Տպել
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎ
ՅՈԹԵՐՈՐԴ ԳՈՒՄԱՐՄԱՆ ԵՐԿՐՈՐԴ ՆՍՏԱՇՐՋԱՆ

ՍՂԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ N 12

16 ապրիլի 2019

Ժամը 10:00

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ ԵՆ ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԱԽԱԳԱՀ ԱՐԱՐԱՏ ՄԻՐԶՈՅԱՆԸ ԵՎ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՏԵՂԱԿԱԼ ՎԱՀԵ ԷՆՖԻԱՋՅԱՆԸ
 

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Բարեւ ձեզ, սիրելի գործընկերներ, խնդրում եմ տեղադրել քարտերը եւ նախապատրաստվել գրանցման: Գրանցում: Գրանցվել է 93 պատգամավոր, քվորում ունենք, 94, 95 պատգամավոր, քվորում ունենք, կարող ենք սկսել նիստը:

Այսօր մեր գործընկեր Շիրակ Թորոսյանի ծննդյան օրն է, շնորհավորում ենք պրն Թորոսյանին:

ԾԱՓԱՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Հարգելի գործընկերներ, այժմ ես ամբիոնից կներկայացնեմ «ԱԺ յոթերորդ գումարման երկրորդ նստաշրջանի օրակարգում լրացումներ կատարելու մասին» որոշման նախագիծը:

Հարգելի գործընկերներ, ԱԺ յոթերորդ գումարման երկրորդ նստաշրջանի օրակարգում լրացումներ կատարելու մասին ԱԺ որոշման նախագծում կան 3 բաժիններում ընդգրկված հարցեր:

Առաջին բաժնում, բնականաբար, պարտադիր քննարկման ենթակա հարցերն են: Դրանք՝ 11-ն են եւ ընդգրկվում են օրակարգ առանց քվեարկության:

Երկրորդ բաժնում ունենք 9 հարց, որոնց վերաբերյալ գլխադասային հանձնաժողովը տվել է դրական եզրակացություն: Այս հարցերը եւս առանց քվեարկության ենք ընդգրկում նստաշրջանի օրակարգ:

Եվ երրորդ բաժնում՝ ներառված են 3 հարցեր, որոնց վերաբերյալ գլխադասային հանձնաժողովը տվել է բացասական եզրակացություն: Այս հարցերն են՝ պատգամավորներ Գեւորգ Պետրոսյանի, Նորա Առուստամյանի, Արայիկ Աղաբաբյանի եւ Արթուր Դալլաքյանի կողմից ներկայացված «Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ» ՀՀ օրենսգրքում լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը, «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության կողմից ներկայացված «Զինվորական ծառայության եւ զինծառայողի կարգավիճակի մասին» օրենքում լրացում կատարելու մասին» եւ «ՀՀ պաշտպանության ժամանակ զինծառայողների կյանքին կամ առողջությանը պատճառված վնասների հատուցման մասին» օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» օրենքների նախագծերի փաթեթը եւ պատգամավորներ Վահե Էնֆիաջյանի, Նաիրա Զոհրաբյանի, Միքայել Մելքումյանի, Էդուարդ Բաբայանի եւ Գեւորգ Պետրոսյանի կողմից ներկայացված «Զինվորական ծառայության եւ զինծառայողի կարգավիճակի մասին» օրենքում լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը:

Ասացի արդեն, այս նախագծերի վերաբերյալ գլխադասային հանձնաժողովը տվել է բացասական եզրակացություն, հետեւաբար՝ նստաշրջանի օրակարգ ընդգրկելու համար այս հարցերը պետք է քննարկենք եւ քվեարկենք առանձին-առանձին: Հիշեցնեմ, որ ելույթ ունենալու իրավունք ունեն օրենքի նախագծի հեղինակը եւ գլխադասային հանձնաժողովի ներկայացուցիչը՝ 3-ական րոպեով:

Ես ավարտեցի նստաշրջանի օրակարգը, եթե հարցեր կան այս մասին կպատասխանեմ, պրն Էնֆիաջյան:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի պատգամավորներ, ձեզ ներկայացվեց «ԱԺ յոթերորդ գումարման երկրորդ նստաշրջանի օրակարգում լրացումներ կատարելու մասին» ԱԺ որոշման նախագիծը: Խնդրում եմ հարցեր տալու համար հերթագրվել: Հերթագրում: Հերթագրվել է մեկ պատգամավոր: Վարդան Աթաբեկյան, համեցեք:

Հարցերն ավարտվեցին: Ձայնը տրվում է ԱԺ նախագահ Արարատ Միրզոյանին:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, քննարկում ենք երրորդ բաժնում ընդգրկված նախագծերը: Հիշեցնեմ, որ այս մասին բացասական եզրակացություն կար, եւ ձայնը տրվում է «Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ» ՀՀ օրենսգրքում լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագծի համահեղինակ Գեւորգ Պետրոսյանին: Պրն Պետրոսյան, համեցեք, ունեք մինչեւ 3 րոպե ժամանակ:

Գ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Արդեն զարմանալի չէ, որ մեր ներկայացրած նախագծերը բացասական եզրակացությամբ Կառավարությունից գալիս են ԱԺ առանց որեւէ լուրջ պատճառաբանված հիմնավորման, բայց զարմանալին այն է, որ ԱԺ-ը շարունակում է նախկին բարի ավանդույթները՝ հետ չմնալ Կառավարությունից, առնվազն կատարել Կառավարության պահանջը:

Իսկ հիմա ավելի կոնկրետ՝ ինչի մասին է խոսքը. մենք ներկայացրել էինք նախագիծ, որ վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքում լրացում կատարվի, համաձայն որի՝ պատգամավորի օրինական գործունեությանը խոչընդոտելու համար սահմանվի պատասխանատվություն՝ տուգանքի ձեւով, որը, Վարչական դատավարության օրենսգրքի համաձայն՝ պատգամավորն իրավունք ունի դիմել Վարչական դատարան եւ վարչական դատավարության կարգով տուգանքը բռնագանձել: ՀՀ-ում գործում է օրենք՝ 2016 թվականի, «Պատգամավորի գործունեության երաշխիքների մասին», համաձայն որի՝ պատգամավորն իրավունք ունի գրավոր հարցումներով դիմել պետական, տեղական ինքնակառավարման մարմիններին, նրանց պաշտոնատար անձանց, ստանալ պատասխաններ հնարավորին սեղմ ժամկետում, պահանջել եւ ստանալ ընդունելություն, տեղական ինքնակառավարման մարմինների ղեկավարներից պահանջել եւ ամսվա մեջ առնվազն մեկ անգամ՝ կահավորված, ապահովված սենյակ ստանալ քաղաքացիների ընդունելության համար:

Էսօր եղել են դեպքեր, երբ պատգամավորը դիմում է, եւ իր դիմումն անպատասխան է մնում ամիսներ շարունակ, մինչդեռ երկշաբաթյա ժամկետ է սահմանված: Այսինքն՝ սա զարմանք է հարուցում՝ միթե պատգամավորները չեն մտածում իրենց լիազորությունները պատշաճ իրականացնելու, ապահովելու համար: Սա՞ է խորհրդարանական պետության իմաստը: Բա մենք ասում ենք՝ խորհրդարանական վերահսկողություն ենք իրականացնում Կառավարության նկատմամբ: Եթե պատգամավորները դեմ են արտահայտվում իրենց լիազորությունների պատշաճ իրականացումն ապահովելու նախագծի օգտին, ինչի՞ մասին է խոսքը: Այսինքն՝ ստեղ տպավորություն է, որ դարձյալ Կառավարության դիրքորոշումները մեխանիկորեն դակում են ԱԺ հանձնաժողովներում, որը շատ վատ է:

Եվ, ընդամենը, նախագծի իմաստն այն է, որ տեսեք, այդպիսի օրենք կա, օրինակ՝ նոտարի գործունեությանը խոչընդոտելու, մարդու իրավունքների պաշտպանի օրինական գործունեությանը խոչընդոտելու, արհեստակցական կազմակերպությունների: Հիմա, ի՞նչն է խանգարում, որ պատգամավորների գործունեությանը խոչընդոտելու համար վարչական իրավախախտումների օրենսգրքում կատարվի համապատասխան լրացում: Սա բխում է խորհրդարանական պետության եւ խորհրդարանական վերահսկողության սահմանադրական ինստիտուտից: Եթե հարցեր կան...

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցեր չեն կարող լինել, պրն Պետրոսյան, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը:

Եվ ձայնը պետք է տրվի պետաիրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Սուրեն Գրիգորյանին, ով բացակայում է դահլիճից, հուսամ՝ պետաիրավական հարցերի հանձնաժողովն ունի բացատրություն կամ այլ հարկից զեկուցող: Համեցեք, Վլադիմիր Վարդանյան:

Վ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-ԱԺ հարգարժան նախագահ, հարգելի գործընկերներ, պրն Պետրոսյանի բարձրացրած հարցը, իրոք, կարեւոր հարցերից մեկն է՝ պատգամավորի գործունեության խոչընդոտների արգելման վերաբերյալ: Այսինքն՝ մենք, իրոք, պետք է հնարավորություն ընձեռենք, որպեսզի պատգամավորը կարողանա արդյունավետ իրականացնել իր գործունեությունը: Ամբողջ խնդիրը կայանում է նրանում, որ այս պահի դրությամբ հարցը հետեւյալն էր. արդյո՞ք մենք պատգամավորի գործունեությանը խոչընդոտելու այնպիսի դեպքերի ականատես ենք դառնում, որ անհրաժեշտություն  է առաջանում անպայմանորեն այսպիսի դեպքերում վարչական պատասխանատվության ենթարկել այն սուբյեկտներին, որոնք կատարել են կամ որոշակի առումով խոչընդոտել են պատգամավորի գործունեությանը: Պրն Պետրոսյանի հետ խոսել ենք այս հարցի վերաբերյալ, իր նախագիծը, ըստ էության, փոխկապակցված էր մեկ այլ նախագծի հետ, որը վերաբերում էր «Պատգամավորի կարգավիճակի եւ գործունեության երաշխիքների մասին» օրենքին: Այս նախագիծը, կարծես թե, հետաձգվել է, եւ մենք պրն Պետրոսյանի  հետ աշխատում ենք այս ուղղությամբ, որպեսզի կարողանանք ստեղծել անհրաժեշտ պայմաններ՝ պատգամավորի գործունեությունն արդյունավետ եղանակով իրականացնելու համար:

Այստեղ խնդիրն ավելի շատ հետեւյալն է. արդյո՞ք մենք խնդիր ունեք՝ այս պահի դրությամբ նախատեսել նոր զանցակազմ Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ օրենսգրքում, որի միջոցով մենք կարողանանք պատասխանատվության կանչել այն սուբյեկտներին, որոնք հրաժարվում են համագործակցել պատգամավորների հետ կամ խոչընդոտում են պատգամավորների գործունեությունը: Այս տեսանկյունից, երեւի թե, մենք լրացուցիչ ուսումնասիրության կարիք ունենք, եւ պրն Պետրոսյանը, իրոք, մի քանի դեպքեր հիշատակել է, բայց հանձնաժողովի կարծիքով՝ այս պահի դրությամբ, հաշվի առնելով նաեւ, որ կա մեկ այլ հոդված՝ Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ օրենսգրքում, որը կրկին անդրադառնում է պատգամավորների կողմից համապատասխան տեղեկատվություն չտրամադրելու համար պատասխանատվության ենթարկելուն, այս պահի դրությամբ նման իրավական կանոնակարգում նախատեսելու, կարծես թե, կարիք չկա: Բայց կրկին անգամ պետք է նշեմ, որ այս նախագիծը փոխկապակցված է պրն Պետրոսյանի եւ մի շարք այլ պատգամավորների կողմից հեղինակած մեկ այլ նախագծի հետ, որի քննարկումը հետաձգվել է մինչեւ 2 ամիս ժամկետով, որի հետ կապված որոշում կայացնելուց հետո, եթե մենք շարունակենք բախվել նման խնդիրների, հնարավոր է անդրադառնալ նաեւ «Վարչական իրավախախտումների մասին» օրենսգրքում համապատասխան փոփոխություն կատարելուն:

Սա է: Ես պրն Պետրոսյանին բազմից ասել եմ, որ մենք, համենայնդեպս, պետաիրավական հանձնաժողովը, առաջնորդվելու ենք այն մոտեցմամբ՝ թե իրավականոնակարգումը, իրավակարգավորումն անհրաժե՞շտ է մեր հարակցությունում, թե՞ ոչ, եւ չենք առաջնորդվելու նրանով, թե ինչ է ասել Կառավարությունը կամ որեւիցե այլ սուբյեկտ: Այս պարագայում հանձնաժողովը, իրոք, գտավ, որ մենք նման իրավակարգավորման, այսինքն՝ խոսքը Վարչական իրավախախտումների օրենսգրքի մասին է, այս առումով մենք չպետք է լրացուցիչ սահմանափակումներ նախատեսենք մարդու իրավունքների ոլորտում, առանց հասկանալու՝ անհրաժե՞շտ են այդ սահմանափակումները, թե՞ ոչ: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Այժմ քվեարկելու ենք օրենքի նախագիծն օրակարգում ընդգրկելու մասին հարցը:

Գ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Վարման կարգով:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Համեցեք, պրն Պետրոսյան:

Գ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, հանձնաժողովում քննարկման ժամանակ չգիտես ինչու խնդիրը տարվեց միայն տեղեկատվության տրամադրության, տեղեկատվության ազատության պահով: Դա այդպես չէ, դա այդ խնդրի մի բաղադրիչն է: Դեպք է եղել, հիմա ես անուններ չեմ տալիս, որովհետեւ մենք անձնական թեմաներով չենք զբաղված, երբ գնում ես կալանավորված անձին տեսնելու, դուք շատ լավ գիտեք, որ «Ձերբակալված եւ կալանավորված անձանց պահելու կարգի մասին» օրենքի համաձայն՝ ԱԺ պատգամավորն ՀՀ էն պաշտպանյալներից է, ով իրավունք ունի անարգել մտնել եւ դուրս գալ, տեսակցել: Գնում ես, ասում են՝ նախարարին հարցրու, նոր թողնեմ: Կներեք, անձերից վերանանք, նախարարն ո՞վ է, որ պատգամավորը պիտի գնա իրենից հարցնի, որ նոր մտնի կալանավորված անձին տեսնի: Սա՞ է խորհրդարանական վերահսկողությունը. սրա մասին է խոսքը: Այսինքն՝ էդ որ դուք տանում եք տեղեկատվության ազատության պահով, դա ընդամենը մեկ բաղադրիչն է, բազմաթիվ քայլեր կան, գործողություններ կան, որոնք պատգամավորի համար օրենքով երաշխավորված են, բայց ապահովված չեն: Խոսքը սրա մասին է:

Խնդրում եմ նկատի ունեցեք խնդրի լրջությունը եւ որ դա վերաբերում է մեզ բոլորիս, որ էսօր ամեն մեկս մեր վկայականն անհրաժեշտության դեպքում էստեղ-էնտեղ ցույց ենք տալիս, էդ վկայական ցույց տալն ինքնանպատակ չլինի, դա ծառայի ժողովրդին հուզող խնդիրները լուծելու իրական նպատակին: Խնդրում եմ կողմ քվեարկել՝ գոնե նախագիծը քննարկման դնելու համար, եթե անգամ վերջում որոշել եք դեմ քվեարկել, որպեսզի Կառավարությանը հանկարծ չնեղացնեք: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Քվեարկության է դրվում ԱԺ պատգամավորներ Գեւորգ Պետրոսյանի, Նորա Առուստամյանի, Արայիկ Աղաբաբյանի եւ Արթուր Դալլաքյանի կողմից ներկայացված «Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ» ՀՀ օրենսգրքում լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը յոթերորդ գումարման երկրորդ նստաշրջանի օրակարգում ընդգրկելու մասին» հարցը:

Քվեարկություն:

Կողմ՝ 38
Դեմ՝ 51
Ձեռնպահ՝ 12

Որոշումը չի ընդունվել:

Կողմ՝ 39
Դեմ՝ 51
Ձեռնպահ՝ 12:

Որոշումը չի ընդունվել:

Այժմ ձայնը տրվում է Տարոն Սիմոնյանին՝ ներկայացնելու՝ «Զինվորական ծառայության եւ զինծառայողի կարգավիճակի մասին» օրենքում լրացում կատարելու մասին» եւ «ՀՀ պաշտպանության ժամանակ զինծառայողների կյանքին կամ առողջությանը պատճառված վնասների հատուցման մասին» օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» օրենքների նախագծերի փաթեթը: Համեցեք, պրն Սիմոնյան:

Տ.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, բարի լույս ձեզ: Նախագծի էությունը կայանում է նրանում, որ մենք զինծառայության անմիջապես ավարտից հետո նախատեսում ենք պարտադիր բուժզննության անցում զինծառայողների համար, նոր միայն դրանից հետո նրանք կկարողանան ի հայտ բերել պատճառահետեւանքային կապը, որ առաջացել է հիվանդություններ զինծառայության ընթացքում կամ դրա պատճառով, եւ պետությունը, այս տրամաբանությունից ելնելով՝ արդեն կպարտավորվեր համապատասխան բուժզննության ծախսերը եւ նաեւ բուժման ծախսերն իր վրա վերցնել: Էստեղ մենք հասկանում էինք, որ պետք է առաջանան նաեւ որոշակի ֆինանսական դժվարություններ, եւ մենք համապատասխան փոփոխություն էլ էինք առաջարկել այդ 1000 դրամների հիմնադրամը կարգավորող օրենքի մեջ, եւ այդ նախաձեռնության էությունը կայանում էր նրանում, որ որոշակի գումարներ էնտեղից էլ կարող էին ուղղորդվել զինծառայողների հիվանդության խնդիրների բուժման եւ վերանայման ուղղությամբ: Սակայն ինչն է հետաքրքիր. Կառավարությունը բացասական եզրակացություն տվեց այս նախագծին, եւ նաեւ համապատասխան հանձնաժողովի նիստում բացասական եզրակացություն եղավ, բայց անմիջապես հետո Կառավարությունը նմանաբովանդակ նախաձեռնություն, բայց Կառավարության որոշման մակարդակով, ներկայացրեց եւ դրեց շրջանառության մեջ: Էստեղ, իհարկե, մտավախություն է առաջանում, որ մենք միտքը տալիս ենք, փաստորեն, բացասական եզրակացությունը ստանում ենք Կառավարությունից, բայց Կառավարությունն ինքը մեր առաջ քաշած նախագիծը ներկայացնում է Կառավարության որոշման մակարդակով: Խնդիրը նրանում է, որ իրավունքներ եւ պարտավորություններ սահմանող իրավական փաստաթղթերը չեն կարող լինել Կառավարության մակարդակով, դրանք պետք է լինեն օրենքի մակարդակով, սա մեր Սահմանադրության պահանջն է: Կառավարությունը կարող է այդ իրավունքներն ու պարտականությունները, որոնք ամրագրված են օրենքի մակարդակում, կենսագործելու համար մեխանիզմներ սահմանել, որը եւ մեր օրենսդրական փաթեթում նախատեսված էր: Սակայն արի ու տես, որ Կառավարությունը չի ընդունում մեր ներկայացրած տեսակետը եւ առաջարկում է իր սեփականը, սակայն՝ ավելի ցածր իրավաբանական ուժով օժտված իրավական ակտի մակարդակում, ենթադրում եմ, որ կարողանա հետագայում վերանայել իր տեսակետը, երբ կցանկանա, երբ առաջանա նման անհրաժեշտություն, ինչը չէր կարող անել, եթե լիներ օրենքի մակարդակով: Ես խնդրում եմ բոլորիդ հաշվի առնել հարցի կարեւորությունը, հաշվի առնել, որ Սահմանադրության պահանջն է, որ իրավունքներ եւ պարտականություններ սահմանող իրավական ակտերն ընդունվեն բացառապես օրենքի մակարդակով, որը կսահմանափակի Կառավարության հնարավորությունները՝ նման փաստաթղթեր ընդունել եւ կողմ քվեարկել գոնե, որ պլենար նիստի մակարդակում մենք հնարավորություն ունենանք անդրադառնալ այս հարցին եւ հետագայում նաեւ մեր զինվորներին եւ զինծառայողներին հնարավորություն տանք բացահայտել իրենց հիվանդությունների պատճառահետեւանքային կապը, որոնք առաջանում են զինծառայության ընթացքում եւ պատճառով, եւ համապատասխանաբար ստանալ բուժհետազոտություն եւ հիվանդությունների բուժում: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Գլխադասային հանձնաժողովի՝ պաշտպանության եւ անվտանգության հանձնաժողովի տեսակետը ներկայացնելու համար ամբիոնի մոտ ենք հրավիրում պատգամավոր Տիգրան Կարապետյանին:

Տ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Հարգարժան նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, իսկապես «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության ներկայացրած օրենքի նախագիծն ակտուալ է, բայց, ինչպես պրն Սիմոնյանը նշեց, օրենքում բազմաթիվ խութեր ու մտահոգություններ կային, եւ որպեսզի մենք միանգամից այդ խնդիրներն արդեն օրենքի մակարդակ տալուց հետո չունենանք,  Կառավարությունը որոշում է կայացրել Կառավարության որոշման մակարդակով անցկացնել, որովհետեւ, պրն Սիմոնյանը նշեց, ֆինանսական բաղադրիչի մասին մենք պատկերացում չունենք, թե ինչ ֆինանսական ծավալի հետ ենք գործ ունենալու:

Ինչ վերաբերում է 1000 դրամների հիմնադրամին, պրն Սիմոնյան, 1000 դրամների հիմնադրամում, մենք բոլորս գիտենք, որ նպատակ է դրված իջնել մինչեւ 92 թվական եւ էստեղ լրացուցիչ բեռ ենք 1000 դրամների հիմնադրամին ավելացնելու, կարծում եմ՝ էս պահին անհրաժեշտությունը չկա:

Երկրորդը՝ ժամկետների հետ կապված: Մենք զորակոչի ժամանակ խնդիրներ կունենանք, որովհետեւ համընկնում են ժամկետները զորակոչի հետ: Այդ իսկ պատճառով Կառավարությունը որոշում է կայացրել Կառավարության որոշման մակարդակով իրականացնել, կարծում եմ՝ հետագայում, եթե տեսնենք, որ էդ խոչընդոտները չկան, մենք օրենքի ուժ կտանք:

Իսկ ինչ վերաբերում է՝ Կառավարությունը վերցնում է միտքը, պրն Սիմոնյան, կարծում եմ՝ էստեղ հեղինակային իրավունքի խնդիր չկա, հարցը վերաբերում է մեր պաշտպանությանն ու պաշտպանունակությանը, էստեղ, կարծում եմ՝ երկրորդային է այդ խնդիրը:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը: Եվ այժմ քվեարկելու ենք: Վարման կարգով՝ Էդմոն Մարուքյան:

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ես ուղղակի ուզում եմ Կառավարությանը կոչ անել, որ այն նախագծերը, որ ներկայացվում են «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության կողմից եւ հետագայում օգտագործվում են, այսինքն՝ մերժում են էդ նախագծերի ընդունումը, հետագայում օգտագործում է Կառավարությունը, գոնե ասենք՝ չգիտեմ ասվի, հայտարարվի, որ այ, սա «Լուսավոր Հայաստան» կուսակցությունն է առաջարկել: Այսինքն՝ սա սիրուն բան չէ, հեղինակային իրավունքի հարցը չի, ընդհանրապես: Ձեր ուժն այստեղ կուրսայիններն ուրիշի փոխարեն գրելու վերաբերյալ օրենք բերեց, ընդունեցինք, որ արգելենք գովազդ անելը, այսինքն՝ գրագողությունն արգելեցինք, բայց Կառավարությունն իր մակարդակում գրագողությամբ է զբաղված: Այսինքն՝ գաղափարը տվել ենք, օրենքի մակարդակում մերժվել է, Կառավարության որոշման մակարդակում ընդունում ենք: Եթե խնդիրը կլուծվի, շատ ուրախ ենք, բայց նաեւ կարեւոր է, որ կրեդիտ տրվի՝ այսպես կոչված: Սա շատ սխալ մոտեցում է:

Կառավարության մեր գործընկերներին հորդորում են մեր գաղափարներն օգտագործելիս գոնե մի տեղ նշել, որ երբ զոմբիական հարձակման ենք ենթարկվում, մարդիկ իմանան, որ մենք էլ ենք ինչ-որ մի լավ բան առաջարկել: Շնորհակալ եմ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Վարման կարգի վերաբերյալ՝ Տիգրան Կարապետյան:

Կ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Պրն Մարուքյան, կարծում եմ՝ ուղիղ եթերում ամբողջ երկիրն ականատես եղավ, որ մենք եւս մեկ անգամ ասացինք, որ «Լուսավոր Հայաստան»-ի նախաձեռնությունն է, եւ էստեղ եւս մեկ անգամ նշելու եւ որեւէ տեղ գրելու կարիք. կարծում եմ՝ չկա: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Գեւորգ Գորգիսյան՝ վարման կարգի վերաբերյալ:

Գ.ԳՈՐԳԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Եթե մի փոքր անդրադառնամ գրագողության թեմային, արդեն իսկ սոցիալական ցանցերով տարածվում է, որ Կառավարությունն այսպիսի լավ բան է նախաձեռնել՝ առանց որեւէ հղում անելու հեղինակներին, մյուս կողմից, հարգելի գործընկերներ, ամեն դեպքում կոչ եմ անում կողմ քվեարկել օրակարգ ընդգրկելուն, որովհետեւ հանձնաժողովը, թեեւ տվեց բացասական եզրակացություն, բայց հանձնաժողովում չկան իրավաբաններ եւ չեն կարող մեր հանձնաժողովի ձեր ներկայացուցիչները պատշաճ հիմնավորել, որ Կառավարության որոշմամբ կարող են Կառավարության համար սահմանվել պարտականություններ, ինչը պետք է արվի օրենքով, եւ դա հստակ նշված է Սահմանադրության մեջ:

Ես կցանկանայի լսել նաեւ ձեր իրավաբանների կարծիքն այս թեմայով, որովհետեւ ես կարծում եմ՝ դուք ունեք պատշաճ իրավաբաններ, որոնք հստակ տիրապետում են եւ՛ Սահմանադրությանը, եւ՛ այս ողջ գործընթացին, եւ կուզենայի՝ նաեւ այդ քննարկմանը ձեր թիմի իրավաբանները ներգրավվեին, եւ միայն դրանից հետո դուք որոշում կայացնեիք՝ կարելի է արդյո՞ք այս կարեւոր բանը թողնել Կառավարության որոշման մակարդակում, թե՞, ի վերջո, սա պետք է լինի օրենքի ուժ, որով սահմանվում է պարտավորություն պետության համար: Շնորհակալ եմ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Ես կարծում եմ՝ ամեն ինչ ասված է, մնացյալը, եթե ասված չէ, քվեարկությունից անմիջապես հետո նորից հնարավորություն կա վարման կարգի վերաբերյալ խոսելու: Այս պահին ամփոփելով ասվածը՝ պետք  է ասենք, որ նախ՝

ա. Կառավարությունն առաջին դեպքը չի, երբ, էսպես կոչված, 1000 դրամի հիմնադրամի շահառուների շրջանակն ընդլայնում է, եւ տարեցտարի իջնում է դեպի, ինչպես ասեց, նպատակ ունի 92 թվականը: Եվ, իսկապես, բոլորը լսեցին, որ կոնկրետ այս մի փոփոխության նախաձեռնության հիմքում ընկած է՝ «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության նախաձեռնությունը: Ես հորդորում եմ Կառավարությանը՝ Կառավարության նիստի ընթացքում եւս մեկ անգամ հնչեցնել, որ այս որոշման հիմքում ընկած է օրենսդրական նախաձեռնությունը, որը եկել է «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցությունից, որպեսզի հեղինակային իրավունքները եւս պահպանված լինեն:

Ինչ հարց բաց մնաց. իրավաբանները: Ես հիշեցնում եմ բոլոր պատգամավորներին, որ հանձնաժողովները քաղաքական մարմիններ են եւ ոչ մի մասնագիտական պատկանելության մասին ցուցումներ եւ սահմանումներ չունեն, դրա համար կան փորձագետներ: Հանձնաժողովների նիստերը բաց են բոլոր պատգամավորների համար, որոնք կարող են ունենալ ամենատարբեր մասնագիտություններ եւ գնալ հանձնաժողովի նիստերին  եւ մասնակցել քննարկմանը:

Եվ այսպես, քվեարկության է դրվում «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության կողմից ներկայացված «Զինվորական ծառայության եւ զինծառայողի կարգավիճակի մասին» օրենքում լրացում կատարելու մասին» եւ «ՀՀ պաշտպանության ժամանակ զինծառայողների կյանքին կամ առողջությանը պատճառված վնասների հատուցման մասին» օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» օրենքների նախագծերի փաթեթը յոթերորդ գումարման երկրորդ նստաշրջանի օրակարգում ընդգրկելու մասին» հարցը:

Քվեարկություն:

Կողմ՝ 37
Դեմ՝ 59
Ձեռնպահ՝ 7

Որոշումը չի ընդունվել: Եթե դեռ ակտուալ են վարման կարգի վերաբերյալ դիտարկումները, համեցեք, Տարոն Սիմոնյան: Միացրեք պրն Սիմոնյանի խոսափողը:

Տ.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Չգիտեմ՝ ակտուա՞լ է, թե ոչ, բայց ֆինանսներից խոսվեց, Կառավարությունը ներկայացրել էր, որ դա կարժենա 150 մլն դրամ, ըստ էության, ծախսերը, մինչդեռ մեր ներկայացված 1000 դրամների հիմնադրամում եղած գումարները դրա քսանապատիկն ավելին էին՝ անցած տարվա կտրվածքով գոնե, եւ մենք նախաձեռնությունը հենց այդ տրամաբանության վրա էինք կառուցել, որ դրա մի մասը կարելի էր հատկացնել այս խնդիրը լուծելուն: Սակայն Կառավարությունը, ըստ էության, անտեսեց, եւ ցանկանում եմ ընդգծել, որ կրկին անգամ Կառավարության որոշումով մենք չենք կարող անձի իրավունքներ եւ պարտականություններ սահմանել, դա բացառապես օրենքի մակարդակում ընդունվող որոշում պետք է լինի: Կառավարության որոշումը դրա կենսագործման մեխանիզմները պետք է տա, ինչը, փաստորեն, մենք մերժեցինք այսօր:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արմեն Խաչատրյան՝ վարման կարգի վերաբերյալ: Արմեն Խաչատրյանի խոսափողը... Հա, միացված է:

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Պրն Գորգիսյան, տենց վստահ մի ասեք, որ հանձնաժողովում իրավաբան չկա, ես այլ մասնագիտություն չունեմ, քան իրավաբան լինել: Բացի այդ, ես իմ կարծիքը հայտնել եմ արդեն՝ որպես իրավաբան, այդ քննարկման ընթացքում, եւ կարծում եմ՝ դուք էլ գիտեք, որ ցանկացած իրավական ակտ, որն ընդունվում է, համապատասխան փորձաքննության է ենթարկվում, այդ թվում նաեւ՝ այդ Կառավարության որոշումը, գնահատվում է՝ նա հակասո՞ւմ է Սահմանադրությանը, օրենքներին, թե՞ ոչ, նոր ուժի մեջ  է մտնում, եւ ձեր նշած մտահոգությունների պատասխանները կտրվեն նաեւ այդ փորձաքննության արդյունքներում: Վերջ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Ես, ի վերջո, այնուամենայնիվ, համոզմունք ունեմ, որ բոլոր հնարավոր կարծիքները հնչել են, եւ կարող ենք անցնել հաջորդ հարցին: Եվ «Զինվորական ծառայության եւ զինծառայողի կարգավիճակի մասին» օրենքում լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը ներկայացնելու համար ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում համահեղինակ Վահե Էնֆիաջյանին: Մինչեւ 3 րոպե ունեք, պրն Էնֆիաջյան:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի գործընկերներ, սիրելի հայրենակիցներ, «Զինվորական ծառայության եւ զինծառայողի կարգավիճակի մասին» ՀՀ օրենքում լրացում կատարելու մասին» մեր նախաձեռնությունը տեւական ժամանակ քննարկումների առարկա էր դարձել, ինչի հետ կապված՝ բազմաթիվ առիթներ ունեցել ենք մենք խոսել, նաեւ այս բարձր ամբիոնից խոսել է «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության նախագահը՝ կարեւորելով այն կարեւոր հանգամանքը, որ 18 տարեկան երիտասարդները չափազանց անփորձ են մարտական հերթապահություն իրականացնելու համար: «Մարտական հերթապահություն» այսօրեական սահմանումը. պաշտպանության նախարարության որոշմամբ 5 ամիս տեւողություն է սահմանված, որից հետո նոր մարտական հերթապահության են անցնում: Մեր առաջարկությունը հետեւյալն է. որպեսզի 12 ամիս զինծառայություն անցնելուց հետո, պատրաստվածություն ձեռք բերելու, փորձառություն եւ հմտություններ ձեռք բերելուց հետո նոր անցնել մարտական հերթապահության: Այս նախաձեռնությունը պատահական չէ, այս նախաձեռնության հետ կապված՝ մենք բազմաթիվ հանդիպումներ ենք ունեցել, ինչպես նաեւ խնդրանքով դիմել են զինծառայողների ծնողները, հարազատները, եւ կարծում ենք, որ այս նախաձեռնությունն իր մեջ պարունակելու է բացառապես կանխարգելող միջոց: Ուսումնասիրվել է միջազգային փորձը, ժամանակի առումով զերծ կմնամ ավելի մանրակրկիտ ներկայացնել, քանի որ խնդիրն իր մեջ պարունակում է որոշակի գաղտնիություն, բայց կան հարցեր, որոնք հրապարակային հնչել են, այնուամենայնիվ, կներկայացնեմ՝ վերջին 2 տարիների հետ կապված կոնկրետ փաստեր, որպեսզի ավելի տպավորիչ լինեն մեր նախաձեռնության հիմքերը: Քանի որ զինծառայությունը տեւում է 2 տարի, ես կներկայացնեմ վերջին 2 տարիների հետ կապված, ըստ էության, անցանկալի դեպքերը. 2017 թվականի ընթացքում հրադադարի ռեժիմի խախտման ընթացքում 23 մահացու դեպք է արձանագրվել, սպանություն՝ 6, դժբախտ պատահար՝ 11, անվտանգության կանոնների խախտում՝ 2, ինքնասպանություն՝ 9, առողջական խնդիրների հետ կապված՝ 6, անգործության հետ կապված՝ 3 եւ անհայտ՝ 3: 2018 թվականի հրադադարի ռեժիմի խախտման դեպքում՝ 7, սպանություն՝ 2, դժբախտ պատահար՝ 19, անվտանգության կանոնների խախտում՝ 3, ինքնասպանություն՝ 9, առողջական խնդիրների հետ կապված՝ 2 եւ անհայտ եւս՝ 3, ընդհանուր թվով՝ 45, եւ 2017 թվականի ամբողջ տարվա կտրվածքով՝ 66 դեպքեր: Կրկնում եմ՝ նախաձեռնությունը կրում է բացառապես կանխարգելող միտում եւ՛ խորհրդարանական մեծամասնությանը եւ՛ մյուս գործընկերներին հորդորում եմ՝ կողմ քվեարկելով՝ հնարավորություն ընձեռնել չափազանց կարեւոր այս նախաձեռնությունը քննարկման առարկա դարձնելու համար: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Գլխադասային՝ պաշտպանության եւ անվտանգության հարցերի մշտական հանձնաժողովի տեսակետը կներկայացնի պրն Սիփան Փաշինյանը: Համեցեք, պրն Փաշինյան:

Ս.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի գործընկերներ, «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցության մի խումբ պատգամավորներ ներկայացրել են «Զինվորական ծառայության եւ զինծառայողի կարգավիճակի մասին» ՀՀ օրենքում լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը: Հանձնաժողովում խորը քննարկման է արժանացել այդ օրենքի նախագիծը, եւ այստեղ պրն Էնֆիաջյանը նշեց զոհերի թվերը՝ տարբեր տարիների կտրվածքով: Իհարկե, մեզ համար շատ կարեւոր է ցանկացած մահվան դեպք, մեզ համար խորը ցավ է, բայց ես ուզում եմ, քանի որ այս ամբիոնից հնչում է, ասեմ, որ դա որեւիցե կապ չունի ուսուցման ժամկետի հետ, որովհետեւ, օրինակ՝ դժբախտ պատահարները կապ չունեն ժամկետների հետ կամ հրադադարի խախտման հետեւանքով մեր զինծառայողների զոհվելու պատճառն ուսուցման ժամկետները չեն: Եվ մենք գիտենք, որ ՀՀ զինված ուժերում զինծառայողի պատրաստվածության գործընթացն իրականացվում է ուսումնական փուլերով, դրա շրջանակում մարտական պատրաստվածության ծրագրով նախատեսված է պարտադիր զինվորական ծառայության առաջին 5 ամիսների ընթացքում զինծառայողի համապատասխան պատրաստվածության եւ զինվորական մասնագիտության ուսուցման ստորաբաժանման կազմում ներդաշնակման եւ գործելու ամբողջական ցիկլը: Վերջինիս շնորհիվ զինծառայողը ստանում է անհրաժեշտ պատրաստվածություն մարտական հերթապահությունում ընդգրկվելու համար, այսինքն՝ որեւէ պարտադիր զինվորական ծառայության կանչված զինծառայող առանց հնգամսյա պատրաստվածության ծրագիր անցնելու չի ներգրավվում մարտական հերթապահության մեջ:

Նախագծով ուսուցման ծրագիրը եւս 7 ամսով երկարաձգելը կհանգեցնի ուսուցման ծրագրի անհիմն ընդլայնման, այսինքն՝ կրկնողության, ինչը ոչ բարենպաստ ազդեցություն կունենա թե՛ զինվորական ծառայության կազմակերպման նպատակային գործընթացի, եւ թե՛ մարտական հերթապահություն իրականացնող զորամասի մարտական խնդիրների կատարման վրա: Կարծում եմ՝ ներկայիս օրենսդրությամբ արդեն իսկ կարգավորված են նախագծում արծարծվող հարցերը, ուստի հանձնաժողովը դեմ է քվեարկել այս օրենքի նախագծին: Եվ եւս մեկ անգամ ուզում եմ կրկնել, որ այն թվերը, որ պրն Էնֆիաջյանն այստեղ հայտարարեց՝ զոհերի հետ կապված, մենք հանձնաժողովում քննարկել ենք, եւ նաեւ Կառավարության ներկայացուցիչը՝ փոխնախարար Բալայանն այնտեղ է եղել, ուներ ուրիշ թվեր, որոնք, ըստ էության, կապ չունեին ուսուցման ժամկետի հետ: Սա՝ ի գիտություն: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Փաշինյան: Վարման կարգի վերաբերյալ՝ Վահե Էնֆիաջյան: Համեցեք:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Պրն Փաշինյան, հարգելի գործընկերներ, հիմնախնդիրը, իրոք, ծավալուն քննարկման արժանացավ գլխադասային հանձնաժողովում, մասնավորապես՝ ես խոսել եմ բացառապես փաստերով, ներկայացրել եմ գործընթացի հետ կապված տեղի ունեցած բոլոր փուլերը՝ մանրակրկիտ, այն վիճակագրական տվյալները, որոնք ներկայացվել են գլխադասային հանձնաժողովում, ուզում եմ բարձրաձայնել եւ տեղեկացնել, որ ոչ թե վերջին 2 տարիների հետ կապված են ներկայացվել, այլ ներկայացվել են 2015 եւ 2016 թվականների վիճակագրական տվյալները: Ես ներկայացրեցի վերջին 2 տարիների հետ կապված վիճակագրական տվյալները, ընդ որում՝ 2016 թվականի դեպքերի հետ կապված՝ գիտենք, որ հայտնի ապրիլյան դեպքերի նաեւ վիճակագրական տվյալներն էին ներկայացվում հանձնաժողովի նիստում: Մեկ անգամ եւս հորդորում եմ՝ կողմ քվեարկելով հնարավորություն տալ խնդիրը մանրակրկիտ քննարկել:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Վարման կարգի վերաբերյալ՝ Միքայել Մելքումյան:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի գործընկերներ, էստեղ խնդրի առանձնահատկությունը ո՞րն է. ոչ թե խոսքը գնում է նրա մասին, որ եւս 6 ամիս երկարացնենք ուսումնական գործընթացը, այլ խոսքը գնում է հստակ նրա մասին, որ դեռեւս փորձառություն չունեցող մեր երիտասարդներն առաջնագծում չծառայեն, թող ծառայեն երկրորդ գծում, երրորդ գծում, ձեռք բերեն համապատասխան փորձառություն, մեկ տարի հետո թող գնան արդեն առաջնագիծ: Պարզ, հստակ բան է, ես առաջարկում եմ, որպեսզի այս հարցը մենք դնենք քննարկման, ներառենք օրակարգ, քննարկման արդյունքում էլի մեր որոշումները կընդունենք: Միանշանակ, կարծում եմ՝ արժանի է քննարկման:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Սիփան Փաշինյան՝ վարման կարգի վերաբերյալ: Խնդրում եմ միացրեք խոսափողը:

Ս.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն Էնֆիաջյան, ես եւս մեկ անգամ ուզում եմ կրկնել կոնկրետ օրինակով, եթե, դժբախտաբար, ավտոմեքենա է, օրինակ՝ վթարի ենթարկվում եւ զինծառայողներ են զոհվում, դա ուսուցման փուլի երկարացման հետ կապ չունի, այսինքն՝ դուք ձեր ցանկում ասում եք՝ դժբախտ պատահարներ, թվում եք՝ քանի հոգի է մահացել, չէ՞, տարբեր դեպքեր, հրադադարի խախտման դեպքում, եւ դուք ներկայացնում եք, որ դա ուսուցման փուլի կարճ լինելու պատճառով է: Եվ ես էլի եմ ուզում հայտարարել, որ դա որեւիցե կապ չունի ուսուցման փուլի ժամկետների հետ: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Վարման կարգի վերաբերյալ կխոսի Գեւորգ Պետրոսյանը, այնուհետեւ՝ Տիգրան Կարապետյանը, այնուհետեւ՝ Վահե Էնֆիաջյանը: Համեցեք, պրն Պետրոսյան:

Գ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, մի տեսակ վատ սովորություն է ձեւավորվել, որ անպայման պետք է զոհ լինի, պետք է ինչ-որ մի մեծ սպառնալիք լինի՝ արդեն իսկ արձանագրված, որ մենք մտածենք դրա դեմն առնել: Էսօր ում համար է գաղտնի, որ ծառայության մեկ տարին չբոլորած զինվորի համար նաեւ հոգեբանական խնդիր է առաջնագծում լինելը: Հիմա, ինչ է, ասում եք՝ դեպքեր չեն եղել, անպայման պետք է մի քանի մարդ մահանա, մի  քանի զինվոր, որ նոր մենք օրենք ընդունե՞նք, բա մեր խելամտությունն ինչո՞ւմ  է կայանում. որ ընդունեք օրենքներ, որոնք ողջամտության սահմաններում կանխեն հնարավոր դեպքերը, ոչ թե անպայման՝ գնա մեռի, արի սիրեմ, կամ հետին թվով իրավապաշտ կամ խղճով ձեւանալու մոտեցումը շարունակենք կիրառել: Մենք պաշտպանում ենք նախագիծը եւ իսկապես գտնում ենք, որ պետք է ընդունել, քննարկել, եւ, իսկապես, առաջնագծում պետք չէ հայտնվեն ծառայության մեկ տարին չբոլորած զինվորները: Էստեղ կա եւ՛ հոգեբանական եւ՛ պատրաստվածության խնդիր: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Տիգրան Կարապետյանի խոսափողը միացրեք:

Տ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, խնդիրը վերաբերում է մեր պաշտպանությանն ու պաշտպանունակությանը, էստեղ պոպուլիզմը, կարծում եմ՝ դեր չունի: Հիմա, մենք նստենք քննարկենք, սկսենք ասել՝ ինչքան ռեսուրս ունենք, ինչքան ռեսուրս չունենք, կարծում եմ՝ էդ դաշտ մտնելու իրավունքն ուղղակի չունենք, սա մեր պաշտպանության խնդիրն է: Մեզ համար թիվ մեկը խնդիրը երկրի պաշտպանությունն ապահովելն է, մնացած խնդիրները, այո, կարող է՝ ցավալի եմ ասում, բայց մնացածն ածանցյալ են: Էս պահին մենք էդքան ռեսուրս չունենք, երբ ռեսուրս ունենանք, սրա մասին կմտածենք: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Պրն Կարապետյանի՝ հարկ եղածից ավելի թափանցիկ ակնարկից հետո վարման կարգի վերաբերյալ Վահե Էնֆիաջյանը կխոսի:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի գործընկերներ, մենք շատ լավ գիտակցում ենք խնդրի կարեւորության մասին եւ այն ամենը, ինչը ենթակա է բարձրաձայնման, բարձրաձայնում ենք, այն բոլոր խնդիրները, որոնք ենթակա չեն բարձրաձայնման դրա մասին չենք բարձրաձայնում: Կրկնում եմ, որ միտումը բացառապես կանխարգելող միտում ունի, եւ գտնում ենք, որ առաջնագծում  պետք է պրոֆեսիոնալներ լինեն, եւ 18 տարեկաններն այդ 5 ամիսների ընթացքում բավարար պատրաստվածություն չեն ձեռք բերում, որպեսզի հմտություններ ձեռք բերեն, եւ անցանկալի դեպքեր չարձանագրվեն: Եվ քանի որ իմ հղմանը ձեր կողմից նաեւ խոսք, կարծիք հնչեց, ասում եմ, որ ամբողջությամբ պատկերը ներկայացրեցի, որտեղ եւ՛ անցանկալի, եւ՛ անզգուշության, անփորձության հետեւանքով դժբախտ դեպքերի արդյունքները հրապարակեցի: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Մի երկու բառ էլ ես ասեմ՝ վարման կարգի վերաբերյալ: Լավ, պրն Միքայելյանը՝ վարման կարգի վերաբերյալ, հետո՝ ես:

Ս.ՄԻՔԱՅԵԼՅԱՆ

-Ես կխնդրեմ՝ իրար չվիրավորեք, էս լուրջ հարց  է, որ պիտի քննարկվի, բայց՝ ոչ էս կարգով: 12 ամիս զինծառայողը որ պատրաստվի, նախ՝ մենք երկրորդ, երրորդ գիծ չունենք, չորրորդ գիծ չունենք, կան հատուկ նշանակետեր, որտեղ կարող են ծառայել: Ընդհանուր մեր զինվորներն էսօր, չեմ ուզում բացահայտ ասել, առաջին գիծը հազիվ են պահում, գրեթե չի հերիքում: Էնպես որ, կարելի է հարցին մոտեցում տալ, նորմալ քննարկում լինի, բայց երկրորդ, երրորդ, չորրորդ գիծ չկա, ու պլյուս դրան՝ ես խորհրդային բանակում որ ծառայել եմ, մարտական գործողությունների մեր պատրաստվածությունն ընդամենը մեկ ամիս է տեւել: 12 ամիս ո՞նց կարող է զինծառայողը պատրաստվի, նոր գնա, դա պրոֆեսիոնալ... Էսօր ակադեմիայում 12 ամիս, 1 տարի են սովորում, որ ուղարկում ենք ակադեմիա վերապատրաստման՝ սպայական կազմում: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ես, պրն Միքայելյան, որքան հիշում եմ, դուք գաղտնի տվյալների, այնուամենայնիվ, չեք տիրապետում, եւ ուզում եմ ասել, որ, փաստորեն, ստացվում է, իմ ըմբռնումը հարցի, ստացվում է, որ հիմքում դրվում է վիճակագրություն, որն իրականում առաջարկող լուծման հետ, մեծ հաշվով, կապ չունի, ստեղ է դիսոնանսը եւ, ինչքան հասկացա, նաեւ կա էդ ընկալումը համահեղինակների կողմից: Միաժամանակ բարձրացվում են հարցեր, որոնք ավելի համակարգային լուծման խնդիր եւ անհրաժեշտություն ունեն, օրինակ՝ առաջնագծում պրոֆեսիոնալների համամասնությունը մեծացնել եւ այլն, բայց սա բոլորովին այլ քննարկման առիթ է: Էնպես որ, ես միանալու եմ, հենվելու եմ հանձնաժողովի եզրակացության վրա, ամեն ինչ ասված է այս օրենքի նախագծի վերաբերյալ:

