞չ։ Պրն Գրիգորյան, ո՞չ, եւ հիմնական զեկուցող պրն Բաղդասարյան, դուք եւս չե՞ք տեսնում։ Հարցի քննարկումն ավարտվեց։

Քննարկում ենք ԱԺ պատգամավորներ Սիսակ Գաբրիելյանի եւ Արմեն Փամբուխչյանի կողմից ներկայացված «Տեսանկարահանող կամ լուսանկարահանող սարքերով հայտնաբերված ճանապարհային երթեւեկության կանոնների խախտումների վերաբերյալ գործերով իրականացվող վարչական վարույթի առանձնահատկությունների մասին» ՀՀ օրենքում լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը երկրորդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը։

Հիմնական զեկուցող՝ ԱԺ պատգամավոր Սիսակ Գաբրիելյան։

Ս.ԳԱԲՐԻԵԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Մեծարգո նախագահ, հարգելի գործընկերներ, առաջինից երկրորդ ընթերցման ընթացքում առաջարկ եմ ստացել «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության կողմից, առաջարկները նաեւ բավական երկար քննարկել եմ պրն Գեւորգ Գորգիսյանի հետ։ Սովորույթիս համաձայն` զերծ կմնամ հիմա իրավական ներկայացնելուց, փորձեմ լրագրողական լեզվով բացատրել, թե ինչն ենք հիմնականում փոխել։

Էստեղ նաեւ արտացոլված են նաեւ, ըստ էության, «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցության իմ գործընկերների առաջին ընթերցմամբ, ըստ էության, էն մտահոգությունները, ներողություն եմ խնդրում էս բառի համար, գործ տալու ինստիտուտը փորձել ենք հնարավորինս վերացնել եւ, ըստ էության, սահմանել ենք, որ էդ էլեկտրոնային հավելվածից Կառավարությունը կսահմանի ամսական եւ տարեկան առավելագույն չափը, որով միեւնույն քաղաքացուն միեւնույն անձի նկատմամբ հնարավորություն կտրվի ուղարկել էլեկտրոնային հաղորդում, այսինքն` էն ձեր ասած՝ վատ հարեւանը վատ հարեւանի հետեւից որպեսզի չընկնի, ունենալու է սահմանափակում։

Ըստ էության, Կառավարության հետ նախնական քննարկման արդյունքում, ամենայն հավանականությամբ, կսահմանվի ամսական ոչ ավելի, քան 1, իսկ տարեկան ոչ ավելի, քան 10 էլեկտրոնային հաղորդում, նորից եմ ասում, 1 անձը` միեւնույն տրանսպորտային միջոցի վերաբերյալ։

Նաեւ հստակեցրել ենք, որ Կառավարությունը պարտադիր սահմանելու է, թե հատկապես որ իրավախախտումների դեպքում կարելի է ուղարկել էլեկտրոնային հաղորդում։ Սա էն դեպքն էր, որ դուք ասում էիք, օրինակ՝ ճանապարհներ կան, որ, գուցե, վատ կահավորված են, եւ երբեմն վարորդներն այլընտրանք չունենալով են կատարում խախտումներ։ Էս դեպքում կսահմանվեն հիմնական էն իրավախախտման տեսակները, որպեսզի նաեւ լրացուցիչ չծանրաբեռնվի էդ վարչական մարմինը` ստանալով էլեկտրոնային հաղորդումներ, նաեւ զերծ մնալով էդ նույն էլեկտրոնային հարթակն այլ նպատակներով օգտագործելուց, հիմա չեմ ցանկանում բարձրաձայնել, որպեսզի չլինեն էդ կանոնների խախտումներ։ Ամեն դեպքում, եթե կլինեն սահմանված կանոնների խախտմամբ էլեկտրոնային հաղորդումներ, սահմանել ենք, որ վարչական մարմինը կարող է մինչեւ 3 ամսով սահմանափակել տվյալ անձի հասանելիությունն էդ էլեկտրոնային հարթակին։

Հիմնական փոփոխությունները սրանք էին, եւս մեկ-երկու տեխնիկական փոփոխություններ էին, քանի որ, ըստ էության, ԱԺ միեւնույն այս նիստում, գուցե, քննարկվեն նաեւ էս նույն օրենքում կատարվող փոփոխությունները, էնտեղ 7.3 հոդված էր նախատեսված եւ համընկնում էին թվերը, տեխնիկական զուտ փոփոխություն է, մենք 7.3-ը փոխարինել ենք 7.4 կետով մեզ մոտ։ Ես, կարծես թե, ամբողջությամբ ասեցի։

Հա, նաեւ մտահոգություններն այն մասով, որ, օրինակ՝ օբյեկտիվորեն ստացվել է էնպես, որ այդ թվում` Երեւանում շատ բակային տարածքներում առանձնատները կառուցված են էնպես, որ անմիջապես հարակից են հենց փողոցի հատվածներին եւ այո, ինձ քաղաքացիներն ասում էին, որ իրենք օբյեկտիվորեն, երբ երեկոյան գալիս են աշխատանքից տուն, իրենք կայանում են իրենց տան անմիջապես դարպասների դիմաց, որն ինչ-որ տեղ նաեւ հատվում է հետիոտնային անցումի հետ։ Էս դեպքում էլ հստակ կսահմանվի, թե հատկապես որ վայրերում է աշխատելու, այսինքն, դրված է ողջամտության վրա, որ էնպես չլինի, որ նեղ բակային տարածքներում նման քաղաքացիները, ըստ էության, տուգանվեն երեկոյան իրենց աշխատանքից հետո տուն գալու համար։

Հիմնական փոփոխությունները սրանք էին, կարեւոր էր հնչեցնելը, որովհետեւ նաեւ ինձ փոքրիկ գյուղական համայնքներից էնն դիմում, որ իրենց գյուղում եւ այլն, եւ այլն։ Ես կարծում եմ, ամենայն հավանականությամբ, սա առաջնային սկզբնական փուլում կգործի Երեւան քաղաքում եւ նաեւ միջպետական ճանապարհներին։ Այսքանը։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Այ, հիմա նորմալ, բարոյական օրենք է, պրն Գաբրիելյան։

Ռ.ԳԱԲՐԻԵԼՅԱՆ

-Հա, ես մոռացա ասել, ներեցեք, պրն Միրզոյան, շնորհակալ եմ, «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցության մեր ներկայացուցիչը նաեւ կողմ է արտահայտվել հանձնաժողովում, իհարկե, այո, սա չի բացառում, որ պրն Աբովյանը, միեւնույն է՝ դեմ կքվեարկի, բայց շնորհակալ եմ դրական եզրակացություն տալու համար։ Կարծում եմ, ձեր առաջարկները...

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Ձեր ժամանակը սպառվել է, պրն Գաբրիելյան։ Առաջարկ է ներկայացրել «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցությունը, եթե խմբակցությունը հարց ունի... Հարց չունի խմբակցությունը։ Շնորհակալություն։

Հարակից զեկուցման համար ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում... Ձեր հանձնաժողովից ո՞վ կա։

Հարակից զեկուցման համար ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում արդարադատության նախարարի առաջին տեղակալին։

Ռ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Իհարկե, հանձնաժողովի փոխարեն չեմ կարող նաեւ հարակից զեկուցմամբ հանդես գալ, քանի որ հանձնաժողովի նիստին էլ ես չեմ եղել անձամբ, այլ այլ ներկայացուցիչ է եղել։

Ինչպես պրն Գաբրիելյանը նշեց, կատարվել են որոշակի շտկումներ, պրն Գաբրիելյանն ընդունել է Կառավարության բոլոր առաջարկները։ Առաջարկում եմ այս տեսքով կողմ քվեարկել։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարակից զեկուցման համար ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում պաշտպանության եւ անվտանգության հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Քրիստինե Պողոսյանին։

Ք.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, ներողություն եմ խնդրում, մեր հիմնական զեկուցողն էստեղ չէ, խնդիրներ կան, բացակայում է։

Ձեզ փոխանցում եմ պաշտպանության եւ անվտանգության հանձնաժողովի դրական եզրակացությունը։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Մտքերի փոխանակություն, հերթագրում։ Սուրեն Գրիգորյան։

Ս.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Իմ անհամաձայնությունը հայտնելով փոփոխություններին, որոնք նախատեսվում են, ասեմ, որ ամեն դեպքում, կողմ եմ քվեարկելու, որովհետեւ սա ներկայիս իրավիճակի լրացուցիչ բարելավում է եւ հնարավոր է, որ նոր գործիքակազմերի ներդրում է ենթադրում, բայց ասեմ՝ ինչու եմ դեմ։

Պրն Գաբրիելյան, ես չեմ կիսում էն դիրքորոշումը, որ եթե որեւիցե օրենքի վերաբերյալ լինում են բուռն քննարկումներ եւ բուռն ընդդիմախոսություն, այսպես ասած, բայց առարկայական, բովանդակային հակափաստարկները ձեզ չեն համոզում, լինի որոշակի կոմպրոմիս զուտ նրա հաշվին, որ բուռն էր քննարկումն ԱԺ-ում, շատ էին մամլո հրապարակումները եւ բարձր տոնով ելույթները։ Առարկայական ի՞նչ փաստարկ է բերվել. ես կուզեմ` դուք վերջնական ձեր ելույթում անդրադառնաք, ես հասկանամ` ինչո՞վ է պայմանավորված, ո՞ր մասով են ձեզ համոզել փաստարկները, ոչ թե դրանց տոնայնության բարձրությունը, որ դուք որոշել եք էս փոփոխությունները նախատեսել։

Հետապնդման հնարավորությունը. ես էլի վերահաստատում եմ իմ ասածը. եթե մարդը կատարում է վարչական իրավախախտում, իրեն հնարավոր չէ հետապնդել։ Եթե գյուղական համայնքներում մարդկանց համար դա ընդունելի չէ, ոչ թե սահմանափակումն է էդ հարցը լուծում, այլ, քանի դեռ մարդկանց համար ընդունելի չէ, լինի սահմանափակում թե չլինի սահմանափակում, իրենք, ուղղակի, չեն դիմելու էդ միջոցին։ Այսինքն, ես որեւիցե կորելյացիա բարձրացված մտահոգությունների եւ առաջարկված լուծումների միջեւ, ներողություն, չեմ տեսնում։ Իր հերթին չեմ տեսնում, նաեւ բարձրացրած մտահոգություններն ինձ չեն համոզում, որ պետք է որոշակի փոփոխություն անել էս նախագծում։

Եվ ոնց ես հասկացա, նախագծի փոփոխությունները, ընդամենը, հնարավորություն են տալու Կառավարությանը, որ որոշակի սահմանափակում ինքը դնի։ Էդ պարագայում, եթե սենց պետք է օրենքն անցնի, որին ես, էլի եմ ասում, այնուամենայնիվ, կողմ եմ քվեարկելու, ես, ուղղակի, հորդորում եմ Կառավարությանը, որ էդ սահմանափակումը մտցվի ոչ թե միանգամից, այլ պոստ ֆակտում իրավիճակում, երբ կարձանագրվեն էդ հետապնդման դեպքերը, որը տեսականորեն չեմ պատկերացնում, թե ոնց պետք է լինի, նոր, գոնե էդ ժամանակ նախատեսեն էդ սահմանափակումները։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Իմիջիայլոց, ես կիսում եմ ձեր դիրքորոշումը, պրն Գրիգորյան։

Արման Աբովյան։

Ա.ԱԲՈՎՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, փորձեմ հակիրճ, ինձ մոտ պարբերաբար տպավորություն է ստեղծվում, որ այն մարդիկ, ովքեր այս օրինագծի համար էսպես համառ պայքարում են, իրենք ապրում են կամ Նյու Յորքում կամ Լոնդոնում եւ ծանոթ չեն ՀՀ-ի ճանապարհներին տիրող իրավիճակին։ Ես դնում եմ մի կողմ բոլոր այն էմոցիոնալ ֆոնը, որն առաջին ընթերցման ժամանակ կար եւ պարզապես անցնեմ փաստերին։

ՀՀ-ի 80%-ը, ճանապարհների, մոտավորապես, 70-80%-ն անբարվոք վիճակում է եւ նույնիսկ գծանշված չէ, սա՝ մեկ։ Երկրորդ. չգիտեմ` Երեւանում մեքենա վարում եք, թե չէ, քաղաք Երեւանում լուծված չէ էլեմենտար կայանատեղերի խնդիրը, որ մեքենան դրսում կանգնի եւ նրանից լուծված չէ, որ տեղը շատ է, մարդիկ չգիտեմ, հատուկ խուլիգանություն են անում եւ հատուկ կանգնում են էն տեղերում, որտեղ արգելված է, հեսա ես դրան էլ կվերադառնամ, այլ, պարզապես, տեղ չկա։

Փաստորեն, կարելի է փաստել, որ պետությունն առայժմ չի կատարել իր պարտավորությունները քաղաքացու հանդեպ եւ չի ապահովել. ա) պատշաճ ճանապարհային երթեւեկություն եւ ճանապարհների որակ եւ բ) նվազագույնը՝ կայանատեղ։ Այս տրամաբանությամբ, փաստացի, կստացվի, որ այն քաղաքացիները, որոնք հեռախոսներով նկարելու են, իրենք հարցը չեն լուծի, կայանատեղերը չեն ավելացվի, կավելացվի ընդամենը տուգանքների քանակությունը։

Երբ իմ գործընկերն ասում է՝ մի խախտեք, ես, ճիշտն ասած, չգիտեմ` մեքենա վարո՞ւմ եք, թե՞ ոչ, պրն Գրիգորյան, սակայն, եթե փորձեք մեքենա վարել քաղաք Երեւանում, ապա, հավատացնում եմ ձեզ, նվազագույնն օրը մեկ անգամ խախտում կանեք, հաստատ, չեք կարող չանել, չի ստացվի, պարզապես։ Եվ այս պայմաններում տրամադրել այդ գործիքը` ես համարում եմ սխալ։

Դրա հետ մեկտեղ ասեմ մի բան. 840 տեսախցիկ, իմիջիայլոց, մամուլին շնորհակալություն, որ ինձ ուղղեց, 840 տեսախցիկ է, տեսականորեն, այսպես կոչված կամերաները կավելանան օրինակ, չգիտեմ, 300 հազարով, 500 հազարով եւ տուգանքի բեռը պառկելու է ՀՀ քաղաքացու վրա էն դեպքում, որ պետությունն առայժմ չի լուծել իր կողմից հասանելիք, ինչո՞ւ ոչ, պարտքը վարորդի հանդեպ։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Վիկտոր Ենգիբարյան։

Վ.ԵՆԳԻԲԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի գործընկերներ, նախ` ասեմ, որ հետապնդման, զսպման գաղափարի հետ համաձայն եմ, էստեղ պետք է պաշտպանեմ պրն Աբովյանի դիրքորոշումը, իսկապես, ցավոք սրտի, մեր փողոցներն այնքան որակով կահավորված չեն, որ վարորդներն օրական գոնե մեկ խախտում չկատարեն։ Այս օրենքի ամբողջ իմաստը կայանում է նրանում, որ չարամտորեն արված խախտումները կանխարգելվեն։ Ցանկացած վարորդ գիտի, որ Երեւանում, երբ որ խաչմերուկում աջ էս մտնում, շատ հաճախ մեքենա է կայանված լինում, եւ ստիպված հոծ գիծ ես խախտում, սա բոլորը գիտեն, ու դա չպետք է համարել չարամիտ խախտում։

Մյուս կողմից` հանձնաժողովի նիստում էլ եմ ես այս հարցը բարձրացրել, որ այո, չպետք է թույլ տալ, որ մեկ անձը մյուսի հետ կապված այդ տեսանյութն անընդհատ ուղարկի, սա, իսկապես, պետք է բացառվի։ Եվ նաեւ բարձրացվել է ու մշտապես բարձրացվում է ճանապարհների պատշաճ կահավորման խնդիրը։ Բայց ես կուզեի, որ այս օրենքը, սրանից առաջ պրն Բաղդասարյանի ներկայացրած օրենքը եւ այսպես ասած՝ այդ բալային համակարգի օրենքը նայենք մեկ ընդհանուր ամբողջության մեջ, ու մեզ համար պարզ կդառնա, որ իրականում ճանապարհային երթեւեկության ոլորտում այս 3 օրենքները, որոնք եկել են ԱԺ, իրոք, հեղափոխական արդյունք են տալու։ Ես չեմ բացառում, որ կլինեն որոշակի շտկումներ արդեն էմպիրիկ ստուգումներից հետո, բայց սա, իսկապես, կարելի է համարել հեղափոխական արդյունք: Մի կողմից վարչական վարույթ հարուցող մարմինը՝ ոստիկանությունն է զսպվում, որովհետեւ եթե անտեղի վարչական վարույթներ են հարուցվում, ապա պրն Բաղդասարյանի օրենքը սա է զսպում, իրենք ստանալու են բազմաթիվ դիմումներ ու, փաստորեն, ավելի մեծ աշխատանք կատարեն, մյուս կողմից` մեծացվում է մարդկանց ներգրավվածությունը ճանապարհային կարգուկանոնի հաստատման մեջ, եւ մյուս կողմից էլ այդ բալային արդեն օրենքով մենք թույլ չենք տալիս, որ մեր երկրում, եթե շատ փող ունես, ապա կատարիր այնքան խախտում, որքան կուզենաս։

Սա, իմ կարծիքով, մեծ փոփոխություններ են, ճիշտ է, մենք սենց լուռ, հանգիստ քննարկում ենք, որովհետեւ, մեծ հաշվով, որեւէ մեկը դեմ չէ, բայց մեր քաղաքացիները պետք է ֆիքսեն, որ ԱԺ-ն այս առումով հեղափոխական քայլ է կատարում։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Տիգրան Ուլիխանյան։

Տ.ՈՒԼԻԽԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ես միանում եմ պրն Սուրեն Գրիգորյանի դիտողություններին, եւ ինչու միանգամից, քանի որ հնչեց իմ ասելիքը, միանգամից չհանեցի խոսելիքս, որպեսզի հատուկ շեշտեմ հետեւյալը. այո, ես տեսնում եմ հնարավորություն, որ որոշակի նախագծերի շուրջ, իրոք, պետք է գալ կոմպրոմիսի, որպեսզի ավելի շատ կողմ ձայներ ստացվեն, սակայն սա այն դեպքերից է, երբ շատ լավ քննարկված ու շատ լավ նախագիծն այդպիսի կոմպրոմիսի արդյունքում էականորեն նվազեցնում է իր արդյունավետությունը։

Ես խնդրում եմ սրա վրա հատուկ ուշադրություն դարձնել, պրն Գաբրիելյան, ես հույս ունեմ, ձեր եզրափակիչ ելույթում դուք կպատասխանեք էդ հարցերին, թե հատկապես նպատակը ո՞րն էր էդ առաջարկին համաձայնություն տալու, արդյո՞ք դա կոմպրոմիսի գնալն էր, թե՞ դուք տեսել եք դրա արդյունավետությունը։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Գեւորգ Գորգիսյան։

Գ.ԳՈՐԳԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հիմնական առաջարկները մենք էինք ներկայացնում, հետեւաբար՝ փորձեմ որոշակի պարզաբանումներ ներկայացնել, թե ինչում էր կայանում մտահոգությունը եւ ի՞նչ խնդիր ենք մենք փորձել լուծել, ինչի հետ նաեւ, բարեբախտաբար, մեր գործընկերը համաձայնվել է։

