Տպել
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎ
ՅՈԹԵՐՈՐԴ ԳՈՒՄԱՐՄԱՆ ԵՐՐՈՐԴ ՆՍՏԱՇՐՋԱՆ

ՍՂԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ N 1

9 սեպտեմբերի 2019

Ժամը 10:00

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ ԵՆ ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԱԽԱԳԱՀ ԱՐԱՐԱՏ ՄԻՐԶՈՅԱՆԸ ԵՎ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՏԵՂԱԿԱԼ ԱԼԵՆ ՍԻՄՈՆՅԱՆԸ
 
 

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Բարեւ ձեզ, հարգելի գործընկերներ, խնդրում եմ տեղադրել քարտերը եւ նախապատրաստվել գրանցման։ Գրանցում։ Գրանցվել է 95 պատգամավոր, քվորում կա։ Հարգելի գործընկերներ, ԱԺ յոթերորդ գումարման երրորդ նստաշրջանը հայտարարում եմ բացված։

Հ Ն Չ ՈՒ Մ   է  Հ Հ  Հ Ի Մ Ն Ը

Ծ Ա Փ Ա Հ Ա Ր ՈՒ Թ Յ ՈՒ Ն Ն Ե Ր

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, նախ եւ առաջ` եկեք, շնորհավորենք մեր գործընկեր Արման Աբովյանին ծննդյան օրվա կապակցությամբ։ Շնորհավորում ենք, պրն Աբովյան։

Ծ Ա Փ Ա Հ Ա Ր ՈՒ Թ Յ ՈՒ Ն Ն Ե Ր

ԱԺ յոթերորդ գումարման երրորդ նստաշրջանի օրակարգի նախագիծը ներկայացնելու համար ձայնը տրվում է ԱԺ նախագահ Արարատ Միրզոյանին։ Խնդրեմ, պրն Միրզոյան։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, ԱԺ յոթերորդ գումարման երրորդ նստաշրջանի օրակարգի նախագծի առաջին բաժնում ներառված են պարտադիր քննարկման ենթակա հարցերը, դրանք քսանն են։ Առաջին բաժնի հարցերն ընդգրկվում են յոթերորդ գումարման երրորդ նստաշրջանի օրակարգ առանց քվեարկության։

Երկրորդ բաժնում այն հարցերն են, որոնց վերաբերյալ գլխադասային հանձնաժողովները տվել են դրական եզրակացություն, դրանք 43-ն են եւ կրկին ընդգրկվում են նստաշրջանի օրակարգ առանց քվեարկության։

Երրորդ բաժնում ներառված է 6 հարց։ Այս հարցերի վերաբերյալ գլխադասային հանձնաժողովները տվել են բացասական եզրակացություններ, եւ նստաշրջանի օրակարգ ընդգրկելու համար այս հարցերը պետք է քննարկվեն, քվեարկվեն առանձին-առանձին։

Հիշեցնեմ, որ բացասական եզրակացություն ստացած նախագիծը քննարկելիս 3-ական րոպե տեւողությամբ ելույթի իրավունք ունեն հեղինակը եւ գլխադասային հանձնաժողովի ներկայացուցիչը, որից անմիջապես հետո հարցը դրվելու է քվեարկության։ Այսքանը, պրն Սիմոնյան։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Հարգելի պատգամավորներ, ձեզ ներկայացվեց «ԱԺ յոթերորդ գումարման երրորդ նստաշրջանի օրակարգի մասին» Աժ որոշման նախագիծը։ Խնդրում եմ հարցեր տալու համար հերթագրվել։ Հերթագրում։ Հերթագրված պատգամավորներ չկան։ Պրն Միրզոյան, կարող եք վերադառնալ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Քննարկում ենք երրորդ բաժնում հիշատակածս հարցերը, երրորդ բաժնում ընդգրկված նախագծերը։ Առաջինը ձայնը տրվում է «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության կողմից ներկայացված «Ֆիզիկական անձանց բանկային ավանդների հատուցումը երաշխավորելու մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություն եւ լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը։

Հիմնական զեկուցող՝ տիկին Մանե Թանդիլյան, մինչեւ 3 րոպե ժամանակ, տիկին Թանդիլյան։

Մ.ԹԱՆԴԻԼՅԱՆ

-Բարեւ ձեզ, հարգելի գործընկերներ, «Ֆիզիկական անձանց բանկային ավանդների հատուցումը երաշխավորելու մասին»  նախագիծը, որը ներկայացրել էինք, իրենից ենթադրում է տարանջատում ռեզիդենտ եւ ոչ ռեզիդենտ ֆիզիկական անձանց բանկային ավանդների  երաշխավորության մասով։ Ինչո՞ւ ենք համարում սա անհրաժեշտ։ Ինչպես հասկանում եք, ոչ ռեզիդենտ ֆիզիկական անձինք, ովքեր ՀՀ-ում չեն բնակվում, հնարավորություն չեն ունենում արագ արձագանքել երկրում ֆինանսական փոփոխությունների ֆինանսական տեղեկատվությանը։ Բացի այն, որ տեղեկատվությունն է անհասանելի, նաեւ նրանց ճկունությունն է խաթարված` փաստացի երկրում չգտնվելու հանգամանքով պայմանավորված։ Ահա, առաջարկել ենք տարանջատել ֆիզիկական անձանց ռեզիդենտության վրա հիմնված նրանց ավանդների հատուցման  երաշխավորության չափը՝ սահմանելով փոքր-ինչ ավելին։

Քննարկումների ժամանակ այն փաստարկները, թե դրանք տարբերակված մոտեցում են, ընկալելի եւ ընդունելի է։ Այո, մենք չենք ժխտում, որ մոտեցումը տարբերակված է ռեզիդենտությունից ելնելով, սակայն ակնհայտորեն դրա անհրաժեշտությունը կա եւ դա պարբերաբար անում ենք, երբ անհրաժեշտ է լինում օբյեկտիվ հանգամանքներից ելնելով` տարբերակված մոտեցում ցուցաբերել այս կամ այն հանգամանքի բերումով։

Հաճախ մենք արտոնություն ենք տրամադրում այս կամ այն կազմակերպությանը, որպեսզի մեր երկրի շահերից բխող որոշակի գործառույթ ապահովեն, ինչպես նաեւ «Օտարերկրյա ներդրումների մասին» օրենքով տարբերակված մոտեցում ենք ցուցաբերում օտարերկրյա ներդրում, կապիտալ ունեցող կազմակերպությունների համար։ Թերեւս, ակնհայտորեն այստեղ կա իրավական եւ օբյեկտիվ հիմք` նման մոտեցում ցուցաբերելու համար, քանի որ հասկանում ենք, որ ռեզիդենտները, սփյուռքի մեր հայրենակիցները, ովքեր իրենց բանկային ավանդի միջոցով կարող էին իրենց ներդրումն ունենալ մեր պետության տնտեսության զարգացմանը, քանի որ բանկային ավանդները, ինչպես հասկանում եք, անուղղակի ներդրում է տնտեսությանը, տայինք այդ երաշխավորությունը։

Միեւնույն ժամանակ, նաեւ այն հանգամանքը, որ միջազգային սկզբունքներից ելնելով` տարբերակված մոտեցում չի կարող լինել` ռեզիդենտությունից եւ քաղաքացիությունից բխող, ինչպես նշում են Կենտրոնական բանկի մեր գործընկերները, պետք է ասել, որ ամբողջովին չեն նշում եւ նաեւ այդտեղ չպետք է լինի   տարբերակված մոտեցում՝ արտարժույթից, արժույթից ելնելով։

Այս պահին օրենքով մենք ունենք նման մոտեցում. ինչո՞ւ. որովհետեւ այն բխում է մեր երկրի   շահերից, որովհետեւ մենք այդ միջոցով պայքարել ենք դոլարիզացիայի դեմ։ Ակնհայտորեն այն փաստարկը, որ նման մոտեցումները տարբերակված, արդարացված չեն, չի դիմանում քննադատությանը, որովհետեւ, եթե մենք ուզում ենք ապահովել միջոցներ մեր ոչ ռեզիդենտ հայրենակիցների համար` չունենալով ֆինանսական այլ գործիքակազմ` մասնակցելու մեր պետության տնտեսությանը, ապա մենք պարտավոր ենք նաեւ երաշխավորության միջոցով այնպիսի հիմքեր ապահովել, որ նրանք կարողանան վստահ լինել, որ իրենց ավանդներին վտանգ չի սպառնում։ Այսքանը։ Հուսով եմ, որ այս հետաքրքիր թեման կկարողանաք եւ կուզենաք դարձնել ԱԺ քննարկման առարկա։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հանձնաժողովի տեսակետը կներկայացնի Եղիշե Սողոմոնյանը։

Ե.ՍՈՂՈՄՈՆՅԱՆ

-Հարգելի նախագահող, հարգելի գործընկերներ, ձեզ եմ ներկայացնում հանձնաժողովի կարծիքը։ Այս հարցը քննարկվել է բյուջետային հանձնաժողովում եւ ստացել է բացասական եզրակացություն։ Ներկայացնեմ, թե ի՞նչն է պատճառը եղել, այսինքն՝ այն հարցերը, որոնք պատճառ են հանդիսացել, որ հանձնաժողովը տվել է բացասական կարծիք։

Առաջին. այս նախագծում փորձ էր արվում նույնականացնել սփյուռք եւ ոչ ռեզիդենտ, բայց իրականում մենք գիտենք, որ սփյուռքը մեր հայությունն է, իսկ ոչ ռեզիդենտի մեջ կարող են լինել աշխարհի այլազգի շատ երկրների քաղաքացիներ։ Այս պարագայում ասելով, որ ոչ ռեզիդենտին իրավասություն տանք, դրանով նպատակ ունենալով, որ սփյուռքը կգա եւ Հայաստանում ներդրումներ կանի, կարծում եմ՝ դա ճիշտ մոտեցում չի։

Երկրորդ խնդիրը, որ քննարկվել է հանձնաժողովում, կարծում ենք, որ այդ առումով խնդիրներ են ստեղծվում, այն է, որ այն հայ քաղաքացիները, որոնք մնացել են Հայաստանում եւ Հայաստանում են ապրում, կարծում եմ, որ չպետք է ավելի վատ պայմաններում գտնվեն այն հայ քաղաքացիներից, որոնք լքել են Հայաստանը եւ գտնվում են օտարության մեջ, սփյուռքում։

Մյուս առումով` կարծում ենք, քանի որ սա մասնագիտական հարց է, եւ այդ մասով Կենտրոնական բանկն է իրականացնում վերահսկողությունը, Կենտրոնական բանկը լավ կառավարում է այդ ռիսկերը, երբ մենք առաջարկություններ ենք անում, պետք է Կենտրոնական բանկի կարծիքը հաշվի առնենք, որովհետեւ երբ այդ ռիսկերի սահմանաչափն ենք մեծացնում կամ շրջանակներն ենք մեծացնում, դա բերում է որոշակի պահուստների ավելացման, իսկ դրա պարագայում մենք պետք է հաշվի առնենք՝ ավանդների երաշխավորման հիմնադրամը կարո՞ղ է ծածկել այդ մնացած լրացուցիչ  շրջանակները, որ մենք ընդգրկում ենք։

Այս գործոնները հաշվի առնելով` հանձնաժողովը տվել է բացասական եզրակացություն։ Խնդրում եմ դեմ քվեարկել։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Այժմ պետք է քվեարկենք հարցը նստաշրջանի օրակարգ ընդգրկելու կամ չընդգրկելու համար։

Քվեարկության է դրվում «Ֆիզիկական անձանց բանկային ավանդների հատուցումը երաշխավորելու մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություն եւ լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը յոթերորդ գումարման երրորդ նստաշրջանի օրակարգում ընդգրկելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 33
Դեմ՝ 72
Ձեռնպահ՝ 3

Որոշումը չի ընդունվել։

Այժմ ձայնը տրվում է «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության կողմից ներկայացված «ՀՀ հարկային օրենսգրքում լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագծի հիմնական զեկուցող Էդմոն Մարուքյանին։ Համեցեք, պրն Մարուքյան։

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

-Հարգելի ԱԺ նախագահ, հարգելի փոխխոսնակներ, հարգելի խորհրդարան, խորհրդարանի քննարկմանն ենք ներկայացրել «ՀՀ հարկային օրենսգրքում լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը, որով առաջարկում ենք մինչ օրս գործող հիփոթեքային այն մեխանիզմը, որը կա, որի համաձայն` երբ քաղաքացին կառուցապատողից բնակարան է գնում, նրա վճարած եկամտահարկի տոկոսները նա փոխհատուցում է ստանում։

Ինչի՞ համար է այս օրենքն ընդունվել ժամանակին. ընդունվել է, որպեսզի Հայաստանում բնակարանաշինությունը սկսի զարգանալ, բայց փորձը ցույց է տվել, որ բնակարանաշինություն մենք ունենք միայն Երեւան քաղաքում, եւ փորձը ցույց է տվել, որ այս մեխանիզմից օգտվում են միայն Երեւան քաղաքում։ Մարզերում ապրող մարդիկ, ունենալով որոշ դեպքերում բարձր աշխատավարձեր, նրանք չեն կարողանում այս մեխանիզմից օգտվել իրենց քաղաքներում, եւ նրանք ստիպված Երեւանում են բնակարան գնում, որն էլի տանում է կենտրոնացման։

Հիմա, քանի որ որեւէ բան չի արվում, որ մարզերում բնակարանաշինությանը զարկ տրվի, մենք առաջարկում ենք, որ այս մեխանիզմը սկսի գործել նաեւ մարզերի բնակիչների համար եւ գործի նաեւ երկրորդային շուկայից բնակարան գնելու պարագայում։ Ինչո՞ւ երկրորդային շուկայից, որովհետեւ արդեն խոսեցինք սրա մասին, որ բնակարանաշինություն, ուղղակի, չկա մարզերում։

Հարգելի գործընկերներ, տնտեսական հարցերի հանձնաժողովը բացասական եզրակացություն է տվել այս նախագծին։ Ես նախագիծը հետեւյալ հիմնավորմամբ եմ ներկայացրել, որ այն, ըստ էության, խտրականությունը վերացնող նախագիծ է, որովհետեւ մարզերում ապրող մարդիկ ոչնչով մեղավոր չեն, որ ապրում են մարզերում, եւ այնտեղ չկա բնակարանաշինություն։ Պետության կողմից դրված մեխանիզմը նրանց հասանելի չէ։ Մենք առաջարկում եք, որ այս խտրականությունը վերացվի, եւ  Գյումրիում, Վանաձորում, Կապանում, մյուս բոլոր քաղաքներում, Երեւան քաղաքից դուրս, երկրորդային շուկայից մարդիկ կարողանան գնել բնակարաններ եւ իրենց աշխատավարձից վճարած եկամտահարկից այդ տոկոսները փոխհատուցվեն այնպես, ինչպես դա արվում է Երեւանում կառուցապատողից գնելու պարագայում։ Սա է մեր առաջարկը։ Բուռն քննարկումներ ենք ունեցել, անգամ 2 ամիս ժամանակով հետաձգել էինք նախագիծը, որ այլ առաջարկներ նույնպես լինեին, բայց չեղան։ Մենք նորից նախագիծը դրեցինք քննարկման, էլի ունեցանք բուռն քննարկումներ, բայց տնտեսական հարցերի հանձնաժողովում այն ստացել է բացասական եզրակացություն։ Սա է պատճառը, որ հիմա այստեղ քննարկում ենք։

Սիրելի գործընկերներ, ես ձեզ կոչ եմ անում տալ հնարավորություն` նախագիծը քննարկել պլենար նիստում, որովհետեւ այդ պարագայում մենք կարող ենք ունենալ բազմաթիվ կարծիքներ հնչեցնելու հնարավորություն։ Միգուցե, այլ տարբերակներ նույնպես փնտրենք, այլապես միայն հանձնաժողովում քննարկելով եւ մերժելով եւ թույլ չտալով, որ նախագիծը շարժվի առաջ, ես կարծում եմ, որ սա ճիշտ մոտեցում չէ։

Խնդրում եմ, եթե անգամ ընդհանուր առմամբ դեմ եք, կողմ քվեարկեք, մտնի օրակարգ, սկսենք քննարկել այստեղ։ Շնորհակալ եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Տնտեսական հարցերի հանձնաժողովի տեսակետը կներկայացնի Գեւորգ Պապոյանը։ Պրն Պապոյան, ի՞նչ խտրականության մասին է խոսքը։ Համեցեք, կարող է հանձնաժողովի նախագահը ներկայացնել, բայց հարցը մնում է ակտուալ, ի՞նչ խտրականության մասին է խոսքը։

Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, հարգելի պրն Մարուքյան, այս հարցը հանգամանորեն  քննարկվել է։ Առաջին հայացքից ինքը շատ լավ նախագիծ է, որը բարի նպատակներ ունի` մարզերում օգնել մարդկանց բնակարաններ ձեռք բերել, բայց իրականում այս նախագծի տակ թաքնված են բազմաթիվ ռիսկեր, եւ այդ նախագիծն իրականում չունի այն նպատակը, ինչն ի սկզբանե դրվել էր սրա տակ։ Այս նախագծի հիմնական նպատակը եղել է կառուցապատումը խթանելը, այսինքն` այնպես անել, որ տեղերում շատ բնակարաններ վաճառվեն, ոչ թե սոցիալական խնդիր լուծելը։

Սոցիալականն էլ է եղել կոմպոնենտներից մեկը, բայց հինականը եղել է կառուցապատմանը խթանելը, որովհետեւ կառուցապատումն էլ իր հերթին հարկեր էր գեներացնելու, որոնց շնորհիվ հնարավոր է լինելու բյուջեի ծախսը փոխհատուցել։

Հիմա պրն Մարուքյանն ասում է, որ սա խտրականություն է։ Իրականում եթե մենք սա ընդունենք, կստացվի, որ դա է խտրականություն, որովհետեւ Երեւանում ապրող մարդիկ էլ կան, որոնք ունեն բնակարանի խնդիր, պրն Մարուքյան, եւ այնպես չի, որ Երեւանում ապրողն անպայմանորեն ավելի լավ պայմաններ ունի, քան մարզերում ապրողը։

Բացի դրանից, մեր գործընկերները քննարկումների ժամանակ շատ արդարացիորեն նշեցին, որ կան Երեւանին հարակից մարզեր, որտեղ բնակարանների ու առանձնատների գները բավականին բարձր են։ Կիսաէլիտար տեղերում մենք հնարավորություն ենք տալիս, որ այդտեղ բեւեռացումն ավելի խորանա։

Բացի դրանից, ֆինանսների նախարարությունը բազում ռիսկեր է ներկայացրել, թե այդտեղ ինչ ֆիկտիվ գործարքներ կարող են լինել, որոնց հետեւանքով բյուջեն կարող է ոչ թե մի քանի միլիարդ, այլ մի քանի տասնյակ միլիարդ դրամի կորուստ կրել։

Մեր հիմնական խնդիրը պետք է լինի ոչ թե այդտեղ` երկրորդային շուկայում էժան բնակարաններ ապահովելը, այլ պետք է լինի այնպես անելը, որ մարզերում մարդիկ ցանկանան բնակարան կառուցել եւ բնակարան գնել։ Դրա համար ավելի խորքային լուծումներ են պետք. ենթակառուցվածքներ զարգացնել, դպրոցներ սարքել, հիվանդանոցներ անել, իսկ մենք լրիվ ուրիշ ուղղությամբ ենք գնում։ Մենք ասում ենք` եկեք, թող այդ բնակֆոնդը մնա հին, հին բնակարաններ գնեն։ Մենք գտնում ենք, որ այդ ռեսուրսն ավելի լավ է խորքային լուծումներ գտնելու վրա ծախսել։

Մի կարեւոր հանգամանք եւս։ Մենք պետք է քննարկենք, թե այս հարցը մենք լիագումար նիստերի օրակարգ մտցնո՞ւմ ենք, թե՞ չէ։ Իմ կարծիքով` մտցնելն իմաստ չունի, ի՞նչ պետք է մենք այստեղ քննարկենք, եթե մենք մասնագիտական քննարկում ենք արել ու զգացել ենք, որ այդ հարցը լուծում չունի, ավելին, մենք դրանից հետո արել ենք աշխատանքային քննարկում` արդեն առանց տեսախցիկների, առանց լրատվամիջոցների, որ ավելի անկաշկանդ մարդիկ կարողանան արտահայտվել, եթե ինչ-որ մարդիկ կան, որ կամերաներն իրենց խոսելաձեւի վրա ազդում են, ու հասկացել ենք, որ չկան ընդհանուր եզրեր, այսինքն՝ այդ նախագծի մեջ չկան այնպիսի դրույթներ, որ հնարավոր լիներ ընդհանուր հայտարարի գալ։ Այդ իսկ պատճառով կոչ եմ անում դեմ քվեարկել այս նախագծին ու մտածել ավելի խորքային լուծումներ գտնելու վրա։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Թունյան։

Քվեարկության է դրվում... Վարման կարգով՝ Մանե Թանդիլյան, համեցեք։

Մ.ԹԱՆԴԻԼՅԱՆ

-Քանի որ պրն Թունյանը հնչեցրեց, թե ի՞նչ կա քննարկելու, պրն Թունյան, ձեր հանձնաժողովում անգամ հետաձգել եք 2 ամսով։ Քննարկման նպատակն այն է, որ երկրորդային շուկայից գնելու, եթե ռիսկերի մասին խոսեցիք, որի հետ կարելի էր շատ թե քիչ համաձայնվել, այդ ռիսկերը չեզոքացնելու նպատակով։ Համոզված եմ, որ դահլիճի պատգամավորները գիտեն, կունենան բազմաթիվ առաջարկներ` այդ ռիսկերը չեզոքացնելու, եթե այդպիսիք կան, իսկ նպատակն ակնհայտ է, եւ դուք հենց հանձնաժողովի նիստում հետաձգել եք` նաեւ քննարկելու համար։ Ես կարծում եմ, որ պատգամավորներն արժանի են` այդ քննարկմանը մասնակից դառնալու եւ իրենց առաջարկներով օրինագիծն ավելի ընդունելի, ռիսկերը  ծածկող դարձնելու։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Վարման կարգի վերաբերյալ՝ Արկադի Խաչատրյան։

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, լրացուցիչ տեղեկատվություն, ուղղակի։ ՀՀ-ում եկամտային հարկ վճարում են մեր բոլոր քաղաքացիները, որոնք ապրում են եւ՛ Երեւանում, եւ՛ մարզերում, սակայն վերադարձման իրավունքից օգտվում են միայն Երեւանում։ Սա այս անհավասարությունը վերացնելուն է միտված։

Երկրորդը. մերժման հիմնական պատճառը եւ բացատրությունը մեր գործընկերոջ կողմից եղել է այն, որ այն 2 հակասություն ունի։

Առաջինը հակասում է Կառավարության քաղաքականությանը, որն ուղղված է կառուցապատման խթանմանը, ւ երկրորդը՝ այն, որ այն չի նպաստում եւ չի բերում, որպեսզի առաջնային շուկան զարգանա։ Եվ մյուսը, որ չարաշահումների տեղիք է տալու կեղծ գործարքների առումով։

Նախագիծը խմբագրված է, եւ փոխկապակցված անձանց ազգակցական եւ խնամիական կապով կապված մարդկանց հետ գործարքները դուրս են գալիս այստեղից որպես բացառություն, փոխադարձ գործարքները` եւս, այսինքն՝ այս ռիսկը վերացված է։ Սա ուղղված է տարածքային համաչափ զարգացմանը եւ բնակարանային պայմանների բարելավման իրավունքի իրացմանը մարզերում, որպեսզի մարդիկ ապրեն եւ արարեն իրենց հող ու ջրում։

Ես առաջարկում եմ իմ գործընկերներին կողմ քվեարկել եւ հնարավորություն տալ հարցը քննարկել նիստում։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Վարման կարգի վերաբերյալ՝ Գեւորգ Պապոյան, այնուհետեւ` Ծովինար Վարդանյան։

Գ.ՊԱՊՈՅԱՆ

-Այստեղ սոցիալական ֆակտորի մասին նշվեց։  Նշենք, որ այսօր էլ պետությունը երկրորդային շուկայում բնակարան գնելու, մարզերում բնակարան գնելու դեպքում 4 տոկոսային կետով սուբսիդավորում է, եւ մարզերում երկրորդային շուկայում հիփոթեքային վարկերի տոկոսադրույքը 5,5% է։ Երբ սա մենք համեմատում եք  այն իրավիճակի հետ, երբ մենք ունենք  իրականում եկամտահարկի վերադարձմանը զուգահեռ, քանի որ այսօր եկամտահարկի վերադարձման պարագայում միջինացված տոկոսը 3,5-4% է, այսինքն` ստացվում է, որ մարզերում ընդամենը մեկ տոկոսային կետով է ավելի ստացվում։

Սա նշում եմ նրա համար, որովհետեւ իրականում սոցիալական խնդիր չկա։ Եթե այս օրենքը մենք ընդունենք, մարզերում մարդիկ սկսելու են բնակարան գնել միջինացված 4,5%-ով, իսկ այսօր 5,5%-ով այդ հնարավորությունը կա։ Արդեն իսկ սոցիալական խնդիր չկա եւ սոցիալական մասով որեւէ հարց չի կարող առաջանալ, որովհետեւ պետությունը 4 տոկոսային կետով մարզերում սուբսիդավորում է երկրորդային շուկայում բնակարանների գնումը։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Վարման կարգի վերաբերյալ՝ Ծովինար Վարդանյան։

Ծ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Իհարկե, սա արդեն քննարկում ստացվեց, բայց պրն Խաչատրյան, պետք է  նշեմ, որ դուք շատ լավ տեղյակ եք, որ թե՛ Երեւանում, թե՛ մարզերում եկամտային հարկից կարող են վճարել, եթե բնակարանը կառուցապատողից են գնում։ Չկա նման խտրական վերաբերմունք մարզերի նկատմամբ, ինչպես նշեցիք։

Այս նախագիծն ի սկզբանե միտված է եղել կառուցապատումը խրախուսելու համար, դրա համար փորձել են այդ եկամտահարկը կառուցապատողից փորձել զիջել։ Դա է նախատեսված եղել։

Ձեր փոփոխությունն էլ ավելի խորացնում է խնդիրը, խրախուսում է երկրորդային շուկան, կառուցապատումը նորից մնալու է, էլ ավելի խորացնելու է, ինչը հակասում է օրենքին, եւ այս փոփոխությունը, ընդհանուր, հակասում են իրար։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Վարման կարգի վերաբերյալ՝ վերջին դիտարկումը եւ քվեարկենք:

Բաբկեն Թունյան։

Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Ճիշտ են ասում գործընկերներս, համարյա բովանդակային քննարկում ստացվեց։ Ում, որ թեման շատ հետաքրքիր էր, կարող էր հանձնաժողովի նիստին հետեւել։

Մենք այստեղ, եթե ժամանակը բավականացներ, կարող էինք բազում այլ հակափաստարկներ էլ ներկայացնել, բայց սա լիագումար նիստի օրակարգ մտցնելն իզուր մեր ժամանակը վատնում է, ոնց որ այս օրինագիծն ընդունելու դեպքում մեր հանրային ռեսուրսներն է վատնելու։

Ինչ վերաբերում է ռիսկը նվազեցնելու առաջարկներին, այդ առաջարկները մինչեւ մեր քննարկման օրը չեն հնչել։ Արդեն հանձնաժողովի նիստի օրը մեր գործընկերները 3 առաջարկ արեցին` ռիսկերը մեղմելու, բայց դրանք ոչ միայն ռիսկերն ամբողջությամբ չէին մեղմում, քանի որ, օրինակ` ասում էին. մարդիկ կարող են կեղծ գործարքներ ձեւակերպել բարեկամների միջեւ, իրենք առաջարկում էին, որ եղբայր, քույր եւ այլն, այդ հարազատների համար բացառություն արվի, բայց կարող է` եղբոր վարորդը լինի, վարորդի քենին լինի։ Այսպես եթե մենք հիմա շարունակենք, այդտեղ անկառավարելի ռիսկեր կան։ Դրա համար առաջարկում եմ միանշանակ եւ համոզված դեմ քվեարկել, եւ անցնենք մեր օրակարգին, քանի որ բավականին հագեցած է։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Քվեարկության է դրվում «ՀՀ հարկային օրենսգրքում լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը յոթերորդ գումարման երրորդ նստաշրջանի օրակարգում ընդգրկելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 36
Դեմ՝ 74
Ձեռնպահ՝ 1

Որոշումը չի ընդունվել։

Հաջորդը՝ «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության կողմից ներկայացված «Ընդերքի մասին օրենսգրքում փոփոխություն կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը։

Հիմնական զեկուցող՝  Գուրգեն Բաղդասարյան։

Գ.ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ

-Այս օրենքի մասով մեր խմբակցության կողմից առաջարկ էր ներկայացվել, որ ընդերքօգտագործողների կողմից, այդ իրավաբանական անձանց, ովքեր տիրապետում են 10-ից ավելի ցածր մասնաբաժինների, նրանց անունները նույնպես տեղեկացվեն հանրությանը։

Ինչո՞ւ է առաջացել այս միտքը. փորձեմ հիմնավորել։ Քիչ առաջ պրն Թունյանը ներկայացրեց բարեկամների այդ շղթան, որ կարող է` իրենց անուններով բանկից փող դուրս գրեն, այդ նույն շղթայով մեծ հանքերի դեպքում փոքր մասնաբաժիններով, 10-ից փոքր տոկոս, 9 տոկոսների չափով ձեւակերպվում է օֆշորային ընկերություններում, եւ հանրությունը դրանցից գրեթե  տեղյակ չի լինում։

Խնդրում եմ իմ գործընկերներին` այս ամեն ինչը հաշվի առնելով՝ կողմ քվեարկել այս նախագծին, որպեսզի այլեւս հասարակության մոտ ավելորդ տեղեկատվության պակաս չլինի, նամանավանդ նշեմ, որ վերջին ամիսների ընթացքում հանրապետությունում շրջանառվող Ամուլսարի վերաբերյալ մամուլում տարբեր հրապարակումներ եղան` տարբեր սեփականատերերի անուններով։

Առաջարկում եմ կողմ քվեարկել այս նախագծին՝ հետագայում նման թյուրիմացություններ չունենալու պատճառով, որպեսզի չստացվի այնպես, որպեսզի չստացվի այնպես, որ 2, 3 հատ 9% գրանցեն դրսու, եւ փաստացի տնօրինեն մեծ եկամուտների։

Այսքանը։ Ակնկալում եմ ձեր դրական մոտեցումն այս հարցին` հարցը քննարկման դնելու համար։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Տնտեսական հարցերի հանձնաժողովի տեսակետը կներկայացնի Հայկ Գեւորգյանը։

Հ.ԳԵՎՈՐԳՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, հարգելի նախագահություն, տնտեսական հարցերի հանձնաժողովում այս հարցը ստացել է բացասական եզրակացություն, բայց եղել են վերապահումներ՝ ի՞նչի հետ կապված։ Մենք քննարկել ենք տարբերակ, որ տոկոսները կարող են իջնել առաջին հրապարակումներից հետո, երբ 10 տոկոսանոց շեմի, մեր այսօրվա  գործող օրենքով կհրապարակվեն վերջնական սեփականատերերի անունները, դրանից հետո մենք անմիջապես կարող ենք ձեռնամուխ լինել հետագայում տոկոսն իջեցնելուն, եթե դրա կարիքը կլինի։ Մենք այդ հարցին, անպայման, կանդրադառնանք։ Դա` էմպիրիկ բանից հետո, երբ հրապարակումները կլինեն, բայց ամբողջությամբ հանել որեւէ շեմ մենք չենք կարող, որովհետեւ այդտեղ կլինի դատաբազաների հրապարակում։ Կարող են լինել որպես հիմնադիրներ, որպես մասնակիցներ ամբողջական ընկերություններ, որոնք անընդհատ իրենց ակցիաները հանում են շուկա, վաճառում են, հետո նորից գնում են, նորից հանում են, վաճառում են։ Այնպես որ, դա կլինի անիմաստ, ուղղակի, անունների հսկայական ցանկեր, որոնց ուսումնասիրությունը ոչինչ չի տա։

10%-ն ընտրվել է` միջազգային փորձն ուսումնասիրելով, բայց եթե դա մեզ չբավարարի, եթե մենք հասկանանք, որ այս 10%-ը բարձր է եւ դրա մեջ լինում են ինչ-որ տոկոսներ ունեցող բաժնետերեր, որոնք մեզ մոտ կասկած են առաջացնում, մենք, անպայման, կարող ենք դա իջեցնել։

Կոչ եմ անում դեմ քվեարկել։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Մի ճշգրտող հարց. ես ճի՞շտ եմ հասկանում, պրն Գեւորգյան, քանի որ 3, 4 ամիս առաջ օրենքի ընդունմամբ պայմանավորված` հիմա էականորեն բացվելու է սեփականատերերի ցանկը եւ լավ, ցածր շեմ է սահմանվելու, առայժմ, պայմանական ասած, առաջարկում եք մարսել այս փաթեթը, եւ հետո, եթե հարկ լինի, նորից իջեցնել շեմը։

