Տպել
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎ
ԳՈՒՄԱՐՄԱՆ ԱՌԱՋԻՆ ՆՍՏԱՇՐՋԱՆ

ՍՂԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ N 5

18 հունվարի 2019

Ժամը 10:00

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ Է ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԱԽԱԳԱՀ ԱՐԱՐԱՏ ՄԻՐԶՈՅԱՆԸ
 

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Բարեւ ձեզ, հարգելի գործընկերներ։ Խնդրում եմ տեղադրել քարտերը եւ նախապատրաստվել գրանցման։ Գրանցում։

Գրանցվել է հարյուր պատգամավոր, քվորում կա, կարող ենք նիստը սկսել։

Սիրելի գործընկերներ, շարունակում ենք ԱԺ մշտական հանձնաժողովների նախագահների ընտրության հարցի քննարկումը։ Այժմ եզրափակիչ ելույթի համար ամբիոնի մոտ է հրավիրվում տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահի թեկնածու Բաբկեն Թունյանը։ Համեցեք։

Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Բարի լույս, հարգելի գործընկերներ։ Նախ՝ շնորհակալ եմ երեկ հնչած հարցերի ու քննարկումների համար։ Շատ կարճ, ուզում եմ ընդամենը երկու բանի անդրադառնալ։ Նախ՝ պրն Բագրատյան, մեծ հետաքրքրությամբ լսեցի ձեր ելույթը, ձեր դիտարկումները, բայց մի բանի հետ համաձայն չեմ, երբ դուք ասում եք, որ «տնտեսական հեղափոխություն» արտահայտությունը սխալ է, եւ դա անհնար է։

Իմ կարծիքով` մենք ընկալումների խնդիր ունենք` այդ տերմինի հետ կապված, նայած՝ ինչ ենք հասկանում։ Ես հասկացա՝ դուք ինչը նկատի ունեք։ Եթե դուք նկատի ունեք զուտ դասական առումով, ասենք՝ պլանային տնտեսությունից անցնում ենք շուկայական տնտեսության կամ շուկայականից մեկ այլի, այդ առումով, բնականաբար, նման փոփոխության մասին որեւէ մեկը չի խոսում։ Մենք  ավելի շատ խոսում ենք տնտեսության որակի, կառուցվածքի, տրամաբանության արմատական փոփոխությունների մասին, ինչը ոչ միայն հնարավոր է, այլեւ անխուսափելի է, ու դա կատարվելու է։ Բայց անգամ ձեր նշած այդ տրամաբանության մեջ էլ, եթե դիտարկենք, տեսե՛ք, մենք ունենք պլանային տնտեսություն, որից պետք է անցում կատարեինք շուկայական ազատ մրցակցության տնտեսության, բայց մենք, ըստ էության, այդ անցումը չենք կատարում, մենք մնացել ենք մեջտեղում։ Մեզ մոտ ինստիտուտները նորմալ չեն աշխատել, մենք չենք ունեցել նորմալ դատաիրավական համակարգ, մենք չենք ունեցել մրցակցային միջավայր։ Այսինքն՝ մեզ մոտ այդ ազատ շուկայական տնտեսությունն այսպես թե այնպես չկա։ Մենք նախորդից հրաժարվել ենք, նորին չենք հասել, մնացել ենք մեջտեղում, ավելի շատ երեւի էն նախկինի մոտ, ու եթե այդ փոփոխությունները կատարվեն, դա անգամ ձեր տրամաբանության շրջանակներում նույնպես կլինի տնտեսական հեղափոխություն։

Եվ պրն Արկադի Խաչատրյանին նույնպես շնորհակալություն եմ հայտնում թե՛ հարցերի, թե՛ ելույթի համար։ Լիովին կիսում եմ ձեր տեսակետը, որ միայն կոռուպցիայի ու ստվերի դեմ պայքարը բավարար չէ լուրջ փոփոխությունների համար։ Ավելին ասեմ, ես ինքս այդ միտքը բազում անգամներ ասել եմ, այդ թվում՝ նաեւ համատեղ քննարկումների ժամանակ։ Դրա համար անհրաժեշտ է քայլերի ամբողջականություն, որոնց հերթականությունն ու մանրամասները, բնականաբար, ես այստեղ չէի ասելու։ Դա քննարկելու առիթներ մենք միասին ունենալու ենք։ Զուտ ուզում եմ ասել, որ ինձ համար այդ տնտեսական վերափոխումների կամ հեղափոխության ամենակարեւոր գործոնն աշխատանքն է, այսինքն՝ պատասխանատու աշխատանքը։

Այդ առումով մի բան էլ եմ ուզում ասել։ Խոսում ենք, օրինակ, արդյունավետությունից կամ արտադրողականությունից, դրանք կարեւոր բաներ են, բայց, տեսեք, մենք այսօր արդեն հինգերորդ օրն է՝ քննարկում ենք հանձնաժողովների թեկնածուների ընտրության հարցը։ Ես երեկ հետաքրքրվում էի, պարզվեց, որ դա յուրօրինակ ռեկորդ է, այսպիսի երկար քննարկում չի եղել, ու զուտ, որ նայում ենք ժամանակի խնայողության տեսակի մեջ, մենք ահագին անարդյունավետ ենք աշխատել։ Իհարկե, դա էլ իր պլյուսն էլ ունի՝ մեկս մյուսի տեսակետներին ծանոթանում ենք, բայց այն հարցերն ու դիտարկումները, որ այստեղ հնչում են, դրանք կարող էին նաեւ հետագայում հնչել, ժամանակը կար, հրատապությունն այդքան ակնհայտ չէր։ Եվ հույս ունեմ, որ այսօր գոնե կավարտենք այս քննարկումները եւ կանցնենք մեր բուն աշխատանքներին։ Այդ առումով բոլորիս հաջողություն եմ մաղթում կրկին անգամ։

Եվ վերջում մեկ անգամ էլ ընդգծեմ, որ շնորհակալ եմ «Իմ քայլը» դաշինքի ղեկավարությանն այդ պատասխանատվության համար, որը վստահվել է ինձ, ու ամեն ինչ անելու եմ իմ գործընկերների հետ, որպեսզի այդ վստահությունն արդարացնեմ։ Շնորհակալ եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Թունյան։

Այժմ ֆինանսավարկային եւ բյուջետային հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահի թեկնածուին ներկայացնելու համար ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության քարտուղար պրն Գեւորգ Գորգիսյանին։ Համեցեք, պրն Գորգիսյան։

Գ.ԳՈՐԳԻՍՅԱՆ

-Բարի լույս։ Հարգելի նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցությունը որպես ֆինանսավարկային եւ բյուջետային հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահի թեկնածու է առաջադրել Մանե Վանյայի Թանդիլյանին։

Տիկին Թանդիլյանի կենսագրությունն առիթ ունեցել ենք այս նստաշրջանում ներկայացնելու այս ամբիոնից, հետեւաբար ես կկենտրոնանամ առավել նրա պրոֆեսիոնալ եւ ֆինանսական ոլորտում աշխատանքի եւ ձեռքբերումների վրա։

2003թ. տիկին Թանդիլյանն աշխատել է ֆինանսական ոլորտում, 2009-ից զբաղեցրել է «Սինոփսիս Արմենիա» ՓԲԸ-ի ֆինանսական տնօրենի տեղակալի եւ գլխավոր հաշվապահի պաշտոնը։

Ողջ գործունեության ընթացքում ֆինանսական ոլորտում հիմնականում աշխատել է միջազգային կազմակերպություններում՝ զբաղեցնելով կարեւորագույն պաշտոններ։

2017թ. «Ելք» դաշինքով ընտրվել է ԱԺ պատգամավոր եւ եղել է ԱԺ-ում ֆինանսավարկային եւ բյուջետային հանձնաժողովի նախագահի տեղակալ։ Այդ ընթացքում շատ լուրջ գործունեություն է ծավալել՝ ուսումնասիրելով նման հանձնաժողովների միջազգային փորձը եւ, հատկապես, այդ հանձնաժողովների վերահսկողությունը բյուջետային ծախսերի նկատմամբ եւ պատրաստ է ու կարող է այդ ամենը կիրառել մեր պարագայում՝ բարձրացնելով ինչպես հանձնաժողովի, այդպես էլ ԱԺ դերը եւ կշիռը Հայաստանի քաղաքական դաշտում։

Մասնակցել է «Հաշվեքննիչ պալատի մասին» օրենքի բարեփոխումների քննարկման փուլին ու նաեւ իր մեջ ներդրում ունի ծրագրային բյուջետավորման անցման հենց բուն պրոցեսում, որովհետեւ այդ ժամանակ նաեւ եղել է հենց հանձնաժողովի փոխնախագահ։ Թերեւս, այսքանը՝ տիկին Թանդիլյանի մասին։

Կրկին կկրկնեմ, ինչպես նախորդ անգամ, տիկին Թանդիլյանը մի մարդ է, ով տաղանդավոր է ի վերուստ եւ կարող է ցանկացած պատասխանատու պաշտոն զբաղեցնել մեծագույն պատվով եւ հաջողության հասնել իրեն վստահված ոլորտում։

Բոլորիդ խնդրում եմ պատեհ առիթին կողմ քվեարկել տիկին Թանդիլյանին, թույլ տալ աշխատել եւ կրել այս ծանր բեռը։ Շնորհակալ եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Գորգիսյան։

Այժմ, հարգելի գործընկերներ, կարող եք հարցեր ուղղել թեկնածու առաջադրողին՝ պրն Գորգիսյանին։ Հարցերի համար խնդրում եմ հերթագրվել։ Հերթագրվել է երկու պատգամավոր՝ Քրիստինե Պողոսյան։

Ք.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ուղղակի ուզում էի ուղղում մտցնել։ Պրն Գորգիսյանը շատ կարեւոր բան բաց թողեց, որ տիկին Թանդիլյանը նախարար եղել է։

Գ.ԳՈՐԳԻՍՅԱՆ

-Բնականաբար։ Ես ուղղակի տիկին Թանդիլյանի՝ ֆինանսական ոլորտի գործունեությունն էի ներկայացնում: Շնորհակալ եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանքի կարիք չկա, կարծում եմ։

Հովհաննես Հովհաննիսյան։

Հ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Ես նույն հարցն էի ուզում տալ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցերն ավարտվեցին, պրն Գորգիսյան, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։

Ըստ այդմ, ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում ֆինանսավարկային եւ բյուջետային հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնի համար առաջադրված պատգամավոր Մանե Թանդիլյանին։ Համեցեք։

Մ.ԹԱՆԴԻԼՅԱՆ

-ԱԺ հարգելի նախագահ, հարգելի փոխխոսնակներ, այս բարձր ամբիոնից եւս մեկ անգամ թույլ տվեք շնորհավորել հարգարժան փոխխոսնակներին ընտրվելու կապակցությամբ՝ տիկին Լենա Նազարյան, պարոնայք Ալեն Սիմոնյան եւ, հատկապես, Վահե Էնֆիաջյան։ Ես ձեզ մաղթում եմ բեղմնավոր, արդյունավետ, անաչառ աշխատանք։

Շնորհակալ եմ իմ գործընկերներին՝ հիշեցնելու իմ կենսագրությունից որոշ դրվագներ։ Ճիշտ է, ես նաեւ 6 ամիս պաշտոնավարել եմ որպես աշխատանքի եւ սոցիալական հարցերի նախարար։

Շնորհակալ եմ «Լուսավոր Հայաստան» կուսակցությանն իմ թեկնածությունն այս կարեւոր պաշտոնում առաջադրելու համար եւ իմ գործընկերոջը՝ ինձ ներկայացնելու համար։

Ես, իհարկե, հակիրճ կլինեմ՝ հաշվի առնելով այս ամբողջ քննարկումները, եւ իմ գործընկերների՝ նաեւ ուղիղ տեքստով ակնարկն առ այն, որ, այնուամենայնիվ, հանձնաժողովի նախագահներին արդեն կուսակցություններն առաջադրել են եւ, ըստ էության, իրենց խորհուրդներում արդեն որոշումներ են կայացրել։

Այնուամենայնիվ, ես կուզենայի խոսել այն մասին, թե ֆինանսավարկային եւ բյուջետային հարցերի հանձնաժողովն ինչ գործառույթ ունի եւ ինչու է, եւ իսկապես, դա ճիշտ է, այն ընկալվում որպես կարեւոր։

Բավականին մեծ է նրա դերը խորհրդարանական պետության, խորհրդարանական վերահսկողության գործառույթում, որը, ըստ էության, հենց մեծի մասամբ վերապահված է ֆինանսավարկային եւ բյուջետային հանձնաժողովին։ Եվ հենց այս պատասխանատվության գիտակցմամբ եմ ես առաջադրվել, որովհետեւ վերահսկողությունն ԱԺ կարեւորագույն գործառույթներից մեկն է լինելու այսուհետ, եւ մեր արդյունավետ եւ որակյալ վերահսկողության շնորհիվ է, որ կարողանալու ենք հակակշռել որպես իշխանության մի թեւ՝ գործադիր թեւին։ Եվ ձեր վստահությունը ստանալու պարագայում ես պատրաստվում եմ հենց մեր հանձնաժողովը դարձնել այն բացառիկ վերահսկողական մարմինը, որը տալու է հնարավորություն ԱԺ-ին՝ լիարժեքորեն կատարել իր գործառույթը։

Անընդհատ այստեղ խոսում ենք այն մասին, որ կան օրենքներ, որոնք մեռելածին են, որոնք այդպես էլ կյանքի չեն կոչվում։ Եվ հենց այս հանձնաժողովի միջոցով մենք պետք է վերահսկենք օրենքների կիրառումը, եւ վերահսկողությունը հենց կիրառման նկատմամբ դարձնելու այդ օրենքներին առարկայական եւ ոչ կյանքից կտրված։ Եվ սա շատ կարեւոր է, որովհետեւ մենք իսկապես ունենք այդպիսի բազմաթիվ օրենքներ։

Այս հանձնաժողովի տիրույթում է գտնվում նաեւ բյուջետային գործընթացի վերահսկողությունը եւ, ըստ էության, սա էլ ավելի է կարեւորվել ծրագրային բյուջետավորմանն անցնելու պարագայում, երբ մենք այլեւս պետք է ստուգենք արդյունավետությունը մեր ֆինանսական, հանրային ֆինանսների միջոցների ծախսման եւ, հետեւաբար, այդ արդյունավետության գնահատումն ու դրա մասին եզրակացությունն ու քննարկումը հենց այս հանձնաԺողովի տիրույթում է։ Եվ այդ գործընթացի կարեւորությունն ընդգծելու նպատակով, անկախ նրանից, որ հենց  հանձնաժողովում են տեղի ունենում քննարկումները, այն պատշաճ եւ մատչելի տեղեկատվության ձեւով մենք պետք է տրամադրենք խորհրդարանին եւ ապա՝ նաեւ ամբողջ հանրությանը։