Առաջին հերթին՝ մեկը հետապնդումներից խուսափելն էր, որը տարբեր երկրների փորձերից վերցված օրինակ է նաեւ, գրեթե բոլոր երկրներում, որտեղ կան գործող նման մեխանիզմներ, կան նաեւ սահմանափակումներ, որպեսզի բացառենք, ի սկզբանե, օրենքով, որ չարակամության կամ միմյանց նկատմամբ ոչ բարիդրացիական վերաբերմունքի հետեւանքով մարդիկ սկսեն միմյանց հետապնդել, եւ էդ ամենի արդյունքում մենք ունենանք նույն մարդու կողմից նույն մարդու նկատմամբ անընդհատ չարաշահումների դեպքեր։

Մյուսը բակային տարածքներում եւ տնամերձ մայթեզրերին, եթե կարելի է այդպես ասել, կայանման խնդիրն էր, որովհետեւ մենք գիտենք, մեզ մոտ փակային տարածքները նախատեսված չեն այնքան ավտոմեքենաների համար, ինչքան հիմա ունենք մենք` քաղաքացիներս հենց նույն Երեւան քաղաքում եւ սա կարող է լուրջ խնդիր առաջացնել, որովհետեւ մարդիկ ամեն օր կայանում են իրենց բակում ինչպես պատահի եւ դրա համար նկարելն ու մարդկանց տուգանելը, որն, ի վերջո, նաեւ կբերի նրանց վարորդական իրավունքից զրկման, կարծում եմ` անթույլատրելի է եւ կառաջացնի նաեւ շատ վատ հետեւանքներ, դրա համար էս խնդիրները նույնպես բարձրաձայնել ենք։ Նաեւ բարձրաձայնել ենք մեկ խնդիր, երբ չարամտորեն կօգտագործվի համապատասխան մեխանիզմը, այսինքն` ոչ թե խախտումներ նկարելու, այլ, ուղղակի, չգիտեմ, լայվ մտնելու կամ տարբեր բաներ նկարելու միջոցով կփորձեն ծանրաբեռնվել համակարգը, եւ դրա համար նույնպես նախատեսել ենք, որպեսզի էդ դեպքերում հնարավորություն լինի արգելափակել համապատասխան օգտատիրոջը։

Առաջարկները տարբեր ձեւափոխումներով, բայց, ի վերջո, ընդունվել են, ինչի համար ուրախ ենք, շնորհակալ եւ կոչ ենք անում կողմ քվեարկել։

 Եվ հարգելի գործընկերներ, եթե կան մտահոգություններ, փորձեք, միգուցե, հասկանալ, ոչ թե միանգամից ասել, որ էդ մտահոգությունը գոյություն ունենալու իրավունք չունի ու ինչ կա, ամեն ինչ լավ է։ Ձեր գործընկերոջ հետ դա երկար քննարկել ենք, միգուցե նստեիք, քննարկեիք իր հետ, եթե չունեք տարաձայնություններ, հասկանալու համար հիմնավորումները։ Շնորհակալ եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արտակ Մանուկյան։

Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի գործընկերներ, հարգելի նախագահող, ճիշտն ասած, մեծ հաշվով, պրն Գրիգորյանն արդեն իսկ ասաց էն հիմնական թեզերը, որոնք ես էլ էի մտածում, բայց, այնուհանդերձ, ես մի բան եմ ուզում հասկանալ եւ պարզաբանել, եւ ցանկալի կլինի, որ հեղինակը եւ նաեւ ներկայացուցիչն էս մասով պարզաբանեն, թե ո՞վ է կրելու էդ վարչարարության բեռը։

Այսինքն` երբ դուք հիմա փոփոխություններ եք իրականացնում, ասում եք՝ էդ նույն քաղաքացին կոնկրետ մի ավտոմեքենայի նկատմամբ ամսվա ընթացքում մեկից ավելի անգամ չի կարողանա, այդ «չի կարող անել»-ն արդեն ենթադրում է վարչարարություն։ Համենայնդեպս, ինչքանով ես նախագծի հետ ծանոթացա, նման կարգի դրույթներ կան, իսկ սա բեռ է, սա բեռ է ընդհանուր առմամբ, եւ, էլի, հիմա սա տարածվո՞ւմ է փոխկապակցված անձանց վրա, չի՞ տարածվում, այսինքն` էս փոփոխությունների փաթեթն էլ ավելի շատ հարցեր է ծնում, քան ի սկզբանե էն դրված գաղափարը, որն ինձ համար պարզ, հասկանալի էր։ Բայց էլի երկրորդեմ պրն Գրիգորյանին, ես ինքս էլի կողմ եմ քվեարկելու, բայց էս հարցադրումները, երբ մենք փոփոխություն էինք մտցնում, կարծես թե, ավելի շատ էդ ոլորապտույտները մեծացնում ենք, քան թե էն հիմնական ճանապարհը, որը մենք ամրագրել էինք, դրանով ենք գնում։ Շնորհակալություն ուշադրության համար։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Սերգեյ Բագրատյան։

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի նախագահող, հարգարժան գործընկերներ, օրենքի հետ կապված խնդրահարույց շատ հարցեր կան, ինձ հատկապես զարմացրեց, որ դուք մի լրացում եք արել, որը հակաօրինական է, որ մեկ անգամից ավելի նույն անձի նկատմամբ չի կարելի նորից խախտում արձանագրել։ Այսինքն` եթե մարդը մի անգամ նկարել է որեւէ գծանշանի խախտում, հաջորդ օրը տեսնում է, որ էդ նույն մեքենան 7 հոգու ավտովթարի ենթարկեց, մահացան էդ մարդիկ, չպիտի՞ նկարի, ցույց տա, ասի։ Այսինքն` անհասկանալի է ձեր ուղղումը, դա անլուրջ է եւ չի կարելի տենց էդ բանով, այսինքն` անգամով, հա՞: Ժողովրդի մեջ խոսք կա, չէ՞, ասում է` մի անգամը հաշիվ չէ, այսինքն` 7 անգամից է։ Էդ անգամները հանեք էդ նախագծից: Մենք ոչ թե ասում ենք` չարակամ խախտում, ուզում եմ` էս եզրույթը նույնպես մենք հասկանանք, որեւէ մեկը չի ասում` չարակամ խախտում մի արձանագրեք, խոսքը գնում է պարտադրված խախտման մասին։ Երեկ ես 4 անգամ ԱԺ-ի կողքերով պտտվել եմ մեքենայով, որ մի տեղ կանգնեմ, որեւէ տեղ հնարավոր չէր, պահի տակ ազատվեց, արագ մտել եմ, անպայման մի գիծ տրորել եմ։ Եթե էդ պահին նկարես, էն 4 ժամվա պտույտը չի երեւում, որ ասես՝ այ ընկեր, ես ի՞նչ անեմ, աշխատանքից ուշանում եմ, 4 անգամ էլ պտտվում ենք, որպեսզի մի տեղ կանգնենք։ Այսինքն` մեր ասածն էն է, որ մենք հավելյալ լարվածություն ենք ստեղծում հանրության շրջանում։

Հարգելիներս, պարտաճանաչ քաղաքացին, լավ քաղաքացին պիտի խախտումն արձանագրի, դա բոլորիս պարտքն է, բայց ոչ ոք չի ասում, էլի, որ դրեք օրենքով անենք, որ մարդիկ հենց իմանան` դա իրենց պարտականությունն է, ընկած բան ման գան, ասեն՝ էսօր 3 հատ խախտում էր, պլանս չեմ կատարել, 5 հատ խախտում գտնեմ, նոր էթամ տուն։ Մենք բաներ ենք բերում օրենքի դաշտ, որն ավանդույթի ուժով, սովորույթի ուժով, հեղափոխության ուժով որդեգրած արժեհամակարգ է։ Այսինքն` մենք գիտենք, որ վատ բան նկատեցինք, առաջին հերթին կփորձենք կանխել, երկրորդ հերթին էլ, եթե մենք հնարավորություն չունենք, համապատասխան իրավապահ մարմինը պիտի դա կանխի, պետք է դիմես, որ կանխի։ Պարզ տրամաբանություն կա, ամեն ինչ չէ, որ պետք է օրենքի նախագծով կարգավորել։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Վլադիմիր Վարդանյան։

Վ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, պրն Բագրատյանն ասեց, որ ամեն ինչ չէ, որ օրենքով պետք է կարգավորել, ճիշտ է, դրա համար էլ օրենքով կարգավորում են առավել էական իրավահարաբերությունները, եւ ճանապարհային երթեւեկության կանոնները հենց այդ իրավահարաբերություններն են, որոնք պետք է կանոնակարգվեն օրենքով։

Ես, պարզապես, ուզում եմ ձեր ուշադրությունը հրավիրել այն հանգամանքի վրա, որ երկար ժամանակահատված, ըստ էության, այն, ինչ մենք անվանում ենք «Սեքյուրիթի դրիմ», եթե չեմ սխալվում, այդպես է այդ ընկերության անունը, որը պատասխանատու էր այն... Չէ, կարմիր գծերի համար չեմ ասում, բանի համար եմ ասում, տեսախցիկների համար, դա եւս մասնավոր ընկերություն էր, այսինքն` կոպիտ ասած, եթե հիմա մենք խոսում ենք արձանագրման աղբյուրի մասին, ապա այն ժամանակ էլ արձանագրման տեխնիկական աղբյուրը ոստիկանությունը չէր, ոստիկանությունը համապատասխան պայմանավորվածություն ուներ, պայմանագրեր ուներ այդ ընկերության հետ, եւ տեխնիկական սպասարկումն իրականացնում էր այդ ընկերությունը։ Այսինքն` ֆիզիկապես ինֆորմացիան ստացվում էր էլի մասնավորից։

Եթե ինչ-որ մեկը համարում է, որ ՀՀ-ում եւ Երեւանում ճանապարհային երթեւեկության կանոններն այն աստիճանի լավ են, եւ վարորդական մշակույթ այն աստիճանի բարձր է, որ չկա նման նախագիծ, ես շատ եմ ուզում կիսել ձեր այս վստահությունը, ձեր էս լավատեսությունը։ Եթե ուզում եք իրականության մեջ համոզվել, խնդրում եմ երեկոյան ժամը 10-ից հետո, օրինակ՝ Սարյան փողոցի վրա մի տեղ նստեք եւ կտեսնեք՝ ոնց են պարբերաբար խախտում, ընդ որում, բավականին չարամտորեն, երթեւեկության կանոններն այս կամ այն անձինք։

Բայց ամենամեծ մտավախությունը, որ էստեղ պետք է ունենայինք եւ սա չլսեցի՝ ինչքանո՞վ տեխնիկապես հնարավոր է սա ապահովել։ Օրինակ` եթե միաժամանակ այդ խախտումն արձանագրվել է եւ՛ տեսախցիկների կողմից, եւ՛ անձի կողմից, ինչքանո՞վ է տեսականորեն հնարավոր պարզել գեոլոկացիան՝ որտեղ է գտնվում այս կամ այն խախտումը։ Օրինակ՝ երեկ չէ, առաջին օրը, ոչ շատ հեռու այստեղից, 17-րդ թաղամասում գեոլոկացիան պարզապես կորավ, GPS-ը չէր բռնում, եւ մենք այս կարգի խնդիրներ էլ ունենք, եւ սա կարող է լրացուցիչ խնդիրներ ստեղծել: Բայց մինչեւ չգործադրվի համակարգը, մինչեւ չտեսնենք, թե ինչպես է այն կիրառվում, մինչեւ չտեսնենք` այն, իրապես, բերում է երթեւեկության մակարդակի բարձրացմանը կամ ընդհակառակը՝ նվազմանը, մենք չենք կարող պատասխան տալ։ Այո, միջազգային թրենդը, միջազգային զարգացումները վկայում են նրա մասին, որ սա որոշակի առումով զսպող ազդեցություն ունի վարորդների վրա, որովհետեւ վարորդն իմանալով, որ կարող են այդ խախտման ժամանակ իր խախտումն արձանագրել, շատ ավելի աչալուրջ կլինի եւ թույլ չի տա, որպեսզի նման վարքագիծ դրսեւորվի։ Այսքանը, շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Խմբակցությունների անուններից ելույթներ. «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության անունից կխոսի Գեւորգ Գորգիսյանը։

Գ.ԳՈՐԳԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Մի քիչ տեխնիկական հարցերի ուղղակի անդրադառնամ` երկար տարիներ լինելով տեխնիկական կրթության եւ ծրագրավորման մասնագետ. հնարավոր է` հիմա բոլոր այս տիպի սարքերը, նույնիսկ արդեն վիդեոռեգիստրատորները մեքենայի մեջ ունեն տեղը GPS համակարգով որոշելու հնարավորություն։

Սահմանափակումները, որի մասին ասում ենք, ավտոմատ հնարավոր է իրականացնել` հաշվի առնելով, որ նույն օգտատերը նույն մեքենայի համարով ուղարկում է 3-րդը, 5-րդը, 10-րդը կամ որեւէերորդը, այսինքն` էդտեղ որեւէ վարչարարության խնդիր չի առաջանալու որեւէ կերպ, եւ էդ խնդիրները, ինչի շուրջ ձեր մտահոգությունը հայտնում եք, էդ բոլորը, ընդամենը, տեխնիկական լուծում պահանջող խնդիրներ են, եւ էդտեղ որեւէ լրացուցիչ վարչարարություն չի լինելու։ Հաշվի առնելով, որ մենք ամբողջությամբ նոր բան ենք ներդնում, ես կարծում եմ` այն չպետք է լինի ամենախիստը, եկեք, եթե մենք կզգանք, որ, օրինակ՝ ինչ-որ մեկը չարամտորեն ամեն օր խախտում է անում եւ հարեւանը չի կարողանում ամեն օր նկարել, ուղարկել եւ դրա կարիքը կա, նման բողոքներ մենք ստանանք, համաձայնենք, միասին քննարկենք եւ ասենք՝ լավ, եկեք թույլ տանք, թող ամիսը 10 անգամ նկարի, ուղարկի։ Բայց մենք լրիվ նոր համակարգ ենք մտցնում, որը փորձարկված չէ, համենայն դեպս, մեր սոցիալական հարաբերությունների պարագայում, մեր հասարակության մեջ։ Դրա համար ամենախիստ ձեւով միանգամից մտնել, թե բոլորին պետք է նկարել, բոլորի վարորդական իրավունքները վերցնել, ուղարկել տները, կարծում եմ` էնքան էլ ճիշտ չէ։

Դրա համար առաջարկում եմ, որ ավելի մեղմ տարբերակով օրենք ընդունենք` նաեւ հաշվի առնելով, ինչպես արդեն նշեցի, միջազգային փորձերը, որ այս սահմանափակումները կան, եւ եթե հետո զգանք, որ օրենքն իրեն չարդարացրեց, մեր ուզած նպատակին չհասանք, կքննարկենք այն փոփոխելու տարբերակը։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-«Բարգավաճ Հայաստան» պատգամավորական խմբակցության անունից կխոսի Արման Աբովյանը։

Ա.ԱԲՈՎՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, ճիշտն ասած, զարմացած եմ մի քիչ. ինչի՞ համար այսքան լուրջ մտահոգություն եղավ, որ որոշակի կոմպրոմիսային որոշումներ են եղել, ու ի սրտե զարմացած եմ, որովհետեւ ենթադրում եմ, որ մենք բոլորս այստեղ աշխատում ենք, որ ոչ միայն ամեն մեկս պնդենք մեր տեսլականը, այլ նաեւ իրար հետ քննարկենք եւ գանք կոմպրոմիսների։

Սակայն խոսքը դրա մասին չէ, խոսքը, առաջին հերթին, այն գաղափարի մեջ է, որը դրվում է օրենքի մեջ։ Կրկնեմ եւս մեկ անգամ՝ չվերհիշելով նախորդ քննարկումների փաստարկները, որոնց քաջատեղյակ է թեեւ հանրությունը, թե՛ ԱԺ-ը, ընդգծեմ միայն մի փաստ, որի մասին, ցավոք, այսօր համարյա չխոսվեց, կրկնեմ, պետությունն այսօր չի ապահովել ճանապարհների, գծանշանների, կայանատեղերի այն պատշաճ մակարդակը, որը թույլ կտա քաղաքացուն առանց խախտում անելու, վարել՝ դա մեկ։

Երկրորդ. որ չստեղծվի երկակի տպավորություն, միանշանակ, չարամիտ խախտումները պետք է խստագույնս պատժվեն։ Եթե մարդը, կներեք, սենց մի արտահայտություն կա, նագլիավարի գալիս է եւ, չգիտեմ, հետիոտնի տեղն է կանգնում կամ, չգիտեմ, փակում է, այո, եկեք մենք առանձին օրենսդրական նախաձեռնությամբ, որը, իմիջիայլոց, այսօր, էդ 150 հազար դրամը` հանդիպակացի այդ օրինագիծը, որը մենք բերել ենք, մերժվեց, չմտավ օրակարգ, եկեք մենք այ, սենց տարգետներով առայժմ, կրկնում եմ, առայժմ տարգետներով հարվածային խփենք եւ թույլ չտանք, որ չարամիտ, վտանգավոր խախտումները լինեն։

Դրա հետ մեկտեղ պետք է հասկանալ շատ կարեւոր մի պահ, որ այս օրենքի արդյունքում բացառապես տուժելու են բոլորը՝ եւ՛ այն մարդիկ, ովքեր չարամիտ են խախտում, եւ՛ 90% այն մարդիկ, ովքեր ստիպված են խախտում, որովհետեւ ես պնդում եմ՝ առանց խախտման ՀՀ-ում հնարավոր չէ մեքենա վարել, քանզի պետությունը չի կատարել պատշաճ պայման ստեղծելու իր պարտականությունները. սա օբյեկտիվ իրականություն է։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-«Իմ քայլը» խմբակցության անունից ելույթ կունենա Սուրեն Գրիգորյանը։

Ս.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Ժողովուրդ ջան, նորից հետապնդման մասին. մի հատ ինձ բացատրեք՝ կարո՞ղ է` ես ինչ-որ բան չեմ հասկանում։ Էդ, որ ասում եք հետապնդել, երեկ մի հատ տեսական օրինակ. մեր շենքում բոլորն ինձնից զզվում են, ես էլ ավտո եմ քշում, օրինակ` հիմա նստում եմ ղեկին, քշում եմ, շենքի բոլոր բնակիչները հետեւիցս գալիս են, ուզում են տեսնել` երբ եմ խախտում անելու, որ ֆիքսեն։ Հիմա, որ ես խախտում չանեմ 1 օր, 2 օր, 1 շաբաթ, 2 շաբաթ, ո՞նց են ինձ հետապնդելու, այսինքն` ոնց է հետապնդում իրականացվում, եթե ես խախտում չեմ անում։ Անհնար է առանց խախտման քշել. Քրիստինե Պողոսյանը, ով ավտո քշում է, ես չեմ քշում, կգա կհամոզի ձեզ իր սեփական օրինակով, որ իրականում հնարավոր է։