Հ.ԳԵՎՈՐԳՅԱՆ

-Այո, պրն նախագահ, հենց դա է դրված, քննարկումների ամբողջ առանցքը հենց դա էր, որ  առաջին արդյունքը ստանանք, դրանից հետո տեսնենք, եթե կարիքը լինի՝ իջեցնենք։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցը պետք է քվեարկենք։ Վարման կարգի վերաբերյալ՝ Էդմոն Մարուքյան։

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

-Պրն Միրզոյան, ես ուզում եմ մի հատ հասկանանք. տեսեք, դուք հարց եք տալիս, հասկանում եմ, որ մտածում եք, որ կարող է, պետք է ընդունենք, երեւի։

Այդ 90%-ի բացահայտման հարցը,  որ հիմա ընթացքի մեջ է, անգամ այն մարդիկ, ովքեր ժամանակին լոբբինգ էին անում, որ պետք է 100% բացահայտվի, այսօր խոսում են, հանձնաժողովում նկատի ունեմ, գործադիր  իշխանությունից, որ այդ 10%-ը պետք չի բացել։  Մենք ինչի՞ց ենք վախենում, որ մարսենք կամ չմարսենք, եթե այդ հանքերի մեջ մեկը սեփականատեր է նախորդ իշխանությունից, պետք է իմանանք, եթե այդ հանքերի մեջ մեկը սեփականատեր է նոր իշխանությունից, դա էլ պետք է իմանանք, եթե մի տոկոս էլ ունի՝ էլի պետք է իմանանք։

Հիմա, երբ դուք չեք բացում այդ 10%-ը, մենք կարող ենք ասել, չէ՞, որ այդ 10%-ի մեջ ինչ-որ մարդիկ կան, դարձել են սեփականատեր։ Սա է։ Այսինքն՝ այնտեղ մարսելու բան չկա, պրն Միրզոյան ջան, եկեք, ընդունենք այս նախագիծը, 100% թող բացահայտվի։

Բա, ամեն օր թափանցիկությունից ենք խոսում, թափանցիկ հանքարդյունաբերություն, իմանանք, թե որ հանքի հետեւում ո՞վ է կանգնած, բա, ո՞նց պետք է իմանանք։

Մարդիկ իջեցնում են, նվազեցնում են 2%, 3%, 4%, որ չիմանանք, թե ով է սեփականատերը, մենք էլ ուզում ենք, որ իմանանք։ Ես ձեզ կոչ եմ անում կողմ քվեարկել։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Պրն Մարուքյան, իրականում իմ մոտիվացիան այլ էր, եւ քանի որ ինձ դիմեցիք, նաեւ ասեմ, որ փաստարկները բավականին համոզիչ թվացին։ Ահռելի փաթեթ հենց հիմա հանրայնացվում է, եւ այստեղ, ես ոնց հասկացա, կա պատրաստակամություն։ Այդ քայլն անելուց հետո նորից առաջ գնանք, մի հատ վերաիմաստավորել, վերլուծել, եթե կարիք կա, նորից առաջ գնալ, խոսքը դրա մասին է։

Ես պատասխանը ճշգրտելու համար, դիրքորոշումը ճշգրտելու համար հարցրեցի։

Վարման կարգի վերաբերյալ՝ Վիկտոր Ենգիբարյան։

Վ.ԵՆԳԻԲԱՐՅԱՆ

-Պրն նախագահ, նաեւ խնդիրը կայանում է նրանում, որ այսօր ժամանակակից տեխնոլոգիաների աշխարհում մոլորակի ցանկացած կետից ցանկացած անձ կարող է միջազգային բորսաներում գնել որեւէ ընկերության թեկուզ փոքրիկ մասնաբաժին, եւ այդ ցանկերը փոխվում են ամեն վայրկյան։ Դա հրապարակելը եւ թարմացնելը տեխնիկապես անհնար է, որովհետեւ մենք գործ ունենք հարյուր հազարավոր փոքրիկ բաժնետերերի հետ, որոնք փոխվում են ամեն վայրկյան։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Վարման կարգի վերաբերյալ՝ Հերիքնազ Տիգրանյան։

Հ.ՏԻԳՐԱՆՅԱՆ

-Ամբողջությամբ ընդունելով այն հանգամանքը, որ հանքարդյունաբերության ոլորտն առավել թափանցիկ եւ հաշվետու պետք է լինի, եւ ընդունելով նաեւ առաջարկի տրամաբանությունը, բայց կուզեի «Լուսավոր Հայաստան»-ի մեր գործընկերներին տեղեկացնել, որ փոփոխության առաջարկն արված է ոչ ճիշտ իրավական ակտի վրա։

2019 թվականի ապրիլի 23-ին մենք արդեն «Ընդերքի մասին» օրենքում արել ենք փոփոխություն, եւ այն հոդվածները՝ 38 եւ 49, որոնցում դուք առաջարկում եք այդ փոփոխությունը, արդեն կատարված է։

Դուք փոփոխությունը պետք է բերեիք «Իրավաբանական անձանց պետական գրանցման մասին» օրենքի հիման վրա, որտեղ ամրագրված են 10% եւ ավելի շեմերը։

Այս իրավական ոչ ճիշտ կարգավորման պարագայում ես ձեռնպահ կքվեարկեմ։ Ոչ ճիշտ իրավական ակտի վրա է փոփոխությունը բերվել։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արկադի Խաչատրյան։

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Առհասարակ ՓԲԸ-ները եւ ՍՊԸ-ների փայատերերը եւ բաժնետերերը կարող են լինել մինչեւ 50-ը։ Անսահմանափակ, մեծ քանակությամբ փայատերեր կարող են ունենալ միայն ԲԲԸ-ները։ Այն, ինչի մասին իմ գործընկերն ասաց, ընդունելի է եւ մենք հայտնել ենք, որ բացառություն պետք է կազմեն միայն ցուցակված կազմակերպությունները բորսաներում, որոնք համապատասխանում են հրապարակայնության միջազգային ստանդարտներին. եւ նրանց բացահայտելու կարիքը չկա։

Այո, օնլայն կարելի է ձեռք բերել շատ փոքր բաժնեմաս, եւ նրանց մասին չի խոսքը։ Խոսքը գնում է նրա մասին, որ եթե ՀՀ-ի ընդերքը Հայաստանի սեփականությունն է, թեման զգայուն է եւ հանրությունն իրավունք ունի իմանալ բոլոր բաժնետերերի մասին, 10%-ը կարող է արժենալ տասնյակ միլիոնավոր դոլարներ, տրոհման միջոցով կարելի է նաեւ խուսափել դրանից, եւ սպասել 2 ամսից այն, ինչ պետք է հրապարակվի, դրանից հետո նոր որոշել, պետք է տեղեկացնենք, որ որեւէ բան որոշում կայացնելու համար չի փոխվելու 2 ամսից։

Դրա համար մենք առաջարկեցինք մեր գործընկերներին՝ ընդունել: Մինչեւ երկրորդ ընթերցման հասնի, 2 ամիսն էլ կանցնի, բայց ընդունեք, եւ հանրությունն ամբողջությամբ բացահայտում ունենա։ Որեւէ ռիսկ կամ վտանգ այստեղ մենք չունենք, հարգելի գործընկերներ։ Առաջարկում ենք եւս մեկ անգամ կողմ քվեարկել եւ ներառել նիստի օրակարգ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Վարման կարգի վերաբերյալ՝ Բաբկեն Թունյան։

Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Պրն Միրզոյան, ինչպես դուք նշեցիք, հենց այդ էլ տրամաբանություն է, որ ընդամենը 2, 3 ամիս առաջ բոլորս միաձայն ընդունել ենք մի օրենք` 10%-ով, եւ առանց սպասելու, որ այդ օրենքն իրական կյանքում աշխատի, մենք դրա արդյունքը տեսնենք, մենք ուզում ենք, որ հիմա այդ օրենքը մեկ անգամ էլ փոխենք։

Մեր գործընկերներն առաջարկում են այդ 10%-ն ընդհանրապես վերացնել, ինչն ահավոր վարչարարական ծախս է ավելացնում։ Մենք դեմ չենք եղել տոկոսը նվազեցնելուն, ինչպես պրն Գեւորգյանը նշեց, բայց առաջարկել ենք, որ մի քիչ սպասենք, 2, 3 ամիս սպասենք, այդ բազան հրապարակվի, հետո տեսնենք, այդտեղ կարող է` ոչ միայն տոկոսն իջեցնելու կարիք լինի, այլ փոփոխություններ նույնպես անելու կարիք լինի, որովհետեւ միջազգային պրակտիկայում եղել է 25%, բայց մենք ընդունել ենք 10%։

Քանի որ պրն Բաղդասարյանը` հիմնական զեկուցողը զուգահեռ տարավ Ամուլսարի հետ, այդտեղ մի բան էլ ասեմ. Ամուլսարը` «Լիդիան» ընկերությունը, ինքը բորսայում ցուցակված ընկերություն է, եւ այսօր Հայաստանի ամենաթափանցիկ ընկերությունն է, եթե նայենք փաստաթղթերի տեսանկյունից, բայց մի հատ եկեք, նայենք, թե այդ թափանցիկությունն այսօր դուք ինչքանով եք կոնկրետ գնահատում։ Ուզում եմ ասել, որ ամեն ինչ պետք է տրամաբանության սահմաններում լինի։

Ա. ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Քվեարկվենք, թերեւս: Քվեարկության է դրվում... Վարման կարգի վերաբերյալ` Սերգեյ Բագրատյան:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Վարման կարգի վերաբերյալ՝ Սերգեյ Բագրատյան։

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Պրն Թունյան, ինչպե՞ս եք համարում թափանցիկ ընկերություն, երբ ֆինանսավորումն օֆշորային կազմակերպությունից է, զարմանում եմ ձեր մոտեցման վրա։ Չի կարելի հանիրավի եւ հանպատրաստից համեմատություններ անել։ Ամուլսարի ամենամեծ դժբախտությունն օֆշորային ֆինանսավորումն է, որը չի կարող համարվել թափանցիկ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Քվեարկության է դրվում «Ընդերքի մասին օրենսգրքում փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը յոթերորդ գումարման երրորդ նստաշրջանի օրակարգում ընդգրկելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 36
Դեմ՝ 67
Ձեռնպահ՝ 7

Որոշումը չի ընդունվել։

Չորրորդ հարցը՝ «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության կողմից ներկայացված «Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանության ժամանակ զինծառայողների կյանքին կամ առողջությանը պատճառված վնասների հատուցման մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը։

Հիմնական զեկուցող՝ Գեւորգ Գորգիսյան։

Գ.ԳՈՐԳԻՍՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, հարգելի նախագահություն, հակիրճ ներկայացնեմ նախագծի էությունը։ Գործող իրավակարգավորումներով մենք ունենք հատուցման տարբերակ, երբ զինծառայողին վնաս է պատճառվել հակառակորդի կողմից։ Բոլոր այն դեպքերը, երբ զինծառայողը, ում մենք տարել ենք պարտադիր զինվորական ծառայության՝ պաշտպանելու հայրենիքը, բայց որեւէ վնաս է պատճառվել կյանքին կամ առողջությանը ոչ մարտական գործողությունների ժամանակ, լինի դա վթար, դժբախտ պատահար կամ ոչ կանոնադրական հարաբերություններ, այս բոլոր դեպքերում, միեւնույն է, պետությունն ունի պոզիտիվ պարտավորություն` համապատասխան փոխհատուցում տալու ընտանիքին եւ, վիրավորվելու դեպքում` նաեւ զինծառայողին։

Մենք գտնում ենք, որ այստեղ կա խտրական վերաբերմունք։ Առաջարկում ենք, որ վերացվի այս խտրական վերաբերմունքը։ Անկախ այն հանգամանքից, թե ինչպես է ստացել համապատասխան, կյանքին կամ առողջությանը պատճառված վնասը, զինծառայողը, նա ստանա միեւնույն փոխհատուցումը։

Թերեւս, պաշտպանության նախարարության առաջնահերթությունները մի քիչ այլ էին, ինչը կարելի է հասկանալ, բայց մենք շարունակում ենք պնդել, որ կա խտրականություն, եւ այն պետք է վերացվի։

Առաջարկում եմ գործընկերներիս կողմ քվեարկել նախագիծն օրակարգ մտնելուն, որպեսզի կարողանանք ավելի հանգամանալից քննարկել, միգուցե. միասին կարողանանք գտնել այն ընդունելի տարբերակը, որը կլինի ընդունելի եւ՛ մեծամասնության համար, եւ կլուծի այս իրապես կարեւոր խնդիրը, որովհետեւ եթե մեզ մոտ զինծառայությունը պարտադիր է, ապա դրա բոլոր հետեւանքները պետությունը պետք է վերցնի իր վրա, եւ պետությունը պետք է պատասխանատու վերաբերվի այն քաղաքացիներին, ում տարել է պարտադիր զինվորական ծառայության։

Շնորհակալ եմ։ Կոչ եմ անում կողմ քվեարկել, որպեսզի նախագիծը մտնի լիագումար նիստ` քննարկման։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Պաշտպանության եւ անվտանգության հարցերի հանձնաժողովի տեսակետը կներկայանի Արեն Մկրտչյանը։

Ա.ՄԿՐՏՉՅԱՆ

-Հարգելի նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, հանձնաժողովը կողմ է հիմնադրամի շահառուների թվի մեծացման գաղափարին, բայց մենք կարծում ենք, որ դա պետք է հիմնված լինի հստակ թվային հաշվարկների վրա, եւ պետք է լինի հստակ թվային հենք։

Ինչպես գիտեք, զինծառայողների ապահովագրության հիմնադրամի շահառուներ  են համարվում մարտական գործողությունների ժամանակ 1-ին եւ 2-րդ կարգի հաշմանդամություն ստացած զինծառայողները եւ զոհված զինծառայողների ընտանիքի անդամները։ Հիմնադրամում գեներացված շուրջ 17 մլրդ դրամից այս պահին 75%-ը կամ 12 մլրդ 300 մլն դրամն արդեն իսկ հիմնադրամից ստանձնած պարտավորություններն են, մինչդեռ հիմնավորման մեջ նշվում է, որ հիմնադրամում այդ միջոցներն առկա են, գեներացված են, սակայն կոնկրետ հաշվարկ չի բերվում, թե մենք ի՞նչ միջոցներով ենք պատրաստվում այդ փոխհատուցումները կատարել  այժմ։

Ներառականության մասով, առհասարակ, հիմնադրամն իր գործունեությունը սկսել է 2017 թվականի հունվարի 1-ից, սակայն այժմ ստորին շեմն իջեցվել է մինչեւ 2008 թվական։ Նախատեսվում է, որ առաջիկա 2-3 տարվա ընթացքում այդ ստորին շեմն իջեցնել մինչեւ 1990-ականները, ապահովել ներառականությունն առայժմ այս ուղղությամբ։

Նշված 4 մլրդ 700 մլն դրամը, որ այս պահին կա հիմնադրամում, ես ուզում եմ նշել, որ դա էլ այն ազատ միջոցները չեն, որի միջոցով հնարավոր է կատարել այդ փոխհատուցումները, որովհետեւ ցանկացած հիմնադրամ պետք է ունենա հնարավոր ռիսկերից ապահովագրման համար անհրաժեշտ միջոցներ։

Որո՞նք են այդ հնարավոր ռիսկերը։ Տվյալ պարագայում դա ինդեքսավորումն է, աշխատաշուկայում հնարավոր ցնցումներն են, սահմանային լարվածության հնարավոր աճն է, հնարավոր լայնածավալ մարտական գործողություններն են, որոնք կփոխեն շահառուների թիվը, նաեւ հիմնադրամում գեներացվող միջոցները։

Հանձնաժողովը տվել է բացասական եզրակացություն։ Ամփոփելով` ես նշեմ, կրկնեմ միտքս, որ մենք, բնականաբար, կողմ ենք շահառուների ներառականության ավելացման աճին, սակայն դա պետք է լինի հստակ թվային հաշվարկների, թվային հենքի առկայության պայմաններում, այլապես դա դառնում է բարի ցանկությունների շարադրանք թղթի վրա։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Քվեարկության է դրվում «Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանության ժամանակ զինծառայողների կյանքին կամ առողջությանը պատճառված վնասների հատուցման մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը յոթերորդ գումարման երրորդ նստաշրջանի օրակարգում ընդգրկելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 35
Դեմ՝ 71
Ձեռնպահ՝ 3