Շատ եմ կարեւորում Հաշվեքննիչ պալատի դերը եւ դրա եզրակացությունների քննարկումը հանձնաժողովում։ Այն տեղի է ունենում պարբերաբար եւ իրականում այդ համագործակցության եզրը՝ Հաշվեքննիչ պալատ եւ ԱԺ, հենց ֆինանսավարկային եւ բյուջետային հարցերի հանձնաժողովի միջոցով է տեղի ունենում։ Եվ այս խողովակների արդյունավետությունը հենց այստեղ է մշակվելու։

Մենք պետք է ամրագրենք այդ ձեւաչափը՝ դարձնելով այն արդյունավետ ԱԺ-Հաշվեքննիչ պալատ փոխգործակցության շրջանակներում։

Պետք է ասեմ, որ ինձ համար շատ կարեւոր է Հաշվեքննիչ պալատի անկախությունը եւ դերակատարումը։ Այն նոր է, եւ մենք պետք է ձեզ հետ միասին այն դարձնենք խիստ արհեստավարժ, պրոֆեսիոնալ եւ այնպիսին, որի տված որեւէ տեղեկատվություն կասկած չի հարուցի եւ կլինի բարձր մակարդակի ԱԺ պատգամավորների համար որոշումներ կայացնելու եւ կարծիք ունենալու գործոն։

Հանձնաժողովի աշխատանքները շատ մեծ են Կենտրոնական բանկի վերահսկողության եւ համագործակցության մասով։ Բացի ընթացիկ հաշվետվությունների ներկայացումից եւ քննարկումից, կարեւոր է նաեւ ֆինանսական համակարգում առկա եւ հնարավոր խնդիրների կանխավ քննարկումը հենց հանձնաԺողովում, որպեսզի կարողանանք կանխարգելել բազմաթիվ խնդիրներ եւ գտնել լուծումներ դրանց համար։

Պետք է ասեմ, որ չի լինելու որեւէ հարց, որը կարժանանա հանրային ուշադրության, եւ մեր հանձնաժողովը չի կազմակերպի խորհրդարանական լսում։ Ինչո՞ւ. որովհետեւ ես կարծում եմ, որ սա այնպիսի ոլորտ է, որը թեպետ խիստ մասնագիտական է, բայց մեր քաղաքացիները, այնուամենայնիվ, պետք է կարողանան ունենալ ֆինանսական գրագիտության որոշակի մակարդակ՝ պաշտպանված լինելու համար։

Մենք բազմաթիվ խնդիրներ ենք լսում եւ քաղաքացիների դժգոհություն։ Հաճախ դա գալիս է տարրական որոշակի գրագիտության պակասից։ Մենք պարտավոր ենք կոմունիկացնել մեր տեղեկատվությունը քաղաքացիների հետ, որպեսզի նրանք լինեն պաշտպանված։

Այս առումով խորհրդարանական լսումները, իհարկե, գործիքակազմ է, որը կարող ենք օգտագործել։

Մեր համագործակցությունն անկախ կառույցների հետ շատ սերտ է լինելու, եւ այդ առումով օրենսդրական գործունեության մասով պետք է արվի առավելագույնը՝ հանձնաժողովի աշխատանքների արդյունավետ կազմակերպման իմաստով, որպեսզի անհարկի նաեւ չհետաձգվեն օրենքները եւ դրանց քննարկումները։ Այդ օպերատիվության եւ արդյունավետության բարձրացման արդյունքում մենք կկարողանանք ավելի արդյունավետ աշխատել։

Ես պետք է ասեմ, որ այս ոլորտում կան բազմաթիվ տարբեր կառույցներ, շահագրգիռ մարմիններ, որոնց հետ քննարկումները դառնալու են ավանդույթ, որովհետեւ մենք պետք է կարողանանք շահագրգիռ մարմինների հետ քննարկումներ կազմակերպել հաճախ, ունենալ նրանց կարծիքը, տեսակետը, որպեսզի կարողանանք ընդունելի որոշումներ կայացնել՝ դրանք դարձնելով արդյունավետ եւ որակյալ։

Ինչպես արդեն նշվեց, ես նաեւ աշխատել եմ այդ հանձնաժողովում որպես նախագահի տեղակալ եւ հնարավորություն եմ ունեցել մասնակցել մի շարք օրենքների մշակմանն արդեն վերջին փուլում: Այնպես չի, որ ի սկզբանե էր, եւ իսկապես պետք է ասեմ, որ այստեղ բավական լուրջ աշխատանք է տարվել ֆինանսական ոլորտի օրինագծերի վերաբերյալ, եւ այդ առումով նաեւ շարունակականության ապահովումը կիրականացնեմ՝ հաշվի առնելով, որ տեղյակ եմ հանձնաժողովի ընդհանուր աշխատանքին։

Պետք է ասեմ, որ հանձնաժողովը համագործակցում էր տարբեր կառույցների հետ, այդ թվում՝ նաեւ GIZ գերմանական կազմակերպության հետ, որոնց հետ լիահույս եմ, որ կշարունակենք աշխատանքը, որովհետեւ այն շատ արդյունավետ է եւ շատ օգտակար։

Միեւնույն ժամանակ գիտեք, որ բյուջետային գրասենյակի առկայությունն ԱԺ-ում իրապես ավելացրել է պատգամավորների հնարավորությունը՝ տիրապետել տեղեկատվության եւ այն մարսել, որովհետեւ հասկանում ենք նորից, որ ֆինանսական հարցերը խիստ մասնագիտական են, սակայն բյուջետային գրասենյակի տրամադրած տեղեկանքներն ու ամփոփ տեղեկագիրներն իրականում շատ են օգնել պատգամավորներին։ Մենք այն կբարելավենք, ավելի որակյալ կդարձնենք, մատչելի, արդյունավետ, որպեսզի պատգամավորները կարողանան այն օգտագործել իրենց աշխատանքի մեջ։

Այս հանձնաժողովի ջանքերով է ծրագրային բյուջետավորումը ներդրվել։ Այս առիթն ուզում եմ օգտագործել, շնորհակալություն հայտնել նախորդ գումարման այն պատգամավորներին, որոնք իսկապես սրտացավ եւ ջանասեր աշխատանք են տարել այս առումով, որովհետեւ դա տեւել է տարիներ եւ իրականում արդյունք է տվել, որովհետեւ հենց ծրագրային բյուջետավորումն է դարձնելու մեր ֆինանսների կառավարումը եւ իրացումը մեր երկրում արդյունավետ։

Հիմնականում՝ այսքանը։ Ես չեմ ուզենա շատ չարաշահել ձեր համբերությունը։ Ես, գիտեք, աշխատել եմ ֆինանսական ոլորտում՝ տարբեր կազմակերպություններում, եւ ես հույս ունեմ, որ մեր հանձնաժողովի արդյունավետությունն ու աշխատանքի որակն էապես կբարելավվի իմ նախագահության պարագայում։ Շնորհակալ եմ, պատրաստ եմ ձեր հարցերին։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, սիրելի տիկին Թանդիլյան։ Այժմ տիկին Թանդիլյանին կարող ենք հարցեր տալ, ինչի համար խնդրում եմ հերթագրվել։ Հերթագրում։

Հերթագրվել է 15 պատգամավոր։ Սկսում ենք Արմեն Փամբուկչյանից։ Համեցեք։

Ա.ՓԱՄԲՈՒԿՉՅԱՆ

-Շնորհակալություն, տիկին Թանդիլյան։ Ես կխնդրեի նշել բյուջեի այն երեք կարեւորագույն ոլորտները, որտեղ բյուջեն պետք է գտնվի շռայլ, այսինքն՝ խնայողություններ, այսպես ասած, չլինեն։ Շնորհակալություն։

Մ.ԹԱՆԴԻԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար։ Ընդհանրապես ինձ համար ծախսումն իրականում ներդրում է մեծ հաշվով, այն, որ կան ոլորտներ, որտեղ այն վերակերպվում է կապիտալ ծախսերի։ Օրինակ, դա կրթությունն է եւ տարբեր տեսակի տեղեկատվական տեխնոլոգիաների զարգացմանն ուղղված ծախսումները։ Դուք գիտեք, որ բյուջեն ունի ծախսային հոդվածների եւ կապիտալ ներդրումների սահմանափակում։ Ես շատ կուզենամ, որ մենք ենթակառուցվածքների վրա ավելի շատ ուշադրություն դարձնենք եւ ծախսումներն ուղղենք այստեղ, որպեսզի կարողանանք տնտեսական զարգացման երկարաժամկետ հնարավորություն ապահովել։

Իհարկե, այսօր մենք դժվարանում ենք դա անել եւ, ըստ էության, դա բյուջեի սահմանափակման շրջանակներում ենք կարծեք թե ավելի շատ անում, քան մեր բարի կամքով։ Բայց դա էլ պատճառ ունի, որովհետեւ, գիտեք, սոցիալական խնդիրները Հայաստանում շատ են, եւ այստեղ մենք պետք է նույնպես դնենք սոցիալական պաշտպանության համակարգ եւ այստեղ էլ միջոցներ չխնայենք՝ կայացնելու այս համակարգը։ Շնորհակալ եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք կա՞, պրն Փամբուկչյան։ Ո՞չ։ Այդ դեպքում հաջորդ պատգամավորը՝ Գոռ Գեւորգյան։

Գ.ԳԵՎՈՐԳՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ողջունում եմ ձեզ, տիկին Թանդիլյան։ Ճիշտն ասած, հարցերը շատ են, բայց կփորձեմ կենտրոնանալ երեք հարցի վրա, եթե դեմ չեք։

Առաջին հարցը. ձեր ելույթում նշեցիք, որ կան օրենքներ, որոնք մեռելածին են եւ կյանքից կտրված, որոնք հարկավոր է ինչ-որ ձեւով կյանքի կոչել կամ բերել մեկ այլ հարթույթ։ Ենթադրում եմ, որ սա անմիջականորեն կապված է մասամբ նաեւ 2019թ. բյուջեի հետ, որն անցած տարի անվանվեց իներցիոն բյուջե։ Հետեւապես, ենթադրում եմ, որ նաեւ, եթե այս օրենքները կյանքի կոչված լինեն, ապա այդ բյուջեում հնարավոր կլինի ապահովել ավելի բարձր արդյունավետություն։ Սա՝ առաջին հարցը: Ձեր կարծիքն է հետաքրքրում։

Երկրորդ հարցը. նշեցիք ձեր ելույթում, որ ֆինանսական համակարգում առկա են խնդիրներ, որոնք ենթադրում են հրատապ քննարկում եւ այդ խնդիրների կարգավորում։ Կուզենայի, որպեսզի նշեիք այդ խնդիրներից առավել կարեւորագույնները, որոնք անմիջականորեն էլի պետք է, ըստ էության, նպաստեին այս բյուջեի ավելի արդյունավետ, այսպես կոչված, կյանքի կոչմանը։

Եվ երրորդ հարցս պրն Փամբուկչյանի հարցի շարունակությունն է։ Ակնհայտ է, որ կրթության համակարգը պետության անվտանգության առանցքային գործոններից մեկն է, եւ այստեղ հենց այն շռայլության հատվածն է, որի մասին նաեւ բարձրացրեց գործընկերս։

Կուզենայի ձեր կարծիքը հասկանալ՝ ինչպե՞ս եք ենթադրում այս բյուջեի շրջանակի ընդարձակումը, որն այս պահին առկա է։ Խոսքը վերաբերում է առաջին հերթին կրթությանը։ Շնորհակալություն։

Մ.ԹԱՆԴԻԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար, պրն Գեւորգյան։ Հարցերին, ըստ էության, կփորձեմ տեղավորվել ժամանակի մեջ։

Երբ ես ասում եմ մեռելածին եւ կյանքից կտրված օրենքներ, իրականում, այո՛, մենք ընդունում ենք օրենքներ, որոնք չեն աշխատում։ Եվ այս հանձնաժողովի տիրույթում է վերահսկել՝ արդյո՞ք դրանք կիրառվո՞ւմ են եւ ի՞նչ արդյունավետություն ունեն, եւ հենց ծրագրային բյուջետավորման արդյունքում մենք յուրաքանչյուր նախարարության եւ գերատեսչության աշխատանքի արդյունք ենք վերահսկում, հետեւաբար, արդյո՞ք տվյալ գերատեսչության ընդունած օրենքը կյանքի է կոչվել եւ տվել է այն արդյունքը, ինչի համար այն ընդունվել էր։ Եվ սրա մասին է խոսքը, երբ խոսում ենք օրենքների կիրառման վերահսկողության մասին։

Ֆինանսական ոլորտի խնդիրները, երբ ես մատնանշեցի, խոսքն այն մասին է, որ դուք գիտեք։ Բազմաթիվ բողոքներ ենք լսում վարկերի տոկոսադրույքների բարձր լինելու վերաբերյալ, քաղաքացիները զգացողություն ունեն, թե բազմակի անգամ են վճարում եւ բարձր են տոկոսները։

Մենք հասկանում ենք, որ տոկոսների գոյացման մեջ ռիսկերի հաշվարկ կա։ Եվ, ըստ էության, հենց դրանից է բաղկացած, թե ինչու են Հայաստանում բարձր տոկոսադրույքները։ Հետեւաբար, կան ռիսկեր, որոնք հնարավոր է նվազեցնել, որի արդյունքում տոկոսը կարող է նվազել։ Օրինակ, իրավական ռիսկերն առնվազն մեր դաշտում են։ Հետեւաբար, այդ քննարկումների արդյունքում մենք կարող ենք բացահայտել այդ ռիսկերը եւ դրանց նվազեցնելու արդյունքում ունենալ ավելի ցածր տոկոսադրույքներ։

Մյուս հարցը՝ կրթության մասով։ Տեսեք, իրականում բյուջեն ինչպե՞ս է կառուցված՝ մուտքեր եւ ելքեր։ Այս առումով դուք ճիշտ եք, որ անհրաժեշտ է մուտքերն ընդլայնել, որպեսզի կարողանանք ավելի շռայլորեն ծախսել թեկուզ հենց կրթության ոլորտում։ Իհարկե, խողովակները տարբեր են, այդ թվում նաեւ՝ հարկային մուտքերի ավելացումը՝ թաքնված հարկերի եւ ճիշտ վարչարարության, արդյունավետ վարչարարության առումով, ճիշտ հարկային քաղաքականության, որի արդյունքում բոլորս հասկանում ենք, չէ՞, որ անպայման չի՝ հարկը բարձր լինի, հարկը պետք է լինի ճիշտ ձեւով, որ տնտեսվարողը չխուսափի եւ բարեխղճորեն նաեւ վճարի։ Միեւնույն ժամանակ, բնական է, միջավայրի զարգացումը Հայաստանում պետք է բերի ներդրումների եւ հարկատուների ավելացման։ Սա եւս բնական է, որ ճանապարհ է։ Իհարկե, դեֆիցիտի մաս նաեւ ֆինանսավորվում է տարբեր աղբյուրներից, այդ թվում՝ նաեւ արտաքին պարտքի, բայց եւ հենց, ըստ էության, այդպես է ձեւավորվում բյուջեն։ Սովորաբար, մենք տեսնում ենք, թե ինչքան գումար ունենք եւ, ըստ այդմ բաշխում ենք, բայց ես պետք է ասեմ, որ դա ցանկալի տարբերակը չէ։ Մենք պետք է տեսնենք՝ ինչի կարիք ունենք, հավաքագրենք ու բյուջեի մուտքերի աղբյուրները դիտարկենք այնպես, որ կարողանանք ապահովել մեր ծախսերը։ Շնորհակալ եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագա՞նք։

Գ.ԳԵՎՈՐԳՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պարզապես կուզենայի նաեւ անդրադառնալ այն հանգամանքին շատ հակիրճ, որ առհասարակ խնդիրները, որոնք առկա են ֆինանսական համակարգում, պահանջում են համալիր լուծում։ Եվ ամենեւին չփորձելով գերագնահատել Ֆինանսների նախարարության դերակատարությունը, որն ինքնին արդեն իսկ արժեւորված է մեր հանրությունում եւ առհասարակ պետական կառավարման համակարգում, պետք է նշեմ, որ այն անում է ունեցած ռեսուրսները մաքսիմալ, արդյունավետ կատարելու եւ այն իրականացնելու կարեւորագույն գործընթացը։ Կարծում եմ՝ խնդիրը ֆինանսական համակարգի համալիր լուծման կարիք ունի։ Այսինքն՝ այստեղ միայն ձեր նշած հարկերը չեն, այլ նաեւ շուկայի ընդարձակումն է, աշխատանքային, նաեւ ֆինանսական։ Եվ այս իմաստով հնարավոր կլինի ձեր ասած խնդիրներն ավելի համապարփակ լուծման ենթարկել։ Շնորհակալություն։

Մ.ԹԱՆԴԻԼՅԱՆ

-Անխոս, ես ընդամենը շեշտեցի մի ոլորտ, քննարկման մի առարկա, որը, ըստ էության, նաեւ մեր տիրույթում է, եւ մենք կարող ենք որոշակի բարելավում այստեղ բերել՝ մասնագետների հետ քննարկումով, եւ այնպիսի լուծում տալ, որի արդյունքում որոշակի ռիսկեր կարող են նվազեցվել։ Հետեւաբար, ես անմիջապես, այսպես, մեր քաղաքացիների կյանքի որակի բարձրացման նպատակը, քանի որ իմ մտքում է, ես այդ տեսակետից ներկայացրեցի, բայց իրականում դուք ճիշտ եք, խնդիրները տարբեր են եւ քննարկման առարկա։ Շնորհակալ եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հաջորդ հարցի համար՝ Սերգեյ Բագրատյան։

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Տիկին Թանդիլյան, երկու հարց ունեմ՝ ձեզ ուղղված։

Առաջինը հետեւյալն է, որ, փաստորեն, եթե մենք նայում ենք, տնտեսական մեր հարաբերություններում պետությունը գրեթե կարգավորիչ դեր չի ունենում տնտեսության կարգավորման համար։

Հիմա՝ մենք ծրագրային բյուջետավորումում ենք աշխատում, եւ դուք նշեցիք, որը շատ կարեւոր է, դրա արդյունավետության հաշվարկը։ Արդյո՞ք դա չի բերելու ըստ արդյունքի բյուջետավորման մեթոդոլոգիայի. սա՝ մեկ։

Եվ երկրորդը. այսօրվա ներկա պայմաններում մեր տնտեսության համար հարկեր-ՀՆԱ հարաբերության ո՞ր ինտերվալն եք համարում լավագույնը։ Շնորհակալություն։

Մ.ԹԱՆԴԻԼՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ, պրն Բագրատյան։ Իրականում ծրագրային բյուջետավորման նպատակն այն է, որ կարողանանք տեսնել՝ մեկ դրամ ծախսածի արդյունքում ի՞նչ ենք ստացել։ Այսինքն՝ եթե մենք ծրագրային բյուջետավորման ենք անցնում եւ նշում ենք, թե մենք ինչ ենք ուզում ունենալ այս տարի այսքան գումար ծախսելով, դրա արդյունքը վերահսկելի է հենց ծրագրային բյուջետավորման անցման միջոցով։ Սա է իմաստը, որ ես շեշտում եմ, որ այս ճանապարհով մենք կարող ենք տեսնել ծախսած յուրաքանչյուր գումարի արդյունավետությունը։

Ինչ վերաբերում է ձեր հարցին, բնական է, թեպետ հարկերը տնտեսական հանձնաժողովի տիրույթում են, այնուամենայնիվ, տարբեր մասնագետների կարծիքով՝ դա բավարար չէ։ Մենք կարող ենք, իհարկե, քննարկել եւ հասկանալ, թե ո՞րն ենք համարում բավարար, բայց դա մասնագիտական քննարկման տիրույթում է։ Ես պետք է ասեմ, որ ես ինքս հետեւում եմ եւ տեսնում, որ իրականում դա բավարար մակարդակի վրա չէ։ Եթե մենք կարողանանք մեր քննարկման արդյունքում դրան լուծում տալ, կարծում եմ՝ կլինեն տարբեր մասնագետներ, տարբեր տեսակետներ կունենան, բայց լավագույն պատկերը կարծում եմ՝ այս պահին, այնուամենայնիվ, չունենք։ Շնորհակալ եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագա՞նք, պրն Բագրատյան։

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Տիկին Թանդիլյան, դուք նշում եք հարկերը տնտեսական հանձնաժողովի քննարկման առարկա լինելու հանգամանքը, բայց բյուջետային հանձնաժողովն ինքը պետք է հիմնված լինի տնտեսական հանձնաժողովի վերլուծությունների վրա, եւ դուք բյուջետավորման պետք է հասնեք՝ ունենալով տնտեսական հանձնաժողովի հստակ եզրակացությունը, որտեղ պետք է նշված լինի տեղեկանքի տեսքով, թե հարկեր-ՀՆԱ հարաբերության ո՞ր ինտերվալ են նախատեսում, ասենք՝ 19 կամ 20 թվականի բյուջեում։ Եթե այդ թիվը դուք չունեք, ձեր բյուջետավորումը նոնսենս է այն պարզ պատճառով, որ մինչեւ չիմանանք, թե ինչ հարկեր են սպասվում, չենք կարող  տեղաբաշխման մասին ընդհանրապես լսել։

Եվ պետք է կարեւորել ֆինանսաբյուջետային եւ տնտեսական հանձնաժողովների կապը։ Այստեղ կուզենայի ձեր մոտեցումը տեսնել, հանձնաժողովի նախագահ առաջադրվելով՝ դուք պատրա՞ստ եք տնտեսական հանձնաժողովի հետ նաեւ քննարկել բյուջե-ՀՆԱ եւ հարկեր փոխհարաբերությունը՝ կարգավորելու, գործիքակազմն օգտագործելու իմաստով։ Շնորհակալություն։

Մ.ԹԱՆԴԻԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Բագրատյան։ Բնական է, որ հանձնաժողովների միջհանձնաժողովական համագործակցությունը պետք է էլ ավելի բարձրացնենք, հատկապես՝ այդ երկու հանձնաժողովների, որովհետեւ ես կարծում եմ, որ մենք համատեղ նիստերի շրջանակներում կկարողանանք տարբեր հարցեր բարձրացնել, որոնք առնչվում են ոլորտներին։ Դա ինձ համար լավագույն ձեւաչափն է, երբ մասնագետներն իրենց տեսակետներն ունեն։ Իսկ ես պետք է ասեմ, որ տնտեսագետները, ֆինանսիստները հաճախ նաեւ հակասող կարծիքներ են ունենում։ Հետեւաբար, այդ քննարկումների արդյունքը պետք է լինի մասնագիտական, որը կբերի իր հետ որակ։ Այդ առումով եւ՛ բնական է, հնարավոր համարում եմ, եւ՛ տեղին ու անհրաժեշտ։ Շնորհակալ եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Այժմ՝ Բաբկեն Թունյան։

Սիսակ Գաբրիելյան: Ներեցեք։

Ս.ԳԱԲՐԻԵԼՅԱՆ

-Տիկին Թանդիլյան, ձեր ելույթը, ըստ էության, հիմնականում վերահսկողական գործառույթն էր։ Օրեր առաջ ԱԺ քվեարկությամբ դուք չընտրվեցիք ԱԺ նախագահի տեղակալի պաշտոնում, եւ մենք, ըստ էության, «Իմ քայլը» խմբակցությունը նաեւ ձեր խմբակցության կողմից հուժկու քննադատության արժանացավ։ Ես կասկած չունեմ, որ ընտրվելու եք այս հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնում, հետեւաբար ակնկալում եմ ձեզանից այս ամբիոնից անկեղծ պատասխան, որպեսզի մեր հայրենակիցներն էլ լսեն. արդյո՞ք մենք այդ պարագայում չենք ունենալու վարչապետի, Կառավարության, պետական կառավարման մարմինների եւ ընդհանրապես ՀՀ սեփականությունը հանդիսացող բյուջեի նկատմամբ վերահսկողություն՝ ի դեմս ձեր հանձնաժողովի եւ նաեւ ձեր կողմից։

Մ.ԹԱՆԴԻԼՅԱՆ

-Արդյո՞ք չենք ունենալու. հարցը լավ չլսեցի, բայց, այնուամենայնիվ, ես ձեզ պատասխանեմ, պրն Գաբրիելյան։

Իրականում պրոֆեսիոնալիզմը եւ անաչառությունն այն հատկանիշներն են, որոնց տիրապետում են, պե՛տք է տիրապետեն այն մարդիկ, ովքեր այս ոլորտի՝ հաշվեքննության, հաշվապահության աշխատողներն են։ Եվ նաեւ այն անդամակցությունը, որ ես ունեմ միջազգային հեղինակավոր կառույցներին, ինձ հնարավորություն է տալիս առանց ավելորդ համեստության ասել, որ իմ անաչառությունը, օբյեկտիվությունը դժվար կլինի կասկածի տակ դարձնել։ Այնուամենայնիվ, դուք գիտեք, որ տեղակալի պաշտոնը քաղաքական պաշտոն է, հանձնաժողովներինն ավելի շատ մասնագիտական աշխատանք է։

Ո՞րն է ինձ հոգեհարազատ. դա տեղին հարց չէ, որովհետեւ երկուսն էլ, ըստ էության, կարեւոր են ինձ համար, բայց միեւնույն ժամանակ պետք է չկասկածեք հանձնաժողովի որակյալ աշխատանքին՝ անկախ քվեարկության արդյունքներից։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանքի համար՝ Սիսակ Գաբրիելյան։

Ս.ԳԱԲՐԻԵԼՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ պատասխանի համար։ Բավարարված եմ եւ հերթական անգամ համոզվեցի, որ անձամբ ես սխալ որոշում չեմ կայացրել, որ կողմ չեմ քվեարկել ձեր օգտին ԱԺ նախագահի տեղակալի պաշտոնում։

Մ.ԹԱՆԴԻԼՅԱՆ

-Ես ուրախ եմ, որ դուք ձեր ընտրությամբ բավարարված եք։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Այ հիմա արդեն՝ Բաբկեն Թունյան։

Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Տիկին Թանդիլյան, ասեմ, որ շատ ուրախ եմ, որ հենց դուք եք գլխավորելու ֆինանսաբյուջետային հանձնաժողովը: Ըստ էության, առաջին անգամ է, որ այդ կարեւոր հանձնաժողովն ընդդիմությանն է տրվում։

Դուք ձեր ելույթում նշեցիք ձեր գործառույթների մասին ու կարեւորեցիք Կենտրոնական բակի գործունեության վերահսկողությունը։ Այդ առումով մի հարց ունեմ. ձեր գործընկերը, ձեր խմբակցության անդամ Գեւորգ Գորգիսյանը նախընտրական շրջանում մի առիթով ասել էր, որ Կենտրոնական բանկն այժմ գտնվում է բացարձակ որեւէ վերահսկողությունից դուրս եւ պետք է մեխանիզմներ մտածել, որպեսզի ԱԺ-ն կարողանա վերահսկել Կենտրոնական բանկը։ Ուզում եմ իմանալ՝ դուք կիսո՞ւմ եք այդ կարծիքը եւ եթե այո, ի՞նչ մեխանիզմներ, օրինակ, այս պահին կարող եք առաջարկել՝ այդ վերահսկողությունն ավելի արդյունավետ դարձնելու համար։

Մ.ԹԱՆԴԻԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Թունյան։ Իրականում Կենտրոնական բանկին այլեւս տրված են սահմանադրական որոշակի լիազորություններ՝ գնաճի զսպման եւ մի շարք այլ, եւ այս առումով Կենտրոնական բանկն անկախություն ունեցող կառույց է, որը շատ լավ է։ Բայց միեւնույն ժամանակ մենք պետք է հասկանանք, որ նրա վարած ֆինանսավարկային քաղաքականությունը  բերում է լրջագույն հետեւանքների։ Հետեւաբար, ԱԺ-ն պետք է եւ ունի այդ լիազորությունը՝ աշխատել Կենտրոնական բանկի հետ, վերահսկողական մեխանիզմներ օգտագործել, ինչի մասին ես իմ ելույթում շեշտեցի, նաեւ բարձրացված խնդիրների քննարկումներ կազմակերպել, հրավիրել համապատասխան մարմիններ եւ դրանց լուծում տալ, առնվազն քննարկել։ Այդ առումով, իհարկե, շատ ճիշտ է ու պետք է, որ Կենտրոնական բանկն ունենա անկախություն, միեւնույն ժամանակ նա պետք է լինի հաշվետու ԱԺ-ին, որը նշանակում է՝ հանրությանը։ Այս առումով իսկապես լայն լիազորությունները, որ տրված է Կենտրոնական բանկին, պետք է կարողանանք օգտագործել ի նպաստ մեր տնտեսական եւ ֆինանսական համակարգի։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք կա՞, պրն Թունյան։ Համեցեք։

Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ։ Այսինքն՝ ըստ էության, դուք գտնում եք, որ Կենտրոնական բանկը վերահսկողությունից դուրս չի, եւ լրացուցիչ մեխանիզմների կարիք չկա։ Ես ճի՞շտ հասկացա։

Մ.ԹԱՆԴԻԼՅԱՆ

-Ես գտնում եմ, որ Կենտրոնական բանկի հաշվետվողականությունն ԱԺ-ին էլ ավելի պետք է բարձրացվի տարբեր մեխանիզմների միջոցով, այդ թվում՝ նաեւ հանձնաժողովում ավելի հաճախ քննարկման, խնդիրների բարձրացման, եւ այս առումով, այո՛, ԱԺ-ն ունի այդ լիազորությունները։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Այժմ՝ Ծովինար Վարդանյան։