Երկրորդը. պետությունը չի ապահովել. ուրեմն, պետությունը չի ապահովել ճանապարհներով։ Ժողովուրդ ջան, նույն տրամաբանությամբ եկեք սենց նայենք, էլի, պետությունն էսօր սոցվճարներով ապահովե՞լ է, որ ոչ մեկը դե ֆակտո քաղցած չմնա կամ միշտ կարողանա իր կարիքները հոգալ։ Ամեն ինչ անում է իշխանությունը դրա համար, ու ով էլ լինի իշխանություն, ամեն ինչ անի, ինչ-որ մեկը կարող է դուրս մնալ: Հիմա կարո՞ղ է` էդ մարդուն գողության համար չդատենք, ասենք՝ դե, հիմա էս մարդուն չէր կերակրել պետությունը, գնաց գողություն արեց, բան արեց։ Չեմ հասկանում էդ մտածելակերպը, կա իրավախախտում, եթե իրավախախտում ես անում, պետք է պատասխանատվության ենթարկվես, վերջացավ։ Ի՞նչ մշակույթ, ի՞նչ մեր առանձնահատկություն, իրավախախտում, եթե չես անում՝ քեզ անհնար է հետապնդել, եթե անում ես՝ պետք է պատասխանատվության ենթարկվես, հո մահապատի՞ժ չի, տուգանք է... Հնարավոր չէ... Ասում եմ՝ ես լիքը վարորդներ եմ ճանաչում, ովքեր կարողանում են քշել ու խախտում չանել, պրն Աբովյան, հիմա, լավ, մի ընդհատեք, էլի։

Հիմա, տեսեք, ուրիշ բան ասեմ. ժողովուրդ ջան, բայց էդ ավտոներն առնելուց էլ, չէ՞, մենք մի քիչ պետք է մտածենք, թե մեր քաղաքը, առհասարակ, ինչ չափերի է, ի վերջո, կաուչուկից չէ, ո՞վ ասաց էսօր բյուջեի մասով, ռեզին չէ։ Այսինքն` ավտոների որոշակի քանակ կա, որ եթե էդքան եղավ, ինչ ձեւով ուզում ես` երթեւեկությունն ապահովիր, չի կարող էդքան քաղաքն էդքան ավտո բան լինի էսօր: Իսկ ո՞վ է ասել, որ ամեն մեկը պետք է հնարավորություն ունենա, որ եթե ավտո ունենա, անպայման քշի։ Դու գիտես՝ պարկովկա չի լինում, էդ օրը տաքսիով ես գնում: Չէ, էդ էլ չենք արգելում, պրն Աբովյան, ասում եմ, որ էդտեղ էլ է խելամտություն պետք բան անել։

Հետեւաբար՝ եթե անձը, ի դեպ ասեմ, ստիպված է կատարում ինչ-որ խախտում, դա արդեն պետք է խախտում չդիտվի, տեխնիկական մասերով էլ հեսա Սիսակ Գաբրիելյանը կպատասխանի։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Մի բան հարցնեմ, էլի, հիմա չկա՞ն տուգանքներ խախտումների համար, տուգանում են, չէ՞։ Իսկ եթե վթարից խուսափելու համար է խախտում արվում, չեն տուգանում, չէ՞, եթե ճանապարհն է վատ կամ ձեր ասած օրինակով՝ մեքենա է, ստիպված աջ եք ուզում թեքվել, ի՞նչ եք խոսում։

Եզրափակիչ ելույթներ, պրն Գրիգորյան, բան ունե՞ք ասելու, համեցեք։

Ռ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հիմնականում քննարկվեց, որ արդեն իսկ ներդրված էին էդ սահմանափակումները` նույն անձանց կողմից երկրորդ անգամ կամ ավելի անգամ ներկայացնելու։ Ուզում եմ ուղղակի հստակեցնել, որ նախագծով ներկայացված է, որ Կառավարությունը կարող է սահմանել հավելվածում գրանցված նույն անձի կողմից նույն տրանսպորտային միջոցի վերաբերյալ էլեկտրոնային հաղորդում ուղարկելու ամսական եւ տարեկան առավելագույն քանակ, ինչպես նաեւ բջջային հավելվածի միջոցով արձանագրվող իրավախախտման տեսակները։

Սա նշանակում է, որ Կառավարությունը պետք է դիտարկի էդ կիրառման պրակտիկան, կիրառման պրակտիկայով որոշի առավելագույն քանակ եւ իրավախախտումների տեսակներ։ Հնչեցված մտահոգությունների մեծ մասը վերաբերվում էր կիրառման պրակտիկային։ Կիրառման պրակտիկան կարող է որոշվել Կառավարության որոշմամբ, եւ ձեր բարձրացրած բոլոր մտահոգություններն արձանագրվել այդտեղ։

Իսկ ինչ վերաբերվում է խախտում, ոչ խախտում՝ մեր մոտ այն տպավորությունն է, որ կան խախտումներ, որոնք հանրորեն վտանգավոր չեն եւ խախտում չեն։ Եթե խախտումը հանրորեն վտանգավոր չէ, ուրեմն պետք է անենք օրենսդրական փոփոխություն, եւ դա արդեն այլեւս խախտում չհամարվի։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Եզրափակիչ ելույթ՝ պաշտպանության, անվտանգության հարցերի մշտական հանձնաժողովից Քրիստինե Պողոսյան։

Ք.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

-Սիրելի գործընկերներ, ուրեմն արդեն ինչքան ժամանակ այս դիսկուրսը տարվում է ու տարվում է հատկապես պրն Աբովյանի կողմից, ինչն իմ համար անհասկանալի է, որովհետեւ հենց հատուկ ձեր նկատմամբ ես առանձնահատուկ վերաբերմունք ունեմ, ու իմ ուղեղում չի տեղավորվում ձեր մոտեցումը։ Եթե էս դիսկուրսը լիներ ԱԺ պատերից դուրս, ես մի տեղ կկարողանայի դա հասկանալ, բայց հարգելի, սիրելի իմ պրն Աբովյան, էդ գործիքակազմը հիմա էլ կա, երբ ես նկարահանում եմ եւ փոխանցում եմ իրավապահ մարմիններին, էդ մարդը տուգանվում է։ Ուղղակի հիմա բարդ է, պետք է դնես Ֆեյսբուքում, մեկի միջոցով փոխանցես։ Հիմա մենք ստեղծում ենք մեխանիզմ, որ լինի ուղիղ կապ քաղաքացի-ոստիկանություն, որպեսզի ճիշտ վերահսկողություն լինի։ Հիմա էլ դա արդեն արվում է։

Ինչ վերաբերվում է խախտումներին, որ ոնց ուզում եք քշեք. ոչ, պրն Աբովյան, ես 15 տարվա վարորդ եմ, ոստիկանների հետ առնչվել եմ վերջին 7 ամսվա ընթացքում այն պատճառով, որ էսօր արդեն երկրորդ անգամ կոտրում են մեքենայիս ապակին, ուրիշ ոչ մի առումով չեմ առնչվում ոստիկանի հետ, խախտում չեմ անում, ընդհանրապես, եւ հնարավոր է, այո, վարել մեքենա եւ չանել խախտումներ։ Ու եթե մի քանի տեսախցիկ էլ ավելի լիներ, գուցե, այն մարդը, ով առաջին անգամ նման բան իրեն թույլ տվեց, երկրորդ անգամ չէր կարող անել՝ կբռնվեր, կպատժվեր։

Տեսեք, ցանկացած գործիքակազմ ամեն մեկն ընկալում է էնպես, ինչպես իրեն հարմար է, եթե մեկը տեսախցիկների առկայությունը որպես հետապնդում է տեսնում, որովհետեւ ինքն ինչ-որ չարամիտ քայլեր կարող է անել, ես տեսախցիկների առկայությունը որպես իմ պաշտպանություն եմ տեսնում, որովհետեւ ես չեմ անելու էնպիսի բան, ինչի համար պետք է պատժվեմ, իսկ եթե անեմ՝ պիտի պատժվեմ։ Ու եթե ես ձեզ տեսնեմ, դուք ինձ տեսնեք խախտում անելիս, մենք պետք է բարձրաձայնենք, պրն Աբովյան, հակառակ դեպքում առաջ չենք կարող գնալ, ընդհանրապես, ոչ մի տեղ չենք հասնի։ Կայանատեղի չկա, ամբողջ աշխարհում էդ խնդիրը կա, արդեն մեքենաներն էնքան շատ են, որ մեծ քաղաքներում կայանատեղի չկա, այո, էդ խնդիրը գոյություն ունի։ Որոշ տեղերում անում են ստորգետնյա կանգառներ, վերգետնյա կանգառներ, էդ ճանապարհով գնում ենք, բայց դա չի նշանակում, որ մարդը կարող է 3-րդ գծից մտնել աջ, դա չի նշանակում, որ մարդը կարող է 100 արագություն բացել, բոլորը պետք է պատժվեն իրավախախտումներին, որովհետեւ մարդկանց կյանքեր են կախված դրանից, պրն Աբովյան։

Եվ մշակույթ-ենթամշակույթ-ենթաենթամշակույթը պետք է արդեն դուրս գա մեր լեքսիկոնից եւ այս ԱԺ ամբիոնից։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Դե, հիմնական զեկուցողի եզրափակիչ ելույթը՝ Սիսակ Գաբրիելյան։

Ս.ԳԱԲՐԻԵԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Դուք դրդեցիք, պրն Աբովյան, չգիտեմ էլ` սրից նուրբ գնա՞մ, թե՞ նրբից սուր, ամեն դեպքում, փորձեմ կարճ ժամանակում անդրադառնալ։ Երբ ասում եք` ճանապարհները կահավորված չեն, պարբերաբար սա ասում եք, հարգելիս, եթե մի տեղ լուսացույցը չի աշխատում, չես կարող վարորդին կարմիր լույսի տակ անցնելու համար տուգանել, որովհետեւ չի աշխատում դա։ Եթե մի տեղ կահավորված չէ, որ աջ շրջադարձն արգալված է, դու էդ վարորդին չես կարող տուգանել, որ դու աջ շրջադարձ ես կատարել, որովհետեւ չկա ազդակ։ Հիմա դուք ասում եք` կահավորված չեն, ասում եմ՝ որտեղ կահավորված չեն, սենց թե նենց, չի լինելու էդ խախտումը շատ պարզ պատճառով։

Կայանատեղ. պրն Բագրատյան, էսօր ես 4 քվեարկության բացակայել եմ նրա համար, այո, որ տեղ չկար, գնացել եմ, հեռու եմ կանգնել, ոտով եմ եկել, ես չեմ կանգնել երկրորդ գիծ, որ, գուցե, քվեարկություններից էլ շատ բացակայեմ, մանդատից զրկվեմ, չեմ մտածել, գնացել եմ, հեռու տեղ եմ ճարել, եկել եմ, որ նորմալ կանգնեմ, տեղ կա կանգնելու։ Ես եւ օրենքի նախագիծ Արմեն Փամբուխչյանը  երբեմն գնում, Սասունցի Դավթի կայարանի մոտ կանգնում ենք, մետրոյով գալիս, էստեղ իջնում ենք, կա։ Համաձայն եմ, պարտադիր չէ, որ անմիջապես ձեր խմբակցության դեմը բերեք մեքենան կանգնացնեք, միգուցե, չկա տեղ, բայց որ ուզենանք, տեղ կգտնենք, մի 100 մետր էլ կքայլենք։

Երկրորդ. դուք ասացիք` 80%, ես լիահույս եմ, որ էդ հարցը «չտո, գդե, կոգդա»- ում երբեք չեն հնչեցնի, որովհետեւ դուք կրկին սխալ պատասխան կտաք, կպարտվեք, որովհետեւ 80% չկա, միջպետական ճանապարհներին էի ես ասում, եթե լինի էլ, հաջորդ տարվա բյուջեով կլինի։

Ինչ վերաբերում է, Աբովյան քաղաքում գիտե՞ք, թե ինչքան վատն են ճանապարհները, գոնե գիտե՞ք` էդ մեր նախագծի քննարկման ժամանակ ձեր աջակցությունը վայելող քաղաքապետն ինչ գրություն է ուղարկել ոստիկանություն, գիտե՞ք։ Ասեմ՝ իմանաք. ոստիկանապետին խնդրել է, որ Աբովյան քաղաքում տեսախցիկներ տեղադրեն, որ իր քաղաքի կարգազանց վարորդները տուգանվեն։ Ու, պահի տակ, որ կարդացի, հիշեցի Էդուարդ Բաբայանի խոսքը, էն, որ Աբովյանը գործ տվողների քաղաք չի դառնալու։ Ես հարգում եմ Աբովյանի քաղաքապետի էդ որոշումը, որովհետեւ այո, էնտեղ էլ պետք է տեղադրվեն տեսախցիկներ... էն կապն ունի, որ էնտեղ վատ ճանապարհներ են, քաղաքապետը խնդրել է ոստիկանապետին արագաչափ եւ տեսախցիկ տեղադրել։ Պրն Բաբայանի հայտնի խոսքը հիշեցի, եթե տուգանել են, նա էլ, նա էլ։

Երկրորդ. պրն Գրիգորյանը, գրել էի, բայց ասաց՝ բերեք թեթեւ գողությունների համար հանենք, սոցիալապես անապահով, էդ սոցապից նպաստ ստացող անձինք կարող են գնալ, խանութից թեթեւ գողություն անել։ Դուք, միգուցե, պահպանողական եք, էդպես եք մտածում, իսկ մենք ձգտող ենք, երազող ենք, մենք ուզում ենք, որ էս երկրում սոցիալապես անապահովներ չլինեն... Դե, ապահովում ենք, հաջորդ տարվա ճանապարհաշինության բյուջեն տեսե՞լ եք։

Ես էլ եմ համաձայն, պրն Գորգիսյան, սա նոր մոդել է եւ նորից եմ ասում՝ սա իմպերատիվ պահանջ չի, գրված է՝ կարող են սահմանել, թողել ենք Կառավարության ճկունությանը, վաղը կորոշի՞, որ ամսական 1 հատը քիչ է, կսահմանի ամսական 5 հատ։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Դե, լավ, ժողովուրդ ջան, հարցի քննարկումն ավարտվեց: Պրն Էնֆիաջյան։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հարգելի պատգամավորներ, քննարկում ենք ԱԺ պատգամավորներ Նաիրա Զոհրաբյանի, Արման Աբովյանի, Էդուարդ Բաբայանի, Շաքե Իսայանի եւ Վահե Էնֆիաջյանի կողմից ներկայացված «ՀՀ քրեական օրենսգրքում լրացում կատարելու մասին» եւ «Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքում փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքների նախագծերի փաթեթը երկրորդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը։

Հիմնական զեկուցող՝ ԱԺ պատգամավոր Նաիրա Զոհրաբյան։

Ն.ԶՈՀՐԱԲՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգարժան  նախագահող, հարգելի գործընկերներ, հարգելի հանրություն, որ այս պահին, գիտեմ, տեղյակ եմ, որ ակնդետ հետեւում եք այս քննարկմանը, այս նախագծին։ Մինչեւ երկրորդ ընթերցմամբ ներկայացնելը պիտի ասեմ, որ ինձ համար, ուղղակի, բացահայտում էր հանրային էն մեծ աջակցությունը, որ ստացավ այս նախագիծը` կենդանիների հանդեպ դիտավորյալ դաժան վերաբերմունքը քրեականացնելը։ Ինձ համար մեծ բացահայտում էր էն մարդասիրությունը, էն կարեկցանքը, որ ես տեսա մեր հանրության մեջ, որովհետեւ իմ երկար տարիների պատգամավորական գործունեության մեջ ես եւ իմ գործընկերները բազմաթիվ նախագծեր ենք ներկայացրել, բայց որեւէ նախագիծ մեր հանրության նման անվերապահ աջակցությանը, ինչպես կենդանիների հանդեպ դաժան վերաբերմունքը, վարչական, շատ ծիծաղելի տուգանքից՝ ընդամենը նվազագույն  աշխատավարձի 30-50-ապատիկը մենք չբերեցինք քրեական պատասխանատվության դաշտ։

Ի՞նչ ենք առաջարկում երկրորդ ընթերցմամբ. ես պիտի ասեմ, որ մենք կոմպրոմիս ունենք «Իմ քայլ»-ի իմ գործընկերների հետ, մենք դիսպոզիցիայից հանեցինք այդ ամբողջ նկարագրությունը՝ կենդանի եւ այլն, որովհետեւ համաձայն եմ իմ գործընկերների հետ, որ էստեղ տեղին չէր Քրեական օրենսգիրքը ծանրաբեռնել նկարագրությամբ, մենք այս նախագծով, ընդամենը, հարգելի գործընկերներ, մեկ հարց ենք լուծում՝ կենդանիների հանդեպ միտումնավոր դաժան վերաբերմունքը քրեականացնելու հարցը։

Հաջորդ փուլում արդեն, երբ խորհրդարան կբերվի պատասխանատու վերաբերմունք կենդանիների հանդեպ, էնտեղ արդեն բոլոր մտահոգությունները, որ հնչել են եւ օբյեկտիվ մտահոգությունները, որ հնչել են այս դահլիճում, հնչում են հանրության մեջ, հնչում են կենդանասերների կողմից՝ վանդակը քանի սանտիմետր պիտի լինի, քանի մետր պիտի լինի, ով ինչի համար է պատասխանատու եւ այլն, այդ ամենը մենք կձեւակերպենք կենդանիների մասին պատասխանատու վերաբերմունքի նախագծում։

Այս քննարկումից հետո ես գնալու եմ, հանդիպելու եմ լատվիացի գործընկերների հետ, որոնց հետ նաեւ իմ գործընկերներն են քննարկել, իրենք հանդիպում են խնդրել նաեւ ինձ հետ` քննարկելու արդեն հաջորդ փուլի քայլերը, որ մենք պետք է անենք հաջորդ նախագծով, եւ իմ գործընկերներն արդեն պատրաստել են բավականին սոլիդ նախագիծ, որը, կարծում եմ` կներկայացվի խորհրդարանին։

Եվ այսպես, վերամշակված տարբերակը երկրորդ ընթերցմամբ ունի հետեւյալ դիսպոզիցիան. «ՀՀ քրեական օրենսգրքում լրացում կատարելու մասին». հոդված 1-ին. «ՀՀ 2003 թվականի ապրիլի 18-ի Քրեական օրենսգիրքը լրացնել հետեւյալ բովանդակությամբ, նոր` 258.2 հոդվածով՝ «Կենդանու նկատմամբ դաժան վերաբերմունքը»։

Առաջին. «Կենդանիների  նկատմամբ դաժան վերաբերմունքը, այն է` կենդանու կյանքի ընդհատումը խեղելու, կանխելու, մասնատման, ուժեղ հարվածի, մտրակելու, հրազենով կրակելու միջոցով, կենդանու կյանքի ընդհատումը թունավորման կամ այնպիսի նյութի ներարկման միջոցով, որը հանգեցնում է կենդանու դաժան կամ ցավոտ մահվան, ողջ վիճակում կենդանու մաշկահանումը, անդամահատումը կամ դիազերծումը, ողջ վիճակում կենդանուն կրակի վրա նետելը, բարձրությունից կամ փոխադրամիջոցներից նետելը, ի դեպ, ընդամենը, օրեր առաջ մենք տեսանք Գյումրիի դեպքը, երբ որ մի կենդանի, էստեղ ներողություն եմ խնդրում կենդանիներից այդ սուբյեկտին կենդանիների հետ համեմատելու համար, ընդամենը հավեսի համար, որ որեւէ բացատրություն էստեղ չկար, կապել էր կենդանուն մեքենայի թափքից եւ Գյումրիի փողոցներով պտտում էր։

Այսօր առավոտյան ստացել եմ Վանաձորից շան ձագուկ եւ հույս ունեմ, որ փրկեցին ձագուկին, որովհետեւ էս պահին դեռ վիրահատում էին, հավեսի համար կրակել է շան ձագուկի վրա, որովհետեւ գիտի, որ գործող օրենսդրությամբ վարչական իրավախախտումներով, եթե ինչ-որ մեկը մտածի իրեն ենթարկել պատասխանատվության, ընդամենը 30 հազար տուգանք է մուծելու եւ շարունակելու է իր, էսպես, հոբբին, էլի։