Որոշումը չի ընդունվել։

Հինգերորդ հարցը՝ «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցության կողմից ներկայացված «ՀՀ քրեական օրենսգրքում լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը։

Հիմնական զեկուցող՝ Գեւորգ Պետրոսյան։ Համեցեք, պրն Պետրոսյան։

Գ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, անվիճելի է, որ այսօր ՀՀ պետականության, եւ, ընդհանրապես, մեր ժողովրդին կախված ամենավտանգավոր երեւույթներից մեկը ոչ ավանդական սեռական կողմնորոշման եւ ոչ ավանդական սեռական հարաբերությունների վտանգն է։ Այս վտանգը կանխելու նկատառումով մեր խմբակցությունն ամբողջությամբ հեղինակել է նախագիծ, համաձայն որի` Քրեական օրենսգրքում կատարվի լրացում, որով քրեական պատասխանատվություն սահմանվի 16 տարին չլրացած անձանց շրջանում ոչ ավանդական սեռական կողմնորոշում քարոզելու համար։

ՀՀ Կառավարությունն այս նախագծին տվել է բացասական եզրակացություն հիմնականում 2 պատճառաբանությամբ։

Առաջինը. ասում է. պարզ չէ, թե ինչ է ոչ անվանդական սեռական կողմնորոշումը, այսինքն՝ դա անորոշ հասկացություն է։ Ժողովուրդ, ստեղ տենց մարդ կա՞, որ տենց է մտածում։ Այստեղ կա՞ մի մարդ, որը չի հասկանում՝ ի՞նչ է ոչ ավանդականը, ի՞նչ է ավանդականը։ Ես չեմ կարծում, թե դա այդպես է։

Երկրորդ. ասում է, որ այդ հանցակազմն արդեն իսկ կա Քրեական օրենսգրքում, երկու հոդված է վկայակոչում, Քրեական օրենսգրքի 142-րդ հոդվածը, որը պատասխանատվություն է նախատեսում անառակաբարո գործողությունների համար։ Մյուս հոդվածը, ներողություն, ես օրենքի տերմինը պարտավոր եմ օգտագործել, «պոռնկագրական բնույթի նյութեր տարածելու համար»։ Կներեք, էլի, ընկերներ, կարո՞ղ է` Կառավարությունը, ես սխալ չեմ հասկացե՞լ, որ նույնացնո՞ւմ է համասեռամոլության քարոզն անառակաբարո գործողության ու պոռնկագրական նյութեր տարածելու հետ։ Եթե դա տենց է, շատ լավ է։

Ի՞նչ է նշանակում՝ հայտնի չէ։ 2013 թվականից դեռեւս ՌԴ վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ օրենսգրքի 6-ի 21-րդ ցուցիչ հոդվածով արդեն իսկ կա այս հանցակազմը՝ «ոչ ավանդական սեռական կողմնորոշում քարոզելը»։ Հիմա Ռուսաստանն արդեն 6 տարուց ավելի հասկացել է, թե դա ինչ է, մենք չենք հասկանո՞ւմ` ինչ է։

Հարգելի գործընկերներ, չեմ կարող խիստ մասնագիտական վերլուծություն անել, քանի որ դա արվել է հանձնաժողովում, այստեղ էլ ժամանակը չի բավարարի, բայց ես հանձնաժողովում էլ ասացի, որ այստեղ գաղափարը յուրացնելու, սեփականաշնորհելու եւ դրա հիման վրա դիվիդենտներ հավաքելու խնդիր բացարձակ չունենք մենք, պարզապես սա այն հարցերից մեկն է, որ մեր ամբողջ խմբակցությունը մեր խմբակցության ղեկավարի գլխավորությամբ մազաչափ անգամ  նահանջի տեղ չունի, որովհետեւ սա ոչ ավելի, ոչ պակաս` սպառնում է մեր մատաղ սերնդի, ընդհանրապես, մեր ազգային անվտանգության խնդիրներին։

Ես հանձնաժողովում էլ ասացի. խնդրեմ, վերցրեք, դուք հեղինակեք նախագիծը, համարենք` մենք չենք հեղինակը, դուք եք, բայց եկեք, ընդունենք օրինագիծ, որով մենք երաշխավորենք մեր երեխաների անշեղ ապագան, անվրեպ ապագան, եւ գոնե խնդիրը պետք է դառնա ԱԺ-ում քննարկման առարկա, որովհետեւ պետաիրավական հարցերի հանձնաժողովը բաղկացած է 15 պատգամավորից, եթե մենք հիմա հարցը չենք մտցնում այստեղ քննարկման, այս կարեւոր խնդիրը, ապա մենք ԱԺ մյուս պատգամավորներին զրկում ենք հարցի վերաբերյալ իրենց կարծիքն արտահայտելու օբյեկտիվ հնարավորությունից։ Շնորհակալ եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հանձնաժողովի տեսակետը եւ մատաղ սերնդին վերաբերող հարցերը կներկայացնի Սուրեն Գրիգորյանը։

Ս.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Վերջից գամ. ինչ վերաբերում է պատգամավորներին, ովքեր ուզում էին իրենց կարծիքն այս հարցով արտահայտել, ոչ մեկիս համար գաղտնիք չի, որ անկախ հանձնաժողովի անդամ լինել, չլինելուց բոլոր պատգամավորները բոլոր հանձնաժողովների նիստերին անարգել մուտքի իրավունք ունեն եւ ձայնի իրավունք ունեն։

Ինչ վերաբերում է բուն նախագծին, հանձնաժողովում քննարկման արդյունքում մենք կիսել ենք Կառավարության այն դիտարկումները, որ արդեն իսկ նախագծով առաջարկվող գործողությունները քրեականացված են գործող օրենսդրությամբ։

Ինչ վերաբերում է որոշակիությանը՝ ոչ ավանդական, ավանդական, պրն Պետրոսյան, ես, ինչպես հանձնաժողովի նիստի ժամանակ ասացի, հիմա էլ կասեմ, որ կենցաղային մակարդակում, անգամ իրավունքի այլ ճյուղերում մենք մեզ կարող ենք թույլ տալ ավելի անորոշ հասկացողություններ, որոնք մենք գործնականում հասկանում ենք, բայց երբ խոսքը գնում է քրեականացման մասին, երբ խոսքը գնում է մի հոդվածի մասին, երբ անձը  կարող է հայտնվել ճաղերի հետեւում այդ հոդվածի կիրառման  արդյունքում, այդ բոլոր տերմիններն առավել որոշակի պետք է լինեն։

Ինչ վերաբերում է կոնկրետ ոչ ավանդական-ավանդականին, ինձ թվում է, որ անձի սեռական կողմնորոշումն ավանդույթներից առհասարակ կախված չի, որովհետեւ ավանդույթները շատ հաճախ հասարակություններում գնալով փոփոխվում են, բայց սեռական կողմնորոշումը` դոմինանտ, ոնց եղել է հազարամյակներ առաջ, տենց էլ դոմինանտ հիմնական սեռական կողմնորոշումը մնում է։

Նշված հանգամանքները հաշվի առնելով` ես կոչ եմ անում դեմ քվեարկել այս հարցը նիստերի օրակարգ ներառելուն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Վարման կարգի վերաբերյալ՝ Գեւորգ Պետրոսյան։

Գ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, նախ՝ հազարամյակներ առաջ այսպիսի ակտիվություն չի եղել, ոչ ավանդական սեռական կողմնորոշում...

Ծ Ա Փ Ա Հ Ա Ր ՈՒ Թ Յ ՈՒ Ն Ն Ե Ր

Երկրորդ՝ ՌԴ օրենսգրքի նորմը ես որ վկայակոչեցի, այնտեղ ավելի խիստ սանկցիա է նախատեսված, այդ թվում՝ վարչական, վտարում Ռուսաստանի տարածքից։ Դուք պատկերացնո՞ւմ եք, հանկարծ ես այդպիսի առաջարկ անեի, հիմա ՀԿ-ները բզկտել էին ինձ, իսկ Պարսկաստանում կախաղան են հանում։ Ի՞նչ է նշանակում` հազարամյակներ, դուք որտեղի՞ց եք ստուգել, ի՞նչ գիտեք, այդ ի՞նչ հետազոտություն եք կատարել։

Երկրորդ՝  նորից եմ ասում, շատ ներողություն, եկեք, չվերածենք սա հումորի, սա հումորի թեմա չի։ Ես հանձնաժողովի նիստից հետո շուրջ 5 տասնյակ դատավորների ու դատախազների հետ եմ զրուցել, հիմա էլ օգնականիս հանձնարարել եմ պաշտոնական հարցում անել խնդրանքով գլխավոր դատախազությանը։ Գիտե՞ք, թե քանի դեպքով են այդ ձեր նշած հոդվածները տարածվել կոնկրետ այս դեպքի հանգամանքի վրա, այս գործի, համանման. ոչ մի դեպքով։ Որեւէ դատախազ ու դատավոր չպնդեց, որ ձեր նշած հոդվածներով համասեռամոլության քարոզի համար քրեական գործ է հարուցվել, եւ մարդ է պատժվել։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, անմիջապես այս քվեարկություններից հետո մենք ունենք մտքերի փոխանակություն։ Դուք կարող եք գրանցվել, օգտագործել այս ամբիոնը` հնչած հարցերի վերաբերյալ մտքեր հնչեցնելու եւ փոխանակելու։

Առաջարկում եմ վարման կարգի վերաբերյալ մեթոդից քիչ եւ վերապահումով օգտվել։

Իսկ ինչ վերաբերում է ակտիվությանը, ձեր նշած մարդիկ հազարամյակներ շարունակ միշտ էլ ակտիվ են եղել, այդ մենք հիմա ենք ապրում, հիմա ենք զգում։ Գրականությունը նայեք Հոմերոսից մինչեւ պարսկական պոեմներ, պրն Պետրոսյան։

Վարման կարգի վերաբերյալ` Սիփան Փաշինյան։

Ս.ՓԱՇԻՆՅԱՆ

-Պրն Պետրոսյան, դուք բավականին մեծ տեղեկություններ ունեք, ես ինչքան որ ձեզ լսեցի, եւ մեղադրեցիք մեզ հակառակում, որ մենք ինչ-որ տեղեկություններ ունենք։ Ես կխնդրեմ, որ ավելի մանրամասն տեղեկություններ տրամադրել, քանի որ մեծ էնտուզիազմով դուք տիրապետում եք ինֆորմացիաներին, թե ե՞րբ, ինչքա՞ն, որտե՞ղ, ի՞նչ է տեղի ունենում։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Լավ, քվեարկենք, մնացածը` հետո։

Քվեարկության է դրվում «ՀՀ քրեական օրենսգրքում լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը յոթերորդ գումարման երրորդ նստաշրջանի օրակարգ ընդգրկելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 26
Դեմ՝ 71
Ձեռնպահ՝ 2

Որոշումը չի ընդունվել։

Եվ վերջին հարցը, որի վերաբերյալ գլխադասային հանձնաժողովը բացասական եզրակացություն է տվել. «ՀՀ քրեական օրենսգրքում լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը։ Համահեղինակ, հիմնական զեկուցող՝ Գեւորգ Պետրոսյան։

Գ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Հիմա ես չեմ հարցնի, թե ձեր ինչի՞ն են պետք այդ տվյալները, որպեսզի չշեղվենք նախագծից, բայց հաջորդ նախագիծը վերաբերում է հետեւյալին. ես անուններ չեմ տալիս, որ սա չվերածվի անձնական ինչ-որ բամբասանքի, բայց երբ 2017 թվականին ԱԺ վեցերորդ գումարման ընտրությունների ժամանակ հայտնի սուպերմարկետներից մեկի հայտնի ղեկավարի անհայտ եղբայրը կոլեկտիվին ստորացնելով` ասում էր. «հլը հելեք կանգնեք, քանի՞ ձեն եք տվել, աղջիկ ջան, դու  ի՞նչ գործ ունես` ստեղ աշխատես» եւ այլն, մեր հարգարժան վարչապետը հենց իր տեղից իսկապես շատ իրավացիորեն պահանջում էր քրեական պատասխանատվություն կիրառել, սահմանել այնպիսի անձանց նկատմամբ, ովքեր կոլեկտիվի նկատմամբ հետապնդում են ցուցաբերում` քաղաքական նկատառումներից ելնելով։

Այս երեւույթները կանխելու համար մենք առաջարկել ենք քրեական պատասխանատվություն սահմանել այն ղեկավարների համար, գործատուի այն պաշտոնատար անձանց համար, ովքեր աշխատողներին ստիպում են, նրանցից կորզում են աշխատանքից ազատվելու վերաբերյալ դիմումներ։ Կանչում, ասում են. «եթե այս բանը չանես, դիմում տուր, ազատվիր, եթե այն բանը չանես», կներեք արտահայտությանս, կենցաղային, «գլխիդ կսարքեմ»։

Հիմա այս երեւույթները կանխելու համար մեր խմբակցությունն առաջարկել է այդ նախագիծը։ Այստեղ էլ Կառավարությունն ինչ-որ անորոշ հիմնավորումներով նախագիծը մերժել է։

Հարգելի գործընկերներ, ՀՀ Սահմանադրության 3-րդ հոդվածի համաձայն` հիշեցնեմ, որ ՀՀ-ում բարձրագույն արժեքը մարդն է, իսկ շատ լավ գիտենք այստեղ բոլորս, որ առանց երաշխավորված աշխատանքի մարդն ի՞նչ արժե մեր երկրում։

Հիմա այս նախագիծը կոչված է զսպել օրինատյաց գործատուների ղեկավարների հավակնությունները` մարդկանց անձնական նկատառումներով աշխատանքից ազատելու դիմում կորզելու համար։ Վատ բան ենք առաջարկո՞ւմ։ Բա, մենք առիթը բաց չենք թողնում` այստեղ, այնտեղ ասելու` վարձու աշխատողների շահեր, արհմիություններ։ Այսօր մենք ունենք գրեթե չգործող արհմիություններ։ Ես հանձնաժողովում էլ այն օրն ասացի, որ ունենք, ցավոք սրտի, աշխատանքային օրենսդրության նկատմամբ պետական վերահսկողություն իրականացնող մարմինների զրոյական օգտակար գործողության գործակից, եւ այսօր ում աշխատանքային իրավունքը որ խախտվում է, նա մնում է դատարանում, հզոր գործատուի դեմ միայնակ է, կարելի է ասել, պատերազմում։

Հիմա ինչո՞ւ մեր պատժիչ օրենսդրությունն այդպիսի զսպաշապիկ չհագցնի այն ղեկավարների համար, ովքեր խախտելով մարդու աշխատանքի իրավունքը, որը, իմ խորին համոզմամբ, եւ ոչ միայն իմ, գտնվում է սոցիալական իրավունքների գագաթնակետին, մենք չպաշտպանենք այդ իրավունքը։ Վատ բան ենք ասո՞ւմ, հարգելի ժողովուրդ։

Ուզո՞ւմ եք` այս նախագիծն էլ թող հեղինակային իրավունքը փոխվի, ձերը դառնա, մենակ եկեք, քննարկենք, ընդունենք, որպեսզի ՀՀ-ում վարձու աշխատողը լինի պաշտպանված գործատուների ոչ իրավաչափ ոտնձգություններից։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հանձնաժողովի տեսակետը կներկայացնի Սուրեն Գրիգորյանը։

Ս.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Ինչ վերաբերում է ձայն բերելու, հարկադրելու երեւույթին, իհարկե, դա անընդունելի երեւույթ է։ Ես էլ եմ կիսում այն ժամանակ պրն վարչապետի կողմից հայտնած այն դիրքորոշումը, որ պետք է դա արժանանա քրեական պատասխանատվության, բայց դա պետք է արժանանա քրեական պատասխանատվության ոչ թե հենց այդ մասնավոր դեպքով, թե ոնց է կատարվել այդ ձայն բերելը, այլ, առհասարակ, մենք ունենք ընտրական պրոցեսի մի շարք խախտումներ, որոնք քրեականացված են, եւ այնտեղ կարելի է համապատասխան հոդվածը լրացնել, ոչ թե, ինչ է, թե այդ մի դեպքով դա գործատու-աշխատող հարաբերությունների շրջանակում է եղել, հիմա քրեականացնել գործատու-աշխատող համապատասխան հարաբերությունները։