Անցնեք քվեարկության... (խոսում են դահլիճից): Էն, որ չեք ստորագրել, է... Դե, բան չասացի, ուղղակի արձանագրում էի, հարգելի պրն Միքայելյան:

Քվեարկության է դրվում՝ պատգամավորներ Վահե Էնֆիաջյանի, Նաիրա Զոհրաբյանի, Միքայել Մելքումյանի, Էդուարդ Բաբայանի եւ Գեւորգ Պետրոսյանի կողմից ներկայացված «Զինվորական ծառայության եւ զինծառայողի կարգավիճակի մասին» օրենքում լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը յոթերորդ գումարման երկրորդ նստաշրջանի օրակարգում ընդգրկելու մասին» հարցը:

Քվեարկություն:

Կողմ՝ 37
Դեմ՝ 67
Ձեռնպահ՝ 2

Որոշումը չի ընդունվել:

Հարգելի գործընկերներ, այժմ կարող ենք անցնել նստաշրջանի օրակարգի նախագծի վերաբերյալ մտքերի փոխանակությանը, եւ մտքերի փոխանակության համար առաջարկում եմ հերթագրվել:

Հերթագրում: Կրկնե՞նք քվեարկությունը, ոնց որ թե... Շատ լավ, ուրեմն, քվեարկությունը չէ, հերթագրումը: Մտքերի փոխանակության համար առաջարկում եմ հերթագրվել: Հերթագրում:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Նաիրա Զոհրաբյան:

Ն.ԶՈՀՐԱԲՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի խորհրդարան, հարգելի գործընկերներ, ո՛չ, պրն Միրզոյան, դուք սխալ հասկացաք՝ Վահե Էնֆիաջյանի բերած վիճակագրությունը բացարձակապես կապ չուներ մեր նախագծի բովանադակության հետ: Մենք պնդում ենք, որ առաջնագծում  չպետք է ծառայեն 18 տարեկան զինվորները, առաջնագծում պետք է ծառայեն բացառապես եւ միայն պայմանագրային զինվորները: Հարցը քննարկել ենք պայմանագրային զինվորների հետ, հարցը հանգամանալից քննարկել ենք նաեւ ռազմական ոլորտի մասնագետների հետ: Հիմա կասեք՝ պայմանագրային զինվորների աշխատավարձը... Այո, կա աշխատավարձի խնդիր: Ի դեպ, վարչապետը մի տարբերակ հուշեց՝ 10 տոկոս զինվորների աշխատավարձը բարձրացնել, որպեսզի պայմանագրային զինվորների թիվը լինի այնքան, որ մենք կարողանանք առաջնագիծը ծածկել: Ես այստեղ, իհարկե, պետական այլ գաղտնիքններ չեմ հրապարակի:

«Վարչական իրավախախտումների մասին» օրենքն ուղղակի անթույլատրելի է, երբ պատգամավորը գնում է տեսնելու դատապարտյալին, եւ ոմն դատավոր ասում է, որ արգելանք է դրված, չեք կարող: Արգելանք դրված է իմ անձնական հայեցողությամբ, հիմա էստեղ կա՞ կոնֆլիկտ Սահմանադրության հետ, թե՞ չկա:

Ես կարծում եմ, որ դուք գոնե, որ նոր Հայաստանի նոր շունչը պիտի բերեիք, պիտի հավատարիմ լինեիք Սահմանադրությանը, եւ, ընդհանրապես, ես խորհուրդ եմ տալիս, էլի բարեկամաբար, էդ հին մեթոդները, որ ինչ-որ առարկություն բերում ենք, ասում եք՝ էսպես ճտտոցով՝ հրահանգ սոցիալական ցանցերին. վայ, հեղափոխության դեմ պայքար է սկսվել: Հարգելիներս, մենք չենք պայքարում հեղափոխության դեմ, հեղափոխությունը միայն ձերը չի, մի սեփականաշնորհեք հեղափոխությունը եւ մի փորձեք մեր հանրությանը դարձնել ամբոխ, սոցիալական ցանցերում զոմբիական հրահանգներ տալ՝ զոմբիի նման հարձակվեք, հարձակվել են հեղափոխության դեմ: Ի՞նչ ենք ասում. ադեկվատ, նորմալ նախագիծ է: Ասում ենք՝ քննարկեք, սա այն հարթակն է, որ եկեք քննարկենք, բանավիճենք, միգուցե դուք մեզ համոզեք, որ մենք սխալ ենք, միգուցե մենք ձեզ համոզենք, բայց էսպես իմպերատիվ կերպով ասել՝ ոչ, դակել եւ գնալ առաջ, սա ինձ մոտ արթնացնում է դեժավյուի շատ վատ հիշողություններ՝ ընդամենը վերջին՝ ձեր կողմից եւ մեր կողմից այդքան դատապարտված անցյալից: Շնորհակալ եմ:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հաջորդ ելույթի համար՝ Սիփան Փաշինյան: Գեւորգ Պետրոսյան:

Գ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ: Հարգելի գործընկերներ, պետք է իսկապես վեր կանգնել էմոցիաներից, մենք ներկայացրել ենք շատ հստակ նախագծեր, էդ նախագծերը ներկայացրել ենք ոչ թե մեր գիշերային երազների ցերեկային շարադրանքը, այլ մենք մարդկանց հետ խոսում ենք, քննարկում ենք. խնդիրներն ուսումնասիրում ենք, ամեն օր ժողովրդի հետ հանդիպում ենք: Շատ հետաքրքիր է՝ էդ դեմ քվեարկողներն ամեն օր ժողովրդի հետ հանդիպո՞ւմ են, խոսո՞ւմ են, կամ ի՞նչ է նշանակում պոպուլիզմ: Դուք արդեն, կարծես, տպավորություն է, որ նախագիծը, որը չեք ուզում ընդունել ասում եք՝ պոպուլիզմ: Ափսոս, Կարապետյանը գնաց, ժպտալով դեմ է քվեարկում, էս նախագծին: Ինքը զինվոր որդի ունի՞... (խոսում են դահլիճից): Ձեզ ոչ մեկը չհարցրեց՝ ո՞վ է ժպտացել, տեսել եմ, ու իմ տեսածը դուք չեք կարող վերարտադրել, եղա՞վ: Մի հատ խնդրում եմ «Կանոնակարգ»-ը պահել: Էս ի՞նչ բան է, էս էլ ձեզ կարող եմ ասել՝ դուք էլ դեմագոգ եք, եթե մենք պոպուլիստ եք, դուք էլ դեմագոգ եք:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Պրն Պետրոսյան...

Գ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Մթնոլորտը մի փչացրեք ձեր չիմացությամբ, ու խնդրում եմ՝ ուշադիր լսեք, եղա՞վ: Ուրեմն, էն նախագծերը, որ ներկայացվում են, տեսեք, էստեղ կարծիք հնչեց, որ մասնագիտական չեն, դրանք քաղաքական մարմիններ են: Այո, հանձնաժողովը քաղաքական մարմին է եւ վերահսկողություն է իրականացնում՝ Սահմանադրության համաձայն, Կառավարության... Բայց շատ վատ է, որ հանձնաժողովներում ներգրաված են մարդիկ, որոնք շատ ժամանակ չեն պատկերացնում խնդրի էությունը, դեմ են քվեարկում եւ ԱԺ-ի արդեն լիագումար նիստ բոլորովին ուրիշ տպավորությամբ է նախագիծը մուտք գործում, դրա համար էլ նախագիծը բացասական ավարտ է ունենում: Խնդրում եմ հանձնաժողովներում հոգ տանել ձեր անդամների մասնագիտական պատրաստվածությունը բարձրացնելու ուղղությամբ, որպեսզի հասկանան, թե ի՞նչ է քննարկվում, որ ԱԺ-ին եւ մեր հանրությանը հանկարծ մոլորության մեջ չգցեն: Շնորհակալություն:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հաջորդ ելույթի համար՝ Էդմոն Մարուքյան:

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի գործընկերներ, ես ուզում եմ խոսել էն պրակտիկայի մասին, որը ժամանակին կար: Խոսքը գնում է նախագծերը հանձնաժողովներում Կառավարության բացասական եզրակացության հիման վրա բացասական եզրակացություն տալուն եւ այստեղ՝ դահլիճում, այլեւս թույլ չտալուն, որ դրանք դառնան քննարկման առարկա: Այ, կարծիքներ են հնչում, որ էս նախագիծն էսպես է, անհիմն է, էն մեկը՝ ֆինանսական մասը չկա, էս մեկը՝ պոպուլիզմ է: Ես առաջարկում եմ հետեւյալը. էդ նախորդ տարիների փորձը չշարունակել էստեղ՝ նախորդ մեծամասնության, քվեարկենք, գա պլենար նիստ, ապացուցեք, որ ֆինանսական հիմքերը մենք սխալ ենք հաշվել, ապացուցեք՝ պոպուլիզմ է, ապացուցեք՝ լավը չի, չգիտեմ ինչ: Վերջին հաշվով, նաեւ մամուլում է շատ գրվել, խորհրդարանը կիսապարապ վիճակում է. ինչո՞ւ., որովհետեւ Կառավարությունը նախագծեր չի գեներացնում, ուղարկում խորհրդարան, էդ պատգամավորների գեներացրած նախագծերն էլ մերժում եք, չեք թողնում, որ քննարկվեն: Այսինքն՝ ինչո՞վ ենք զբաղված մենք: Ես կարծում եմ, որ կարեւոր հարցեր են, անգամ, եթե հարցը մերժվի, քննարկումն ինքնին հնարավոր է, որ նոր լուծումների բերի, քննարկումն ինքնին հնարավոր է, որ տարբեր գերատեսչություններում կանխարգելի տարբեր իրավախախտումներ, բայց դուք մերժում եք, այսինքն՝ ասում եք՝ Կառավարությունը, դե, տվել է բացասական եզրակացություն, դե, մենք էլ տալիս ենք բացասական եզրակացություն: Սա, ես կարծում եմ՝ անընդունելի է: Ես, քանի որ Հայաստանում նոր, լավ բան կա՝ տենց, հորդորել, հորդորում են մարդկանց, ու ինչ-որ բաներ են տեղի ունենում, ես հորդորում եմ ձեզ՝ մի հատ քննարկել ձեր խմբակցությունում էդ պրակտիկան, միգուցե քննարկեք եւ վերանայեք եւ պարտադիր չէ, որ կողմ քվեարկեք, գա քննարկման առարկա դառնա, հետո կողմ քվեարկեք՝ դառնա օրենք: Կարող եք հետո էլի դեմ քվեարկել, բայց կողմ քվեարկեք՝ գա, քննարկենք մի հատ բոլորով, հասկանանք՝ պատգամավորն ի՞նչ գաղափար է դրել: Շնորհակալ եմ:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հաջորդ ելույթի համար՝ Սասուն Միքայելյան:

Ս.ՄԻՔԱՅԵԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ուրեմն, միտքս որն էր, որ քիչ առաջ արտահայտում էի. մենք առաջին գծում պահում ենք պարտադիր ժամկետային զինծառայողներ, երկրորդ, երրորդ գծում՝ ռեզերվային ծառայողներ: Այսինքն՝ չգիտեմ, թե ոնց եք պատկերացնում, սահմանապահ զորքերն են մեր հենց պարտադիր ժամկետային զինծառայողները ոնց որ սահմանը պահում, իսկ երկրորդ, երրորդ, չորրորդ գիծը պահում են ռեզերվային ուժերը: Դրա համար էսօր շատ է, էսօր ինչ-որ տեղ ճիշտ է, որ պայմանագրային զինծառայողներ են, բայց մեր էսօրվա պայմանագրային զինծառայողների ո՛չ մակարդակը, ո՛չ հնարավորությունը, ո՛չ էլ աշխատավարձը չի կարող ապահովել մեր պետությունը: Մենք էսօր պիտի ամեն ինչ անենք, պատրաստ լինենք պատերազմի, պարզ ասում եմ հենց էս բարձր ամբիոնից, վախենալու, քաշվելու բան չկա: Չգիտեմ, միտքս ոնց հասկացաք, բայց ես էդ եմ ասել, որ առաջին, երկրորդ, երրորդ, գիծը չի կարող ժամկետային զինծառայողը պահել, պրն Մարուքյան, ռեզերվային ուժերն են պահում դրանք, պլյուս դրան՝ նրանց մեջ մտնում են նաեւ պայմանագրային զինծառայողները, հասկանում եք, չէ՞, միտքս:

Էս է ամբողջ իմաստը: Իսկ ընթացքում՝ հետագայում, եթե մենք ուզենանք պայմանագրային զինծառայողներ պահել, պիտի դա դնենք բարձր հիմունքների վրա, որի համար երկար ժամանակ է պետք, որ բարձր հիմունքների վրա դրվի, որ նորմալ, կրթված... Հազար անգամ ներողություն, էսօր շատ մարդիկ որ աշխատելու հնարավորություն չունեն, ուրիշ կարգի մարդիկ են, պարզ ասեմ՝ ինչ-որ խմիչքի հետ սեր ունեն, էդ մարդիկ են գալիս պայմանագրային ծառայող, իսկ տարիների ընթացքում, բնական է, պետք է մենք պրոֆեսիոնալ հիմքերի վրա դնենք նաեւ պայմանագրային զինծառայողներին, որ նրանք ինչ-որ տեղ անցնեն, ձեր ասած՝ 6 ամիս կլինի, մեկ տարի կլինի, ուսումնական կրթություն ստանան, նոր գնան պայմանագրային զինծառայող: Էս է ամբողջը, շնորհակալություն:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հաջորդ ելույթի համար՝ Սոֆիա Հովսեփյան:

Ս.ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Շատ կարեւոր հարց է քննարկվում, ինչպես պրն Պետրոսյանը նշեց, իսկապես, պետք է վեր կանգնել էմոցիաներից: Պրն Պետրոսյան, խորհուրդ եմ տալիս, իրապես, վեր կանգնել էմոցիաներից, որովհետեւ մենք պետք է գանք իրատեսության փուլ եւ եթե մենք գիտենք, որ մի բանը մեր երկրում այս պահին անհնար է, ուրեմն, դրա մասին խոսելն էլ, իրապես, անհեթեթություն է, ներողություն եմ խնդրում, միգուցե,  կոպիտ արտահայտվեցի: Մենք պետք է. իրապես, հասկանանք՝ որքանո՞վ է դա իրատեսական հենց հիմա, հենց այս պահին: Բոլորի համար, չկա մի հայ մարդ, որը կուսակցական է կամ անկուսակցական է, առհասարակ, սփյուռքում է, թե Հայաստանում է, իր համար իրապես կարեւոր է իր երիտասարդի եւ՛ կյանքը, եւ՛ առողջությունը եւ՛, եւ՛, եւ՛ կարողությունները, սակայն սրա համար մի շատ կարեւոր բան մենք պետք է ֆիքսենք. արդյո՞ք մեր երիտասարդությունն այսօր պետք է ձեռք բերի իր կարողությունները բանակում, թե՞ պետք է սկսի ձեռք բերել դպրոցում: Բերենք մենք խոսենք առավել կարեւոր մի հարցի մասին, եւ եթե մենք ռազմագիտության առարկա ունենք դպրոցում, որն ուղղակի վարվում է պարապուրդ մատնված վիճակում, ապա սկսենք երեխաներին հենց որոշակի կարողություններ տալ, որոնք բանակում առաջին 6 ամսում են ստանում, հենց դպրոցում, եւ ոչ թե գնան բանակ եւ մեկ տարի շարունակ կարողություններ ձեռք բերեն: Եվ շատ կարեւոր կլինի, որ մենք քննարկենք այս հարցը կրթական մակարդակում եւ ոչ թե տանենք դեպի բանակ, եւ ընդ որում՝ բանակ գնա թե չգա մարդը, այդ կարողություններն իրեն ամբողջ կյանքի համար են պետք լինելու: Եվ բերել մի պահանջ, որն անհնար է՝ իրատեսական լինելու եւ հետո գնահատել, որ Կառավարության կամքը կամ ուղղակի իշխանությունը մեծ թվով արդեն դեմ է քվեարկում ընդդիմության առաջարկած հարցերին՝ մի փոքր անհեթեթություն է: Յուրաքանչյուր մարդ էստեղ գիտակցում է եւ հստակ պատկերացնում է, թե ինչի մասին է խոսքը, ինչ կարող ենք մենք տալ եւ ինչ կարող ենք մենք պահանջել: Խնդրում եմ յուրաքանչյուրիս գնահատականից առաջ մի պահ պատկերացնենք եւ ամեն մեկս հասկանանք՝ իսկ ինչ մենք չենք տվել բանակին եւ ի՞նչ մենք դեռ պետք է տանք հենց մեր հարցում: Խնդրում եմ էսպես մտածենք: Շնորհակալություն:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հարգելի տիկին Հովսեփյան, նույն տրամաբանությամբ առաջնորդվելով՝ կարող եք դուք ինքներդ էլ նաեւ ասել, թե ինչ եք տվել բանակին, ինչ էր հնարավոր անել եւ ինչ հնարավոր չէր անել:

Հաջորդ ելույթի իրավունքը Համազասպ Դանիելյանինն է:

Հ.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն, հարգելի նախագահություն: Հերթական քառօրյան է սկսվել, հերթական նիստերը, արդեն ավանդույթ է դառնում, երբ ընդդիմություն հանդիսացող, չգիտեմ, երբեմն տարբեր բաներ ներկայացնող ֆրակցիաները բերում են նախագծեր, որոնց բովանդակությունը, մեղմ ասած, վիճելի է, եւ պոպուլիզմ բառն իսկապես տեղին է: Ավանդույթ է դարձել հանդես գալ ժողովրդի անունից: Ժողովուրդ, ուրեմն, էսօր մենք լսում ենք ելույթներ Գեւորգ Պետրոսյանից ողջամտության մասին, Նաիրա Զոհրաբյանից՝ զոմբիների մասին, ԲՀԿ-ի մասին, որ դեմ է եղել նախկինին: Լո՞ւրջ եք ասում. ժողովուրդ: Ուրեմն... (խոսում են դահլիճից)... Մի ընդհատեք...

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հարգել գործընկերներ, եկեք սահմանած ռեգլամենտը չխախտենք, «ԱԺ կանոնակարգ» ՀՀ սահմանադրական օրենքը հնարավորություն է ընձեռնում բոլորին արտահայտվել, եւ պատգամավորներին հորդորում եմ կոռեկտության շրջագիծը չանցնել: Բոլորին է վերաբերում:

Հ.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

-Եվ կարելի է նաեւ ժամանակս ավելացնել, հարգելի վարող: Ուրեմն, էս պրակտիկաները բերեք դադարեցնենք՝ հարցեր՝ թե ո՞վ է ավելի մոտ ժողովրդին, նորից եմ հարցնում՝ լո՞ւրջ եք ասում՝ ով է ավելի մոտ ժողովրդին... (խոսում են դահլիճից) Շատ լավ եք անում, մի ընդհատեք...

Գ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Հըլը մի հատ օրենքի...

Հ.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

-Մի ընդհատեք, ուրեմն, ես կոչ եմ անում...

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ... Ամփոփեք ձեր խոսքը:

Հ.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

-Ուրեմն, ակնհայտ է, որ մարտավարությունն ընտրված է՝ սաբոտաժ անել, մարտավարությունն ընտրված է՝ հասարակության տարբեր շերտերի ականջին հաճելի, միգուցե, ձեռք տվող, օգտակար որոշումներ բերել, որոնք իրենք էլ չեն պատկերացնում, թե ինչպես են իրականացվելու, հետո պրոֆեսիոնալիզմի մասին են խոսում:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, չեմ կարող փոքր ակնարկ չանել, մասնավորապես՝ ներկայացնելով, որ ԱԺ-ը բազմակարծության ամբիոն է եւ թե՛ խորհրդարանական մեծամասնության, թե՛ ընդդիմության համար կարծիքները պետք է ընկալելի եւ ընդունելի լինեն, բայց երբ դրանք կարծիք են, ոչ թե գնահատականներ են պարունակում, որեւիցե գնահատական չի ուշանալու եւ այդ գնահատականը, որ ուզում եք ներկայացնել որպես պոպուլիզմ, այն ի՞նչ է, եթե ոչ պոպուլիզմ՝ ձեր կողմից ներկայացված այս ամբողջ խոսակցությունը:

Հարգելի գործընկերներ, այո, պատգամավորներն իրավունք ունեն ժողովրդի անունից խոսել, պատգամավորներ են ժողովրդի ձայնը բերում խորհրդարան, եւ այս բարձր ամբիոնից մենք անկաշկանդ ներկայացրել ենք, ներկայացնում ենք եւ ներկայացնելու ենք ժողովրդի խնդիրները, ամենակնճռոտ եւ ամենացավոտ խնդիրների մասին երբեք կաշկանդված չենք եղել խոսել թե՛ նախկինում, թե՛ հիմա, թե՛ հետագայում: Սա՝ որպես ամփոփում:

Բոլոր երեք խմբակցություններից ելույթների հայտեր ենք ստացել, եւ առաջին ելույթի հայտը եւ իրավունքը պատկանում է «Լուսավոր Հայաստան» պատգամավորական խմբակցությանը: Էդմոն Մարուքյան, համեցեք:

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

-Հարգելի ԱԺ նախագահ, հարգելի նախաագահություն, հարգելի գործընկերներ, ես ուղղակի ուզում եմ մի քանի բան հիշեցնել: Նախ՝ հարգելի Համազասպ Դանիելյանին պետք է ասեմ, որ ընդդիմությունը տարբեր բաներ չի ներկայանում, իրենց տարբեր բաներ կոչվող ֆրակցիաները ո՞րն է, հետո կբացատրես, եթե կարաս բացատրես, ես էլ կարձագանքեմ, որովհետեւ «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցությունը «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցությունն է ու ընդդիմություն է:

Ինչ վերաբերում է պոպուլիզմին. ուրեմն, պատգամավորների՝ քրեակատարողական հիմնարկներ մուտք գործելու վերաբերյալ եւ դրան արգելք հանդիսացող տարատեսակ խոչընդոտների վերաբերյալ «Ելք» խմբակցության ղեկավար Նիկոլ Փաշինյանը եւ մենք միասին նախագիծ ենք բերել, որը մերժվել է նախկին իշխանությունների կողմից: Հիմա, էդ բանն էսօր էստեղ ասվում է, ասում եք՝ պոպուլիզմ է: Մի հատ քաղաքական հետագիծ ունեցեք, մի հատ նայեք, տեսեք՝ ով ինչ է ժամանակին ասել, նոր նման բաներ ասեք, Համազասպ: Դուք ինքներդ ձեր կենսագրությունը մի վիճարկեք էս ամբիոններից, մի քիչ կարդացեք, սովորեք, հետ նայեք պատմությանը, տեսեք՝ ով ինչ է խոսացել, ով ինչ է արել վախտին...

ԾԱՓԱՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Ձեւ կա, բան կա, չափ կա, չի կարելի: Էդ՝ մեկ:

Եվ երկրորդը. եթե ուզում եք նորմալ աշխատանք, մի հատ օրինակ կարո՞ղ եք ասել, որ Կառավարությունը լավ բան է ուզեցել անել, սաբոտաժ ենք արել: Ի՞նչ է նշանակում սաբոտաժ, սա ի՞նչ մոտեցում է, վերջապես ե՞րբ պետք է դուրս գալ էդ հեղափոխություն-հակահեղափոխությունից: Հեղափոխությունն եղել, ավարտվել է, դուք 88 մանդատ ունեք, դուք քաղաքական մեծամասնություն եք, գործ արեք, ո՞վ է ձեզ սաբոտաժ անում: Էսօր երկրում չկա մի ուժ, որ կարողանա ձեզ սաբոտաժ անել: Էսօր ամեն արված լավ բանի համար վարչապետի կողքին կանգնած ենք եւ ձեր կողքին, որ լավ բան անեք, արեք, ո՞վ է սաբոտաժ անում: Թե բա՝ սաբոտաժ: Շնորհակալ եմ:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Շնորհակալություն: «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցության անունից ելույթ կունենա տիկին Զոհրաբյանը:

Ն.ԶՈՀՐԱԲՅԱՆ

-Էստեղ հարց հնչեց՝ ի՞նչ է արել «Բարգավաճ Հայաստան»-ը, ես կարծում եմ՝ դուք տարրական բարոյականություն պիտի ունենաք՝ նման հարց չհնչեցնել: Կներեք, ձեր անունը՝ Համազասպ, Համազասպ, մի քիչ զուսպ եղեք, էն ինչ որ արել է «Բարգավաճ Հայաստան»-ը, երեւի թե, ձեր քաղաքական շատ փոքր կենսագրությունը թույլ չի տալիս այդ գնահատելու եւ հասկանալու:

Եվ երկրորդ. գիտեք, արդեն, իսկապես, եկել է անկեղծության պահը: Մի քիչ համեստ եղեք, եթե չլիներ Նիկոլ Փաշինյանը, եթե չլիներ էստեղ նստած Սասուն Միքայելյանը եւ եթե չլինեին մեկ-երկուսը, ես ուզում եմ հարցնել՝ որտե՞ղ կլիներ ձեր գերակշիռ մեծամասնությունը. հաստատ ո՛չ այս դահլիճում, եւ տարրական հարգանք ունեցեք քաղաքական փորձառություն ունեցող քաղաքական ուժերի եւ գործիչների հանդեպ եւ մի փորձեք հանրությանն անընդհատ վախեցնել հակահեղափոխության ուրվականով եւ ստվերներով, եւ մի փորձեք անընդհատ ամեն տեղ, ամեն անկյունում թշնամիներ գտնել: Ես հասկանում եմ, որ ձեզ հեշտ է, քանի որ գործ չկա անելու, ինչ է մնում անել՝ մնում է գտնել, փնտրել թշնամիներ: Չի աշխատելու, բավական է, վերջ, այդ գործելաոճն այլեւս իրեն սպառել է: Եվ եթե ձեզանից շատերն իրենց կրծքանշանը հանեն, որի վրա գրված է «ԱԺ պատգամավոր», վստահեցնում եմ ձեզ, ձեզանից որեւէ մեկը չի վաստակել այդ իրավունքը՝ այստեղ, այս ամբիոնից ասել, որ «Բարգավաճ Հայաստան»-ը ներկայացնում է, պրն Միրզոյան, ֆիքսեք ձեր պատգամավորի խոսքը, անհեթեթ նախագիծ: Մի ամբողջ խմբակցության նախագծին տրվում է անհեթեթ որակում, այսինքն՝ երբ մենք խոսում ենք զինվորների, զինվորների մայրերի, ծնողների հետ, երբ առաջնագծում կանգնած երեխաներն ասում են՝ սատարեք մեզ, բերեք նախագիծը, եւ մի տիկին այստեղ ասում  է, որ նախագիծն անհեթեթ է, սա արդեն խոսում է ձեր քաղաքական դաստիարակության, ձեր քաղաքական, ընդհանրապես, ինչ ասեմ՝ վարքագծի ուղղակի բացակայության մասին: Մի եղեք էդքան մեծամիտ, մի եղեք, եւ ամեն օր պարտական եղեք Նիկոլ Փաշինյանին եւ Սասուն Միքայելյանին եւ եւս մեկ-երկուսին՝ Արարատ Միրզոյանին եւ մեկ-երկուին, որ դուք այսօր այստեղ ուղղակի նստած եք:

ԾԱՓԱՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Նստած եք զուտ պատահականորեն:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-«Իմ քայլը» պատգամավորական խմբակցության անունից ելույթ կունենա պրն Հայրապետյանը: Պրն Հայրապետյան, համեցեք:

Մ.ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, նախ՝ թույլ տվեք շնորհակալություն հայտնել «Լուսավոր Հայաստան»... Պրն Մարուքյան, կարեւոր բան եմ ասում՝ շնորհակալություն եմ հայտնում ձեզ՝ լավ գաղափար տալու համար Կառավարությանը, բայց ուզում եմ նաեւ ասել, որ սա բխում է՝ ձեր նախկինում արված հայտարարություններից, երբ դուք ասում էիք, որ մշտապես ուզում եք աջակցել, օգնել, որպեսզի հաջողի, ի վերջո, եւ ես կարեւոր եմ համարում եւս մեկ անգամ բարձրաձայնել այդ մասին, բայց չեմ ուզում, որպեսզի մենք ընկնենք ծայրահեղությունների մեջ, որովհետեւ, օրինակ՝ մեր հանձնաժողովում ձեր գործընկերներ տիկին Կոստանյանին եւ պրն Բաբայանին կարող եք հարցնել, վստահ եմ՝ չգիտեք, որովհետեւ եթե իմանայիք, նման հռետորիկայով հանդես չէիք գա:

Մի հետաքրքիր նոր օրենք կա, որի հետ կապված՝ մենք պատվիրակել ենք տիկին Կոստանյանին, որպեսզի «Կինոյի մասին» օրենքը եւս գա ընդդիմությունից, ցավում եմ, որ չգիտեք: Պետք է միակողմանի հարցին չնայել, սա իմ... Պրն Գորգիսյան, ես լուռ լսել եմ, հարգալից եմ վերաբերվել, ուրեմն՝ տեղից ոչ մի խոսք, Իյա՜: Պրն Գորգիսյան, լռե՛ք, ո՞նց՝ դուք լռեք, լո՞ւրջ եք ասում:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Ժողովուրդ ջան, ուրեմն, նենց է... Մի րոպե, պրն Հայրապետյան, մի րոպե: Պրն Գորգիսյան: Ժողովուրդ ջան, սենց չեղավ, մեկը գրանցվում է, գալիս է ամբիոնի մոտ, խոսում է, մյուսները՝ լսում են, եթե ասելիք կա, վեր են կենում, գրանցվում են, գալիս են ամբիոնի մոտ, խոսում են: Էս ի՞նչ բան է:

Մ.ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Ուրեմն, լավ, պրն Գորգիսյան, հիմա ձեզ եմ ասում ու իմ մյուս գործընկերներին. փոխեք ձեր հռետորաբանությունը եւ ոճը, սա խնդրանք է: Սա խնդրանք է, բայց նաեւ չեմ ուզում, որ ընկալվի որպես սպառնալիք, որ եթե դուք չփոխեք էս ամենը, մենք կփոխենք մեր ոճը, եւ ես չեմ ուզում՝ որեւէ մեկը խաբվի մեր երիտասարդ տարիքին: Իսկ դուխի հետ կապված՝ ինձ թվում է՝ առնվազն էս հատվածը պրակտիկորեն ապացուցել է, որ ունի: Հա, ի դեպ, պրն Մարուքյան, ուրեմն, լռե՛ք, այ քեզ բան...

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ...

Մ.ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Մյուս անգամ չեմ փոխի... Տեղից ընդամենը... Ձեն հանեք էստեղից, լռե՛ք ասացի, այ քեզ բան... Դու չի, դուք է ձեզ համար:

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

-Դո՞ւ ով ես...

Մ.ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Դո՞ւ ով ես...

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, պահպանեք աշխատանքային ռեգլամենտը: Օգտվելու, խոսելու հնարավորություն բոլորն ունեն՝ սահմանված կարգով...

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Մի վայրկյան, պրն Էնֆիաջյան: Պրն Մարուքյան, ելույթ է ունենում ԱԺ կրթության, գիտության, մշակույթի, երիտասարդության, սփյուռքի, սպորտի հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ Մխիթար Հայրապետյանը: Շատ ցավում եմ ձեզ համար, որ մինչեւ հիմա չեք ծանոթացել:

Մ.ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Միացրեք, միացրա՞ծ է: Հետագայում մի տաս րոպե որ ունենամ, կանդրադառնամ ձեզ, առհասարակ, պրն Մարուքյան, մի չարաշահեք ու մի հակաճառեք տեղից: Սա՝ մեկ:

Ու ինչ վերաբերում է... Պրն Դանիելյան, մի հատ հարց տամ. դուք ուզում եք ունենալ էն քաղաքական հետագի՞ծը, որն ունե՞ք, թե ինչպիսին որ պրն Մարուքյանն ունի:

ԾԱՓԱՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, մտքերի փոխանակությունն ավարտվեց: Ձայնը տրվում է ԱԺ նախագահ Արարատ Միրզոյանին՝ ԱԺ 2019 թվականի ապրիլի 16-ին գումարվող նիստերի օրակարգը ներկայացնելու համար:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Ես հուսով եմ՝ ձեզ դեռ հետաքրքիր է նիստերի օրակարգը, հարգելի գործընկերներ: Այնուամենայնիվ, որ բաժնում քանի հարց է՝ իհարկե, կհասցնեմ ասել, բայց մի երկու բառով ասեմ, մենք բոլորս գիտենք կարգը, պատգամավորը ներկայացնում է ՀՀ ժողովրդին: Մի քանի ակնարկներ:

Երկրորդ՝ պատգամավորը հերթագրվում է, գալիս է, էստեղից խոսում է:

Խնդրում եմ՝ այսուհետ դահլիճից էդ արձագանքները չանել: Պրն Պետրոսյան, ձեզ էլ վստահաբար դուր չի գալիս, որ դուք խոսում եք, իսկ դուք եւս անում եք ձեր ձեւակերպումներում բաներ, որոնց արձագանքի անհրաժեշտություն լինում է, ձեզ էլ դուր չի գա, երբ դուք եք էստեղից խոսում եք եւ արձագանքում են, չգիտեմ, օրինակ՝ էս կողմից: Սա՝ մեկ:

Բոլորի համար ընդունելի կանոններ են, որովհետեւ էդ դերերը շատ արագ հերթով փոխվում են, հետո «Բարգավաճ»-ից են խոսում, հետո՝ «Լուսավոր»-ից, հետո՝ «Իմ քայլ»-ից: Ուրեմն, լսում ենք, հետո արձագանքում ենք՝ ելույթի տեսքով: Ճիշտն ասած, որ սենց վերլուծում եմ, ես չեմ հասկանում՝ էս կռիվն ինչի՞ մասին էր: Ասեմ՝ ինչու. որովհետեւ ամեն անգամ ընդդիմությունն ասում է՝ այ, ընդդիմության նախագծին Կառավարությունը բացասական եզրակացություն է տալիս, հանձնաժողովը դակում է, դուք էլ էստեղ եք դակում: Այ ձեր ցավը տանեմ, հիմա բացենք էն մյուս բաները՝ օրենքի նախագծերը, որոնք նախաձեռնվել են ընդդիմության կողմից եւ դրական արձագանք են ստացել, եւ հիմա շուտով քննարկելու ենք: Էդ ի՞նչ է՝ ամեն անգամ էդ բանը շահարկել: Իհարկե, էդպես չի, ի՞նչ կարիք կա անընդհատ դրան հղում անել:

Եվ երկրորդ. ես խնդրում եմ, տիկին Զոհրաբյան, ես ձեզ, գիտեք, որ անձնապես եւ՛ շատ հարգում եմ, եւ՛ շատ սիրում եմ, բայց այսուհետ խնդրում եմ հաշվի առնեք, եւ էդպիսի բաներ կառաջարկեի չասել՝ Նիկոլ Փաշինյանի շնորհիվ, Արարատ Միրզոյանի շնորհիվ հայտնվել եք էստեղ: Էստեղ մարդիկ են նստած, որոնք լուրջ հետագիծ ունեն եւ՛ պրոֆեսիոնալ, եւ՛ քաղաքական պայքարի, էստեղ մարդիկ են նստած, երբ որ շատ ուժեր հարմարվել էին եղած խաղի կանոններին եւ՛ կոռուպցիային, եւ՛ զանազան ապօրինություններին, էստեղ մարդիկ են նստած, որ մինուս 20-ին, մինչ դուք ստեղ բաներ էիք դակում, ԱԺ պարիսպներից դուրս՝ պլակատներով, սառչում էին եւ որեւէ այլ ձեւերով իրենց քաղաքացիական պայքարն են իրականացրել կամ դիրքորոշումն են հայտնել տարիներ շարունակ: Ձեր առջեւ կանգնած է մի մարդ, որն առաջին անգամ, օրինակ՝ ծեծ 2004-ին է կերել համապատասխան մարմինների կողմից, Բաղրամյան պողոտայում մի առիթով հավաքված եւ այլն, եւ այլն, ուզում եմ ասել... (խոսում են դահլիճից)... Գիտեմ, որ դուք էլ... տիկին Զոհրաբյան, գիտեմ՝ դուք էլ 96-ից, ես ձեր ասածը կասկածի տակ չեմ դնում: Հարգելի ժողովուրդ, ոչ էլ ձեր, խոսքը հետեւյալի մասին է. չենք վիճարկում ոչ էն կողմից՝ էս կողմը, ոչ էլ դուք եք վիճարկում, պետք չի, դա ի՞նչ դիսկուրս է, անընդհատ էլ կլինի առիթ՝ կռիվ անել, բայց ես կարծում եմ, որ ավելի լավ կլինի, որ լուրջ թեմաներով կռիվ անենք: Էսօր թեմա չկար, ընդհանրապես, ես չհասկացա՝ ինչո՞ւ էդպես բան արեցիք: Կոռեկտությունը պահել է պետք: Այո, անհեթեթություն չի կարելի ասել ֆրակցիայի նախաձեռնությանը, բայց նաեւ չի կարելի անընդհատ շահարկել հակառակ կողմից եւ վիրավորական արտահայտություններ հնչեցնել: Ի՞նչ է նշանակում՝ դու ո՞վ ես, պրն Մարուքյան, չէ լուրջ, էլի՝ ի՞նչ է նշանակում՝ ֆրակցիայի ղեկավարը, հանձնաժողովի նախագահը ելույթ է ունենում, ասում է՝ դու ո՞վ ես է: Մխիթար Հայրապետյանն է, հարցեր կա՞ն (խոսում են դահլիճից)... Սխալ հարցեր են, վերադառնանք նիստերի օրակարգին:

Ժողովուրդ ջան, գիտեք ինչ, ստեղ տենց մարդ չկա, որ պիտի բարձր գոռան վրան, վախենա, ձեն չհանի: Բոլորը՝ էն ծերից, մինչեւ էն ծերը, իմաստը ո՞րն է... (խոսում են դահլիճից)… Ես եմ խոսում, պրն Հայրապետյան, կարելի է լսել (խոսում եմ դահլիճից)... Տարրական հարգանք հիմա նաեւ իմ ելույթի հանդեպ ունեցեք: Ես էլի եմ ասում՝ մենք 5 տարի իրար հետ աշխատելու ենք, եկեք հասկանանք՝ ոնց ենք աշխատելու. հարգանքով, քննադատելով եւ բանավիճելո՞վ, թե՞ անիմաստ պիտակներով եւ վիրավորական արտահայտություններով: Արդյո՞ք սա է այն ԱԺ-ը, որն ուզում ենք ունենալ: Ես խնդրում եմ պրովոկացիաների չտրվել եւ պրովոկացիաներ չանել բոլորին, բոլորն ունեն անհրաժեշտ խելք, փորձառություն եւ դուխ, ինչպես ասվեց: Սա այն տեղը չ՝ դա ցույց տալու, հատկապես՝ սենց չեղած առիթների դեպքում:

Լինում են ընդդիմության նախաձեռնություններ, որոնք արժանանում են մեծամասնության հավանությանը, լինում են, որ չեն արժանանում. էդպիսինն է իրավիճակը, օրենքները, եւ ամեն ինչ նորմալ է:

3 նախագիծ էս անգամ ստացել է բացասական եզրակացություն: Էդպես էլ է լինում:

Հիմա՝ նիստերի օրակարգը. առաջին բաժնում՝ 11 հարցեր են ընդգրկված՝ պարտադիր քննարկման ենթակա:

Երկրորդ բաժնում՝ 9 հարց, որոնք դրական եզրակացություն ունեն:

 Սա է ամբողջը: Տեւողության համար՝ «Կառավարության կառուցվածքի եւ գործունեության մասին» օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» եւ կից ներկայացված օրենքների նախագծերի փաթեթի ու «Պետական տուրքի» օրենքում լրացում կատարելու մասին» եւ «Գործունեության իրականացման ծանուցման մասին» օրենքում լրացում կատարելու մասին» օրենքների նախագծի փաթեթի քննարկումների համար ԱԺ խորհուրդը սահմանել է 3-ական ժամ, մինչեւ 3-ական, եւ տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովն առաջարկել է Կառավարության կողմից ներկայացված «Հայաստանի Հանրապետության ընդերքի մասին» օրենսգրքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» եւ կից ներկայացված օրենքների նախագծերի փաթեթը քննարկել հատուկ ընթացակարգով, երկրորդ ընթերցումը կազմակերպել առաջին ընթերցմամբ ընդունելուց հետո՝ 24 ժամվա ընթացքում: Ասեմ նաեւ, որ պարտադիր քննարկման հարցերի ցանկում ընդգրկված են նաեւ Սահմանադրական դատարանի դատավորի, Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովի նախագահի եւ Տնտեսական մրցակցության պաշտպանության պետական հանձնաժողովի նախագահի ընտրությունների հարցերը: Ոնց որ թե այսքանը, եթե հարցեր կան...