Բարձրությունից կամ փոխադրամիջոցից նետելը, կենդանիների մարտերի կազմակերպումը եւ իրականացումը. էստեղ ասեմ, որ. ի դեպ, քանի որ էստեղ խնդիր կա, խոսքը հովվաշներին չի վերաբերում, որովհետեւ հայկական գամփռ տեսակի հովվաշները պիտի, այդուհանդերձ, էսպես ասենք, գելխեղդ շները պիտի լինեն էսպես, չակերտավոր՝ մարտական վիճակում։ Խոսքը վերաբերում է միտումնավոր, գումար աշխատելու, հատուկ էսպես շոուներ կազմակերպելու շների մարտերին։ Ուստի, երբ որ փորձում են տանել ծայրահեղությունից ծայրահեղություն, ես ուզում եմ, որ մենք հստակ ձեւակերպենք դիսպոզիցիան։

Ինչպես նաեւ կենդանիների նկատմամբ սահմանված կարգի խախտմամբ գիտաուսումնական փորձարկումների իրականացումը եւ այլ դաժան վերաբերմունքը, որովհետեւ ինչպես Քրեական օրենսգրքում բացված չեն սպանության հնարավոր բոլոր դաժան տեսակները, մենք էստեղ էլ չենք կարող մտածել, թե ոմնի երեւակայությունն ինչքան կարող է հասնել իր դաժանության մեջ։ Պատժվում է տուգանքով նվազագույն աշխատավարձի 100-300-ապատիկի չափով կամ կալանքով 1-3 տարի ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ առավելագույնը 1 տարի ժամկետով։

Երկրորդ. նույն արարքը, որը կատարվել է մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ, երկրորդ՝ առանձին դաժանությամբ, երրորդ՝ մանկահասակի ներկայությամբ, չորրորդ՝ 2 կամ ավելի կենդանիների նկատմամբ, պատժվում է տուգանքով նվազագույն աշխատավարձի 300-500-ապատիկի չափով կամ ազատազրկմամբ՝ 1-3 տարի ժամկետով։ Օրենքն ուժի մեջ է մտնում պաշտոնական հրապարակմանը հաջորդող օրվանից։

Նշեմ, որ «Լուսավոր Հայաստան»-ի մեր գործընկերները ներկայացրել էին առաջարկ` քրեական պատասխանատվությունը շատ ավելի խստացնել, մեծացնել, բայց որին ես միանշանակ երկու ձեռքով համաձայն եմ, որովհետեւ նույն Բրիտանիան այսօր, ընդամենը 1 ամիս առաջ կրկին փոփոխություն կատարեց եւ գնաց շատ ավելի լուրջ քրեական պատասխանատվության, բայց կարծում եմ, մեր գործընկերների հետ մենք եկանք կոնսենսուսի, որ դա կլինի արդեն մեր հաջորդ փուլի խնդիրը։

Ես հույս ունեմ, որ նախագիծը վաղը կարժանանա խորհրդարանի հավանությանը, որովհետեւ, նորից եմ կրկնում, ինձ համար սա նախագիծ չէ կենդանու նկատմամբ դաժանության, ինձ համար սա նախագիծ է մարդու մարդ լինելու մասին։ Շնորհակալ եմ։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Շնորհակալություն ձեզ, տիկին Զոհրաբյան, շատ հանգամանալից ներկայացնելու համար։ Քանի որ գրավոր հարցեր մենակ համահեղինակի կողմից են եղել, հարցեր չեն լինելու։ Եվ հարակից զեկուցման համար ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում պետական-իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի ներկայացուցիչ Արուսյակ Ջուլհակյանին։ Տիկին Ջուլհակյան, համեցեք։

Ա.ՋՈՒԼՀԱԿՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, քննարկվող նախագիծը բավականին հանգամանալից քննարկվել է ԱԺ պետական եւ իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովում։ Տիկին Զոհրաբյանը ներկայացրել է երկրորդ ընթերցման համար արդեն այն տարբերակը, որն ընթերցեց այս ամբիոնից։ Այս փոփոխությունը, այսինքն` տարբերությունն առաջին ընթերցման ժամանակ ներկայացված տարբերակի հետ պատճառաբանվել է եւ իմաստավորվել է նրանով, որ մեր գործընկերներ Մերի Գալստյանի եւ Լենա Նազարյանի կողմից մշակվում է մեկ համապարփակ փաթեթ, որտեղ ներկայացվում են այն բոլոր սահմանումները, որոնք վերաբերում են կենդանիների տեսակներին, ինչպես նաեւ կենդանիների նկատմամբ դաժան վերաբերմունքի հստակ սահմանումներ են ներկայացվում։ Եվ հաշվի առնելով այս հանգամանքը, որ այս նախագիծը հիմա մշակվում է եւ շուտով դրվելու է շրջանառության մեջ, ինչպես նաեւ առաջնորդվելով այն մտայնությամբ, որ Քրեական օրենսգիրքն ավելորդ սահմանումներով պետք չէ ծանրաբեռնել, տիկին Զոհրաբյանը ներկայացրել է այս տարբերակը, որը քննարկվել է մեր հանձնաժողովում եւ միաձայն արժանացել դրական եզրակացության։ Հաշվի առնելով արդեն նշվածը, առաջարկում եմ կողմ քվեարկել այս կարեւոր նախագծին։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Շնորհակալություն, դուք կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։ Մտքերի փոխանակության համար հերթագրում։ Հերթագրվել է 3 պատգամավոր։

Քրիստինե Պողոսյան։

Ք.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

-Չխոսելու գայթակղությունը մեծ էր: Եթե չեմ սխալվում, պրն Աբովյանն էլ է, չէ՞, այս օրինագծի համահեղինակ։ Տիկին Զոհրաբյան, ես մեկ անգամ չէ, որ ձեզ անձամբ ասել եմ եւ բոլոր հարցազրույցներում ասել եմ, որ դուք իմ աջակցությունն ամբողջությամբ ունեք, եւ ցանկացած մարդ, ով ցանկություն ունի պաշտպանել կենդանիներին դաժան վերաբերմունքից, իմ աջակցությունն ունի։

Եվ դրա համար, քանի որ ձեզ հարց տալու հնարավորություն չկար, ես եկա ելույթով ասելու. իսկ կցանկանայի՞ք օրինակ, որ մենք մի հատ էլ application ունենայինք, որով արագ ֆիքսեինք՝ հենց էդ պահին ո՞վ է կատարում դաժան վերաբերմունք կենդանիների նկատմամբ եւ ուղարկեինք ոստիկանություն, որպեսզի ոչ ոք չխուսափեր։ Ես չեմ էլ կասկածում, որ դուք ցանկություն ունեք, ես ձեզ առաջարկում եմ` միասին, ես եւ դուք իրար հետ նման առաջարկով հանդես գանք, մի հատ էլ էդպիսի application։

Եվ ես ուզում եմ հասկանալ, պրն Աբովյան, որտե՞ղ է, որ կատվի, շան եւ վագրի կյանքն ավելին կարող է լինել, քան մարդունը։ Ամենայն հարգանքով եւ սիրով բնության հանդեպ, ես մարդակենտրոն անձնավորություն եմ եւ ես կարծում եմ, որ ինձ համար առաջնային մարդու կյանքի եւ երջանկության իրավունքն է։ Եվ ես ուզում եմ հասկանալ, թե ինչպե՞ս կարող եք, օրինակ՝ դուք բերել օրինագիծ, հա, ես հենց ձեզ եմ ասում, ես խմբակցությունից ոչ մեկի հետ էլ չեմ խոսում, ձեզ հետ եմ խոսում, գիտեք, մենք իրար հետ ենք շփվում, ո՞նց կարող է տենց լինել, որ դուք պաշտպանեք կենդանիներին, շնիկներին եւ կատուներին, ինչպես ասեց տիկին Զոհրաբյանը եւ նման կերպ արտահայտվեք մարդու կյանքի վերաբերյալ, անպայման, ես գիտեմ, որ դուք անպատասխան չեք թողնի իմ խոսքը, պրն Աբովյան։

Դրա համար ես ասում եմ՝ ես տիկին Զոհրաբյանի հետ ձեռնամուխ կլինեմ, որ մի application էլ ստեղծվի, որով այո, որով կֆիքսվի կոնկրետ մարդկանց դաժան վերաբերմունքը, եւ նրանք ամենադաժան վերաբերմունքի կարժանանան օրենքի շրջանակներում։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Արման Աբովյան։

Ա.ԱԲՈՎՅԱՆ

-Շատ շնորհակալություն վերաբերմունքի համար, սակայն ուզում եմ պարզաբանեմ, սկզբից ասեմ ու կանցնեմ արդեն կենդանիներին։ Եթե խոսքը գնում է նախորդ օրինագծի մասին, ապա ես, ըստ էության, չգիտեմ, վատ եմ արտահայտվում կամ ինձ չեն հասկանում՝ չարամիտ, վտանգավոր խախտումները պետք է խստագույնս պատժվեն, բայց այն տարբերակը, որն առաջարկեցիք դուք եւ որն առաջարկվել է, ընդունվելու է, նա հարց չի լուծելու եւ տուժելու է հասարակ քաղաքացին, որը հոծ գիծ կանցնի, տաքսիստը, գիշերը չքնողը: Ժողովուրդ ջան, հասկացանք, անցանք կենդանիներին: Չէ, ես հակադարձ պատասխանում էի, անցնենք կենդանիներին։

Խոսքը, ուզում եմ պարզաբանել, չի գնում, որովհետեւ հարցեր ենք ստանում, որսի մասին, այո, այո, ինձ հուշում է տիկին Զոհրաբյանը, դիտավորությամբ դեպքերի մասին է խոսքը գնում։ Նաեւ հատուկ նշվեց, որ, օրինակ՝ հայկական գամփռը կամ հովվաշները, այո, իրենք պետք է լինեն մարտական դիրքում, այլ կերպ իրենք կսատկեն։

Ինչ վերաբերվում է, առհասարակ, օրինագծին՝ այո, հետագայում, անպայման, պետք է խստացվի օրինագիծը, պետք է պարբերաբար խստացվի բոլոր այն, հազար ներողություն, հարգելի գործընկերներ, ելույթ եմ ունենում, եթե թույլ կտաք, շարունակեմ, էլի (աղմուկ է դահլիճում)։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, եկեք հնարավորություն ընձեռնենք մեր գործընկերոջը, որպեսզի ելույթ ունենա։

Ա.ԱԲՈՎՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Եվ ես կոչ եմ անում բոլորիս` քվեարկել կողմ, որովհետեւ, իրականում, սենց մի օրինակ բերեմ, կա մի հետազոտություն, որը ցույց է տալիս, որ ծանր եւ շատ ծանր, առավել ծանր հանցագործությունները մարդու հանդեպ, առհասարակ, շատ տարածված են այն հասարակություններում, որտեղ դեպի կենդանիները դաժանության դրսեւորումները մանկուց են եւ սա բացահայտ, ինչո՞ւ ոչ, նաեւ անվտանգության խնդիր է։

Կրկնեմ եւս մեկ անգամ, հորդորում եմ բոլորին քվեարկել կողմ։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Սուրեն Գրիգորյան։

Ս.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Ես կարճ կխոսեմ։ Տիկին Զոհրաբյան, ճիշտ եք ասում, որ ձեզ համար անակնկալ էր, ինձ համար էլ էր անակնկալ, թե ինչպիսի դրական բանի կողմից, ես, ուղղակի, մի քիչ անդուր պրոցեսով դա արձանագրեցի, հեսա կնկարագրեմ: Քանի որ ես առաջին ընթերցմամբ էս օրենքի ընդունման սակավաթիվ դեմ քվեարկողներից եմ եղել, որի մասին մենք նաեւ խոսել ենք, որովհետեւ ես գտնում եմ, որ չի կարելի, երբ երկու ֆրակցիայի մեջ կա կոնսենսուս որեւիցե հարցի վերաբերյալ, մի պատգամավոր վեր կենա եւ իր ելույթով էդ ամբողջ մթնոլորտը, ո՞նց ձեւակերպեմ, փչացնի, լավ, սենց ասեմ, էլի։ Դրանով է բացառապես պայմանավորված եղել եւ, ըստ էության, էնքան նամակ` բացասական եւ շատ տհաճ նկարներով, ինչքան ես ստացա, դա, ըստ էության, էն ապացույցն էր, որ շատ աչալուրջ է մեր հանրությունն էս հարցին։ Ինչպես բոլորին պատասխանել եմ, ուրեմն դեմ քվեարկելն ամենեւին պայմանավորված չի եղել այս օրենքի անհրաժեշտության նսեմացմամբ։

Ես էլ եմ հորդորում բոլորին կողմ քվեարկել եւ սա, ինչպես ասացիք, իրոք, միայն առաջին քայլն է, այստեղ շատ անելիք ունենք։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Ընդմիջում կես ժամ։


Ժամը 16:30

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ Է ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՏԵՂԱԿԱԼ ՎԱՀԵ ԷՆՖԻԱՋՅԱՆԸ
 

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հարգելի պատգամավորներ, «ԱԺ կանոնակարգ» ՀՀ սահմանադրական օրենքի 124-րդ հոդվածի համաձայն յուրաքանչյուր հերթական նիստերի երեքշաբթի օրվա վերջին հիմնական նիստում պատգամավորները կարող են հանդես գալ մինչեւ երեքական րոպե հայտարարությամբ։ Հերթագրված, սակայն դահլիճից բացակայող պատգամավորը զրկվում է տվյալ նիստում հայտարարությամբ հանդես գալու իրավունքից։ Նիստն ավարտվում է հերթագրված վերջին պատգամավորի հայտարարությունից հետո։ Պատգամավորները հայտարարությամբ հանդես են գալիս ըստ հերթագրման հաջորդականության։ Խնդրում եմ նախապատրաստվել հերթագրման։ Հերթագրում։ Հերթագրվել է 23 պատգամավոր։ Իվետա Տոնոյան, «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցություն։ Համեցեք, տիկին Տոնոյան:

Ի.ՏՈՆՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Էնֆիաջյան։ Սիրելի գործընկերներ, այսօր օգտվելով ընձեռված հնարավորությունից` այս ամբիոնից ուզում եմ բարձրաձայնել մի խնդրի մասին, որի կարեւորության մասով ուզում եմ հավատալ, որ այն հավասարապես կարեւոր է մեզանից յուրաքանչյուրի համար։ Նախորդ շաբաթ կրթության, գիտության, մշակույթի եւ սպորտի նախարարության կողմից հայտնի դարձավ, որ նախատեսվում է  «Բարձրագույն կրթության եւ գիտության մասին» օրենքով բուհերում հայոց լեզու, հայ գրականություն, հայոց պատմություն առարկաները չներառել պարտադիր ուսուցվող առարկաների ցանկում։ Բնականաբար, կարծում եմ, որ այս օրերի ընթացքում բավականաչափ արդեն խոսվել է, եւ քննարկումներ ծավալվել են, ոչ մեկի համար գաղտնիք չէ, որ առանց պաթետիկ ձեւակերպումների։ Բայց այսօր մենք իսկապես ունենք շատ լուրջ խնդիր` ազգային ինքնությունը պահպանելու, մեր ունեցածը պահելու եւ մեր սերունդներին փոխանցելու առումով։ Այս հարցն առավել քան օրակարգային է դարձել, երբ արեւմտյան տարբեր ներհոսքերի պայմաններում մենք ունենք լուրջ խնդիր` մեր սերունդներին փոխանցելու բավարար գիտելիքներ եւ իմացություններ հատկապես հայոց լեզվի, գրականության եւ պատմության մասով։ Ինչո՞ւ եմ ասում հատկապես օրախնդիր է դարձել այս հարցը. որովհետեւ այսօր կան տարբեր պաշտոններ զբաղեցնող բազմաթիվ անձինք, որոնք անգամ չգիտեն, թե հայոց եռագույնի գույներն ինչ են խորհրդանշում կամ թե, ասենք` ո՞վ է օրհներգի հեղինակը։ Փոխարենը շատ լավ տիրապետում են, թե միջազգային ո՞ր կոնվենցիայի սիմվոլիկան ինչ է նշանակում։ Ես անկեղծորեն չեմ հասկանում բուհերի պարտադիր ուսումնական ծրագրից այս երեք առարկաների դուրսբերումը, երբ ծրագրից հանվում է երեք առարկա, որոնցից յուրաքանչյուրը սկսվում է «հայ» բառով, չեմ կարողանում հասկանալ, թե ո՞րն է այս օրգանական անհանդուրժողականությունը հայկականի հետ կապված ցանկացած դրսեւորման դեպքում, չեմ հասկանում, թե ո՞րն է հայոց լեզվի եւ մեր պատմության դեմ պայքարի նպատակը։ Ինձ համար անհասկանալի են բոլոր այն թույլ հիմնավորումները, թե այս առարկաները բավարար չափով ուսուցանվում են միջնակարգ ուսումնական հաստատություններում, բուհերում ուսանում են այն երիտասարդները, ովքեր մեր երկրի վաղվա օրվա  քաղաքացիներն են, այդ քաղաքացիներն այնտեղ են կրթվում եւ առավել քան անհրաժեշտ է հենց բուհերում բավարար չափով իմացություններ հաղորդել նրանց։

Ես այս առիթով խոսել եմ շատ ու շատ մասնագետների հետ, ովքեր դասախոսում են տարբեր ուսումնական հաստատություններում եւ նրանց մեծամասնությունը կիսում է այս կարծիքը, որ հայոց լեզվի, գրականության եւ պատմության ուսուցանումն այլընտրանք չպետք է ունենա բուհերում։ Իհարկե, ասվում է, որ կրթության ժամանակակից սկզբունքներին չի համապատասխանում պարտադիր ուսուցանման հարցը։ Սակայն ինձ համար ընդունելի է ցանկացած այն ձեւակերպումը, որը ժամանակակիցի այս ձեւակերպման տակ վտանգելու է մեր ազգային ինքնության պահպանման հետ կապված ցանկացած հարց։ Մենք մեզ, իսկապես, չենք կարող նման ճոխություն եւ շռայլություն թույլ տալ։ Եվս մեկ անգամ այս ամբիոնից խնդրանք-հորդոր-կոչով դիմում եմ գործադիրի այն ներկայացուցիչներին, ովքեր պատասխանատու են` այս հարցի հետ կապված։ Ընդհանրապես, չդարձնել այս հարցը քննարկման առարկա, որովհետեւ մենք սրա համար կարող ենք շատ թանկ գին վճարել եւ դեռ բազմաթիվ անգամներ զղջալու առիթ ունենալ։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Արման Բաբաջանյան։

Ա.ԲԱԲԱՋԱՆՅԱՆ

-Հարգելի ԱԺ նախագահություն, սիրելի հայրենակիցներ, մի քանի օր անց մենք նշելու ենք 1999 թ. հոկտեմբերի 27-ի ոճրագործության 20-րդ տարելիցը, ոգեկոչելու ենք Հայաստանի նորագույն պատմության ամենազազրելի հանցագործության զոհերի հիշատակը։ 20 տարի առաջ հենց այս դահլիճում մի խումբ ստահակներ գնդակահարեցին ՀՀ ընտրված ղեկավարությանը։ Այն ղեկավարությանը, որը վարչապետ Վազգեն Սարգսյանի եւ ԱԺ նախագահ Կարեն Դեմիրճյանի գլխավորությամբ Հայաստանի զարգացման իրական հույս էր արթնացրել մեր հասարակության մեջ։ 20 տարի առաջ հոկտեմբերի 27-ին գնդակահարվեց այդ հույսը, 20 տարի առաջ հոկտեմբերի 27-ին գնդակահարվեց Հայաստանի զարգացումը, 20 տարի առաջ գնդակահարվեց Հայաստանի պետությունը։