Միեւնույն ժամանակ, պրն Պետրոսյան, մենք հանձնաժողովում քննարկեցինք, դուք ասացիք, որ այսօր սպառիչ հիմքերը կան, բավարար հիմքեր, որպեսզի անբարեխիղճ աշխատողներից, որովհետեւ այդ դեպքերն էլ են լինում, միշտ չի, որ գործատուն է միայն անբարեխիղճ, գործատուն կարողանա ազատվել, բայց ընդամենը մի քանի ամիս առաջ, սոցիալական հարցերի մեր հանձնաժողովի գործընկերները չեն թողնի, որ ճիշտ չներկայացնեմ, դուք նաեւ լրացուցիչ հիմք էիք առաջարկում Աշխատանքային օրենսգրքում ավելացնել։ Եթե արդեն սպառիչ կա, եւ միայն աշխատողին պաշտպանելու խնդիր ունենք, ես չեմ հասկանում` այն ժամանակվա ձեր առաջարկը եւ հիմա հնչեցրած հայտարարություններն իրար հետ ինչպե՞ս են միաժամանակ  գոյություն ունենում։

Ինչ վերաբերում է աշխատողների իրավունքների պաշտպանությանը, դուք ճիշտ ասացիք, որ մենք ունենք գրեթե չգործող արհմիություններ, ուստի մենք պետք է մեր ջանքերը գործադրենք, որպեսզի գործեն արհմիությունները, ոչ թե ընդունենք որպես փաստ, որ արհմիությունները չեն գործում եւ գնանք քրեական գործիքակազմին, որն այս հարցերում, ընդհանրապես, համաչափ չի։

Ինչ վերաբերում է դատական պաշտպանությանը, քանի որ ես իմ կողմից պատրաստվող նախագծերից մեկով բավականին ուսումնասիրել եմ, թե դատական իշխանությունը ո՞նց է վերաբերում այս հարցերին, շատ աշխատողներ վերականգնվում են, իրենց ազատման հրամաններն անվավեր են ճանաչվում։ Այսինքն՝ դատական գործիքակազմն այս առումով բավականին արդյունավետ է։

Ինչ վերաբերում է դիմում հարկադրելուն, մենք նաեւ ունենք Աշխատանքային օրենսգրքում 38-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետը, որը դուք նույնպես քննարկումների ժամանակ նշեցիք, որ աշխատողն իր իրավունքները պետք է պաշտպանի իրավունքների ինքնապաշտպանության միջոցով, ինչը նշանակում է, որ երբ իրեն ասում են` դու դիմում պետք է գրես, ինքը շատ հանգիստ կարող է ասել` չեմ գրում, եւ եթե հիմք չկա իրեն աշխատանքից ազատելու, իրեն աշխատանքից անհիմն պետք է ազատեն, ուրեմն, այդ ժամանակ ինքն ունի դատական պաշտպանություն։

Ընդունել, որ բոլոր մարդիկ, երբ որ իրենց ասում են` դիմում պետք է գրես, պետք է այդ դիմումը խելոք գրե՞ն. չէ, տենց չի։ Պետք է մենք մեր քաղաքացիներին ասենք, եւ պետությունը պետք է սատար կանգնի այն աշխատողներին, ում նկատմամբ նման ոտնձգություն կարող է լինել, եւ իրենց պետք է ասի` ոչ, դուք պետք է, կոպիտ ասած, գործատուին ասեք, որ ինքը գնա հեռու եւ երկար, այդ ժամանակ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Վարման կարգի վերաբերյալ՝ Գեւորգ Պետրոսյան։

Գ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, նախ` «Արհմիությունների մասին» օրենքի նախագիծը ներկայացրեցի, գործող Կառավարությունը մերժեց։ Էս ի՞նչ եք խոսում։ Յա, պոլի փետ չի, էլի, որ լավը լինի։ Օրենքը ներկայացրել եմ, գործող Կառավարությունը մերժել է, դա` մեկ։

Երկրորդ. հարգելի պրն Գրիգորյան, դուք քրեական, իրավական հարաբերությունները քաղաքացիաիրավական հարաբերություններից, վստահ եմ, տարբերում եք։ Տվյալ իրավունքը կարող է պաշտպանվել ինչպես քրեաիրավական կարգով, այնպես էլ վարչաիրավական եւ քաղաքացիաիրավական, այս ի՞նչ նորամուծություն եք անում։ Եթե աշխատողը դժգոհ է, դիմում է դատարան, աշխատանքով վերականգնելու պահանջով, բայց նա չի կարող դիմել` դատարան քաղաքացիական գործով գործատուին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու պահանջով։ Այդ իրավական հեղաշրջումների փորձը եկեք, կանխենք, եւ նաեւ այդպես չի, որ իմ ասածն ընդհանրապես կտրված է եղել մեր իրականությունից։

ՀՍՍՀ քրեական օրենսգրքի 137 հոդվածը նախկին օրենսգրքի, արդեն իսկ պատասխանատվություն էր սահմանում աշխատանքային օրենսդրության կոպիտ խախտման համար, որոնցից մեկն էլ է եղել է աշխատողին աշխատանքից անձնական նկատառումներով ազատվելու վերաբերյալ դիմում տալուն հարկադրելը։ Այնպես որ, եկեք, իրադրությունը հասկանանք եւ հօգուտ աշխատողներին մի փոքր քայլ անենք, ձեզնից մեծ բան չի ակնկալվում։ Շնորհակալ եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Վարման կարգի վերաբերյալ՝ Սուրեն Գրիգորյան, եւ քվեարկենք։

Ս.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Պրն Պետրոսյան, ես չգիտեմ, կարող է` սխալ հասկացաք, այն, ինչ ասում էի, կարող է` ես պարզ չարտահայտվեցի։ Ես չէի ասում, որ կարող է դիմել քաղաքացիական դատարան` քրեական պատասխանատվության համար։

Ես ասում եմ, որ եթե դուք բերում եք դեպք, ասում եք, որ աշխատանքային հարաբերություններն օգտագործվել են, որպեսզի անձից ձայն կորզեն, ես ասում եմ, որ ձայն կորզելու համար կարող է այլ եղանակով ձայն կորզվել, եկեք, ձայն կորզելու երեւույթը քրեականացնենք համապատասխան մասում, ոչ թե, ինչ է` մի հատ դեպք է եղել, երբ աշխատող-գործատու հարաբերություններ են եղել, կարող է փոխառության, մեկը մեկին փող պարտք լինի, ասի` որպեսզի չվերադարձնես, այսինչին պետք ` ընտրես, ուրեմն, փող տալն էլ պետք է քրեականացնե՞նք։ Այսինքն՝ միջոցը չի քրեականացվում, երեւույթն է քրեականացվում։

Այդ մասով ես պատրաստակամություն եմ հայտնում, որպեսզի միասին նստենք, աշխատենք, այդ երեւույթը, որ անձին հարկադրեն, որեւիցե քաղաքական ուժի ձայն տալը քրեականացվի, բայց ոչ թե այդ մասնավոր դեպքից մենք պրոյեկցիա անենք, ընդհանուր քրեականացնենք այդ միջոցը, ոչ թե երեւույթը։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հլը մի վայրկյան, երկու խմբակցությունները վարման կարգի վերաբերյալ էլ նենց էլ արտահայտեցին իրենց դիրքորոշումը, պրն Մարուքյան, մի բան էլ դուք ասեք վարման կարգի վերաբերյալ։

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

-Նախ՝ «Լուսավոր Հայաստան» կուսակցությունն աջակցում է այս նախագիծը, բայց քանի որ աշխատանքային իրավունքների հետ կապված հարց բացվեց, պրն Միրզոյան, շատ կարեւոր բան կա։ Նախընտրական շրջանում մենք խոսք էինք տվել, որ կբարձրացնենք աշխատանքի պետական տեսչություն ստեղծելու հարցը։  Գրավոր հիմնավորված մենք դիմել ենք Կառավարությանը, եւ այդ առաջարկությունը մերժվել է։

Այսօր աշխատանքային իրավունքների նկատմամբ պետական վերահսկողություն, որը պետության պոզիտիվ պարտականությունն  է, նաեւ միջազգային պարտավորություն ունենք ստանձնած, գոյություն չունի։ Այս պարտավորությունը պետությունը չի իրականացնում, եւ մարդկանց  աշխատաժամանակից երկար պահում են, հավելավճար չեն տալիս, շաբաթ, կիրակի աշխատացնում են, չեն հրամանագրում։ Հազար ու մի բան։ Երբ Պետեկամուտների կոմիտեի ղեկավարը եկել էր հանձնաժողով, մենք հարցրեցինք, դրա մասին էլ խոսեցինք, պրն Պետրոսյանը հարցրեց, եւ  ՊԵԿ-ը չունի լիազորություն` այդ միջոցառումներն իրականացնելու համար, եւ չենք էլ կարող պատվիրակել, սխալ կլինի, որ իրենց պատվիրակենք։ Աշխատանքի պետական տեսչությունը պետք է վերականգնել, որովհետեւ Հայաստանում զանգվածաբար ոտնահարվում են աշխատողների իրավունքները։ Մենք այս հարցը հետեւողական բարձրաձայնելու ենք, որ լուծվի այս խնդիրը։ Շնորհակալ եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Պրն Մարուքյան, կարծեմ, ձեր ասածի մեջ մի փոքր, բայց էական սխալ կա, գործառույթը պետության կողմից իրականացվում է տեսչական մարմիններից մեկի լիազորությունների շրջանակներում, նաեւ` աշխատանքային հարցերում։ Հիմա, կարծեմ, պրն Զեյնալյանն այդ մասին էր ուզում խոսել։ Մարմին չկա, բայց էլի այդ հարցը քննարկվել է։

 Համեցեք։ Վարման կարգի վերաբերյալ՝ Նարեկ Զեյնալյան։

Ն.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Առանձին աշխատանքի տեսչական մարմին գոյություն չունի, բայց գործում է առողջապահական եւ աշխատանքի տեսչական մարմինը, որն այս պահին Աշխատանքային օրենսգրքի վերահսկողության գործառույթ չունի, բայց մեր կողմից մշակվել է, մոտ օրերս կդրվի շրջանառության մեջ` Աշխատանքային օրենսգրքի լիակատար վերահսկողության հնարավորություն տալու առողջապահության եւ աշխատանքի տեսչական մարմնին, եւ այս առումով` ձեր բոլոր մտահոգությունները կփարատվեն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Քվեարկության է դրվում «ՀՀ քրեական օրենսգրքում լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը յոթերորդ գումարման երրորդ նստաշրջանի օրակարգում ընդգրկելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 36
Դեմ՝ 69
Ձեռնպահ՝ 1

Ընդ որում, որքան հասկացա, կողմերից մեկը պետք է դեմ հաշվել, հա՞, պրն Հայրապետյան։ Շատ լավ։

Որոշումը չի ընդունվել։

Այժմ` մտքերի փոխանակություն: Մտքերի փոխանակության համար խնդրում եմ հերթագրվել։ Էդմոն Մարուքյան։

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

-Հարգելի ԱԺ նախագահ, հարգելի փոխխոսնակներ, հարգելի գործընկերներ, ես շատ կարճ երկու բան եմ ուզում ասել` մեր մերժված նախագծերի հետ կապված։

Հանքարդյունաբերության հետ կապված` երբ մենք ասում ենք, որ 10%-ը նույնպես թող բացահայտվի, տիկին Տիգրանյանն ասաց, որ մենք սխալ նախագիծ ենք ներկայացրել, որովհետեւ պետք է  պետռեգիստրի մասին, հա՞... Տեսեք, տիկին Տիգրանյան, նախ՝ զարմանում եմ, որ դուք եք դա ասում, որովհետեւ դուք Transparency International-ում եք աշխատել, եւ սա տրանսպարենտության մասին նախագիծ է, եւ դուք դեմ եք խոսում տրանսպարենտությանը, բայց մենք  առաջարկել ենք փոփոխություն հատուկ նորմում` հանքերի մասով, դուք առաջարկում եք ընդհանուր նորմում, իսկ ընդհանուր նորմում մենք նման բան առաջարկելու իմաստը չենք գտնում, որովհետեւ զուտ հանքերի մասով ենք ուզում, մենք մյուս ընկերությունների մասով չենք ուզում, բայց դուք ասում եք.` պետք է այնտեղ ներկայացվեր։

Ավելին, եթե մտահոգված էիք, կարող էինք այդ առաջարկը տալ, քննարկեինք, ասեինք, որ դա ընդհանուր նորմն է, հատուկը չէ։ Մենք գտնում ենք, որ այդ ձեւով պետք է արվեր։

Ես այստեղ մարսելու խնդիր չեմ տեսնում։ Ես կարծում եմ, որ մեծ հաշվով` 90% ինֆորմացիան պետք է հրապարակվի, կարող է հրապարակվել 100% ինֆորմացիան։ Ի՞նչ կլինի, որ իմանանք, թե 100%-ն ովքե՞ր են այդ հանքերի սեփականատերերը։ Էս` սրա մասին, բայց մերժեցիք։

Երկրորդը. երկրորդային շուկայից բնակարաններ գնելու եւ եկամտահարկի փոխհատուցում ստանալու համար, մեր մարզերում ապրող բնակիչների համար։ Ուղղակի, ոչ մի նորմալ առարկություն չի ներկայացվում։

Ասում եք, որ օրենքն այն ժամանակ ընդունել են, որ բնակարանաշինությունը զարգանա։ Դրա համար է, որ  դուք սա  առաջարկում եք։ Բնակարանաշինությունը չի զարգանա,  բայց  բնակարանաշինությունը մարզերում զարգացե՞լ է, օրենքը քանի՞ տարի է գործում։ Չի զարգացել, չէ՞, բայց խտրական կերպով կիրառվել է միայն Երեւանում ապրող մարդկանց համար։ Մենք էլ ասում ենք` եկեք այնպես անենք, որ մարզերում ապրող,  բարձր աշխատավարձ ստացող մարդը  նույնպես կարողանա ստանալ, ասենք, չգիտեմ, թարմ շենքում բնակարան գնի։

Պրն փոխնախարարն ասաց, ռիսկերը նույնպես վերացրեցին, ներկայացրեցին, որ բարեկամներով չկարողանան տուն վաճառել։

Եվ վերջինը. աշխատանքի եւ պետական տեսչության մասով շատ կարեւոր է, որ լիազորելու են այդ մարմնին, որովհետեւ մենք առաջարկել էինք ստեղծել, մերժվել էր, բայց մեզ չէին էլ պատասխանել Կառավարությունից, որ, դե լավ, գոնե այդ լիազորությունները կտանք այսօրվա գործող մարմնին։ Լավ է, որ գոնե դա հիմա կարվի։ Շնորհակալ եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Մանե Թանդիլյան։

Մ.ԹԱՆԴԻԼՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, հարգելի նախագահություն, ես ուզում եմ կարճ հիշեցում անել մեր գործընկերներին, որ երկրորդային շուկայից բնակարան ձեռք բերելու նախագիծն այսօր չի ծնվել։ Այդ նախագծի գաղափարը եւ հենց նախագիծը ծնվել է նախորդ գումարման ԱԺ-ում «Ելք» խմբակցության բոլոր 3 ուժերի համատեղ աշխատանքի շնորհիվ եւ համատեղ համախոհության շնորհիվ։

Ինչո՞ւ է ծնվել այդ ժամանակ. որովհետեւ խնդիր էր առաջացել հենց մարզերում եւ մենք ստացել ենք բազմաթիվ դիմումներ մարդկանցից, որ մարզերում նրանք  չեն կարողանում ձեռք բերել բնակարաններ։ Արդյո՞ք մենք ուզում ենք, որ մարզերում աշխատող մարդիկ, վարձու աշխատողները, ովքեր ունեն աշխատանք, բնակարան ձեռք բերեն Երեւանում, եւ սովորաբար հենց այդպես էլ կատարվում է, որովհետեւ, երբ մենք ասում ենք, որ օրենքը չի տարածվում մարզերում, նկատի չունենք իրավական կարգավորումը, նկատի ունենք փաստացի իրավիճակը, երբ բնակարանաշինություն տեղի չի ունենում, բայց մարզում բնակվող բնակիչները նույնպես եկամտային հարկ են վճարում եւ որեւէ կերպ չեն կարողանում օգտվել։

Մենք ի՞նչ ենք ասում. ասում ենք` այո, կան ռիսկեր եւ ընդունել ենք, եւ առաջինից երկրորդ լրամշակված տարբերակով ներկայացրել ենք, որ որոնք որ ունեն փոխկապակցվածություն կամ փոխադարձ առքուվաճառքի պարբերաբար կրկնվող գործարքներ, իհարկե, կարելի է բացառել, իհարկե, կարելի է գտնել տարբերակներ, չարաշահումները, եթե մենք մտածում ենք, որ մեր բոլոր քաղաքացիները, ովքեր մարզերում են բնակվում, պատրաստվում են չարաշահել այս դրույթը։