Ծ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Տիկին Թանդիլյան, նախ ուզում եմ նշել, որ ուրախ եմ, որ դուք եք ստանձնելու այս հանձնաժողովի նախագահի պարտականությունները։

Հարցս վերաբերում է ապահովագրության ոլորտին, այսինքն՝ գյուղատնտեսական ապահովագրությանը։ Ինչպե՞ս եք պատկերացնում ներդրումը եւ ի՞նչ խնդիրներ եք տեսնում այդ ճանապարհին։

Մ.ԹԱՆԴԻԼՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ հարցի համար։ Գիտե՞ք, ապահովագրական ընկերությունների ներկայացվածությունը եւ, այսպես,  մրցակցային լինելը Հայաստանում ես դեռեւս համարում եմ ոչ բավարար։ Մենք հասկանում ենք, որ ֆինանսական ոլորտի մեծ մասը բանկային կազմակերպություններ են, ավելի քիչ են վերջին տվյալներով, 80%, եթե ես չեմ սխալվում, ապահովագրական, վարկային եւ այլ  ֆինանսական կազմակերպությունները։ Այդ առումով ապահովագրական ընկերությունների ավելացումը եւ մրցակցային դաշտ ստեղծելը պետք է նպաստեն տարբեր ապահովագրական գործառույթների իրականացմանը, այդ թվում՝ նաեւ գյուղատնտեսական։ Ես պետք է ասեմ, որ այդ առումով մենք հնարավորություն կունենանք գյուղատնտեսական վարկերի տոկոսների նվազեցման, եթե մենք ունենանք ապահովագրական ընկերություններ, որոնց գործունեությունը հնարավորություն կտա նաեւ այստեղ շահեկան դուրս գալ։ Այդ առումով` մենք, ուղղակի, պետք է կարողանանք շուկան, այստեղ, դուք գիտեք, որ նաեւ շուկայական հարաբերություններ են, եւ ապահովագրական ընկերությունների արդյունավետ աշխատանքի եւ իրենց գործունեության բնագավառն ընդլայնելու հնարավորությունը ստեղծելու համար մենք պետք է ապահովենք մրցակցային պայմաններ եւ նրանց ներգրավվածություն։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք չկա։

Անցնում ենք հաջորդ հարցին՝ Վահե Հովհաննիսյան։

Վ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Տիկին Թանդիլյան, դուք ձեր պատասխանում՝ մեր գործընկեր Գեւորգյանի հարցին, մասնակի պատասխանեցիք իմ հարցին։ Հարցս վերաբերում է վարկի տոկոսների բարձր լինելու հետ կապված, ռիսկը՝ նաեւ ոչ պարտաճանաչ վարկառուների չվճարած, այսինքն՝ պատկերավոր ասեմ՝ վարկի կորուստը, հա՞, մտնում է նաեւ տոկոսի մեջ։ Բազմաթիվ հրապարակումեր են եղել` նախկին բարձրաստիճան պաշտոնյաների հետ կապված, որոնք պարտաճանաչ չեն կատարել իրենց վարկային պարտականությունները եւ այդ տոկոսը մնացել է հասարակ քաղաքացիների վրա, ինչով պայմանավորված է վարկի տոկոսի բարձր լինելը։

Ես ուզում եմ հասկանալ նաեւ ձեր տեսակետը. հնարավո՞ր է նաեւ բարձրաստիճան պաշտոնյաների հայտարարագրերի հետ հրապարակվեն նաեւ բարձրաստիճան պաշտոնյաների վարկային պատմությունները, որոնցով քաղաքացիները կտեսնեն, թե պաշտոնյաներն ինչպես են կատարում իրենց վարկային պարտականությունները եւ...

Մ.ԹԱՆԴԻԼՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ հարցի համար։ Ես պետք է ասեմ, որ այո՛, չվճարված հարկային պարտավորությունը նույնպես ռիսկային այն կոմպոնենտն է, որն ազդում է տոկոսադրույքի եւ նրա գոյացման վրա, հետեւաբար դարձնում է բարձր։ Դուք շատ ճիշտ եք, արդյունքում բոլոր քաղաքացիներն են վճարում այդ չվճարված պարտավորությունները։

Գիտե՞ք, մենք նախկինում էլ քննարկել ենք, նաեւ` «Ելք»-ի ժամանակ, որպես նաեւ հակակոռուպցիոն գործիքակազմ։ Այո, ես գտնում եմ, որ հայտարարագրումների մեջ անհրաժեշտ է տեսնել ոչ միայն վարկային պատմությունը, այլեւ նրանց վճարման ենթակա գումարը՝ որքանով է համահունչ նրանց ստացած եկամուտներին։ Այո, ես կարծում եմ, որ հայտարարագրումը հանրային դեմքերի եւ, մասնավորապես՝ պաշտոնյաների, անհրաժեշտ է, եւ այստեղ մենք կկարողանանք նաեւ վերահսկել պաշտոնյաների վարքագիծը, նաեւ նրանց եկամուտների համապատասխանությունն իրենց կատարած ծախսերի։ Ես ձեզ հետ համաձայն եմ։ Շնորհակալ եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագա՞նք, պրն Հովհաննիսյան։ Արձագանք չկա, ըստ այդմ՝ Կարինե Պողոսյան՝ «Բարգավաճ Հայաստան»։

Կ.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Տիկին Թանդիլյան, այս հանձնաժողովի ղեկավարումը, որ ստանձնելու եք դուք, ունի շատ լուրջ գործառույթներ եւ վերահսկողություն իրականացնելու մեխանիզմներ։ Իմ հարցը եւս վերաբերում է ծրագրային բյուջետավորման ներդրմանը` մի կարեւորագույն գործընթացի, որը մեզ մոտ ընթանում է շուրջ 10 տարի։ Կցանկանայի լսել ձեր մոտեցումը, քանի որ գիտենք, որ այս ներդրման ծրագիրը պետք է ավարտին հասցնել 2019թ.։ Այդպիսի նախաձեռնություն է եղել, որ 100%-ով պետք է անցնեինք ծրագրային բյուջետավորմանը։ Ձեր վերաբերմունքը եւ որքանո՞վ եք կարեւորում այս նախաձեռնությունը, եւ եթե կարեւորում եք, պատրա՞ստ եք ծրագիրը շարունակել եւ այն ավարտին հասցնել այս տարի, քանի որ բոլորս էլ գիտակցում ենք նպատակը, այն է՝ ֆինանսների կառավարման արդյունավետության բարձրացմանը նպաստելը եւ վերահսկողություն իրականացնելը, հատկապես  խորհրդարանական վերահսկողության մասին է խոսքը։ Ձեր վերաբերմունքը։

Մ.ԹԱՆԴԻԼՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ, տիկին Պողոսյան։ Դուք, հավանաբար, տեղյակ եք, որ 2019թ. բյուջեն արդեն իսկ ծրագրային բյուջետավորման տեսակով է ներկայացվել, եւ իրականությունն այն է, որ ես միացել եմ վերջին փուլում այս աշխատանքներին, որտեղ ասեմ, որ ավարտված էր, ըստ էության, մեծ մասը։ Ճիշտ եք, տարիների աշխատանք է սա, եւ ես շատ բարձր եմ գնահատում, որովհետեւ հենց դա է հնարավորություն տալու ԱԺ-ին եւ պատգամավորներին՝ վերահսկողական իրենց գործառույթն իրականացնել։ Այդ առումով իմ վերաբերմունքը դրական է, հաշվի առնելով նաեւ, որ առաջին տարին է, որ 100% բյուջետավորման ենք անցել, պետք է նաեւ ընդունել, որ ճանապարհ պետք է անցնել՝ հղկելու, եւ այդ հիմնական ցուցանիշները մենք պետք է կարողանանք բարելավել այնպես, որ իրականում արտացոլեն հենց տվյալ միջոցի ծախսման կարեւորությունն ու նպատակը։ Շնորհակալ եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք։ Արձագանք չկա։ Համազասպ Դանիելյան։

Հ.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

-Տիկին Թանդիլյան, ես բազմաթիվ հարցեր ունեմ, բայց կանգ կառնեմ միայն մեկի վրա։

Դուք ձեր խոսքում շատ անդրադարձաք, եւ իրավացի էիք, հանձնաժողովի հենց վերահսկողական դերի կարեւորությունը։ Ես միայն կավելացնեմ մի շեշտադրում, որ բացառիկ է՝ ի համեմատություն ցանկացած այլ մշտական հանձնաժողովների։

Տեսեք, ձեր քաղաքական թիմը շաբաթներ շարունակ թեզ է առաջ տանում, որ Կառավարության նման կառուցվածքի պարագայում, օրինակ՝ ոստիկանություն, ԱԱԾ, ՊԵԿ, վերջինը պրն Գորգիսյանն էր երեկ երեկոյան այս դահլիճում, դուրս են մնում ընդհանրապես խորհրդարանական վերահսկողությունից։

Հիմա՝ ես խնդրում եմ ձեզ ձեր ասած մասնագիտական անաչառության տեսակետից ասել, թե քանի՞ խորհրդարանական վերահսկողության գործիքներ ունի հենց ձեր գլխավորելիք հանձնաժողովը նշված կառույցների նկատմամբ։ Կա՞ն նման գործիքներ։ Եթե կուզեք՝ մեկ-երկուսը թվարկեք, միգուցե նաեւ դահլիճի այն հատվածին նայելով, որ մարդիկ տեղյակ լինեն։ Շնորհակալություն։

Մ.ԹԱՆԴԻԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Դանիելյան։ Հաշվի առնելով, որ դահլիճի այն հատվածում բազմաթիվ փորձառու պատգամավորներ կան, նրանք տեղյակ են, որ տարիներ շարունակ այս դահլիճում եւ խորհրդարանական հանձնաժողովներում կանչվել են տարբեր պաշտոնյաներ, որոնք, ըստ էության, կարող էին եւ չգալ։ Եվ սա է խնդիրը, որ Կառավարության անդամ չհանդիսացող պաշտոնյան կարողանում է չներկայանալ։ Եվ սա է հենց նաեւ այն շեշտադրումը, որ մենք պարբերաբար անում ենք, որ բացահայտ եւ հանրության համար թափանցիկ լինի այդ պաշտոնյաների աշխատանքը եւ իրենց ոլորտում գտնվող նաեւ թե՛ ծախսերի եւ թե՛ գործառույթների մասով հնարավոր լինի տալ հարցեր։ Դա է պատճառը, որ մենք գտնում ենք, որ որեւէ օղակ չպետք է դուրս մնա խորհրդարանական վերահսկողությունից, այլ պետք է ոչ թե բարի կամքով, եղել են, այո՛, նաեւ պաշտոնյաներ, ովքեր եկել են, բայց դա իրենց բարի կամքով են արել։ Հետեւաբար, այն լծակը, որ ունի խորհրդարանը Կառավարության նկատմամբ, պետք է ունենա բոլոր տեսակի գերատեսչությունների, կոմիտեների եւ տարբեր առընթեր մարմինների նկատմամբ։ Սրա մասին է խոսքը, պրն Դանիելյան։ Ես կարծում եմ, որ անկախ նրանից, եւ հանձնաժողովի աշխատանքները, իհարկե, այդ վերահսկողական ֆունկցիան նոր է տրված հանձնաժողովներին այդ մեծ մասշտաբով, բայց ԱԺ պատգամավորներն այս դահլիճում եւ հանրությունը կարող են եւ պետք է կարողանան հարցեր ուղղել այդ պաշտոնյաներին պատգամավորների միջոցով։ Շնորհակալ եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագա՞նք։ Համեցեք։

Հ.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

-Տիկին Թանդիլյան, դուք իմ հարցին չպատասխանեցիք իմ կարծիքով եւ հմտորեն շրջանցեցիք։ Իմ հարցը հետեւյալն էր. արդյո՞ք հենց ձեր գլխավորելիք հանձնաժողովն ունի խորհրդարանական վերահսկողական գործիքակազմի շրջանագիծ, որտեղ կարող են բազմաթիվ գործիքներ լինել, մի քանի գործիք՝ առնվազն հենց ձեր կողմից նշած, ձեր կուսակցության կողմից նշած կառույցների նկատմամբ՝ ՊԵԿ, ոստիկանություն, վերահսկողություն իրականացնել։ Այո՞, թե՞ ոչ։ Շնորհակալություն։

Մ.ԹԱՆԴԻԼՅԱՆ

-Պրն Դանիելյան, ես իրականում պատասխանեցի։ Ոչ միայն այն հանձնաժողովը, այլ բոլոր հանձնաժողովներն ունեն այդ լիազորությունը, բայց կան կառույցներ, որոնց ղեկավարները, այնուամենայնիվ, չեն ներկայանում, բայց միեւնույն ժամանակ Կառավարության անդամն ունի պարտավորություն գալ ԱԺ դահլիճ, այստեղ նստել եւ պատասխանել հարցերին։ Շատ հաճախ եղել է անգամ, որ հարցն ուղղել ենք այս կամ այն, օրինակ՝ Ֆինանսների նախարարությանը, բայց եղել է հարկայինի, ՊԵԿ-ի ոլորտից, եւ այն դուրս է եկել՝ կարծեք թե՝ կճշտենք, կասենք եւ այլն։ Սա է հարցը։

Իրականում ձեզ պետք է վստահեցնեմ, որ երբ դու ներկայանում ես ԱԺ, քո պատասխանատվության աստիճանը շատ ավելի բարձր է, քան երբ դու ուղղակի այս շենք ընդհանրապես չես մտնում։ Որպես Կառավարության նախկին անդամ եմ ասում՝ ։ Շնորհակալ եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հաջորդ հարցի համար՝ Հայկ Գեւորգյան։

Հ.ԳԵՎՈՐԳՅԱՆ

-Տիկին Թանդիլյան, հարցը կարող է մի քիչ տարօրինակ թվալ։ Այ, եթե կշեռքի նժարներին դնենք ԱԺ նախագահի տեղակալի պաշտոնը եւ ֆինանսաբյուջետային հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնը զուտ իր վերահսկողական, գործառնական տիրույթում դիտարկելու դեպքում, ընդդիմության համար ո՞րն է ավելի ազդեցիկ պաշտոն՝ ֆինանսաբյուջետայի՞ն հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնը, որը երբեք, երբեւէ չի պատկանել ընդդիմությանը, թե՞ ԱԺ նախագահի տեղակալինը։ Շնորհակալություն։

Մ.ԹԱՆԴԻԼՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ հարցի համար, պրն Գեւորգյան։

Իրականում ազդեցությունները հավասար են, բայց տարբեր։ Մեկը քաղաքական է, մյուսը՝ մասնագիտական։ Եվ ես ձեզ պետք է հավաստիացնեմ, որ անկախ նրանից՝ ես ո՞ր պաշտոնում կլինեմ, այդ պաշտոնի եւ այդ գործառույթների իրականացումն ամբողջովին իրականացնելու եմ, եւ՛ վերահսկողական, եւ՛ ԱԺ գործառույթներին բնորոշ պարտականությունները լավագույնս իրացնելու եմ։