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Պրն Միրզոյանին հերթական նիստերի օրակարգի նախագծի վերաբերյալ հարցեր տալու համար խնդրում եմ հերթագրվել:

Հերթագրում: Հարցեր չկան: Խնդրում եմ մտքերի փոխանակության համար հերթագրվել:

Հերթագրում: Հերթագրվել է մեկ պատգամավոր: Էդգար Առաքելյան: Պրն Առաքելյան, համեցեք:

Է.ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ես էլի ուզում եմ վերադառնալ նախորդ քննարկմանը: Ես՝ մեղմ ասած, հեռու եմ էն մտքից, որ մեր ընդդիմադիր գործընկերների ներկայացրած օրինագծերը բոլորը պոպուլիստական են, դեմագոգիա են իրենց մեջ պարունակում, իրենց համար քաղաքական դիվիդենտներ շահելու համար են արվում: Միանշանակ, ընդդիմության կողմից կարող են եւ ներկայացվում են շատ տեղին, շատ տրամաբանական օրենսդրական նախագծեր, որոնց մի մասը մենք էստեղ, էս դահլիճում միաձայն ընդունել ենք նաեւ: Նաեւ էսօր ներկայացված նախագծերի մեջ էդպիսիք կային, եւ էն, ենթադրենք, պրն Պետրոսյան, 12 ձեռնպահ եւ 1 կողմ ձայները, որ մեր խմբակցությունից մենք բոլորս տեսանք, նաեւ վկայում են դրա մասին, որ միանշանակ չի խմբակցության վերաբերմունքը՝ այս կամ այն նախագծի հետ կապված: Բայց ես ինչ եմ ուզում առաջարկել մեզ բոլորիս՝ 3 խմբակցություններին. միգուցե մենք կարի՞ք ունենք այսպես ասած «reset» անելու մեր խորհրդարանը, այսինքն՝ վերագործարկելու, մի հատ էն հին կաղապարներից դուրս գալու: Ես հասկանում եմ, որ մենք ունենք «ԱԺ կանոնակարգ» ՀՀ սահմանադրական օրենք եւ պետք է սրբորեն կառչած մնանք՝ ինչ վերաբերում է ֆորմալ ընթացակարգերին: Բայց ո՞վ ասաց, որ մենք չենք կարող այդ ֆորմալ ընթացակարգերից դուրս ստեղծել, ունենալ նաեւ ոչ ֆորմալ ինստիտուտներ՝ չհակասող կանոնադրությանը, ո՞վ ասաց, որ հենց պետք է հեղինակել օրենքը, պրն Մարուքյան, ու միանգամից ուղարկել Կառավարություն: Իսկ, միգուցե, պետք է մի հատ ֆորմալ ձեւաչափ ստեղծել ու 3 խմբակցությունով նստել, էն, որ ասում եք՝ մի հատ կոճակը սեղմել, քննարկել, կարող է՝ լավ բան ծնվի: Ո՞վ ասեց, որ էս դահլիճում պետք է ծնվի դա: Աշխարհի բոլոր խորհրդարաններն ունեն էս ընթացակարգերը, ժողովուրդ, աշխատում են միմյանց հետ:

Մենք 2 օր առաջ Գերմանիայում մի հարց բարձրացրեցինք թվաքանակով երկրորդ խմբակցության ղեկավարի մոտ, ասաց՝ կներեք, դատելով նրանից, որ նրանք ինձ հետ չեն քննարկել դա, միանգամից հրապարակել են, ես ենթադրում եմ, որ դա պոպուլիզմ է: Եկեք ես դրան չանդրադառնամ, Հայաստան-Գերմանիա երկկողմ հարաբերություններ հաստատելու մասին Կանաչների նախաձեռնությունն է: Ես առաջարկում եմ՝ մենք բոլորս մի հատ սա քննարկման առարկա դարձնենք, պրն Միրզոյան, տիկին Մակունցի, պրն Մարուքյանի, պրն Ծառուկյանի մասնակցությամբ, խմբակցությունների քարտուղարներով: Շնորհակալ եմ:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի գործընկերներ, մտքերի փոխանակությունն ավարտվեց:

Ձայնը տրվում է պրն Միրզոյանին:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարգելի պատգամավորներ, այժմ փոխադարձ հարգանքի մթնոլորտում շարունակում ենք քննարկել եւ սկսում ենք Սահմանադրական դատարանի դատավորի ընտրության հարցի քննարկումը: ՀՀ Սահմանադրության 166-րդ հոդվածի 1-ին մասի եւ 213-րդ հոդվածի համաձայն՝ Հանրապետության նախագահը Սահմանադրական դատարանի դատավորի թափուր տեղի համար առաջադրել է Գոռ Հովհաննիսյանի թեկնածությունը: Հիշեցնեմ, որ հարցը քննարկվում է «Կանոնակարգ»-ի 135-րդ հոդվածով սահմանված կարգով հետեւյալ տրամաբանությամբ. թեկնածուին ներկայացնելու համար հատկացվում է մինչեւ 10 րոպե, թեկնածուի ելույթի համար հատկացվում է մինչեւ 30 րոպե, թեկնածուի եզրափակիչ ելույթի համար հատկացվում է մինչեւ 15 րոպե: Թեկնածուին ներկայացնելու համար ձայնը տրվում է Հանրապետության նախագահի աշխատակազմի ղեկավար Էմիլ Տարասյանին: Համեցեք, պրն Տարասյան:

Մինչ այդ մենք քվեարկություն ունենք, հա, նիստերի օրակարգը չքվեարկեցինք, շատ թեժ մթնոլորտի արդյունքում մենք բաց թողեցինք քվեարկությունը եւ հիմա հըլը որ օրակարգ չունենք: Առաջարկում եմ քվեարկենք եւ հաստատենք ներկայացված օրակարգի նախագիծը:

Քվեարկություն:

Վարման կարգի վերաբերյալ՝ Էդմոն Մարուքյան:

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ես նախորդ ելույթ ունեցողին եմ ուզում արձագանքել: Տեսեք, այո, կան ոչ ֆորմալ ընթացակարգեր, երբ շատ կարեւոր, ֆունդամենտալ նախաձեռնություն է, կարելի է քննարկել: Օրինակ՝ մենք սահմանադրական փոփոխությունների մեր նախագիծը, որը խորհրդարանի մակարդակում ենք առաջարկում ընդունել, ուղարկել ենք ԱԺ նախագահին եւ խմբակցությունների ղեկավարներին, չնայած մինչեւ այսօր պատասխան չենք ստացել, մի ամսից ավելի անցել է, բայց որ ասում ենք՝ եկեք սեղմենք, դահլիճում էլ քննարկենք, դահլիճում քննարկելու համար նաեւ մյուս բոլոր պետական մարմինները լսում են մեզ, մեր ելույթները, մեր խոսքն ազդեցություն ունեն՝ տարատեսակ խնդիրներ պրեվենցիա անելու, կանխարգելելու կան խնդիրներ լուծելու: Կարող է՝ դրա արդյունքում նախագիծ չծնվի, օրենք չընդունվի, բայց քննարկումն ինքնին խնդիրներ լուծի՝ ոչ ֆորմալ քննարկումները, բնականաբար, չբացառելով: Շնորհակալ եմ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Կարեւոր բան եք ասում, պրն Մարուքյան, ես էլ հիշեցնեմ, որ դուք պատասխան, այնուամենայնիվ, ստացել եք, դա եղել է իմ բանավոր պատասխանը եւ հավաստիացումն այն մասին, որ կարող էինք ավելի լայն փոփոխությունների շրջանակում նաեւ Սահմանադրական փոփոխությունների ձեր ներկայացրած առաջարկները քննարկել եւ էդպես էլ անելու ենք:

Եվ այժմ, քանի որ արդեն հաստատված օրակարգ ունենք եւ օրակարգի առաջին հարցը՝ Սահմանադրական դատարանի դատավորի ընտրության հարցն է, պրն Տարասյան, համեցեք ամբիոնի մոտ՝ ներկայացնելու թեկնածուին:

Է.ՏԱՐԱՍՅԱՆ

-ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգելի պատգամավորներ, ձեր քննարկմանն է ներկայացվում Սահմանադրական դատավորի թափուր պաշտոնում ընտրելու համար ՀՀ նախագահի թեկնածու Գոռ Հովհաննիսյանի թեկնածությունը:

Սահմանադրական դատարանի դատավորի թեկնածուի առաջադրումը կանոնակարգելու եւ գործընթացն առավել թափանցիկ կազմակերպելու համար հունվարի 31-ին նախագահի կարգադրությամբ սահմանվեց ընթացակարգ, որը կապահովի այդ իմ ասած, նշված սկզբունքները: Ձեւավորվել է խորհրդակցական ժամանակավոր աշխատանքային խումբ, որտեղ ընդգրկվել են պետական եւ գիտաուսումնական հաստատությունների ներկայացուցիչներ: Նախագահի աշխատակազմի պաշտոնական կայքում տեղադրված հայտարարությամբ սահմանված ժամկետներում, ներկայացվել են Սահմանադրական դատարանի դատավորի 3 թեկնածուների փաստաթղթեր՝ Գոռ Հովհաննիսյանի, Վահե Գրիգորյանի եւ Մարտին Մանուկյանի: Հանրապետության նախագահի աշխատակազմը հավակնորդների ներկայացրած փաստաթղթերը փոխանցել է աշխատանքային խմբի անդամներին: Աշխատանքային խմբի անդամներն ունեցել են զրույց բոլոր 3 թեկնածուների հետ եւ իրենց կարծիքները փակ ծրարներով ներկայացրել են Հանրապետության նախագահին: Հանրապետության նախագահը, ընդունելով ի գիտություն ներկայացված կարծիքները եւ ունենալով յուրաքանչյուր թեկնածուի հետ առանձնազրույց, հիմք ընդունելով այդ զրույցի արդյունքները՝ ներկայացրել է Գոռ Հովհաննիսյանի թեկնածությունը:

Գոռ Համլետի Հովհաննիսյանը ծնվել է 1978 թվականի սեպտեմբերի 15-ին, Արթիկ քաղաքում: 2000 թվականին գերազանցությամբ ավարտել է Երեւանի պետական համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետի բակալավրիատը, իսկ 2002 թվականին մագիստրատուրան՝ քրեաիրավական մասնագիտացմամբ:

Համալսարանն ավարտելուց հետո զորակոչվել է ժամկետային զինվորական ծառայության:

Մասնագիտական աշխատանքային գործունեությունը սկսել է ծավալել 2001 թվականից:

2014 թվականին ավարտել է Բեռլինի Հումբոլդտի անվան համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետի դոկտորանտուրան եւ ստացել իրավաբանական գիտությունների դոկտորի աստիճան:

Գոռ Հովհաննիսյանը հանդիսանում է միայն ՀՀ քաղաքացի եւ համապատասխանում է Սահմանադրությամբ նախատեսված՝ Սահմանադրական դատարանի դատավորին ներկայացվող պահանջներին:

Իր կենսագրական եւ մասնագիտական գործունեության վերաբերյալ մանրամասները Գոռ Հովհաննիսյանը կներկայացնի իր խոսքում: Թերեւս, այսքանը: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Պրն Տարասյանին կարող եք հարցեր ուղղել, եթե այդպիսիք կան: Հարցերի համար խնդրում եմ հերթագրվել: Հերթագրում: Որեւէ պատգամավոր հարց չունի: Պրն Տառասյան, շնորհակալություն, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը:

Հարգելի գործընկերներ, այժմ թեկնածուի ելույթի հերթն է, բայց քանի որ 6 րոպե է մնում ընդմիջմանը, առաջարկում եմ այսօր 6 րոպե, արդեն համարյա 5 րոպե, շուտ ընդմիջվել: Կվերադառնանք ընդմիջումից հետո: Շնորհակալություն:


Ժամը 12:00

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ ԵՆ ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԱԽԱԳԱՀ ԱՐԱՐԱՏ ՄԻՐԶՈՅԱՆԸ ԵՎ ՀՀ ԱԺ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՏԵՂԱԿԱԼ ԼԵՆԱ ՆԱԶԱՐՅԱՆԸ
 
 

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարգելի պատգամավորներ, խնդրում եմ զբաղեցնել տեղերը, նիստը սկսվում է եւ ձայնը տրվում է Սահմանադրական դատարանի դատավորի թեկնածու Գոռ Հովհաննիսյանին։ Համեցեք, պրն Հովհաննիսյան։ Կարծում եմ` տրամադրված եք բուռն քննարկման։ Արդեն տեսաք, թե ինչպես են ընթանում քննարկումները ԱԺ-ում։ Մինչ պրն Հովհաննիսյանը կմոտենա, ասեմ, որ «Բաց դռներ» ծրագրի շրջանակներում այսօր՝ ապրիլի 16-ին ԱԺ են այցելել Շիրակի Միքայել Նալբանդյանի անվան պետական համալսարանի ուսանողներ եւ դասախոսներ։ Ողջունենք։

ԾԱՓԱՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Շատ լավ է, որ դուք հենց այս նիստին եք ներկա եւ լավ տպավորություն կստանաք ԱԺ-ից։ Համեցեք, պրն Հովհաննիսյան։

Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ։ ԱԺ մեծարգո նախագահ, փոխնախագահ, հարգելի պատգամավորներ, պրն Տարասյանը համառոտ ներկայացրեց իմ կենսագրությունը եւ ինձ թողեց այն մանրամասն ներկայացնելու պարտականությունը։ Ես սիրով կներկայացնեմ իմ կենսագրությունը նախ, այնուհետեւ իմ ելույթը կլինի զուտ իրավաբանական բնույթի՝ հասկանալի պատճառով։ Ես ձեզ կներկայացնեմ ՀՀ-ում Սահմանադրական դատարանի դերի, ՀՀ-ում սահմանադրական արդարադատության մասին իմ պատկերացումը, ինչպես նաեւ ՀՀ-ում Սահմանադրական դատարանի դատավորի անձի մասին իմ պատկերացումը եւ, բնականաբար, ձեզ կներկայացնեմ նաեւ իմ նպատակը, թե ինչու կուզենայի աշխատել ՀՀ Սահմանադրական դատարանում։

Հարգելի խորհրդարան, նախ՝ համառոտ ներկայացնեմ իմ կենսագրությունը։ Ծնվել եւ մեծացել եմ Շիրակի մարզի Արթիկ քաղաքում, դպրոցն ավարտել եմ Արթիկում, այնուհետեւ սովորել եմ Երեւանի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետում, նախ՝ բակալավրիատում, որն ավարտել եմ գերազանցությամբ, այնուհետեւ ուսումս շարունակել եմ նույն ֆակուլտետի մագիստրատուրայում, որը նույնպես ավարտել եմ գերազանցությամբ։ Համալսարանն ավարտելուց հետո ծառայել եմ ՀՀ բանակում։ Դրանից հետո սովորել եմ Շպայերի կառավարման գիտությունների գերմանական համալսարանում։ Այն ավարտել եմ՝ ստանալով կառավարման գիտությունների մագիստրոսի աստիճան։ Դրանից հետո սովորել եմ Բեռլինի Հումբոլդտի անվան համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետում, ստացել եմ գերմանական բարձրագույն իրավաբանական կրթություն։ Այսինքն՝ միաժամանակ նաեւ գերմանական իրավունքի մասնագետ եմ։ Դրանից հետո նույն համալսարանում պաշտպանել եմ դոկտորական ատենախոսություն հենց սահմանադրական իրավունքի ոլորտում։ Դոկտորական ատենախոսության թեման եղել է անհատական դիմումի վարույթը ՀՀ Սահմանադրական դատարանում եւ դրա համեմատությունը Գերմանիայի Դաշնային սահմանադրական դատարանում սահմանադրական բողոքի վարույթի հետ եւ միաժամանակ համեմատել եմ նաեւ երկու երկրների սահմանադրական դատարանների որոշումները, որոնք ընդունվում են անհատական դիմումի վարույթում հիմնական իրավունքների պաշտպանության ոլորտում։

2001թ. աշխատում եմ իրավունքի ոլորտում։ Նախ՝ աշխատել եմ ՀՀ տնտեսական դատարանում, այնուհետեւ շարունակել եմ իմ մասնագիտական գործունեությունն իրավաբանների հայկական ասոցիացիայում, որտեղ եղել եմ նախ՝ քրեական իրավունքի հանձնաժողովի ղեկավար, այնուհետեւ՝ սահմանադրական եւ միջազգային իրավունքի հանձնաժողովի ղեկավար։ Այնուհետեւ աշխատանքի եմ անցել ՀՀ Սահմանադրական դատարանում, որտեղ աշխատել եմ փորձագիտական վերլուծական բաժնում՝ որպես գլխավոր մասնագետ, դրանից հետո սահմանադրական իրավունք եմ դասավանդել ՀՀ փաստաբանական դպրոցում, այնուհետեւ աշխատանքի եմ անցել Գերմանիայի Հագնի համալսարանում, որտեղ ես գերմանական եւ եվրոպական սահմանադրական եւ վարչական, ինչպես նաեւ միջազգային իրավունքի ամբիոնի դոցենտ եմ, դասավանդում եմ պետական եւ սահմանադրական իրավունք, ինչպես նաեւ եվրոպական իրավունք։ Միաժամանակ Բեռլինի տնտեսագիտության եւ իրավունքի ինստիտուտի ոստիկանության եւ անվտանգության կառավարման ամբիոնի դոցենտ եմ, Բեռլինի համալսարանում դասավանդում եմ «Մարդու հիմնական իրավունքներ» առարկան։ Այնտեղ ես դասախոսություններ եմ կարդում Գերմանիայի Դաշնային սահմանադրության մեջ ամրագրված հիմնական իրավունքների, Բեռլինի սահմանադրությունում ամրագրված հիմնական իրավունքների, Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայում ամրագրված հիմնական իրավունքների, ինչպես նաեւ Եվրամիության հիմնական իրավունքների խարտիայում ամրագրված հիմնական իրավունքների վերաբերյալ։

Այս տարվա սկզբից դասավանդում եմ նաեւ Բեռլինի մասնավոր բուհերից մեկում։ Այդ բուհում ես դասավանդում եմ վարչական իրավունք ընդհանուր մաս, վարչական դատավարության իրավունք եւ, հատկապես, ոստիկանական եւ հասարակական կարգի պահպանության իրավունք։ Որակավորման բարձրացման նպատակով բախտ եմ ունեցել լինել նաեւ Գերմանիայի Դաշնային սահմանադրական դատարանում՝ Կարցֆուեում, որտեղ անցել եմ պրակտիկա։ Գերմանական համալսարաններում իմ գիտական գործունեությանը զուգահեռ՝ մշտապես աշխատել եմ նաեւ ՀՀ համար, մասնավորապես, մասնակցել եմ ՀՀ-ում օրենսդրական բարեփոխումների աշխատանքներին՝ իբրեւ Եվրախորհրդի եւ ԵԱՀԿ փորձագետ, եղել եմ մասնավորապես, «Վարչական իրավախախտումների մասին» նոր օրենսգրքի նախագծի մշակման աշխատանքային խմբի անդամ, մասնակցել եմ նաեւ «Կուսակցությունների մասին» ՀՀ սահմանադրական օրենքի մշակման աշխատանքներին, պարբերաբար վերապատրաստման դասընթացներ եմ անցկացնում ՀՀ փաստաբանների պալատում՝ իրավունքի երեք հիմնական ոլորտներում, ինչպես նաեւ հայկական համալսարանների հրավերով դասախոսություններ եմ կարդում երբեմն նաեւ մեր հայկական համալսարաններում եւ, երբ հնարավորություն եմ ունենում լինել Հայաստանում, ես կարդում եմ նաեւ մասնավոր դասախոսություններ։ Բազմաթիվ գիտական հրապարակումների հեղինակ եմ, որոնք լույս են տեսել գերմաներենով եւ հայերենով եւ՛ Գերմանիայում եւ՛ ՀՀ-ում։ Տարեկան առնվազն մեկ հայերեն գիտական հոդված կամ ձեռնարկ եմ հրատարակում ՀՀ-ում՝ հայկական  իրավունքի վերաբերյալ։ Այս պահին աշխատում եմ մի ծավալուն դասագրքի վրա՝ հայերեն լեզվով, որը կոչվում է «Ընդհանուր իրավագիտություն եւ իրավաբանական մեթոդաբանություն»։ Հուսով եմ՝ շուտով լույս կտեսնի այդ դասագիրքը եւ հասանելի կլինի հայկական գրախանութներում։ Գիտեմ չորս օտար լեզու՝ գերմաներեն, անգլերեն, ռուսերեն եւ մի քիչ՝ ֆրանսերեն։

Ինչպես արդեն պրն Տարասյանը նշեց, ՀՀ քաղաքացի եմ միայն, 40 տարեկան եւ, ինչպես արդեն ասացի, ծառայել եմ հայկական բանակում։ Սա՝ իմ կենսագրությունը։

Այժմ ես կուզենամ ձեզ ներկայացնել, ինչպես արդեն ասացի, իմ զեկույցը։ Կփորձեմ հնարավորինս կարճ։ Զեկույցը, ինչպես արդեն ասացի, լինելու է զուտ իրավաբանական բնույթի։

Ես ձեզ կներկայացնեմ նախ իմ նպատակը, թե ինչու կուզենայի աշխատել ՀՀ Սահմանադրական դատարանում, այնուհետեւ կներկայացնեմ նաեւ իմ պատկերացումը ՀՀ-ում Սահմանադրական դատարանի դերի, ՀՀ-ում Սահմանադրական արդարադատության մասին, ինչպես նաեւ Սահմանադրական դատարանի դատավորի անձի մասին իմ պատկերացումը։

Հարգելի խորհրդարան, այսօր ես այստեղ ուզում եմ առաջարկել իմ ներդրումը հայկական իրավունքի զարգացման եւ ՀՀ-ում արդարադատության որակի բարելավման գործում։ Հաշվի առնելով իրավունքի եւ, հատկապես, Սահմանադրական իրավունքի ոլորտում իմ գիտելիքներն ու մասնագիտական փորձառությունը, ես մտածում եմ, որ կարող եմ օգտակար լինել մեր երկրին՝ ՀՀ իրավակարգն ամրապնդելու եւ էլ ավելի արագ ու հաստատուն քայլերով զարգացնելու գործում։ Եվ Սահմանադրական դատարանի դատավորի պաշտոնն առաջարկում է իմ՝ այդ նպատակին հասնելու լավագույն հնարավորությունները։ Երկար տարիներ գիտական մակարդակով զբաղվելով հանրային իրավունքի ու հատկապես սահմանադրական իրավունքի հարցերով եւ տիրապետելով իրավունքի այդ ոլորտում ժամանակակից իրավագիտության առաջավոր փորձին, գտնում եմ, որ առաջավոր իրավական գաղափարների արտացոլումը ՀՀ Սահմանադրական դատարանի որոշումներում այդ նպատակին հասնելու ամենակարճ ու արդյունավետ ճանապարհն է, որովհետեւ ՀՀ Սահմանադրական դատարանի որոշումների կատարումը, որոնցում կարտացոլվեն, ինչպես արդեն ասացի, առաջավոր իրավական գաղափարներ, պարտադիր են կատարման ՀՀ ամբողջ տարածքում՝ բոլոր պետական մարմինների, ՏԻՄ-երի ու պաշտոնատար անձանց կողմից։ Յուրաքանչյուր երկրում հենց Սահմանադրական դատարանն է պետության իրավական համակարգի զարգացման շարժիչ ուժը։ Սահմանադրական դատարանն է, որ իր որոշումներում Սահմանադրության մեկնաբանման միջոցով նոր խոսք է ասում իրավունքի ոլորտում՝ ամեն անգամ այդպիսով մեկ քայլով առաջ տանելով երկրի իրավակարգը։

ՀՀ Սահմանադրական դատարանի դերի եւ ՀՀ-ում սահմանադրական արդարադատության մասին իմ պատկերացումը հետեւյալն է։ Սահմանադրական դատարանն իմ պատկերացմամբ այն կենտրոնական դերակատարն է, որը պետք է երաշխավորի ու կյանքի կոչի Սահմանադրությամբ եւ, հատկապես, նրանում ամրագրված հիմնական իրավունքներով հանրային իշխանության կաշկանդվածությունը։ Թեեւ Սահմանադրության պահանջները կիրառվում են նաեւ մյուս դատարանների կողմից, սակայն ամենազգայուն ոլորտում, այն է՝ Սահմանադրության գերակայությունը խորհրդարանական օրենսդրի հանդեպ կյանքի կոչելիս վերահսկողական այդ գործառույթը Սահմանադրական դատարանի մենաշնորհն է։ Բացառապես ՀՀ Սահմանադրական դատարանին են պատկանում ամենաբարձր ժողովրդավարական լեգիտիմությամբ օժտված որոշումները, հատկապես՝ խորհրդարանի օրենքները, վեճի դեպքում ՀՀ Սահմանադրության մասշտաբով չափելու եւ այդ մասշտաբին չհամապատասխանելու դեպքում դրանք վերացնելու լիազորությունը։ Առաջին հայացքից ժողովրդաիշխանության սկզբունքին հակասող այդպիսի լիազորությունը, այսինքն՝ ինչպես կարող է որեւէ մեկը վերացնել անմիջական ժողովրդավարական լեգիտիմություն ունեցող մարմնի՝ խորհրդարանի օրենքը, իրականում ամենեւին չի բախվում ՀՀ Սահմանադրությամբ ամրագրված ժողովրդավարության սկզբունքի հետ։ Սահմանադրական դատարանի դատավորն ինքը ժողովրդավարական լեգիտիմություն ունեցող խորհրդարանի կողմից ընտրվելու միջոցով իր հերթին ձեռք է բերում ժողովրդավարական լեգիտիմություն։ Նրա կողմից իրականացվող պետական իշխանությունը եւս, ի վերջո, բխում է ժողովրդից։ Սահմանադրական դատարանի գործունեությունը, ներառյալ ժողովրդի անմիջական ներկայացուցիչների որոշումների վերահսկողությունը, հիմնված է այն ճանաչողության վրա, որ ժողովրդավարական ճանապարհով իշխանության եկած օրենսդիրը եւս կաշկանդված է Սահմանադրությամբ եւ երբեմն կարող է սխալվել։ Այդ պատճառով օրենսդիրը նույնպես ունի Սահմանադրական դատարանի կողմից վերահսկվելու կարիք։ Ուստի, իրավանորմերը վերահսկող եւ Սահմանադրության հետ հակասության դեպքում այդ նորմերը վերացնող Սահմանադրական դատարանը ժողովրդավարության խոչընդոտ չէ, այլ հակառակը՝ երկրում ժողովրդավարության երաշխավորն է։ Այս իմաստով Սահմանադրական դատարանը եւ սահմանադրական արդարադատությունը ժողովրդավարական սահմանադրական պետության պահպանման, գործունակության եւ զարգացման պարտադիր պայմանն է։ Սահմանադրական արդարադատությունը, բացի այդ, իրավունքների պաշտպանության համակարգի թագ է համարվում սահմանադրական իրավունքի գիտության մեջ։ Պետության գործողությունները եւ դրանց վերահսկողությունը Սահմանադրական դատարանի կողմից պաշտպանված է անգամ սահմանադրական փոփոխություններից ՀՀ Սահմանադրության 203-րդ եւ առաջին հոդվածների ուժով։ Այսինքն՝ ՀՀ-ում հնարավոր չէ սահմանադրական փոփոխությունների միջոցով վերացնել սահմանադրական արդարադատությունը։ Ուստի, սահմանադրական արդարադատությունը հայկական Սահմանադրության անփոփոխելի ինքնության մի մասն է։

ՀՀ Սահմանադրական դատարանը նաեւ սահմանադրական մարմին է։ Նրա այդ կարգավիճակը բխում է այն հանգամանքից, որ Սահմանադրական դատարանը ոչ միայն նախատեսված է Սահմանադրության մեջ, դա դեռ բավարար չի սահմանադրական մարմին համարվելու համար, այլեւ Սահմանադրական դատարանի լիազորությունները սահմանվում են անմիջականորեն Սահմանադրությամբ։ Իբրեւ սահմանադրական մարմին՝ ՀՀ Սահմանադրական դատարանը նույն հարթության վրա է կանգնած ՀՀ նախագահի, ԱԺ-ի եւ Կառավարության հետ եւ նշված սահմանադրական մարմիններից անկախ է ու ինքնուրույն։ Սահմանադրական դատարանի անկախությունը մյուս սահմանադրական մարմիններից նշանակում է, որ այդ մարմինների վրա դրված են փոխադարձ հարգանքի պարտականություններ։ Օրինակ, օրենսդիրը չի կարող փոխել Սահմանադրական դատարանի նստավայրն առանց Սահմանադրական դատարանի դատավորների համաձայնության։

ՀՀ Սահմանադրության 167-րդ հոդվածի առաջին մասի համաձայն Սահմանադրական դատարանն իրականացնում է սահմանադրական արդարադատություն։ Սահմանադրական արդարադատությունը վիճելի կամ խախտված սահմանադրական իրավունքի վերաբերյալ վերջնական պարտադիր ուժով որոշումն ընդունելն է։ Դա նշանակում է, որ Սահմանադրական դատարանն իր արդարադատական գործունեության ընթացքում դատարան է եւ այլ բան չէ, քան դատարան, ինչպես մյուս բոլոր դատարանները։ Սահմանադրական դատարանը սահմանադրական իրավունքի հարցերով մասնագիտացված դատարան է, ինչպես ,օրինակ՝ Վարչական դատարանը վարչական իրավունքի հարցերով մասնագիտացված դատարան է։ Սակայն Սահմանադրական դատարանը, ի տարբերություն մյուս դատարանների, գործում է միայն անմիջականորեն Սահմանադրությամբ նախատեսված վարույթների շրջանակում։ Սա սահմանադրական իրավունքի մասնագետներն անվանում են  էնոմերացիայի սկզբունք։ Դա նշանակում է, որ ամեն սահմանադրաիրավական վեճ չէ, որ ենթակա է Սահմանադրական դատարանի քննությանը։

Սահմանադրության եւ, հատկապես, մարդու հիմնական իրավունքների գերակայությունը կյանքի կոչելու իր լիազորության գործունակության համար ՀՀ Սահմանադրական դատարանն առաջին հերթին պարտական է Սահմանադրությամբ յուրաքանչյուր մարդու համար երաշխավորված անմիջական մատչելիությանը։ Այսինքն՝ Սահմանադրական դատարանն անմիջականորեն մատչելի է ՀՀ-ում ապրող յուրաքանչյուր մարդու, այսինքն՝ դրա համար Սահմանադրական դատարանը պարտական է, այսպես կոչված, անհատական դիմումի ինստիտուտին, որը, ինչպես ես արդեն ասացի, եղել է իմ դոկտորական ատենախոսության թեման։ Եվ Սահմանադրական դատարանն իմ կարծիքով պիտի այս հանգամանքը միշտ պահի իր աչքի առաջ, քանի որ հենց անհատական դիմումն է հնարավոր դարձնում Սահմանադրության պահանջների կենսագործումը գրեթե յուրաքանչյուր իրադարձության առնչությամբ եւ այդ իմաստով կարող է ու պետք է դառնա ՀՀ բնակչության մեջ Սահմանադրական դատարանի հեղինակության էական, երբեք չսպառվող աղբյուրը։

Ես ուզում եմ, որ ՀՀ Սահմանադրական դատարանը դառնա Հայաստանի ամենապոպուլյար ու ամենահաջողակ դատարանը։ Որպես համեմատություն` կարող եմ նշել, որ, օրինակ` Գերմանիայում քաղաքացիների 86 տոկոսը շատ մեծ վստահություն ունի դաշնային Սահմանադրական դատարանի նկատմամբ։ Շատ ավելի մեծ վստահություն, քան նրանց վստահությունն է Դաշնային նախագահի հանդեպ։ Ես շատ կուզենամ, որ ՀՀ Սահմանադրական դատարանը կարճ ժամանակ անց իր հեղինակության մակարդակով ոչնչով չզիջի այս արժեքներին։ Եվ իմ կարծիքով դա ուղղակիորեն կախված է Սահմանադրական դատարանի որոշումների համոզչականությունից։ Ես իմ ողջ մասնագիտական գիտելիքներն ու փորձառությունը ներդնելու եմ Սահմանադրական դատարանի որոշումների համոզչականությունն ու դյուրըմբռնելիությունը կատարելագործելու համար, որի արդյունքում, իմ կարծիքով` կբարձրանա Սահմանադրական դատարանի հեղինակությունը եւ նրա հանդեպ մեր բնակչության վստահության մակարդակը։ Իսկ  Սահմանադրական դատարանի դատավորի մասին իմ պատկերացումն այսպիսին է։ Նախ` հայ սահմանադիրը ՀՀ Սահմանադրական դատարանը ներկայացնում է իբրեւ զուտ իրավաբանների դատարան։ Քանի որ դատավորների ընդհանուր ժողովը կարող է առաջարկել միայն դատավոր թեկնածուներ, ուստի Սահմանադրական դատարանի 9 անդամներից 3-ը պարտադիր դատավորներ են։ Սահմանադրական դատարանի մյուս 6 անդամները սկզբունքորեն կարող են լինել իրավաբաններ տարբեր ոլորտներից։ Այնուհետեւ հայ սահմանադիրը Սահմանադրական դատարանի դատավորին արգելում է ցանկացած այլ գործունեություն` բացի գիտական, կրթական եւ ստեղծագործական աշխատանքից։ Համանման բացառություն սահմանվում է նաեւ աշխարհի այլ երկրներում։ Գիտական ու կրթական գործունեության վերաբերյալ նման բացառությունը գործնականում հանգեցրել է նրան, որ շատ երկրներում Սահմանադրական դատարանի դատավոր անդամներից բացի` Սահմանադրական դատարանի մյուս անդամները, մյուս դատավորների հաստիքները, ավելի ճիշտ, զբաղեցնում են համալսարաններում դասավանդող իրավաբան գիտնականները։ Դա պատահական չէ եւ ունի լուրջ հիմնավորում։ Սահմանադրական դատարանի դատավորի պաշտոնին զուգահեռ գիտական աշխատանքով զբաղվելու թույլատրելիությունը, այդ թույլատրելիության նպատակը Սահմանադրական դատարանի պրակտիկայի եւ իրավաբանական գիտության կապը երաշխավորելն է։ Սահմանադրական դատարանի դատավորը նախ՝ պիտի ունենա հանրային իրավունքի եւ, մասնավորապես, սահմանադրական իրավունքի ոլորտի հատուկ գիտելիքներ։ Բացի այդ, համալսարանի դասախոսները միակ իրավաբաններն են, որոնք կարող են իրենց գիտական գործունեությունն իրականացնել Սահմանադրական դատարանի դատավորի պաշտոնում աշխատելիս եւ այդ պաշտոնը թողնելուց հետո շարունակել զբաղվել դասախոսական աշխատանքով՝ էլ ավելի մեծ հեղինակությամբ։

Սահմանադրական դատարանի դատավորի անձի վերաբերյալ իմ պատկերացումը հանգում է հետեւյալին։ Սահմանադրական դատարանի դատավորն իմ պատկերացմամբ մի մարդ է, որն ունի հրաշալի իրավաբանական գիտելիքներ եւ որի արժեհամակարգում արդարությունը գտնվում է ամենաբարձր աստիճանի վրա։ Առաջին պահանջը նշանակում է, իմ պատկերացմամբ, որ դատավորը պետք է ունենա հրաշալի իրավաբանական կրթություն եւ կարողանա ճիշտ մեկնաբանել ու ճիշտ կիրառել գործող Սահմանադրությունը եւ օրենքները։

Երկրորդ պահանջը ենթադրում է, որ դատավորն իր էությամբ պետք է լինի անկախ ու համարձակ մարդ, որը կարող է արհամարհել ցանկացած ճնշում իր նկատմամբ եւ կայացնել օբյեկտիվ ու արդար վճիռ ցանկացած պարագայում։ Դատավորի անձին ներկայացող կարեւորագույն պահանջներից մեկն էլ նրա քաղաքական չեզոքությունն է։ Քաղաքական չեզոքության պահանջն ամրագրված է եւ՛ ՀՀ Սահմանադրությունում, եւ՛ «Սահմանադրական դատարանի մասին» ՀՀ սահմանադրական օրենքում։

Անդրադառնալով իմ անձին՝ կարող եմ ասել, որ ես երբեք որեւէ կուսակցության անդամ չեմ եղել, չեմ հարել որեւէ կուսակցության, երբեք քաղաքականությամբ չեմ զբաղվել, չեմ զբաղվում ու մտադիր էլ չեմ զբաղվել, երբեք որեւէ քաղաքական ուժի կամ կուսակցության հետ որեւէ կապ չեմ ունեցել ու հիմա էլ չունեմ, երբեք որեւէ քաղաքական ուժի կամ դրա որեւէ ներկայացուցչի ծառայություն չեմ մատուցել կամ ծառայություն չեմ ստացել ու հենց այդ պատճառով որեւէ մեկից որեւէ բան չեմ ակնկալում ու որեւէ մեկին որեւէ բան պարտք չեմ։ Ես գիտեմ, որ ՀՀ-ում մեծ չէ բնակչության վստահությունը դատարանների հանդեպ եւ ես հենց այդ պատճառով ուզում եմ իմ օրինակով ցույց տալ ու ապացուցել մեր հասարակության հիասթափված ու արդարադատության հանդեպ թերահավատ անդամներին, որ ՀՀ- ում իրականում դժվար չէ լինել անկախ ու օբյեկտիվ դատավոր, որ հնարավոր է քննել ու լուծել վեճեր առանց հաշվի առնելու, թե ովքեր են վեճի կողմերը եւ ով կամ որ քաղաքական ուժն է շահագրգռված կոնկրետ վեճի ելքով եւ դրա համար պետք է ընդամենը ցանկություն ու համարձակություն։ Ես հույս ունեմ, որ դուք ինձ այդ հնարավորությունը կտաք։

Հարգելի խորհրդարան, ես միաժամանակ նաեւ գիտակցում եմ, որ ինքս որոշակի զոհողության եմ գնում իմ այս քայլով։ Ես պատրաստ եմ հրաժարվել իրավունքի ոլորտում առաջատար երկրում՝ Գերմանիայում իմ գիտական կարիերայից, իմ ընկերներից, իմ գործընկերներից եւ շատ այլ բաներից եւ դա՝ միայն մեկ նպատակի համար։ Ես ուզում եմ իմ ներդրումն ունենալ հայկական իրավունքի զարգացման մեջ։ Աշխարհն այսօր շատ արագ է զարգանում, շատ արագ զարգանում է նաեւ իրավունքը, եւ մենք պետք է փորձենք, իմ կարծիքով՝ հետ չմնալ այդ զարգացումներից, ու ես մտածում եմ, որ կարող եմ մեր պետությանն օգտակար լինել այդ հարցում։

Հարգելի պատգամավորներ, երբ ես դիմեցի Հանրապետության Նախագահին՝ իմ թեկնածությունը նույնպես հաշվի առնելու այդ մրցույթում ու այդ մասին նույն օրը հայտարարեցի ֆեյսբուքի իմ էջում, եղան շատ մարդիկ, որոնք ինձ ասում էին, թե իմ դիմումն անիմաստ է, ու ես ոչ մի շանս չունեմ, քանի որ ՀՀ-ում ակնհայտորեն ամեն ինչ արդեն կանորոշված է։ Նրանց բնորոշմամբ իմ դիմումն ավելին չէ, քան ինքնախաբեություն եւ հողմաղացների դեմ պայքար։ Ես այդ մարդկանց հետ համամիտ չեմ եղել եւ հիմա էլ համամիտ չեմ։ Նախ՝ ՀՀ Նախագահն իր որոշմամբ ցույց տվեց, որ նրանք սխալվում էին իրենց գնահատականում, եւ այժմ այս փուլում ես ուզում եմ ձեզ հետ միասին ցույց տալ, որ ՀՀ խորհրդարանը Սահմանադրական դատարանի ու նրա դատավորների հանդեպ այնքան հարգանք ունի, որ Սահմանադրական դատարանի դատավոր է ընտրում բացառապես բարձր մասնագիտական պատրաստվածության եւ քաղաքական չեզոքության չափանիշով։ Ես ուզում եմ, որ մենք միասին ցույց տանք մեր քաղաքացիներին, որ թավշյա հեղափոխությունից հետո ՀՀ-ում հնարավոր է դառնալ Սահմանադրական դատարանի դատավոր ուղղակի Բեռլինից ՀՀ Նախագահին մի էլեկտրոնային նամակ գրելու միջոցով։

Ես ուզում եմ, որ իմ դիմումն անիմաստ համարող մարդիկ հենց հիմա տեսնեն, որ իրենք չարաչար սխալվել են իրենց հաշվարկներում ու վերականգնեն իրենց հավատն այն բանի հանդեպ, որ այժմ իրենք ապրում են իրականում բոլորովին այլ երկրում, քան իրենք պատկերացնում են։

Հարգելի խորհրդարան, խոսքս ավարտում եմ նրանով, ինչով սկսել եմ։ Ես կարող եմ ու պատրաստ եմ օգնել մեր երկրին հայկական իրավունքը զարգացնելու եւ արդարադատության հանդեպ մեր բնակչության խաթարված հավատն ու վստահությունը վերականգնելու հարցում։ Եվ հույս ունեմ, որ խորհրդարանը չի մերժի իմ այս օգնության առաջարկը։ Շնորհակալ եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Հովհաննիսյան։ Շատ լավ է, որ պրն Մարուքյանը վերադարձավ դահլիճ, որովհետեւ ես անհանգստանում էի, պրն Մարուքյանը չկար, Մխիթար Հայրապետյանը չկար, տիկին Զոհրաբյանը չկար։ Ասեցի՝ մի տեղ էքզիստենցիալ հարցերի մասին եք վիճում։ Այսպիսով, կարող ենք անդրադառնալ կրկին պրն Հովհաննիսյանի ելույթին եւ հարցեր տալ թեկնածուին։ Հարցերի համար խնդրում եմ հերթագրվել։ Հերթագրում։ Հերթագրվել է 19 պատգամավոր։ Կարինե Պողոսյան։

Կ.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Հովհաննիսյան, նույնիսկ, եթե որպես հիմք ընդունենք ձեր կենսագրական թերթիկում նշված մասնագիտական աշխատանքի փորձը, ապա այն չի բավարարում Սահմանադրությամբ եւ սահմանադրական օրենքով սահմանված առնվազն 15 տարվա փորձի չափանիշին։ Հարցս հետեւյալն է. ինչպե՞ս կբացատրեք ձեր համապատասխանությունը Սահմանադրական դատարանի դատավորի պաշտոնին։

Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ։ Ճիշտն ասած, ես չգիտեմ, թե ձեր մոտ ի՞նչ թղթեր ունեք։ Ես Հանրապետության Նախագահի աշխատակազմի խնդրանքով հենց այդ հարցի վերաբերյալ երկրորդ անգամ ու նաեւ գերմաներեն լեզվով աշխատանքային պայմանագրերի թարգմանությամբ ուղարկել եմ բոլոր փաստաթղթերն ու ինձ մոտ էլ ունեմ պատճենը։ Եթե դուք չունեք, ես կարող եմ տրամադրել ու այնտեղ ես նաեւ տարիներով կամ ամիսներով նշել եմ իմ փորձառությունը, ու դրանք բավարարում են։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք կա՞։ Միացրեք խոսափողը։

Կ.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

-Ուղղակի կուզենայի՝ բարձրաձայնեք՝ բավարարում է արդյո՞ք այդ 15 տարվա ձեր փորձը։

Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Այո, միանշանակ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շատ լավ։ Գայանե Աբրահամյան։

Գ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Հովհաննիսյան, ձեր ներկայացման համար։ Այո, Հայաստանում այսօր ոչինչ կանխորոշված չէ, եւ ամեն ինչ իրականացվում է, եւ բոլոր որոշումները կայացվում են՝ բացառապես ելնելով պրոֆեսիոնալ գնահատականից։ Եվ այս դեպքում մենք, իսկապես, գնահատելու ենք ձեր պրոֆեսիոնալ որակները, եւ ինձ համար երեկ մի շարք հարցերի պարզաբանումներ, իսկապես, հստակ էին, եւ իմ որոշումն ինքս կայացրել եմ, որովհետեւ ինձ համար շատ կարեւոր են ձեր պատասխանները. Սահմանադրական դատարանի ընտրական իրավունքի վերաբերյալ տարբեր տարիների որոշումների վերաբերյալ ձեր կարծիքը։ Բայց մեկ այլ հարց դեռ երեկվանից ինձ համար բաց է մնացել, եւ կուզեմ որոշակի պարզաբանումներ ստանալ։

Ապրիլ, մայիս եւ հունիս ամիսներին դուք պարբերաբար ֆեյսբուքում գրառում էիք իրականացնում՝ կոչ անելով Հանրապետական կուսակցությունը հակասահմանադրական ճանաչել եւ արգելել Հայաստանում նրա գործունեությունը։ Ընդհանրապես, կուզեի, որպեսզի դուք իրավական տեսանկյունից այս պնդումը եւ պահանջը մեկնաբանեիք այստեղ եւ, ընդհանրապես, ժողովրդավարական ուղի բռնած երկրի համար սա ի՞նչ հետեւանք կարող էր ունենալ, եթե ձեր պնդումներին եւ կոչերին ընդառաջ գնալով՝ այդպիսի որոշում կայացներ Կառավարությունը կամ ԱԺ-ն նախկինում։ Եվ սա ինչպիսի՞ հետեւանք կունենար նաեւ միջազգային հարթակներում եւ. ընդհանրապես, քանի որ մենք ունեցել ենք նման նախադեպ 1994թ. դեկտեմբերի 28-ին, եթե չեմ սխալվում, եւ սա ի՞նչ պատմական այսպիսի հետագիծ կունենար ՀՀ-ի վրա։ Շնորհակալություն։

Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Շատ լավ։ Ես գիտեմ, որ հատկապես ՀՀ Սահմանադրական դատարանի որոշումները ընտրությունների արդյունքների վերաբերյալ հասկանալի պատճառներով շատ վիճահարույց եւ խնդրահարույց են եւ ես նաեւ գիտեմ, որ Սահմանադրական դատարանի ոչ մի որոշում այդ հարցի վերաբերյալ միանշանակ չի ընկալվել ժողովրդի կողմից, եւ դժգոհությունը միշտ շատ մեծ է եղել այդ հարցում։ Զուտ իրավական տեսանկյունից խնդիրը հետեւյալն է. ՀՀ ներսում Սահմանադրական դատարանի որոշումները վերանայել ուղղակի հնարավոր չէ, եւ մենք չունենք Սահմանադրական դատարանի վերադաս մի ատյան, որը կվերանայեր Սահմանադրական դատարանի որոշումներն ընտրական վեճերի վերաբերյալ ու կհաստատեր, որ Սահմանադրական դատարանի այդ որոշումները, օրինակ՝ա եղել են ոչ օբյեկտիվ, խախտել են Սահմանադրությունը եւ այլն։ Բայց Սահմանադրական դատարանի որոշումները վերահսկելու, վերանայելու, վերանայելը ճիշտ բառը չէ, բոլոր դեպքերում ստուգելու հնարավորություն բոլոր դեպքերում կա, եթե շահագրգիռ կողմերը Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի 34-րդ հոդվածի համաձայն՝ անհատական դիմում են ներկայացնում Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան Ստրասբուրգում։ ՀՀ Սահմանադրական դատարանի որոշումները նույնպես ՀՀ գործողություններ են Եվրոպական կոնվենցիայի իմաստով, եւ Եվրոպական դատարանը հնարավորություն ունի ստուգել նաեւ Սահմանադրական դատարանի որոշումների համապատասխանությունը Եվրոպական կոնվենցիայով ամրագրված հիմնական իրավունքներին։ Որքանով ես տեղյակ եմ, Սահմանադրական դատարանի որոշումների դեմ Եվրոպական դատարան անհատական դիմումներ չեն ներկայացվել. եւ մենք նաեւ չունենք այն վերջին հնարավորությունը՝ հայ-եվրոպական դատարանի դիրքորոշումը, թե արդյո՞ք Սահմանադրական դատարանի որոշումներն ընտրական իրավունքի վերաբերյալ վեճերով խախտում են Եվրոպական կոնվենցիայում ամրագրված հիմնական իրավունքները։ Սա իրավաբանական պրոբլեմ է, որը լուծել, ուղղակի, հնարավոր չէ։

Ինչ վերաբերում է կուսակցությունների հակասահմանադրականությանը, ես ուզում եմ, որ մենք, անպայման, այս հարցում տարբերակենք իմ կարծիքը՝ իբրեւ այդ ոլորտի իրավաբան եւ այն հարցը, թե ինչպիսի՞ որոշում կընդունի Սահմանադրական դատարանը, եթե նման հարցով իրավասու մարմինը դիմի Սահմանադրական դատարան։ Անգամ, եթե պատկերացնենք, որ ես Սահմանադրական դատարանում եմ, ու  նման դիմում է ներկայացվում ու, փաստորեն, արդեն հայտնի է իմ նախնական կարծիքն այդ հարցի վերաբերյալ եւ նույնը, որպես Սահմանադրական դատարանի դատավոր, ես կաշկանդված եմ Սահմանադրությամբ եւ «Սահմանադրական դատարանի մասին» ՀՀ սահմանադրական օրենքով եւ կարող եմ հաստատել այդ փաստը միայն, եթե դիմող կողմը ներկայացրել է բավարար ապացույցներ։ Այսինքն՝ ինչքան էլ ես մտածեմ, որ իքս կուսակցությունը հակասահմանադրական է, եթե գործում չլինեն այդ մոտեցումը, այդ փաստը հիմնավորող բավարար ապացույցներ, անկախ իմ կարծիքից ես, միեւնույն է՝ մերժելու եմ այդ դիմումը, որովհետեւ չեմ կարողանա իմ որոշումը հիմնավորել բավարար ապացույցներով։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Պրն Հովհաննիսյան, լուսատախտակի վերեւի ձախ անկյունում ժամանակացույց կա, ժամանակաչափ կա, խնդրում եմ հետեւեք պատասխանելիս։ Արձագանքո՞ւմ եք, տիկին Աբրահամյան։

Գ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Իմ հարցը, ըստ էության, չէր վերաբերում, թե ինչպես դուք կվերաբերեք, եթե երբեւէ որոշում կայացնելու հնարավորություն ունենաք այդ հարցի վերաբերյալ, այլ ուզում էի՝ ներկայացնեիք, թե ինչո՞ւ եք կարծում եւ ի՞նչ հիմքով եք համարել, որ Հանրապետական կուսակցությունը հակասահմանադրական է։ Եթե հնարավոր է, փոքր-ինչ այստեղ իրավական ներկայացում տաք։

Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Ես կուսակցությունների հակասահմանադրականության ու հակասահմանադրական կուսակցություններն արգելելու մասին հենց ձեր նշած ժամանակահատվածում մի ծավալուն գիտական հոդված եմ հրատարակել հայերեն լեզվով եւ այնտեղ անդրադարձել եմ նաեւ այլ պետությունների փորձին եւ նաեւ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի փորձին եւ այդ հոդվածը կարդալու արդյունքում, ես վստահ եմ, որ դուք, համեմատելով այն ամենը, ինչ տեսել ենք մենք բոլորս՝ ապրելով ՀՀ-ում, ինչ տեղի է ունեցել գոնե զուտ մեր պատկերացմամբ, պիտի որ իմ գիտական փաստարկներն այդ հոդվածում համոզիչ լինեն այդ հարցում։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Վիկտոր Ենգիբարյան։

Վ.ԵՆԳԻԲԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Հովհաննիսյան, թե երեկվա հանդիպումից, թե այսօրվա ձեր ելույթից շատ տպավորված ենք, եւ կարծում եմ՝ այս դահլիճում չկա որեւէ մեկը, որ կասկածի տակ է դնում ձեր՝ որպես գիտնականի եւ որպես իրավաբանի վաստակը։ Այո, Հայաստանին պետք են ձեզ նման իրավաբաններ եւ հույս ունենք, որ կլինի հնարավորություն, որպեսզի դուք ձեր ներդրումն ունենաք Հայաստանում իրավունքի գերակայության զարգացման մեջ։

Իմ հարցը վերաբերում է ավելի շատ անձնական բնույթի խնդրի։ Արդյո՞ք կայացրել եք որոշում վերադառնալ Հայաստան։ Գիտեմ, որ դուք ծավալում եք նաեւ գիտական գործունեություն Գերմանիայում, բայց գիտեք, որ 21-րդ դարում հնարավոր է այստեղից այնտեղ դասավանդել, զբաղվել գիտությամբ։ Արդյո՞ք ձեր Հայաստան վերադառնալու նախապայմանը մեր այսօրվա դրական քվեարկությունն է, թե՞ դուք կայացրել եք որոշում՝ վերադառնալ ՀՀ, նաեւ ծավալել այստեղ գիտական գործունեություն ու նաեւ նպաստել ձեր կողմից նշված ոլորտների զարգացմանը։ Շնորհակալություն։

Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Շատ լավ։ Ես սկզբունքորեն որոշել եմ վերադառնալ Հայաստան անցած տարվա հեղափոխությունից հետո եւ կարող եմ նաեւ փաստով ասել, որ անցած տարի, օգոստոս, թե սեպտեմբեր ամիսներին, այսինքն՝ մի քանի ամիս առաջ, ես դիմեցի՝ աշխատանքի ընդունվելու արդարադատության նախարարությունում մի շատ սովորական փորձագետի պաշտոնի, բայց, ցավոք, իմ դիմումը մերժվեց։ Այսինքն՝ ես համաձայն էի նաեւ աշխատել արդարադատության նախարարությունում՝ որպես շատ սովորական փորձագետ, բայց մերժեցին իմ դիմումը, եւ սա երկրորդ հնարավորությունն է, որ ես տեսա, որտեղ կարող եմ իմ մասնագիտական գիտելիքներն ու փորձառությունը կիրառել մեր երկրում եւ ես չեմ բացառում, որ եթե չստացվի նաեւ այս տարբերակը, ապագայում այլ հնարավորություններ չեն ստեղծվի։ Ցանկացած հնարավորության դեպքում, երբ ես կտեսնեմ, որ իմ մասնագիտական գիտելիքներով կկարողանամ օգնել մեր երկրին, ես միշտ պատրաստ եմ վերադառնալ ՀՀ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագա՞նք, պրն Ենգիբարյան։

Վ.ԵՆԳԻԲԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Հովհաննիսյան, ես հենց դա էի ուզում լսել։ Ես կարծում եմ, որ արդարադատության նախարարությունում աշխատելու համար որպես մասնագետ, այդ «overquaified» բառը մենք ունենք, չէ՞, այդ պաշտոնը ձեզ համար՝ որպես երկար ճանապարհ անցած գիտնական, բավականին ցածր է։ Ես հենց այդ պատասխանն էի ուզում լսել։ Բարի գալուստ, եթե ինչ-ինչ պատճառներով չստացվի ձեր ընտրությունը՝ որպես Սահմանադրական դատարանի դատավոր, ապա կոչ եմ անում անպայման մնալ եւ շարունակել Հայաստանում եւ չդիտարկել Հայաստան վերադառնալը որպես զոհողություն։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Բան ունե՞ք ասելու, պրն Հովհաննիսյան։

Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Չէ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Այդ դեպքում Նիկոլայ Բաղդասարյան՝ «Իմ քայլը»։

Ն.ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ճիշտ է, պրն Ենգիբարյանն իմ նախապատրաստած հարցը հնչեցրեց։ Ես, այնուամենայնիվ, օգտվելով հնարավորությունից, որ հարց տալու իրավունք ունեմ, փորձեմ մի պահ շարունակել տիկին Պողոսյանի հնչեցրած հարցը։ Հենց նոր դիտարկեցի, Parliament.am-ում տեղադրված է ձեր կողմից գրված եւ ստորագրված մի դիմում Հանրապետության Նախագահի անունով եւ դրան կից ներկայացված են անհրաժեշտ բոլոր փաստաթղթերի պատճեները։ Ցավոք սրտի, մի մասը գերմաներեն լեզվով է, ես չեմ տիրապետում գերմաներենին, եւ այնտեղ կար իմ եւ ձեր միջեւ կնքված աշխատանքային պայմանագիրը, ես՝ որպես փաստաբանական դպրոցի տնօրեն: Հաշվարկեցի այդ ժամանակացույցը, իմ պատկերացմամբ, ամբողջական են այդ փաստաթղթերը, որովհետեւ հակառակ դեպքում դուք հաստատ կուսումնասիրեք եւ կարձագանքեք, այնտեղ կազմում է 165 ամիս, իսկ ինչպես մեր գործընկերուհին հնչեցրեց, ձեզ անհրաժեշտ է այդ պաշտոնը զբաղեցնելու համար 180 ամիս։ Ես ուղղակի մաթեմատիկական հաշվարկ եմ կատարել, հանրագումարն եմ ստացել ձեր կողմից ներկայացված փաստաթղթերի եւ բազմապատկել եմ 12 ամիսը 15-ով, ստացել եմ 180։ Այսինքն՝ այստեղ տեխնիկական վրիպակ դժվար թե լինի։ Այնուամենայնիվ, ուզում եմ ձեր տեսակետն իմանալ, որ եթե հասարակ քաղաքացին, ով ասում է, որ, պայմանականորեն ասեմ, ինչ որ դուք էիք ներկայացնում, կասկածի տակ է առնում ձեր թեկնածությունը, արդյո՞ք հասարակ քաղաքացին կասկածի տակ չի առնի պատգամավորի, այդ թվում՝ մեր գործընկերուհու քվեարկությունը, եթե նա ձեր օգտին քվեարկի, բայց Parliament.am-ում տեղադրված փաստաթղթերից ակնհայտ երեւում է, որ ժամանակը՝ այդ 180 ամիսը ձեզ չի հերիքում՝ թեկնածու լինելու։ Արդյո՞ք այդտեղ դիսոնանս չի առաջանա՝ ձեր ելույթը եւ մեր քվեարկությունը։ Շնորհակալություն, ես կարձագանքեմ:

Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ, պրն Բաղդասարյան։ Ես, ինչպես արդեն պատասխանել  եմ, դուք ունեք ոչ թարմ փաստաթղթերը։ Ես երկրորդ անգամ ՀՀ նախագահի աշխատակազմի խնդրանքով ու, որքան ես հասկացա, նաեւ պրն Միրզոյանի գրության հիման վրա երկրորդ անգամ ներկայացրել եմ բոլոր փաստաթղթերը, նաեւ գերմաներեն լեզվով աշխատանքային պայմանագրերի թարգմանությունները։ Դուք ունեք ոչ ակտուալ փաստաթղթերը եւ ես իմ ներկայացրած փաստաթղթերի վրա նաեւ տարիներով գրել եմ, թե որտեղ աշխատելու ընթացքում ես քանի տարվա կամ քանի ամսվա մասնագիտական փորձառություն եմ ձեռք բերել։ Ես կարող եմ տրամադրել ձեզ սա, որ, ընդհանրապես, որեւէ կասկած չունենաք։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագա՞նք, պրն Բաղդասարյան։

Ն.ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ

-Պրն Հովհաննիսյան, տեսեք, երբ ես վերջերս ինչ-որ տեղ ընդունվում էի սպորտի, ինձ ասացին, որ որոշ փաստաթղթեր պետք է ներկայացնել։ Ես շատ ուշադիր բոլոր փաստաթղթերը նայել եմ, տեղադրել եմ եւ ներկայացրել եմ, որպեսզի գնամ սպորտի։ Դուք ուզում եք դառնալ Սահմանադրական դատարանի թեկնածու եւ դատավոր եւ ձեր բանավոր խոսքերից հասկացա, որ դուք նախագահին ներկայացրել եք փաստաթղթեր, որոնք ամբողջական չեն եղել, եւ 15 տարին չի լրացել։ Այսինքն՝ բոլոր փաստաթղթերը, որ այս պահին ներկայացված են, էլի 15 տարին չի լրանում։ Ես քվեարկելիս գիտեմ, որ դուք 15 տարվա ստաժ չունեք։ Հետեւաբար, ի՞նչ ձեւով կարձագանքեք իմ այն հարցադրմանը, որ Հանրապետության նախագահին դուք ներկայացնում եք փաստաթղթեր, պետք է ամբողջական մի հատ էլ ստուգեիք, տեսնեիք արդյո՞ք դրանք պատշաճ են, թե՞ չէ։ Բայց դուք չեք ստուգել դա։ Այնուհետեւ ամբիոնից ասում եք, որ հարգելի պատգամավորներ, ձեր ձեռքի տակ ամբողջական փաստաթղթերը չեն, կներեք ինձ այդ հարցում, բայց ես տվել եմ պրն Միրզոյանին, այնտեղ տվել եմ, հավատացեք խոսքիս։ Հավատալու միջոցով կարելի՞ է քվեարկել եւ  քաղաքացուն ասել, որ ամեն ինչը նորմալ է։ Շնորհակալություն։

Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Պրն Բաղդասարյան, ես չասացի՝ հավատացեք իմ խոսքին, ես ասացի, որ ներկայացրել եմ փաստաթղթերն ու պատճեներն էլ ունեմ ու կարող եմ տրամադրել։ Դա՝ մեկ։

Երկրորդը. ես ոչ թե անփույթ եմ եղել, այլ այստեղ ես հետո հասկացա, որ կոնկրետ ձեր բարձրացրած պրոբլեմն այն է, որ մենք Սահմանադրության 165-րդ հոդվածն այլ կերպ ենք հասկանում։ Ես որքանով հասկացա, ձեր խնդիրն այն է, որ դուք ուզում եք իրար հետեւից գումարել եւ 15 ստանալ։ Ես մասնագիտական փորձառությունն այդպես չեմ հասկանում։ Մասնագիտական փորձառությունը մասնագիտական գործունեության ընթացքում ձեռք բերված գիտելիքների ու հմտությունների ամբողջությունն է։ Հետեւաբար, մարդն ինչքան շատ է աշխատել, այնքան ավելի փորձառու է։ Բացի դրանից, Սահմանադրության 165-րդ հոդվածի նպատակը Սահմանադրական դատարանում փորձառու դատավոր ունենալն է, ի վերջո։ Դա է սահմանադրի նպատակը։ Հետեւաբար, քանի որ իմ ներկայացրած աշխատանքային պայմանագրերի հիման վրա իմ աշխատած ժամանակահատվածները եթե գումարեիք, դուք 15 կստանայիք նաեւ առաջին դեպքում։ Եվ հետո, երբ ես հասկացա, թե դուք ինչպես եք մեկնաբանում Սահմանադրության 165-րդ հոդվածը, որ դուք ուզում եք, անպայման, իրար հետեւից գումարելով ստանալ 15, ես դրա համար նորից լրացուցիչ փաստաթղթեր ուղարկեցի, որպեսզի դուք ձեր պատկերացրած մեկնաբանության պարագայում նույնպես ունենաք 15 տարի։ Այսինքն՝ անկախ նրանից, թե մենք ինչպես ենք մեկնաբանում Սահմանադրության 165-րդ հոդվածը, ուզում ենք իրար հետեւից 15 տարի ունենալ, թե աշխատանքային պայմանագրերում աշխատած փորձառությունն իրար գումարելով՝ ստանալ 15 տարի, երկու պարագայում էլ ես բավարարում եմ մասնագիտական փորձառության պահանջը։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Վարդեւան Գրիգորյան՝ «Բարգավաճ Հայաստան»։

Վ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Հովհաննիսյան, դուք ձեր հարցազրույցներում եւ հանդիպումների ժամանակ հիմնավորել եք ձեր առաջադրումը, որ ուզում եք, անպայման, ներդրում ունենալ հայկական իրավունքի զարգացման գործում։ Բայց այն հարցին, թե չընտրվելու դեպքում ի՞նչ կանեք, դուք պատասխանում եք, որ վերադառնալու եք Գերմանիա։ Ուզում էի իմանալ՝ ի՞նչը ձեզ կարող է բերել Հայաստան։

Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ։ Ես մտածում եմ, որ պրն Ենգիբարյանի հարցին նմանատիպ պատասխան տվեցի։ Ես վերադառնալու եմ Գերմանիա, որովհետեւ ես ունեմ աշխատանքային պայմանագրեր ու ես պարտավոր եմ պատշաճ կատարել իմ աշխատանքային պարտականությունները։ Բայց, ինչպես ասացի, բոլոր այն դեպքերում, երբ ես որեւէ հնարավորություն կտեսնեմ, որ կկարողանամ իմ մասնագիտական գիտելիքներով ու փորձառությունով օգտակար լինել մեր երկրին, ես ցանկացած ժամանակ պատրաստ եմ վերադառնալ Հայաստան։ Եվ սա, փաստորեն, երկրորդ փորձն է, այսպես ասած, Հայաստան վերադառնալ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանքի համար՝ պրն Գրիգորյան։

Վ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Հովհաննիսյան, որպես ավագ ընկերոջ ուղղակի պետք է խնդրեի ու հորդորեի, որ Հայաստան վերադառնալը զոհաբերություն մի համարեք։

Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Ցավում եմ, երեւի ձեւակերպումը, իրոք, այդքան էլ ճիշտ չէր կամ ճիշտ չի հասկացվել։ Ես նկատի ունեմ, որ երկար տարիներ ապրելով ու աշխատելով մի երկրում մարդը ստեղծում է ինչ-որ մի կյանք՝ իր շրջապատով, իր գործընկերներով ու իր ընկերներով ու հեշտ չի ուղղակի վերցնել, եզրափակել քո մի ամբողջ կյանքն ու փորձել նորից զրոյից կյանք սկսել։ Ճի՞շտ է։ Բայց այս փուլում դա այդքան էլ հեշտ չի, բայց ես պատրաստ եմ դրան։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Լիլիթ Մակունց։

Լ.ՄԱԿՈՒՆՑ

-Շնորհակալություն։ Պրն Հովհաննիսյան, շնորհակալություն ձեզ կենսագրությունը եւ մոտեցումները ներկայացնելու համար, ինչպես նաեւ ազնվության, շիտակության եւ օրենքի գերակայության առումով շեշտադրումներ անելու համար, որովհետեւ գիտենք նաեւ, որ այս պաշտոնի պահանջներից մեկն է նաեւ բարոյական կեցվածքը։ Եվ, ուրեմն, շնորհակալություն այդ շեշտադրումներն անելու համար։

Այսօր առավոտյան ես նամակ եմ ստացել կից փաստաթղթով «Իրավունքի Եվրոպա միավորում» իրավապաշտպան հասարակական կազմակերպության կողմից, որը, ինչպես գիտեք, դիտորդական առաքելություն է իրականացնում ՀՀ Սահմանադրական դատարանի դատավորի թափուր պաշտոնի համալրման գործընթացի նկատմամբ։ Նշվել են մի շարք դրույթներ, որոնք մտահոգության առարկա են, որոնք չեմ նշի այս պահին։ Մասնավորապես, խոսքը փաստաթղթերի ոչ համապատասխանության կամ բացակայության մասին է։ Բայց ենթադրում եմ, որ նաեւ այստեղ կարող է միայն լեզվով փաստաթուղթն առկա լինել, դրա համար են ասում։ Բայց ուշագրավ է մեկ այլ հանգամանք, որը մատնանշում է նաեւ կազմակերպությունը։ Ըստ ձեր նշած կենսագրական թերթիկի՝ այնտեղ նշում եք, որ ԵԱՀԿ երեւանյան գրասենյակի հետ կնքված պայմանագրով դուք աշխատել եք 2 տարի 1 ամիս, իրականացրել եք մասնագիտական աշխատանք 2 տարի 1 ամիս։ Նշված կազմակերպությունը հարցում է ուղարկել Եվրոպայի խորհրդի երեւանյան գրասենյակ, եւ պատասխանը եկել է, որ դուք այդ նշված պայմանագրի սահմաններում աշխատել եք 30 օր։ Կխնդրեի մեկնաբանել այս հատվածը։

Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Ես ենթադրում եմ, որ խոսքը ոչ թե ԵԱՀԿ-ի, այլ Եվրախորհրդի հետ պայմանագրի մասին է։ ԵԱՀԿ-ի դեպքում ես աշխատել եմ 2016թ. օգոստոսին միայն։ Եվրախորհրդի դեպքում է, որ ես երկար եմ աշխատել։ Խնդիրը ո՞րն է։ Իրականում պայմանագրում նշվում է, որ վարձատրությունը տրվում է ինչ-որ օրերի քանակով։ Բայց թե փաստացի մարդն ինչքա՞ն է աշխատում օրենսգրքի նախագծի վրա՝ ոչ մի կապ չունի պայմանագրում նշված վարձատրության օրերի քանակի հետ։ Ես 2014թ. նոյեմբերից մինչեւ 2016թ. ապրիլը, եթե չեմ սխալվում, զբաղվել եմ «Վարչական իրավախախտումների մասին» ՀՀ օրենսգրքի նախագծի մշակման աշխատանքներով։ Այսինքն՝ ես փաստացի աշխատել եմ շատ ավելի, քան պայմանագրում նշված այն օրերի քանակն է, որոնց հիման վրա հաշվարկվում է վարձատրությունը։ Խնդիրը միայն դրա մեջ է։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանքի համար՝ Լիլիթ Մակունց։

Լ.ՄԱԿՈՒՆՑ

-Այո, վստահ եմ՝ գիտեք, որ ՀՀ-ում գործող բոլոր կառույցները եւ կազմակերպությունները, այդ թվում՝ միջազգային կազմակերպություններն աշխատում են ՀՀ-ում գործող Սահմանադրությանը եւ Աշխատանքային օրենսգրքին համապատասխան։ Եվ չի կարող աշխատողն աշխատել ավելի, այսինքն՝ շահագործվել, իր իրավունքները ոտնահարվել եւ չստանալ դրան համապատասխան գումար, վարձատրություն։ Այստեղ ինձ համար, անկեղծ ասած, ինչ-որ մտահոգիչ բաներ կան։ Շնորհակալություն։
 
 

Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Ինձ թվում է՝ խնդիրն այն չի, թե ինձ շահագործել են։ Այլ խնդիրն այն է, թե ինչպես է հաշվարկվում ուղղակի վարձատրությունը։ Ես ինքս էլ լավ չեմ պատկերացնում, թե, օրինակ, այդ 40 օրն ինչպես է հաշվարկվել։ Բայց ես հասկացել եմ, որ միջազգային կազմակերպությունների հետ պայմանագրերում ուղղակի օրերով է որոշվում, թե ինչքան է վարձատրվում մարդը։ Բայց ես կարող եմ նաեւ ապացուցել, որ մասնակցել եմ բոլոր գիտաժողովներին այդ հարցի վերաբերյալ, որոնք տեղի են ունեցել հաստատ 2014թ. նոյեմբերին, 2016թ. մարտին։ Այդ ամբողջ ընթացքում ես մշակել եմ «Վարչական իրավախախտումների մասին» օրենսգրքի երեք գլուխ։ Զուտ փորձառությունը ցույց է տալիս, որ հնարավոր չի 40 օրում այդքան ահռելի աշխատանք կատարել։ Նորից եմ ասում, ես չգիտեմ այդ 40 օրն ինչպե՞ս է  հաշվարկվել վարձատրության չափը որոշելու համար, բայց այդ 40 օրը հաստատ ցույց չի տալիս այն օրերի քանակը, որ ես փաստացի աշխատել եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Գեւորգ Պապոյան։

Գ.ՊԱՊՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Հովհաննիսյան, ներկայացնեմ ձեր ֆեյսբուքյան մի գրառում, մեջբերում եմ. «Հոկտեմբերի 12-ին ինձ զանգեց նախագահի աշխատակազմի իրավաբանական վարչության պետն ու ասաց, որ նախագահն ընդունել է իմ դիմումը եւ քննարկել։ Նա ուզում է հանդիպել բոլոր թեկնածուների հետ, որից հետո որոշում կընդունի։ Ես պատասխանեցի, որ հոկտեմբերի 26-ից հետո կարող եմ հանդիպել նախագահի հետ։ Նա պատասխանեց, թե շատ լավ, մենք ձեզ կզանգենք։ Երկու օր անց նախագահն առաջարկեց թեկնածու առանց ինձ հետ հանդիպելու։ Երեկ ԱԺ-ում նախագահի աշխատակազմի ղեկավարը թեկնածուին ներկայացնելիս թաքցրեց իմ դիմումի փաստը։ Ոչ մի տառ այն մասին, որ ես էլ եմ դիմել, որ նախագահը քննարկել է իմ դիմումը եւ ցանկություն է հայտնել հանդիպել ինձ հետ։ Ես ուզում եմ իմանալ, թե ինչու է աշխատակազմի ղեկավարն ԱԺ-ում թաքցրել այդ փաստը»։

Առաջին հարցը. պարզել եք արդյո՞ք, թե ինչու էր աշխատակազմի ղեկավարը թաքցրել այդ տեղեկատվությունը։ Այնուհետեւ մեկնաբանությունում գրում եք. «Եթե այդ պաշտոնյան որոշել էր ներկայացնել նախագահի կողմից թեկնածու առաջադրելու ամբողջ նախապատմությունը՝ սկսած ամենաառաջին թեկնածուից ու խոսում էր  6 թեկնածուներից 5-ի մասին, ապա տարօրինակ չէ՞, թե 6-րդի մասին ինչո՞ւ էր թաքցնում։ Բացի այդ, եթե այդ պաշտոնյան ԱԺ-ին տեղեկացնում է, թե եղել է 5 թեկնածու, ապա նա ստում է պաշտոնապես։ Պաշտոնյան իրավունք ունի՞ պաշտոնապես ստել ԱԺ ամբիոնից»։ Մեջբերման ավարտը։

Երկրորդ հարցը. դուք այժմ է՞լ կարծում եք, որ պրն Տարասյանը ստել է։ Եթե այո, ապա նորմա՞լ եք համարում այն իրավիճակը, որ ձեր կողմից ստելու մեջ մեղադրվող մարդը ձեզ ներկայացնում է այստեղ եւ եթե ոչ, ապա պատրա՞ստ եք հրապարակային ներողություն խնդրել պրն Տարասյանից եւ ընդունել, որ անհիմն մեղադրանք եք ներկայացրել նրան։ Շնորհակալություն։

Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ։ Ցավոք, մինչեւ հիմա ես չունեմ իմ հարցի պատասխանը։ Ես չգիտեմ, թե ինչո՞ւ չեմ հանդիպել նախագահի հետ, թեեւ պայմանավորվածություն եղել է։ Ես կարծում եմ, որ, իրոք, պրն Տարասյանը ճիշտ տեղեկություններ չի ներկայացրել, գոնե իմ հաշվարկով։ Իմ իմացությամբ՝ մինչեւ իմ դիմելը եղել է հինգ դիմում, եւ գոնե իմ հաշվարկով իմը պետք է լիներ 6-րդը, եւ պրն Տարասյանը ճիշտն ասած կլինի, եթե պարզվի, որ իմ հաշվարկներն են սխալ եղել։ Ես, իրոք, եղել եմ 5-րդը, որի մասին նա ներկայացրել է, թե եղել է հինգ դիմում։ Այսինքն՝ հիմա ձեր հասցեատերը պրն Տարասյանը պետք է լինի։

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Խնդրեմ, պրն Պապոյան։

Գ.ՊԱՊՈՅԱՆ

-Պրն Հովհաննիսյան, ամենայն հարգանքով ձեր եւ պրն Տարասյանի հանդեպ՝ եկեք անձերից վերանանք։ Իրականում հարցն ուղղված է ձեզ, եւ այստեղ բացարձակապես կապ չունի պրն Տարասյանը։ Ուղղակի ինձ համար ձեր կարծիքն է կարեւոր։ Դուք պետական բարձրաստիճան պաշտոնյայից մեկին ստախոսության մեջ եք մեղադրել եւ ուզում եմ հասկանալ՝ դուք շարունակո՞ւմ եք այդ կարծիքին մնալ։ Այո՞, թե՞ ոչ։ Դուք գրել եք՝ մարդը պաշտոնապես սուտ է խոսում։ Դուք հիմա համարում եք, որ նա սո՞ւտ է խոսել, թե՞ ոչ։

Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Ես ձեր հարցին արդեն պատասխանեցի։ Դա կախված է նրանից, թե ես իմ հաշվարկներում սխալվե՞լ եմ, թե՞ ոչ։ Եթե ես եղել եմ 6-րդը, ապա՝ այո, թե 5-րդն եմ, ապա՝ ոչ։

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հաջորդ հարցի համար՝ Արտյոմ Ծառուկյան՝ «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցություն։

Ա.ԾԱՌՈՒԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Հովհաննիսյան, նախ՝ կխնդրեմ, որ այդ փաստաթղթերը, որ ամբիոնից ցուցադրեցիք, հանձնեք քարտուղարությանը, որ արագ հասնի մեզ, որ, վերջապես, հասկանանք 15 տարվա ստաժի մասով։

Երկրորդը. ինչպես հասկացա, այդտեղ նույնպես անգլերեն, գերմաներեն լեզուներով փաստաթղթեր են։ Մեզ մոտ պետական լեզուն հայերենն է։ Ինչպե՞ս եք վերաբերում այդ հանգամանքին, որ դուք ներկայացնում եք թե Հանրապետության նախագահին, թե ԱԺ-ին օտարալեզու փաստաթղթեր։ Եթե դուք ինքներդ ձեր ելույթներում, այսպես ասած, interorgan respect-ի մասին եք խոսում, այսինքն՝ պետական մարմինների նկատմամբ հարգանքի մասին, մեզ մոտ պետական լեզուն հայերենն է։ Ինչո՞վ եք մեկնաբանում ձեր այդ փաստաթղթերի ներկայացումը։

Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Ես մեծ սիրով կներկայացնեմ իմ մոտ եղած պատճենը, բայց ես էլեկտրոնային տարբերակով ուղարկել եմ պրն Տիգրան Գալստյանին ու երկրորդ անգամ ներկայացնելիս նաեւ ներկայացրել եմ օտար լեզվով պայմանագրերի հայերեն թարգմանությունը համառոտ, որը ես ինքս եմ արել։ Այսինքն՝ թարգմանությունը կա ու կարելի է ծանոթանալ։

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք։

Ա.ԾԱՌՈՒԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Այսինքն՝ ըստ էության, ընդունում եք այն հանգամանքը, որ այդտեղ բացթողում է եղել, որովհետեւ դուք, կարծում եմ՝ դժվար տիրապետեք, թե քանի պատգամավորից քանիսն է տիրապետում գերմաներենին կամ անգլերենին։ Հուսով եմ՝ այդ հանգամանքը հաշվի կառնեք մյուս անգամ։ Շնորհակալություն։

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Հայկ Կոնջորյան՝ «Իմ քայլը» խմբակցություն։

Հ.ԿՈՆՋՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Հովհաննիսյան, մի պահ տեխնիկական հարցերից անցում կատարենք մի քիչ ավելի բովանդակային հայեցակարգային հարցերի, բայց, վստահ եմ՝ նորից վերադարձ լինելու է  այդ տեխնիկական հարցերին։

Դուք ձեր խոսքում նշեցիք, որ, օրինակ՝ Գերմանիայում բավականին բարձր վստահություն կա դատարանների նկատմամբ։ Դուք գիտեք, որ Հայաստանում դատարանների եւ դատավորի հեղինակությունը, ցավոք սրտի, առայժմ չի գտնվում նախանձելի մակարդակի վրա։ Ըստ ձեզ ի՞նչ պետք է անել, որպեսզի Հայաստանում դատարանների եւ դատավորների նկատմամբ մարդու, քաղաքացու եւ հանրության վստահությունը բարձրանա։ Սա՝ մեկ։

Երկրորդը. դուք նշեցիք, որ ձեր կարծիքով՝ դատավորները պետք է լինեն անկախ, համարձակ եւ քաղաքականապես չեզոք, որպեսզի կատարեն իրենց առջեւ դրված պարտականություններն արդար կերպով։ Ես ուզում եմ, որպեսզի դուք պատասխանեք անկախ, համարձակ եւ քաղաքականապես չեզոք կերպով, թե ինչ եք կարծում՝ Սահմանադրական դատարանի դատավորների գոնե այն հատվածը, որոնք նախկինում եւս գործել են, նրանք գործել են արդյո՞ք անկախ, համարձակ եւ քաղաքականապես չեզոք՝ հաշվի առնելով, որ դուք կարող է ընտրվելու պարագայում նրանց հետ աշխատեք։ Շնորհակալություն։

Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Շատ լավ։ Շորհակալ եմ։ Ես ձեր առաջին հարցին շատ եմ պատասխանել իմ հարցազրույցների ժամանակ։ Իմ կարծիքով՝ դատարանի հեղինակությունը, այդ թվում՝ Սահմանադրական դատարանի հեղինակությունն անմիջականորեն պայմանավորված է նրա  որոշումների համոզչականությամբ։ Եթե դատարանի որոշումը վեճի կողմերին չի համոզում, այսինքն՝ կողմը կարդալով՝ չի մտածում, որ այդ դատարանը, իրոք, ճիշտ է որոշել, նա դատարանի հանդեպ մեծ վստահություն չի ունենա։ Ու եթե դա պարբերաբար կրկնվող երեւույթ է, հնարավոր չի բացառել, որ դատարանի որեւէ որոշում, որեւէ պահի ինչ-որ կողմի չի բավարարի ու համոզիչ չի թվա։ Դրա համար էլ մենք ունենք նաեւ վերանայելու հնարավորություն մյուս ատյաններում։ Բայց եթե դա պարբերական բնույթ է կրում ու մարդիկ, որպես կանոն, չեն հավատում, որ դատարանի որոշումը եղել է օբյեկտիվ, որովհետեւ դատարանի որոշումը նրանց չի համոզում, դատարանի նկատմամբ բնակչության վստահությունը չի բարձրանա։

Ինչ վերաբերում է Սահմանադրական դատարանի անդամների վարքին կամ որոշում ընդունելիս արդյո՞ք նրանք եղել են քաղաքականապես չեզոք, թե՞ ոչ, ես մտածում եմ, որ այդ հարցին արդեն համարյա պատասխանեցի, որ այդ հարցը պարզելու համար պետք է հնարավորություն ունենալ վերանայել Սահմանադրական դատարանի որոշումները՝ պարզելու համար, թե արդյո՞ք դրանք եղել են օբյեկտիվ ու անաչառ, թե՞ ոչ։ Կամ գոնե բավարար փաստերի դեպքերում պետք է հարուցել քրեական գործ ակնհայտ ապօրինի դատական ակտ կայացնելու հանցակազմով եւ պարզել գործի հանգամանքները։ Այլ դեպքերում յուրաքանչուրը կարող է ունենալ ընդամենն իր կարծիքը, կարող է ասել՝ այո, ես մտածում եմ կամ ոչ, առանց որեւէ փաստերի, որովհետեւ կարծիքները, ինչպես գիտեք, չեն լինում ճշմարիտ կամ կեղծ, դրանք ապացուցել հնարավոր չէ։

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք։

Հ.ԿՈՆՋՈՐՅԱՆ

-Պրն Հովհաննիսյան, դուք նշեցիք, որ եթե կողմերը կամ կողմերից մեկը գոհ չի մնում կամ դժգոհ է եւ այդ երեւույթը պարբերաբար շարունակվում է, ապա այո, կարող ենք կասկածի տակ դնել այդ որոշումների արդարացիությունն ինչ-որ իմաստով։ Տեսեք, օրինակ, Սահմանադրական դատարանը նախկինում բազմաթիվ անգամներ կայացրել է որոշումներ, մասնավորապես՝ ինչ վերաբերում է ընտրությունների լեգիտիմությանը վերաբերող հարցերին, որոնց արդյունքում հանրության մի զգալի հատված գոհ չի մնացել, եղել է դժգոհ, եւ դա նման է մի բանի, որ մարդն անընդհատ գնա բժշկի, եւ բժիշկն անընդհատ նրան սխալ բուժում նշանակի։ Բնականաբար, մենք կարող ենք ասել, որ այդ բժիշկը լավ բժիշկ չէ առնվազն պրոֆեսիոնալ իմաստով։ Նույնիսկ կարող ենք կասկածի տակ դնել նրա բարոյական եւ արժեքային համակարգը։ Հիմա խնդրում եմ այս տեսանկյունից ասել՝ հետահայաց անելով պատմությանը. Սահմանադրական դատարանի դատավորները եւ Սահմանադրական դատարանը, ըստ ձեզ, բավականաչափ անկախ, համարձակ եւ քաղաքականապես չեզոք եղե՞լ է, այնուամենայնիվ, իր որոշումներում, թե՞ ոչ։ Եվ խնդրում եմ ասել այնպես, որպեսզի քաղաքացիները դա հասկանան, մի քիչ մարդկային լեզվով։ Շնորհակալություն։

Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Ես կուզենամ ձեր հարցին պատասխանել ձեր օրինակի վրա։ Ինչքան էլ բժիշկը սխալ բուժում է նշանակում, հնարավոր չի ասել, որ նա սխալ է եղել, մինչեւ չլինի փորձաքննություն ու մինչեւ չհաստատվի, որ եղել է սխալ բուժում։ Մենք բոլորս կարող ենք նրան համարել ղասաբ ժողովրդական լեզվով, որպեսզի բոլորը հասկանան, բայց, միեւնույն է՝ նրան պաշտոնապես նման մեղադրանք առաջադրել հնարավոր չի լինի, մինչեւ բժշկական փորձաքննությամբ չպարզվի, որ, իրոք, նա թույլ է տվել բժշկական արվեստի սխալ։

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Սերգեյ Բագրատյան։

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Հովհաննիսյան, ինչպես գիտեք, Նիկոլ Փաշինյանը վարչապետ ընտրվելուց հետո հայտարարեց, որ անհրաժեշտ է ներդնել անցումային արդարադատության ինստիտուտը։ Ինչպես գիտեք, դրա նպատակները բոլորս գիտենք, դա հասարակության դեմ անցյալում կատարած օրինախախտումները շտկելու, արդարությունը վերականգնելու, անպատժելիությանը վերջ դնելու եւ հանրային համերաշխություն հաստատելու նպատակ ունի։ Հիմա, այս ինստիտուտն ի՞նչ կերպ է առնչվում սահմանադրական իրավունքի նորմերին եւ դուք ի՞նչ դիրքորոշում ունեք՝ այս ինստիտուտի ներդրման հետ կապված։

Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ։ Դուք նորից ինձ ստիպում եք պատասխանել մի հարցի, որին ես շատ եմ պատասխանել, բայց ես նորից սիրով կներկայացնեմ իմ դիրքորոշումը։ Երեկ «Իմ քայլը» խմբակցության հետ հանդիպման ժամանակ ես ավելի մանրամասն տեղեկություններ ստացա Կառավարության ծրագրի մասին, որտեղ ամրագրված է անցումային արդարադատության հանգամանքը եւ մասնավորապես, գոնե իմ պատկերացմամբ, հասկացա, որ Կառավարությունը նախընտրում է, այսպես կոչված, վերականգնողական արդարության տարբերակով անցումային արդարադատության իրականացումը ՀՀ-ում։ Ես կարող եմ միայն ասել, որ դա լուրջ ուսումնասիրությունների կարիք ունեցող հարց է, թե մեզ ո՞ր տարբերակն է պետք։ Բայց, եթե Կառավարությունն արդեն որոշել է, որ մեզ պետք է վերականգնողական արդարության տարբերակով անցումային արդարադատություն իրականացնել, ես վստահում եմ Կառավարության այդ որոշմանը, որովհետեւ ես ինքս այդ ոլորտը չեմ ուսումնասիրել ու ինքս իմ տարբերակը չունեմ, թե մեզ ո՞րն է ճիշտ։ Ես կարող եմ ասել, որ յուրաքանչյուր անցումային իրադրություն եզակի է եւ նման չէ մեկ այլ երկրում գոյություն ունեցած անցումային իրավիճակի հետ, եւ յուրաքանչյուր երկրում անցումային արդարադատության գործիքները պետք է ընտրեն այդ երկրի անցումային իրավիճակին համապատասխան։

Ինչ վերաբերում է՝ որքանով է անցումային արդարադատության կիրառումը համապատասխանում ՀՀ Սահմանադրության պահանջներին, ես կարող եմ ասել, որ վերացականորեն այդ հարցի պատասխանը տալ հնարավոր չէ, որովհետեւ, երբ Կառավարությունը կորոշի, թե կոնկրետ ինչ գործիքներ, ինչ մեթոդներ է ներդնելու, կիրառելու անցումային արդարադատություն իրականացնելու համար, այդ գործիքների ներդրումը բոլոր դեպքերում լինելու է օրենքի հիման վրա։ Խորհրդարանը պետք է ընդունի կոնկրետ օրենք՝ կոնկրետ նորմերով եւ միայն դրանից հետո հնարավոր կլինի ստուգել այդ օրենքի համապատասխանությունը ՀՀ Սահմանադրությանը։ Քանի դեռ կոնկրետ օրենքը չկա, որի հիման վրա գործելու է անցումային արդարադատությունը, հնարավոր չէ վերացականորեն որոշել դրա սահմանադրականությունը։

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ ք։

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Պրն Հովհաննիսյան, որեւէ հարց հնարավոր է՝ որեւէ տեղ դուք պատասխանել եք, դա բացարձակ հիմք չի, որ հիմա դուք ասեք՝ կրկնում եք ինչ-որ պատասխան։ Ես չգիտեմ, թե որտեղ են ձեզ այդ հարցը տվել։

Երկրորդը. եթե կրկնելու մասին է, մի անգամ եւս կրկնեք, ես ձեզ հարց եմ ուղղել, որը մնացել է անպատասխան։ 2003թ. նախագահական ընտրությունների ժամանակ ընդդիմադիր թեկնածուն, գործող իշխանության ընդդիմադիր թեկնածուն դիմել է Սահմանադրական դատարան՝ անվավեր ճանաչելու ընտրության արդյունքները։ Սահմանադրական դատարանը որոշում է կայացրել վստահության հանրաքվե անցկացնել մեկ տարվա ընթացքում այլեւս իրենց կողմից ճանաչված նախագահի թեկնածուին։ Սահմանադրական դատարանի որոշումը չի իրականացվել այդ մեկ տարվա ընթացքում։ Դուք՝ որպես սահմանադիր իրավունքի մասնագետ, եթե ձեր բոլոր որոշումները չեն իրականացվելու, ի՞նչ իմաստ ունի ձեր՝ Սահմանադրական դատարանում աշխատելը։ Շնորհակալություն։

Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Շատ լավ։ Պրն Բագրատյան, ձեզ հետ զրույցից հետո, երբ հանդիպեցի ձեր խմբակցության հետ, ես նայեցի Սահմանադրական դատարանի այդ որոշումը, որովհետեւ Սահմանադրական դատարանի բոլորը որոշումները, բնականաբար, ես անգիր չեմ հիշում ու ես տեսա, որ Սահմանադրական դատարանը ձեր նշած որոշման մեջ ընդամենն առաջարկ է արել անցկացնել հանրաքվե ու 2003թ. գործող «Սահմանադրական դատարանի մասին» ՀՀ սահմանադրական օրենքով Սահմանադրական դատարանն առաջարկներ անելու լիազորություն չի ունեցել։ Այսինքն՝ Սահմանադրական դատարանն ընդունել է մի որոշում, որի իրավունքը չի ունեցել, եւ ես ենթադրում եմ, որ գուցե հենց այդ պատճառով էլ որոշումը չի կատարվել։ Դա ընդամենը ենթադրություն է։ Բոլոր դեպքերում, անգամ, եթե վերանանք՝ օրենքով թույլատրելի՞ էր, թե՞ թույլատրելի չէր, ենթադրենք՝ թույլատրելի էր, բոլոր դեպքերում Սահմանադրական դատարանը չի ընդունել պարտադիր որոշում՝ անցկացնել վստահության հանրաքվե, այլ արել է ընդամենն առաջարկ, որը մերժվել է։

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Արտակ Մանուկյան։

Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ճիշտն ասած, հարցիս առարկան քիչ առաջ հնչեցվեց, բայց կփորձեմ ես ավելի կոնկրետ ձեւակերպել եւ ավելի կոնկրետ պատասխաններ էլ առնվազն ակնկալել։ Անցումային արդարադատության մասով կան ՄԱԿ-ի մի շարք ուղենիշային փաստաթղթեր։ Այս առումով խնդրում եմ ձեր մեկնաբանությունը, թե դուք ի՞նչ եք հասկանում՝ անցումային արդարադատություն ասելով։

Երկրորդը. դուք որոշակիորեն իրավացիորեն նշեցիք, որ դա յուրահատուկ գործիք է՝ ամեն երկիր՝ իրենը, բայց, այդուհանդերձ, կան հստակ սկզբունքներ եւ չափողականության պարամետրեր։ Մասնավորապես՝ ժամանակաշրջան, գումարի, այսպես ասած, հատուցման մասը։ Նշեցիք Կառավարության ծրագիրը։ Դուք ասում եք ողջունում եք, բայց որպես իրավաբան դուք ի՞նչ չափանիշներ կառաջարկեիք, որ կիրառվեին Կառավարության կողմից ժամանակաշրջան ընտրելիս։ Այսինքն՝ ինչքա՞ն հետ պետք է գնա եւ ի՞նչ ֆինանսական, այսպես ասած, հայցադիմումներ պետք է փաստահավաք խումբը կամ այլ մարմինն ի՞նչ չափանիշներ պետք է կիրառեն այդ որոշումն ընտրելիս։ Շնորհակալություն։ Խնդրում եմ լինել առավելագույնս կոնկրետ։

Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Շատ լավ։ Առավելագույնս կոնկրետ լինելու համար պետք է ասեմ, որ այդ ոլորտի մասնագետ չեմ ու ես մանրամասներին չեմ տիրապետում։ Իմ գիտելիքներն անցումային արդարադատության ոլորտում շատ մակերեսային են։ Անցումային արդարադատության մասին ես կարող եմ ասել, որ գոնե իմ պատկերացմամբ, թեեւ գոյություն չունի այդ հասկացության վերջնական սահմանում այս պահի դրությամբ, բայց, ընդհանուր առմամբ, իմ պատկերացմամբ անցումային արդարադատությունը մի գործընթաց է, որը, ինչպես դուք ճիշտ նշեցիք, պիտի տեղի ունենա հստակ որոշակի ժամանակահատվածում եւ նախօրոք պետք է որոշել, թե այդ անցումային ժամանակահատվածն ինչքան է տեւելու։ Սովորաբար անցումային արդարադատության գործիքներ կիրառվում են կամ զինված ընդհարումների ժամանակ մարդու իրավունքների զանգվածային խախտումներից հետո, երբ դադարում է ընդհարումը, կամ դիկտատորական ռեժիմների ժամանակ են տեղի ունենում նման խախտումներ, եւ այդ ռեժիմը տապալվում է եւ պետք է ապահովել հնարավորինս սահուն անցում դիկտատուրայից դեմոկրատիայի։ Սա է անցումային արդարադատության մասին իմ պատկերացումը։ Մնացած բոլոր մանրամասներին ես չեմ կարող պատասխանել, որովհետեւ, ինչպես ասացի, նախ՝ այդ ոլորտի մասնագետ չեմ, հարցը խորությամբ չեմ ուսումնասիրել երբեք, բացի դրանից, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ յուրաքանչյուր երկրում անցումային իրավիճակը, իրոք, եզակի է, ես ձեր հարցին պատասխանելու համար պիտի նստեմ ու մանրամասն ուսումնասիրեմ, թե Հայաստանում ինչ իրավիճակ է տիրում, որպեսզի կոնկրետ գործիքներ առաջարկեմ։

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք։

Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ

-Ճիշտն ասած՝ մի փոքր տարակուսելի է, որովհետեւ քիչ առաջ մի նախադասություն հնչեցրեցիք եւ ասացիք, որ ես կողմ եմ Կառավարության ծրագրում դրված կառուցվածքին։ Այսինքն՝ առնվազն իմ համար, որպեսզի ես մի բանին կողմ լինեմ, պետք է հասկանամ այդ գործիքակազմը եւ հասկանամ իմ մոտեցումները։ Եվ առնվազն սա այն հարցն է, որ բավականաչափ մեծ հանրային հնչեղություն ունի, եւ դա նոր չի, եւ եթե դուք համարվում եք տեսաբան, բավականաչափ մեծ գրականություն կա այդ մասով, առնվազն այս ժամանակաշրջանում կարելի էր ձեւավորել ձեր սկզբունքները կամ այն մեթոդաբանական տեսլականը, որով դուք պետք է գաք այստեղ եւ Կառավարության ծրագրին կողմ լինելու դեպքում ներկայացնեք ձեր դիրքորոշումը, որը, ավաղ, ես չլսեցի։

Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Ինձ չի ներկայացվել, թե Կառավարությունը կոնկրետ ինչ գործիքներ է կիրառելու։ Ես կողմ եմ, որ անցումային արդարադատության գոնե իմ պատկերացմամբ այդ սահուն անցումը դեպի ավելի ամուր դեմոկրատիայի տեղի ունենա։ Բայց թե Հայաստանում կոնկրետ մեզ համար ո՞ր գործիքներն են ավելի ընդունելի ու ճիշտ՝ ես այդ հարցին չեմ կարող պատասխանել, որովհետեւ չեմ ուսումնասիրել հարցը խորությամբ ու տեղյակ չեմ։ Կարող եմ ասել, որ հնարավոր չէ ամեն բան իմանալ։ Դուք չեք կարող ակնկալել, որ մարդը պիտի բոլոր ոլորտներից ամեն ինչ իմանա։ Ինչքան էլ լավ գիտնական լինի մարդը, ինչ ոլորտ էլ խորությամբ ուսումնասիրած լինի, հաստատ ինչ-որ ժամանակ կլինի ինչ-որ հարց, որն այդ մարդը չի ուսումնասիրել ու չգիտի։

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Հրաչյա Հակոբյան։

Հ.ՀԱԿՈԲՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Հովհաննիսյան, հարցս շատ կոնկրետ ձեր ոլորտի հետ է կապված։ Կուզենայի իմանալ ձեր կարծիքը, ձեր մոտեցումը, ձեր գնահատականը եւ, վստահ եմ՝ գործընկերներիս նույնպես եւ հանրությանը նույնպես կհետաքրքրի այդ հարցը. ձեր գնահատականը՝ 2008թ. մարտի 1-2-ի դեպքերի հետ կապված: Արդյո՞ք սահմանադրական կարգը տապալվե՞լ է, թե՞ ոչ՝ ըստ ձեզ՝ որպես Սահմանադրական դատարանի դատավորի թեկնածու։ Շնորհակալություն։

Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Ես երեկ այդ հարցին նույնպես պատասխանել եմ «Իմ քայլը» խմբակցության հետ հանդիպման ժամանակ։ Ես մի գիտական հոդված գրել եմ սահմանադրական դաշտի մասին: Սահմանադրական կարգի տապալման սպառնալիքը կամ բռնություն կիրառելը սահմանադրական կարգը տապալելու համար կուսակցությունները հակասահմանադրական ճանաչելու նախապայման է՝ համաձայն Սահմանադրության 46-րդ հոդվածի 4-րդ մասի։ Երեկ իմ պատասխանն այդ հարցի վերաբերյալ հետեւյալն էր. առանց գործի նյութերին մանրամասն ծանոթ լինելու, զուտ այնքանով, որքանով ես տեղյակ եմ լուրերից, թե ինչ է կատարվել 2008թ. մարտի 1-ին, ես կարող եմ ասել, որ զուտ այն հանգամանքը, որ հավաքները ցրելու ընթացքում մահացել են 10 մարդիկ, արդեն հիմք է տալիս ենթադրել, որ բոլոր դեպքերում պետության գործողություններն ամենայն հավանականությամբ չեն եղել համաչափ։ Այսինքն՝ պետությունն իր գործողություններով խախտել է համաչափության սկզբունքը, որը սահմանադրական սկզբունք է, եւ դրա իրական խախտման դեպքում պետության գործողությունները դառնում են հակասահմանադրական։ Այդ տեսանկյունից չեմ կարող բացառել, որ հնարավոր է, որ 2008թ. մարտի 1-ին տեղի է ունեցել սահմանադրական կարգի տապալում այն տեսանկյունից, որ պետությունն իր անհամաչափ գործողություններով խախտել է սահմանադրական կարգի էական տարր համարվող մարդու ֆունդամենտալ հիմնական իրավունքներից մեկը՝ խաղաղ հավաքների ազատությունը։