Իհարկե, կարելի է սահմանափակումներն այնպես դնել, որ կարգավորումը տարածվի միայն նրանց վրա, ովքեր ցանկություն ունեն մարզերում գնել բնակարան, բայց չեն կարող, որովհետեւ այդ դրույթը, պետք է ասել, որ լայնորեն օգտագործվում է նաեւ այսօր մեր երկրում, Երեւանում։ Բազմաթիվ մարդիկ ձեռք են բերում բնակարան հենց միայն այն պատճառով, որ կարողանում են տոկոսները հաշվանցել, հետեւաբար, որեւէ հիմնավոր պատճառ չկա` դա մերժելու։

Հարգելի գործընկերներ, մենք պետք է մեր օրակարգերում քննարկենք մեր երկրի առջեւ ծառացած մարտահրավերների լուծումները։ Այս օրենքը նաեւ միտված է, հենց այդպիսի խնդիրներից մեկին, երբ մարդկանց տեսանկյունից դիտարկում ես, իրենց համար հարմար լուծում տալու, որը մենք կարող ենք եւ պետք է անենք։

Այդ առումով` մեր օրակարգը պետք է հագեցած լինի մարտահրավերներ լուծող խնդիրներով։

Ես կարծում եմ, որ մեր օրակարգն այսքանով չի արտացոլում այդ խնդիրների լուծման մեր նպատակադրվածությունը։ Շնորհակալ եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Գեւորգ Գորգիսյան։

Գ.ԳՈՐԳԻՍՅԱՆ

-«Լուսավոր Հայաստան»-ի ներկայացրած մի քանի նախագծեր մերժվեցին օրակարգ մտնել, դրանցից թերեւս երկուսին կանդրադառնամ։

Երբ «Ընդերքի մասին» օրենքում փոփոխություններ ենք առաջարկում, անընդհատ մենք խոսում ենք թափանցիկության մասին։ Տարիներ շարունակ ընդդիմությունը խոսում էր, որ հանքերը պատկանում են իշխանության անդամներին, մի մասը` Ռոբերտ Քոչարյանին, մի մասը` Ալեքսանդր Սարգսյանին։ Մինչեւ այսօր մենք այդ փաստերը որեւէ կերպ չենք կարողացել ապացուցել։ Հիմա, ակամա, մեզ մոտ, քաղաքացիների մոտ հարցեր են առաջանում. սա մերժվում է, որպեսզի թաքցվի՞ նախորդ իշխանության հանցանքները, թե՞ նոր իշխանությունն է պատրաստվում գործել նույն ոճով եւ դրա համար է մերժվում այս թափանցիկությունը։ Որեւէ նպատակ` թափանցիկ գործելաոճի չի կարող արդարացվել վարչարարության բարդացմամբ, որովհետեւ վարչարարություն իրականացնելը պետության պարտավորությունն է։ Եթե հարցին այդ կողմից մոտենանք, դիտարկենք, որ այսինչ բանը բարդ է, ուրեմն, եկեք, չանենք, մենք ոչ մի բան չենք անի, ոչ մի ռեֆորմ երկրում  տեղի չի ունենա։ Ոչ մի քայլ առաջ չենք գնա, որովհետեւ այդ ամենը միշտ կախված է բարդությունների հետ, եւ անընդհատ մեզ պետք է  բարդություններ հաղթահարել։

Մենք առաջարկում ենք ընդամենը բերել թափանցիկ դաշտ բոլոր այն մարդկանց, ովքեր շահագործում են մեր հանրապետության ընդերքը, որովհետեւ եթե այդտեղ կան Կառավարության անդամներ, միանշանակ, կա շահերի բախում, եւ այդ հանքերի շահագործումը, դրա վերահսկողությունը եւ այլն, արդեն արվում ` ոչ թե  պետության շահերից ելնելով, արվել է, եւ միգուցե կարվի, այլ` անձնական շահերից ելնելով։

Եվ հենց այս շահերի բախումը բացառելու եւ թափանցիկ գործելաոճ ապահովելու համար, հատկապես հանքերի ոլորտում, որն այսօր շատ բուռն քննարկումների տեղիք տվեց, վերջին շրջանում մենք առաջարկել էինք այս փոփոխությունը։  Ժամանակս չհերքեց, երեւի, այսքանը: Շնորհակալ եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Բաբկեն Թունյան։

Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Ես ստիպված եմ մեկ անգամ եւս այդ խնդրին անդրադառնալ։ Պրն Գորգիսյան, երբ մենք այս 10%-ի օրենքն ընդունում էինք, դուք մեր հանձնաժողովի նիստում կայի՞ք. չկայիք, բայց ձեր գործընկերները կային։ Այդ ժամանակ ինչո՞ւ չառաջարկեցիք, որ այդ 10%-ի փոխարեն լինի 5% կամ 3% կամ ընդհանրապես տոկոս չլինի։

Մենք իրար հետ միաձայն այդ օրենքն ընդունել ենք, եւ դուք միանգամից գտնում եք, որ դա չի աշխատելու։ Այս 2 ամսվա մեջ ի՞նչ եղավ, ի՞նչ միտք ծագեց, որ այդտեղ հանկարծակի ռիսկ նկատեցիք։

Ես ասում եմ, որ այդ ռիսկը հնարավոր է, որ կա, հնարավոր է ավելի թափանցիկ դարձնել, բայց պետք է հասկանանք այն վարչարարությունը, որ դրա վրա  կատարվելու է, որովհետեւ ամեն տոկոս իջեցնելն այդ 10%-ից լրացուցիչ վարչարարության ծախս է ենթադրում։

Մենք էլի ենք ասում` մենք դեմ չենք եղել, որ տոկոսը վերանայենք, բայց միայն ընդունված օրենքի հետեւանքին ծանոթանալուց հետո, որին շատ կարճ ժամանակ է մնացել։

Ինչ վերաբերում է մյուս օրինագծին` երկրորդային շուկային. պրն Մարուքյան ջան, դուք Երեւանում բնակարան ունե՞ք, չունե՞ք, իսկ ինչո՞ւ Երեւանում բնակարան ձեռք չեք բերում։ Բա, այդ օբյեկտիվ պատճառների մեջ այդ տոկոսադրույքի դերն ինչքա՞ն է, կամ այն մարդիկ, որ ձեռք են բերում, ասենք, Երեւանում եւ Իջեւանում ձեռք չեն բերում… Ձեզ համար չեք բերում, շատ լավ։ Հիմա այնպես է ստացվում, որ դուք մտածում եք բնակարանի խնդիր ունեցող մարդկանց մասին, մենք չենք մտածում։

Կան մարդիկ, ես ձեզ աշխատանքային քննարկման ժամանակ ասացի, որ անձամբ իրենց համար նպատակահարմար կլիներ, որ երկրորդային շուկայից էլ էժան բնակարան ձեռք բերեն, բայց ընդհանուր երկրի շահերից դա ամենեւին չի բխում, եւ մենք աշխատանքային ռեժիմով այդ ամեն ինչը քննարկել ենք։

Ավելի լավ է` մտածենք, թե ո՞նց անենք, կառուցապատումը զարգացնենք։ Երբ մենք 2020 թվականի բյուջեն քննարկում էինք, պրն Վերմիշյանը՝ քաղաքաշինության կոմիտեի, շատ վախենալու տվյալներ ներկայացրեց, որ Հայաստանում բնակֆոնդի 70%-ն արդեն մաշված է, արդեն սեյսմակայունության վտանգ կա։ Մենք ուզում էինք այս օրինագծով այնպես անել, որ նոր շենքեր կառուցվեն, դուք ուզում եք այս օրինագծով ընդհանրապես այդ կառուցապատման հերն անիծե՞ք, կոպիտ ասած, կներեք։

Դրա համար ասում եմ. ձեր նպատակը բարի է, բայց իրականացման միջոցը շատ սխալ է եւ ավելի շատ ռիսկ է պարունակում։ Այնպես որ, ճիշտ ենք արել։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հերթը Համազասպ Դանիելյանինն է: Համեցեք։

Հ.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

-Հարգելի նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, բարի լույս։ Մենք մեկնարկում ենք աշնանային նստաշրջանը, ես առաջին մեկուկես, մի ժամ 15 րոպեն հետեւելուց հետո, պարզապես, չէի կարող չփորձել ամփոփել, թե ի՞նչ տեղի ունեցավ։ Մենք այդքան ժամանակ ծախսեցինք` քննարկելու համար 6 նախագիծ, որոնք  հանձնաժողովում արդեն իսկ մերժվել էին։ Այդքան երկար տեւեց այդ քննարկումը, որովհետեւ նաեւ մեր գործընկերները չարաշահեցին վարման կարգի իրավունքը, որի մասին բազմիցս խոսել եմ։

Տարբեր դրվագներում շատ կոնկրետ ապատեղեկատվություն տարածվեց, երբ «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության ղեկավարը ներկայացնում էր այդ բնակարանների հետ կապված նախագիծը... Սխալ ասացի՞։ Ղեկավարն ասաց, որ որեւէ քայլ չի արվել` մարզերում բնակարանաշինության հետ կապված, երբ փաստն այն է, որ Կառավարությունը շատ էական կերպով իջեցրել է տոկոսադրույքները սուբսիդավորման միջոցով։

Դրանից հետո իմ կողմից շատ հարգելի տիկին Թանդիլյանն ասաց` բերեք, դնենք, լիագումար նիստում քննարկենք, որովհետեւ վստահ եմ, որ այստեղ պատգամավորներ կան, որ լուծումներ ունեն։

Տիկին Թանդիլյան, այս հարցը մենք մի քանի ամիս առաջ քննարկել ենք, բոլորը տեղյակ են, լուծում ունեցողները կիմանային` դուք որտեղ եք, կգային, այդ առաջարկը կանեին կամ անձնապես, կամ նիստի ժամանակ։

Նորից իմ կողմից հարգարժան պրն Խաչատրյանն այնպես ներկայացրեց, թե իբր այս գոյություն ունեցող կարգավորումը դիսկրիմինացնում է եւ հնարավորություն է տալիս մեր Երեւանի բնակիչներին օգտվել։ Ոչ, սա չի դիսկրիմինացնում, բոլորը հավասար են, պարզապես, իրականությունը պետք է փոխենք, ոչ թե ամեն ինչ ավելի դժվարացնենք։

Մեզ արդյունավետ աշխատանք եմ մաղթում։ Հույս եմ հայտնում, որ մենք կմնանք փաստերի շրջանակում։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Սուրեն Գրիգորյան։

Ս.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Քանի որ մտքերի փոխանակությունը հիմնականում մի նախագծի վերաբերյալ գնաց, ես էլ փորձեմ ամփոփել։ Ես հասկացա հետեւյալը. ի սկզբանե այս նախագծի փիլիսոփայությունը եղել է նոր կառուցվող բնակարանների կառուցապատումը խթանելը, երբ մենք ասում ենք, որ երկրորդային շուկայի վրա տարածենք, ինքն իր փիլիսոփայությանը հակասում է։

Երկրորդը. երբ խոսում ենք խտրականության մասին, եթե մենք այս նախագիծն ընդունենք եւ երկրորդային շուկան տարածենք մարզերի վրա, ոնց որ թե Երեւանում է հարց առաջանում, որ կասեն` բա, ինչո՞ւ պետք է Երեւանում միայն նոր կառուցվողից մենք առնենք, իսկ մարզերում` երկրորդային շուկայից էլ։ Այսինքն` այդ ժամանակ է խտրականություն առաջանում։

Ինչ վերաբերում է հանքերի տոկոսներին. գիտե՞ք, տարակուսելի է, երբ մի խմբակցության մի ներկայացուցիչ ասում է, որ այս նախագիծը կապված է վերջին շրջանում Լիդիանի հետ, բայց մյուս ներկայացուցիչն ասում է, որ մենք առաջարկել ենք ցուցակագրվող ընկերություների համար նախատեսել բացառություն, իսկ Լիդիանն էլ ցուցակագրվող ընկերություն է։

Այսինքն՝ մի խմբակցության մի ներկայացուցիչն ասում է, որ այս օրենքի թիրախում է մի ընկերություն՝ այդ թվում, մյուսը հաստատում է, որ բացառությամբ այդ ընկերությունը չի մտնում դրա տակ։

Ի վերջո, այն հարցը, որը տվեց իմ գործընկերը, ես ուզում եմ հասկանալ, երբ 2, թե 3 ամիս առաջ այդ 10%-ի չափն էր սահմանվում, ինչո՞ւ այդ առաջարկը չկար, եթե չկա խնդիր, որ կոնկրետ նախագիծը պետք է բերվի կոնկրետ ուժի կողմից, ինչո՞ւ այդ ժամանակ այդ առաջարկը չկար։ Կուզեի, եթե հնարավոր է, այս հարցի պատասխանը ստանալ։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Գեւորգ Պետրոսյան։

Գ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, իսկապես, փորձենք էմոցիաներից հեռու մնալ, որովհետեւ այստեղ էմոցիաներ դրսեւորելու տեղ չի, թեպետ, երբեմն կարող է նաեւ ստացվել, դա էլ է բնական։

Նախագծերը պայմանավորված են եղել «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության ծրագրով հռչակված գերակայություններով, այսինքն՝ ավանդական մտածողություն, ավանդական ապրելակերպ եւ, իհարկե, աշխատողների իրավունքների եւ օրինական շահերի պաշտպանություն։ Սրանով է պայմանավորված եղել։

Այստեղ, հավատացեք, չկա այդպիսի խնդիր, թե ո՞վ ներկայացրեց, ի վերջո, մեծ հաշվով ժողովրդին այնքան էլ չի հետաքրքրում, թե տվյալ նախագիծը ո՞ր խմբակցությունն է ներկայացնում, ո՞ր պատգամավորը, ժողովրդին պետք է արդյունք։ Եկեք թույլ տանք, ապահովենք այդ արդյունքը։ Ի՞նչ վատ բան կա։

Հարգելիներս, եթե դուք գտնում եք, որ «ոչ ավանդական սեռական հարաբերություն» կամ «ոչ ավանդական սեռական կողմնորոշում» հասկացությունն այդքան ընդարձակ է, որը, իհարկե, այդպես չի։

Ես, պատահական չէր, որ վկայակոչեցի ՌԴ-ի օրենսդիր փորձը, բայց կոնկրետացնենք, եկեք գրենք համասեռամոլության քարոզը, եթե ուզում եք  այդքան կոնկրետացնել, գրեք։ Դուք եթե գաղափարն ընդունում եք, եթե ֆիքսում եք, որ դա դամոկլյան սրի նման կախված է մեր ժողովրդի գլխին, եկեք ընդունենք, հիմա` մի բառ այս կողմ, մի բառ այն կողմ։ Ո՞վ է ասել, որ իմ ներկայացրած նախագիծը բյուրեղյա է, իհարկե, կարող է լինել բացթողում, կարող է լինել անճշտություն, բայց եթե մենք գաղափարն ընդունում ենք, բառակերության կամ տառակերության հետեւից ենք ընկե՞լ։

Եթե ուզում եք իրավական որոշակիությունը սկզբունքն ապահովել, ասեք` դնենք, մենք իրար հակառակորդ չենք, մենք գործընկերներ ենք, բայց ասել, թե անորոշ այդպիսի բան կա, գալիք օրենսգրքում մենք դա կնախատեսենք, բան, այսպես մենք ժողովրդի մատից փուշ հանել չենք կարող։ Մնացածը թողնում եմ մեր հանրության  դատին։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Ելույթներ խմբակցությունների անունից. «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության անունից ձայն է խնդրել պատգամավոր Մանե Թանդիլյանը, հաջորդը՝ «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցության անունից` Արման Աբովյան։

Մ.ԹԱՆԴԻԼՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, հարգելի պրն Դանիելյան, ակնհայտորեն մենք տեսնում ենք, որ, կարելի է ասել, որ բոլորն իրավունք ունեն գնալ հանձնաժողովի նիստերին, բայց գրաֆիկը դուք էլ շատ լավ գիտեք, թե ինչպես են ծանրաբեռնված բոլոր հանձնաժողովները եւ ինչպիսի քննարկումներ են տեղի ունենում։ Հետեւաբար, միշտ չի եւ անպայման չի, որ պատգամավորը կարող է հասցնել մասնակցել հատկապես այսքան կարեւորություն ունեցող նախագծին։ Ինչո՞ւ եմ սա շեշտում. որովհետեւ այն ռիսկերը, որոնց մասին խոսվեց, արդեն իսկ փակված են, եւ առաջինից երկրորդ ընթերցման ընթացքում մենք ձեզ հետ միասին կարող էինք էլ ավելի լավ լուծումներ գտնել, բայց լուծումներն ակնհայտորեն կան։ Սա է պատճառը, որ ես համոզված եմ, որ այս դահլիճում այս նախագիծն անհրաժեշտ է քննարկել, որովհետեւ դա լուծում է այն խնդիրը, որը տարիների ընթացքում չի լուծվել։