Հոկտեմբերի 27-ի հետեւանքները մենք չենք հաղթահարել մինչ օրս, որովհետեւ հոկտեմբերի 27-ի ոճրագործությունը մեր պետության վրա թողել է ինչպես ներքին, այնպես էլ արտաքին քաղաքական լրջագույն ազդեցություններ, որոնք չեն հաղթահարվել անգամ 20 տարի անց, չեն հաղթահարվել, որովհետեւ հոկտեմբերի 27-ի ոճրագործությունն իրականում չի բացահայտվել, չեն բացահայտվել ու պատասխանատվության չեն ենթարկվել պետության դեմ ուղղված այդ ակտի ներքին ու արտաքին կազմակերպիչներն ու պատվիրատուները։ Իսկ առանց դրա չի կարող խոսք լինել հոկտեմբերի 27-ի իրական ու ամբողջական բացահայտման մասին։ 1999 թ. հոկտեմբերի 27-ն ակտ էր, որն առաջին հերթին ուղղված էր Հայաստանի ինքնիշխանության ու անկախության դեմ։ Մենք` որպես նոր Հայաստանի ԱԺ պատգամավորներ, որպես նոր Հայաստանի օրենսդիր իշխանություն, քաղաքական ու բարոյական պարտք ունենք հոկտեմբերի 27-ի զոհերի հիշատակի առաջ։ Մենք իշխանություն, թե ընդդիմություն լինելով` պետք է կարողանանք կառուցել այնպիսի պետություն, արարել այնպիսի հայրենիք, որի մասին երազում էին հոկտեմբերի 27-ի զոհերը Վազգեն Սարգսյանի ու Կարեն Դեմիրճյանի գլխավորությամբ։ Մենք պետք է կարողանանք մեր երկրի զարգացման ընթացքը վերադարձնել այն հանգրվանին, որում այն կանգ առավ հոկտեմբերի 27-ի դավադիր կրակոցներով, մենք պարտք ու պատասխանատվություն ունենք` նաեւ ապահովելու պայմաններ հոկտեմբերի 27-ի իրական ու ամբողջական բացահայտման համար։ Ցավոք, այդ խնդիրն անգամ ձեւակերպված չէ մեր աղաքական օրակարգում։ Նոր Հայաստանի նոր իշխանությունը պարտավոր է ցուցաբերել համապատասխան ու համարժեք քաղաքական կամք ու հանձնառություն` ձեռնամուխ լինելու հոկտեմբերի 27-ի իրական ու ամբողջական բացահայտմանը։ Դա մի կողմից հարգանքի տուրք կլինի հոկտեմբերի 27-ի զոհերի հիշատակի առաջ, մյուս կողմից` այդ դեպքում մենք կկարողանանք մտածել Հայաստանի զարգացման ու առաջընթացի մասին։ Հոկտեմբերի 27-ը կազմակերպել եւ իրականացվել է Հայաստանի ու հայ ժողովրդի ներքին ու արտաքին թշնամիների կողմից։ Այդ թշնամիները ոճրագործությունից 20 տարի անց էլ բացահայտված չեն, իսկ դա նշանակում է, որ Հայաստանի դեմ ուղղված այդ թշնամական գործողությունը կարող է կրկնվել ցանկացած պահի։ Հոկտեմբերի 27-ը տեղի է ունեցել Հայաստանի զարգացումն ու առաջընթացն արգելակելու, Հայաստանին ինքնիշխանությունից զրկելու համար։ Այսօր, ինչպես 1999 թ. խորհրդարանական ընտրություններից հետո, Հայաստանը զարգացման ու առաջընթացի, առնվազն, հույս է ստացել։ Իսկ դա նշանակում է ոչ միայն հնարավորություններ, այլ նաեւ սպառնալիքներ։ Հետեւաբար` հոկտեմբերի 27-ի բացահայտումը ոչ միայն տուրք է անցյալի հիշատակին, այլեւ ներկայումս նմանատիպ ոճրագործության բացառման պարտադրված հրամայական է։ Մտածենք այդ մասին։ Խոնարհվում եմ հոկտեմբերի 27-ի զոհերի պայծառ հիշատակի առաջ։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Գեւորգ Գորգիսյան՝ «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցություն։

Գ.ԳՈՐԳԻՍՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, վերջերս մեծ աղմուկ հանեց համացանցում տարածված ՀՀ հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովի մի որոշման նախագիծ, որով, մասնավորապես, առաջարկվում են անընդունելի եւ տոտալիտար ռեժիմների`, ինչպիսիք, օրինակ` Հյուսիսային Կորեան է, հարիր որոշակի կարգավորումներ։ Մասնավորապես, նախատեսվում է, որ ինտերնետ տրամադրող ընկերությունները, ինտերնետ հասանելիության ծառայություն մատուցող ընկերությունները պետք է այսուհետ պահպանեն հետեւյալ տվյալները։ Բաժանորդի նույնականացման պայմանագրի համար ֆիզիկական անձ հանդիսացող բաժանորդի դեպքում` անուն ազգանունը, իրավաբանական անձի դեպքում՝ անվանումը, բաժանորդի ինտերնետային IT հասցեն, պորտի համարը, հեռախոսահամարը, ինտերնետ հասանելիության ծառայությունից օգտվելու սկզբի  եւ ավարտի ժամը, օգտագործված կապի տեսակը, ինչպես նաեւ էլեկտրոնային փոստ օգտագործելու դեպքում` բաժանորդի նույնականացման համարը, ֆիզիկական անձ հանդիսացող բաժանորդի դեպքում` կրկին անուն-ազգանունը, բաժանորդի IT հասցեն, էլեկտրոնային հասցեն, հաղորդականության ուղարկման կամ ստացման ամիս-ամսաթիվը։

Այս ամեն ինչով, փաստորեն, հարգելի գործընկերներ, մեր պետական մարմինները որոշել են, որ մեզ բոլորիս պետք է վերահսկեն։ Ցանկացած պահի, երբ մենք մտնենք ինտերնետ, ստանաք ինչ-որ մեկից որեւէ նամակ, այդ ամենը պիտի պահվի ինչ-որ տեղ երկու տարի ժամկետով, որը բնավ լավ չէ։ Նամակ ուղարկողի հասցեն է պահվում, որը նույնքան անթույլատրելի է, որքան նամակը։ Եվ եթե իր արդարացումների մեջ համապատասխան հանձնաժողովն ասում է, որ կոնտենտը չենք պահում, շատ կներեք, այս պահված ինֆորմացիայով հնարավոր է նաեւ կոնտենտը վերականգնել։ Եվ որպես արդարացում նշվում է, որ միջազգային որոշակի փորձ կա այս ուղղությամբ։ Մասնավորապես, Եվրոպական խորհրդարանի եւ խորհրդի 2006թ. մարտի 15-ի 2006/24/ԵՀ կանոնակարգը, բայց մոռացել են, երեւի, նշել, որ 2015թ. ապրիլի 8-ին Եվրոպական դատարանի որոշմամբ այն ճանաչվել է հակասող ԵՄ հիմնարար իրավունքների եւ ազատությունների կոնվենցիային։

Կոչ եմ անում մեր պատկան մարմիններին նման քայլի չգնալ, որովհետեւ սա առաջին հերթին վտանգելու է երկրում ռազմավարական կարեւոր նշանակության ճյուղ համարված բարձր տեխնոլոգիաների ոլորտի զարգացումը։ Եվ ես չեմ կարծում, որ այս ոլորտի որեւէ խոշոր ընկերություն կցանկանա մուտք գործել մի երկիր, որտեղ ամբողջ ինտերնետ տրաֆիկը նման անթույլատրելի կերպով ցանկանում են վերահսկել։ Կոչ եմ անում Կառավարությանը հնարավորինս արագ սեղմ ժամկետներում վերանայել այս որոշումը եւ հրաժարվել տոտալիտար երկրներին հարիր նման մոտեցումներից։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Կարինե Պողոսյան՝ «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցություն։

Կ.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

-ԱԺ հարգարժան փոխնախագահ, հարգելի գործընկերներ, դարեր շարունակ աշխատանքի մարդիկ երազել են ապրել հաշտ ու խաղաղ, առանց պատերազմի ու ավերածությունների։ Բայց միայն երազել են` ի վիճակի չլինելով ցանկությունը վերածել իրականության, վերջ դնել արյունահեղություններին եւ փոխել պատմության ընթացքը։ Հնարավոր չէ թվարկել այն բոլոր մեծ ու փոքր պատերազմները, որոնց արհավիրքները կրել է մարդկությունը։ Նորից գործի է դրված թուրքական յաթաղանը՝ արցունքի ու արյան մեջ խեղդելու ազատության ծարավ ժողովուրդներին։ Իր ավանդական դերի մեջ է մտել գերտերությունների դիվանագիտությունը` նվաճողական պլանների նոր պահանջներին համապատասխան լուծելու հարցերը։

Հոկտեմբերի 9-ին Թուրքիան հայտարարել էր Սիրիայում ռազմական գործողությունների մեկնարկի մասին, որի արդյունքում հարվածներ է հասցրել սիրիական Թելավիատ եւ Ռասավան քաղաքներին, որոնք ունեն 30 եւ 40 հազար բնակիչ։ Թուրքիայի ազգային պաշտպանության նախարարությունը հայտարարել էր, որ Թուրքիայի զինված ուժերն ու «Սիրիայի ազատ բանակ» ընդդիմադիր խմբավորումը «Խաղաղության ակունք» գործողության շրջանակում ցամաքային հարձակում են սկսել Եփրատ գետի արեւելքում։ Ըստ թուրքական պարբերականի` Էրդողանն ասել է, որ պլանավորված գործողությունը կնպաստի Սիրիայի խաղաղությանն ու կայունությանը։ Այսինքն՝ ըստ էրդողանի` իրենց առաջնահերթ խնդիրը սիրիական ժողովրդի իրավունքները եւ շահերը պաշտպանելն է։

Մեկ դար առաջ նույնպիսի ցինիկ դիրք էր բռնել Էնվերը։ Նա պատրիարքի հետ իր հանդիպումների ժամանակ հավաստում էր իր հարգանքը հայ ժողովրդի նկատմամբ, պատմում այն մասին, թե Հովհաննես անունով հիսնապետն ինչպես է փրկել իր կյանքը Սարիղամիշի ճակատում։ Մյուս կողմից` նա հայերին ոչնչացնելու հրաման էր արձակում։ Ժամանակներն անցան, իսկ թուրքի հոգեկերտվածքում ոչինչ չփոխվեց։ Սիրիայի հյուսիս ներխուժման մտադրության մասին Էրդողանը խոսել է բազմիցս` Անկարայում տեղի ունեցած բանակցությունների ընթացքում, ՄԱԿ-ի գլխավոր վեհաժողովի ամբիոնից` այդպիսով միջազգային հանրությանը նախապատրաստելով։ Թուրք-սիրական պատերազմով հերթական անգամ Թուրքիան փորձում է լուծել իր խնդիրները, Սիրիայից Թուրքիա տեղափոխված փախստականներով բնակեցնել այդ տարածքները, Եփրատի ավազանի ջրային ռեսուրսների նկատմամբ վերահսկողություն սահմանել եւ, ինչպես ասում են, մեկ կրակոցով երկու նապաստակ սպանել, այսինքն՝ կազմալուծել, վերացնել հզոր դերակատարում ունեցող սիրիական հայկական համայնքը, լռեցնել  հայի պահանջատիրությունը։

Հայաստանը դատապարտում է Սիրիայի տարածք Թուրքիայի զորքերի ներխուժումը, իսկ Վաշինգտոնն ու Անկարան պայմանավորվել են, որ Սիրիայի հյուսիսում թուրքական զորքերի գործողությունները կդադարեցվեն 120 ժամով։ Դա անհրաժեշտ է քրդական աշխարհազորին` հինգ օրվա ընթացքում դուրս գալու սահմանամերձ շրջաններից, որոնք Թուրքիան հայտարարել է անվտանգության գոտի։ Կարծում եմ ոչինչ չի փոխվել, թուրքական ձեռագիրը նույնն է։ Ահա անպատժելիության հետեւանքը։ Եվ սրա մեղավորն ինչքան Թուրքիան է, այնքան էլ ցեղասպանությունը չդատապարտող երկրները։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Արամ Խաչատրյան՝ «Իմ քայլը» խմբակցություն։

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, հարգելի քաղաքացիներ, իմ այսօրվա ելույթը բաղկացած է երկու մասից։ Եվ այսպիսով, ՀՀ Կառավարության եւ վարչապետի կողմից որդեգրված քաղաքականությունը, մշակութային եւ տնտեսական միջոցառումների կազմակերպումը տարբեր մարզերում եւ քաղաքներում խթան է հանդիսանում դրանց համաչափ զարգացման համար։ Այս առումով` ինչ-որ չափով հետ է մնում Վանաձորը։ Հատուկ ուզում եմ ընդգծել, որ քաղաքաշինության, մշակութային, սպորտային զարգացման առումով մեծ տարբերություն կա քաղաքի կենտրոնի եւ ծայրամասերի միջեւ։ Տարբեր թաղամասերի բնակիչների հետ հանդիպման ժամանակ նրանք բարձրաձայնում են ճանապարհների անմխիթար վիճակի, ինչպես նաեւ մշակութային օջախների, պուրակների բացակայության մասին, որտեղ տարեցները եւ երիտասարդները կկարողանային կազմակերպել իրենց հանգիստը։ Մշակութային, մարզական միջոցառումները բացառապես կազմակերպվում են քաղաքի կենտրոնում, ինչը ծայրամասերը սպասարկող տրանսպորտային միջոցների պատճառով խնդիրներ է առաջացնում դրանց բնակիչների մասնակցության համար։

Այս բացը լրացնելու նպատակով առաջարկում եմ տարբեր թաղամասերում ստեղծել մշակութային օջախներ` օգտագործելով դեռեւս 1990-ական թվականներից մնացած բազմաթիվ կիսակառույցները կամ բետոնե հիմքերը, որոնք 3-րդ տասնամյակն է, ինչ մատնված են բախտի քմահաճույքին։

Երկրորդ խնդիրը, որին ես ուզում եմ անդրադառնալ իմ ելույթում, կապված է բանկային համակարգի հետ։ Մի քանի բանկեր արտոնյալ պայմաններով վարկեր են առաջարկում պետական եւ մասնավոր սեկտորի աշխատողներին։ Սակայն ցածր տոկոսադրույքը գործում է այնքան ժամանակ, քանի դեռ դրանք աշխատում են։ Աշխատանքից կրճատվելու կամ ինչ-ինչ հանգամանքների պատճառներով աշխատատեղեր կորցնելու պարագայում քաղաքացին զրկվում է արտոնյալ պայմաններով վարկը մարելու հնարավորությունից։ Այս խնդրին բախվել էին Ալավերդու պղնձաձուլական գործարանի, Թեղուտի հանքի, «Գլորիա» կարի ֆաբրիկայի, «Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» ՓԲԸ-ի, ինչպես նաեւ մարզի բազմաթիվ այլ աշխատակիցներ։ Ուստի, առաջարկում եմ համակարգային փոփոխություն կատարել այս մոտեցման մեջ՝ ընդառաջ գնալով առանց այն էլ բարդ վիճակում հայտնված քաղաքացիներին։

Վերջում առիթից օգտվելով` ասեմ, որ հոկտեմբերի 26-ին նշվելու է «Վանաձորի օր» տոնակատարությունը, ինչի առթիվ բոլորիդ հրավիրում եմ Վանաձոր։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Շնորհակալություն նաեւ ձեզ հրավերի համար։ Հաջորդ ելույթի համար՝ Թագուհի Թովմասյան՝ «Իմ քայլը» խմբակցություն։

Թ.ԹՈՎՄԱՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հայտարարությունս, որ ուզում եմ հնչեցնել, առնչվում է կադաստրի ոլորտին եւ, կարելի է ասել, մի քանի հարյուր նամակների ու դժգոհությունների հանրագումարն է այս հայտարարությունը, որովհետեւ, ըստ էության, Հայաստանի կադաստրի կոմիտեն մինչ այժմ, համենայն դեպս, հետհեղափոխական Հայաստանում քարտեզագրման աշխատանքներ չի իրականացրել, ինչի արդյունքում համայնքներում առկա իրավիճակը եւ կադաստրի կոմիտեում ունեցած կադաստրային բազան չեն համապատասխանում իրար։ Ստացվում է, որ ունենք այնպիսի իրավիճակ, որ, օրինակ` քաղաքացին դիմում է իր բնակարանի ինչ-որ ձեւափոխության համար որեւէ հատվածի դուռ կամ լուսամուտ փոխելու համար, համայնքը տալիս է այդ թույլտվությունը, սակայն կադաստրի կոմիտեն հրաժարվում է այդ թույլտվությունը որեւէ կերպ գրանցել կամ այդ վերջնական արդյունքին կամ հանգրվանին հասցնել այն պատճառաբանությամբ, որ այդ հատվածը կանաչ տարածք է։ Այսինքն՝ անհամապատասխանություն կա։ Եվ, ըստ էության, այսօր առկա իրավիճակը, որ այդ հատվածում կոնկրետ շենք-շինություն է, կադաստրի կոմիտեում նշված է որպես կանաչ տարածք, բնականաբար, անթույլատրելի` շինարարական աշխատանքների համար։ Ես կարծում եմ, որ թեեւ կադաստրի կոմիտեի նախագահն արդեն հրաժարական է տվել, բայց հույս ունեմ, որ առաջիկայում նոր նշանակվող կադաստրի կոմիտեի ղեկավարն ուշադրություն կդարձնի այս հարցին, որովհետեւ համայնքների 90 տոկոսը, ես, իհարկե, մեր մարզի մասով եմ ասում, բայց վստահ եմ, որ վերաբերում է ողջ երկրին, 90 տոկոսը չունի գլխավոր հատակագծեր։ Դրանք շատ հին են կամ խորհրդային տարիներին կառուցված կամ դրանից հետո, որոնք այսօր առկա իրավիճակին ամենեւին չեն համապատասխանում։ Կադաստրի կոմիտեի ունեցած  տեղեկությունները նաեւ հակասում են նախկին գենպլաններին, այսինքն՝ որոնք, ըստ էության, կառուցվել են կամ կազմվել են այլ նորմատիվներով եւ տարիների ընթացքում ձեւախեղվել են կամ ձեւափոխվել են եւ չեն արտացոլում այսօրվա իրավիճակը։