Իրականում ես հասկանում եմ հարցի թաքնված ենթատեքստը, բայց դուք պետք է իմանաք, որ երբ շեշտում եք, որ ֆինանսավարկային եւ բյուջետային հանձնաժողովը երբեք չի տրվել ընդդիմությանը, իրականում այնտեղ շարունակելու են գերակշիռ մաս լինել իշխող ուժի պատգամավորները, եւ այնտեղ, իմ գործընկեր պրն Կարապետյանը նշեց,  առանձնահատուկ հենց հանձնաժողովի ղեկավարի գործառույթը, նամանավանդ, այսպես ամենաազդեցիկը չէ այն առումով, որ կազմակերպական, այո՛, որոշ հայեցողական գործառույթներ եւս կան, բայց այդ առումով՝ պատգամավորի ազդեցությունը կապ ունի իր գործունեության եւ իր նվիրվածության, իր՝ ամբողջովին ներդրվելու ունակության մեջ։ Ես կարծում եմ, որ սա է, ինչ պետք է անի պատգամավորը, անկախ նրանից՝ ո՞ր պաշտոնում է եւ լրացուցիչ ի՞նչ գործառույթ ունի ։ Շնորհակալ եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանքի կարիք կա՞։ Չկա արձագանքի կարիք։

Այժմ՝ Հերիքնազ Տիգրանյան։

Հ.ՏԻԳՐԱՆՅԱՆ

-Տիկին Թանդիլյան, տարակույս չունեմ, որ դուք կղեկավարեք հենց այս հանձնաժողովը։

Իմ հարցը վերաբերում է հանրային ֆինանսների արդյունավետ կառավարմանը։ Բնականաբար, այս ոլորտում կան որոշակի խնդիրներ՝ հաշվետվողականության եւ թափանցիկության հետ կապված։ Մենք խնդիր ունենք՝ բարձրացնել հանրային ֆինանսների կառավարման արդյունավետությունը, հատկապես ծախսային քաղաքականության արդյունավետության մասով։ Եվ հիշենք, որ նախորդ տարիներին Հաշվեքննիչ պալատը, նախկինում՝ Վերահսկիչ պալատը, հենց այս ամբիոնից կամ նախորդ պառլամենտներում տվել է հաշվետվություններ կամ զեկույցներ այն մասին, որ պետական գնումների ոլորտում եղել են նաեւ անարդյունավետ ծախսեր, բայց մեր օրենսդրական կարգավորումները որեւէ իրավական հետեւանք չեն նախատեսում այդ անարդյունավետ ծախսերի մասին, ինչը նշանակում է, որ պետական բյուջեից կատարվում են ծախսումներ՝ աննպատակային կամ չհիմնավորված, եւ որեւէ բացասական հետեւանք չի առաջանում։

Կխնդրեի ձեր կարծիքը՝ հաշվետվողականության նոր ստանդարտների ներդրման հետ կապված. ինչպե՞ս եք տեսնում արդյունավետության բարձրացումը։

Մ.ԹԱՆԴԻԼՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ հարցի համար։ Իրականում արդյունավետության բարձրացմանն էր հենց միտված անցումը ծրագրային բյուջետավորմանը։ Այս գործիքակազմը մեզ պետք է օգնի վերահսկել եւ բարձրացնել արդյունավետությունը։

Դուք ճիշտ եք, որ իրավական հետեւանք չի առաջացնում որոշ դեպքերում, եթե չկա չարաշահում, կամ օրենքի խախտումով չի կատարվել։ Եվ հենց այստեղ Հաշվեքննիչ պալատի դերը շատ բարձր է։ Ես դրա համար շեշտեցի, որ այստեղ ես պրոֆեսիոնալիզմ պետք է ակնկալեմ եւ անաչառություն ու անկախություն, որովհետեւ միայն այդ պարագայում մենք կարող ենք ունենալ այնպիսի պատկեր, որը համապատասխանում է իրականությանը, եւ արդյունավետության ճիշտ գնահատական։ Սրա գինը քաղաքական ուժի լինելն է եւ նրա քաղաքականությունը, նրա հանրայնացումն այդ հաշվետվությունների եւ այդ տեղեկատվության՝ դեպի հանրությունը, որպեսզի նրանք կարողանան իմանալ, թե ինչպիսի քաղաքականություն է վարում, ինչ արդյունավետությամբ է աշխատում այս քաղաքական ուժը եւ այս նախարարը։ Հետեւաբար,  այդ առումով ես կարծում եմ՝ հանրայնացումը, հրապարակային աշխատանքը բարելավելու են այդ միջավայրը։ Շնորհակալ եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանքի կարիք կա՞։ Համեցեք։

Հ.ՏԻԳՐԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ պատասխանի համար։ Տեսնում եմ նաեւ լուծումը Հաշվեքննիչ պալատի գործառույթների կամ իրավական լծակների ընդլայնման մեջ, եւ վստահ եմ, որ ձեր պրոֆեսիոնալիզմը կօգնի այս հանձնաժողովի հետ աշխատանքների կառավարմանը, որովհետեւ ձեր՝ աշխատանքի եւ սոցիալական հարցերի նախարար աշխատելու ժամանակահատվածում եղել են առիթներ՝ համատեղ աշխատելու, վստահ եմ, որ նաեւ կստացվի այդտեղ։

Մ.ԹԱՆԴԻԼՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ, տիկին Տիգրանյան։ Իրականում ես շատ բծախնդիր եմ այս պալատի պրոֆեսիոնալիզմի նկատմամբ։ Կարող է եւ որոշակի փոփոխություններ անենք, որ կարողանանք ունենալ վստահելի հաշվետվություն, տեղեկանքներ եւ պատկեր, թե ինչ վիճակում են գտնվում հանրային ֆինանսները, որ գերատեսչությունում՝ ինչպես։ Շատ շնորհակալ եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հովհաննես Հովհաննիսյան։

Հ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Շնորհավորում եմ, տիկին Թանդիլյան, այս պատասխանատու պաշտոնում առաջադրվելու կապակցությամբ։

Իմ հարցը կրթության եւ գիտության ֆինանսավորման ավելացմանն է վերաբերում։ Արդեն որոշակի պատասխան տվեցիք՝ կրթության հետ կապված, բայց, անկեղծ ասած, տպավորություն ստեղծվեց, որ պրն Ջանջուղազյանն է պատասխանում, որ գումարներ կլինեն, մուտքերը կավելանան, ապա կմտածենք այդտեղ ավելացում կատարելու մասին։

Այ, որպես նախարար աշխատած ժամանակ իմանալով Ֆինանսների նախարարության այսպես շատ պաշտպանողական դիրքն ընդհանրապես ֆինանսներ ավելացնելու գործում, ինչպե՞ս եք պատկերացնում կրթության եւ, հատկապես՝ գիտության, ֆինանսների ավելացումը։ Այսքանը, հետո կանդրադառնամ։

Մ.ԹԱՆԴԻԼՅԱՆ

-Ուրեմն, ես շատ ուրախ եմ, որ հենց դուք եք այդ մասին ասում, որովհետեւ ես բացարձակ չեմ կիսում այդ տեսակետը։ Ես ուղղակի խոսեցի այն մասին, թե ինչպես է դա կատարվում։ Իսկ ինչպես ես կուզենամ եւ պե՛տք է կատարվի, դա այն է, թե մենք ինչպիսի՞ կարիքներ ունենք եւ ինչպե՞ս է պետք, ՀՆԱ-ի ինչքա՞ն տոկոսով ենք մենք տեսնում ՀՆԱ-ի ավելացումը եւ ապա՝ տվյալ ոլորտի ֆինանսավորումը։ Ինձ համար կրթությունը, ենթակառուցվածքները, ես արդեն շեշտեցի, առաջնահերթություն են, ռազմականը, բնականաբար։ Բայց, այո՛, մենք պետք է հասկանանք, որ հատկապես կրթության ոլորտում ներդրումը կապիտալ ներդրում է, դա ծախս չէ, այլ ծախսում։ Հետեւաբար, այն անդրադառնալու է նաեւ տնտեսության եւ մեր պետության զարգացմանը, առաջընթաց զարգացմանը։ Այս առումով ես պետք է ասեմ, որ, ո՛չ, ես չեմ կիսում այդ տեսակետը, այլ հակառակը՝ պետք է տեսնենք՝ որտե՞ղ, ի՞նչ առաջնահերթություն ունենք, ստանանք պատկեր եւ ապա ֆինանսների նախարարությանն առաջադրանք տանք, որ այս գումարներն անհրաժեշտ է ապահովել բյուջեում։

Այս առումով ես ձեզ հետ համաձայն եմ, որ, իսկապես, լավ վիճակում չի կրթության ոլորտի ֆինանսավորումը։ Իհարկե, այստեղ պետք է նաեւ խոսել արդյունավետության մասին։ Հաճախ, այո, մենք պետք է հասկանանք, որ միայն գումար տալով չէ, այլ արդյունավետությունը բարձրացնելով էլ է, բայց ակնհայտ է, որ մենք այս պահին ունենք թերֆինանսավորած կրթություն եւ գիտություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք։ Միացրեք։

Հ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Ես ուղղակի հարցը հնչեցրեցի այն պատճառով նաեւ, եւ գիտության հետ կապված, որպեսզի, ինչպես պրն Մարուքյանն է ասում, այդ բարձր ամբիոնից լսեմ այն պատասխանատվության պարտավորությունը, որ դուք կստանձնեք ձեր ուժերի ներածին չափով՝ այդ ոլորտի ֆինանսավորումն ավելացնելու համար։ Շնորհակալություն։

Մ.ԹԱՆԴԻԼՅԱՆ

-Պրն Հովհաննիսյան, հակառակը, այդ ես եմ ուրախ, որ դուք դա հնչեցնում եք, որովհետեւ դուք մեծամասնություն եք, եւ ձեր սատարմամբ է միայն հնարավոր այդ ոլորտի ֆինանսավորումը բարձրացնել։ Շնորհակալ եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ես վստահեցնում եմ՝ պրն Ջանջուղազյանը մեծագույն հաճույքով հանրային ռեսուրսները կուղղի կրթության ոլորտ այն պահից սկսած, երբ ցույց տաք, թե այդ հանրային ռեսուրսները որտեղ են հնարավոր, որտեղից հանել եւ որտեղ ուղղել։

Հաջորդ հարցը՝ Արման Աբովյան՝ «Բարգավաճ Հայաստան»։

Ա.ԱԲՈՎՅԱՆ

-Բարեւ ձեզ։ Տիկին Թանդիլյան, ողջունում եմ ձեզ։ Փոխանցում եմ ձեզ հարցը քաղաքացիներից, համոզված եմ, որ ձեզ էլ են այդ հարցը տվել։

Տեսեք, ՀՀ-ն ունի մոտավորապես 7 մլրդ դոլար արտաքին պարտք։ Միայն սպասարկման համար 2019-2020թթ. բյուջեի մեջ ահռելի գումարներ են ներդրվելու։ Դրա հետ մեկտեղ՝ ՀՆԱ-ն մոտավորապես 10 մլրդ դոլար է։

Առաջինը, եւս մեկ անգամ կրկնեմ, սա քաղաքացիների հարցն է. որքա՞ն է ռիսկայնությունը, որովհետեւ 7 մլրդն ահռելի թիվ է, սա՝ մեկ։

Երկրորդ. գոյություն ունի՞ տեսլական, թե ինչպես ֆինանսավարկային քաղաքականություն վարել, որ ինչ-որ ձեւով շտկենք, չավելացնենք այդ գումարը։

Մ.ԹԱՆԴԻԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար, պրն Աբովյան։

Իրականում դուք գիտեք, որ «Բյուջեի մասին» օրենքը փոփոխության է ենթարկվել եւ այլեւս, երբ պարտավորությունը որոշակի շեմից անցնում է, Կառավարությունը պարտավորված է ներկայացնել վերականգնելու ծրագիր, եւ ավելի հաճախ նա պետք է գումարները ներդրում կատարի կապիտալ ծախսերի մեջ, ենթակառուցվածքների, ավելի քիչ ծախսայինի մեջ եւ նաեւ պարբերաբար բերի ծրագիր, թե ինչպես է պատկերացնում դրա իրականացումը։ Բնական է, որ ինչքան բարձրանում է շեմը, այնքան վտանգավոր  եւ ռիսկային է, դա չենք քննարկում, բայց նաեւ մենք գիտենք, որ օրենքն ունի այդպիսի կարգավորում, որի արդյունքում՝ կախված արտաքին պարտքի շեմերից, Կառավարությունը պարտավորություն ունի գալ ԱԺ եւ հաշվետու լինել պատգամավորներին, թե ինչ մեխանիզմներ, ինչ ծրագրեր ունի՝ իրավիճակը շտկելու եւ, հատկապես, ունի արդեն ծախսերի սահմանափակում, եւ ավելի շատ կապիտալ ներդրում պետք է անի, որի արդյունքում, բնական է, տնտեսության զարգացման արդյունքում կկարողանանք պարտքերը մարել։

Սա է իրական այն գործիքակազմը, որ ունի ԱԺ-ն՝ վերահսկելու, թե ինչպես է Կառավարությունն այս առումով աշխատում։

Մենք հասկանում ենք, որ կան բազմաթիվ ծախսեր, որոնք անխուսափելի են, եւ դրանց իրականացման համար, այո՛, ներգրավվում են պարտքեր, բայց նաեւ մենք ունենք գործիքակազմ՝ վերահսկել այդ գործընթացը, նաեւ դրամաշնորհային եւ վարկային միջոցների վերահսկողական հնարավորություն ունի ԱԺ-ն՝ որքանով է արդյունավետ այս կամ այն վարկային պայմանագիրը կամ դրամաշնորհը։ Մենք ձեզ հետ միասին պետք է թույլ չտանք, որ իրենք այդտեղ չարաշահումներ անեն կամ արդյունավետության պակաս նկատենք։ Շնորհակալ եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շատ լավ։

Այդ դեպքում՝ Տիգրան Ուրիխանյան՝ «Բարգավաճ Հայաստան»։

Տ.ՈՒՐԻԽԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Մոտ 1,5-2 ամիս առաջ վարչապետի հետ հարց ու պատասխանի ժամանակ հնչեցրեցի աշխարհում հումքային արժույթների անկման տենդենցի մասին իմ մտահոգությունները, հետեւաբար, դրա՝ այդ երեւույթի ազդեցությունը հայկական դրամի վրա։ Ըստ էության, մենք երկուստեք եկանք համաձայնության, որ այդ մտահոգությունը տեղին է եւ անհրաժեշտ է փորձել դիմագրավել բացասական երեւույթներին՝ մեր արժույթի պահպանման իմաստով, եւ դրա մուլտիպլիկատիվ էֆեկտի, այսինքն՝ բացասական երեւույթի մուլտիպլիկատիվ էֆեկտի դեմն առնելու իմաստով։