Ասում էիք` կարող է Երեւանի բնակիչն ասի, թե ինչո՞ւ եք տարբերակված մոտեցում ցուցաբերում, իհարկե, եւ դրան կա պատասխան, որովհետեւ Երեւանում կառուցվում են շենքեր, օբյեկտիվորեն, մարզերում չեն կառուցվում։ Հիմա քաղաքացին, որն ապրում է մարզում, ի՞նչ  մեղավոր է, որ մենք ձեզ հետ միասին չենք կարողանում անել այնպես, իսկ դրա լուծումը կարող է` կա, եւ կմտածենք միասին, որ մարզերում նույնպես բնակարաններ կառուցվեն։ Այդ պատասխանը մենք ձեզ հետ միասին պետք է տանք եւ՛ երեւանցուն, եւ՛ մարզում ապրող բնակչին։

Մենք ինչո՞ւ ենք, անպայման, ուզում, որ սա  քննարկվի, հարգելիներս, որովհետեւ այս խնդիրն առաջացել է տարբեր դիմումներից, եւ այս նախագիծը տարբեր մարդկանց անհանգստությունների եւ նաեւ տարածքային համաչափ զարգացման տեսանկյունից է։ Որեւէ կերպ, ուղղակի, այդպես վերաբերվել, որ արագ լուծեցինք, քննարկեցինք, անցանք առաջ, չի կարելի։ Սա լուծելու է մարդկանց` մարզերում բնակարան  ձեռք բերելու հնարավորությունը։ Ես կարծում եմ, որ փարատեցի ձեր բոլոր այն մտահոգությունները, որ անհրաժեշտ է օրինագիծը քննարկել։

Ես որեւէ կերպ հակված չեմ մտածել, որ ցանկություն չկա լավացնելու մարզերում քաղաքացիների բնակարան ձեռք բերելու հնարավորությունը, բայց ես տեսնում եմ, որ քննարկման առարկան, որն ակնհայտորեն, եւ պատահական չշեշտեցի, որ քաղաքական մեծամասնությունը, որ այսօր ունենք, համաձայն է եղել, եւ միասին ենք սա ներկայացրել՝ հաշվի առնելով նաեւ այդ հանգամանքը, որ միասին էինք ստանում այդ խնդիրների մասին ահազանգեր։ Սա է, եւ շնորհակալ եմ, այնուամենայնիվ, քննարկման համար, որ տեղի ունեցավ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-«Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցության անունից ձայն է խնդրել պատգամավոր Արման Աբովյանը։

Ա.ԱԲՈՎՅԱՆ

-Կրկին ողջունում եմ, հարգելի գործընկերներ, ըստ էության, այսօր «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության ներկայացուցիչների, խմբակցության անունից ներկայացված 2 մերժված նախագծերը մի կողմից ցույց տվեցին, որ գոյություն ունի մի քիչ, շատ մեղմ եմ արտահայտվում, անհասկանալի պահ այն առումով, որ, օրինակ՝ մինչեւ 16 տարեկանների շրջանում այդ քարոզի արգելման, համասեռամոլության քարոզի արգելման մասին։

Ես լսեցի, որ մեր ընդդիմախոսներից մեկը, օպոնենտներից, ավելի ճիշտ, պրն Գրիգորյանն ասաց, որ հստակեցման խնդիր կա։ Ես հիշեցնեմ, որ Քրեական օրենսգրքում կան շատ պահեր, շատ բառեր, որոնք հստակեցման խնդիր ունեն, եւ դա բնավ չի խանգարում, օրինակ՝ անառակաբարո արարքները, որը շատ լայն շրջանակ է, մենք կարող ենք շատ երկար վիճել, թե ո՞ւմ համար ի՞նչն է հանդիսանում այդպիսի քայլերի որակավորումը, օրինակի համար։

Այստեղ խնդիրն ավելի խորքային է։ Այստեղ բնավ ոչ մի հարց կանգնած չէր, որ հանկարծ հասարակական դիվիդենտների, հասարակության մեջ դիվիդենտներ քաղելու խնդիր լիներ, ոչ, խնդիրն ընդամենը նա էր, որ երեխաների շրջանում մաքսիմալ փորձենք, երեխաներին ավելի պաշտպանված պահենք բոլոր այն ոչ հասկանալի հոսքերից, տեղեկատվական կլինի դա, կլինի մի քիչ ուրիշ ձեւակերպումով, որոնք այսօր հեղեղել են, ցավոք, տեղեկատվական դաշտը, եւ ոչ միայն տեղեկատվական դաշտը։ Օրինակ՝  այսօր գոյություն չունի իրավական մեխանիզմ, որը թույլ կտա արգելել վաճառել գրքեր, որտեղ գովազդվում են ոչ անվանդական սեռական հարաբերությունները։ Սա` մեկ։

Երկրորդ մասով, որ այսօր խոսվեց, դա աշխատողների պաշտպանման խնդիրն է։ Ես հասկանում եմ, որ այս անգամ էլ վերցվեց որպես օրինակ մեր խմբակցության պատգամավոր պրն Պետրոսյանի օրինակը, եւ այդ օրինակի հիման վրա փաստացի մերժվեց։ Ճի՞շտ եմ հասկանում։ Չէ՞, տենց չէ՞ր, հա, այդ թվում։ Այս անգամ իրականում զարմացած եմ, որովհետեւ կարծում էի, որ պետք է նվազագույնը գար լիագումար նիստ, որ մենք շատ լայն քննարկում ունենայինք, որովհետեւ, ճիշտն ասած, մոտիվացիան չհասկացա։ Շնորհակալություն, այսքանը։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-«Իմ քայլը» խմբակցության անունից՝ Մխիթար Հայրապետյան։

Մ.ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆ

-ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգելի գործընկերներ, այս 1,5 ժամվա քննարկումից ես տպավորություն ստացա, որ շատ հաճախ պառլամենտարիզմից խոսող եւ դրա դերի ու կշռի բարձրացման դիրքերից հանդես եկող մեր գործընկերներն այսօր խոսում են մշտական հանձնաժողովների դերի եւ կշռի նսեմացման մասին։ Ես կարծում եմ, որ կարեւորագույն որոշումները խորհրդարանում կայացվում են մշտական հանձնաժողովներում։ Եթե, օրինակ՝ պատգամավորը պետք է ստիպված լինի ընտրություն կատարել` մասնակցել հանձնաժողովի նիստին կամ լիագումար նիստին, անշուշտ, ընտրությունը պետք է կատարի հօգուտ առաջինի։

Փոխանակ մենք գնանք հանձնաժողովների դերի ու կշռի ուժեղացման, ամրապնդման ճանապարհով, փորձ է արվում նսեմացնել այնտեղ կատարված մեծ ծավալով աշխատանքը։

Ինձ համար հասկանալի չի այն արդարացումը, որ բերվում է ընդդիմախոսների կողմից, թե հանձնաժողովները շատ ծանրաբեռնված են։ Ես մեր հանձնաժողովի օրինակով ասեմ, որ ընթացիկ նստաշրջանի մեկնարկից առաջ արդեն իսկ 3 արտահերթ նիստ ենք գումարել։ Ծանրաբեռնված եք, չեք հասցնում` ամեն օր պետք է նիստ անի հանձնաժողովը։ Սա ինստիտուցիոնալ մոտեցում է։

Ինչ վերաբերում է, մեր գործընկերը, քանի որ հիմա բացակայում է դահլիճից, 2 անգամ իրեն թույլ տվեց արտահայտություն անել` նայելով իմ եւ իմ թիմակիցների կողմը, «թող, այդ օրենքի նախագիծն էլ դուք ներկայացնեք»։ Փառք Աստծու, դեռեւս այն վիճակում չենք գտնվել, որ տվյալ պատգամավորի մտքերի, գաղափարների, նախագծերի հույսին մնանք։ Ես հույս ունեի, որ գոնե ամառը, հանգիստը, ծովը, արեւը կօգնեն թուլացնել նյարդերը, բայց, ցավում եմ, ոչինչ չփոխվեց։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, հիշեցնեմ, ուղղակի, որ մենք դեռեւս չենք հաստատել հերթական նիստերի օրակարգը։ Անմիջապես այդ գործին պետք է ձեռնամուխ լինենք արդեն ընդմիջումից հետո։ Այժմ` ընդմիջում։


Ժամը 12:00

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ ԵՆ ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԱԽԱԳԱՀ ԱՐԱՐԱՏ ՄԻՐԶՈՅԱՆԸ ԵՎ ՀՀ ԱԺ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՏԵՂԱԿԱԼ ԱԼԵՆ ՍԻՄՈՆՅԱՆԸ
 

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Հարգելի պատգամավորներ, խնդրում եմ զբաղեցնել ձեր տեղերը։ Ինչպես հայտարարվեց, նիստը սկսվում է։ Ավարտվեց նաեւ մտքերի փոխանակությունը։ Ուստի, ձայնը տրվում է ԱԺ նախագահ Արարատ Միրզոյանին՝ ԱԺ-ի 2019թ. սեպտեմբերի 9-ին գումարվող նիստերի օրակարգը ներկայացնելու համար։ Խնդրեմ, պրն Միրզոյան։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, ԱԺ 2019թ. սեպտեմբերի 9-ից մեկնարկող նիստերի օրակարգի նախագծի առաջին բաժնում ներառված է պարտադիր քննարկման 17 հարց։ Այս հարցերն ընդգրկվում են մեր օրակարգ առանց քվեարկության։ Երկրորդ բաժնում ընդգրկված է 40 հարց։ Տեղեկացնեմ, որ ԱԺ խորհուրդը սեպտեմբերի 6-ին իր գումարած նիստում քննարկել է այս բաժնում նախագծերի ընդգրկման, դրանց քննարկման հաջորդականության հետ կապված առաջարկները եւ իր քվեարկությամբ հաստատել է դրանք։ Տեղեկացնեմ նաեւ, որ առողջապահության, սոցիալական հարցերի մշտական հանձնաժողովն առաջարկել է պատգամավոր Արտակ Մանուկյանի կողմից ներկայացված «ՀՀ ԱԺ աշխատակազմում պետական ծառայության մասին» ՀՀ օրենքում լրացումներ եւ փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը քննարկել հատուկ ընթացակարգով, նախագծի երկրորդ ընթերցմամբ քննարկումը կազմակերպել առաջին ընթերցմամբ ընդունվելուց հետո 24 ժամվա ընթացքում։ Այսքանը։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Միրզոյան։ Պրն Միրզոյանին հերթական նիստերի օրակարգի նախագծի վերաբերյալ հարցեր տալու համար խնդրում եմ հերթագրվել։ Հերթագրում։ Հերթագրվել է մեկ պատգամավոր՝ Արտաշես Պետրոսյան, հանո՞ւմ եք։ Շնորհակալություն, պրն Միրզոյան։ Հարցերն ավարտվեցին: Մտքերի փոխանակության համար խնդրում եմ հերթագրվել։ Հերթագրվել է երկու պատգամավոր։ Գեւորգ Գորգիսյան` «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցություն։ Խնդրեմ, պրն Գորգիսյւան, համեցեք հիմնական ամբիոնի մոտ:

Վ.ԳՈՐԳԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Մի քանի բառով, ուղղակի, անդրադառնամ գործընկերներիս այն փաստարկներին, որ արդեն իսկ բացասական եզրակացություն ստացած նախագծերը պետք չի լրացուցիչ քննարկել այստեղ։ Հիշեցնեմ, որ «ԱԺ կանոնակարգ» ՀՀ սահմանադրական օրենքը հոդված 38-ի 5-րդ եւ 8-րդ մասերով նախատեսում է նման քննարկում։ Այսինքն՝ եթե դա օրենքով նախատեսված է, ենթադրում եմ, որ այնտեղ կա ինչ-որ տրամաբանություն, որ հանձնաժողովում քննարկված նախագծերը դեռ կարող են ԱԺ-ի լիագումար նիստում քննարկվել։ Հետեւաբար` հարգելով նաեւ ձեր ժամանակը` խնդրում եմ սա չընկալել եւ չներկայացնել որպես ժամանակի վատնում։ Անում ենք այն, ինչ նախատեսված է «ԱԺ կանոնակարգ» ՀՀ սահմանադրական օրենքով եւ խնդրում եմ հարգանքով վերաբերվել նաեւ այս օրենքին։ Շնորհակալ եմ։

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հաջորդ ելույթի համար՝ Վաղարշակ Հակոբյան։ Հանո՞ւմ եք, շնորհակալություն։

Հարգելի գործընկերներ, մտքերի փոխանակությունն ավարտվեց։ Կրկին ձայնը տրվում է պրն Միրզոյանին։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ըստ էության, արդեն կարող ենք քվեարկել նիստերի օրակարգի նախագծի երկրորդ բաժինը հաստատելու մասին կամ չհաստատելու մասին հարցը։ Քվեարկության է դրվում ԱԺ 2019թ. սեպտեմբերի 9-ին գումարվող հերթական նիստերի օրակարգի նախագծի երկրորդ բաժինն ընդունելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 80
Դեմ՝ 11
Ձեռնպահ՝ 0

Որոշումն ընդունվել է։ Նիստերի օրակարգը հաստատվեց, կարող ենք սկսել մեր աշխատանքը։

Այժմ քննարկում ենք ԱԺ պատգամավոր Գեւորգ Պապոյանի կողմից ներկայացված «Կուտակային կենսաթոշակների մասին» օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։ Հիմնական զեկուցող՝ ԱԺ պատգամավոր Գեւորգ Պապոյան։

Գ.ՊԱՊՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգելի նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, ձեր քննարկմանն եմ ներկայացնում «ՀՀ կուտակային կենսաթոշակների մասին» օրենքում մի փոքրիկ շտկում մտցնելու հետ կապված օրենսդրական նախաձեռնություն։ Մասնավորապես, դեռեւս նախորդ, ոչ այն, որ այս ԱԺ-ն է ընդունել, հարկային փոփոխություններով, երբ 2016թ. ուժի մեջ էր մտել, նոտարները եւ անհատ ձեռնարկատերերը սոցիալական վճարներ նախկինում ինքնուրույն հաշվարկում եւ վճարում էին տարեկան կտրվածքով եկամտահարկի համար սահմանված ժամկետում։ Սակայն 2016թ. ուժի մեջ մտած հարկային փոփոխություններից հետո նրանք պարզապես եկամտահարկ այլեւս չէին վճարում եւ վճարում էին շահութահարկ։ Հետեւաբար` որպեսզի ՀՀ հարկային օրենսգրքում եւ «ՀՀ կուտակային կենսաթոշակների մասին» օրենքում չլինի հակասություն` վճարման ժամկետների հետ կապված եւ այդ տեխնիկական բացթողումն էլ վերացնենք, առաջարկում եմ, որպեսզի նոտարները եւ ինքնազբաղված անձինք սոցիալական վճարներն ինքնուրույն հաշվարկեն եւ վճարեն շահութահարկի համար սահմանված ժամկետում, իսկ ինքնազբաղված անձինք եւ վարձու աշխատողները, որպես ինքնազբաղված անձինք գրանցվածները շարունակեն դա կատարել եկամտահարկի համար սահմանված ժամկետում։ Ըստ էության, այս պահին ժամկետների հետ կապված խնդիր չկա, որովհետեւ երկուսն էլ նույն ժամկետում են, բայց տեխնիկապես կարող է փոխվել այդ ժամկետները, հետեւաբար` կառաջանա նաեւ օրենքի հետ բացթողում եւ օրենքի հետ խնդիր։ Եվ, ընդհանրապես, եթե մի որեւէ սուբյեկտ չի վճարում նման հարկատեսակ, ապա նրա պարտավորությունների կատարումն այդ հարկատեսակի հետ կապել` կարծում եմ` չարժի։ Հետեւաբար` սա մեր օրենսդրության լավարկում է, ըստ էության։ Առաջարկում եմ կողմ քվեարկել։ Եթե հարցեր կան, սիրով կպատասխանեմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարցերի համար հերթագրում։ Հարցեր չկան։ Պրն Պապոյան, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։ Հարակից զեկուցման համար ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում առողջապահության եւ սոցիալական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Կարեն Սարուխանյանին։