Հաջորդ խնդիրը, որը եւս թերեւս ողջ երկրին է վերաբերում, որովհետեւ ինձ, գոնե, հարյուրավոր քաղաքացիներ են դիմել։ Մարդիկ 10, 20, 30 տարի զբաղեցնում են կոնկրետ բնակարաններ, իրենց կամ իրենց պապական տունն է դա, կամ իրենք տասնյակ տարիներ առաջ կառուցել  են այդ բնակարանը եւ չունեն վկայականներ։ Չունեն վկայականներ, որովհետեւ երբ նրանք դիմել են` այդ վկայականները ստանալու համար, ինչ-ինչ պատճառներով տասնյակ տարիներ առաջ չի հաջողվել եւ հիմա, ըստ էության, իրենք հնարավորություն չունեն նոր վկայական ստանալ, որովհետեւ պահանջվում են հսկայական գումարներ, մոտ կես միլիոն դրամից սկսած։ Այս մասով ես հարցը, իհարկե, բարձրաձայնել եմ, նախորդ կադաստրի կոմիտեի ղեկավարն ընդունել էր, որ եթե լինեն այդպիսի հարցեր, ինքն արագ կլուծի, բայց հիմա, փաստացի, ինքը գնաց, եւ ես չգիտեմ` այդ հարցերը ով պետք է այլեւս կարգավորի, եւ այդ նամակները մինչ օրս մնացել են անպատասխան։ Հուսամ, որ այս հայտարարությունից հետո գոնե եկող կադաստրի կոմիտեն այս երկու  կարեւորագույն հարցերին ուշադրություն կդարձնի եւ մեր քաղաքացիներին հնարավորություն կտա առք ու վաճառքի իրենց իրավունքն ազատ իրացնել։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Տաթեւիկ Հայրապետյան՝ «Իմ քայլը» խմբակցություն։

Տ.ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, հայտարարությունս վերաբերում է առաջին հայացքից մեզ հետ ուղղակի առնչություն չունեցող մի երեւույթի, մասնավորապես, օրեր առաջ Բաքվում տեղի ունեցած երկու ցույցերին եւ դրանց հանդեպ ոստիկանության դաժան վերաբերմունքին, որը խստորեն դատապարտվել է նաեւ միջազգային հանրության կողմից։ Ինչո՞ւ եմ կարեւոր համարում այս հարցի արծարծումը. որովհետեւ մենք իրականում շարունակում ենք մի կողմից` բանակցային գործընթաց վարել Բաքվի հետ, մյուս կողմից` հստակ ականատես ենք լինում այդ ավտորիտար համակարգում սեփական քաղաքացիների եւ այլախոհության ամենաչնչին դրսեւորման հանդեպ արտակարգ դաժան վերաբերմունքի։ Մասնավորապես, բողոքի ակցիաներից մեկը վերաբերում էր ընտանեկան բռնության դեմ պայքարին, եւ հենց կին ոստիկանները ցույցի դուրս եկած կին քաղաքացիների նկատմամբ առանձնակի դաժանություն էին ցուցաբերում, մյուսն ընդդիմության ցույցն էր, եւ ընդդիմադիր շատ գործիչներ այսօր ձերբակալված են։ Ես կարծում եմ, որ նման անհանդուրժող եւ դաժան վերաբերմունք ցուցաբերող ավտորիտար ռեժիմի հետ, իսկապես, դժվար է, մեղմ ասած, դժվար է։ Այդուհանդերձ, մենք  շարունակում ենք հավատարիմ մնալ բանակցային խաղաղ գործընթացին, որովհետեւ դրանում ենք տեսնում միայն հարցի հնարավոր լուծումը եւ հույս ունեմ, որ ներքին լարվածության այս ալիքը Բաքվի իշխանությունները որեւէ կերպ չեն փորձի պարտել եւ տեղափոխել արդեն շփման գիծ կամ ռազմական գործողությունների դաշտ, որովհետեւ այդ փորձը կա։ Այդուհանդերձ, ես  կարծում եմ, որ շարունակելով հավատարիմ մնալ` մենք պետք է պատրաստ լինենք ցանկացած հնարավոր սցենարների։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Գեւորգ Պետրոսյան՝ «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցություն։

Գ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի գործընկերներ, հարգելի ժողովուրդ, ուզում եմ ձեր ուշադրությունը հրավիրել մի խնդրի վրա, որը վերջին ժամանակներում հուզում է շատերին։ Դա գիշերօթիկները լուծարելու խնդիրն է։ Գիտեք, փորձելով անմեղության կանխավարկածով մոտենալ այդ ծրագրի հեղինակների նպատակներին, բայց, գոնե, իրենք, առնվազն, բարոյական տեսանկյունից պարտավոր են ժողովրդին ասել, թե լուծարման դեպքում ի՞նչ է սպասվում  այդ երեխաներին, ինչպե՞ս է կազմակերպվելու նրանց խնամքը, դաստիարակությունը եւ ո՞վ է այն մոլորյալը, որ մտածում է, որ գիշերօթիկը միայն գիշերը մնալու տեղ է։ Ես մի քանի առիթով ասել եմ, հիմա էլ կրկնում եմ, որ այսօր մեր ազգի շատ արժանավոր ներկայացուցիչներ այդ գիշերօթիկների, այդ մանկատների սաներն են։ Գիշերօթիկում մարդը կրթվում է, դառնում է հասարակության լիարժեք անդամ, պատրաստված ձեւով մտնում է կյանք։ Կարելի՞ է իմանալ` ո՞ւմ են հարցրել, որ այդպես, գրչի մի հարվածով ասեմ, թե ձեռքի մի շարժումով ասեմ, լուծարում են այդ գիշերօթիկները։ Ես այսօր արդեն Գյումրու թիվ 1 գիշերօթիկից ստացել եմ բազմաթիվ ծնողներից գրավոր դիմումներ, ահազանգեր։ Հիմա ինձ մոտ կա, անհրաժեշտության դեպքում ես կարող եմ հասցեով, հեռախոսով դրանք հրապարակել։ Մեկը, ասենք, երկկողմանի ծնողազուրկ է, գիշերօթիկում է ապրում, հիմա այստեղ մարդ կա՞, որ գիտի` այդ երեխայի ճակատագիրն ի՞նչ են նախատեսում։ Ես անձամբ չգիտեմ, եթե գիտեք, խնդրում եմ ասեք։ Մի՞թե մենք հասանք նրան, որ այստեղ նստած տասնյակ պատգամավորներից ոչ մեկս տեղյակ չենք, թե այդ երեխաների ճակատագիրը ո՞նց են նախատեսում։ Կամ միակողմանի ծնողազուրկ երեխա կա, ասում է` եթե իմ երեխային գիշերօթիկից հանեն, ես ո՞նց եմ պահելու, աշխատանք չունեմ։ Անուն, ազգանունով, եթե հիմա ժամանակ լիներ, ես կհրապարակեի, հենց հիմա ինձ մոտ են նամակները։

Հարգելի գործընկերներ, օգտվելով այն հույսից, որ իսկապես մենք պետք է գործուն քայլեր անենք գործադիր իշխանության նկատմամբ խորհրդարանական վերահսկողության սահմանադրական ինստիտուտը, ի վերջո, կենսագործելու ուղղությամբ, եկեք բոլորս, անկախ մեր կուսակցական պատկանելիությունից, անկախ, թե որ խմբակցության պատգամավորներ ենք, կոնկրետ ինչ հայացքներ ունենք այլ ոլորտներում, եկեք մեր ուժերը մեկտեղենք, կանխենք այդ հաստատությունների կործանումը։ Ես, համենայնդեպս, այս կարծիքին եմ, որովհետեւ ալտերնատիվ չի առաջարկվել։ Մի՞թե այդպիսի կարեւոր խնդիրը կարելի է այդպես գաղտնի, ասեկոսեների մակարդակով, ինտերնետային ինչ-որ հրապարակումների մակարդակով լուծել։ Իրենք, առնվազն, աշխատանքի եւ սոցիալական հարցերի նախարարն իր յուրատեսակ թեմատիկայով հանդերձ պետք է գար նստեր այստեղ եւ ԱԺ-ին զեկուցեր, թե ի՞նչ է սպասվում` այսօր գիշերօթիկի ծառայություններից օգտվող երեխաներին այդպես անտեր թողնելով, իսկ գիշերօթիկի աշխատողներին էլ գործազուրկ դարձնելով։ Բա, մենք ասում էիք` գործազրկությունը կրճատվելու է, սա՞ է գործազրկության կրճատումը։ Ես խնդրում եմ, որպես ձեր գործընկեր, իսկապես, մենք ուշադրություն դարձնենք այս խնդրի վրա եւ որպես պառլամենտականներ` ամեն ինչ անենք այդ հաստատությունները մահից փրկելու ուղղությամբ։ Շնորհակալ եմ։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հարություն Բաբայան՝ «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցություն։

Հ.ԲԱԲԱՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, ՄԱԿ-ի գլխավոր ասամբլեայի կողմից 2012 թ. հոկտեմբերի 11-ը հռչակվել է աղջիկ երեխաների միջազգային օր։ Այդ օրը պետությունների ուշադրությունն է հրավիրվում աղջիկների սեռական վերարտադրողական առողջության, աշխատանքի հավասար պայմանների ու այլ իրավունքների վրա։ Ողջ աշխարհում աշխատանք է տարվում այնպիսի խնդիրների լուծման ուղղությամբ, ինչպիսիք են մանկահասակ աղջիկների վաղ ամուսնությունը, կրթության սահմանափակումը, աշխատանքի անհավասար պայմանները, ընտանեկան բռնությունը, ընդհանրապես, արժանապատիվ կյանքի ապահովումը։ Առանձնահատուկ ուշադրության է արժանի սեռով պայմանավորված հղիության արհեստական ընդհատումը, ինչի արդյունքում խախտվում է աղջիկ եւ տղա երեխաների պարիտետը։ 90-ական թվականների սկզբից սոնոգրաֆիկ սարքերի լայնորեն տարածման շնորհիվ ծնողները հնարավորություն ստացան հղիության 12 շաբաթական ժամկետում իմանալ պտղի սեռը։ Արդյունքում անհամեմատ աճեցին պտղի սեռով պայմանավորված հղիության արհեստական ընդհատումները։ Թեեւ այդ շրջանից ի վեր ընդունվել են բազմաթիվ օրենսդրական կարգավորումներ, խստացումներ, բայց միեւնույն է, որոշ շրջաններում մինչեւ այժմ էլ կիրառվում են հղիության ընդհատման, այսպես կոչված, ավանդական հեքիմական միջոցները` միաժամանակ վտանգելով հղի կանանց առողջությունն ու կյանքը։ Ըստ ազգային վիճակագրության ծառայության` 2000-ականներին հարաբերակցությունը 120։100-ի էր, որտեղ գերակշռում էին նորածին տղաները, 2010-ին` 114։100-ի, իսկ 2018 թ. դրությամբ հարաբերակցությունը 111։110-ի է։ Նման զգալի նվաճումը, անկասկած, վկայում է դրական փոփոխությունների մասին։ Սակայն Հայաստանի ցուցանիշը դեռեւս շարունակում է էականորեն զիջել միջազգայնորեն ընդունված չափանիշները։ Հայաստանը սելեկտիվ աբորտների ցուցանիշներով աշխարհում 3-րդն է։ Վերջին 25 տարում Հայաստանում չի ծնվել ավելի քան 40 հազար աղջիկ։

Հարգելի գործընկերներ, «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցությունը միանում է «Բավական է» սոցիալական արշավին, եւ ես` որպես դուստրերի հայր, կոչ եմ անում չվախենալ պատասխանատվությունից, չէ՞ որ դա է միակ պատասխանատվությունը, նաեւ մեծագույն սերը։ Սիրեցեք ձեր կանանց, սիրեցեք ձեր սիրո պտուղը, ձեր զավակներին, կյանք պարգեւեք նրանց։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հովհաննես Հովհաննիսյան՝ «Իմ քայլը» խմբակցություն։

Հ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Վերջին շրջանում բավականին ակտիվ քննարկվում են բուհական համակարգի մի շարք խնդիրներ ու, հատկապես, բուհական ղեկավարների կամ նախկին ղեկավարների ատենախոսության հետ կապված խնդիրները։ Խոսքը հիմնականում վերաբերում է գրագողության դեպքերին կամ ընթացակարգային խախտումներին։ Կարծում եմ, որ սա իրականում մի Պանդորայի արկղ է, որը բաց թողնելը հղի է ոչ մասնագիտական, բայց անձնական թշնամանքի հրահրմամբ եւ խորացմամբ։ Այս առումով` ճիշտ կլիներ, քանի դեռ չկային հստակ չափորոշիչներ, թե ի՞նչն է համարվում գրագողություն եւ դա որոշում է հատուկ հրավիրված հանձնաժողովը, որի որոշումները կարող են նաեւ կասկածի տակ դրվել, պետք է այս փուլում, գոնե, զերծ մնալ այս թեմայի հետագա շահարկումից եւ չարչրկումից։ Այդ պատճառով ես իրավասու մարմիններին խորհուրդ կտայի միայն կենտրոնանալ ընթացակարգային խախտումների վրա։ Այսինքն՝ եթե ընթացակարգը պահպանվել է, եւ չկան հստակ գործիքներ, ապա չխորանալ սրա մեջ։

Մի շարք մասնավոր դեպքերի մասին կխոսեմ, քանի որ էս վերջերս բոլորիս էջերի տակ տեսնում ենք` նույն բովանդակությամբ տարբեր բաներ են դնում մի խումբ մարդիկ։ Ես, ընդհանրապես, խորհուրդ կտայի, օրինակ` նայել եւ, հատկապես, ժողտնտեսության ինստիտուտի հետ կապված էլ` նայել, թե այդ էջը ժամանակին ով է ստեղծել եւ ում է տրվել այդ էջը։ Նաեւ անթույլատրելի եմ համարում, որ մի նախարարության մամուլի խոսնակը հնարավոր է, որ հոդվածներ պատվիրի այլ նախարարի կամ նախարարության դեմ։ Սա էլ է խնդրահարույց։ Եվ, ընդհանրապես, կարծում եմ, իմ գործընկերներն էլ են նշում, որ պետք է լինեն խաղի ընդհանուր կանոններ եւ ներկա ռեկտորի պաշտոնակատարը դիմել է ԲՈԿ-ին, որպեսզի իր դիսերտացիան եւս ստուգեն, որպեսզի, եթե հնարավոր ընթացակարգային խախտումներ կան կամ գրագողության դեպքեր, ինքը նույնպես պատժի արժանանա։ Կարծում եմ` գովելի քայլ է, եւ ԲՈԿ-ը պետք է այդ ուղղությամբ զբաղվի։

Ինչ վերաբերում է կոնկրետ Ռուբեն Հայրապետյանին, ես կարծում եմ` հեռանկարային երիտասարդ է եւ ճիշտ կանի, որ այն մեթոդաբանությունը, որ ինքն ընտրել է եւ իր կողմնակիցներն ընտրել են, պարզապես դադար վերցնեն եւ մտածեն հետագայի մասին, այսինքն՝ իր կարիերայի մասին, ոչ թե հետագայի մասին, որովհետեւ նույն դիսերտացիան երկու «չորնի» օպոնենտով պաշտպանվել է, որն ընթացակարգային խախտում է, եւ խնդիր կա այստեղ։ Շոշափվում է նաեւ, օրինակ` բժշկական համալսարանի ռեկտորի պրոֆեսուրայի հարցը։ Նույն կերպ կարելի է ընթացակարգային ձեւով նայել, եւ եթե կան ընթացակարգային խախտումներ, նորից անդրադառնալ։ Շոշափվում է ճարտարապետաշինարարական համալսարանի ռեկտորի դիսերտացիայի հարցը, բայց ես կարծում եմ` այստեղ ամենակարեւորը ոչ թե դիսերտացիաներն են, այլ տվյալ մարդկանց մոտիվները, թե ինչ մոտիվներով են իրենք այդ հարցերը շահարկում եւ փորձում բարձրաձայնել։ Ես չեմ կարծում, որ այս մարդիկ մտահոգ են բուհի ղեկավարման կամ կրթության որակի համար, այլ ունեն լրիվ այլ մոտիվներ։ Ես խորհուրդ կտամ նայել, օրինակ` նույն ճարտարապետաշինարարականի ռեկտորի եւ ինժեներլիգայի միջեւ ընթացող մարտական պրոցեսը, եւ ձեզ համար  բավականին շատ բաներ պարզ կդառնան, թե ինչի համար է այս պրոցեսը սկսվել։

Այնպես որ, հարգելի գործընկերներ, ես, ընդհանրապես, կասեի, որ ճիշտ կլիներ այդ մոտիվները, որոնց հիմքում կան նաեւ քաղաքական մոտիվներ, պետք է ամբողջը քննել եւ մոտեցումը ցուցաբերել հնարավորինս օբյեկտիվ եւ կշռադատված եւ տուրք չտալ այս հարցերում քաղաքական մոտիվներին։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Արթուր Մանուկյան՝ «Իմ քայլը» խմբակցություն։

Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի գործընկերներ, այն խնդիրը, որն ուզում եմ բարձրաձայնել, ճիշտն ասած, մասնագետները տարիներ շարունակ արդեն բարձրաձայնում են։ Խոսքը ՀՀ զինանշանի մասին է եւ զինանշանում տեղ գտած բազմաթիվ սխալների, որոնք մասնագետները պնդում են եւ կարող են ապացուցել։ Հարցը նրանում է, որ գերալդիկան հստակ գիտություն է եւ սիմվոլիկ նշանները` հստակ լեզու, որով կարող են գերալդիկայի մասնագետներն ընթերցել։ Եվ մեր զինանշանի վրա բազմաթիվ սխալներ են նշում մասնագետները, այսպես, օրինակ բերեմ։ Մոտավորապես անվարժ օրկեստրները, երբ նվագում են որեւէ երկրի հիմնը, տխուր պատկեր է ստացվում, այսինքն՝ մեր զինանշանը հնչում է ֆալշ` ըստ մասնագետների։ Ես հանդիպել եմ մասնագետների հետ, խոստացել եմ բարձրաձայնել այս հարցը եւ որեւէ կերպ բերել օրակարգ, գտնել ձեւերը` այս շտկումները եւ ուղղումները ո՞նց ենք անելու, որպեսզի դա լինի թեթեւ, սահուն եւ լեգատո` երաժշտական լեզով ասած։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հռիփսիմե Գրիգորյան՝ «Իմ քայլը» խմբակցություն։

Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Հարգելի նախագահող, հարգելի գործընկերներ, սիրելի քաղաքացիներ, արդեն մի քանի օր է` որոշակի շրջանակների կողմից պարբերաբար որպես մանրադրամ են օգտագործվում մեր ազգային արժեքները՝ ընտանիքը, ծնողները, երեխաները։ ԱԱԾ կողմից ընդամենը պարզաբանումներ տալու համար հրավիրվել են Սահմանադրական դատարանի նախագահի պաշտոնը զբաղեցնող պաշտոնյայի հայրը եւ դուստրերը, եւ սա որակվեց որպես կարմիր գծերն անցնել, 37 թիվ եւ այլն։ Պրոպագանդիստական գործիքներից ընտրվեց ամենալավ ծառայողը, բայց, թերեւս, ամենաանբարո գործիքը, այսինքն՝ օգտագործելով ընտանիքն իրավական գործընթացում ներգրավման փաստը` դիպչել մեր հասարակության ամենանուրբ զգայական լարերին։

Հարգելի գործընկերներ, ուզում եմ հիշեցնել, թե երբ եւ ում կողմից են իրականում խախտվել այդ կարմիր գծերը։ 2008 թ. մարտի 1-ին եւ դրան հաջորդած զարգացումների հետեւանքով Հայաստանում ունեցանք հարյուրավոր քաղբանտարկյալներ, որոնց գործերն այսօր հատ-հատ հետ են գալիս ՄԻԵԴ-ից` որպես ապտակ նախկին իշխանություններին։ Այն իշխանություններին, որոնց, այսպես կոչված, սահմանապահն է Հրայր Թովմասյանը։ 2008 թ. մարտի 1-ին եւ դրան հաջորդած իրադարձությունների արդյունքում Հայաստանում բազմաթիվ մարդկանց եւ նրանց ընտանիքների հանդեպ կիրառվեցին դաժան եւ անմարդկային ճնշումներ, որոնք դեռ թարմ են մեր հիշողության մեջ։ Եվ ես ուզում եմ մեջբերել այս օրերին համացանցում շրջանառվող օրինակներից մի քանիսը։