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք։

Հ.ՀԱԿՈԲՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Հովհաննիսյան, ճիշտն ասած, ամեն անգամ շեշտում եք՝ երեկ ասացի։ Երեկ դուք ասել եք «Իմ քայլը» խմբակցության հետ հանդիպման ժամանակ, եւ այդ կարծիքը չեն լսել «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության անդամները, «Լուսավոր Հայաստան» կուսակցության անդամները։ Այնպես որ, երբ հարց է տրվում, կարծում եմ ճիշտ կլինի առանց ակնարկելու, որ արդեն մեկ անգամ պատասխանել եք, պատասխանել հարցին։ Եվ, վերջիվերջո, կարող ենք համարել այսպես։ Խնդրում եմ, ուղղակի մակերեսորեն, առանց նյութի մեջ խորանալու, առանց նյութը փորփրելու՝ այո կամ ոչ, ձեր կարծիքով՝ որպես դատավորի թեկնածու, 2008թ. սահմանադրական կարգը տապալվե՞լ է, թե՞ ոչ։ Այո կամ ոչ։ Շնորհակալություն։

Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ես բոլոր հարցերին սիրով պատասխանում եմ, դուք ինքներդ տեսնում եք։ Այնպես որ, ոչ մի խնդիր չկա, որ ես պատասխանել եմ նաեւ արդեն դրանց առաջ ու ես կարծում եմ, որ դուք չեք կարող ակնկալել ինձանից նման հստակ պատասխան այդպիսի բարդ հարցի վերաբերյալ, ձեր ակնկալիքն արդարացված չէ։ Ես չեմ կարող ասել՝ այո կամ ոչ։ Ես ներկայացրեցի, թե ես ինչպես եմ մտածում այդ հարցի վերաբերյալ։

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Արուսյակ Ջուլհակյան։

Ա.ՋՈՒԼՀԱԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Հովհաննիսյան, գրեթե մեկ տարի առաջ ձեր ֆեյսբուքյան էջում հետեւյալ գրառումն եք արել. «Ես շարունակում եմ մնալ իմ կարծիքին, որ Հայաստանի թիվ մեկ պրոբլեմը ոչ թե մկներն ու ձկներն են, այլ, որ Հայաստանում չկան դատարաններ։ Ինչո՞ւ են ոստիկանները կարողանում զանգվածաբար խախտել երկրի գործող օրենքները. որովհետեւ մենք չունենք վարչական դատարան: Ինչո՞ւ են սովորական խուլիգանները կարողանում խլել ուրիշների բիզնեսը, մենաշնորհային դիրք գրավել ու քանդել երկրի տնտեսությունը. որովհետեւ ՀՀ-ում չկան քաղաքացիական դատարաններ։ Ինչո՞ւ են մարդիկ դատապարտվում ազատազրկման իրենց քաղաքական հայացքների պատճառով. որովհետեւ չկան նաեւ քրեական դատարաններ: Ինչո՞ւ են կարողանում շատ սովորական հանցագործները տասնամյակներ շարունակ զավթել պետական իշխանությունը. որովհետեւ Սահմանադրական դատարան էլ չկա»։

Լսելով ձեր պատասխանն իմ գործընկեր Հայկ Կոնջորյանի հարցին, ինձ մոտ ստեղծվեց տպավորություն, որ դուք, կարծես թե, ձեր կարծիքը մեկ տարի անց փոխել եք։ Կխնդրեմ ասել՝ այդպե՞ս է, թե՞ ոչ։ Իսկ եթե չեք փոխել, կխնդրեմ նշել, թե արդյո՞ք դեռ գտնում եք, որ քաղաքացիական, քրեական, վարչական դատարաններ չունենք։ Եթե չունենք, ապա ի՞նչ լուծում եք դուք տեսնում որպես իրավաբան, գիտնական այս հարցին։ Եվ, մասնավորապես, անդրադառնալով ձեր մեկ տարի առաջ արած այն պնդմանը, որ մենք նաեւ չունենք Սահմանադրական դատարան, ապա ո՞ւր եք դուք գնում։ Շնորհակալություն։

Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ։ Բնականաբար, իմ պնդումը, թե մենք չունենք դատարաններ, ավելի շատ պատկերավոր արտահայտություն է, քան իրականությունն է արտացոլում, որովհետեւ բոլորի համար պարզ է, որ այդ դատարանները կան։ Իմ այդ դիրքորոշումն ընդամենը ցույց է տալիս, որ ես ամենեւին գոհ չեմ մեր դատարանների կայացրած դատական ակտերով, ու դա ամենեւին էլ գաղտնիք չէ։ Ես թեեւ մյուս դատարանների վճիռներով մասնագիտական հետաքրքրությունների պատճառով չեմ զբաղվել, բայց շատ զբաղվել եմ Սահմանադրական դատարանի որոշումներով, որոնց պարբերաբար ծանոթ եմ ու ինձ ճանաչող բոլոր իրավաբանները գիտեն, որ երեւի ես Սահմանադրական դատարանի որոշումների ամենամեծ քննադատն եմ եղել ու հիմա էլ եմ այդպիսին։ Ես դա շատ նորմալ եմ համարում։ Այսինքն՝ ոչ թե ես գնում եմ մի տեղ, որը գոյություն չունի, որն իրականում գոյություն ունի եւ իմ պնդումն ամենեւին դրան չէր վերաբերում, այլ հենց իմ ելույթի մեջ ես նշեցի, որ ես ուզում եմ գնալ այնտեղ՝ փոխելու այն, ինչի հետ ես տարիներ շարունակ համաձայն չեմ լինում եւ ուզում եմ, որ ինձ այդ հնարավորությունը տրվի։

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Արձագանքի համար խնդրեմ։

Ա.ՋՈՒԼՀԱԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ուզում եմ նշել, որ ես նույնպես շատ նորմալ եմ համարում, որ դուք կասկածի տակ եք առել Սահմանադրական դատարանի որոշումները՝ ելնելով ձեր մասնագիտական հմտություններից։ Պարզապես այստեղ հակասություն է առաջանում ձեր՝ Հայկ Կոնջորյանի հարցին ուղղված պատասխանի եւ իմ հարցին պատասխանի միջեւ, քանի որ դուք քիչ առաջ նշեցիք, որ դեռ պետք է վերանայեք որոշումները՝ պարզելու համար արդյո՞ք դրանք օբյեկտիվ են եղել, թե՞ ոչ։ Ամեն դեպքում, շնորհակալություն։

Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Ինձ թվում է՝ հակասություն չկա, որովհետեւ ես արդեն ասացի, որ մի բան է, եթե մենք ուզում ենք հստակ իմանալ՝ արդյո՞ք տեղի է ունեցել Սահմանադրական դատարանի կողմից օրենքի կամ Սահմանադրության խախտում, երբ նա կայացրել է իր որոշումները եւ այլ բան է, երբ ես ինքս իմ գնահատականն եմ տալիս Սահմանադրական կամ այլ դատարանների որոշումներին, որոնց հետ ես համամիտ չեմ լինում շատ հաճախ։

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Արման Բաբաջանյան՝ «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցություն։

Ա.ԲԱԲԱՋԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Հովհաննիսյան, ուզում եմ, որ նշեք, թե ո՞րն եք համարում կամ որո՞նք եք համարում Հայաստանի Սահմանադրական դատարանի կայացրած ամենաարատավոր եւ ամոթալի որոշումը կամ որոշումները։ Ինչպե՞ս եք առհասարակ վերաբերում Սահմանադրական դատարանի նախկին եւ ներկա ղեկավարներին, անդամներին, ովքեր կայացրել են այդ արատավոր եւ ամոթալի որոշումները: Ինչպե՞ս եք պատրաստվում միայնակ, ընտրվելու դեպքում, դուք նոր ասում էիք, որ ուզում եք ձեր մասնակցությամբ եւ ներգրավմամբ փոփոխել իրավիճակը, դատարանում ձեր միայնակ ներգրավումն ինչպե՞ս եք պատկերացնում, այդ փոփոխությունն ինչպե՞ս եք բերելու։

Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար։ Սահմանադրական դատարանի որոշումների հետ, ինչպես արդեն ասացի, շատ հաճախ ես համաձայն չեմ լինում ու միաժամանակ պիտի մենք, անպայման, հաշվի առնենք, որ իրավագիտության ոլորտում իրավագիտությունը մեկնաբանման գիտություն է։ Հետեւաբար, ամեն մարդ կարող է իր գնահատականը տալ։ Ես կարող եմ բազմաթիվ որոշումներ նշել, որոնց հետ համաձայն չեմ ու համարում եմ, որ Սահմանադրական դատարանը կոպիտ  խախտում է թույլ տվել, գոնե իմ մեկնաբանմամբ, որեւէ հարցի վերաբերյալ, օրինակ` Սահմանադրական դատարանը մինչեւ հիմա հակասահմանադրական ու անվավեր է ճանաչում օրենքի բացը, այսինքն՝ մի բան, որը գոյություն չունի։ Իսկ գոյություն չունեցող բանը չի կարող լինել հակասահմանադրական ու անվավեր։ Սահմանադրական դատարանն իր այդ որոշումներն օրենքի բացի վերաբերյալ ձեւակերպում է այսպես. օրենքի նորմն այնքանով, որքանով չի նախատեսում որոշակի իրավակարգավորում, հակասահմանադրական է ու անվավեր։ Երբ մենք փորձում ենք վերլուծել Սահմանադրական դատարանի որոշման եզրափակիչ մասի այդ ձեւակերպումը, մենք կանգնում ենք հետեւյալ պրոբլեմի առաջ։ Այն նորմը, որը քննության է առնվել իր կոնկրետ տեսքով, համապատասխանում է Սահմանադրությանը։ Սահմանադրական դատարանը դրա վերաբերյալ ոչ մի խնդիր չի տեսնում։ Բայց միաժամանակ ասում է, թե այդ նորմն է հակասահմանադրական ու անվավեր, որովհետեւ ինչ-որ բան չի նախատեսում։ Ստացվում է, որ նորմն ի՞նքն է հակասահմանադրական, թե՞ հակասահմանադրական է այն, ինչը չկա։ Բնականաբար, քանի որ գործող նորմն իր տեսքով, Սահմանադրական դատարանի որոշումները կարդալու արդյունքում տեսնում ենք, որ խնդիր չի առաջացնում Սահմանադրական դատարանի կարծիքով՝ ստացվում է, որ Սահմանադրական դատարանը, իրոք, հակասահմանադրական ու անվավեր է ճանաչում մի բան, ինչը գոյություն չունի։ Իմ կարծիքով՝ սա ոչ միայն կոպիտ սխալ է, այլեւ հնարավոր չէ հասկանալ Սահմանադրական դատարանի նման որոշումները։ Ու բավական է նայել այլ երկրների փորձը՝ տեսնելու համար, թե ինչպես են այլ երկրների Սահմանադրական դատարանները վարվում նման դեպքերում։ Քանի որ ես գերմանական իրավունքի մասնագետ եմ նաեւ, կարող եմ ասել, որ Գերմանիայի Սահմանադրական դատարանը նման դեպքերում, երբ ստուգում է օրենքի բացի պրոբլեմը, նա ասում է, որ օրենսդիրը դրսեւորել է անգործություն, չի կատարել Սահմանադրությամբ իր վրա դրված պարտականությունը՝ ընդունել կոնկրետ իրավակարգավորում, եւ օրենսդրի անգործությունն է հակասահմանադրական, ոչ թե գոյություն չունեցող իրավակարգավորումը։ Դա ուղղակի անհնար է։ Այստեղ միաժամանակ խախտվում է Սահմանադրական դատարանի այդ որոշման՝ դեռեւս հռոմեական իրավունքից եկող եւ ֆունդամենտալ իրավական սկզբունք հանդիսացող «Impossibilium nulla obligatio est» սկզբունքը, այսինքն՝ անհնար բանը չի կարող պարտադիր լինել, չի կարելի հակասահմանադրական ճանաչել մի բան, ինչը չկա։ Մի օրինակ, ընդամենը։

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Պրն Բաբաջանյան, արձագանքո՞ւմ եք։ Խնդրեմ։

Ա.ԲԱԲԱՋԱՆՅԱՆ

-Պրն Հովհաննիսյան, իմ հարցը, իհարկե, դրան չէր վերաբերում, բայց ես վերաձեւակերպեմ հարցս։ Սահմանադրական դատարանը, ըստ տարբեր գնահատականների, տարիներ շարունակ եղել է նախորդ ռեժիմի կցորդը եւ իր որոշումներով սպասարկել է այդ ռեժիմի վերարտադրությանը, հատկապես՝ ընտրությունների վերաբերյալ նրանց կայացրած 2003թ. եւ 2008թ. հայտնի որոշումների մասին է խոսքը։ Դուք եւս կարծո՞ւմ եք կամ կիսո՞ւմ եք այդ տեսակետը, թե՞ ոչ եւ համարում եք արդյո՞ք, որ Սահմանադրական դատարանը, նրա անդամները, փաստորեն, ինչ-որ իմաստով մեղսակից են նախորդ ռեժիմի վերարտադրության համար եւ ինչպե՞ս եք պատրաստվում դուք անձամբ փոխել իրավիճակը, դուք այստեղ դրա մասին էիք խոսում, ձեր ներգրավմամբ ինչպե՞ս եք պատրաստվում իրավիճակին նոր տեսք տալ։

Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ես քիչ առաջ արդեն ասացի, որ հատկապես ընտրությունների վերաբերյալ Սահմանադրական դատարանի որոշումներն են եղել շատ խնդրահարույց, ու քանի որ մենք չգիտենք ու հնարավոր չէ պարզել օբյեկտիվ իրականությունը, թե ինչպես է կայացվել Սահմանադրական դատարանի այս կամ այն որոշումն այս կամ այն ընտրության վերաբերյալ, մենք կարող ենք հավատալ կամ չհավատալ, որ Սահմանադրական դատարանը եղել է կախված ու կամակատար կամ էլ ոչ։ Եթե իրականությունն այն է, որ Սահմանադրական դատարանը ոչ լեգիտիմ ընտրությունները ճանաչել է լեգիտիմ, ապա այո, այն նպաստել է, որ ոչ լեգիտիմ իշխանությունը պարբերաբար վերարտադրվի։ Բայց այդ հարցը պետք է պարզել՝ արդյո՞ք դա այդպես է, թե՞ ոչ։ Կարող ենք հավատալ, կարող ենք չհավատալ։ Բայց ես իրավաբան եմ, եւ ինձ համար կարեւոր են Սահմանադրությունն ու օրենքները։

Ինչ վերաբերում է իմ համագործակցությանը մյուս դատավորների հետ, կարող եմ ասել, որ ես մտածում եմ, որ իմ փաստարկներն իրավական այս կամ այն վեճի լուծման վերաբերյալ, որպես կանոն, իմ իրավաբան գործընկերները գնահատում են շատ համոզիչ, ու հուսով եմ, որ դրանք համոզիչ կլինեն դատարանի մյուս անդամների համար եւ դրանով ես կկարողանամ նրանց համոզել, որ իմ առաջարկած լուծումը շատ ավելի առաջադեմ է ու համոզիչ։ Իսկ եթե ես չկարողանամ սկզբնական շրջանում համոզել իմ գործընկերներին, բոլոր դեպքերում «Սահմանադրական դատարանի մասին» ՀՀ սահմանադրական օրենքը թույլատրում է ինձ դատարանի պաշտոնական որոշման հետ հրապարկել նաեւ իմ հատուկ կարծիքը, վեճի վերաբերյալ իմ դիրքորոշումը։

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Պրն Հովհաննիսյան, ժամանակը սպառվեց։ Հարգելի գործընկերներ, այժմ ընդմիջում՝ մեկ ժամ։


Ժամը 14:30

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ ԵՆ ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԱԽԱԳԱՀ ԱՐԱՐԱՏ ՄԻՐԶՈՅԱՆԸ ԵՎ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՏԵՂԱԿԱԼ ԼԵՆԱ ՆԱԶԱՐՅԱՆԸ
 

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, շարունակում ենք հարց ու պատասխանը Սահմանադրական դատարանի դատավորի թեկնածու Գոռ Հովհաննիսյանի հետ։

Հարգելի պրն Հովհաննիսյան, խնդրում եմ մոտեցեք ամբիոնին։

Այժմ հարց կհնչեցնի Աննա Կարապետյանը «Իմ քայլը» խմբակցությունից։

Ա.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Պրն Հովհաննիսյան, դուք ձեր ելույթում նշեցիք, եւ իմ կարծիքով էլ Սահմանադրական դատարանի ազդեցության ամենաէֆեկտիվ միջոցն իր հեղինակությունն է։

Հիմա՝ ի՞նչ խնդիրներ եք տեսնում դուք, որոնք խոչընդոտում են այդ հեղինակության ամրապնդման եւ բարձրացման ճանապարհին եւ ինչպե՞ս եք դուք պատրաստվում լուծել այդ խնդիրները։

Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Շատ լավ, շատ շնորհակալություն։ Ես արդեն ասացի, որ գոնե իմ կարծիքով Սահմանադրական դատարանի հեղինակությունն անմիջականորեն կախված է նրա որոշումների համոզչականությունից, թե ինչքանով է Սահմանադրական դատարանի որոշումը համոզում վեճի կողմերին ու, ընդհանրապես, այդ հարցով հետաքրքրվող տարբեր պետական մարմիններին ու, ընդհանրապես, ՀՀ բնակչությանը։ Օրինակ, ես իմ իրավաբան գործընկերներից շատ հաճախ հարցեր եմ ստանում այն մասին, թե Սահմանադրական դատարանը, ի վերջո, ի՞նչ էր ուզում ասել իր այս կամ այն որոշմամբ։ Սահմանադրական դատարանի որոշումները շատ հաճախ նաեւ հասկանալի չեն լինում նույնիսկ իրավաբաններին, ու ես ուզում եմ, որ ինձ հնարավորություն տրվի ուղղել այդ թերությունները։ Երբ ես դասախոսություններ եմ կարդում, օրինակ՝ համալսարաններում կամ երբ ես գիտական հոդվածներ եմ գրում, միշտ իմ գործընկեր իրավաբանների  արձագանքն իմ ելույթների կամ գիտական հոդվածների վերաբերյալ այն է, որ դրանք շատ պարզ են շարադրված ու շատ համոզիչ են։ Բնականաբար, Սահմանադրական դատարանի որոշումների վրա ազդեցություն ունենալու դեպքում ես փորձելու եմ Սահմանադրական դատարանի որոշումները նույնպես շարադրել նույնքան պարզ ու նույնքան համոզիչ, որքան իմ գիտական հոդվածներն են։ Այդ դեպքում ես կարծում եմ, որ հասկանալի դառնալու պարագայում արդեն Սահմանադրական դատարանի որոշումների կատարումն է էականորեն հեշտանալու եւ արդյունքում՝ Սահմանադրական դատարանի որոշումները լինելու են հասցեատերերի համար էլ ավելի համոզիչ։ Ու եթե որոշումները համոզիչ են, ապա հետզհետե բարձրանալու է նաեւ Սահմանադրական դատարանի նկատմամբ վստահությունը, դրանով պայմանավորված՝ նաեւ նրա հեղինակությունը։ Ես այսպես եմ մտածում։

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք: Խնդրեմ։

Ա.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Դուք կարծում եք, որ մինչ այժմ Սահմանադրական դատարանի որոշումների ոչ հասկացված, ձեր մեկնաբանությամբ, լինելը կապված է դրանց խրթին լեզվի հե՞տ, թե՞ մինչեւ այժմ Սահմանադրական դատարանի որոշումների անաչառությունն եք դնում կասկածի տակ ։

Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Չէ, խոսքը ոչ թե անաչառության մասին է, ոչ անաչառ որոշումը նույնպես կարող է շատ հասկանալի լինել, այլ, որ լեզվի շարադրանքն ու Սահմանադրական դատարանի հետեւությունները շատ հաճախ հասկանալի չեն։ Օրինակ, ինձ՝ որպես սահմանադրական իրավունքի մասնագետ, ով գիտության ամենաբարձր մակարդակով է շատ երկար ժամանակ զբաղվում սահմանադրական իրավունքով ու հենց սահմանադրական դատարաններով, երբ ես կարդում եմ Սահմանադրական դատարանի որոշումները, ոչ բոլորը, բայց շատ որոշումներ, ես ինքս չեմ կարողանում հասկանալ, թե ինչո՞ւ Սահմանադրական դատարանը, ի վերջո, հանգեց կոնկրետ այդ որոշմանը։ Օրինակ՝ ինչո՞ւ Սահմանադրական դատարանն իր որոշման եզրափակիչ մասում ասաց, թե օրենքը հակասահմանադրական է։ Այդ որոշման տրամաբանությունը Սահմանադրական դատարանի որոշման պատճառաբանական մասից հնարավոր չէ արտածել, անհասկանալի է մնում։ Դա նկատի ունեմ։

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Վահագն Հովակիմյան՝ «Իմ քայլը» խմբակցությունից։

Վ.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ

-Պրն Հովհաննիսյան, ես ճի՞շտ հասկացա, որ դուք ընդունում եք, որ ձեր մասնագիտական ստաժը, մասնագիտական փորձը՝ ժամկետային առումով, ընդունում եք, որ 13 տարի 10 ամիս է, այսինքն՝ կոնկրետ ժամկետային հաշվարկով՝ 13 տարի 10 ամիս, այսինքն՝ 164 ամիս։

Եվ երկրորդ հարցը. ձեր կենսագրությունում կա նշում, որ «Կուսակցությունների մասին» ՀՀ սահմանադրական օրենքի նախագծի մշակման փուլին դուք առնչություն եք ունեցել։ Կմանրամասնե՞ք, թե այդ առնչությունն ի՞նչ աստիճանի է։ Այսինքն՝ դուք եղել եք նախագծի համահեղինա՞կ, թե՞ ուղղակի ձեզ նախագիծը տրվել է, դուք դրական կամ բացասական կարծիք եք արտահայտել, այսինքն՝ կոնկրետ ձեր առնչությունը նախագծի մշակմանը։

Եվ, տեսեք, Սահմանադրական դատարանի դատավորի թեկնածուն իրավաբան լինելուց բացի, պետք է նաեւ, իմ համոզմամբ, հանրային ճանաչում ունեցող եւ անբասիր կենսագրություն ունեցող անձ լինի։ Ըստ ձեզ, ձեր հանրային ճանաչումը, նկատի ունեմ ՀՀ քաղաքացիների համար՝ Գոռ Հովհաննիսյան իրավաբանը որքա՞ն է ճանաչելի եւ ինչո՞վ պետք է հանրությունը ձեզ ճանաչի։ Այսինքն՝ որտեղի՞ց այն, որ ձեր հանրային գործունեության արդյունքում հանրությունը ձեզ ճանաչում է, այսինքն՝ ո՞նց կբնորոշի, այսինքն՝ դրանով պայմանավորված։ Շնորհակալություն։

Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Շատ լավ, շնորհակալ եմ։ Մասնագիտական փորձառության մասին. ոչ, ամենեւին ես չեմ ասել, որ համաձայն եմ, թե 13 ամիս է։ Ընդմիջմանը, հենց պրն Բաղդասարյանի հետ, իմ ներկայացրած փաստաթղթերի հիման վրա, որ ես ներկայացրել եմ երկրորդ անգամ, հաշվեցինք, պրն Բաղդասարյանն ինքը հաշվեց ու համոզվեց, որ 15 տարին լրանում է։

Երկրորդ հարցը՝ «Կուսակցությունների մասին» ՀՀ սահմանադրական օրենքը։ Ես «Կուսակցությունների մասին» օրենքի մշակման աշխատանքներին մասնակցել եմ անմիջականորեն օրենքի նախագծի նորմերի վրա աշխատելով, բացի դրանից, նաեւ ներկայացրել եմ եզրակացություն կուսակցությունների հակասահմանադրականության հարցի վերաբերյալ։

Ինչ վերաբերում է հասարակական ճանաչմանը, ես ամենեւին չեմ կարծում, թե Սահմանադրական դատարանի դատավորը պիտի հասարակության մեջ ճանաչված մարդ լինի։ Ոչ մի երկրում այդպես չէ, ու պատճառն այն է, որ Սահմանադրական դատարանում դատավորի աշխատանքը զուտ մասնագիտական աշխատանք է, դա պրոֆեսիոնալ իրավաբանի աշխատանք է, այլ ոչ թե քաղաքական գործչի աշխատանք։ Սահմանադրական դատարանը քաղաքական մարմին չէ, Սահմանադրական դատարանի դատավորները չպետք է հենց զբաղվեն քաղաքականությամբ։ Ես կարող եմ ասել, որ, գոնե իմ կարծիքով, ինձ ճանաչում է իրավաբանական հանրությունը ՀՀ-ում, եւ ես պարբերաբար համոզվում եմ դրանում, երբ հանդիպումներ եմ ունենում սկզբնական շրջանում ինձ անծանոթ մարդկանց հետ ու պարզվում է, որ իմ իրավաբան գործընկերները երկար ժամանակ է հետեւում են իմ հրապարակումներին, կարդում են իմ գիտական հոդվածները, կարդում են իմ հարցազրույցները տարբեր թերթերում։

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք։ Խնդրեմ, պրն Հովակիմյան։

Վ.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ

-Քանի որ դուք ասացիք, որ «Կուսակցությունների մասին» ՀՀ սահմանադրական օրենքի մշակմանն անմիջական եք մասնակցել, այդ դեպքում պիտի խնդրեմ, որպեսզի պարզաբանեք, թե ինչպե՞ս է ստացվել, որ «Կուսակցությունների մասին» ՀՀ սահմանադրական օրենքի ներկայիս գործող այդ տարբերակը, այսինքն՝ ձեր մշակածը, որին մասնակցել եք, որը, ըստ էության, Հանրապետական կուսակցության կառուցվածքն է, իր օրենքը կառուցված է մեկ կուսակցության կանոնադրության ողնաշարի վրա, այսինքն՝ էսպես ասեմ, ոնց որ...

Եվ երկրորդը. այնուամենայնիվ, պրն Հովհաննիսյան, կխնդրեի պարզաբանեիք. տեսեք, որպեսզի ձեր աշխատանքային ստաժը լիներ 15 տարի, դուք 2004թ. մարտից առնվազն պետք է մինչեւ 2019թ. մարտն անդադար մասնագիտական ստաժ ունենայիք, էն դեպքում, երբ դուք 2004-ին եղել եք զինվորական ծառայության մեջ, այսինքն՝ չէիք կարող դա ունենալ, ընթացքում էլ ունեցել եք ընդհատումներ։ Այսինքն՝ կուզեի որ դուք այդ թվաբանությունը ներկայացնեք, թե ինչպես եք գումարում, ստանում։

Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Շատ լավ։ Ինչ վերաբերում է «Կուսակցությունների մասին» ՀՀ սահմանադրական օրենքին, ես  մշակել եմ «Կուսակցությունների մասին» ՀՀ սահմանադրական օրենքի միայն այն դրույթները, որոնք վերաբերում են կուսակցությունների կասեցմանն ու արգելմանը, մնացած դրույթներից ես տեղյակ չեմ։ Օրենքները մշակելիս սովորաբար բաժանվում է աշխատանքային խմբերի միջեւ, թե ով ինչ պիտի մշակի։ Ես զբաղվել եմ, ինչպես արդեն ասացի, հակասահմանադրական կուսակցությունների արգելման կամ կասեցման վերաբերյալ դրույթների  վրա։

Ինչ վերաբերում է կրկին մասնագիտական փորձառությանը։

Ես աշխատում եմ 2001թ., հիմա 2019 թվականն է։ Եթե  2019թ. հանում ենք 2001, ստանում ենք 18, երկու տարի էլ ծառայել եմ բանակում, ստացվում է 16։ Ընդամենը կարող եմ ասել, որ բանակից ես զորացրվել եմ 2004թ. դեկտեմբերի 25-ին եւ աշխատանքի եմ անցել արդեն 2005թ. մայիսին։ Միակ ընդմիջումը եղել է այդ մի քանի ամիսը։ Խնդրում եմ դուք նայեք երկրորդ անգամ իմ ներկայացրած փաստաթղթերը։ Դուք նորից շարունակում եք, գոնե իմ տպավորությամբ, դատողություններ անել սկզբնական փաստաթղթերի հիման վրա, նայեք երկրորդ անգամ իմ ներկայացրած փաստաթղթերը։

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Ծովինար Վարդանյան՝ «Իմ քայլը» խմբակցությունից։

Ծ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Նախ՝ ուզում եմ շնորհակալություն հայտնել, որ զոհողության գնալու ձեւակերպումը որպես սխալ ընդունեցիք, սակայն ձեր ելույթից ինձ մոտ մի հարց է առաջացել. որքանո՞վ եք տեղին համարում արդարության գոյության եւ ձեր ընտրվելու կամ չընտրվելու միջեւ զուգահեռներ անցկացնելը։ Այսինքն՝ կարո՞ղ ենք սրանից հետեւության գալ, որ չընտրվելու պարագայում դուք կհամարեք, որ ՀՀ-ում արդարություն չկա։

Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ամենեւին նման բան չեմ ասել ու ամենեւին չեմ էլ մտածել երբեւէ, որ եթե ես չընտրվեմ, դա անարդար է լինելու։ Հակառակը, ես այդ մասին հարցերին միշտ պատասխանել եմ, եւ տեսագրությունները կան, որ գոնե ես հասկանում եմ, որ խորհրդարանում ցանկացած որոշում քաղաքական որոշում է ու ամենեւին չի նշանակում  խորհրդարանի բացասական որոշումը, գոնե ինձ համար, թե խորհրդարանը կասկածի տակ է դնում իմ մասնագիտական հմտությունները կամ այլ բան, այլ շատ հնարավոր է, որ նաեւ բացասական պատասխանը հիմնված լինի այս կամ այն քաղաքական նպատակահարմարության վրա, որը շատ նորմալ եմ ընդունում։ Բացի դրանից, իմ ելույթը, ձեր մեջ բերած հատվածը վերաբերում էր այն մարդկանց, ովքեր վստահ են, որ ես ուղղակի Բեռլինից ընդամենը մի էլեկտրոնային նամակ եմ ուղարկել Հանրապետության նախագահին։ Այդ գործընթացն ինքնին առաջ է գնացել մինչեւ այս փուլը, ու դրական պատասխանի դեպքում հենց իրենք կհամոզվեն, որ իրենց հաշվարկներում սխալ էին, որ ՀՀ-ում, գոնե հիմա, այլեւս բոլոր հարցերը նախապես որոշված չեն, կանխորոշված չեն։ Ես դա նկատի ունեի միայն, ոչ թե՝ իմ թեկնածության վերաբերյալ բացասական պատասխանը կլինի անարդար որոշում, ամենեւի՛ն։

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Չե՞ք արձագանքում։ Համազասպ Դանիելյան: Խնդրեմ։

Հ.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

-Պրն Հովհաննիսյան, շնորհակալություն՝ շատ հետաքրքիր դասախոսության համար, ելույթի, որ ունեցաք։ Ես կարծում եմ՝ այդուհանդերձ, արժե, որ որպես դրա, եթե կուզեք՝ ամփոփում, հստակ նշեք երեք քայլեր, որ Սահմանադրական դատարանի անդամ դառնալու պարագայում դուք նախաձեռնելու եք, որոնք գտնվում են հենց ձեր ազդեցության ներքո, որովհետեւ ամեն ինչ չէ, որ այնտեղ ձեզանից է կախված, որը կնպաստի ձեր իսկ կողմից բարձրաձայնված այդ կարեւոր խնդրի, այն է՝ Սահմանադրական դատարանի հեղինակության բարձրացմանը։ Շնորհակալություն։

Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ։ Շատ ուրախ եմ, որ դուք հենց նոր շեշտեցիք, որ ամեն ինչ չի, որ ինձնից է կախված, ես ամենեւին չեմ էլ փնտրել, որ եթե ես հայտնվեմ Սահմանադրական դատարանում, մենք հրաշքով ունենալու ենք աշխարհի ամենաարդար Սահմանադրական դատարանը։ Ինքնին հասկանալի է, որ հեչ էլ այդպես չի։ Սահմանադրական դատարանում դատավորի աշխատանքը, արդեն ասացի, պրոֆեսիոնալ իրավաբանի աշխատանք է, եւ իմ աշխատանքը, որպես դատարանի դատավոր, լինելու է սահմանադրաիրավական վեճերի քննությունն ու լուծումը։ Ավել բան, ըստ էության, Սահմանադրական դատարանի դատավորը չի անում։ Նա քննում ու լուծում է սահմանադրաիրավական վեճեր, եւ իմ հնարավորությունների շրջանակն այդքանով սահմանափակվում է։ Ես կարող եմ միայն ասել, որ Սահմանադրական դատարանում աշխատելու պարագայում ես Սահմանադրական դատարանի քննությանը հանձնված բոլոր վեճերը լուծելու եմ անկախ նրանից, թե ովքեր են վեճի կողմերը, ինձ համար ոչ մի նշանակություն չի ունենալու, կամ ովքեր են շահագրգռված այդ գործին եւ կողմ, այլ Սահմանադրական դատարանում յուրաքանչյուր կոնկրետ վեճի լուծում, որպես դատարանի դատավոր, ես պատկերացնում եմ ճիշտ նույնպես, ինչպես, օրինակ, ես ուսանող ժամանակ խնդիրներ էի լուծում համալսարանում զուտ իմ մասնագիտական գիտելիքների ու գործող օրենսդրության հիման վրա։ Եվ, արդեն ասացի, որ շատ դրական եմ գնահատում նաեւ «Սահմանադրական դատարանի մասին» ՀՀ սահմանադրական օրենքի այն դրույթը, որը հնարավորություն է տալիս փոքրամասնության մեջ մնացող դատավորին Սահմանադրական դատարանի մեծամասնության պաշտոնական որոշման հետ հրատարակել նաեւ իր հատուկ կարծիքը։ Բոլոր դեպքերում, երբ ես կմնամ փոքրամասնության մեջ, չեմ կարողանա համոզել իմ գործընկերներին, ես անպայման կգրեմ հատուկ կարծիք, որին կարող են ծանոթանալ բոլոր մարդիկ ու որի միջոցով էլ հենց յուրաքանչյուր մարդ, հատկապես իմ իրավաբան գործընկերները, կկարողանա գնահատել իմ գործունեության որակը՝ համեմատելով Սահմանադրական դատարանի պաշտոնական որոշման հետ։

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Արձագանքի կարիք չկա։ Հաջորդ հարցը՝ Արթուր Գրիգորյան՝ «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցությունից։

Ա.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Հովհաննիսյան, ՀՀ-ում սահմանադրական հանրաքվեի միջոցով մենք ունեցանք բոլորովին նոր Սահմանադրություն։ Մասնավորապես, այն խորը փոփոխությունները, որ տեղի ունեցան, հատկապես կառավարման մոդելի առումով, կիսանախագահականից անցում կատարվեց խորհրդարանական պետության, եւ ժամանակին բավականին շատ քննադատություններ են հնչել այն բարեփոխված նոր մոդելին, որը ներկայացվեց եւ հանրաքվեի միջոցով անցկացվեց։

Ես կուզենամ լսել ձեր կարծիքը. արդյո՞ք ՀՀ-ում գործող Սահմանադրությունն այն Սահմանադրությունն է, որը պետք է մեզ այսօր, եւ որպես Սահմանադրական իրավունքի խորը մասնագետ՝ ես կուզեմ նաեւ լսել ձեր տեսլականը, ձեր մտահոգությունները՝ Սահմանադրության հետ կապված. եթե դուք ունենաք հնարավորություն, ի՞նչ փոփոխությունների ակնկալիք կունենաք այսօրվա գործող Սահմանադրության մեջ։

Գ.ՀՈՎՀԱՆԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ։ Երբ նախաձեռնվում էր Սահմանադրության փոփոխությունը, 2014-ից սկսած, եթե չեմ սխալվում, ես բազմաթիվ հարցազրույցներ եմ տվել լրագրողներին այդ հարցի վերաբերյալ, ու ես մինչեւ հիմա էլ այն կարծիքին եմ, ինչ պնդել եմ այն ժամանակ։ Ես այն ժամանակ ասում էի, որ սահմանադրական փոփոխությունների կարիք, ըստ էության, ես չեմ տեսնում, որովհետեւ իմ պատկերացմամբ ու իմ ըմբռնմամբ երկրում առկա պրոբլեմներն ամենեւին էլ Սահմանադրության  տեքստով չէին պայմանավորված, ու նույնը կարող եմ ասել ու պնդել նաեւ այսօր՝ որպես սահմանադրական իրավունքի մասնագետ։ Ինձ համար Սահմանադրության բուն տեքստն այդքան էլ կարեւոր չէ, այլ կարեւոր է, թե մենք ինչպես ենք մեկնաբանում ու կիրառում Սահմանադրությունը։ Հետեւաբար, իմ կարծիքով, եթե նաեւ 2005թ. Սահմանադրությունը ճիշտ մեկնաբանվեր ու ճիշտ կիրառվեր, մենք չէինք ունենա երկրում շատ պրոբլեմներ, նույնը վերաբերում է նաեւ այսօրվան։ Ես կարող եմ ասել, որ, գոնե իմ տպավորությամբ, սահմանադրական փոփոխությունների արդյունքում, հա՞, 2018 թվականից սկսած մինչեւ այսօր, արդեն համարյա 4 տարի է անցել, 3,5 տարի, գոնե իմ տպավորությամբ, մեր երկրում մարդկանց կյանքն էականորեն չի լավացել, ու դա կրկին այն բանի ապացույցն է, որ պրոբլեմները պայմանավորված չեն բուն Սահմանադրության տեքստով, այլ՝ անմիջականորեն նրանով, թե ինչպես է այդ տեքստը մեկնաբանվում ու կիրառվում։

Կոնկրետ Սահմանադրության այսօրվա գործող տարբերակի հետ կապված՝ ես բարեփոխումների ժամանակ ներկայացրել եմ իմ դիտողություններն ու առարկություններն արդարադատության նախարարություն որպես անհատ իրավաբան։ Կարող եմ ասել, օրինակ՝ որ համաձայն չեմ եղել մարդու արժանապատվության վերաբերյալ դրույթի ձեւակերպմանը, եթե չեմ սխալվում, դա այստեղ 23-րդ հոդվածն է, այնտեղ ասվում է, որ մարդու արժանապատվությունն անխախտելի է։ Իրականում այս ձեւակերպումը վերաբերում է բոլոր հիմնական իրավունքներին։ Բոլոր հիմնական իրավունքներն էլ անխախտելի են, ոչ մի հիմնական իրավունք խախտել չի կարելի, այլ իրականում մեր սահմանադիրը նկատի է ունեցել, որ մարդու արժանապատվությունն անձեռնմխելի է։ Այսօրվա գիտության մեջ մարդու արժանապատվության հիմնական իրավունքն այն միակ իրավունքն է, որի նկատմամբ որեւէ միջամտություն անթույլատրելի է։ Ցանկացած միջամտություն մարդու արժանապատվության նկատմամբ միաժամանակ դրա խախտում է,՝ ի տարբերություն մնացած բոլոր հիմնական իրավունքների, որոնց նկատմամբ միջամտությունը կարող է թույլատրելի լինել, եթե պետությունը միջամտությունը ցուցաբերել է Սահմանադրությամբ թույլատրելի շրջանակներում։ Սա՝ մի օրինակ, որ ես, օրինակ՝ կփոխեի։

Բազմաթիվ են եղել իմ առաջարկները ։ Որոշներն ընդունվել են, որոշները՝ ոչ։

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Պրն Գրիգորյան, արձագանքո՞ւմ եք։ Հայկ Գեւորգյան: Խնդրեմ։

Հ.ԳԵՎՈՐԳՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Հովհաննիսյան, ես ձեզ հարց կուղղեմ ոչ որպես իրավաբանի, այլ որպես քաղաքացու, որպես մարդու։

Ինձ շատ հետաքրքիր է իմանալ, թե դուք ինչ էիք վերապրում, ինչ զգացմունքներ ունեիք Հայաստանում կեղծված յուրաքանչյուր ընտրությունից հետո, յուրաքանչյուր զանգվածային բռնությունից հետո, մարտի 1-ից հետո, ինչ զգացմունքներ եք ապրել, ինչպես եք դա արտահայտել որպես քաղաքացի, որպես մարդ, ինչպես է դա արտահայտվել, եթե... Լավ, այսքանը, շնորհակալություն։

Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Շատ լավ։ Թեեւ ես, երեւի իմ պատասխաններից արդեն զգացել եք, որ փորձում եմ ավելի շատ իրավունքի ոլորտում մնալ, ու իմ կարգավիճակը որոշ չափով կաշկանդում է ինձ՝ խոսել իմ սուբյեկտիվ զգացմունքների ու, չգիտեմ, ընկալումների մասին։ Բոլոր դեպքերում, ես կարող եմ ասել, որ ես ինքս ժամանակին շատ խոչընդոտների եմ հանդիպել։ Օրինակ՝ կարող եմ ասել, որ իմ գիտական հոդվածները չէին տպագրվում Հայաստանում, ուղղակի զուտ այն պատճառով, որ ես՝ լինելով Սահմանադրական դատարանի աշխատող, քննադատում էի Սահմանադրական դատարանի որոշումները։ Ես լուրջ պրոբլեմների առաջ եմ կանգնել, միշտ իմ առջեւ շատ դռնել են փակվել, դրան ավելացրած՝ նաեւ ձեր նշած բոլոր պրոբլեմները, որոնք ինձ, որպես ՀՀ քաղաքացու, բնականաբար, շատ մտահոգել են։ Եվ հենց այդ պատճառով է, որ ես ուզում եմ, որ այդ ամենն այլեւս չկրկնվի ու ինձ հնարավորություն տրվի ուղղել բոլոր այն թերությունները, որոնք մենք ժամանակին տեսել ենք։

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք, պրն Գեւորգյան։

Հ.ԳԵՎՈՐԳՅԱՆ

-Այնուամենայնիվ, պրն Հովհաննիսյան, ի՞նչ եք վերապրել, օրինակ՝ մարտի 1-ից հետո, ի՞նչ զգացմունքներ եք ունեցել։

Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Պիտի ասեմ, որ մարտի 1-ին, կոնկրետ այդ շրջանում ես չեմ եղել ՀՀ-ում, լուրերով եմ հետեւել այդ դեպքերին։ Կարելի է ասել՝ ես սարսափած էի, ես անընդհատ զանգում էի տուն, որպեսզի իմանամ՝ հո իմ հարազատներն այդ ամեն ինչի մեջ չե՞ն խառնվել կամ ի՞նչ է կատարվում, ընդհանրապես։ Ես շատ անհանգիստ վիճակում էի։

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Վլադիմիր Վարդանյան, վերջին հարցը։

Վ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Բարեւ ձեզ, պրն Հովհաննիսյան: Ձեզ լսելը միշտ շատ հետաքրքիր է, հատկապես, երբ դուք, իրոք, սենց գերմանական ոճի հետաքրքիր իրավական թեմաներով դասախոսություններ եք ներկայացնում։

Ես շատ կարճ մասնագիտական մի քանի հարց ունեմ, որպեսզի հստակեցնեմ իմ դիրքորոշումը։

Դուք նշեցիք, որ ընտրությունների հետ կապված վեճերով Սահմանադրական դատարանի ընդունած որոշումները վերանայման ենթակա չեն։

Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Կներեք, չլսեցի։

Վ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Ընտրությունների Սահմանադրական դատարանի կողմից կայացված որոշումները՝ կապված վիճարկման հետ, անբեկանելի են, եւ այստեղ որեւիցե բան չեք կարող առաջարկել, բացառությամբ նրա, որ դիմեն Եվրոպական դատարան, ճի՞շտ է: Ապա կարո՞ղ եք ասել, օրինակ՝ 2003թ. ընտրությունները ո՞նց կարող են Եվրոպական դատարան վիճարկվել՝ հաշվի առնելով 6-ամսյա ժամկետը՝ նախատեսված համապատասխան դիմում ներկայացնելու համար։ Սա՝ առաջին հարցը:

Երկրորդ հարցը. դուք անվերապահորեն ասացիք, որ ՍԴ որոշումները վերանայման ենթակա չեն։ Դուք արդյո՞ք բացառություններ չգիտեք կամ տեղյակ չեք բացառությունների առկայության մասին։

Երրորդ հարցը. դուք քննադատեցիք Սահմանադրական դատարանի կողմից օրենքի բացարկը սահմանադրական ճանաչելը։ Այստեղ մի փոքր հուշում ձեզ, որ Սահմանադրական դատարանը, ըստ էության, անդրադառնում է, բացին անդրադարձել է իրավական դիրքորոշումը, բացի մենակ մեկ դեպքում։ Սահմանադրական դատարանը գործի քննության շրջանակներում անդրադառնում է օրենքի այս կամ այն բացի սահմանադրականությանը, եթե վիճարկող նորմի բովանդակությամբ պայմանավորված՝ իրավական անորոշությունն իրավակիրառական պրակտիկայում հանգեցնում է տվյալ նորմի այնպիսի մեկնաբանության եւ կիրառման, որը խախտում է կամ կարող է խախտել կոնկրետ սահմանադրական իրավունքը։ Այսինքն՝ Սահմանադրական դատարանը միայն այս հարցով է անդրադառնում բացի խնդրին։ Եվ դուք նշեցիք, որ Գերմանիան այդ առումով շատ ավելի ճիշտ մոտեցում է որդեգրում եւ անգործությունն է հակասահմանադրական ճանաչում։

Իմ հարցը հետեւյալն է. կարո՞ղ եք ասել որեւիցե սահմանադրական լիազորություն, որով օժտված է Սահմանադրական դատարանը Հայաստանում, որով կարող է այս կամ այն պետական մարմինն անգործությունը հակասահմանադրական ճանաչել։ Շնորհակալություն։

Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Շատ լավ։ Եթե ես ձեր առաջին հարցը ճիշտ հասկացա, դուք հարցնում եք՝ կարելի է արդյո՞ք 2003թ. Սահմանադրական դատարանի որոշումը հիմա վիճարկել Եվրոպական դատարանում (խոսում է դահլիճից):

Ես չեմ ասել, թե 2003թ. որոշումը կարելի է վիճարկել, այլ ես խոսել եմ ընդհանուր, որ Սահմանադրական դատարանի վերադաս ատյան չկա, եւ միակ հնարավորությունը՝ յուրաքանչյուր կոնկրետ դեպքում գոնե Եվրոպական դատարան դիմելն է, որը կստուգի Սահմանադրական դատարանի գործողությունները Եվրոպական կոնվենցիայում նախատեսված հիմնական իրավունքներին համապատասխանության տեսանկյունից։

Ձեր մյուս հարցը, շատ էին, կներեք (հուշում են դահլիճից):

Օքեյ։ «ՀՀ Սահմանադրական դատարանի մասին» օրենքը նախատեսում է նման հնարավորություն հենց Սահմանադրական դատարանի կողմից, եթե անցել է երկար ժամանակ ու փոխվել է իրավաընկալումը, բայց քանի որ այստեղ խիստ մասնագիտական լսարան չէ, ես խոսում եմ ընդհանուր հարցերի մասին, ոչ թե բացառությունների։

Մյուս հարցը վերաբերում էր օրենքի բացին, հա՞։

Ուրեմն, օրենքի բացի վերաբերյալ ես նշեցի Սահմանադրական դատարանի որոշումների եզրափակիչ մասի ձեւակերպումը, որտեղ ինքն ասում է, թե վիճարկվող նորմն այնքանով, որքանով ինչ-որ կարգավորում չի նախատեսում,  հակասահմանադրական է ու անվավեր, հա՞։ Խնդիրն այստեղ է, որովհետեւ գործող նորմը, վիճարկվող Սահմանադրական դատարանի հստակ ձեւակերպման նորմն ինքն իրականում սահմանադրականության պրոբլեմ չի առաջացնում, այլ պրոբլեմը նրանում է, որ այդ նորմը Սահմանադրական դատարանի պատկերացմամբ պիտի պարունակեր նաեւ որոշակի իրավակարգավորում, որը չկա։