Պայմանավորված է դա հիմնականում նավթային արդյունաբերությամբ եւ, ըստ այդ օրը հնչեցված կանխատեսումների՝ այսօր մենք արդեն ունենք, օրինակ, բրենդ տեսակ նավթի մոտ 60 դոլարի հասած այդ սահմանագիծը։ Տենդենց կա, որ այն էլ ավելի իջնելու է։

Օրինակ, ռուբլու դաշտում ՌԴ-ն արդեն մեծ ինտերվենցիաներ է արել դեկտեմբեր ամսին, մասնավորապես։ Բավականաչափ լուրջ տեղեկություն ունե՞ք, թե՞ չէ, ՀՀ կենտրոնական բանկն ի՞նչ չափի ինտերվենցիաներ է անում, ի՞նչ կերպով զսպվեց, եթե հիշում եք, Ամանորից առաջ դոլար-դրամ հարաբերակցության՝ մեզ համար բացասական դրսեւորումը, ի՞նչ է տեղի ունենալու այսուհետեւ։

Ձեզ հիշեցնեմ, որ էլի Ամանորից առաջ OPEC-ը կրճատեց նավթի արդյունաբերությունը, այսինքն՝ արտահանումը մոտավորապես 750 հազար բարել օրական կտրվածքով, ընդ որում՝ 460-470, եթե չեմ սխալվում, միայն Սաուդյան Արաբիայի կտրվածքով, ինչը, ըստ էության, այսպես ասած, Արեւմուտք-Արեւելք այդ նավթային արդյունաբերական մրցակցության մեջ զսպողական, ինչ-որ իմաստով` կայունացնող դերակատարում ունի։ Մի խոսքով, եթե այս վիճակը շարունակվի, դրամը` որպես հումքային արժույթներից կախյալ արժույթ, վտանգի տակ է լինելու։ Ի՞նչ եք տեսնում այս համատեքստում որպես անելիք` ապագայում, այդ թվում՝ օրենսդրական կարգավորումներով` ձեր հանձնաժողովի միջոցներով։ Շնորհակալ եմ։

Մ.ԹԱՆԴԻԼՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ, պրն Ուրիխանյան։ Նախ` հավաստիացնում եմ ձեզ, որ առաջին հերթին մենք կբերենք Կենտրոնական բանկի պատասխանատուներին՝ պարզաբանումներ տալու, թե ինչ գործիքակազմ են օգտագործել ձեր նշած հարցերի շրջանակներում եւ արդյո՞ք մենք ձեզ հետ միասին հնարավորություն կունենանք նաեւ գնահատել՝ որքանո՞վ է արդյունավետ։ Հաշվի առնելով, որ փոփոխություն տեղի չի ունեցել, էական արժույթի տատանում տեղի չի ունեցել, կարելի է գնահատել դա որոշակիորեն արդյունավետ։ Բայց, այնուամենայնիվ, վստահեցնում եմ, որ դուք կունենաք հնարավորություն՝ ուղղակի պատասխանատուներին ձեր հարցադրումներն ուղղել։

Մենք հասկանում ենք, որ փոխարժեքի վրա ազդում են տարբեր տնտեսական գործոններ, այդ թվում՝ նաեւ տրանսֆերտները, որոնց շատ եւ քիչ լինելու պարագայում հենց հատկապես դրամի կուրսը տատանվում է։ Այդ առումով Կենտրոնական բանկը, այո՛, ունի զսպող մեխանիզմներ, բայց մենք պետք է նաեւ հասկանանք, որ դրամը նույնպես ապրանք է եւ նրա արժույթը, դոլար-դրամ փոխհարաբերակցությունը կապ ունի պահանջարկ-առաջարկի հետ։ Հետեւաբար, այս առումով, այո, Կենտրոնական բանկն ունի մեխանիզմներ, որոնք օգտագործում է, բայց մենք պետք է նաեւ հասկանանք, որ շուկայական հարաբերություններում, եւ նաեւ թողնելով կուրսի ճիշտ պատկերը, մենք պետք է ընդունենք, որ դա իրականում հողի գինն է։ Եվ այդ առումով՝ ձեզ վստահեցնում եմ, որ դուք հնարավորություն կունենաք, հատկապես՝ որ գործիքակազմով են ազդեցություն ունեցել, եւ այդ հարցադրումներն ուղղել ուղղակի պատասխանատուներին։ Շնորհակալ եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագա՞նք, պրն Ուրիխանյան։

Տ.ՈՒՐԻԽԱՆՅԱՆ

-Շատ ավելի հստակեցնեմ մտահոգություններս։ Կա՞ երկրում այնքան փող, որպեսզի ճգնաժամային մակարդակի, տեսե՛ք, բենզինի գներին, օրինակ, ուշադրություն դարձրեք, տեսեք, թե նավթի հետ ինչ է կատարվում՝ սպառողների համար տեսանելի մակարդակով, հա՞։ Կա արդյո՞ք հնարավորություն եւ երկրում այնքան փող, որպեսզի, զորօրինակ, ինտերվենցիաների կամ այլ մեթոդներով մենք կարողանանք, եթե ցնցումի մակարդակի, ճգնաժամի մակարդակի անկում արձանագրվեց արժույթային, ներողություն, հումքային արժույթներում, օրինակ՝ ռուբլու գոտում, իսկ ԵԱՏՄ ֆինանսական, այսպես ասած, կառուցվածքից մենք կախված ենք, վստահաբար, զգալիորեն, մենք կարողանալո՞ւ ենք դրամը պահպանել, թե՞ չէ։

Եվ եւս մի հարց ունեմ։ Եկող տարվա բյուջեի քննարկումների ժամանակ առաջարկելո՞ւ եք աշխատավարձի եւ թոշակի բարձրացում, եթե Կառավարությունն ինքը չբերի։ Շնորհակալ եմ։

Մ.ԹԱՆԴԻԼՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ, պրն Ուրիխանյան։ Կենտրոնական բանկն ունի պահուստներ, եւ դրա մասին, վստահաբար, տեղյակ եք՝ որքանով է դա բավարար, թե ոչ, մենք հնարավորություն կունենանք այդ հարցերն ուղղել իրեն՝ իմանալու համար, թե նախ ինչքան է։ Ես ձեզ հետ համաձայն եմ, որ, այո, մենք պետք է կարողանանք այդ տեղեկատվությունը նույնպես ունենալ։

Ինչ վերաբերում է բյուջեի քննարկման ժամանակ աշխատավարձերի, թոշակների բարձրացմանը, ես պետք է ասեմ, որ դուք գիտեք, որ այս տարի արդեն բարձրացել է 85 հազար քաղաքացու թոշակ, ծերության նպաստ, եւ կերակրող կորցնելու նպաստ։

Եվ աշխատավարձերի բարձրացման առումով պետք է ասեմ, որ ուղղակի մեխանիզմ՝ աշխատավարձեր բարձրացնելու՝ պետությունը, Կառավարությունը չունի, բացի պետական աշխատողների աշխատավարձը բարձրացնելուց, եւ դրա արդյունքում է ընդհանուր միջին աշխատավարձը բարձրացնում։

Երեւի դուք ձեր ելույթում կմեկնաբանեք, իրականում, այո, ցածր են աշխատավարձերը։ Դրա հնարավորությունը կա՞, թե՞ չէ՝ մենք պետք է դիտարկենք թե՛ օպտիմալացման առումով եւ, այո՛, ունենանք մշտական որոշում՝ բարձրացնելու աշխատավարձերը պարբերաբար եւ ամեն տարի։ Շնորհակալ եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, տիկին Թանդիլյան։

Հովիկ Աղազարյան, համեցեք։

Հ.ԱՂԱԶԱՐՅԱՆ

-Տիկին Թանդիլյան, երկու հարց ունեմ՝ բանկային ոլորտի հետ կապված։

Առաջինը. երբ վարկավորվում են քաղաքացիները, բացի հիմնական տոկոսադրույքից, որը շատ պարզ է՝ 12%, 15%, կան նաեւ զուգահեռաբար տարատեսակ տխրահռչակ վճարումներ, մասնավորապես՝ սպասարկման վարձ, տրամադրման վճար։ Ի՞նչ եք կարծում՝ հնարավորություն կունենա՞ ձեր հանձնաժողովը միջամտել այդ ոլորտին եւ վերացնել նմանատիպ բացասական երեւույթները, որովհետեւ արդյունքում տոկոսադրույքը դառնում է շատ բարձր։

Եվ երկրորդ հարցը, այսպես կոչված, բանկային ծովահենության մասին։ Քաղաքացին գնում է որեւէ բանկ՝ վարկ վերցնելու, կոնկրետ դա ինձ հետ պատահել է, ներկայացնում է իր բոլոր տվյալները, բանկը մերժում է։ Քաղաքացին դուրս է գալիս բանկից, գնում է վարկային կազմակերպություն, որն իր փողերը չունի, գնում է վարկային կազմակերպություն, նորից հայտը լրացնում է, վարկային կազմակերպությունը հաստատում է 500 հազար դրամանոց վարկը, ենթադրենք, ու այդ վարկը տրամադրում է այն բանկից, որտեղ քաղաքացուն մերժել են՝ նույն քաղաքացու անունով։ Եվ դրա համար, բացի  տոկոսադրույքներից, սպասարկման վարձից, տրամադրման վարձից, վերցնում են 30% միջնորդավճար։ Դուք նախ՝ տեղյա՞կ եք այս խնդիրներից, եւ եթե տեղյակ եք, ապա լուծումների ինչ-որ պատկերացումներ ունե՞ք, թե՞ ոչ՝ այդ արատավոր երեւույթն արմատախիլ անելու համար։

Մ.ԹԱՆԴԻԼՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ, պրն Աղազարյան։ Ձեր առաջին հարցի հետ կապված՝ հետեւյալն է. այո՛, կա նոմինալ տոկոսադրույք, որը հրապարակվում է եւ գիտենք, թե ինչքան է, բայց կա նաեւ էֆեկտիվ տոկոսադրույք, որի մեջ մտնում են տարբեր տեսակի ձեր նշած սպասարկումները եւ տարբեր միջնորդավճարները, եւ դրա արդյունքում էֆեկտիվ տոկոսադրույքն ավելի բարձր է, բնականաբար, բայց այս մասին, անպայման, հստակ, բանկն ունի պարտավորություն տեղեկացնել քաղաքացիներին։ Անգամ որոշ դեպքերում պայմանագրերում, այսպես, բոլդ նշումներով է դա արվում։ Այսինքն՝ այս տեսակ մեխանիզմներ կան կիրառված, որպեսզի քաղաքացին ամբողջովին տեսնի, ծանոթանա, ճանաչի էֆեկտիվ տոկոսադրույքի չափը։ Եվ այս առումով պետք է ասեմ, որ  բանկային ոլորտն այն քիչ մրցակցային ոլորտներից է ՀՀ-ում, որտեղ գործում են երեւի թե բավականին քանակի բանկեր, այսինքն՝ այստեղ մրցակցությունը կապ ունի։ Հետեւաբար, ես համաձայն եմ, որ բարձր է տոկոսը, բայց միեւնույն ժամանակ նրանք ունեն պարտավորություն՝ զգուշացնել, եւ ֆինանսական հաշտարարի համակարգ կա, որին կարելի է դիմել, տվյալ պարագայում, եթե որեւէ բան անհասկանալի է։ Եվ այս առումով ես կարծում եմ, որ թեպետ, այո՛, ծանր է վիճակը, բոլոր մարդիկ պարտքի տակ են եւ ստիպված են լինում այդ պարտքերը վերցնել, բայց կան մեխանիզմներ՝ այս պահին գործող, իհարկե՛ կարելի է բարելավել։ Մենք ձեզ հետ միասին կքննարկենք՝ կա արդյո՞ք հնարավորություն այնպես անել, որ այդ տոկոսադրույքներն իրականում այդքան բարձր չլինեն։

Ինչ վերաբերում է ձեր նշած հարցին, ասեմ, որ այս վարկային կազմակերպությունն իր ռիսկերն ունի։ Հետեւաբար, դուք ճիշտ եք, հնարավոր է, որ բանկը չտրամադրի, որովհետեւ պատրաստ չի այդ ռիսկերը վերցնել եւ տվյալ քաղաքացիներին սպասարկել, որոնք ավելի ռիսկային են, հավանաբար, եւ այդ պատճառով բանկը չի տրամադրում վարկ, այլ վարկային կազմակերպությունները՝ ավելի բարձր տոկոսադրույքով, վստահաբար, համոզված եմ, որովհետեւ այ՝լ չվճարելու ռիսկ է պարունակում իր մեջ նաեւ իրենց տոկոսադրույքը։

Միեւնույն ժամանակ պետք է ասեմ, որ դա ամենախնդրահարույց հատվածը չէ։ Կան կազմակերպություններ, ովքեր քաղաքացիներին տանում են եւ իրենց ՍՊԸ-ներ են գրանցում, չգիտեմ ինչ, եւ վարկային կազմակերպություններ կամ բանկեր՝ վարկեր ստանալու։ Այ, սա արդեն անթույլատրելի է, այսինքն՝ իրենք քաղաքացիների համար վարկ են վերցնում։ Մենք պետք է կարողանանք գտնել, վերահսկել եւ արմատախիլ անել այս արատավոր երեւույթը, որովհետեւ քաղաքացիներն ուղղակիորեն հայտնվում են թակարդում այդ տեսակ մարդկանց, կազմակերպությունների, ովքեր վարկը վերցնում են քաղաքացիների համար, անկախ նրանից, որ նրանց այդ վարկը չէր հասնում։

Սա է, պրն Աղազարյան, իհարկե կարելի է քննարկել, տարբեր մեխանիզմներ գտնել, փորձն ուսումնասիրել, որ կարողանանք մեր քաղաքացիներին ավելի պաշտպանված դարձնել։ Շնորհակալ եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագա՞նք։

Հ.ԱՂԱԶԱՐՅԱՆ

-Գիտե՞ք, տիկին Թանդիլյան, հարցը որտեղ է։ Ախր, մեր քաղաքացիների մեծ մասը, մեր պետությունը դեռ չի կարողանում ապահովել, ասենք, օրինակի համար, բուժսպասարկումը, երբ որեւէ մեկի հարազատն ընկնում էր ծան վիճակի մեջ, նրան շտապ պետք է լինում 400 հազար դրամ, որպեսզի տանենք վճարենք բուժծառայությանը, հիմնարկությանը, որպեսզի բուժվի։ Դուք կարծում եք՝ այդ հարազատը կարդո՞ւմ է այնտեղ այդ մանր տառերով գրված թվերը եւ տոկոսները։ Չէ, ինքն անմիջապես վերցնում է այդ 400 հազարը՝ չիմանալով, որ հետո պետք է վճարի 1 մլն դրամ եւ ավելի։ Հետեւաբար, մենք պետք է պաշտպանենք մեր քաղաքացիներին։