Դավիթ Աղայանի նորածին երեխային ջերմության մեջ մի քանի ժամ շարունակ պահեցին ոստիկանությունում, որպեսզի Դավիթ Աղայանը գնար հանձնվեր։ Եղեգնաձորից Էդվարդ Ասատրյանին մարտի 1-ի առավոտյան հրապարակում, այնուհետեւ 6-րդ վարչությունում դաժան ծեծի ենթարկելուց հետո, ուսի կոտրվածք ստանալուց հետո եւ դրա հետեւանքով վիրահատություն կատարելիս հենց վիրահատական սեղանի վրայից առեւանգեցին եւ տարան ոստիկանություն, ձերբակալեցին եւ կալանավորման միջնորդություն ներկայացրեցին 17-ամյա Սարգիս Գեւորգյանին եւ 20-ամյա Անի Գեւորգյանին։ Մարտի 1-ի առավոտյան ցուցարարներին ցրելուց եւ հետապնդելուց հետո Խաչիկ Գասպարյանին շփոթելով Սասուն Միքայելյանի հետ, դաժան ծեծի ենթարկեցին եւ հետո ստիպված եղան արձանագրել այդ ծեծի արդյունքները, որովհետեւ դրանք ակնհայտ էին, որից հետո մեղադրանք առաջադրվեց եւ կալանավորվեց նաեւ Խաչիկ Գասպարյանը։

2008 թ. նախընտրական առաջին հանրահավաքներից հետո Թալինում կեղծ ցուցմունքներով հայտնի պրովոկատոր Սարգիս Կարապետյանի ցուցմունքներով մեղադրական դատավճռով տարբեր ժամկետներով ապօրինի մեղադրական դատավճիռ եղավ եւ ազատազրկվեցին Մկրտիչ Սափոյանը, Ժորա Սափոյանը, ազատամարտիկներ, նրանց քրոջ որդի Հայկ Գեւորգյանը եւ Մկրտիչի որդին՝ Անդրանիկ Սափոյանը։ Սա, ի դեպ, նույն Սարգիս Կարապետյանն է, ով վերջերս մամլո ասուլիսում պնդում էր, որ ավելի լավ է թուրքերի ձեռքով կոտորվենք, քան Նիկոլի ձեռքով փրկվենք։

Տիկնայք եւ պարոնայք հանրապետականներ եւ մերձհանրապետական շրջանակներ, մենք մեկընդմիշտ մերժել ենք այս գործելաոճը, մենք վերականգնել ենք կարմիր գծերը, որոնք դուք խախտել եք, մենք շարժվում ենք եւ շարժվելու ենք իրավական ճանապարհով, որովհետեւ վերադարձ անցյալին չի լինելու։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Սրբուհի Գրիգորյան՝ «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցություն։

Ս.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, սիրելի քաղաքացիներ, ես չափազանց լուրջ եմ վերաբերվում այս ամբիոնին եւ ԱԺ պատգամավորի իմ աշխատանքին։ Եթե նկատել եք, մշտապես այստեղ իմ կողմից բարձրացվող հարցերը հազար աղբյուրից ճշտում եմ, հետո եմ բարձրաձայնում։ Գուցե, այստեղ դրվում է իմ նախկին լրագրողի մասնագիտությունը։ Խոսքս ուղղում եմ Կառավարության ներկայացուցիչներին, մասնավորապես, նախարարներին, թերեւս, սկզբի համար` պրն Սուրեն Պապիկյանին։ Հարգարժան պրն Պապիկյան, դուք որպես իմ կողմից բարձրացված հարցի պատասխան` այս ամբիոնից բարձր ասացիք, որ կզբաղվեք ներքինխնձորեսկցիների կողմից բարձրացված խնդրով ու մեկ ամսվա ընթացքում. չարվեց։ Ավելին, խնդիրն այնտեղ գնալով սրվում է, ոստիկանությունը քաղաքացիներին ամեն օր ասում է, որ դատվելու են։ Այնտեղ հիմա լուրջ խմորումներ են տեղի ունենում ու` Կառավարության անտարբեր աչքի պատճառով։ Խոստացաք նաեւ, որ կնորոգվի հեռավոր Շենաթաղի դպրոցի տանիքը։ Չի արվում դարձյալ։ Եվ սա միայն պրն Պապիկյանը չէ։ Այս շարքը կարող եմ անընդհատ շարունակել. կրթություն, առողջապահություն, դիալիզ ընդունող մեր քաղաքացիների ճանապարհածախսի փոխհատուցման հարցի լուծումը ձգվում է ու ձգվում։ Մենք կորցրել ենք այդ քաղաքացիներից մեկին եւ եթե այսպես ձգենք, խնդիրը, պարզապես, այլեւս չի լինի։ Ներողություն եմ խնդրում այդ քաղաքացիներից։ Հուսով եմ, որ իրենք էլ կձգեն։

Ասեմ նաեւ, որ ես նաեւ շատ, չափազանց հետեւողական եմ եւ երբ ձեզ, հարգելի նախարարներ, հարց եմ ուղղում, գնում եմ մինչեւ վերջ։ Սա էլ նախկինից եկած սովորություն է, երեւի։ Ու երբ այդ հետեւողականության շնորհիվ ձեզ գրություն եմ ուղարկում, ստանալու մի շատ պարզ հարցի պատասխան, դուք ինձ պատասխանում եք ծեծված խոսքով. այս կամ այն խնդրի լուծումն այս կամ այն ֆինանսական ծրագրում ընդգրկված չէ։ Այսպես մինչեւ ո՞ւր եւ մինչեւ ե՞րբ։ Կառավարության հարգելի անդամներ, ես ձեզ այս ամբիոնին լուրջ վերաբերվելու եւ ձեր խոստումները հետեւողական կատարելու կոչ եմ անում։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Սոնա Ղազարյան՝ «Իմ քայլը» խմբակցություն։

Ս.ՂԱԶԱՐՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, բուն թեմային անցնելուց առաջ ուզում եմ դիմել պրն Գորգիսյանին։ Ցավում եմ, որ դահլիճում չէ, ձեզ մտահոգող հարցի շուրջ խմբակցության անունից հարցում ենք ուղարկել մանրամասներին տեղեկանալու նպատակով, ես չեմ կարծում, որ կարիք կա խոսել տոտալիտարիզմի մասին այստեղից։

Հիմա` բուն թեման։ Նախորդ շաբաթ խորհրդարանում տեղի ունեցան հանրային լսումներ «Կուսակցությունների մասին» սահմանադրական օրենք, առկա խնդիրներ եւ փոփոխությունների շրջանակը» թեմայով։ Ցավում եմ, որ գործուղման պատճառով չկարողացա մասնակցել այդ քննարկումներին, սակայն դիտել եմ որոշ ելույթներ եւ հարկ եմ համարում այս ամբիոնից անդրադառնալ որոշ մեղադրական հայտարարությունների եւ, ըստ իս, ոչ տեղին շեշտադրումների։ Մեր քննադատները պնդում են, որ «Կուսակցությունների մասին» օրենքի փոփոխությունների գործընթացը համապարփակ չէ եւ պետք է զուգորդվեր մի շարք այլ օրենքների եւ Սահմանադրության փոփոխությամբ։ Համաձայն չեմ այս պնդման հետ եւ բացատրեմ, թե ինչո՞ւ։ Պնդումը, առնվազն, սխալ է եւ հարկավոր է պարզապես ծանոթանալ մի շարք փաստաթղթերի հետ, որոնք ուղիղ առնչություն ունեն այս գործընթացի հետ եւ նախատեսում են վերոհիշյալ փոփոխությունները։ Կառավարության նիստում, օրինակ` ներկայացված դատաիրավական ռազմավարության մեջ տեղ էին գտել մի շարք փոփոխություններ եւ շեշտադրումներ, որոնք հարկավոր է դիտել հենց այս համատեքստում։ Մասնավորապես, 2020 թ. առաջին եռամսյակում նախատեսվում է ստեղծել սահմանադրական բարեփոխումների հանձնաժողով։ Հստակ մատնանշվում են նաեւ ընտրական օրենսդրության բարեփոխումների իրականացման անհրաժեշտության հիմնավորումները եւ ոլորտները։ Դրանք միտված են լինելու բոլոր օղակներում ընտրական վարչարարությունը բարելավելուն, քարոզարշավի ֆինանսավորման վերահսկողության արդյունավետությունն ու թափանցիկությունը բարձրացնելուն, ընտրական գործընթացի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնելու դերակատարների պատշաճ գործունեությունը երաշխավորելուն եւ այլն։ Սակայն հուսով եմ, որ քննարկման մասնակիցները քաջատեղյակ են, որ «Կուսակցությունների մասին» ՀՀ սահմանադրական օրենքը համակարգում է եւ հստակ սահմանում է կուսակցությունների գրանցման, վերջիններիս թափանցիկ գործունեության, ֆինանսավորման եւ վերահսկման մեխանիզմները։ Հանրային քննարկման էին ներկայացված նաեւ, օրինակ` կուսակցությունների ներքին ժողովրդավարացման եւ կանանց ներգրավվածության հարցը։ Ուստի ես պնդում եմ, որ ԱԺ-ի կողմից նախաձեռնված եւ Համազասպ Դանիելյանի կողմից նախաձեռնված այս գործընթացը ոչ միայն մաքսիմալ ներառական եւ առանցքային է, այլեւ փոխլրացնում եւ համալրում է Կառավարության կողմից նախաձեռնած մեկ այլ գործընթաց։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Շաքե Իսայան՝ «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցություն։

Շ.ԻՍԱՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգարժան փոխխոսնակ, հարգելի գործընկերներ, ես եւս խոսելու եմ էլեկտրոնային հաղորդակցության ոլորտում մատուցվող ինտերնետ հասանելիության ծառայությունների վերաբերյալ արխիվների պահպանման ստանդարտներ սահմանելու մասին, ՀԾԿՀ նախագծի նախնական տարբերակի եւ հիմնականում երկրորդելու եմ պրն Գորգիսյանի կողմից հնչեցված մտահոգությունները եւ, իհարկե, ինձ համար շատ ողջունելի է, տիկին Ղազարյան, որ իշխանական խմբակցության իմ գործընկերները եւս հետաքրքրված են այս նախագծով։

Բնականաբար, չեմ անդրադառնալու նախագծի բուն բովանդակությանը, քանի որ պրն Գորգիսյանի կողմից արդեն իսկ հնչեց։ Միայն կարող եմ ասել, որ այո, մասնագետների այն մտահոգությունները, որ անգամ նախնական քննարկում սկսելուց առաջ չկա միակ մասնագիտական կառույցի` անձնական տվյալների պաշտպանության գործակալության եզրակացությունը, արդեն իսկ խոսուն փաստ է։ Իհարկե, ՀԾԿՀ-ն արդեն իսկ հանդես է եկել հերքմամբ եւ հայտարարել է, որ փաստաթուղթն այժմ նախագծի փուլում է եւ ուղարկվել է մոտ 170 օպերատորների` ընդամենը կարծիք իմանալու համար։ Բայց, այնուամենայնիվ, նպատակադրվածությունը չի հերքվել, ինչը մասնագետների մտահոգությունը դարձնում է արդիական` կասկածի տակ դնելով նախագծի պատեհությունը։ Այն, որ ինտերնետ տիրույթը կարգավորման կարիք ունի, կարծում եմ` աներկբա է։ Սակայն ինտերնետ կոնտենտով ֆիլտրելիս երբեք չպետք է հատել այն նուրբ սահմանը, որտեղից արդեն կսկսի ֆիլտրվել ինտերնետ ազատությունը։

Մասնագետները պնդում են, որ սույն նախագծով հնարավոր կլինի ստեղծել մի ամբողջ վերահսկողական համակարգ, ինչպես նաեւ ամենաթեթեւ հետեւանքը, թերեւս, ինտերնետային կապի թանկացումը կարող է լինել՝ կապված պրովայդերների կողմից նոր սարքավորումների ձեռքբերման հետ։ Իսկ փոքր պրովայդերները, առհասարակ, կարող են սնանկանալ եւ շուկայից դուրս մղվել։ Իսկ ամենածանր հետեւանքներից մեկն էլ, ինչ խոսք, կարող է լինել երկրի միջազգային իմիջի խաթարումը։ Ի դեպ, ոլորտի մասնագետները եւս մի կարեւոր հարցի մասին են ահազանգում։ Նման տվյալները` թրաֆիկ եւ IP եւ այլն, օրենսդրական կարգավորումներ չունեն, ինչը նշանակում է, որ առանց որեւէ դատական որոշումների ուժային կառույցները կարող են անընդհատ ռեժիմով ստանալ այդ տվյալները եւ վերահսկել մարդու, ով կոնկրետ հետաքննության հետ որեւէ կապ չունի։ Ի վերջո, կարծում եմ` ճիշտ կլիներ ի սկզբանե ներկայացնել, թե ինչից ելնելով, ինչ որակական փոփոխություններից ելնելով է նման նախագծի անհրաժեշտությունն առաջացել եւ ինչու է նման կարեւոր եւ հանրային լայն շրջանակներին վերաբերող հարցի կարգավորումը դիտարկվում որոշման նախագծով, այլ ոչ թե օրենքով։

Վերջում կուզեի, ընդամենը, տեղեկացնել, հարգելի գործընկերներ, որ սույն հարցով զրուցել եմ մարդու իրավունքների եւ հանրային հարցերի հանձնաժողովի նախագահ Նաիրա Զոհրաբյանի հետ եւ վաղը եւեթ մեր խմբակցության գործընկերների հետ ներկայացնելու ենք առաջարկ` սույն հարցով աշխատանքային քննարկում կազմակերպել մեր հանձնաժողովում։ Գուցե նաեւ հետագայում մեր գործընկերների հավանությունն ունենալու դեպքում հանձնաժողովի կողմից կազմակերպվեն նաեւ հանրային լսումներ, քանի որ, իսկապես, մեծ է հանրային շրջանակների հետաքրքրվածությունն այս հարցի շուրջ։ Շնորհակալ եմ։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Միքայել Մելքումյան՝ «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցություն։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-ԱԺ հարգելի նախագահի տեղակալ, հարգելի գործընկերներ, ցավոք, արդեն այժմ հասկանալի է դառնում, որ մեր երկրում վարվող տնտեսական քաղաքականությունը հեղափոխական չի կարելի որակել, որովհետեւ մի քանի արդյունքներ կան, որոնք ապացուցում են, որ այն քաղաքականությունը, որ վարվում է, չի բերում կոնկրետ հանգուցալուծման։

Այսօր առավոտյան խորհրդարանը մերժեց ներդրումային ծրագրերի պետական աջակցության մասին ինստիտուցիոնալ լուծում ստանալու մեր առաջարկը, որը նշանակում է, որ կամ այդ լուծումը Կառավարությունը չի ուզում, կամ ուղղակի չի կարող իրականացնել։ Ես հակված եմ նրան, որ այդ ցանկությունը Կառավարության մոտ, միգուցե, կա, բայց այն ինստիտուտները, որ պետք է ստեղծվեն, ուղղակի չեն կարող իրականություն դառնալ, որովհետեւ այդ ինստիտուտների առկայության պայմաններում, միեւնույն է` այդ ներդրումներն այն քաղաքականությամբ, որ վարվում է, չեն գալու։ Ես առավոտյան չուզեցի մի երկու թիվ հրապարակել, բայց այդ պաշտոնական թվերը հիմա հրապարակելու եմ։ Խնդրում եմ ուշադրություն, լսեք։ Միգուցե, կարգ ու կանոն մտցնեք վիճակագրության մեջ։ Կամ վիճակագրությունն է պրոբլեմային կամ կյանքն է շատ դաժան։

Տեսեք, ուրեմն, 2018 թ. հունվար-հունիս ամիսներին, որովհետեւ դրանից ավելի 2019 թ. համար չկա, եղել են 38 մլրդ դրամ ուղղակի օտարերկրյա ներդրումները տնտեսության իրական հատվածում։ Չեմ ուզում ասել` ո՞րն է իրական հատվածը, ո՞րն է ուղղակին, գիտենք։ 2019 թ. հունվար-հունիսին եղել է 7,8 մլրդ դրամ։ Սա խայտառակ թվեր են։ Կամ առաջարկում եմ քաղաքական մեծամասնությանը գնալ եւ հասկանալ` դա ի՞նչ է, կամ, եթե դա այդպես է, որեւէ հեղափոխության մասին խոսելը ներդրումային քաղաքականության ոլորտում, ուղղակի, անհնար է։

Հիմա, խնդիր երկրորդ. Հայաստան եկող ներդրումները պետք է լինեն առաջանցիկ մյուս տնտեսական ցուցանիշներից, որովհետեւ մենք խոսում ենք նոր աշխատատեղերի ստեղծման մասին, մենք խոսում ենք աշխատանքի արտադրողականության մասին, որոնց հասցեները մենք չգիտենք` սրանից բխող։ Այսինքն՝ ներդրումների հասցեները պետք է իմանանք, ծավալները պետք է իմանանք։ Իհարկե, այդ օրենքի նախագիծը, որ մենք առաջարկում էինք, օդից չէր եկել։ Իմաստն այն էր, որ մարդիկ, շատ ինվեստորներ գալիս են եւ ասում են` այ, գնացել եմ մարզպետարան` հողի նշանակությունը փոխել, չեն փոխում, այ, գնացել եմ այսինչ նախարարի մոտ խոսել, զրուցել ենք, ասել է` մի ամիս հետո կգաս, գնացել եմ այսինչ պաշտոնյայի մոտ, այսպես։ Սրանք լոկ խոսակցություններ չեն, սա կյանքն է։ Եթե մենք ուզում ենք մեր կյանքը կոնստրուկտիվ փոխել, պետք է հաշվի նստենք այն իրողության հետ, որ պետք է կոնկրետ գործիքներ ստեղծել, այլ ոչ թե ստեղծել ՓԲԸ եւ դա շփոթել ինստիտուցիոնալ լուծման հետ։ ՓԲԸ-ը չի կարող քաղաքական պատասխանատվություն կրի։ Ինստիտուտ պետք է ստեղծես, որպեսզի չինովնիկը, նախարարը կամ մյուս պաշտոնյան աջակցելու կամ մերժելու համար իմանա, որ օրենքով սահմանված գործառույթ է իրականացնում, ոչ թե ինքը կխոսի, կզրուցի, կարող է` այդ պաշտոնյան չի էլ հասկանում։ 5-6 ոլորտներ ներառած նախարարությունների նախարարը կոմպետե՞նտ է այդ բոլոր բնագավառներում. իհարկե, ոչ։ Հիմա ի՞նչ ենք ուզում, ուզում ենք անհնարինը հնարավոր դարձնե՞լ։ Սա է իրողությունը, եւ ես այս թվերը չէի հրապարակի։ Խնդրում եմ առաջինը ճշտեք թվերը, եւ երկրորդ՝ հասկանանք, որ այս քաղաքականությամբ մի տարի հետո էլ կխոսենք այս ամբիոնից։ Կտեսնեք, որ այդ թվերն էական փոփոխության չեն ենթարկվելու։ Այսքանը։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Աննա Կոստանյան՝ «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցություն։