Այս տեսանկյունից, ես իմ պատասխանի ժամանակ շատ չխորացա, նախ՝ դա օրենսդիրի գնահատման ազատությունն է. արդյո՞ք պակասող կարգավորումն օրենսդիրը կնախատեսեր վիճարկվող նորմում, թե մեկ այլ ինքնուրույն նորմի տեսքով, դա կարող է որոշել միայն օրենսդիրը եւ ոչ թե Սահմանադրական դատարանը։ Հետեւաբար, այդ տեսանկյունից նույնպես ինձ համար անհասկանալի է, թե ինչո՞ւ է Սահմանադրական դատարանը կարծում, որ հենց այդ վիճարկվող նորմը պիտի պարունակեր պակասող կարգավորումը։

Սահմանադրական դատարանը, իմ կարծիքով, կոնկրետ այդ վեճերով կարող է ասել, որ ոչ թե նորմը հակասահմանադրական է այնքանով, որքանով ինչ-որ կարգավորում չի պարունակում, այլ պիտի ասեր, որ անհրաժեշտ կարգավորման բացակայությունն է հակասահմանադրական, կարգավորում չնախատեսելը, ես դա նկատի ունեմ։

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Պրն Վարդանյան, արձագանքո՞ւմ եք։

Վ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Հակիրճ, եթե կարելի է։ Պրն Հովհաննիսյան, այդուհանդերձ, եկեք ընդունենք, որ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը չի ստեղծվել որպես վերադաս մարմին՝ ՀՀ սահմանադրական դատարանի որոշումները վերանայելու համար։ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը կոչված է ստուգել եւ պարզել՝ արդյո՞ք կոնվենցիայի մասնակից պետությունը կատարել է կոնվենցիայով ստանձնած պարտավորությունները, թե՞ ոչ։ Եվ եւ՛ լիազորությունների, եւ՛ գործառույթների տեսանկյունից սրանք տարբեր մարմիններ են։

Ինչ վերաբերում է իրավակարգավորումներին, ապա, պրն Հովհաննիսյան, լավ կլինի, որ նաեւ 2018թ., եթե չեմ սխալվում, ընդունված «Սահմանադրական դատարանի մասին» սահմանադրական օրենքի իրավակարգավորումներին ծանոթանաք, որտեղ, ըստ էության, երկու հիմք է նախատեսվում, հա՞, Սահմանադրական դատարանի որոշման փոփոխությամբ։ Երբ փոփոխվել է Սահմանադրության տվյալ գործով կիրառվող դրույթը, կամ ի հայտ է եկել տվյալ գործով կիրառված սահմանադրական դրույթի այնպիսի նոր ընկալում, որի առկայությամբ նույն հարցի վերաբերյալ կարող է ընդունվել Սահմանադրական դատարանի այլ որոշում, եւ տվյալ հարցն ունի սկզբունքային սահմանադրական նշանակություն։ Կրկին այստեղ որեւիցե ժամկետային սահմանափակում նախատեսված չէ՝ ի տարբերություն նախկինում առկա ժամկետային սահմանափակման։ Շնորհակալություն։

Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ։ Ես հենց Եվրոպական դատարանի մասին երկու անգամ ասացի այն, ինչ դուք նոր ասացիք, որ Եվրոպական դատարան դիմելով՝ անձը հնարավորություն ունի միայն ստուգել տալ, թե արդյո՞ք Սահմանադրական դատարանի որոշումը համապատասխանում է Եվրոպական կոնվենցիայով նախատեսված հիմնական իրավունքների պահանջներին։ Այսքանը։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Պրն Հովհաննիսյան, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։ Հարցերի փուլն ավարտվեց։

Հարգելի պատգամավորներ, այժմ կարող եք ելույթներ ունենալ, եթե այդպիսի ցանկություն կա։ Մտքերի փոխանակության համար հրավիրում եմ հերթագրվելու։ Հերթագրում։

Երկու պատգամավոր է հերթագրվել: Նիկոլայ Բաղդասարյան՝ «Իմ քայլը»։

Ն.ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի գործընկերներ, ասեմ, ուզում եմ անկեղծ լինել ձեզ հետ, եւ արձանագրել մեկ բան, որ ՀՀ-ում ազգությամբ կան հայ իրավաբաններ, որ ունեն բարձր մասնագիտական գիտելիքներ, մենք այնքան շատ չունենք։ Մեր հայրենակիցները, իրավաբաններն աշխատում են նաեւ արտերկրում։ Այդ իրավաբաններից մեկը պրն Հովհաննիսյանն է, որին ես ճանաչում եմ շատ երկար տարիներ, որը նաեւ դասավանդել է ՀՀ փաստաբանական դպրոցում, որտեղ ես եղել եմ որպես գործադիր տնօրեն եւ իրեն խնդրել եմ, որպեսզի ինքը գա մեր դպրոցում դաս տա, դասախոսություններ կարդա, որի պայմանագիրն էլ նա ներկայացրել էր մեր ԱԺ՝ որպես ապացույց իր մասնագիտական ստաժի, որը վերաբերում էր փորձառությանը՝ որպես 15 տարի։ Գիտե՞ք, Սահմանադրությունն ամրագրում է, 165 հոդվածի 1-ին մասը, թե ինքն ունի՞ մասնագիտական աշխատանքի առնվազն 15 տարվա փորձառություն։

Ես կասեմ, հպանցիկ, այդ պայմանագրի վերաբերյալ եւ այն պայմանագրի մասին, որի մասին խոսեց տիկին Մակունցը։ Բայց ուզում եմ նաեւ մի հանգամանք էլ արձանագրել, որ, պրն Հովհաննիսյան, հեչ ձեզ հետ համաձայն չեմ, ես առաջինն եմ եղել եվրոպական դատարանում ՀՀ դեմ հայց ներկայացրած փաստաբաններից։

Իրականում, պրն Վարդանյանը շատ ճիշտ ձեւակերպեց, Եվրոպական կոնվենցիայի խախտման փաստի վերաբերյալ, երբ դիմում ես Եվրոպական դատարան, չես կարող դիմել, Սահմանադրական դատարանի որոշմամբ սխալը վիճարկելու հնարավորություն չի տալիս Եվրոպական դատարանում։ Նման բան իրականում գոյություն չունի։ Ես պարզ կարող եմ ներկայացնել, եւ եվրոպական իրավունքի մասնագետները կարող են արձագանքել՝ ասելով, որ Նիկոլայ Բաղդասարյանը սխալ է, բայց Նիկոլայ Բաղդասարյանը բնավ ճիշտ է, ես հարյուրից ավելի գործ եմ ունեցել Եվրոպական դատարանում՝ որպես փաստաբան։

Ինչ վերաբերում է մնացած հանգամանքներին, ասեմ, որ ճիշտ է, դուք ընդունեցիք ձեր սխալը, բայց պարզաբանեմ՝ ի՞նչ էր ասում պրն Հովհաննիսյանը փաստաթղթեր ներկայացնելիս։

Պրն Հովհաննիսյանը, կարծիք կասեմ, նկատի է ունեցել հետեւյալը. ես փորձեցի ընդմիջմանն ապացուցել, որ նա այդքան էլ ճիշտ չի մասնագիտական ստաժի վերաբերյալ իր դատողության եւ 15 տարվա ունենալու վերաբերյալ, բայց այդպես էլ մի տեսակետի չհանգեցինք։

Ի՞նչ է ասում պրն Հովհաննիսյանը։ Պրն Հովհաննիսյանը հայտնում է հետեւյալը. ասում է, օրինակի համար, օրինակ բերեմ, որպեսզի ավելի պատկերավոր լինի։ Ասում է՝ ես 10 տարի աշխատել եմ 10 հիմնարկներում՝ որպես դասախոս։ Դա նշանակում է՝ 10 անգամ 10, նշանակում է՝ ես ունեմ 100 տարվա մասնագիտական աշխատանքային փորձառություն, այսինքն՝ 100 տարվա մասնագետ եմ։ Կարեւոր չի՝ ես ի՞նչ գործ եմ արել, կարեւորը, որ ես քանի՞ ընկերությունում եմ աշխատել։ Այդ տրամաբանությամբ ինքը ներկայացրել է փաստաթուղթ, որտեղից երեւում է, որ ինքը, կարող է՝ ես սխալվում եմ, ինչ-որ նույն տարվա մեջ աշխատել է Սահմանադրական դատարանում եւ նույն տարվա մեջ աշխատել է  Երիտասարդների ասոցիացիայում, կարող է՝ անվանումը սխալ եմ վերարտադրում, եւ ասում է՝ դա արդեն ստացվում է 2 տարի։ Այդ տրամաբանությամբ ինքը ներկայացրել էր փաստաթղթերը ՀՀ նախագահին։ Եվ այդ գումարմամբ էր, մաթեմատիկական գումարման արդյունքում էր, որ ինքը ստացել էր ի սկզբանե 15 տարվա մասնագիտական աշխատանքի փորձառություն։ Այնուհետեւ, ինչպես ինքն այս ամբիոնից ներկայացրեց, որ երբ ինքը հասկացել է, որ իր ձեւով չեն մեկնաբանում ՀՀ-ում այդ փորձառությունը, ինքը մի փոքր ավելի փաստաթղթեր է ներկայացրել, որի մասին, ինձ թվում է, իմ գործընկերներն էլ կհնչեցնեն, բայց ես ներկայացնեմ միայն այն փաստաթուղթը, որը վերաբերում է ինձ. «Ես՝ Նիկոլայ Բաղդասարյանս, որպես Փաստաբանական դպրոցի տնօրեն, ծառայության մատուցման պայմանագիր եմ կնքել Գոռ Հովհաննիսյանի հետ՝ որպես դասախոս եւ առաջարկել եմ մեզ մոտ դասավանդել, եւ նա հաշվարկվում է 6 ամիս»։ Բայց, իրականում, ինչպես ես նաեւ իրեն ներկայացրեցի, դա այդպես չի։ Ինչո՞ւ այդպես չի. պարզաբանեմ։ Դա 6 ամիս չի կարող հաշվարկել եւ մտցվել այդ 15 տարվա, ի թիվս այլ փաստաթղթերի, 15 տարվա մեջ, նույնը, ինչպես տիկին Մակունցն ասում էր՝ այն պայմանագիրը չի կարելի հաշվարկել եւ 2 ու քանի տարի է, չեմ հիշում, մտցնել  այդ փաստաթղթերը։ Պարզաբանեմ՝ ինչո՞ւ։ Գոյություն ունեն մշտական աշխատողներ, ընդունենք՝ մեր Փաստաբանական դպրոցում աշխատում էին դասախոսներ՝ մշտական աշխատանքային պայմանագրով, եւ բնավ, ինքն աշխատում էր մեկ տարի, եւ համարում էինք մեկ տարվա ստաժ, եւ գոյություն ունեին հրավիրյալ դասախոսներ, որոնց հետ մենք չէինք կնքում աշխատանքային պայմանագիր, այլ կնքում էինք քաղիրավ պայմանագիր եւ այդ պայմանագրի մեջ, եթե ուշադրություն դարձնեք, մենք ներկայացնում էինք, որ մատուցվող ծառայությունների ժամկետը, այսինքն՝ դասախոսների դասախոսության, ֆիքսվում է ընդունման-հանձման ակտում։ Այդ պայմանագրին կից կա կազմված ընդունման-հանձնման ակտ, որը ձեւաթուղթն է։ Եվ պրն Հովհաննիսյանը պետք է ներկայացներ արդեն իմ եւ իր կողմից ստորագրված այդ հանձնման-ընդունման ակտը, որտեղից կերեւար, թե քանի օր է նա աշխատել այդ 6 ամսվա ընթացքում։ Նա իրականում մի քանի օր է աշխատել այդ 6 ամսվա ընթացքում։ Այսինքն՝ ձեր մասնագիտական աշխատանքային փորձառությունը ոչ թե 6 ամիսն է, որը դուք մտցնում եք այդ 15 տարվա մեջ եւ ստանում եք այդ 15 տարին, այլ՝ հանձնման-ընդունման ակտում նշված ժամանակահատվածը, որը, պրն Հովհաննիսյան, դուք չեք ներկայացրել նախագահական եւ պետք է ներկայացնեիք։ Դուք ունեք, որովհետեւ այդ փաստաթուղթը ես՝ որպես տնօրեն, ես նույնպես, մեր Փաստաբանական դպրոցում կա։ Մեկ օրինակը մեր դպրոցում է պահպանվում, մեկ օրինակը տրվում է ձեզ։ Այդ փաստաթղթի հիման վրա եք դուք ստանում ձեր վարձատրությունը։ Այսինքն՝ քաղիրավ պայմանագրով, մեզ լսում են նաեւ տնտեսագետները, հաշվապահները, իրավաբանները, կհաստատեն, որ պայմանագրից բխող հանձնման-ընդունման ակտը եւս պետք է ներկայացվեր։ Եվ միայն այդ ակտում նշված ժամկետն է հաշվվում որպես մասնագիտական աշխատանքի փորձառություն, այլ ոչ թե ամբողջ պայմանագրի տեւողությունը։

Դուք չէիք ներկայացրել մնացած պայմանագրերի հանձնման-ընդունման ակտերը։ Այսինքն՝ եթե ես չիմանայի, թե քանի օր եք դուք մեզ մոտ աշխատել, այստեղ որեւէ պատգամավոր՝ ներկայացված, եւ Հանրապետության նախագահը չէր կարող, չունենալով հանձնման-ընդունման ակտը, որտեղ գրված է՝ Գոռ Հովհաննիսյանն այս 6 ամսվա ընթացքում հունիսին 10 օր է եղել, հուլիսին 3 օր է եղել, օգոստոսին 4 օր է եղել, այդ հանրագումարը չունենալով՝ չէր կարող ասել՝ դուք 15 տարվա ստաժ ունե՞ք, թե՞ ոչ։

Ինչո՞ւ էր իմ հարցը բարձրացվում։ Դուք ներկայացնում եք փաստաթղթեր բոլոր գերմաներեն լեզվով, այսինքն՝ ի սկզբանե։ Սա նաեւ ինստիտուտների՝ մեկը մեկին հարգանքի խնդիր է։ Այսինքն՝ դուք գիտեք, որ ձեզ աշխատանքի, չակերտների մեջ ասած, ընդունողն ԱԺ պատգամավորներն են, ԱԺ-ն է, եւ գիտեք, որ ԱԺ-ում ոչ բոլոր պատգամավորները բնավ տիրապետում են գերմաներեն լեզվին։ Դուք պետք է ոչ թե միայն հայերեն լեզվով հանձնման-ընդունման ակտերը ներկայացնեիք, այլ, երբ փաստաթղթերն ի սկզբանե ներկայացնում էիք, դուք պետք է ներկայացնեիք հայերեն լեզվով եւ ներկայացնեիք ամբողջական։ Եթե պայմանագրում ներկայացված է, որ դուք, բացի  պայմանագրից, պետք է ունենաք հանձնման-ընդունման ակտեր այլ վայրերում, որտեղ երեւում է՝ ի՞նչ ժամանակահատված եք դուք աշխատել եւ ինչքա՞ն գումար եք ստացել՝ այդ թվում նաեւ։ Կարող էիք  գումարի մասը ջնջել եւ այդ փաստաթղթերը ներկայացնել, որից ես՝ որպես պատգամավոր, կվերցնեի փաստաթուղթը, կծանոթանայի, կտեսնեի, որ Գոռ Հովհաննիսյանն աշխատել է, ծառայություն է մատուցել ՀՀ փաստաբանական դպրոցում իքս ժամանակահատվածում 15 օր կամ 20 օր, որից էլ ես, հաշվարկելով՝ կգայի հետեւության՝ դուք ունե՞ք աշխատանքային փորձառություն էն, ինչ դուք ներկայացրել եք, թե՞ չունեք։

Հետեւաբար, քանի որ այդ փաստաթղթերը, հարգելի գործընկերներ, ներկայացված չեն, եզրակացություն լրիվությամբ անել, թե արդյո՞ք նա ուներ մասնագիտական աշխատանքային ստաժ, թե՞ ոչ, հնարավոր չի։ Բայց ենթադրվում է, որ դա ավելի պակաս է, քան պրն Հովհաննիսյանը ներկայացրել է պայմանագիր, որովհետեւ պայմանագիրն առավելագույն ժամկետն է, որի ընթացքում ինքն ինչ-որ մի դասավանդում կամ ինչ-որ առարկա դասավանդել է։ Բայց անգամ այդ փաստաթղթերը, եթե համադրում եմ, որպես իրավաբան, երեւում է, որ դուք կրկնվում եք նույն ժամանակահատվածում, այսինքն՝ դուք  փորձառությունը նույն կյանքի ձեր տեւողությամբ երկու տեղ եք ցույց տալիս։ Ասում եք՝ աշխատել եմ իքս վայրում եւ իգրեկ վայրում, սա գումարում եք իրար, նոր ստանում եք, ինչպես մենք հաշվարկեցինք, 15 տարվա ձեր մասնագիտական աշխատանքի փորձառությունը։ Հետեւաբար, այս առումով ես գտնում եմ, որ ձեր թեկնածությունը չի համապատասխանում Սահմանադրության այն հոդվածին, որտեղ ասվում է, որ դուք պետք է ունենաք 15 տարվա մասնագիտական աշխատանքային ստաժ, փորձառություն։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Վարդանյան, դուք հանո՞ւմ եք ձեր ելույթը։

«Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության անունից ձայն է խնդրել պատգամավոր Էդմոն Մարուքյանը։ Համեցեք, պրն Մարուքյան։

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

-Հարգելի ԱԺ նախագահ, հարգելի գործընկերներ, ես ուզում եմ կիսվել իմ տպավորություններով այս քննարկումից՝ Սահմանադրական դատարանի անդամի ընտրության, եւ ասել հետեւյալը։

Քննարկման առաջին հատվածը վերաբերում էր թեկնածու լինելու կամ չլինելու հանգամանքին։ Արդյո՞ք նա կարող է լինել թեկնածու։ Եվ ես զարմացած եմ, թե մենք հիմա ինչո՞ւ ենք այդ հարցն այստեղ քննարկում, եւ դա, ըստ էության, դարձել է նեգատիվ բան՝ թեկնածուի հարցը քննարկելիս։

Խնդիրը հետեւյալն է։ Հանրապետության նախագահը, այսինքն՝ սահմանադրական մի մարմին՝ իր իրավասություններով, ներկայացրել է թեկնածություն խորհրդարանին։ Խորհրդարանը՝ սահմանադրական մյուս մարմինը, իշխանության մյուս թեւը գրանցել է թեկնածուին որպես թեկնածու։ Հիմա, քանի որ նա արդեն գրանցվել է որպես թեկնածու, եւ ես զարմանում եմ, որ դա քաղաքական մեծամասնության ներկայացուցիչներն են վիճարկում, եւ ԱԺ ղեկավարությունը գրանցել է որպես թեկնածու, եւ ես՝ վստահելով ԱԺ ղեկավարությանը, արդեն դիտարկում եմ որպես թեկնածու։ Թեկնածուի հետ ենք խոսում արդեն, չենք ասում՝ ախպեր, ստաժիդ էս 40 օրը ստեղ չի բան անում, բան, ինչ-որ բաներ։ Է, եթե տենց է, ուրեմն չպիտի գրանցեր թեկնածու։ Ուրեմն, հարցն էստեղ է։ Եթե գրանցել է, ուրեմն՝ այդ մարդուն այդ հարցն ինչո՞ւ ենք տալիս։ Էս՝ մի հատվածը։ Թեկնածուն գրանցված է, թեկնածու է, հիմա պետք է քննարկենք՝ ուզո՞ւմ ենք այդ մարդը դառնա Սահմանադրական դատարանի դատավոր, թե՞ չենք ուզում։

Երկրորդ մասից էլ հետեւյալ տպավորությունն ունեմ։ Մի հատ տենց անեկդոտ կա, էլի, այսօրվա աուրան կարելի է մի հատ էլ անեկդոտով բան անել։ Ասում է՝ նավաբեկություն է լինում, նավը խորտակվում է, նավից փրկված մի քանի հոգի տեսնում են մի փոքր, ուրեմն, հնարավորություն, հա, մի փոքր բան է գալիս, ասում են՝ խնդրում ենք մեզ էլ վերցրեք, բայց տեղ չունեն, ասենք, երեք հոգու տեղ ունեն, իրենք էլ հինգ հոգի են ջրի մեջ։ Էս երեք հոգուն, առաջին երեքին ասում են՝ ուրեմն, մաթեմատիկական բաներ ենք ասում, պատասխանեք՝ ձեզ վերցնում ենք։ 1+1՝ ասում է՝ 2, նստիր, էն մեկին՝ 3+2, ասում է՝ 5, նստիր, էն երրորդին էլ... Էս չորրորդին, հինգերորդին, որ էլ տեղ չկա, ասում է՝ 6 մլն 744 հազարը բաժանած 7 մլն, չգիտեմ, 545 հազարի, ի՞նչ է անում։ Էն էլ ասում է՝ ախպեր ջան, էն է ասա տեղ չունենք, էլի՛։

Հիմա այս քննարկումը դրա նման է։ Է, կարելի է ի սկզբանե ասել, որ մենք դեմ ենք թեկնածուին, չեք ուզում էս թեկնածուն դառնա Սահմանադրական դատարանի դատավոր։ Եվ էդ կենսագրությունը, բանը, հա՛, ես էլ չեմ կիսում թեկնածուի ֆեյսբուքյան որոշ ստատուսներ։ Թեկնածուն իմ համախոհն էլ չի, մեր համախոհն էլ չի, նաեւ ես տպավորություն ստացա, որ մենք թեկնածուի մեջ փնտրում ենք համախոհի։ Մենք ուզում ենք, որ նա մեր պատկերացրած բառերով ձեւակերպումներ տա Սահմանադրական դատարանի նախկին որոշումների վերաբերյալ, մեր պատկերացրած բառերով գնահատական տա Ռոբերտ Քոչարյանի գործին, մեր պատկերացրած բառերով անդրադառնա վերջին շրջանի չգիտեմ ինչերին, որ ասենք՝ այո, սա համընկավ, սա մեր համախոհն է, իրեն ընտրենք ՍԴ անդամ։ Բայց ես մտածում եմ, որ թե՛ հիմնվելով այն հանգամանքի վրա, որ թեկնածուի կենսագրությունն ուսումնասիրել ենք, գիտենք, թե՛ նաեւ այն հանգամանքի վրա, որ ժամանակին թեկնածուն Սահմանադրական դատարանում աշխատել է, եւ ես բավականին կարծիքներ եմ հարցրել, թե ինչ ձեւով է իրացրել այդ  տարիներին իր աշխատանքային պարտականությունները, ես կարծում եմ, որ մենք ունենք շատ լավ թեկնածու, Սահմանադրական դատարանի թեկնածու։ Եվ ամենակարեւոր հանգամանքը, որի վրա ուզում եմ շեշտադրում կատարել, դա այն է, որ թեկնածուն ոչ մի կապ չի ունեցել նախորդ իշխանությունների հետ եւ, ինչպես մենք ակնհայտորեն տեսանք, ոչ մի կապ չունի այսօրվա իշխանության հետ։ Նա կարող է լինել դասական անկախ Սահմանադրական դատարանի դատավոր, եթե մենք նրան ընտրենք։

Բնականաբար, հռետորական արվեստին կարող է՝ լավ չի տիրապետում, հարցերին ինչ-որ տենց լավ չկարողացավ պատասխանել, ինչ-որ հարցերի լավ պատասխանեց, բան, հազար ու մի բան, բայց մենք ունենք իրավաբան-գիտնականի թեկնածություն, որը մեկ մեյլ գրելով՝ Գերմանիայից եկել, դարձել է Սահմանադրական դատարանի դատավորի թեկնածու, եւ հիմա այստեղ մենք հարցը քննարկում ենք։ Սրանք էլ կարեւոր հանգամանքներ են, որոնց մասին, ըստ էության, խոսվեց։

Մենք խմբակցությունում ընդունել ենք եւ դրական ենք տրամադրված, նաեւ, եթե ինձ հարցնեք, զուտ այն հանգամանքը, որ ես արդեն նշեցի, որ թեկնածուն անկախության չափանիշներին քաղաքական որեւէ ասոցիացում չունենալու հետ կապված բավարարում է, միայն դա բավարար է։ Կարծում եմ՝ նաեւ Գերմանիայում փորձը, որ մենք մեր Սահմանադրական դատարանում դատավորներից մեկին էլ ունենանք, օրինակ՝ պրն Գոռ Հովհաննիսյանի դեմքով եւ նրա մասնագիտական ունակություններով, եւ իրավունքի զարգացման հետ կապված լուրջ ներդրում արած կլինենք։ Էս է իմ մոտեցումը եւ մեր խմբակցության մոտեցումը։ Հետեւաբար, կրկնում եմ, մենք դրական ենք տրամադրված պրն Հովհաննիսյանի թեկնածությանը։ Շնորհակալ եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Մարուքյան։ Եզրափակիչ ելույթից առաջ ես հանդես կգամ արտահերթ եւ կօգտվեմ իմ իրավունքից՝ ունենալ արտահերթ ելույթ եւ ելույթ կունենամ։

Այո, պրն Մարուքյանը ճիշտ տեղ հասավ, եւ ես հետեւից կշարունակեմ։

Ինչո՞ւ է ԱԺ նախագահն ընդունել այս թեկնածությունը, եթե այդ թեկնածությունը ֆորմալ առումով այդքան խոցելի էր։

Ինչպես տեսնում եք, ես ինձ հետ բերել եմ մի քանի փաստաթղթեր։ Եվ այսպես, սույն թվականի մարտի 21-ի համապատասխան գրությամբ Հանրապետության նախագահն ԱԺ-ին է առաջադրել Գոռ Հովհաննիսյանի թեկնածությունը։

Մենք այստեղ ինչպես հարկն է ուսումնասիրել ենք փաստաթղթերը եւ պարզել, որ թեեւ Սահմանադրության 20-րդ հոդվածի համաձայն՝ ՀՀ պետական լեզուն հայերենն է, օրենսդրության համաձայն, հղումները չանեմ, չձանձրացնեմ,  «Լեզվի մասին» ՀՀ օրենքով եւ այլ փաստաթղթերով, այլ իրավական ակտերով պետական մարմինները պարտավոր են փաստաթղթերի ստեղծման, ձեւավորման, շրջանառության ապահովման եւ պահպանման գործընթացը, օրենքի իմաստով գործավարությունը կատարել գրական հայերեն լեզվով: Ներկայացված փաստաթղթերի առնվազն զգալի մասը հայերեն թարգմանություն չեն ունեցել, ներկայացված են եղել ոչ հայերեն, այլ՝ օտար լեզվով, տվյալ դեպքում՝ գերմաներենով։ Բացի դրանից, օրենքը շատ հստակ սահմանում է, թե ինչպիսի փաստաթղթեր պետք է ներկայացվեն:

Մի մեջբերում. «Սահմանադրական դատարանի դատավորի թեկնածու առաջադրվելու մասին գրավոր դիմումին կցվում է թեկնածուի կենսագրական տվյալները պարունակող քարտ՝ իրավաբանի որակավորումը ստանալուց հետո թեկնածուի իրականացրած մասնագիտական գործունեության նկարագրությամբ՝ կցելով համապատասխան ապացույցներ», եւ հետո բացում է. «այդ թվում՝ պաշտոնի անձնագիր կամ այլ փաստաթղթեր, որոնք հավաստում են մասնագիտական իրավաբանական ստաժ դիտարկվող աշխատանքում աշխատանքային պարտավորությունները»:

Հիմա, եթե իրավացիորեն հարցնում եք՝ եթե ապացույցները կցված չէին, եթե հայերեն չէր եւ այլն, եւ այլն, ինչո՞ւ եք ընդունել այս փաստաթղթերը եւ թեկնածությունը, որովհետեւ կարելի է կառչել օրենքի տառին եւ խանգարել իրավասու մարմնին, տվյալ դեպքում՝ Հանրապետության նախագահին, իրականացնել իրեն վերապահված լիազորությունները: Արդյո՞ք սա ճիշտ մոտեցում է: Վստահ եմ, որ ոչ, օրենքի տառը երբեք չպետք է գերակա լինի օրենքի ոգու նկատմամբ։ Եվ եթե իրավասու մարմնին՝ Հանրապետության նախագահին, վերապահված է Սահմանադրական դատարանի դատավորի թեկնածու առաջադրել, ապա պետք է այդ թեկնածությունը գրանցել եւ հնարավորություն տալ, ինչի հնարավորություն օրենքը տալիս է՝ սահմանել ժամանակ, գրավոր դիմել իրավասու մարմնին, տվյալ դեպքում՝ Հանրապետության նախագահին, առաջարկելով շտկել տեղի ունեցած ձեւական սխալները։ Հենց էսպես էլ օրենքում գրված է՝ շտկել ձեւական սխալները։

Ահա, սրա համար ես գրանցել եմ թեկնածությունը եւ գրությամբ դիմել Հանրապետության նախագահին՝ առաջարկելով լեզվական եւ այդ ապացույցների մասով շտկել դիմումի ձեւական սխալները։ Ինչին ի պատասխան՝ ստացել եմ Հանրապետության նախագահից նամակ, պատասխան նամակ, որտեղ մանրամասն նկարագրված է թեկնածության ձեւավորման, այսինքն՝ մրցույթի պրոցեսը, ներկայացումը։

Նաեւ ասվում է, որ նախկինում այլ լեզուներով ներկայացված են եղել տարբեր թեկնածուներ, բայց ԱԺ-ն առարկություն չի ունեցել, դրա համար բան, վերջը, տարբեր բաներից հետո ասվում է, որ այդ ամեն ինչը, մեր ապացույցներ ներկայացնելու պահանջը եւ խնդրանքը կփոխանցվի թեկնածուին, եւ իրենք էլ դա կանեն։ Որից հետո թեկնածուն ներկայացրել է նոր փաստաթղթեր։ Եվ ի՞նչն է հետաքրքիր. նոր փաստաթղթերով, էլի մի մասը, հայերեն թարգմանություններ եկել են, իհարկե, ոչ թե հիմնավորվում են նախորդ կենսագրական քարտում կամ CV-ում, կենսագրության մեջ նշված տվյալները հիմնավորող ապացույցներ, այլ ներկայացվել են նոր կենսագրական տվյալներ: Մասնավորապես, եթե առաջին դեպքում ի սկզբանե ներկայացված էր, որ 2001-2002թթ. պրն Հովհաննիսյանն աշխատել է տնտեսական դատարանում՝ կադրերի գծով տեսուչ, եւ չկա որեւէ ապացույց, որ այս կադրերի գծով տեսուչն իրավաբանական գործունեություն է, իրավաբանական մասնագիտական գործառույթներ ենթադրող հաստիք է, եւ հիմա այս նորում սրա փոխարեն, նու, սա կա, ավելացվել է մի նոր կենսագրական տվյալ, որ ի սկզբանե չկար, համաձայն որի՝ Գոռ Հովհաննիսյանն աշխատել է, կա տեղեկանք «Իրավաբանների հայկական ասոցիացիա» հասարակական կազմակերպությունից, որտեղ ասվում է, որ Գոռ Հովհաննիսյանն այսինչ ժամանակ, այսինչ ժամանակ աշխատել է քրեական իրավունքի հանձնաժողովի ղեկավար եւ միջազգային ու սահմանադրական իրավունքի հանձնաժողովի ղեկավար։ Սա էլի տեղեկանք է, որ նա աշխատել է, էլի, ինչպես օրենքը պահանջում է, իրավաբանական մասնագիտական գործունեություն ենթադրող գործառույթները նկարագրված չեն։ Էդպիսին պիտի լինի, օրինակ՝ պաշտոնի անձնագիրը։ Այսինքն՝ այս տեղեկանքը, բացի նրանից, որ չի նկարագրում այդ գործառույթները եւ չի հավաստում մասնագիտական գործունեություն, բոլորովին նոր հաստիքի մասին է, որն ի սկզբանե ԱԺ-ին իսկի ներկայացված էլ չի եղել, եւ վերաբերում է, օրինակ՝ 2005-2007թթ., մինչդեռ թեկնածուի կենսագրության մեջ 2006-2013թթ. նշված է, որ նա աշխատել է Սահմանադրական դատարանում։

Հիմա, ես չեմ հասկանում, այս Սահմանադրական դատարանում աշխատանքը եւ Իրավաբանների հայկական ասոցիացիայում աշխատանքը մասնակիորեն համընկնում են իրար։ Չկա որեւէ բան, որ այնտեղ աշխատել է կես դրույք, այնտեղ էլ է աշխատել կես դրույք։ Եթե դա եղել է կամավորական, այսինքն՝ հարցերի մի ողջ շարան, որը, ցավում եմ, բայց թեկնածուն, որքան էլ ԱԺ նախագահը հնարավորություն ընձեռել է ուղղել բոլոր սխալները եւ վերացնել այս շփոթը, շարունակաբար հնարավորություն չի եղել այս շփոթը վերացնել։ Այս շփոթը մինչեւ հիմա ներկայացված փաստաթղթերում առկա է։

Եվ ինչո՞ւ, այդուամենայնիվ, ԱԺ նախագահը թողել է թեկնածությունը. որովհետեւ երկու օր ժամանակ է տրված՝ այս շփոթը վերացնելու։ Ես ասացի՝ ես գրություն եմ գրել, ստացել եմ պատասխան, որից հետո եկել են, այս ամեն ինչը եղել է ավելի քան երկու օրում, այնուհետեւ հնարավորություն չկար՝ այդ թեկնածությունն այլեւս չգրանցել։ Այսինքն՝ ըստ էության, ԱԺ նախագահի կողմից, ես սա իմ անձի մասին չեմ խոսում, այլ որպես ինստիտուտի, արվել է ամեն ինչ, որպեսզի հնարավորություն տրվի թեկնածուին եւ նրա թեկնածությունը ներկայացնող իրավասու մարմնին, այն է՝ Հանրապետության նախագահին, ապահովել անհրաժեշտ փաստաթղթերի ամբողջական փաթեթը։ Ամեն ինչ արվել է՝ մի գրությամբ, հետո, վերջը, բայց այդ շփոթը կա, եւ հիմա թեկնածությունը ներկայացված է ձեր դատին։

Մյուս կողմից շատ լավ է, որ այս քննարկումը եղավ։ Այստեղ ոչ միայն մասնագիտական... Ա, եթե գումարենք պրն Բաղդասարյանի ասածը, որ ես իսկի չգիտեի էլ, որ մի տեղեկանքն ընդհանրապես իրենց կազմակերպությունից է, որովհետեւ այնտեղ նշված է, ենթադրենք՝ 6 ամիս, բայց մի քանի օրվա մասին է խոսքը, տիկին Մակունցի ասածը եւ այլն։

Հիմա այս հարցն է ձեր դատին։ Այստեղ կարծում եմ՝  ոչ միայն քաղաքական որոշման հարց է, ոչ միայն մասնագիտական, այլեւ շատ հստակ ես ինքս տեսնում եմ Ազգային ժողովի՝ որպես ինստիտուտի նկատմամբ մեր իսկ ունեցած հարգանքի։ Շատ կան շատ լավ թեկնածուներ, որոնք այս կամ այն առումով մի քիչ չեն համապատասխանում. մեկին ստաժը չի հերիքում, մեկին՝ մի իմացած լեզուն կամ չգիտեմ ինչ։ Հիմա մենք ամեն անգամ պիտի ոտնահարե՞նք, անտեսե՞նք այս հարցերը։ Ես չգիտեմ, գաղտնի քվեարկություն է տեղի ունենալու, կարծում եմ՝ յուրաքանչյուրդ իր որոշումը կդրսեւորի այդ քվեարկությամբ։ Բայց կարծում եմ, որ այս ողջ հարցերի համատեքստում կա նաեւ ԱԺ պատգամավորների կողմից ԱԺ նկատմամբ դրսեւորվելիք հարգանքի հարց։

Եվ վերջում. այսօր առավոտից այնքան խառը քննարկումներ եղան, որ ես թերացա եւ չհիշեցի մի կարեւոր հանգամանք։ Մեր գործընկեր Արսեն Ջուլֆալակյանը բրոնզե մեդալով է վերադարձել առաջնությունից, նաեւ այլ մարզիկներ՝ մեր հայրենակիցներ, փառահեղ մասնակցություն են ունեցել եւ մեդալներ են բերել։ Առաջարկում եմ ծափահարել պրն Ջուլֆալակյանին։

ԾԱՓԱՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Այժմ եզրափակիչ ելույթի համար՝ պրն Հովհաննիսյան, համեցեք կենտրոնական ամբիոնի մոտ։

Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Քանի որ մասնագիտական փորձառության մասին շատ խոսեցիք, ես անպայման կուզենայի անդրադառնալ այդ հարցին։

Պրն Միրզոյան, ես համամիտ չեմ, թե շփոթ կա, որովհետեւ այն փաստաթղթերը, որոնք ներկայացվել են, պաշտոնական փաստաթղթեր են: Խնդիրը, ես մի անգամ արդեն ասացի, ընդամենը հետեւյալն է։ Երբ ես առաջին անգամ ներկայացրեցի 15 տարվա մասնագիտական փորձառությունը հավաստող փաստաթղթեր, ես ներկայացրեցի աշխատանքային պայմանագրեր, որոնցով ես աշխատել եմ ու որոնցում նախատեսված ժամանակահատվածները, որի ընթացքում ես աշխատել եմ, դրանց գումարն առնվազն կազմում էր 15 տարի: Հետո, երբ ես հասկացա, որ որոշ պատգամավորներ կամ, չգիտեմ, ԱԺ մասնագետներ այլ կերպ են մեկնաբանում Սահմանադրության 165-րդ հոդվածում նախատեսված «մասնագիտական փորձառություն» հասկացությունը, այսինքն՝ նրանք ուզում են տեսնել իրար հետեւից, անընդհատ մասնագիտական ստաժ, այլ ոչ թե մասնագիտական  փորձառություն, դրա համար ես այն աշխատանքները, որոնք ես արել էի, բայց կոնկրետ դեպքում ինձ համար անկարեւոր էին թվացել, որովհետեւ այլ ավելի կարեւոր աշխատանքների աշխատանքային պայմանագրերով իմ փորձառության գումարը կազմում էր 15 տարի, ես նորից որոշեցի այս դեպքում արդեն լրացնել: Հետեւաբար, խոսքը ոչ թե շփոթի մասին է, այլ ընդամենը՝ լրացման։ Ես ներկայացրել եմ տեղեկանքներ իմ աշխատանքի մասին, որոնք ես չէի ներկայացրել սկզբնական շրջանում։ Խոսքն ընդամենը դրա մասին է։

Բացի դրանից, ես արդեն իմ կենսագրականը ներկայացնելիս ասացի, որ այս պահի դրությամբ ես զուգահեռաբար աշխատում եմ երեք համալսարանում, այդտեղ ոչ մի տարօրինակ բան չկա։ Հետեւաբար, ոչ մի տարօրինակ բան չկա նրանում, որ ես աշխատել եմ Սահմանադրական դատարանում ու միաժամանակ եղել եմ Իրավաբանների հայկական ասոցիացիայի քրեական իրավունքի հանձնաժողովի ղեկավարը, հետո՝ սահմանադրական իրավունքի հանձնաժողովի ղեկավարը։

Բացի դրանից, երբ պրն Բաղդասարյանն ասում է, թե հանձնման-ընդունման ակտով պիտի հաշվել, այդ դեպքում ես կուզենայի, օրինակ, իմանալ՝ եթե կարեւորն աշխատած օրերի թիվն է, այլ ոչ թե աշխատանքային պայմանագրում նախատեսված ժամանակահատվածը, որի ընթացքում ծառայությունները մատուցվում են, օրինակ՝ ի՞նչ է ստացվում, եթե ճիշտ եմ հասկանում, նման մեկնաբանությամբ, օրինակ՝ մի մարդ, ով դասախոս է համալսարանում եւ շաբաթական մի դասաժամ ունի, այդ ժամանակ ստացվում է, որ ինքը մեկ տարի աշխատելուց հետո ունենում է ոչ թե մեկ տարվա փորձառություն, այլ ընդամենը՝ 50 շաբաթվա, 50 շաբաթվա էլ չէ, ընդամենը 50 օրվա, ոչ թե մեկ տարվա, այլ 50 օրվա, որովհետեւ, ըստ ձեր մեկնաբանման, կարեւորը ոչ թե աշխատանքի տեւողությունն է, այլ՝ թե քանի օր է աշխատել։ Բայց բոլոր դեպքերում, եթե կարեւորը փաստացի աշխատած օրերի թիվն է, այդ դեպքում նաեւ լուծվում է տիկին Մակունցի առաջ քաշած առաջին հայացքից պրոբլեմը։ Եթե կարեւորը փաստացի աշխատանքն է, ես արդեն ասացի, որ իբրեւ Եվրախորհրդի փորձագետ, թեեւ պայմանագրում վարձատրության չափը  հաշվարկելու համար նշված է 40 օր, բայց դա չի նշանակում, թե ես աշխատել եմ 40 օր։ Ես փաստացի օրենքի նախագծի վրա աշխատել եմ 2 տարուց ավելի։ Այսինքն՝ ստացվում է, ես հիմա այն տպավորությունն ունեմ, որ դուք բոլոր դեպքերում ուզում եք այս կամ այն դրույթը մեկնաբանել անպայման ի վնաս ինձ։ Այսինքն՝ մի դեպքում, եթե աշխատանքի պայմանագրում նշված ժամկետը քիչ է, ուրեմն, հաշվում եք աշխատանքային պայմանագրի ժամկետը, մեկ այլ դեպքում, եթե պայմանագրի ժամկետը շատ է, բայց ես փաստացի չեմ աշխատել 6 ամսվա ամբողջ ընթացքում, ուրեմն, ասում եք՝ չէ, այդ դեպքում, քանի որ պայմանագրի ժամկետը երկար է, մենք հաշվարկում ենք ձեր փաստացի աշխատած օրերը եւ ոչ թե պայմանագրի ժամկետը, հա՞։ Այս դեպքում լուրջ հակասություն է առաջանում. կա՛մ օրենքը պետք է մեկնաբանել այս ձեւով, կա՛մ օրենքը պետք է մեկնաբանել մեկ այլ ձեւով։

Բացի դրանից, պրն Բաղդասարյան, դուք ասում էիք, որ մասնագիտական 15 տարվա փորձառության համար պետք է 180 ամիս, չէ՞, ճի՞շտ եմ հիշում, 180 ամիս։ Մենք միասին, իմ ներկայացրած փաստաթղթերի հիման վրա, դուք ձեր ձեռքով գումարեցիք աշխատած ժամանակահատվածն ու ստացաք 213, եթե չեմ սխալվում, 213 ամիս։ Անգամ, եթե դուք հանձնում եք 213 ամսից 6 ամիսը, միեւնույն է, էլի ձեր ուզած 180 ամիսը լրանում է, ես չգիտեմ՝ այստեղ ի՞նչն է պրոբլեմ։ Իմ կարծիքով, սա ընդամենը մի արհեստական խնդիր է, որը ես ինչքան էլ փորձում եմ բացատրել, այնուամենայնիվ, չեք համաձայնվում։ Ես ոչ մի բացատրություն չունեմ։ Դուք ինքներդ ընդմիջման ժամանակ ձեր ձեռքով գումարեցիք ամիսներն ու ստացած՝ 213։ Կարող եք հանել նաեւ ձեզ հետ կնքած պայմանագրի 6 ամիսը, միեւնույն է, 180 ամսից ավելին է անում։

Ես կարծում եմ, պրն Միրզոյան, որ շատ ճիշտ է հենց օրենքի այն դրույթը, որ պետք է հնարավորություն տալ, եթե թերություններ կան՝ լրացնել պակաս փաստաթղթերը, ու ես հենց ներկայացրել եմ, ու դրանով առաջացել է ոչ թե խառնաշփոթ, այլ հակառակը՝ հստակություն։

Ինչ վերաբերում է պաշտոնի անձնագրերին։ Օրինակ, տնտեսական դատարանում աշխատելու ժամանակ պաշտոնի անձնագիր գոյություն չի ունեցել։ Ավելի ուշ է օրենքով սահմանվել պաշտոնի անձնագրի առկայությունը։ Ես չեմ կարող ներկայացնել պաշտոնի անձնագիր, չի եղել ուղղակի այն ժամանակ։ Բացի դրանից, Գերմանիայում էլ չկա, ես չեմ կարող համալսարանից պաշտոնի անձնագիր ուզել, ինչ է թե ՀՀ օրենսդրությամբ, որպես կանոն, օրենսդիրը ելնում է այն գաղափարից, որ թեկնածուն ՀՀ-ում պիտի աշխատի ու կարող է ունենալ պաշտոնի անձնագիր։ Բայց չի բացառվում, որ թեկնածուն աշխատում է նաեւ օտար երկրում, ու պաշտոնի անձնագիրը գոյություն չունի։ Ես չեմ կարող ներկայացնել մի բան, ինչը գոյություն չունի։ Ուզում եմ նորից հիշեցնել հռոմեական իրավունքից եկող այն սկզբունքը, որ “Impossibilium nulla obligatio est.” այսինքն՝ անհնար բանը չի կարող պարտադիր լինել։ Ես չեմ կարող պարտադրվել ներկայացնել մի բան, ինչը գոյություն չունի։
Ես ներկայացրել եմ իմ աշխատանքային պայմանագրերը գերմանական համալսարանների հետ, ներկայացրել եմ նաեւ իմ աշխատանքային գրքույկը՝ ՀՀ-ում աշխատած իմ ժամանակահատվածի համար, եւ պրն Բաղդասարյանն ընդմիջման ժամանակ իր ձեռքով գումարեց այն ամբողջ իմ գործունեության արդյունքում իմ ձեռք բերած մասնագիտական փորձառությունը եւ ստացավ 213 ամիս. ավելին, քան պահանջվող 180-նն էր։ Ես չգիտեմ՝ հիմա սա ի՞նչ պրոբլեմ է, որ մենք այստեղ քննարկում ենք։ Սա՝ մասնագիտական փորձառության մասին։

Եզրափակիչ ելույթի համար, ճիշտն ասած, ես հատուկ չեմ պատրաստվել եզրափակիչ ելույթի, որովհետեւ ես մտածում եմ, որ այն, ինչ ես ուզում էի ասել, ես արդեն իմ սկզբնական ելույթի ժամանակ ասել եմ։ Ես ներկայացրեցի իմ նպատակները, ես կուզենայի անպայման օգնել մեր երկրին մի ոլորտում, որտեղ ես մասնագետ եմ, որից ես գլուխ եմ հանում ու որտեղ ես իսկապես պրոբլեմներ եմ տեսնում։ Ես մեծ սիրով կուզենայի օգնել մեր երկրին սահմանադրական իրավունքի եւ, հատկապես, ընդհանրապես, իրավունքի զարգացման ոլորտում։ Իմ կարծիքով, այդ նպատակին հասնելու համար ամենակարճ, ամենաարդյունավետ ճանապարհը ՀՀ սահմանադրական դատարանի դատավորի պաշտոնի ընձեռած հնարավորությունն է։

Ես նույնպես չափազանց կարեւորում եմ Սահմանադրական դատարանի դատավորի պաշտոնում աշխատելու համար թեկնածուի իմ մասնագիտական պատրաստվածությունը եւ քաղաքական չեզոքությունը։ Ես ուզում եմ հատուկ ընդգծել, որ իմ պատասխանների ընթացքում, հավանաբար, նաեւ ձեզ համար ճանաչելիորեն իմ կարգավիճակից կաշկանդված լինելով՝ ես աշխատում էի չտալ այս կամ այն հարցի վերաբերյալ քաղաքական գնահատականներ։  Ես կարծում եմ, որ դա իմ պրոբլեմը չէ։ Ես մասնագետ եմ, ես իրավաբան եմ, ես ուզում եմ աշխատել Սահմանադրական դատարանում՝ որպես դատավոր, որի խնդիրը քաղաքական գնահատական տալը չէ, այլ որի խնդիրն իրավական կոնկրետ վեճերի լուծումն է գործող Սահմանադրության եւ օրենքների հիման վրա։ Այն, ինչ ես գրել եմ կամ գրում եմ ֆեյսբուքում, ես մնում եմ նույն կարծիքին։

Ես քննադատել եմ ՀՀ սահմանադրական դատարանի որոշումները երկար ժամանակ, ես քննադատել եմ դատական իշխանությունը, ընդհանուր առմամբ, ես կարծում եմ ու անընդհատ լուրերով կարդում եմ, որ դատական իշխանությունը ՀՀ-ում դեռեւս կատարելագործվելու կարիք ունի։ Ես մնում եմ նույն կարծիքին ու հենց ուզում եմ, որ ինձ տրվի հնարավորություն՝ ուղղումներ, շտկումներ մտցնել այդ ոլորտում։ Սահմանադրական դատարանի դատավորի պաշտոնն այդ ոլորտում լուրջ քայլեր, լուրջ առաջընթացներ գրանցելու ամենալավ հնարավորությունն է, որովհետեւ, թեեւ ես հիմա էլ եմ ամեն կերպ օգնում ՀՀ-ին իրավունքը զարգացնելու հարցում իմ գիտական գործունեության միջոցով, արդեն ասացի, որ ես բազմաթիվ գիտական հրապարակումների հեղինակ եմ, բազմաթիվ ձեռնարկներ, մենագրություններ ունեմ, պատրաստում եմ մի շատ ծավալուն դասագիրք հայկական բուհերի համար։ Բայց մի բան է առաջավոր իրավական գաղափարներ արտացոլել գիտական հոդվածներում, որոնք ոմանք կկարդան, ոմանք չեն կարդա ու որոնցում արտացոլված առաջադեմ իրավական գաղափարների կիրառումը պարտադիր չէ ամենեւին մեր դատարանների համար, մեկ այլ բան է այդ նույն առաջավոր գաղափարներն ամրագրել, արտացոլել Սահմանադրական դատարանի որոշումներում, որոնց կիրառումը, որոնց կատարումն արդեն պարտադիր է ՀՀ-ի ամբողջ տարածքում բոլոր պետական ու տեղական ինքնակառավարման մարմինների համար։ Իբրեւ Սահմանադրական դատարանի դատավոր աշխատելու դեպքում ես կունենամ այդ հնարավորությունը, կունենամ հնարավորություն՝ անմիջականորեն ազդել Սահմանադրական դատարանի որոշումների ընդունման վրա, դրանցում իմ փորձն ու իմ գիտելիքներն արտացոլելու վրա։ Հետեւաբար, ես կարծում եմ, որ եթե ինձ տրվի այդ հնարավորությունը, ես անպայման կօգտվեմ դրանից եւ իմ նպատակներն իրականություն կդարձնեմ։ Թերեւս, այսքանը։

Շնորհակալ եմ եւ հույս ունեմ, որ ՀՀ ԱԺ-ն ինձ կտա այդ հնարավորությունը։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի պրն Հովհաննիսյան, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։

Հարգելի պատգամավորներ, հիշեցնեմ, որ Սահմանադրական դատարանի դատավորն ընտրվում է գաղտնի քվեարկությամբ՝ պատգամավորների ընդհանուր թվի ձայների առնվազն 3/5-ով։

Այժմ ձայնը տալիս եմ ժամանակավոր հաշվիչ հանձնախմբի նախագահ Վահագն Հովակիմյանին՝ քվեարկության կարգը, տեղը, ժամը ներկայացնելու համար։ Համեցեք, պրն Հովակիմյան։

Վ.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ

-ԱԺ հարգելի նախագահ, հարգելի գործընկերներ, Հաշվիչ հանձնախումբը գումարեց իր 20-րդ նիստը, եւ ներկայացնում եմ 20-րդ արձանագրությունը Սահմանադրական դատարանի դատավորի ընտրության քվեարկության անցկացման տեղի եւ ժամի մասին։

Սահմանադրական դատարանի դատավորի ընտրության քվեարկությունն անցկացվելու է ԱԺ նիստերի դահլիճի հարեւանությամբ գտնվող նախասրահում՝ բոլորիս հայտնի այդ վայրում, 16։00-17։00, այսօր, իհարկե, էլ՛։ Քվեաթերթիկում, ուղղակի քվեաթերթիկները հիմա կնքում են, լինելու է մեկ թեկնածուի անունը՝ կողմ եւ դեմ՝ առանձին սյունակներում նշումներով։ Կողմի դեպքում նշում եք կողմ, դեմի դեպքում նշում եք դեմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Հովակիմյան։

Քվեարկությունը տեղի կունենա նիստին զուգահեռ, այսինքն՝ մենք հատուկ քվեարկության համար չենք ընդմիջվելու եւ կարող ենք մեր աշխատանքները շարունակել։

Պրն Մարուքյան, բա՞ն եք ուզում ասել։ Համեցեք։

Ի՞նչ, վարման կարգի...