Ես ընդունում եմ ձեր մոտեցումը, որ բանկերն աշխատում են օրենքների շրջանակներում, ես չեմ վիճարկում դա, բայց մենք էլ պարտավոր ենք այնպես անել, որպեսզի մեր քաղաքացիները պաշտպանված զգան։ Մի կողմից՝ դեռ չեք կարողանում հասցնել  ապահովել որոշակի ծառայություններ, մյուս կողմից էլ՝ անտեր ենք թողնում: Հետաքրքիր կլիներ՝ բանկի ծառայողը գնար խանութ, երշիկ գներ, եւ երշիկ վաճառողն ասեր՝ մի հատ ինձ վճարեք այդ թույլտվության համար, նոր ես ձեզ երշիկ վաճառեմ։

Մ.ԹԱՆԴԻԼՅԱՆ

-Պրն Աղազարյան, դրա լուծումն իրականում բժշկական ապահովագրությունն է, քան թե վարկային կազմակերպությունները, որովհետեւ նրանց համար վարկ տրամադրելը, ըստ էության, կապ չունի, եթե դա սպառողական վարկ է, հատկապես, ի՞նչ նպատակով եք դա օգտագործելու։

Ձեր ասած խնդիրը լուծվում է բժշկական ապահովագրության միջոցով։ Միեւնույն ժամանակ, եթե մի պահ, ուղղակի ես էլ հռետորական հարց հնչեցնեմ, պատկերացրեք այդ հնարավորությունն էլ չունենար, եւ այդ խնդիրը, ըստ էության, ավելի վատ կլիներ տվյալ ընտանիքի եւ քաղաքացու համար։ Այդ առումով՝ այո, մենք ունենք չլուծված խնդիրներ մեր երկրում, որի արդյունքում էլ ավելի ծանր վիճակում են հայտնվում քաղաքացիները, եւ պետության, Կառավարության եւ իշխանության գործառույթն է լինելու այդ մասին մտածել եւ պաշտպանական մեխանիզմներ առաջարկել այդ քաղաքացիներին։ Շնորհակալ եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, տիկին Թանդիլյան, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։

Այժմ պատգամավորները կարող են հերթագրվել մտքերի փոխանակության համար։ Հերթագրում։

Հերթագրվել է երկու պատգամավոր։ Համեցեք, տիկին Զոհրաբյան։

Նաիրա Զոհրաբյան՝ «Բարգավաճ Հայաստան»։

Ն.ԶՈՀՐԱԲՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, ամենաառանցքային հանձնաժողովներից մեկի նախագահի պաշտոնում առաջադրվել է Մանե Թանդիլյանը։

Տիկին Թանդիլյան, իսկապես ամենածանրաբեռնված հանձնաժողովն է լինելու՝ վերահսկողություն ամբողջ պետական բյուջեի նկատմամբ, ԿԲ, Հաշվեքննիչ հանձնաժողով: Ձեր պրոֆեսիոնալիզմը, միանշանակ, բավարարելու է այդ ծանր բեռը տանելու համար: Ուզում էի ընդամենն ասել, որ դուք ունենալու եք ԲՀԿ խմբակցության անվերապահ աջակցությունը, եւ ընդհանրապես, շարունակելով Բաբկեն Թունյանի եւ երեկ նաեւ՝ Միքայել Մելքումյանի խոսքը, ուզում եմ նշել, որ, այո՛, իսկապես աննախադեպ է, որ 5 օր խորհրդարանը քննարկի ոլորտային մշտական հանձնաժողովների պաշտոնում նախագահների թեկնածուների առաջադրումը, որովհետեւ, իսկապես, այս օրերի ընթացքում մենք տեսանք պրոֆեսիոնալ, բովանդակային քննարկումներ։

Սա, իսկապես, շատ պոզիտիվ մեսիջ է, շատ պոզիտիվ ազդակ է, որ ունենալու ենք պրոֆեսիոնալ խորհրդարան, որտեղ մարդիկ եկել են աշխատելու համար: Ուզում եմ նշել, որ ԲՀԿ-ն աջակցելու է «Իմ քայլը» դաշինքի կողմից առաջադրված ոլորտային բոլոր հանձնաժողովների նախագահների թեկնածուներին։ Ինչո՞ւ. որովհետեւ հարց եւ պատասխանի քննարկումների ժամանակ մենք տեսանք, որ իսկապես առաջադրվել են մարդիկ, թեկնածուներ, որոնցից յուրաքանչյուրը կարողանալու է անել առավելագույնը, որպեսզի մենք խորհրդարանական մեր աշխատանքը կարողանանք կազմակերպել գրագետ, կարողանանք կազմակերպել պրոֆեսիոնալ։ Ես հույս ունեմ, որ իսկապես պրոֆեսիոնալ սկիզբը, որ տրվեց այս խորհրդարանին, մենք այս ոճով էլ, ոգով էլ շարունակելու ենք։ Շնորհակալ եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Այժմ՝ Սոֆիա Հովսեփյան։

Ս.ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի նախագահողներ, հարգելի գործընկերներ, կուզեմ խոսել Մանե Թանդիլյանի մասին, թե ինչու է կարեւոր իր այս ոլորտի պատասխանատուն, այս ոլորտում որպես նախագահող լինելու կարեւորության մասին։

Մանե Թանդիլյանին ճանաչում եմ 2013-14թթ.-ից՝ «Դեմ եմ» շարժման ժամանակահատվածից, երբ բարձր պրոֆեսիոնալիզմով եւ կանգնած յուրաքանչյուրի կողքին՝ պայքարում էր «Դեմ եմ» պարտադիր կուտակային կենսաթոշակային ֆոնդի համար, այնուհետեւ արդեն «Ելք» դաշինքի շրջանակներում եւ ամենակարեւորը, որը ես կուզեմ նշել, վերջին 6 ամիսների ընթացքում Աշխատանքի եւ սոցիալական հարցերի նախարարությունն էր։ Ես՝ որպես Շիրակի մարզի փոխմարզպետ,  ինքս համակարգում էի այս ոլորտը եւ, բնականաբար, պարբերաբար ունեի հարցեր՝ կապված այս նախարարության հետ։

Վստահեցնում եմ ձեզ, որ չկար դեպք, երբ հարցն առնչվում էր հենց իրենց, այդ հարցը լիներ անպատասխան կամ այդ հարցի անպատասխանությունը, որը կապված էր այս կամ այն խնդրի հետ, չունենար շատ արագ արձագանք եւ լուծումներ։

Ոստի, սա նաեւ հերթական փաստն է այն առումով, որ չափազանց պատասխանատու մարդ լինելով՝ պետք է ղեկավարի չափազանց պատասխանատու մի հանձնաժողով, եւ կարծում եմ, որ, իրապես, այս ոլորտում այն քիչ անփոխարինելիներից է հենց Մանե Թանդիլյանը։ Շնորհակալ կլինեմ, որ առանց վերապահումների ընտրեք։

Եվ շատ կուզեմ եւս մեկ ակնարկ անել երեկ տիկին Սամսոնյանի ակնարկին՝ կապված պրն Կարապետյանի հետ։ Կուզեմ նշել, որ տիկին Սամսոնյան ջան, պրն Կարապետյանն էլ տարածքային կառավարման ոլորտում այն քիչ եւ եզակի անփոխարինելի մարդկանցից է մեր երկրում։ Եվ եթե մենք կասկածի տակ ենք դնում այս մարդու ընտրությունը կամ չընտրությունը, հիշենք մեկ կարեւոր բան, որ ձեր հարցի պատասխանը, եթե անգամ ձեզ չի գոհացնելու, ոչ թե առաջնորդվենք սեփական ամբիցիայով, այլ առաջնորդենք պետության ամբիցիայով, որովհետեւ պրն Կարապետյանի չընտրվելու դեպքում, ուղղակիորեն ոչ թե շահելու է մեկ մարդ, այլ տուժելու է մի ամբողջ պետություն։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Եզրափակիչ ելույթի համար կարող է ամբիոնին մոտենալ տիկին Թանդիլյանը: Եթե այդպիսի ցանկություն չունի, ապա կարող ենք անցնել հաջորդ փուլին։

Ձայնը տալիս ենք հաշվիչ հանձնախմբի նախագահ Վահագն Հովակիմյանին՝ քվեարկության տեղը, ժամը եւ կարգը ներկայացնելու համար։

Իսկ մինչ պրն Հովակիմյանը կմոտենա, ես ուզում եմ շարունակել տիկին Զոհրաբյանի ասածը եւ ավելի ընդլայնել։ Ուզում եմ հույս հայտնել, որ բոլոր ֆրակցիաները բոլոր թեկնածուների այսքան բուռն, երկարատեւ եւ հարցաքննության նմանվող հարց ու պատասխանից, մտքերի փոխանակությունից հետո բոլոր ֆրակցիաները բոլոր թեկնածուներին կողմ կքվեարկեն։

Այժմ՝ պրն Հովակիմյան։ Համեցեք։

Վ.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ

-Բարեւ ձեզ, հարգելի գործընկերներ, հազիվ հասավ այս երկար սպասված պահը: (Ծիծաղում են):

Այսօր ես ներկայացնում եմ հաշվիչ հանձնախմբի թվով 8-րդ արձանագրությունը՝ ԱԺ մշտական հանձնաժողովների նախագահների ընտրության քվեարկության անցկացնելու վայրի եւ ժամի մասին։

Մշտական հանձնաժողովների նախագահների ընտրության քվեարկությունը կանցկացվի ԱԺ նիստերի դահլիճի հարեւանությամբ գտնվող նախասրահում՝ 11։30-13։30 ժամանակահատվածում։ Պիտի խնդրեմ, որպեսզի համակարգված մասնակցենք, որպեսզի ընտրությունները նորմալ անցկացվեն։

Ձեզ տրամադրվելու է 11 քվեաթերթիկ, խնդրում եմ ուշադրություն։ Հարգելի գործընկերներ, 11 քվեաթերթիկներ են տրվելու, ամեն հանձնաժողովի նախագահի ընտրության համար՝ առանձին քվեաթերթիկ։ Գնալով քվեախուց՝ դուք պետք է միանգամից 11 քվեարկություն կատարեք եւ վերադառնաք քվեատուփի մոտ։ Այսինքն՝ հաշվի առնելով, որ մի քիչ շատ են քվեաթերթիկները, պիտի խնդրեմ, որ ուշադիր լինեք, հանկարծ այնպես չստացվի, որ սխալմամբ անվավեր քվեաթերթիկներ ունենանք, չքվեարկված քվեաթերթիկներ ունենանք։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Ներողություն, պրն Հովակիմյան, մի հարց, էլի՛, լավ չլսվեց։ Մե՞կ ժամ է հատկացվում քվեարկության համար, թե՞...

Վ.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ

-Երկու ժամ։ Երկու ժամ քվեարկության համար, քանի որ 11 քվեաթերթիկները, եւ ենթադրում ենք, որ մեր գործընկերներին յուրաքանչյուրին մոտավորապես 2-3 րոպե կարող է պահանջվել քվեարկելու համար, դրա համար մենք հատկացրել ենք 2 ժամ՝ քվեարկության համար։

Մենք...

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, դահլիճ կվերադառնանք կոչնակով, այդ հրավերը, ձայնը, զանգը, որ հնչում է։ Այդպես կհրավիրենք բոլոր գործընկերներին դահլիճ։

Վ.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ

-Երբ արդյունքները պատրաստ կլինեն, կվերադառնանք...

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Որովհետեւ, այո, այժմ...

Վե՞րջ, պրն Հովակիմյան։

Վ.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ

-Այո։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Նիստը կվերսկսենք քվեարկության արդյունքների ամփոփումից հետո։


Ժամը 15:5

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ Է ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԱԽԱԳԱՀ ԱՐԱՐԱՏ ՄԻՐԶՈՅԱՆԸ
 

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարգելի պատգամավորներ, այսպիսով, մշտական հանձնաժողովների նախագահների քվեարկությունը, ընտրությունն ավարտվել է։

Քվեարկության արդյունքները ներկայացնելու համար ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում հաշվիչ հանձնախմբի նախագահ Վահագն Հովակիմյանին։ Մոտեցեք, համեցեք։

Վ.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, ցանկանում եմ ձեզ տեղեկացնել, որ հանձնախումբն արձանագրեց, որ այս ընտրությունները մեկ քայլ առաջ էին (ծիծաղ դահլիճում), բայց թե ո՞ւմ համար` դա հիմա կպարզենք` արդեն արդյունքները հրապարակելով։

Հրապարակում եմ յոթերորդ գումարման ԱԺ-ի հաշվիչ հանձնախմբի թվով 9-րդ արձանագրությունը։

ԱԺ հաշվիչ հանձնախումբը՝ նախագահությամբ Հովակիմյանի, քարտուղարությամբ՝ Դավոյանի, անդամներ՝ Գաբրիելյանի,  Պողոսյանի, Կարապետյանի, Իսայանի եւ Կոստանյանի, արձանագրում է. ԱԺ առողջապահության եւ սոցիալական հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնում ընտրվելու համար առաջարկվել է Նարեկ Զեյնալյանի թեկնածությունը։   Նրա ազգանունն ընդգրկվել է գաղտնի քվեարկության քվեաթերթիկում։ ԱԺ 132 պատգամավորներից քվեարկությանը մասնակցել են 129-ը։

Բացելով գաղտնի քվեարկության քվեատուփը՝ հաշվիչ հանձնախումբը պարզեց, որ քվեատուփում առկա էր 129 քվեաթերթիկ, որոնցից անվավեր  ճանաչվեց մեկը։

Ձայները բաշխվել են հետեւյալ կերպ. կողմ՝ 112, դեմ՝ 16։

Ծ Ա Փ Ա Հ Ա Ր ՈՒ Թ Յ ՈՒ Ն Ն Ե Ր

Հաշվիչ հանձնախմբի 10-րդ արձանագրությունը։ ԱԺ արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնում ընդգրկվելու համար առաջարկվել է Ռուբեն Ռուբինյանի թեկնածությունը։ Նրա ազգանունն ընդգրկվել է գաղտնի քվեարկության քվեաթերթիկում։ ԱԺ 132 պատգամավորներից քվեարկությանը մասնակցել են 129-ը։

Բացելով գաղտնի քվեարկության քվեատուփը՝ հաշվիչ հանձնախումբը պարզեց, որ քվեատուփում առկա էր 129 քվեաթերթիկ, որոնցից անվավեր չի եղել։

Ձայները բաշխվել են հետեւյալ կերպ. կողմ՝ 117, դեմ՝ 12։

Ծ Ա Փ Ա Հ Ա Ր ՈՒ Թ Յ ՈՒ Ն Ն Ե Ր

Հաշվիչ հանձնախմբի 11-րդ արձանագրությունը։ ԱԺ գիտության, կրթության, մշակույթի, սփյուռքի, երիտասարդության եւ սպորտի հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնում ընտրվելու համար առաջարկվել է Մխիթար Հայրապետյանի թեկնածությունը։ Նրա ազգանունն ընդգրկվել է գաղտնի քվեարկության քվեաթերթիկում։ ԱԺ 132 պատգամավորներից քվեարկությանը մասնակցել են 129-ը։