Ա.ԿՈՍՏԱՆՅԱՆ

-Հարգելի փոխխոսնակ, հարգելի գործընկերներ, ինչպես գիտենք, տեւական ժամանակ է` քննարկման առարկա են դարձել մշակույթի նախարարության ենթակայության տակ գտնվող Համո Բեկնազարյանի անվան «Հայֆիլմ» կինոստուդիա ՊՈԱԿ-ի հանդեպ հասարակական մեծ հետաքրքրությունը եւ քննարկումները։ Բոլորովին վերջերս ԱԺ-ում գիտության, կրթության, մշակույթի, սպորտի, երիտասարդության եւ սփյուռքի հանձնաժողովում աշխատանքային քննարկում եղավ «Հայֆիլմ»-ի կարգավիճակի, շենքային պահպանության ծախսերի, ինչպես նաեւ ապագայում հնարավոր դրական լուծումների եւ, մասնավորապես, ներդրումների ներգրավման պետական համակարգային մոտեցման եւ հնարավոր ռազմավարության մշակման կարեւորության վերաբերյալ։

Շուրջ 25 հեկտար տարածք զբաղեցնող «Հայֆիլմ»-ի շենք-շինությունները 17 հազար քառակուսի մետր են կազմում եւ նման հսկայական տարածքի պահպանության եւ առավել եւս զարգացան համար պահանջվող ներդրումները, բնականաբար, հսկայական են։ Բնականաբար, ակնհայտ է, որ պետությունն այսօր գուցե չկարողանա միանվագ միջոցներ տրամադրել, որպեսզի վերականգնի երբեմնի հզոր կինոստուդիան։ Սակայն քիչ չէին նաեւ տարատեսակ լուծումները եւ առաջակները, որոնք հիմնավոր ու կանխատեսելի արդյունք կարող են ապահովել «Հայֆիլմ»-ի նյութատեխնիկական ու տարածքային բազայի վրա` ոլորտի արտադրական ու կրթական բաղադրիչների կազմավորման ու զարգացման համար։

Շատ են քննարկումները, թե «Հայֆիլմ»-ն այլեւս չկա, հնացած է, ավերված է, անհրաժեշտ է պահպանել  միայն «Հայֆիլմ»-ի ապրանքանիշը։ Սակայն համոզմունք եւ հիմնավորումներ ունեմ, որ գույքի ու շենքերի պահպանությանն անհրաժեշտ ներդրումներ ներգրավելու, ինչպես նաեւ կինոարտադրությունը եւ կինոժառանգությունն ու, ընդհանրապես, ոլորտի քաղաքականության համակարգային լուծումներն ավելի դյուրին դարձնելու համար գոյություն ունեն տարատեսակ ծրագրեր։ Պատմությունն ապացուցել է, որ հայ ժողովուրդը կինեմատիկական ժողովուրդ է եւ «Հայֆիլմ»-ի ինստիտուցիոնալ հիշողությունն առավել քան անհրաժեշտ է հենց երիտասարդ կինոսերնդին` ոգեշնչման եւ զարգացման համար։ Այսօր առավել քան բարենպաստ ժամանակներ են եւ մշակութային կառավարման համար նոր համակարգերի ներդրման անհրաժեշտությունն օրեցօր ավելի մեծանում է, քանի որ այն դեռեւս լիարժեք ձեւավորված չէ այսօր մեր հանրապետությունում եւ առայժմ գոյություն չունի դրա գործարկման համար հստակ պետական գաղափարախոսություն։

Այս առումով առաջարկում եմ «Հայֆիլմ» կինոդեպարտամենտի կառավարման ուղղահայաց սխեմա մշակել, որով պետությունն առավել համակարգային եւ կառուցողական մոտեցում կցուցաբերի «Հայֆիլմ»-ի ճակատագիրը որոշելու հարցում։ Կարծում եմ, որ նման մոտեցումը մշակութային կառավարման միասնական համակարգի քննարկման համատեքստում կօգնի Կառավարությանը` կայացնել ավելի հանրօգուտ եւ «Հայֆիլմ»-ի վերակենդանացման համար բարենպաստ որոշում։ Այդ իսկ պատճառով կոչ եմ անում Կառավարությանը «Հայֆիլմ»-ի ճակատագիրը որոշելու հարցում չշտապել, լսել «Հայֆիլմ»-ի վերաբերյալ բոլոր հավանական եւ անհավանական առաջարկները, լինել ներառական եւ նոր միայն կայացնել վերջնական եւ արդյունավետ որոշում։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Արփինե Դավոյան՝ «Իմ քայլը» խմբակցություն։

Սոֆիա Հովսեփյան։

Արթուր Հովհաննիսյան։

Վիկտոր Ենգիբարյան՝ «Իմ քայլը» խմբակցություն։

Վ.ԵՆԳԻԲԱՐՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, այս ելույթս կլինի ավելի տեսական բնույթի։ Բայց ես կարծում եմ, որ մենք` որպես ԱԺ, նաեւ պարտավոր ենք ռեֆլեկցիա անել որոշակի զարգացումների` ապագայի հետ կապված եւ փորձել դրանք դարձնել նաեւ քաղաքական գծեր։ Ներկայումս մենք ապրում ենք մի ժամանակահատվածում, երբ միջազգային հարաբերություններն ու, ընդհանուր առմամբ, աշխարհակարգը լրջագույն փոփոխությունների են ենթարկվում։ Երկրորդ համաշխարհայինից հետո ստեղծված լիբերալ-դեմոկրատական աշխարհակարգը, կարծես թե, սկսում է նահանջել։ Դրա մասին մի քանի ելույթներ եղան ՄԱԿ-ի գլխավոր ժողովում, դրա հետ կապված` կարելի է հանդիպել տարբեր ելույթների տարբեր խորհրդարանական վեհաժողովներում։ Եվ մենք որպես խորհրդարան, որպես պետություն` պետք է սրա հետ կապված հետեւություններ անենք։ Շատ հաճախ մենք ինտեգրվում ենք համակարգերի հետ, որոնք գալիս են անցյալից։ Ես նկատի ունեմ կոնկրետ քաղաքական դաշտեր, որոնք նաեւ կապված են տարբեր տեսակի ազատությունների հետ, մարդու իրավունքների հետ։ Ինչպես ասում են, շատերն իրենց արածները կարողանում են կառուցել ավելի գրագետ, եթե սերտում են ձախողված փորձերի դասերը։ Ես կարծում եմ` մենք այս առումով դասեր ունենք քաղելու։ Այս պարագայում, երբ շատ հաճախ նաեւ հնչում են տեսակետներ, կարծիքներ, որ Հայաստանում կա պատերազմի սպառնալիք, կա պատերազմի մարտահրավեր, շատ տեղին է դա արձանագրել, որովհետեւ այդ ռիսկը, այո, Հայաստանում կա։ Բայց նաեւ պետք է արձանագրել, որ Հայաստանը ներկայումս ունենալով հզոր միասնականության ներուժ ՀՀ ու Արցախի մեր հայրենակիցների միջեւ եւ այդ միասնականությունը մեր անվտանգության թիվ մեկ երաշխիքն է։ Ու այս միասնականությունը խաթարելու սպառնալիքներին պետք է նաեւ վերաբերվել իբրեւ քաղաքական գիծ եւ դրա հետ կապված կոնկրետ հետեւություններ անել։ Սա էր հիմնականում։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Արթուր Դալլաքյան՝ «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցություն։

Ա.ԴԱԼԼԱՔՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի փոխխոսնակ, հարգելի գործընկերներ, այսօր ես կուզենայի ձեր ուշադրությանը ներկայացնել տրանսպորտի ոլորտում հարյուրավոր խնդիրներ, բայց ավելի շատ հակիրճ կլինեմ այդ խնդիրներին, քանի որ մոտ ապագայում նաեւ մեր հարգարժան գործընկերոջ` Խաչատրյանի կողմից առաջարկված բալային համակարգով փոփոխություններ կատարելուն:

Տեսեք` ինչ խնդիրներ կան։ Այսօր մենք վարորդներին առաջարկում ենք շատ նեղված իրավիճակ իրենց սպասարկման ժամանակ, այսինքն՝ խախտումների սպասարկման ժամանակ, բայց մենք չենք դասել վարորդներին տարբեր դասերի։ Մի օրինակ բերեմ, որ ճիշտ պատկերացնենք։ Փորձն ի՞նչ է ցույց տալիս։ Մի քաղաքացին իր ժամային գրաֆիկի մեջ ամսվա կտրվածքով մոտ 35-40 ժամ վարելու տեւողություն ունի։ Հասարակական տրանսպորտում դա կազմում է մոտ 300 ժամ։ Տեսեք` ի՞նչ խնդիր է այստեղ առաջանում։ Բալային համակարգի կիրառման դեպքում մենք այստեղ տարբերությունները չենք նկատել։ Հասարակական տրանսպորտը սպասարկող վարորդը կատարում է 10 անգամ ավելի շատ աշխատանք ու այդ խնդիրները տաս 10 անգամ, եթե թերություն էլ ունի, իհարկե, անթերի վարորդ գոյություն չունի, այդ թերությունը տվյալ ժամանակաշրջանի մեջ, ժամերի մեջ, իհարկե, 10 անգամ շատ է լինելու։ Եթե բալերը մենք կիրառում ենք կոնկրետ 9 բալով` տվյալ շրջանի համար, մոտ ապագայում մենք պրոֆեսիոնալ վարորդ Հայաստանում չենք ունենալու։ Ես ձեզ այս ամեն ինչը հստակ ասում եմ. չենք ունենալու։ Ես պրն Խաչատրյանին կխնդրեմ, եթե հնարավորինս կա ձեւաչափ, նայել եւ փոփոխել այս ամեն ինչը, քանի որ այսօր, պարզ ասեմ, հասարակական տրանսպորտը շատ լուրջ խնդիր ունի Հայաստանում, քայքայված է ամբողջությամբ, բոլորս դա անգիր գիտենք։ Ու այսօր նաեւ բալային ձեւով մենք փորձենք ավելի խեղդել այս ոլորտը, չի կարելի, ուղղակի։ Ես ուզում եմ ձեր ուշադրությունը դարձնեմ, որ պետք է միանշանակ հասկանանք, որ 10 անգամ շատ ինքը սպասարկողի դերում է ու այդ թերությունը 10 անգամ շատ է։ Այս ամենն ինչի՞ համար ուզեցա բարձրաձայնել, որովհետեւ հասարակական տրանսպորտում շատ-շատ խնդիրներ կան։ Ուղղակի, մենք պետք է նաեւ հասկանանք՝ ուզո՞ւմ ենք, որ հետագայում մեզ մոտ պրոֆեսիոնալ վարորդներ աշխատեն, թե՞ ոչ։ Իհարկե, ուզում ենք։ Բայց բալային խնդրով մենք այդ պրոֆեսիոնալ վարորդին կորցնելու ենք։ 9 բալից հետո մենք վարորդ չենք ունենալու։ Իմ կարծիքով` առաջարկս, իհարկե, պրն Խաչատրյանը կլսի, բալային խնդիրը պետք է բաժանվի տարբեր մասերի։ Հասարակական տրանսպորտի համակարգում պետք է լինի ոչ թե 9 բալ, այլ լինի մոտավորապես մինչեւ 30 բալ։ Չի կարելի դասել մի դասի մեջ։ 300 ժամ սպասարկող եւ 30 ժամ վարող։ Ո՞նց կարելի է նույն դասի մեջ դասել։ Պարզ ասեմ, որ 9 բալով մոտակա 3-4 ամիս հետո պրոֆեսիոնալ վարորդ չենք ունենալու։ Որտեղի՞ց ենք ճարելու` ես չգիտեմ։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Գեւորգ Պապոյան՝ «Իմ քայլը» խմբակցություն։

Գ.ՊԱՊՈՅԱՆ

-Սիրելի հայրենակիցներ, ավելի քան 1,5 տարի առաջ եղավ թավշյա ոչ բռնի հեղափոխություն եւ Հայաստանի քաղաքացին, վերջապես, իրեն լիարժեք մարդ զգաց։ Հասկացավ, որ անցավ ստի, քմծիծաղի պահը, եկավ ճշմարտության ժամանակը։ Հեղափոխության ամենամեծ արժեքն այն է, որ հեղափոխությունը հնարավորություն տվեց տասնյակ հազարավոր մարդկանց` քավել իրենց նախկինում գործած մեղքերը, վերափոխվել եւ ընդունել էն արժեքները, որոնք հարիր էին հեղափոխությանը։ Այդ արժեքներից էին, օրինակ` կոռուպցիայից, բռնությունից, կիսագողական բարքերից եւ արատավոր երեւույթներից հրաժարվելը։ Սակայն որոշ մարդիկ ոչ միայն չեն ընկալել հեղափոխության եւ նրա առաջնորդի կողմից տրված բացառիկ շանսը, այլեւ շարունակում են իրենց սովոր նախկին վարքագիծը։ Այսպիսի դեպքերը բազմաթիվ են։ Սակայն ինձ հատկապես զարմացրեց ու զայրացրեց մի դեպք, որը պատահել է Ուջանի միջնակարգ դպրոցում, երբ տնօրենը, իսկ մեկ այլ դրվագում` ուսուցիչներից մեկը կիսագողական բառապաշարով ուսուցչական կոլեկտիվին եւ աշակերտներին խորհուրդ են տալիս չբողոքել, իսկ բողոքելու, խնդիրներ բարձրաձայնելու պրոցեսն անվանում են գործ տալ, իսկ այդպիսի բան անողներին՝ գործ տվող, որը հարգի չի իրենց համար։ Իմ ներքին համոզմամբ` նման տնօրենները եւ ուսուցիչները դպրոցաշինության ոխերիմ թշնամիններն են, մեր պետության հակառակորդը։ Ուրեմն, հա՛մ օրենքներում կարգեր խախտեն, հա՛մ էլ ճիշտ խոսող մարդկանց, իրենց իրավունքները պաշտպանողներին գործ տվող անվանեն, իրենց էլ` գողական, իրենց իսկ մտածելակերպը` գողական։

Դպրոցը սրբավայր է, իսկ այդպիսիները պարզապես իրենց գործելակերպով պղծում են այդ սրբավայրը։ Այսպե՞ս ենք մենք արժեքներ ձեւավորում մատաղ սերնդի մոտ։ Կարծում եմ՝ ոչ։ Սա մտածված քաղաքականություն է եւ ակտիվորեն տարվում էր նախորդ իշխանությունների կողմից, որպեսզի որեւէ մեկի մտքով չանցներ իրենց թալանի, կեղծիքների եւ ապօրինությունների մասին բացահայտ խոսել: Փաստորեն, նախորդների մնացուկները հաջողությամբ առաջ են տանում այս գործը։ Այդ քաղաքականությունն ուղղված է ոչ թե առանձին անձերի, այլ մի ողջ սերնդի դեմ։ Այսպես մենք մեր երեխաներին կործանում ենք։ Դպրոցը գողականների ու կիսագողականների տեղը չէ, դպրոցում պետք է աշխատեն ազնիվ մարդիկ։ Մի լավ խոսք կա. «Չկա դաստիարակություն, կա օրինակ»։ Ծնողը երեխա է ուղարկում դպրոց, որ կրթվի երեխան, ոչ թե դառնա կիսագողական բարքերի կրող։ Նման գործելակերպի տեր վայ տնօրենները տեղ չունեն կրթական համակարգում։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Եվ վերջին հայտարարությունը՝ Արման Աբովյան՝ «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցություն։

Ա.ԱԲՈՎՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, սիրելի հայրենակիցներ, սփյուռքի սիրելի ներկայացուցիչներ, այսօր կցանկանայի խոսել կրկին սփյուռքի, սփյուռքի խնդիրների եւ, ինչո՞ւ ոչ, սփյուռքի հանդեպ Հայաստանի Հանրապետության պարտավորությունների մասին։ Այսօրվա իմ ելույթը ծնվեց, կարելի է ասել, այն իրադարձությունների արդյունքում, որոնք տեղի են ունենում Սիրիայում։ Մենք գիտենք, որ Սիրիայում թուրքական ագրեսիայի պատճառով բավականին լուրջ վտանգի տակ են գտնվում այն հայերը, որոնք բնակվում են Սիրիայի հյուսիսում։ Խոսքը բնավ նրա մասին չէ, որ ՀՀ-ը չի արձագանքել։ Ասեմ ավելին, փառք եւ պատիվ բոլոր այն մարդկանց, որոնք անմիջապես պատրաստ էին եւ պատրաստակամ էին թե սիրիացի մեր հայրենակիցներին, Սիրիայում բնակվող հայրենակիցներին, համայնքի ներկայացուցիչներին տուն եւ ապաստան տալ, թե պատգամավորական մակարդակով կլինի, կառավարական մակարդակով կլինի, ընդդիմադիր, դիմադիր, կապ չունի, բոլոր ուժերն էլ այս հարցում միահամուռ են եւ յուրաքանչյուր դեպքում պատրաստ են Սիրիա, սատար կանգնել այս կամ այն ձեւով։ Խնդիրը դրա մասին չէ։ Ես այսօր ուզում եմ բարձրաձայնել մի շատ կարեւոր խնդրի շուրջ։ Մենք, ցավոք, չունենք համակարգված գործելաոճ, համակարգված գործիքակազմ, որը թույլ կտա մեզ կրիզիսային իրավիճակներում արձագանքել։ Համարում եմ խիստ անհրաժեշտ կարճաժամկետ այս պիրիուդի մեջ, անպայման, ձեւավորել մի ծառայություն կամ գերատեսչություն կամ կոմիտե, որը բացառապես պետք է զբաղվի այդ կրիզիսային իրավիճակներին Հայաստանի Հանրապետության արձագանքման հարցերով։ Սա նորություն չէ, օրինակ` այդպիսի ծառայություն գործում է Իսրայելում, գործում է բավականին երկար ժամանակ, որը միտված է յուրաքանչյուր կրիզիսային իրավիճակների դեպքում ազգությամբ հրեաներին տարբեր երկրներում այս կամ ձեւով սատարել։ Կարծում եմ, որ արժի կրկնել այն թեզը, որ մենք միշտ սպասում ենք սփյուռքից, մենք միշտ նայում ենք դեպի սփյուռք, մենք միշտ խոսում ենք սփյուռքի մասին, բայց դրա հետ մեկտեղ մենք պետք է, անպայման, ներդնենք այն ինստիտուտը, որը թույլ կտա յուրաքանչյուր հայի, որը բնակվում է յուրաքանչյուր պետությունում, իմանալ մի բան, որ հարկ եղած դեպքում Հայաստանի Հանրապետությունը, չխնայելով ոչ մի ռեսուրս, սատար կկանգնի իրենց անվտանգության համար։ Սա կարեւորագույն խնդիր է եւ, անպայման, այդ խնդիրը պետք է ստանա իր լուծումը։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Նիստն ավարտվեց։ Կհանդիպենք վաղը, ժամը 10.00-ին։




ԱԺ Նախագահ  |  Պատգամավորներ|  ԱԺ խորհուրդ  |  Հանձնաժողովներ  |  Խմբակցություններ  |  Աշխատակազմ
Օրենսդրություն  |   Նախագծեր  |  Նիստեր  |   Լուրեր  |  Արտաքին հարաբերություններ   |  Գրադարան  |  Ընտրողների հետ կապեր  |  Հղումներ  |  RSS