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ (առանց խոսափողի)

-Քվեարկությունից առաջ՝ վարման կարգով։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Լավ։

ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

-Պրն Միրզոյան, հիմա, քանի որ նաեւ դուք ելույթ ունեցաք, ես ուզում եմ ճշտել։

Ֆունդամենտալ հարցը, որ մենք բարձրացնում ենք, հետեւյալն է. պրն Հովհաննիսյանը Սահմանադրական դատարանի դատավորի թեկնածո՞ւ է, թե՞ ոչ։ Եթե՝ այո, մենք մասնակցում ենք քվեարկությանը, եթե՝ ոչ, մենք չենք մասնակցում քվեարկությանը։ Այսինքն՝ եթե թեկնածու է, ուրեմն, համապատասխան թեկնածու է, գրանցված թեկնածու է։ Էս է, խնդրում եմ էս պարզաբանեք, պրն Միրզոյան, մենք իմանանք՝ ի՞նչ անենք։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հասկացա, հասկացա, պրն Մարուքյան։ Կարծում եմ, որ ես շատ հստակ ասացի, որ ես գրանցել եմ, աշխատակազմը գրանցել է թեկնածությունը եւ հնարավորություն է տվել ձեւական սխալները շտկել։ Տեղի է ունեցել որոշակի գրագրություն, փաստաթղթերի համալրում, որի արդյունքում, իմ համոզմամբ, դեռեւս շփոթ կա փաստաթղթերում, բայց չգրանցելու, այս փաստաթղթերը հետ ուղարկելու ժամկետը վաղուց, շատ վաղուց ավարտվել է, ըստ էության, դա երկու օր է։ Մենք ունենք թեկնածու, ով հանդես եկավ ելույթով, նրան տրվեցին հարցեր, եղավ մտքերի փոխանակություն, թեկնածուն հանդես եկավ եզրափակիչ ելույթով, այնուհետեւ հաշվիչ հանձնախմբի նախագահը ելույթ ունեցավ, ես հայտարարեցի քվեարկություն՝ նիստին զուգահեռ։ Այնպես որ, խնդիր չկա, բայց ես ասում եմ՝ մենք ունենք թեկնածու, բայց ֆիքսում ենք, ես գոնե հայտարարել եմ, որ կա փաստաթղթային ահագին մեծ շփոթ։ Սա է։

Վարման կարգի վերաբերյալ՝ տիկին Մակունց եւ ապա՝ տիկին Զոհրաբյան։

Լ.ՄԱԿՈՒՆՑ

-Շնորհակալություն։ Ուղղակի անհրաժեշտ եմ համարում անդրադառնալ մի մեկնաբանության, թե ինչու են «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավորներն այդքան բազմաբնույթ եւ բազմաբովանդակ հարցեր հնչեցնում՝ տարբեր ոլորտների՝ մի կետով պայմանավորված. այն, որ Սահմանադրական դատարանի անդամի թեկնածուի պահանջների մեջ կա ոչ միայն բարձր մասնագիտական, այլ նաեւ բարձր բարոյական որակների պահանջ։ Եվ, հետեւաբար, թափանցիկությունը եւ իրական տվյալներ ներկայացված լինելը բխում են հենց այս դրույթից, եւ սրանով էր պայմանավորված։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Տիկին Զոհրաբյան։

Ն.ԶՈՀՐԱԲՅԱՆ

-Պրն նախագահ, ես ուզում եմ շարունակել Էդմոն Մարուքյանի միտքը, այսինքն՝ կարող է ստեղծվել մի իրավիճակ, տեսականորեն չբացառենք, որ այն թղթերը, որ դուք պահանջել եք, բերի եւ պարզվի, որ այդուհանդերձ չի բավարարում՝ որպես թեկնածու, եւ կստացվի, որ մենք հիմա գնալու ենք քվեարկության կամ չենք գնալու քվեարկության, այսինքն՝ ինչ-որ մի հատ իմիտացիոն պրոցես ենք անելու։

Կա՞ հնարավորություն էսպիսի տարբերակի, որ դուք գրանցել եք, այսինքն՝ որպես թեկնածու դե ֆակտո ընդունել ենք իրեն, բայց կարող է ստեղծվել դե յուրե մի իրավիճակ, որ պարզվի, որ մենք սխալվել ենք, որովհետեւ թեկնածուն կարող է բերել փաստաթուղթ եւ պարզվի, որ այդ փաստաթուղթը չէր բավարարում ձեր՝ դե ֆակտո իրեն գրանցելու համար։ Եվ այստեղ մենք շատ, այսպես, էնտուզիազմով կգնանք կքվեարկենք կամ չենք քվեարկի, եւ կպարզվի, որ արել ենք առ ոչինչ մի քայլ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Առ ոչինչ չեմ կարծում, տիկին Զոհրաբյան։ Ես շատ հանգամանալից ներկայացրեցի, որ ձեւական սխալները շտկելու համար ժամանակ է տրվել, այդ մասին տեղեկացվել է իրավասու մարմնին, իրավասու մարմինը՝ Հանրապետության նախագահը, իր հերթին տեղեկացրել է թեկնածուին, թեկնածուն ուղարկել է որոշ փաստաթղթեր, որոնք մասամբ ծածկում են մտահոգությունները, փարատում են լեզվի մասով եւ այլն, հա՞, մասամբ առաջացնում են նոր հարցեր։ Սա է ամբողջը, ինչ ես ձեզ ասացի, բայց թեկնածուն գրանցված թեկնածու է։ Մենք ունենք թեկնածու։ Մնացածը՝ ձեր վերաբերմունքը ձեր քվեարկությամբ արտահայտեք, ես չեմ հասկանում՝ ի՞նչն է խնդիրը։

ԱԺ նախագահը դիմել է եւ ասել, որ փաստաթղթերը թերի են, խնդրում ենք լրացնել։ Եղել է պատասխան նամակ, ուղարկվել են փաստաթղթեր, մնացածը ձեր դատին ենք թողնում։ Համենայնդեպս, մենք թեկնածու ունենք։ Այսքանը։

Այժմ մենք կարող ենք սկսել Կառավարության կողմից ներկայացված «Կառավարության կառուցվածքի եւ գործունեության մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» եւ կից ներկայացված օրենքների նախագծերի փաթեթն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։

Հիմնական զեկուցող՝ արդարադատության նախարար Արտակ Զեյնալյան։ Համեցեք, պրն Զեյնալյան։

Ա.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգելի նախագահություն, ԱԺ հարգարժան պատգամավորներ, ՀՀ Կառավարությունը՝ իրացնելով ՀՀ Սահմանադրության 147-րդ հոդվածով իրեն վերապահված լիազորությունը, ԱԺ է ներկայացրել Կառավարության կառուցվածքը եւ նախարարությունների ցանկը։

147-րդ հոդվածի 2-րդ մասում ասված է. «Նախարարությունների ցանկը եւ Կառավարության գործունեության կարգը՝ Կառավարության ներկայացմամբ, սահմանվում են օրենքով»։

Ձեր ուշադրությանն եմ ներկայացնում «Կառավարության կառուցվածքի եւ գործունեության մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի եւ հարակից օրենքների նախագծերի վերաբերյալ հիմնական իրավակարգավորումները։

Առաջարկվող փոփոխությունների հիմնական նպատակն է ունենալ ֆունկցիոնալ իմաստով Կառավարության առավել օպտիմալ կառուցվածք, ինչը հնարավորություն կտա լավագույնս ապահովել Կառավարության արդյունավետ գործունեությունը՝ իրականացնելով Կառավարության ծրագիրը եւ դրանից բխող քաղաքականությունը:

Կառավարությունը համոզված է, որ Կառավարության այս կառուցվածքով կկարողանա իրականացնել Սահմանադրությամբ իր վրա դրված պարտականությունները եւ ԱԺ կողմից հաստատված Կառավարության ծրագիրը: Ընդ որում՝ օրենքների նախագծերի փաթեթի համար հիմք են հանդիսացել Կառավարության կառուցվածքի վերաբերյալ տարբեր ձեւաչափերով տեղի ունեցած մի շարք քննարկումներ, Կառավարության գործունեությունը բարձրացնելու վերաբերյալ վերլուծություններ, ինչպես նաեւ միջազգային փորձի ուսումնասիրությունը։

Օրենքների նախագծերի փաթեթով, մասնավորապես, նախատեսվում է.

1.Կրճատել փոխվարչապետների թիվը՝ հանել առաջին փոխվարչապետի պաշտոնը, որի արդյունքում՝ ներկայումս գործող իրավակարգավորումների համաձայն՝ առկա երեք վարչապետի փոխարեն կլինեն երկուսը։

«Անվտանգության խորհրդի կազմավորման եւ գործունեության մասին եւ պետական արարողակարգերի մասին» օրենքում առաջարկվող փոփոխությունները կապված են բացառապես առաջին փոխվարչապետի պաշտոնը հանելու հետ։

2.Նախագծերի փաթեթով նախատեսվում է կրճատել նաեւ նախարարությունների թիվը՝ սահմանելով 12 նախարարություն: Մասնավորապես, առաջարկվում է միաձուլել մշակույթի, սպորտի եւ երիտասարդության հարցերի, կրթության եւ գիտության նախարարությունները՝ ստեղծելով կրթության, գիտության, մշակույթի եւ սպորտի նախարարություն: Միաձուլելով նախարարությունների բոլոր լիազորությունները՝ դրանք պահպանվելու են, եւ վերակազմակերպված կրթության, գիտության, մշակույթի եւ սպորտի նախարարությունն իրականացնելու է իրեն վերապահված բոլոր գործառույթները հավասարաչափ, որոնք մինչեւ այդ եղած նախարարությունների կազմում կային։ Միջազգային փորձի տեսանկյունից նման ձեւաչափով նախարարություն ներկայում գործում է, օրինակ՝ Վրաստանում, Ճապոնիայում: Տարբեր երկրներում նաեւ առկա են նշված երեք նախարարությունների միասնական տարբեր համակցություններ։

Առաջարկվում է միաձուլել գյուղատնտեսության նախարարությունն ու տնտեսական զարգացման եւ ներդրումների նախարարությունը՝ ստեղծելով էկոնոմիկայի նախարարություն:

Միաձուլվող նախարարությունների գործառույթները շատ դեպքերում համադրելի են եւ փոխլրացնող, ինչպես նաեւ քաղաքականությունների մշակման գործընթացներն ընթանում են զուգահեռ եւ փոխհամաձայնեցված։ Հետեւաբար, առավել նպատակահարմար ենք գտնում՝ դրանք իրականացնել միասնական մեկ կառույցի կողմից։ Ընդ որում, նման փորձ միջազգային պրակտիկայում առկա եղել է տարբեր ժամանակներում, այս երկու քաղաքականությունները մշակող նախարարություն եղել է տարբեր երկրներում։

 Առաջարկվում է միաձուլել էներգետիկ ենթակառուցվածքների եւ բնական պաշարների նախարարությունն ու տարածքային կառավարման եւ զարգացման նախարարությունը՝ ստեղծելով տարածքային կառավարման եւ ենթակառուցվածքների նախարարություն, որին կփոխանցվեն նաեւ տրանսպորտի, կապի եւ տեղեկատվական տեխնոլոգիաների նախարարության կողմից իրականացվող տրանսպորտի, այդ թվում՝ ճանապարհների ոլորտին առնչվող բոլոր լիազորությունները եւ գործառույթները։

Օրենքների նախագծերի փաթեթի ընդունումից հետո նախատեսվում է Կառավարության որոշմամբ այս նախարարության ենթակայությանը հանձնել ոչ միայն միավորման արդյունքում համատեղ ենթակայությանը փոխանցված Ջրային կոմիտեն եւ Քաղաքացիական ավիացիայի կոմիտեն, այլեւ Պետական գույքի կառավարման կոմիտեն։

3.Նախագծերի փաթեթով առաջարկվում է նաեւ տրանսպորտի, կապի եւ տեղեկատվական տեխնոլոգիաների նախարարությունը վերանվանել բարձր տեխնոլոգիաների արդյունաբերության նախարարություն՝ կրճատելով նախարարության տրանսպորտի ոլորտի բոլոր լիազորությունները եւ գործառույթները։ Դրա մասին արդեն ասացի, որ փոխանցվելու է նախորդ նախարարությանը։

 Նախատեսվում է նախարարության լիազորությունների ցանկում ավելացնել նաեւ թվայնացման գործընթացների եւ ռազմարդյունաբերության հետ կապված լիազորություններ:

Բացի այդ, օրենքի ընդունումից հետո նախատեսվում է Կառավարության որոշմամբ այս նախարարության ենթակայությանը հանձնել Ռազմարդյունաբերական կոմիտեն։

4.Առաջարկվում է նաեւ սփյուռքի նախարարությունը միավորել վարչապետի աշխատակազմին՝ ստեղծելով սփյուռքի գործերով գլխավոր հանձնակատարի ինստիտուտ: Ընդ որում, սա չի ենթադրում Կառավարության առաջնահերթություններում սփյուռքի հետ տարվող աշխատանքների կարգավիճակի իջեցում: Ընդհակառակը, նախարարության փոխարեն՝ առաջարկվում է ստեղծել եռաստիճան օպտիմալ համակարգ, որի առաջին մակարդակում իր դերակատարությունը կունենա վարչապետը, երկրորդ մակարդակում՝ վարչապետի կողմից նշանակվող սփյուռքի գործերի գլխավոր հանձնակատարը, իսկ ստորին մակարդակում կլինի սփյուռքի գործերի գլխավոր հանձնակատարի գրասենյակը:

Սփյուռքի գործերի գլխավոր հանձնակատարի պաշտոնը նախատեսվում է որպես հայեցողական պաշտոն՝ վարչապետի աշխատակազմում:

Սփյուռքի գործերի գլխավոր հանձնակատարի հիմնական դերակատարությունը կլինի կազմակերպել վարչապետի՝ սփյուռքի հետ կապված քաղաքականության եւ աշխատանքների միասնականության ապահովման լիազորությունների իրականացման աշխատանքները:

Նմանատիպ փորձ աշխարհում եւս առկա է։ Օրինակ՝ Կիպրոսում, որտեղ գոյություն ունի մարդասիրական գործերի եւ արտերկրում բնակվող կիպրացիների նախագահի հանձնակատարի պաշտոն։

Կառուցվածքային փոփոխությունների եւ նախարարությունների կրճատմանը հետեւող գործընթացն ունենալու է հետեւյալ տրամաբանությունը։

Նախարարությունների վերակազմակերպման փուլում կրճատվող աշխատատեղերը հիմնականում վերաբերելու են քաղաքական եւ հայեցողական պաշտոններին՝ նախարարներին, նրանց տեղակալներին, օգնականներին, խորհրդականներին, մամուլի քարտուղարներին, նախարարների տեղակալների օգնականներին, ինչպես նաեւ քաղաքացիական ծառայության ղեկավար պաշտոններից՝ գլխավոր քարտուղարներին եւ նրանց տեղակալներին։ Նշված հաստիքների թվային ցուցանիշը կազմում է մի քանի տասնյակ անձ։

Միաձուլվող նախարարություններն իրենց բոլոր հաստիքներով տեղափոխվելու են նոր ստեղծվող նախարարության կազմ՝ բացառությամբ վերը թվարկած պաշտոնների։

Նախարարությունների միաձուլումից հետո մի քանի ամսվա ընթացքում նախատեսվում է  օպտիմալացնել կրկնվող, աջակցող ստորաբաժանումների գործառույթները: Եվ արդյունքում՝ կրկնվող, աջակցող ստորաբաժանումների թվաքանակը կկրճատվի, որի թվային ցուցանիշը գնահատվում է մի քանի հարյուր աշխատող: Սակայն, արդարության սկզբունքից ելնելով՝ օպտիմալացումն իրականացվելու է ոչ թե մեխանիկական ճանապարհով՝ հաստիքների թվաքանակի զուտ կրճատման միջոցով, այլ ապահովելով բոլորի համար հավասար հնարավորություններ։ Այսինքն՝ բոլոր աշխատակիցները կունենան հավասար մրցակցային պայմաններ՝ դրսեւորելու աշխատանքի արդյունավետության, որակի առավել բարձր  ցուցանիշներ եւ դրա շնորհիվ աշխատանքը շարունակելու հնարավորություն։

Միացվող պետական կառավարման համակարգի մարմինների քաղաքացիական ծառայողները «Քաղաքացիական ծառայության մասին» օրենքի համաձայն՝ կվերանշանակվեն մինչեւ վերակազմակերպումը զբաղեցրած պաշտոնին հավասարազոր կամ ավելի ցածր պաշտոնի նոր մարմնում: Չհամաձայնվելու դեպքում քաղաքացիական ծառայողը կարող է գրանցվել կադրերի ռեզերվում։ Ռեզերվում գրանցված քաղաքացիական ծառայողը օրենքով սահմանված կարգով կարող է կադրերի իր ռեզերվից համապատասխան պաշտոն զբաղեցնել վերակազմակերպման արդյունքում կազմակերպված այդ պետական կառավարման համակարգի մարմնում։

Ինչ վերաբերում է «Պաշտոնատար անձանց գործունեության ապահովման սպասարկման եւ սոցիալական երաշխիքների մասին» օրենքում կատարվող փոփոխությանը, ապա դրա նպատակը սփյուռքի նախարարության հաստիքների տեղափոխումն է վարչապետի աշխատակազմ։ Հետագա մի քանի ամսվա ընթացքում ակնկալվում է այդ հաստիքների քանակը կրճատել եւ վարչապետի աշխատակազմում ստեղծել, սփյուռքի գործերի գլխավոր հանձնակատարի գրասենյակի համար սահմանել օպտիմալ 20-25 հաստիք։

5.Նախագծերի փաթեթով առաջարկվում է նաեւ սահմանել, որ վարչապետի որոշմամբ ոչ միայն Կառավարության նիստի մի մասը, այլեւ նիստն ամբողջությամբ կարող է անցկացվել դռնբաց։

6.Բացի այդ, առաջարկվում է Կառավարության եւ վարչապետի որոշումների հավելվածները ստորագրելու իրավասությամբ օժտել վարչապետի աշխատակազմի ղեկավարին։ Միաժամանակ տարընթերցումներից խուսափելու նպատակով, առանձին դրույթով շեշտվում է, որ փոխվարչապետի որոշումների հավելվածները ստորագրվում են հենց փոխվարչապետների կողմից։

Այսպիսով, օրենքների նախագծերի փաթեթի ընդունման արդյունքում 17 նախարարությունների փոխարեն կսահմանվի 12 նախարարություն՝ հետեւյալ կազմով.

1.աշխատանքի եւ սոցիալական հարցերի նախարարություն,

2.առողջապահության նախարարություն,

3.արդարադատության նախարարություն,

4.արտակարգ իրավիճակների նախարարություն,

5.արտաքին գործերի նախարարություն,

6.կրթության, գիտության, մշակույթի եւ սպորտի նախարարություն,

7.շրջակա միջավայրի նախարարություն,

8.պաշտպանության նախարարություն,

9.տարածքային կառավարման եւ ենթակառուցվածքների նախարարություն,

10.բարձր տեխնոլոգիաների արդյունաբերության նախարարություն,

11.էկոնոմիկայի նախարարություն,

12.ֆինանսների նախարարություն:

Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն նախարար։ Կարող ենք հարցեր տալ, բնականաբար։

Հարցերի համար հերթագրվում ենք։ Հերթագրում։

Հերթագրվել է 15 պատգամավոր։

Առաջինը Հերիքնազ Տիգրանյան՝ «Իմ քայլը»։ Համեցեք։

Երկո՞ւ հոգի, թե՞ մեկ հոգի։

Երկու հոգի, հարգելի քարտուղարություն, «Լուսավոր Հայաստանից» խնդրում եմ ավելացրեք։

Հերիքնազ Տիգրանյան, համեցեք։

Հ.ՏԻԳՐԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Զեյնալյան, իմ հարցը վերաբերում է շատ կոնկրետ հոդվածի՝ շատ կոնկրետ առաջարկով։ Որեւէ դիտարկում չունեմ Կառավարության առաջարկվող կառուցվածքի վերաբերյալ, որովհետեւ գտնում եմ, որ Կառավարությունը՝ օգտվելով իր սահմանադրական իրավունքից, ներկայացնում է այնպիսի կառուցվածք, որ հնարավորություն կտա իրացնել մեր կողմից հաստատված Կառավարության ծրագիրը։ Բայց նախորդ տարի, երբ ընդունվում էր այս օրենքը՝ Կառավարության կառուցվածքի եւ գործունեության կարգի հետ կապված, այն ժամանակ էլ, դեռ ԱԺ-ում չլինելով, ներկայացրել էինք Կառավարության գործունեության հրապարակայնության հետ կապված մի կարգավորման վերաբերյալ առաջարկ, որը չէր ընդունվել այն ժամանակ նախագծային տարբերակում։ Եվ հիմա էլ, քանի որ այդ հոդվածի հետ կապված եւս առաջարկ ունեք, խոսքը վերաբերում է նախագծի 5-րդ հոդվածին, որով առաջարկվում է փոփոխություն օրենքի 10-րդ հոդվածում, մասնավորապես, 15-րդ մասը՝ Կառավարության նիստերի դռնփակության կամ դռնբացության հարցի հետ կապված։

Դուք առաջարկում եք նախագծով, որ վարչապետի որոշմամբ Կառավարության նիստի մի մասը կամ նիստն ամբողջությամբ կարող է անցկացվել դռնբաց։ Բայց հոդվածի նախադասությունը, դրույթը, ըստ էության, սկսվում է, որ Կառավարության նիստերը դռնփակ են։

Ես առաջարկում եմ՝ ուղղակի վերանայել եւ դիտարկել հետեւյալ ձեւակերպումը, որ մենք տանք հակառակ տրամաբանությամբ, որ նիստը դռնբաց է՝ բացառությամբ, եթե վարչապետը կընդունի որոշում այն ամբողջությամբ կամ դրա մի մասը դռնփակ անցկացնելու մասին։ Այսինքն՝ մենք պիտի ելնենք նիստերի հրապարակայնության սկզբունքից՝ ավելի թափանցիկություն ապահովելու նպատակով, բացառություն դնենք դռնփակությունը, ոչ թե բացառություն դնենք դռնբացությունը։

Ա.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Հարգելի տիկին Տիգրանյան, մենք առաջինից երկրորդ ընթերցման ընթացքում կդիտարկենք ձեր առաջարկությունը։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագա՞նք։

Հ.ՏԻԳՐԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Համապատասխան ձեւակերպումը գրավոր կներկայացնեմ։

Ա.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Կարեն Սիմոնյան՝ «Լուսավոր Հայաստան»։ Համեցեք։

Կ.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի պրն Զեյնալյան, մի այսպիսի հարց՝ կապված նրանից, որ դուք ընդհանրապես իրար եք միացնում նախարարությունները, մասնավորապես՝ կրթության, գիտության, մշակույթի եւ սպորտի նախարարությունը երեք նախարարությունների միաձուլման արդյունք է։ Արդյո՞ք սա չի հանգեցնի տվյալ ոլորտում կառավարման խնդիրների, այսինքն՝ ելնելով նախարարի մասնագիտական որակից, որ ինքը, լինելով մի ոլորտի ներկայացուցիչ, չի կարողանալու համապատասխանաբար զբաղվել եւ՛ կրթությունով, եւ՛ սպորտով։

Եվ երկրորդ մասը հարցի. երիտասարդության կոմպոնենտն այս հատվածում որտե՞ղ է ներառված եւ արդյո՞ք երիտասարդության քաղաքականության մշակմամբ այս նախարարությունը զբաղվելու է։

Ա.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Նախարարի պաշտոնը քաղաքական պաշտոն է։ Նա որոշում է քաղաքականությունը, եւ իրեն այս հարցով աջակցում են իր տեղակալները, եւ ավելի ստորեւ գտնվում են մասնագետներ, ովքեր ներկայացնում են մասնագիտական լուծումներ, մասնագիտական կարծիքներ։ Եվ դրանց միջեւ, հնարավոր իրավաչափ տարբերակների միջեւ քաղաքական կամքի իրացմամբ ընտրվում է օպտիմալ որոշումներից մեկը։ Չի կարող որեւէ նախարար տիրապետել ողջ ոլորտներին եւ լինել այդ բոլոր ոլորտների փորձագետը։ Նույնիսկ սպորտի նախարարը, եթե, ասենք թե, բասկետբոլի մասնագետ է, սպորտի ոլորտը բազմազան է, կամ եթե շախմատիստ է, չի տիրապետելու, եթե միայն սպորտի նախարարություն լինի։ Նրան անհրաժեշտ են այդ ոլորտի մասնագետներ, ովքեր կներկայացնեն իրավաչափ լուծումների տարբերակներ, եւ դրանցից կառաջարկվի կամ կընտրվի հնարավոր մեկը։ Կառավարման տեսակետից խնդիր չի առաջացնելու։ Նախարարների տեղակալների ինստիտուտով սա հնարավոր է լինելու կառավարել։ Շնորհակալ եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք։

Կ.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Պրն Զեյնալյան, երիտասարդության հետ կապված հարցին խնդրում եմ անդրադառնաք։

Ա.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Այո՛, նաեւ մշակելու է երիտասարդության հետ կապված հարցերը։ Իր լիազորությունների մեջ Կառավարության կառուցվածքով նաեւ լինելու է դա՝ այս ոլորտում մշակել եւ իրականացնել քաղաքականություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Սերգեյ Բագրատյան՝ «Բարգավաճ Հայաստան»։

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Պրն Զեյնալյան, հիմա մենք որեւէ կառուցվածք սահմանելուց առաջ պետք է հասկանանք մեր ոլորտի գերակայությունները։ Եթե մենք տնտեսական հեղափոխության մասին հայտարարություն ենք անում, պետք է մենք նաեւ ոլորտները կարեւորենք։ Այսինքն՝ հիմա, եթե գյուղատնտեսության մասին խոսք չկա, իսկ եթե մենք որեւէ գյուղատնտեսական հարցի քննարկում ունենք ԵԱՏՄ շրջանակներում կամ արտաքին հարաբերություններում՝ որեւէ երկրի հետ, մենք ի՞նչ, ասենք, ասում ենք՝ Էկոնոմիկայի նախարարությունը մասնակցելու է գյուղատնտեսության նախարարների հետ հանդիպումնե՞րին։ Այսինքն՝ դժվա՞ր է, որ էկոնոմիկայի նախարարության փոխարեն կոչվի գյուղատնտեսության եւ տնտեսական զարգացումների նախարարություն։ Այսինքն՝ մարդիկ կհասկանան, որ դա գյուղատնտեսության նախարարությունն է։

Եվ երկրորդը. էներգետիկան մեզ համար առանցքային դերակատարում ունի։ Առանց էներգետիկայի, ընդհանրապես, որեւէ տնտեսություն գոյություն չունի։ Էներգետիկայի անունը վերացրել ենք, դրել ենք տարածքային կառավարման եւ ենթակառուցվածքների նախարարություն. ոչինչ չասող բառեր։ Էներգետիկայի եւ տարածքային կառավարման նախարարություն. այս պարզ բաներն ինչի՞ համար չենք ընդգրկում, որպեսզի մենք միջազգային բոլոր հարթակներում կարողանանք ներկայացնել՝ մենք ինչի՞ մասին ենք խոսում. էկոնոմիկայի նախարարը գնում է գյուղատնտեսության նախարարության հարցերով քննարկումների։ Ձեր կարծիքը, խնդրում եմ, կշարունակեմ։

Ա.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Պրն Բագրատյան, այս ամբողջը հայեցողության դաշտում է։ Կառավարությունը գտնում է, որ Սահմանադրությամբ իր վրա դրված պարտականությունները կատարելու համար իր կողմից ԱԺ առջեւ ստանձնած ծրագիրն իրականացնելու համար այս պահին կարող է դա իրականացնել այսպիսի ցանկով ու կառուցվածքով։

Քաղաքականություն մշակող մարմինը Էկոնոմիկայի նախարարությունն է, եւ մենք գտնում ենք, որ նորմատիվ իրավական ակտերը, որը քաղաքականության մշակման դրսեւորման ձեւն է, կարող է ստորագրել էկոնոմիկայի նախարարը։ Եվ գյուղատնտեսության նախարարի կողմից ընդունված ենթաօրենսդրական ակտերի իրավահաջորդը, այսպես կոչված, լինելու է Էկոնոմիկայի նախարարությունը։ Այս տեսակետից որեւէ խնդիր չկա, թե նորմատիվ իրավական ակտերը ստորագրող նախարարի անունն ինչ կլինի։ Խնդիրը քաղաքականություն իրականացնելն է։

Ես պետաիրավական հանձնաժողովի նիստում սրա վերաբերյալ ասել եմ։ Կառավարությունում, միայն Կառավարությունում 20-ից ավելի կառուցվածքի տարբերակ է եղել, նաեւ այս տարբերակի վրա, որը ներկայացվել է, մեր գործընկերները մշակել են իրենց տարբերակը։ Չեք գտնի որեւէ երկիր, որ կրկնի մեկ այլ երկրի կառավարման կառուցվածք, նախարարությունների կառուցվածք։ Այս պահի դրությամբ մենք սա ենք գտնում, որ հարմար է՝ իրականացնելու համար այն խնդիրները, որ մենք ստանձնել ենք ժողովրդի առջեւ նախընտրական ծրագրով։ Կարող է լինել ցանկացած ձեւ, նախարարությունների ցանկացած ձեւ ու կառուցվածք ցանկ կարող է հաջողություն ունենալ, ցանկացած մեկը։ Խնդիրն արդյունավետ կառավարումն է։ Մենք գտնում ենք, որ սրանով է հնարավոր։ Այս պահին մեզ համար սա է նպատակահարմար ներկայացնել եւ այս ձեւով իրականացնել մեր առջեւ դրված խնդիրները։ Շնորհակալ եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանքեք, պրն Բագրատյան։

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Պրն Զեյնալյան, ձեր պատասխանից հետեւում է, որ մենք ենք, ոնց որոշել ենք, տենց պիտի անե՞նք։ Ես ուզում եմ՝ մենք մի քիչ կոնստրուկտիվ դաշտում քննարկում անենք: Վերջապես, այո, մեծամասնությունն ընտրել է Կառավարություն, այո, Կառավարությունը բացառիկ իրավունք ունի այս անունները սահմանել, բայց այս Կառավարությունը յուրաքանչյուր քաղաքացու Կառավարությունն է։ Եվ թեկուզ մենք ընդդիմություն ենք, բայց նաեւ մեր Կառավարությունն է, եւ ես չեմ կարող իմ մտքերը չփոխանցել ձեզ եւ չխնդրել, որ անպայման այս առաջարկը նույնպես քննարկեք, կարծում եմ, որ դրա անհրաժեշտությունը կա։

Ես առաջարկությամբ հանդես կգամ, եւ խիստ կարեւոր են այդ անունները։ Նույն տրամաբանությամբ կարող ենք, ասենք՝ ԱԺ անունը դնենք տնտեսական հարաբերությունների դաշտ, օրինակ, բայց խորհրդարան է կոչվում, ԱԺ, այսինքն՝ ինքը բնորոշում է գործառույթը։ Գյուղատնտեսության նախարարությունը բնորոշում է, որ այդ նախարարությունը զբաղվում է գյուղի խնդիրներով, գյուղատնտեսության խնդիրներով, չես կարող դրա անունը դնել էկոնոմիկայի նախարարություն, այսինքն՝ գործառույթին բնորոշ անուն պետք է լինի։ Սա է իմ ասածը։ Շնորհակալ եմ։

Ա.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն՝ շատ հարգալից կերպով ներկայացնելու համար։

Եվս մեկ անգամ մենք կքննարկենք գյուղատնտեսության նախարարություն ունենալու եւ էներգետիկայի նախարարություն ունենալու ձեր առաջարկը, դուք էլ գրավոր կներկայացնեք, առաջինից երկրորդ ընթերցման փուլում եւս մեկ անգամ կքննարկենք։

Ես արդեն ասացի՝ 20-ից ավելի ցանկ է եղել, որի մեջ նաեւ եղել է տարբերակ, որտեղ եղել է գյուղատնտեսության նախարարությունն էլ, էներգետիկայի նախարարությունն էլ առանձին, բայց հանրագումարում մենք որոշել ենք այսպիսի ցանկ։

Եղել է նաեւ յոթ նախարարությունից բաղկացած ցանկ, նախագիծ։ Եվ, ի վերջո, նաեւ չի բացառվում, որ կոնսոլիդացվեն ժամանակի ընթացքում եւ մենք ունենանք յոթ նախարարություն, քաղաքականություն մշակող մարմին, որոնք կունենան գործակալական, տեսչական ֆունկցիաներով ենթակառուցվածքներ։ Սա էլ կարող է լինել, ի վերջո։ Եվ այո՛, մենք կքննարկենք ձեր առաջարկությունը, եւս մեկ անգամ կքննարկենք, հարգալից կերպով կքննարկենք ձեր առաջարկությունը։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Այժմ ընդմիջում՝ մինչեւ 16։30։

Պրն Զեյնալյան, վաղն առավոտից կշարունակենք քննարկումը, 10-ից։

Այժմ մենք 4։30 ունենք հայտարարությունների ժամը՝ հաջորդ նիստը, իսկ պատգամավորներն արդեն 3 րոպե է, ինչ կարող են քվեարկել Սահմանադրական դատարանի դատավորի թեկնածուի օգտին կամ դեմ։


Ժամը 16:30

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ ԵՆ ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՏԵՂԱԿԱԼՆԵՐ ԼԵՆԱ ՆԱԶԱՐՅԱՆԸ ԵՎ ՎԱՀԵ ԷՆՖԻԱՋՅԱՆԸ
 
 

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Հարգելի պատգամավորներ, «ԱԺ կանոնակարգ» ՀՀ սահմանադրական  օրենքի 124-րդ հոդվածի համաձայն՝ յուրաքանչյուր հերթական նիստերի  երեքշաբթի օրվա վերջին հիմնական նիստում  պատգամավորները կարող են հանդես գալ մինչեւ 3-ական րոպե հայտարարությամբ։ Հերթագրված, սակայն դահլիճից բացակայող պատգամավորը զրկվում է տվյալ նիստում  հայտարարությամբ հանդես գալու իրավունքից։ Նիստն ավարտվում է հերթագրված վերջին պատգամավորի հայտարարությունից հետո։ Պատգամավորները հայտարարությամբ հանդես են գալիս ըստ հերթագրման հաջորդականության։

Այժմ խնդրում եմ նախապատրաստվել հերթագրման։ Հերթագրում։ Հերթագրվել է 20 պատգամավոր։ Առաջին ելույթի համար՝ Վարդան Ղուկասյան: Համեցեք։

Վ.ՂՈՒԿԱՍՅԱՆ

-Սիրելի գործընկերներ, մի շատ կարեւոր հարցի շուրջ եմ ուզում ծավալվել, որ երկար տարիներ այսպես ծառացած է մեր հավատավոր ժողովրդի դիմաց։ Ես բազմիցս նախկին ղեկավարություններին նամակ եմ ուղարկել այս հարցի կապակցությամբ, մի քանի ԱԺ նախագահներ, որ փոխվել են, ուղարկել եմ իրենց դիմում-գրությամբ, ուղարկել եմ նախկին վարչապետին, ՀՀ նախագահին։ Մի հարց եմ ուզում բարձրացնել, որը հուզում է ոչ թե տասնյակ հազարավոր մարդկանց, այլ, հավանական է, հայոց ազգի մոտավորապես 70-80%-ին։

Ովքեր հավատում են, որ  կա հանդերձյալ կյանք, ովքեր հավատում են, որ կա հարություն.  զատկական այս մեծ պասի ժամանակ, վերջին՝ ավագ շաբաթում ուզում եմ այդ հարցը բարձրացնել, որը կայանում է նրանում, որ, ինչքան հայոց եկեղեցին, հազար տարիներ, հավանական է, որ պատարագ է մատուցել, պատարագի մեջ միշտ ասել է. «Հիշեա, Տեր եւ ողորմեա բարեպաշտ թագաւորս», 4 թագավորների անուն է տվել՝ «Աբգարու, Կոստանդիանոսի, Տրդատոյ եւ  Թեոդոսի»։ Երկուսը հայոց ազգից են, երկուսն էլ Բյուզանդիայի թագավորներն են։ Երբ սուրբ Կոստանդիանոս կայսրը մենամարտում էր գոթաց ազգի դեմ եւ պարտություն կրեց, պարտություն կրելուց հետո մոտավորապես մի ամիս գիշեր ու ցերեկ տանջվում էր, երկնքից մի տեսիլք տեսավ, որն ասաց. «Ով Կոստանդիանոս, եթե ուզում ես հաղթել այդ ազգին, պետք է քո բանակի դիմացից տանես տիրոջ խաչը, եւ քո դրոշի վրա պետք է լինի զետեղված տիրոջ խաչը»։ Դրանից հետո հայոց ազգը՝ Տրդատ թագավորից սկսած, Ավարայրի ճակատամարտից սկսած, Ղեւոնդ երեցը, Հովսեփ Վայոցձորցի կաթողիկոսը մի ձեռքում կրում էին Տիրոջ խաչը, մյուս ձեռքում՝ սուրը։

Նույնպես Սարդարապատում, նույնպես Շուշիի հաղթանակի ժամանակ, երբ մենք կրում էինք մեր համազգեստի վրա Տիրոջ խաչը։ Եվ գիտենաք, որ մեծ Կիպրիանոսն ասում է. «Խաչը՝ կուրաց առաջնորդ, խաչը՝ պատերազմողաց պարիսպ, խաչը՝ զենք հավիտենական»։ Եվ այդպես, պատահական չէ, որ այն անհավատները, որոնք մտածում են, որ խաչը սովորական ինչ-որ բան է, ոչ. խաչ՝ նշանակում է «խափանիչ ամենայն չարյաց», ոնց որ մահն ունի ստուգաբանություն՝ «մարմին առանց հոգու»։

Ես կուզենայի այդքան ժողովրդի անունից ասել, որ հայոց դրոշի վրա լինի Տիրոջ խաչը, որ մեր երեխաներին եւ մեր ազգին, բոլորին պահապան լինի։

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Հաջորդ ելույթի համար՝ Հայկ Սարգսյան՝ «Իմ քայլը» խմբակցությունից։

Հ.ՍԱՐԳՍՅԱՆ

-Աժ մեծարգո փոխնախագահ, հարգելի պատգամավորներ, վաղը շատ մանրամասն կանդրադառնանք  ցեմենտի գնի շուրջ քննարկումներին։ Մինչ այդ, շատ կարճ ուզում եմ անդրադառնալ այսօր պտտվող այն խոսակցություններին, որ տնտեսական հանձնաժողովի որոշ պատգամավորներ գաղտնի կամ ինչ-որ իրենց անձնական նկատառումներով հանդիպումներ են ունեցել ցեմենտ արտադրող որոշ ընկերությունների տնօրենների հետ եւ ունեն անձնական շահագրգռվածություն՝ ցեմենտի գնի կամ ցեմենտի հումքի կլինկերի վրա պետտուրք սահմանելու վրա, այս մասով։

Ուզում եմ պաշտոնապես հայտարարել, որ երեկ իմ աշխատասենյակում հանդիպում ենք ունեցել ցեմենտ արտադրող 3 գործարաններից երկուսի տնօրենների, սեփականատերերի հետ եւ լսել ենք իրենց մտահոգությունները։

Շատ կարեւոր է այս հանգամանքը, որովհետեւ  իրականում օրենսդրական նախաձեռնությամբ հանդես գալուց առաջ պետք է լսել արտադրողներից բոլորին, հատկապես, որ նրանց թիվը շատ չէ, ընդամենը 3-ն են։

Ես նաեւ 2 անգամ զանգահարել եմ   Սեդրակ  Առուստամյանին, ով հանդիսանում է «Մուլտի Գրուպ» կոնցեռնի գլխավոր տնօրենը եւ «Արարատցեմենտ» ՓԲԸ-ի տնօրենների խորհրդի նախագահը, սակայն պրն Առուստամյանի հետ չեմ կարողացել կապ հաստատել, եւ հիմա էլ ցանկություն ունեմ հանդիպել ցեմենտ արտադրող 3-րդ գործարանի տնօրենի, այսինքն՝ Սեդրակ Առուստամյանի հետ։

Այստեղ որեւէ շահադիտական, որեւէ անձնական ցանկություն չկա։ Իմ միակ  ցանկությունն այն է, որ մենք հասկանանք, թե ինչպիսի խնդիրներ ունեն ցեմենտ արտադրողները։ Վաղը շատ մանրամասն այս խնդրին կանդրադառնամ ես՝ որպես հարցի հարակից զեկուցող։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հաջորդ հայտարարության համար՝ Արթուր Դալլաքյան։

Ա.ԴԱԼԼԱՔՅԱՆ

-Հարգարժան նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, ինչպես նշեց մեր գործընկերը, այո, հարցեր էին քննարկվել՝ կապված ցեմենտի հետ, մեր հանձնաժողովում։

Ես կուզենայի արձագանքել այն մասով, որ շատ հետաքրքիր էր, թե ինչպիսի նախադրյալներ են ստեղծվում, որպեսզի մեր աշխատատեղերն, ընդհանրապես, ՀՀ-ում պաշտպանենք։ Եթե նման ոճով պետք է պաշտպանենք, սա նախադրյալ չի։  Մենք այսօր մտածում ենք ինչի՞ մասին. մտածում ենք այլ երկրներից որեւէ տեսակի բիզնեսներ   ներկրել մեր երկիր եւ ստեղծել ի՞նչ նախապայման. որպեսզի տարիներ շարունակ ստեղծված մեր բիզնեսները քանդե՞նք։

Մարդիկ ասում են՝ մենք մեր աշխատանքի տեղերը կորցնում ենք, ոչ մեկին հետաքրքիր չի։ Ես կուզենայի մի օրինակով ասել՝ կապված կլինկերի մասով։  Եթե մենք այսօր մտածում ենք, որ պետք է Պարսկաստանից ներմուծենք որեւէ տեսակի կլինկեր կամ ցեմենտ, մենք այդ խոսքով ասում ենք, որ մենք մեր ստեղծածը վերացնում ենք։