Բացելով գաղտնի քվեարկության քվեատուփը՝ հաշվիչ հանձնախումբը պարզեց, որ քվեատուփում առկա էր 129 քվեաթերթիկ, որոնցից անվավեր ճանաչվեց 2-ը։

Ձայները բաշխվել են հետեւյալ կերպ. կողմ՝ 116, դեմ՝ 11։

Ծ Ա Փ Ա Հ Ա Ր ՈՒ Թ Յ ՈՒ Ն Ն Ե Ր

Թվով 12-րդ արձանագրությունը։ ԱԺ եվրոպական ինտեգրման հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնում ընտրվելու համար առաջարկվել է Արման Եղոյանի թեկնածությունը։ Նրա ազգանունն ընդգրկվել է գաղտնի քվեարկության քվեաթերթիկում։ ԱԺ 132 պատգամավորներից քվեարկությանը մասնակցել են 129-ը։

Բացելով գաղտնի քվեարկության քվեատուփը՝ հաշվիչ հանձնախումբը պարզեց, որ քվեատուփում առկա էր 129 քվեաթերթիկ, որոնցից անվավեր ճանաչվեցին 4-ը։

Ձայները բաշխվել են հետեւյալ կերպ. կողմ՝ 108, դեմ՝ 17։

Ծ Ա Փ Ա Հ Ա Ր ՈՒ Թ Յ ՈՒ Ն Ն Ե Ր

13-րդ արձանագրությունը։ ԱԺ մարդու իրավունքների պաշտպանության  եւ հանրային   հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնում ընտրվելու համար առաջարկվել է Նաիրա Զոհրաբյանի թեկնածությունը։ Նրա ազգանունն ընդգրկվել է գաղտնի քվեարկության քվեաթերթիկում։ ԱԺ 132 պատգամավորներից քվեարկությանը մասնակցել են 129-ը։

Բացելով գաղտնի քվեարկության քվեատուփը՝ հաշվիչ հանձնախումբը պարզեց, որ քվեատուփում առկա էր 129 քվեաթերթիկ, որոնցից որեւէ մեկն անվավեր  չի ճանաչվել։

Ձայները բաշխվել են հետեւյալ կերպ. կողմ՝ 127, դեմ՝ 2։

Ծ Ա Փ Ա Հ Ա Ր ՈՒ Թ Յ ՈՒ Ն Ն Ե Ր

14-րդ արձանագրությունը։ ԱԺ պաշտպանության եւ անվտանգության հարցերի մշտական հանձնաժողովի  նախագահի պաշտոնում ընտրվելու համար առաջարկվել է Անդրանիկ Քոչարյանի թեկնածությունը։ Նրա ազգանունն ընդգրկվել է գաղտնի քվեարկության քվեաթերթիկում։ ԱԺ 132 պատգամավորներից քվեարկությանը մասնակցել են 129-ը։

Բացելով գաղտնի քվեարկության քվեատուփը՝ հաշվիչ հանձնախումբը պարզեց, որ քվեատուփում առկա էր 129 քվեաթերթիկ, որոնցից  անվավեր  ճանաչվեցին 3-ը։

Ձայները բաշխվել են հետեւյալ կերպ. կողմ՝ 122, դեմ՝ 4։

Ծ Ա Փ Ա Հ Ա Ր ՈՒ Թ Յ ՈՒ Ն Ն Ե Ր

15-րդ արձանագրությունը։ ԱԺ պետաիրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի  նախագահի պաշտոնում ընտրվելու համար առաջարկվել է Վլադիմիր Վարդանյանի թեկնածությունը։ Նրա ազգանունն ընդգրկվել է գաղտնի քվեարկության քվեաթերթիկում։ ԱԺ 132 պատգամավորներից քվեարկությանը մասնակցել են 129-ը։

Բացելով գաղտնի քվեարկության քվեատուփը՝ հաշվիչ հանձնախումբը պարզեց, որ քվեատուփում առկա էր 129 քվեաթերթիկ, որոնցից  անվավեր  ճանաչվեց մեկը։

Ձայները բաշխվել են հետեւյալ կերպ. կողմ՝ 122, դեմ՝ 6։

Ծ Ա Փ Ա Հ Ա Ր ՈՒ Թ Յ ՈՒ Ն Ն Ե Ր

ԱԺ-ի 16-րդ արձանագրությունը։ ԱԺ տարածաշրջանային եւ եվրասիական ինտեգրման հարցերի մշտական հանձնաժողովի  նախագահի պաշտոնում ընտրվելու համար առաջարկվել է Միքայել Մելքումյանի թեկնածությունը։ Նրա ազգանունն ընդգրկվել է գաղտնի քվեարկության քվեաթերթիկում։ ԱԺ 132 պատգամավորներից քվեարկությանը մասնակցել են 129-ը։

Բացելով գաղտնի քվեարկության քվեատուփը՝ հաշվիչ հանձնախումբն արձանագրեց, որ քվեատուփում առկա էր 129 քվեաթերթիկ, որոնցից  անվավեր  ճանաչվեց մեկը։

Ձայները բաշխվել են հետեւյալ կերպ. կողմ՝ 122, դեմ՝ 6։

Ծ Ա Փ Ա Հ Ա Ր ՈՒ Թ Յ ՈՒ Ն Ն Ե Ր

17-րդ արձանագրությունը։ ԱԺ տարածքային կառավարման, տեղական ինքնակառավարման, գյուղատնտեսության եւ բնապահպանության հարցերի մշտական հանձնաժողովի  նախագահի պաշտոնում ընտրվելու համար առաջարկվել է Վարազդատ Կարապետյանի  թեկնածությունը։ Նրա ազգանունն ընդգրկվել է գաղտնի քվեարկության քվեաթերթիկում։ ԱԺ 132 պատգամավորներից քվեարկությանը մասնակցել են 129-ը։

Բացելով գաղտնի քվեարկության քվեատուփը՝ հաշվիչ հանձնախումբն արձանագրեց, որ քվեատուփում առկա էր 129 քվեաթերթիկ, անվավեր  ճանաչված քվեաթերթիկ չի եղել։

Ձայները բաշխվել են հետեւյալ կերպ. կողմ՝ 127, դեմ՝ 2։

Ծ Ա Փ Ա Հ Ա Ր ՈՒ Թ Յ ՈՒ Ն Ն Ե Ր

18-րդ արձանագրությունը։ ԱԺ տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնում ընտրվելու համար առաջարկվել է Բաբկեն Թունյանի  թեկնածությունը։ Նրա ազգանունն ընդգրկվել է գաղտնի քվեարկության քվեաթերթիկում։ ԱԺ 132 պատգամավորներից քվեարկությանը մասնակցել են 129-ը։

Բացելով գաղտնի քվեարկության քվեատուփը՝ հաշվիչ հանձնախումբը պարզեց, որ քվեատուփում առկա էր 129 քվեաթերթիկ, որեւէ քվեաթերթիկ անվավեր չի  ճանաչվել։

Ձայները բաշխվել են հետեւյալ կերպ. կողմ՝ 123, դեմ՝ 6։

Ծ Ա Փ Ա Հ Ա Ր ՈՒ Թ Յ ՈՒ Ն Ն Ե Ր

19-րդ արձանագրությունը։ ԱԺ ֆինանսավարկային եւ բյուջետային   հարցերի մշտական հանձնաժողովի  նախագահի պաշտոնում ընտրվելու համար առաջարկվել է Մանե Թանդիլյանի  թեկնածությունը։ Նրա ազգանունն ընդգրկվել է գաղտնի քվեարկության քվեաթերթիկում։ ԱԺ 132 պատգամավորներից քվեարկությանը մասնակցել են 129-ը։

Բացելով գաղտնի քվեարկության քվեատուփը՝ հաշվիչ հանձնախումբը պարզեց, որ քվեատուփում առկա էր 129 քվեաթերթիկ, որոնցից անվավեր  ճանաչվեցին  3-ը։

Ձայները բաշխվել են հետեւյալ կերպ. կողմ՝ 116, դեմ՝ 10։

Ծ Ա Փ Ա Հ Ա Ր ՈՒ Թ Յ ՈՒ Ն Ն Ե Ր

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Հովակիմյան։ Սիրելի գործընկերներ, այսպիսով՝ ամփոփեմ. առողջապահության եւ սոցիալական հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ է ընտրվել պատգամավոր Նարեկ Զեյնալյանը։

Ծ Ա Փ Ա Հ Ա Ր ՈՒ Թ Յ ՈՒ Ն Ն Ե Ր

Արտաքին հարաբերությունների մշտական հանձնաժողովի  նախագահ է ընտրվել պատգամավոր  Ռուբեն Ռուբինյանը։

Ծ Ա Փ Ա Հ Ա Ր ՈՒ Թ Յ ՈՒ Ն Ն Ե Ր

Գիտության, կրթության, մշակույթի, սփյուռքի, երիտասարդության եւ սպորտի հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ է ընտրվել պատգամավոր  Մխիթար Հայրապետյանը։

Ծ Ա Փ Ա Հ Ա Ր ՈՒ Թ Յ ՈՒ Ն Ն Ե Ր

Եվրոպական ինտեգրման հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ է ընտրվել պատգամավոր Արման Եղոյանը։

Ծ Ա Փ Ա Հ Ա Ր ՈՒ Թ Յ ՈՒ Ն Ն Ե Ր

Մարդու իրավունքների պաշտպանության  եւ հանրային   հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ է  ընտրվել պատգամավոր  Նաիրա Զոհրաբյանը։

 Ծ Ա Փ Ա Հ Ա Ր ՈՒ Թ Յ ՈՒ Ն Ն Ե Ր

Պաշտպանության եւ անվտանգության  հարցերի մշտական հանձնաժողովի  նախագահ է ընտրվել պատգամավոր Անդրանիկ Քոչարյանը։

Ծ Ա Փ Ա Հ Ա Ր ՈՒ Թ Յ ՈՒ Ն Ն Ե Ր

Պետաիրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի  նախագահ է  ընտրվել պատգամավոր  Վլադիմիր Վարդանյանը։

Ծ Ա Փ Ա Հ Ա Ր ՈՒ Թ Յ ՈՒ Ն Ն Ե Ր

Տարածաշրջանային եւ եվրասիական ինտեգրման հարցերի մշտական հանձնաժողովի  նախագահ է ընտրվել պատգամավոր Միքայել Մելքումյանը։

Ծ Ա Փ Ա Հ Ա Ր ՈՒ Թ Յ ՈՒ Ն Ն Ե Ր

Տարածքային կառավարման, տեղական ինքնակառավարման, գյուղատնտեսության եւ բնապահպանության հարցերի մշտական հանձնաժողովի  նախագահ է ընտրվել պատգամավոր Վարազդատ Կարապետյանը։

Ծ Ա Փ Ա Հ Ա Ր ՈՒ Թ Յ ՈՒ Ն Ն Ե Ր

Տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ է ընտրվել պատգամավոր Բաբկեն Թունյանը։

Ծ Ա Փ Ա Հ Ա Ր ՈՒ Թ Յ ՈՒ Ն Ն Ե Ր

Ֆինանսավարկային եւ բյուջետային հարցերի մշտական հանձնաժողովի  նախագահ է ընտրվել պատգամավոր Մանե Թանդիլյանը։

Ծ Ա Փ Ա Հ Ա Ր ՈՒ Թ Յ ՈՒ Ն Ն Ե Ր

Հարգելի գործընկերներ, բոլորիս անունից սրտանց շնորհավորում եմ մշտական հանձնաժողովների նորընտիր նախագահներին եւ ցանկանում արդյունավետ աշխատանք, բեղմնավոր աշխատանք։

Խնդրում եմ խմբակցությունների ղեկավարներին ներկայացնել մշտական հանձնաժողովներում խմբակցությունների կողմից ներկայացված անդամներին՝ հանձնաժողովները վերջնականապես կազմավորելու եւ աշխատանքները սկսելու համար։

Քանի որ արդեն խմբակցությունները ձեւավորվել են  եւ ընտրվել են ԱԺ մշտական հանձնաժողովների նախագահները, կարող ենք ձեւավորել նաեւ ԱԺ խորհուրդը։

Հիշեցնեմ, որ ԱԺ խորհուրդը կազմված է, արդեն ենթադրելի է, ԱԺ նախագահից, ԱԺ նախագահի տեղակալներից, մշտական հանձնաժողովների նախագահներից եւ խմբակցությունների մեկական ներկայացուցիչներից։

Խմբակցությունները ներկայացրել են իրենց ներկայացուցիչներին։ «Իմ քայլը» խմբակցության դեպքում ներկայացուցիչը  խմբակցության ղեկավար Լիլիթ Մակունցն է։

Ծ Ա Փ Ա Հ Ա Ր ՈՒ Թ Յ ՈՒ Ն Ն Ե Ր

«Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության դեպքում ներկայացուցիչը խմբակցության ղեկավար Էդմոն Մարուքյանն է։

Ծ Ա Փ Ա Հ Ա Ր ՈՒ Թ Յ ՈՒ Ն Ն Ե Ր

«Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցության դեպքում ներկայացուցիչը խմբակցության քարտուղար Արման Աբովյանն է։

Ծ Ա Փ Ա Հ Ա Ր ՈՒ Թ Յ ՈՒ Ն Ն Ե Ր

Հարգելի գործընկերներ, տեղեկացնեմ նաեւ, որ «ԱԺ կանոնակարգ» սահմանադրական օրենքի 33-րդ հոդվածի 7-րդ  կետի համաձայն՝ մշտական հանձնաժողովների նախագահների ընտրության հարցը սպառելով՝ ավարտվում են նաեւ  առաջին նստաշրջանի ամենօրյա նիստերը։

Մեր օրակարգում մնացել է Կառավարության գործունեության ծրագրին հավանություն տալու մասին հարցը եւ Կառավարության  կողմից համապատասխան  նախաձեռնության դեպքում կառավարության կառուցվածքի վերաբերյալ նախագիծը։ Այս մասին մենք լրացուցիչ կհայտարարենք։

Այսօրվա նիստն ավարտված է։ Ցտեսություն։ Խորհրդի անդամներին հրավիրում եմ 330 սենյակ՝ ԱԺ նախագահի կողմից հրավիրված ԱԺ խորհրդի արտահերթ նիստն անցկացնելու համար։ Քանի դեռ ԱԺ շենքում կողմնորոշվելու խնդիր կարող է լինել աշխարհագրական առումով,  առաջարկում եմ խորհրդի անդամներին անմիջապես ինձ հետ գալ եւ միասին գնալ այդ սենյակ այս կողմով։  Ցտեսություն։