Ես նույն օրինակով կբերեմ այսպես. համարեք, որ ունենք շատ-շատ ծիրանի աճեցրած ծառեր, արեք կտրենք, թափենք, Պարսկաստանում ծիրանը կոպեկներ է, բերենք, ի՞նչ է եղել որ։

Հարգելի գործընկերներ, ես ուզում եմ, որ այս հարցին շատ ուշադիր լինենք, սթափվել է պետք այս հարցի շուրջ։ Մեր հարստությունը՝ բնության կողմից տրված մեր երկրին, քանդել չի կարելի, նամանավանդ խոսքն աշխատատեղերի մասին է, 1000 չէ, մոտ 2000 աշխատատեղի մասին է։  Ու տենց հանգիստ մոտիկանալ այդ հարցերին, որ աշխատատեղերը մի կողմ դնենք, բիզնես է, այդ փողն ո՞ւր ենք ուղարկում, պարսիկներին եք հարստացնո՞ւմ, չեմ հասկանում։

Մեր ստեղծածը մեզ մոտ թողած՝ մենք պարսիկներին ենք հարստացնո՞ւմ, հա՞. սա մոտեցում չի։ Ես այն անգամ էլ եմ կրկնել, որ ամեն աշխատատեղի համար կռիվ պետք է տանք։ Հաստատ իմացեք, մենք կռիվ տալու ենք, եւ չենք էլ պատրաստվում, որ պետք է թողնենք, գնա հանգիստ, 1000 մարդ այն կողմ դնենք, 2000 այն կողմ դնենք, այս մոտեցումը չկա ու չի էլ լինելու։ Շնորհակալություն, այսքանը։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հաջորդ հայտարարության իրավունքը պատկանում է Մարիա Կարապետյանին։ Համեցեք։

Մ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Հարգարժան նախագահող, հարգելի գործընկերներ, ես խոսքս ուղղում եմ ՀՀ քաղաքացիներին՝ որպես ԱԺ մարդու իրավունքների հանձնաժողովի անդամ եւ այս ամսվա 27-ին նշվելիք քաղաքացու օրվան ընդառաջ։

Ի դեմս անցած տարի այս օրերին սկսվող համաժողովրդական շարժման՝ մենք որպես հանրություն՝ ունենք հպարտության եւ ինքներս մեզ խրախուսելու մի մեծ առիթ։ Թավշյա հեղափոխության մեր ամենամեծ ձեռքբերումն օրինականության եւ իրավունքի վերադարձն է մեր կյանք։  Մենք այլեւս բոլորս հավասար ենք օրենքի առաջ, եւ չկան արտոնյալներ։ Ավելին, մենք մերժել ենք բռնությունը որպես ներհասարակական հարցերի կարգավորման եղանակ, էլ ավելին, սիրո եւ համերաշխության հեղափոխության օրերին մենք կարողացանք մերժել  բռնությունը ոչ միայն որպես գործողություն, այլեւ որպես հակագործողություն։ Ինչո՞ւ է բռնության մերժումն այդքան կարեւոր։ Խնդիրն այն է, որ բռնությունը ոչ միայն ֆիզիկական եւ ուղղակի դրսեւորումներ է ունենում, այլ նաեւ՝ կառուցվածքային։ Ֆիզիկական կամ ուղղակի  բռնության պարագայում տեսանելի է բռնություն կիրառողը, կառուցվածքային եւ ոչ ուղղակի բռնության պարագայում մենք գործ ունենք քաղաքական կամ տնտեսական կառուցվածքների հետ, որոնք ճնշող են եւ սահմանափակում են մեր ներուժը՝ որպես մարդիկ եւ հանրություն։

Մարդկանց իրենց ազատ քվեի իրավունքից զրկելը կառուցվածքային բռնություն է։ Կոռուպցիան, շահագործումը եւ տնտեսական ճնշումը կառուցվածքային բռնություններ են։ Վատ մղումներ ունեցող քաղաքական վարչակարգերն այս կառուցվածքային բռնությունը հնարավոր դարձնելու համար ստեղծում են միջավայր, որտեղ ֆիզիկական եւ խոսքի միջոցով բռնության նկատմամբ հանդուրժողականությունն այնքան մեծ է, որ կառուցվածքային բռնությունը դառնում է դրա ածանցյալը, դառնում է հնարավոր, երբեմն նաեւ՝ թույլատրելի։ Հետեւաբար, մեր երկրում ազատ եւ արդար, տնտեսական եւ քաղաքական կառուցվածքներ ունենալու համար մենք պետք է անհանդուրժող լինենք, առհասարակ, բռնությունների նկատմամբ։

Նախորդ համակարգի դեմ պայքարը դժվար էր ոչ միայն այն պատճառով, որ այն կապ էր ստեղծել ամենօրյա բռնության եւ համակարգային բռնության միջեւ, այլ նաեւ այն պատճառով, որ այն խաթարել էր ներհասարակական վստահությունը։ Մենք կորցրել էինք մեր վստահությունը քաղաքական գործիչների եւ կուսակցությունների նկատմամբ, որովհետեւ հիմնավոր  կասկածներ ունեինք, կամ մեզ համոզել էին հավատալ, որ նրանք ծախվել են համակարգին։

Մենք կորցրել էինք վստահությունը ՀԿ-ների նկատմամբ, որովհետեւ հիմնավոր կասկածներ ունեինք, կամ մեզ համոզել էին հավատալ, որ նրանք ծախվել են այլ երկրների ֆինանսավորմանը։ Մենք վախենում էինք մեր ինքնության եւ ՀՀ-ի համար։ Մենք կարծում էինք, որ եթե չճնշենք այլակարծության կամ տարբերության առաջին իսկ դրսեւորում, ապա այն կվերաճի ազգային վտանգի։ Ահա, այս վախերն էին այն մեծ ռեսուրսը, որ նախկինում թույլ էին տալիս վատ մղումներ ունեցող քաղաքական վարչակարգերին ճնշել մեզ քաղաքականապես եւ տնտեսապես, սակայն մենք, իսկապես, պատճառ չունենք՝ վախենալու միմյանցից։

Թավշյա հեղափոխության օրերին մենք տառացիորեն բոլորս տեսել ենք միմյանց։ Մենք տեսել ենք, թե միաժամանակ որքան տարբեր, բայց եւ որքան նման ենք մենք։ Մենք տեսել ենք, որ երբ թիրախավորում ենք ճիշտ խնդիրները, մեր միջեւ թվացյալ բաժանարար գծերը վերանում են։ Մենք տեսել ենք, որ ՀՀ մի քաղաքացուց վտանգ չի կարող ճառագայթել մեկ այլ քաղաքացու նկատմամբ, քանի դեռ մենք լցնում ենք այդ տարածքը սիրով եւ համերաշխությամբ։ Սա է այն սոսինձը, որը թույլ է տալու մեզ համախմբվել՝ ճիշտ թիրախների հասնելու համար։

Թավշյա հեղափոխությունը հնարավոր դարձավ 2 պատճառով. առաջինը՝ քանի որ այն առանձին-առանձին երազել էին շատ անհատներ եւ շատ երկար։

Երկրորդը՝ քանի որ տարբեր խմբեր իրենց օրակարգը բերեցին Ֆրանսիայի հրապարակ՝ բնապահպանական, կրթական, կանանց, ազատ խոսքի եւ մամուլի, երեխաների, հանրային կյանքին մասնակցելու իրավունքի, այլ կերպ ասած՝ երբ նախկին եւ ընթացող քաղաքացիական եւ քաղաքական պայքարների կրողները միացրեցին իրենց օրակարգերը, հաղթանակն անխուսափելի դարձավ։ Յուրաքանչյուր ոլորտում մենք հաջողության կհասնենք, եթե համախմբենք մեր ջանքերը։ Մեր իրավունքները փաթեթ են՝ քաղաքական, քաղաքացիական, տնտեսական, սոցիալական, մշակութային, անհատական թե խմբային։ Միայն երբ այս օրակարգերը երկխոսեն եւ մեկտեղվեն, մենք կհասնենք հաջողության։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հաջորդ ելույթի համար՝ Արմեն Եղիազարյան։

Ա.ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆ

-Հարգելի նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, ապրիլի 12-ին մենք ականատես եղանք հերթական պարգեւատրումներին։ Խոսքը վերաբերում է, մասնավորապես, Լոռու մարզպետարանի պարգեւատրումներին, ընդհանուր առմամբ՝ 14 մլն 860 հազար դրամի կարգի։ Ամեն ինչ տրամաբանական կլիներ, եթե այդ պարգեւատրումները հիմնավորված լինեին Լոռու մարզպետարանի աշխատանքի արդյունքում ստեղծված հավելյալ կամ լրացուցիչ արժեքով։ Ցավալի փաստ է, սակայն Լոռու մարզում առկա են բազմաթիվ չլուծված խնդիրներ, որոնց ֆոնին առնվազն անընդունելի է մարզպետարանի աշխատանքների նման գնահատականը։ Մարզում առկա էին բազմաթիվ ճանապարհային, սոցիալական, համայնքային եւ շատ այլ խնդիրներ, որոնք ուղղակիորեն կապ ունեն մարզպետարանի աշխատանքներին։

Լոռու մարզպետը հանդես եկավ ծավալուն մեկնաբանությամբ, սակայն որեւիցե խոսք չնշվեց, թե հատկապես որ աշխատանքների կամ նվաճումների համար են հատկացվել այդ պարգեւատրումները։ Միակ մեկնաբանությունն այն էր, որ կա նախատեսված գումար, եւ այն պետք է օգտագործվի։

Չեմ կարծում, որ նման մոտեցումն արդարացված է, եւ հարկատուներից հավաքված գումարները պետք է միմիայն օգտագործվեն  նպատակային եւ կոնկրետ արդյունքների համար։

Մենք դատապարտում ենք Կառավարության կողմից որդեգրած այս պլանային պարգեւատրումները եւ կոչ ենք անում Կառավարությանը՝ վերանայել պարգեւատրման նման սկզբունքները։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հաջորդ հայտարարության իրավունքը տիկին Պողոսյանինն է։

Կ.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

-Հարգելի նախագահողներ, հարգելի գործընկերներ, պետք է ընթերցեմ իմ ընտրողներից մեկի նամակ-դիմումը՝ ուղղված ինձ.

«Ես՝ Արտաշատ քաղաքի բնակչուհի Նունե Սահակյանս, որպես զինվորի մայր՝ դիմում եմ ԱԺ պատգամավոր Կարինե Պողոսյանին այն խնդրանքով, որ իմ որդին՝ Վահե Գագիկի Բադալյանը, ծնված 1998 թվականի հոկտեմբերին,  որպես ՀՀ քաղաքացի, Արտաշատ քաղաքի զինկոմիսարիատից 2017 թվականի հունվարին մեկնել է ծառայության ԼՂՀ-ի  N զորամաս։

Որդիս ծառայության ընթացքում 2017 թվականի հուլիսին համապատասխան զորամասի պահպանության տակ գտնվող վաշտի հրամանատարական դիտակետում, մարտական հերթապահության ժամանակ, ծառայողական պարտականությունները կատարելիս ստացել է բեկորային վիրավորում թշնամու անօդաչու սարքից։ Հավելեմ, որ դեռ չէր լրացել նրա ծառայության 6 ամիսը, երբ տեղի ունեցավ վերոնշյալ միջադեպը։

Որդուս մոտ ԿՌԲՀ-ի որոշմամբ ախտորոշվել է ականապայթունային վիրավորում, գլխի բեկորային միջանցիկ վիրավորում, աջ բրգաձեւ ելունի արտաքին լսողական անցուղու այտոսկրի վնասումով գլխուղեղի միջին աստիճանի սալջարդ՝ աջ քունքային բլթում կոնտուզիոն օջախի առաջացումով, պարանոցի բեկոնային կույր վիրավորում, ձախ թոքի սալջարդ։

Հավելեմ, որ այս դեպքից հետո որոշ ժամանակ համապատասխան բուժում ստանալուց հետո առողջական խնդիրների պատճառով, ունենալով ողում օտար մարմին՝ բեկոր եւ աջակողմյան 100% խլության ախտորոշմամբ զինվորը զորակոչվել է ծառայությունից։ Երկարատեւ բուժումից հետո որդիս ի վիճակի չի եղել լիարժեք կատարել ֆիզիկական եւ մտավոր աշխատանք, մինչդեռ ՀՀ աշխատանքի եւ սոցիալական նախարարության աշխատակազմի բժշկասոցիալական փորձաքննության գործակալության վերափորձաքննության բաժնի կողմից չի տրվել հաշմանդամության կարգ։ Դիմել ենք նաեւ ՀՀ պաշտպանության նախարարությանը, առողջապահության նախարարությանը, սակայն չենք ստացել ոչ մի աջակցություն։ 6 հոգուց բաղկացած ընտանիքս գտնվում է սոցիալապես անապահով վիճակում, չունենք բնակարան, ամուսինս եւ ավագ որդիս չեն աշխատում։ Ընտանիքս առօրյա հոգսերը հոգում է իմ՝ ուսուցչի նվազ աշխատավարձով։

Հարգանքներով, տիկին Պողոսյան, խնդրում եմ ձեր միջնորդությունը՝ հարցին հնարավորինս լուծում տալու համար։ Ընդունեք իմ այս դիմումը որպես խնդրանք, հարգանք, ակնկալիք՝ զինվորի՝ հանուն հայրենիքի  խաղաղության եւ կայունության, անձնազոհության եւ մնացորդ նվիրվածության հանդեպ»։

Ուզում եմ այս բարձր ամբիոնից դիմել պատկան մարմիններին, խնդրել, որ հնարավորինս աջակցություն ցուցաբերեն Վահե Բադալյանի ընտանիքին եւ բոլոր նրանց, ում լիազորությունների շրջանակում է գտնվում այդ զինվորին հաշմանդամության կարգ տրամադրելու հարցը, ինչպես նաեւ ընտանիքին աջակցության հարցը։

Վերջում ուզում եմ անդրադառնալ այսօրվա մեր այն քվեարկությանը, որը կայացավ այստեղ, որին դեմ քվեարկեցին իմ շատ գործընկերներ։ Պետք է ասեմ, որ այս կարգավորումով էր հնարավոր լուծել որոշակի խնդիրներ եւ խուսափել նման իրավիճակներից։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հաջորդ հայտարարության իրավունքը պատկանում է Համազասպ Դանիելյանին։

Հ.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

-Ես իմ խոսքը պետք է սկսեմ՝ ներողություն խնդրելով քաղաքացիներից, մեզ դիտող լսարանից, որովհետեւ կարծում եմ, որ այսօր անտեղի ամբիոնը չարաշահվեց, եւ առանձին դեպքերում խնդիրներն անձնականացվեցին։

Ես իմ խոսքն ուզում եմ ուղղել իմ ավագ եւ ավելի  փորձառու գործընկեր տիկին Զոհրաբյանին, ով իրեն թույլ տվեց բառախաղի ենթարկել  իմ անունը։

Տիկին Զոհրաբյան, իմ ինտելեկտը, հումորի զգացողությունը, նաեւ ձեր անցած ճանապարհն ինձ հնարավորություն տալիս էին համարժեք պատասխան տալ, բայց ես դա չեմ անի, որովհետեւ կարծում եմ, որ պահն է, որ փորձառուները, միգուցե, պետք է մի քիչ խորությամբ վերանայեն իրենց անցած ճանապարհը, եւ որոշեն, որ կան գծեր եւ կան բաներ, որոնք չպետք է հատվեն այստեղ, նոր մշակույթ պետք է ձեւավորվի։

Ես ձեզնից հրապարակային ներողություն չեմ ակնկալում, բայց ես վստահ եմ, որ հանգիստ միջավայրում կարող եք սրա մասին խորհել եւ վերանայել ձեր մոտեցումը, որովհետեւ անուն, արտաքին տեսք եւ այլն, դրանք այն ոլորտները չեն, որոնց վրա մեր ժամանակը պետք է ծախսենք։ Այս 3 րոպեն հնարավոր էր շատ ավելի կարեւոր հանգամանքներ քննարկելու վրա ուղղել... (պատասխանում են դահլիճից)։

Ես որեւէ բան չեմ ասել, թե դուք ամաչելու ունեք, թե չէ, ի վերջո, ամեն մեկն ինքն է որոշում, թե ինչ չափանիշներով առաջնորդվի, որն է բարոյականությունը եւ որն է դաստիարակությունը։

Նաեւ ընդհատելու հետ կապված. խոսում էինք մշակույթից։ Կանդրադառնամ, հավանաբար, վերջին անգամ այն փաստարկներին, թե ով ինչ հետագիծ ունի, ով քաղաքական հետագիծ ունի, այն երկար է, թե կարճ է։  Ակնհայտ է, որ դա հիմնավոր փաստարկ չի, որովհետեւ, ինչպես հենց դուք նշեցիք, տիկին Զոհրաբյան, կարեւոր չի երկարությունը, կարեւոր է, թե որքանով է դա կապված  քո անվան, քո անունը հարգելու եւ ամաչել-չամաչելու հետ։

Եվ վերջին կետով՝ մի հատ էլ նյուանս։ Եթե անգամ ենթադրենք, որ դուք ճիշտ եք, որ այստեղ շատ մարդիկ, որ «Իմ քայլ»-ից նստած են, դա շնորհիվ  Նիկոլ Փաշինյանի հեղինակության է, մյուսների, եւ փաստ է, որ եթե ձեր այս պնդումը ճիշտ է, ձեր խմբակցությունում նույնպես մարդիկ նստած են Նիկոլ Փաշինյանի հեղինակության շնորհիվ, որովհետեւ «Իմ քայլ»-ին տրված քվեների համամասնության ավելի լինելու հանգամանքով է պայմանավորված նաեւ ձեր ներկայությունն էստեղ։ Եկեք գիծը գծենք եւ աշխատենք։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հարգելի  գործընկերներ, մենք ԱԺ-ում ունենք կանոնակարգ օրենք, աշխատանքային ռեգլամենտ եւ բարձր բարոյական արժեհամակարգ՝ փոխադարձ շփումների հետ կապված, եւ բնականոն մեր գործունեությունը, եւ մեր հասարակության, մեր ժողովրդի կողմից շատ հստակ սպասելիքներ, ակնկալիքներ կան։ Այս ամբիոնից փորձել ինչ-որ պատգամավորներ ինչ-որ պատգամավորների պարբերաբար դասեր տալ՝ լավագույն պրակտիկան չէ, վստահեցնում եմ ձեզ։ Եթե միջանձնյա հարաբերությունների հետ կապված խնդիր է հասունացել, կարծում եմ՝ կարելի միջանձնյա ձեւով այդ հարցերը կարգավորել։ Սա քաղաքական ամբիոն է եւ պետք է վերադառնալ քաղաքական օրակարգի։

Վարման կարգի վերաբերյալ քվեարկություններից առաջ եւ հետո է հնարավորություն տրվում, դա եւս սահմանում է «ԱԺ կանոնակարգ» ՀՀ սահմանադրական օրենքը։

Հաջորդ հայտարարության իրավունքը Սոնա Ղազարյանին է պատկանում։

Ս.ՂԱԶԱՐՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, ՀՀ սիրելի քաղաքացիներ, ելույթս անձնավորված չէ։ Այն չի վերաբերում մասնավոր դեպքի, այլ հիշեցում եւ հորդոր է՝ ուղղված յուրաքանչյուրիս՝ վերարժեւորել մեր պետության, ինքնիշխանության, պետական  խորհրդանիշների՝ դրոշի, զինանշանի, օրհներգի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը։

Մեզնից յուրաքանչյուրն ունի իր անձնական սրբությունների անձեռնմխելի տիրույթը, որոնց նկատմամբ որեւէ ոտնձգություն անձնական վիրավորանք է յուրաքանչյուրիս համար։ Մի՞թե երեսպաշտություն չէ հայրենիքի, պետության, քաղաքացու մասին օրն ի բուն խոսելը, ցույց տալը, թե որքան մտահոգ ենք, նվիրված, որքան ենք սիրում մեր երկիրը, բայց միեւնույն ժամանակ՝ անտարբեր լինելը, նույնիսկ արհամարհելը նույն պետության, հայրենիքի եւ քաղաքացու սրբությունները՝ պետական խորհրդանիշները։

Մի՞թե մեր՝ պետական ծառայողի կամ քաղաքացու, սահմանը պաշտպանող զինվորի միջեւ պետության եւ պետական խորհրդանիշների նկատմամբ վերաբերմունքը, հարգանքն ու սերը պետք է տարբեր լինեն։ Մեզնից յուրաքանչյուրի վերաբերմունքից եւ անձնական օրինակից է կախված գալիք սերնդի, պետության եւ պետական խորհրդանիշների նկատմամբ հարգանքի եւ սիրո դաստիարակությունը, նաեւ օտարների հարգանքը մեր ու մեր պետականության նկատմամբ մեծապես կախված է մեր ինքնագնահատականից եւ վերաբերմունքից՝ մեր հայրենիքի եւ խորհրդանիշների նկատմամբ։

Ես կարծում եմ, որ մեր պետության եւ նրա խորհրդանիշների նկատմամբ նախանձախնդրությունն ամենաբարձր նշաձողը պետք է ունենա, եւ հանդուրժողականությունը, անտարբերությունը կամ էժան խղճմտանքի դրսեւորումները սոսկ փարիսեցիության դրսեւորումներ են, եթե ասելու չլինեմ՝ հանցագործություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հաջորդ հայտարարության համար ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում  Նազելի Բաղդասարյանին։

Ն.ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, հարգելի համաքաղաքացիներ, ուզում եմ խոսել մեկ թեմայի մասին, եւ անկեղծ ասած, երկար մտորում էի, բայց մոտեցել եմ ամբիոնին, եւ իմ հայտարարությունը բավականին կոշտ կլինի։

Ընդամենը մեկ ամիս առաջ, երբ Երեւանում՝ Օպերայի շրջակա տարածքում ապամոնտաժվեցին կառույցներ, եւ հանրային շահը որպես գերակա շահ դիտվեց, այս ամենն ինձ մոտ հույս արթնացրեց, որ սա կարող է լինել նախադեպ, եւ այս նախադեպը կարող է տարածվել Հայաստանի  մյուս քաղաքներում։

Այժմ մասնավորապես խոսեմ Գյումրու մասին։ Գյումրին ու Գյումրու միջուկը՝ Կումայրի արգելոցն այսօր աղճատված են։ Այն դեմքն ու դիմապատկերը, որն ունի Գյումրին,  խեղաթյուրված է։  Ինչո՞ւ.  որովհետեւ տարբեր իշխանական ռեժիմների ներքո հանրային գերակա  շահ ներկայացնող տարածքները յուրացվել են։

Խոսենք փաստերով։ Գյումրու քաղաքային զբոսայգին վարձակալությամբ տրվել է նախկին քաղաքապետ պրն Ղուկասյանին, որը, ցավոք, դահլիճում չէ։  Գյումրիում մեկ այլ պատմամշակութային արժեք ներկայացնող կոթող՝ Սեւ բերդ ամրոցն այժմ  գտնվում է Գյումրու գործող քաղաքապետ Սամվել Բալասանյանի ընտանիքի տիրապետման ներքո։

Հայաստանի առաջին տիկնիկային թատրոնն այսօր լուրջ խնդրի առաջ է կանգնած, որովհետեւ  մուտքը մասնավորեցվել է մեկ անհատի կողմից, ապօրինաբար։ Տարածքը գտնվում է Կումայրի արգելոցի շրջակայքում։ Կումայրի արգելոցի տարածքում այսօր վեր է խոյանում  եւ շինարարություն է ընթանում հյուրանոցային մի  համալիրի, որն իր ճարտարապետական տեսքով ոչ մի աղերս չունի, իր հարկերի բարձրությամբ չի համապատասխանում, եւ այս ամենը, կարծես թե, անտեսվում է։

Ես հորդորում եմ Գյումրու համայնքապետին, քաղաքաշինության կոմիտեի ղեկավարին, մշակույթի նախարարությանը, որը հետեւում է նաեւ պատմամշակութային արժեքների պահպանմանը, որպեսզի հետեւողական լինեն այս հարցում։

Նաեւ առաջարկ ունեմ, որ ԱԺ-ում ստեղծվի հանձնաժողով, որը հետեւողական կլինի, որ հասարակական այն վայրերը, որոնք տարբեր իշխանական ռեժիմների ներքո օտարվել են, վերադարձվեն հանրությանը։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հաջորդ հայտարարության համար՝ Վլադիմիր Վարդանյան։

Վ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-ԱԺ հարգարժան նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, սիրելի քաղաքացիներ, երեւի թե շատերդ երեկ երեկոյան ուշիուշով հետեւում էիք եւ՛ սոցցանցերում եւ՛ մամուլում զետեղված այն լուրին, որ Փարիզի կենտրոնում այրվում է Փարիզի Աստվածամոր տաճարը։ Ֆրանսիայի ժողովրդի համար այս մշակութային ողբերգության օրերին որպես Հայաստան-Ֆրանսիա խորհրդարանական բարեկամության խմբի ղեկավար՝ ցանկանում եմ զորակցությունս հայտնել Ֆրանսիայի բարեկամ ժողովրդին։ Համոզված եմ, որ երեկ, հետեւելով այդ ողբերգական կադրերին, յուրաքանչյուրդ իր մեջ հիշել է կամ սեփական ինչ-որ հիշողություն, որը կապված է Փարիզի Աստվածամոր տաճարի հետ, կամ որոշակի դրվագներ Վիկտոր Հյուգոյի երկից, կամ, պարզապես, իր զորակցությունն է փորձել հայտնել, տեսնել, թե երբ հնարավոր կլինի դադարեցնել հրդեհը։

Մեր համար սա շատ ավելի մտահոգիչ է դառնում՝ ելնելով այն հանգամանքից, որ ընդամենը մի քանի օր հետո՝ ապրիլի 22-ին այդ տաճարում պետք է տեղի ունենար Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակման պատարագ։

Գիտեք, որ ընդամենն օրեր առաջ Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը ստորագրել է հրամանագիր, որով ապրիլի 24-ը հռչակել է  Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակման օր։

Հարգելի գործընկերներ, Փարիզում տեղի ունեցածը, ես հույս եմ ուզում հայտնել, որ ոչ դիտավորության արդյունք էր, բայց, այդուհանդերձ, երեւի թե, տեղի ունեցածը մեզ եւս մեկ անգամ հիմք է տալիս մտորել առ այն, թե ինչպես ենք մենք վերաբերվում մեր մշակութային ժառանգությանը։   Մշակութային ժառանգությունը մեր ինքնության մասն է։ Մենք դառնում ենք հայ, մենք լինում ենք հայ, մենք մնում ենք հայ, մենք մնալու ենք հայ, որովհետեւ մենք հարգում  եւ պահպանում ենք մեր մշակութային ժառանգությունը։

Մարդ մնալու համար էլ մեզ պետք է նույն եղանակով եւ նույն միջոցներով հարգել համաշխարհային մշակութային ժառանգությունը։ Սա եւս մի կարեւոր նշան է, ահազանգ է առ այն, որ մենք մի փոքր ավելի լուրջ  պետք է վերաբերվենք այն մշակութային ժառանգությանը, որը մեզ դարձնում է այն, ինչ մենք կանք, եւ հնարավորություն է ընձեռում մեզ՝ հասկանալ եւ ընկալել այլ անձանց, այլ ժողովուրդների մշակութային ժառանգությունը։

Եվ մեկ անգամ բարեկամական խմբի անունից զորակցությունս եմ հայտնում Ֆրանսիայի բարեկամ ժողովրդին։ Կփորձեմ նամակով դիմել նաեւ իմ ֆրանսիացի գործընկերոջը։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Վարդանյան։ Հաջորդ հայտարարության համար ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում  Սոֆիա Հովսեփյանին։

Ս.ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, կուզենամ մի դեպքի մասին խոսել, որն ինձ ստիպեց խոսել վերջերս Զարթոնք համայնքում՝ Արմավիրի մարզում տեղի ունեցած միջադեպից հետո։ Տեղյակ եք բոլորդ, որ շուտով կլրանա մեկ տարին, ինչ Շիրակի մարզի Անի համայնքի բնակիչները պահանջում են իրենց  համայնքապետի հրաժարականը, սակայն որեւէ կերպ հնարավոր չի ո՛չ օրենքով հետկանչ անել, ո՛չ ստորագրահավաքներն օգնեցին այդ հարցին։ Որեւէ հարց փաստացի չկա, որ կարողանան այս համայնքապետից Անի համայնքի բնակիչներն իրենց խոսքով ազատվել:

Արդեն մեկուկես ամիս է, որ կրկին փակված է համայնքապետարանի դուռը, եւ եթե  համայնքի յուրաքանչյուր բնակիչ  հարց ունի համայնքապետարանի հետ, այդ հարցը չի կարող լուծել, որովհետեւ պարալիզված է աշխատանքը։ Մարդիկ ունեն հստակ, օբյեկտիվ պահանջներ։

Ինչո՞ւմ է կայանում խնդիրը։ Վերջերս քննչական կոմիտե ուղարկել էի հարցում՝ հասկանալու համար: Լավ, եկան, ստուգումներ արեցին, ի՞նչ տեղի ունեցավ։ Պարզվեց, որ 4 հոդվածով ու տարբեր կետերով հարուցված է քրեական գործ։ Նախաքննության փուլում է, ուզում են հասկանալ, թե ինչ է, եւ գործը դատախազությունում է։

Ուզում եմ  հասկանալ դատախազի լռությունն այս թեմայով։ Մասնավորապես, այն ժամանակ, երբ մենք Շիրակի մարզում էինք, եւ Շիրակի մարզում  որպես  փոխմարզպետ էի, շատ խրոխտ կերպով հայտարարեց, որ եթե տղաներից որեւէ մեկը որեւէ խախտում է ցուցաբերում, ապա կպատժվի, եւ կկասեցվեն իր լիազորությունները, բայց փաստացի չեն կասեցվում։

Ես հիմա կուզեմ ընդամենը մեկ գնման գործընթացի հետ կապված հայտարարություն անել: Երբ 2016 թվականի նոյեմբերի 28-ին Անիի համայնքապետը գնման գործընթաց է իրականացրել, մասնակցել են 3 ՍՊԸ-ներ, որոնցից մեկն իր բարեկամինն է, եւ առաջին փուլում հաղթել է իր բարեկամը, ով  ամենաշատ գումարն է ներկայացրել։ Բողոքարկվել  է, երկրորդ փուլ է ներկայացվել այս գնումը։ Կրկին, երկրորդ փուլում 3 մասնակից ընկերություններից մեկը ներկայացրել է 10 մլն 287 հազար դրամ, երկրորդը՝ 12 մլն 179 հազար դրամ, երրորդը՝ 12 մլն 554 հազար դրամ։ Ի՞նչ է տեղի ունենում։ Ըստ գնման գործընթացի, բոլորս գիտենք, որ պետք է հաղթող ճանաչվի նվազագույնը, բայց կրկին հաղթել է այս համայնքում առավելագույն գումար սահմանած ընկերությունը, որը համայնքապետի բարեկամինն է։

Ես կուզեմ հասկանալ, թե ովքեր են այս ամենի առաջ աչք փակողները, երբ ստուգում արել է եւ՛ պետական վերահսկողության ծառայությունը, եւ գործը դատախազությունում է, եւ՛ մարզպետարանը, եւ՛ բոլորը տեղյակ են այս հարցին, բայց դեռ գործում է այս մարդը եւ համարվում է Անիի համայնքապետը։ Բնակիչները երազում են, որ իրենց համայնքում նույնպես պետք է մի օր այդ հեղափոխության ոգին մտնի։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հաջորդ հայտարարության համար՝ Հրաչյա Հակոբյան։ Հանու՞մ եք։ Հաջորդ հայտարարության համար՝ Աննա Կոստանյան: Համեցեք։

Ա.ԿՈՍՏԱՆՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, հարգելի փոխխոսնակներ, վերջերս «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության կողմից նախաձեռնած կինոոլորտի ներկայացուցիչների հետ հանդիպումների արդյունքում ոլորտի ներկայացուցիչներին տրվել էր աշխատանքային 15-օրյա ժամկետ, որի ավարտից հետո շահագրգիռ բոլոր կողմերը պետք է ներկայացնեին հայկական կինոարդյունաբերությունն առողջացնելու, զարգացնելու, ինչպես նաեւ «Կինոյի մասին» օրենքի նախագիծ պատրաստելու  առաջարկությունների փաթեթ։

«Լուսավոր Հայաստան» կուսակցության մշակութային հանձնաժողովը դեռեւս նախորդ տարվա սեպտեմբեր, հոկտեմբեր ամիսներից սկսել էր հանդիպումներ տարբեր կինոգործիչների, կինոմիավորումների հետ, որոնք պարբերական աշխատանք են տարել «Կինոյի մասին» օրենք գրելու ուղղությամբ։ Մասնավորապես, «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցությանն են ներկայացրել Հայաստանի անկախ կինոգործիչների  համայնքի եւ ռուսաստանաբնակ հայ կինոռեժիսորների, սցենարիստների, ինչպես նաեւ պրոդյուսերների  կողմից  օրենքի նախագծի երկու, ինչպես նաեւ այլ անհատ կինոգործիչների կողմից ներկայացված առաջարկներ, որոնք տեղ կգտնեն ընդհանուր մեկ նախագծում։

Այս փուլում օրենքի նախագծի առաջարկները գտնվում են «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության իրավաբանների եւ փորձագետների ուսումնասիրության տակ։

Դեռեւս նախորդ շաբաթ ԱԺ կրթության,  գիտության,  մշակույթի, սպորտի, երիտասարդության եւ սփյուռքի հարցերով հանձնաժողովի աշխատանքային քննարկման ժամանակ տեղի ունեցավ հանդիպում-քննարկում նաեւ «Ոսկե ծիրան» հիմնադրամի ներկայացուցիչների հետ, ովքեր բանավոր ներկայացրեցին հիմնադրամի մասնագիտական խմբի կողմից «Կինոյի մասին» օրենքի նախագծի վերաբերյալ տարված աշխատանքների ընթացքի մասին։

Հաշվի առնելով այն, որ, այնուամենայնիվ, շրջանառության մեջ պետք է դրվի ընդամենը մեկ նախագիծ, եւ բարձր գնահատելով բոլոր շահագրգիռ կազմակերպությունների եւ անհատ գործիչների կողմից ներկայացված նախագծի առաջարկները, նրանց կողմից կատարված տեւական աշխատանքները, հայտնել ենք պատրաստակամություն՝ մեկտեղել բոլոր առաջարկները, որպեսզի ավելի արդյունավետ  ընթացք ստանա նախագծի ամբողջականությունն այս փուլում, երբ «Ոսկե ծիրան» հիմնադրամը ներկայացնի իր փորձագիտական խմբի կողմից ներկայացված օրենքի նախագծի առաջարկի իր տարբերակը՝ ամենայն հարգանքով՝ բոլոր սուբյեկտների կողմից տարված աշխատանքի հանդեպ։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հաջորդ հայտարարության իրավունքը պատկանում է պրն Բագրատյանին։

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, շատ ճիշտ նկատեց մեր գործընկերը, որ մենք այդ  ժամանակը եւ այդ իրավունքը չունենք, որ այս ամբիոնն օգտագործենք միջանձնային հարաբերություններ պարզելու համար։

Մենք էս փոքր միջադեպը քննարկել ենք եւ որոշել ենք ընդհանրապես չանդրադառնալ, որովհետեւ կոռեկտ չենք համարում եւ ճիշտ չենք համարում անդրադառնալ, բայց, կարծես, մեր բարի կամքն անընդհատ նոր առիթ է տալիս շատ մարդկանց, նաեւ քաղաքական գործիչներին, վարչապետի խոսքերով ասեմ, հարգանքը վախի կամ թուլության նշան համարել։ Ամենեւին այդպես չի։ Երբ մեր գործընկերը «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության  վերաբերյալ արտահայտություն է անում,  պետք է շատ մտածել, որովհետեւ  միգուցե  հանրային ընկալումների մեջ որոշակի փոփոխություններ են տեղի ունեցել հեղափոխությունից հետո, բայց դա ամենեւին չի նշանակում, որ մաքուր կենսագրություն ունեցող մարդիկ կաշկանդված են անցյալ ունենալու իմաստով։ Ընդհակառակը՝ փորձը, անցյալը պատիվ է բերում մարդկանց, եթե այդ անցյալը մաքուր է եւ նվիրված է հանրային բոլոր հոգսերի եւ խնդիրների լուծմանը, կարծում եմ՝ դա առավելություն է, ոչ թե թերություն։

Ինչ վերաբերում է երիտասարդությանը կամ երիտասարդ գործիչներին, ամենեւին չժխտելով երիտասարդների հզոր ազդեցությունը քաղաքական պրոցեսների վրա, մեծ հարգանքով վերաբերվելով երիտասարդ մեր գործընկերներին՝ կցանկանայի, որ մենք փորձենք երիտասարդությունը եւ փորձը համադրել, ոչ թե հակադրել։ Այն գործիչները, որոնք այդ ճանապարհը կանցնեն, ոչ թե լոնքերով կփորձեն աճել, կարժանանան հարգանքի։ Այն փորձառու գործիչը, որը կփորձի իր փորձից դասեր տալ երիտասարդին, նա էլ, կարծում եմ՝ կարժանանա համարժեք գնահատականի։

Մենք խնդիրը ո՞նց պետք է տեսնենք: Մենք պետք է հասկանանք, որ մենք բազմաթիվ հոգսեր ունենք։ Այս պահին ես առնվազն 15 խնդիր ունեմ, չգիտեմ՝ որտեղից սկսել, բայց ստիպված եմ անդրադառնալ մեր գործընկերոջը շատ պարզ պատճառով, որ մենք ավարտված էինք համարում այդ թեման, եւ նորից՝ չկարեւորել փորձառությունը. մենք միայն պատգամավոր չենք, մենք բոլորս նաեւ տղամարդիկ ենք, եւ կանանց նկատմամբ պետք է որոշակի հարգանք ունենանք, նույնիսկ զիջենք։ Պետք չի որեւէ կնոջ  դահլիճում ասել, որ պետք է ներողություն խնդրի։ Սա հարիր չի մեր տղամարդկային կեցվածքին։ Շատ բան կա, որ, իսկապես, մենք իրարից սովորելու ունենք, մենք՝ այս հետաքրքիր երիտասարդներից, իրենց բոլոր առաջարկները մեզ շատ հետաքրքիր են։ Մենք պատրաստ ենք քննարկել այդ առաջարկները եւ մեր փորձը գումարելով՝ ստանալ լավագույն լուծումները։

Մաղթում եմ, որ այլեւս նման հարաբերություններ մեր դահլիճում չքննարկվեն, եւ վստահ եմ, որ այլեւս հարգանքը, փորձն իր դերը կունենա։ Որեւէ կուսակցություն կամ որեւէ քաղաքական ուժ պակաս չի մեկից կամ մյուսից։ Որեւէ մեկն այստեղ որեւէ մեկի միջոցով չի ընտրվել, բոլորն ընտրվել են ժողովրդի կողմից, հարգենք ժողովրդի կարծիքը։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Բագրատյան։ Հաջորդ հայտարարության համար ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում պրն Ծառուկյանին։

Ա.ԾԱՌՈՒԿՅԱՆ

-Ցավում եմ, որ պրն Սարգսյանն այստեղ չի։ Ուզում եմ անդրադառնալ պրն Սարգսյանի կոչին։ Իհարկե, կիսում ենք այն միտքը, որ օրենքն ընդունելուց առաջ պետք է շահագրգիռ բոլոր կողմերի հետ հանդիպումներ ունենանք։ Ինձ համար մի փոքր տարօրինակ է, թե հանդիպումն ինչո՞ւ չի ստացվել։ Ամեն դեպքում, անձամբ ես հայտնում եմ իմ պատրաստակամությունը, առաջին ընթերցումը դեռ չի եղել, այդ հանդիպումը կազմակերպելու հարցում, պրն Թունյան, նաեւ ձեզ։

Դուք տեղյակ եք, երեկ բողոքի ակցիաներ էին իրականացնում «Արարատցեմենտ»-ի աշխատողները, եւ մի քիչ ավելի տրամաբանական կլինի, որ հենց    «Արարատցեմենտ»-ի մասով հանդիպում լինի, նաեւ այդ մասով քննարկումներ ծավալվեն, որ հասկանանք, թե որոնք են այդ մարդկանց հիմնական խնդիրները, պրոբլեմները։

Եվս մեկ անգամ վերահաստատում եմ, որ պատրաստ եմ այդ հանդիպումը կազմակերպել հնարավորինս սեղմ ժամկետում, մինչեւ առաջին ընթերցումն ամեն ինչ այդ խնդիրների մասին գույքագրել եւ արդեն նորմալ իրավիճակով գնալ առաջ։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հաջորդ հայտարարության համար՝ Բաբկեն Թունյան։ Համեցեք, պրն Թունյան։

Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, պրն Ծառուկյան, սկսեմ ձեր խոսքից։ Ասեմ, որ պրն Առուստամյանը մի քանի րոպեից արդեն ԱԺ-ում կլինի, մենք իրեն հետ կհանդիպենք եւ կքննարկենք նաեւ այդ թեման։ Ցավալին այն էր, որ այդ հանդիպումն ինչ-որ  դավադրությունների տեսության կոնտեքստում ներկայացվեց, բայց մենք բոլոր առիթներով, դուք էլ գիտեք, որ ցանկացած թեմայով գործարարների հետ հանդիպել ենք, այդ թվում՝ սեփականատերերի հետ։

Այսօրվա մեր քառօրյայի նիստը բավականին բուռն ստացվեց ոչ միայն դահլիճում, այլ նաեւ այս դահլիճից դուրս, եւ իմ անունն էլ մի քանի անգամ հոլովվել է, մասնավորապես,  ցեմենտի պետտուրքի համատեքստում։

Այդտեղ մի հարցի իմ գործընկեր Հայկ Սարգսյանն անդրադարձավ, որ ես ու ինքը թաքուն հանդիպել ենք ինչ-որ սեփականատիրոջ։ Թաքուն չի եղել, թաքուն ԱԺ-ում չեն հանդիպում, բացեիբաց հանդիպում ենք, ով ցանկություն ունի, եւ հիմա էլ ենք հանդիպելու։ Սա՝ մեկ։

Երկրորդը. հայտարարություն եղավ, որ հանձնաժողովի նախագահը պետք է պատասխան տա, որ ժողովուրդը տեսնի՝ ո՞վ է թշնամին։ Եվ մեկ էլ՝ մեղադրանքներ հնչեցին, որ մեր որոշումը պայմանավորված է անձնական շահերով կամ ծանոթ-բարեկամական կապերով։ Մի անգամ ասել եմ, հիմա նույնպես կրկնում եմ, որ մեր որոշումները պայմանավորված են բացառապես  ՀՀ շահերով, ոչ թե առանձին բիզնես խմբերի շահերով։ Մենք դրանով ենք առաջնորդվում։ Եթե մեկը հակառակն է պնդում, ուրեմն ինքն էլ պետք է իր ասածները հիմնավորի։ Սա՝ մեկ:

Իսկ պատասխանի պահով, քանի որ հանձնաժողովի նիստում այդ հիմնավորումները մանրամասն  ներկայացվել են, դրանց հիմա ես այս կարճ ժամանակի մեջ չեմ անդրադառնա։ Պարզապես հիշեցնեմ, քանի որ թեման ներառված էր ԱԺ-ի այս քառօրյայի օրակարգում, նաեւ ԱԺ խորհրդի որոշմամբ 3 ժամ է հատկացված այդ քննարկումներին, մենք բավական ժամանակ ունենք։ Այդ ժամանակի ընթացքում թե՛ հարցերին  կպատասխանենք թե հարցադրումներ կհնչեցնեք։ Հուսով եմ, որ այդ հարցերին էլ նորմալ պատասխաններ կստանաք։

Միայն մի ակնկալիք ունեմ, որ քննարկումները լինեն խնդրի շուրջ եւ ոչ թե անձերի շուրջ։ Միայն այդ դեպքում մենք կարող ենք նորմալ որոշումների գալ։

Կխնդրեմ անձնական մեղադրանքներ հնչեցնելու առումով մի քիչ ավելի զուսպ լինել։ Այսքանը, շնորհակալություն:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Պրն Թունյան, պարբերաբար պարզաբանումները պարզաբանելու նպատակով, որպեսզի խուսակցություն տեղի չունենա, պրն Սարգսյանն էլ իր խոսքում ասաց, որ 3 շահագրգիռ կողմերին հնարավոր եղել է տեղեկացնել, ներկա են գտնվել, եւ մեկ կողմ է գտնվել, այնուամենայնիվ, ում հետ չեն կարողացել կապ հաստատել։ Ներկայումս  ուրախ ենք, որ այդ  կապը հնարավոր է եղել հաստատել, եւ հարցերը շահագրգիռ կողմերի հետ հնարավորություն կունենան խոսել։

Պրն Սարգսյան, վարման կարգի հնարավորություն այս փուլում մենք չունենք։  Դա դուք նախկին «ԱԺ կանոնակարգ» ՀՀ սահմանադրական օրենքից եք ցիտում, որն արդեն տարիների պատմություն ունի, չի գործում։

Հաջորդ հայտարարության իրավունքը Արփինե Դավոյանինն է։ Հանո՞ւմ եք։  Քրիստինե Պողոսյան։

Հարգելի գործընկերներ, հայտարարություններն ավարտվեցին։ Ձայնը տրվում է ժամանակավոր հաշվիչ հանձնախմբի նախագահ Վահագն Հովակիմյանին՝ քվեարկության արդյունքները ներկայացնելու համար։

Վ.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ

-Հաշվիչ հանձնախմբի ժամանակավոր լինելը նախկին «ԱԺ կանոնակարգ» ՀՀ սահմանադրական օրենքով էր, նոր «ԱԺ կանոնակարգ» ՀՀ սահմանադրական օրենքով հաշվիչ հանձնախումբը ժամանակավոր չի։

Հարգելի գործընկերներ, ներկայացնում եմ ԱԺ յոթերորդ գումարման հաշվիչ հանձնախմբի թիվ 21 արձանագրությունը։

 ԱԺ հաշվիչ հանձնախումբը՝ նախագահությամբ Վահագն Հովակիմյանի, քարտուղարությամբ Դավոյանի, անդամներ Գաբրիելյանի, Պողոսյանի, Կարապետյանի, Իսայանի եւ Կոստանյանի, արձանագրում է, որ Սահմանադրական դատարանի դատավորի ընտրության համար առաջադրվել է  Գոռ Հովհաննիսյանի թեկնածությունը։ Նրա ազգանունն ընդգրկվել է գաղտնի քվեարկության քվեաթերթիկում։ ԱԺ 132 պատգամավորներից քվեարկությանը մասնակցել են 101-ը։

Բացելով գաղտնի քվեարկության քվեատուփը՝  հաշվիչ հանձնախումբը պարզեց, որ քվեատուփում առկա էր 101 քվեաթերթիկ, որոնցից անվավեր ճանաչվեցին երկուսը։ Ձայները բաշխվել են հետեւյալ կերպ.

Կողմ՝ 24
Դեմ՝ 75

Մի բան այստեղ ուղղակի նկատեմ։ Տիկին Իսայանը չի մասնակցել։ Մենք ձեւաթուղթը պատրաստել էինք, որպեսզի հաշվիչ հանձնախումբն ամփոփի, ամփոփման փուլին տիկին Իսայանը չի մասնակցել, որովհետեւ պատվիրակության կազմում պետք է հանդիպման մասնակցեր։ Այսքանը։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Որոշումը չի ընդունվել։ Նիստն ավարտվեց։ Կհանդիպենք վաղը 10։00-ին։