Կ.ՍԱՐՈՒԽԱՆՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, պրն Պապոյանը բավականին մանրամասն ներկայացրեց օրենքի նախագիծը։ Հիմնականում տեխնիկական բնույթ է կրում եւ քննարկվել է օրենքի նախագիծն առողջապահության եւ սոցիալական հարցերի մշտական հանձնաժողովում, տրվել է դրական եզրակացություն։ Հիմնականում տեխնիկական բնույթ է կրում, խնդրում եմ կողմ քվեարկել։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Պրն Սարուխանյանին հարցեր ուղղելու համար՝ հերթագրում։ Հարցեր չկան։ Պրն Սարուխանյան, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։

Հարակից զեկուցման համար ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում ֆինանսների նախարարի տեղակալ Արման Պողոսյանին։

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

-ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգելի պատգամավորներ, քննարկման ներկայացված նախագծի վերաբերյալ Կառավարությունն իր առաջարկությամբ նշել է, որ «Կուտակային կենսաթոշակների մասին» օրենքի եւ ՀՀ հարկային օրենսգրքի միջեւ բովանդակային առումով հակասություն, ըստ էության, չկա։ Ինչո՞ւ. որովհետեւ ինչպես շահութահարկի, այնպես էլ եկամտահարկի պարագայում տարեկան հաշվարկի ներկայացման եւ հարկի վճարման ժամկետը նույնն է, այն է՝ հաջորդ տարվա ապրիլի 20-ը։ Սակայն ընդունում ենք, որ այդուհանդերձ, հակասություն չլինելով հանդերձ, որոշակի անհստակություն կա այս երկու օրենքների միջեւ։ Ինչո՞ւ. որովհետեւ 2018թ. հունվարի 1-ից, երբ ներդրվեց ՀՀ հարկային օրենսգիրքը, նոտարները եւ անհատ ձեռնարկատերերը եկամտահարկի փոխարեն սկսեցին վճարել շահութահարկ։ Այս առումով, քանի որ խնդիրը շատ ընդգծված չէր, Կառավարությունն իր եզրակացությամբ առաջակել էր ձեռնպահ մնալ այս փոփոխությունից՝ պարտավորություն ստանձնելով հետագայում պատեհ առիթով շտկելու նաեւ այս փոքրիկ անհամապատասխանությունը։ Բայց, հաշվի առնելով, որ նախագիծն անցել է քննարկումների բոլոր հնարավոր հարթակներով եւ այժմ էլ ներառված է ԱԺ լիագումար նիստի օրակարգում, Կառավարությունը նախագծի ընդունման հետ կապված` սկզբունքային առարկություն չունի։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարակից զեկուցողին հարցեր տալու համար՝ հերթագրում։ Հարցեր չկան։ Մտքերի փոխանակության համար՝ հերթագրում։ Ելույթներ չեն լինի։ Եզրափակիչ ելույթներ. անհրաժեշտություն կա՞։ 2 հարակից զեկուցողներն անհրաժեշտություն չեն տեսնում: Հիմնական զեկուցող՝ պրն Պապոյան, անհրաժեշտություն չկա՞։ Հարցի քննարկումն ավարտվեց։

Այժմ քննարկում ենք Կառավարության կողմից ներկայացված «ՀՀ եւ Դանիայի թագավորության միջեւ եկամուտների եւ գույքի կրկնակի հարկումը բացառելու եւ հարկումից խուսափելը կանխելու մասին» կոնվենցիան վավերացնելու մասին» օրենքի նախագիծը։ Հիմնական զեկուցող՝ ֆինանսների նախարարի տեղակալ Արման Պողոսյան։ Այս կոնվենցիաների հետ մի քիչ զգույշ, պրն Պողոսյան։

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգելի պատգամավորներ, ձեր քննարկմանն է ներկայացված «ՀՀ եւ Դանիայի թագավորության միջեւ եկամուտների եւ գույքի կրկնակի հարկումը բացառելու եւ հարկումից խուսափելը կանխելու մասին» կոնվենցիան վավերացնելու մասին» ՀՀ օրենքի նախագիծը։

Կոնվենցիան ստորագրվել է դեռեւս 2018թ. մարտի 14-ին։ Այն բանակցվել եւ կողմերի միջեւ փոխադարձաբար համաձայնեցվել է` հիմքում ունենալով տնտեսական համագործակցության եւ զարգացման կազմակերպության անդամ երկրների համար առաջարկվող մոդելային կոնվենցիան։ Իհարկե, բանակցող կողմերը որոշակի վերանայումներ փոխադարձաբար համաձայնեցրել եւ կատարել են այդ տիպային կոնվենցիայում։ Այն երեք հիմնական նպատակ է հետապնդում։

Առաջին. բացառել կրկնակի հարկումը կոնվենցիայի կողմ համարվող երկրների ռեզիդենտների համար։ Ինչո՞ւ. որովհետեւ երբ անդամ պետությունների ռեզիդենտները փոխադարձաբար ձեռնարկատիրական գործունեություն են կատարում կամ ներդրումային գործունեություն են կատարում պայմանագրի մյուս կողմ համարվող երկրի տարածքում, այնտեղ հարկեր վճարելու պարտավորություն է առաջանում, եւ խնդիր կա եկամուտների վճարման աղբյուր երկրում վճարված հարկերը նվազեցնել ռեզիդենտության երկրում` բացառելու համար հնարավոր կրկնակի հարկման երեւույթները։

Հաջորդ խնդիրը, որը լուծում է կոնվենցիայի վավերացումը, այն է, որ երկրները փոխադարձաբար մեկը մյուսի ռեզիդենտների համար ստեղծում են ավելի կայուն եւ ավելի կանխատեսելի հարկային միջավայր։ Ինչո՞ւ. որովհետեւ կոնվենցիան որպես միջազգային իրավունքի նորմ ավելի կայուն է փոփոխությունների առումով եւ ավելի կանխատեսելի վարքագիծ է ձեւավորում ներդրողների շրջանում։

Եվ երրորդ խնդիրը, որն ակնկալվում է լուծել կոնվենցիայի վավերացմամբ, ՀՀ եւ Դանիայի թագավորության հարկային մարմինների միջեւ արդյունավետ փոխօգնության իրավական հիմքի ապահովումն է՝ հիմնված հիմնականում տեղեկատվության փոխանակման եւ վարչական փոխօգնության այլ գործիքների վրա։

Համաձայնագիրը որոշակի արտոնյալ պայմաններ է նախատեսում նաեւ պասիվ եկամուտների հարկման համար։ Դրանք են հիմնականում շահաբաժինները, տոկոսները, ռոյալթիները, գույքի արժեքի հավելաճը եւ ակնկալվում է, որ համաձայնագրի ընդունմամբ տնտեսական ակտիվության լրացուցիչ ազդակ կհաղորդվի դանիական ներդրումների համար մեր տնտեսության մեջ։

Ուզում եմ նաեւ զեկուցել, որ կոնվենցիայի վերաբերյալ ունենք Սահմանադրական դատարանի որոշումն այս տարվա հուլիսի 9-ին առ այն, որ կոնվենցիայով ստանձնված պարտավորություններն ամբողջությամբ համապատասխանում են ՀՀ Սահմանադրությանը։ Խնդրում եմ հավանության արժանացնել։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հիմնական զեկուցողին հարցերով դիմելու համար՝ հերթագրում։ Արտակ Մանուկյան։

Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարցս մի փոքր երեւի ոչ միայն այս հարցին է վերաբերում, այլ կոնվենցիաների կրկնակի հարկման ավելի լայն սպեկտրի։ Մասնավորապես, կարծիք կա, որ սրանով մենք  նաեւ վարչարարական ծախս ենք անում։ Այսինքն՝ օրինակ, հիմա Դանիայի հետ ես վստահ եմ, որ այդքան էլ հաճախակի չեն ոչ ռեզիդենտների միջեւ շփումները։ Եթե մենք ներկայացնենք, ես նայեցի շուրջ 50 երկրների հետ մենք ունենք կրկնակի հարկումից ազատելու ռեժիմ։ Ի՞նչն է խանգարում, որ այն երկրները, որոնք մեծ հաշվով մեծ բեռ չեն առաջացնում, բայց սա շատ լավ մեսիջ է օտարերկրյա շուկաներում, մենք միանգամից բաց մոդելային համաձայնագիր կնքենք եւ մենք մեր կողմից այս վավերապայմանն ասենք։ Սա իմ գաղափարը չի, շատ տնտեսագետներ սրա մասով ասում են եւ կարծում եմ, որ կարելի է այս հարցի հատկապես, որ ինքը էական վնասներ չի առաջացնում, ծանրաբեռնվածություն չի առաջացնում, երեք խումբ երկրներ տարանջատենք, նրանց հետ, որ չի առաջացնում, մենք նախաձեռնողը լինենք եւ բացենք։ Իրենք կանդամակցեն, կանդամակցեն, չէ՝ չէ։ Բայց սա լավ մեսիջ է, որը կարելի է կիրառել, իմ կարծիքով։ Ես կիսում եմ այդ կարծիքը։

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Մանուկյան, հետաքրքիր հարցի համար։ Միանգամից ասեմ, որ ամբողջությամբ կիսում եմ ձեր կարծիքը ու նաեւ լավ նորություն ունեմ այս համատեքստում։ Մենք որպես երկիր արդեն իսկ անդամակցել ենք մի համաձայնագրի, որը ենթադրում է հենց ձեր նշած բաց եղանակով վարչական փոխօգնության սկզբունքի հիման վրա շրջանակային համաձայնագրի կիրառությունը գործընկեր բոլոր հնարավոր երկրների հետ։ Եվ ակնկալվում է, որ մինչեւ այս տարվա ավարտը մենք ԱԺ քննարկմանը կներկայացնենք այս համաձայնագրի վավերացման մասին օրենքի նախագիծը եւ մենք կհայտնվենք մի հարթակում, որտեղ անգամ այն երկրների հետ, որոնց հետ չունենք կրկնակի հարկումը բացառող համաձայնագրեր, կարող են մեր հարկային մարմինը եւ նրանց հարկային մարմինը վարչական փոխօգնության սկզբունքով համագործակցել։ Ուզում եմ նաեւ տեղեկացնել, որ մենք անդամակցել ենք «Գլոբալ ֆորում» հարթակին, որը ենթադրում է հարկային մարմինների միջեւ տեղեկատվության փոխօգնության հոսքերի ակտիվացում։ Այդ գործընթացը նույնպես ընթացքի մեջ է։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Պրն Պողոսյան, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։ Հարակից զեկուցող՝ տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահի տեղակալ Հովիկ Աղազարյան։

Հ.ԱՂԱԶԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգարժան պրն Էնֆիաջյան, հարգելի պատգամավորներ, քննարկում ենք «ՀՀ եւ Դանիայի թագավորության միջեւ եկամուտների եւ գույքի կրկնակի հարկումը բացառելու եւ հարկումից խուսափելը կանխելու մասին» կոնվենցիան վավերացնելու մասին» ՀՀ օրենքի նախագիծը։ Քննարկումներն անցել են նախատեսված բոլոր ընթացակարգերը, եւ ոչ մի տեղ որեւէ հարց չի առաջացել։ Մենք ունենք այդ տեղեկատվությունը, եւ հարցը քննարկվել է նաեւ տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովում, որտեղ նույնպես որեւէ հարցադրում չի առաջացել, եւ հանձնաժողովը միաձայն կերպով դրական որոշում է տվել կոնվենցիայի վավերացմանը։ Հետեւաբար` կոչ ենք անում պատեհ պահին քվեարկել եւ հաստատել այս օրենքը։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցերի համար՝ հերթագրում։ Արման Բաբաջանյան։

Ա.ԲԱԲԱՋԱՆՅԱՆ

-Պրն Աղազարյան, մի հարց։ Մենք վերջին օրերին Սահմանադրական դատարանի շուրջ բավականին լարված շրջան ենք անցնում եւ, օրինակ` հայտնի քրեական գործի վերաբերյալ ՍԴ-ի հայտնի որոշումը իմ որոշ գործընկերների հայտարարություններից, առնվազն, հասկանալի է դարձել, որոնք որոշել են չճանաչել ՍԴ-ի այդ որոշումը։ Հիմա այստեղ վկայաբերվեց, որ այս կոնվենցիան ճանաչվել է սահմանադրական այդ նույն ՍԴ-ի անդամների կողմից, ովքեր որոշում են կայացրել հայտնի քրեական գործի շրջանակներում, եւ ես էլ միացել եմ նրանց, ովքեր որոշել են չճանաչել այդ որոշումը։ Հիմա, մի դեպքում ճանաչում ենք այդ դատարանի կայացրած` սահմանադրականության վերաբերյալ այս համաձայնագրի որոշումը։ Մի այլ որոշում չենք ճանաչում։ Ե՞րբ ենք այս տարերայնությանը, այս շիլաշփոթին վերջ տալու։

Հ.ԱՂԱԶԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ես մի փոքր կշեղվեմ ձեր թույլտվությամբ, եթե ինձ երեք տարի առաջ հարցնում էին` պրն Աղազարյան, Սերժ Սարգսյանին դուք համարո՞ւմ եք ՀՀ նախագահ, թե՞ ոչ, ես ասում էի` ոչ, ես իրեն չեմ համարում ՀՀ նախագահ։ Ես իրեն համարում եմ ՀՀ ղեկավար։ Հետեւաբար` ինքս ինձ իրավունք եմ վերապահում այն դրույթները, այն մոտեցումները, որ տվյալ պահին ցուցաբերում է ՀՀ ղեկավարը, մասնավորապես, Արցախի պաշտպանության հետ կապված, ես, ուզեմ, թե չուզեմ, իմ կոչումով, իմ էությամբ լսում եմ` այդ գործին օգտակար լինելու հանգամանքով։ Հետեւաբար` մեկ այլ դեպքում ես չէի ճանաչում իր արած այս կամ այն քայլի լիգիտիմությունը կամ նպատակահարմարությունը։ Հիմա, եթե վերադառնանք մեր օրերին, ապա նույն կերպ պետք է մտածենք ընդհանուր պետականության իմաստով` պարտավորություններ կատարելու։ Հետեւաբար` միանշանակ չի հարցը, պրն Բաբաջանյան, որ հեշտ լինի պատասխանել։ Պետք է նաեւ հաշվի առնենք որոշ հանգամանքներ, որ այդ ինստիտուտը կա եւ գործում է։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Աղազարյան, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։ Այժմ մտքերի փոխանակության համար՝ հերթագրում։ Մտքերի փոխանակություն, ըստ էության, չի լինի։ Եզրափակիչ ելույթների կարիք կա՞, պրն Աղազարյան, պրն փոխնախարար, ո՞չ։ Հարցի քննարկումն ավարտվեց։

Այժմ քննարկում ենք ԱԺ պատգամավոր Արտակ Մանուկյանի կողմից ներկայացված «ՀՀ հարկային օրենսգրքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը երկրորդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը։ Հիմնական զեկուցող՝ ԱԺ պատգամավոր Արտակ Մանուկյան։

Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ուզում եմ ձեր դատին հանձնել երկրորդ ընթերցումը, որպեսզի թարմացնենք մեր բոլորի հիշողությունը։ Խոսքը վերաբերում է հարկային գաղտնիքին, այսինքն՝ այս օրենսդրական փոփոխությունների արդյունքում աշխատողների թվաքանակի վերաբերյալ տեղեկատվությանը, ինչպես նաեւ վճարված հարկերին եւ հարկային համակարգին, օրինակ` ԱԱՀ-ի դաշտում է աշխատում, թե, օրինակ` շրջանառության հարկի դաշտում, սրանք հասանելի են լինելու լայն հանրությանը։

Երկրորդ փոփոխությունը, վերաբերում է դպրոցներում, հանրակրթական մարմիններում ՀԴՄ կտրոնների տրամադրման գործընթացին, որովհետեւ գիտեք, որ այս առումով հատկապես ընդմիջման ժամանակահատվածում բավականին լուրջ վարչարարական ռիսկեր են առաջանում։ Եթե մենք դիտարկում ենք էականությունը եւ նման ռիսկերի դրսեւորման հավանականությունը, կարծում եմ, որ իմաստ կունենար ընդառաջել եւ հանուն արդարության պետք է նշել, որ լայն քննարկում տեղի ունեցավ տնտեսական հարցերի հանձնաժողովում։ Ըստ էության, Կառավարությունը կողմ լինելով` որոշակի խմբագրական առաջարկություններ է արել, որոնք ես ընդունել եմ, եւ ներկայումս ունենք լրամշակված տարբերակ, որն ընդունելի է ինչպես Կառավարության, այնպես էլ ինձ համար։ Ըստ այդմ` հորդորում եմ, որ դնենք քվեարկության։ Մի հավելյալ բան էլ ես կուզենայի ասել։ Այսինքն՝ ոչ թե դնել քվեարկության, այլ կողմ քվեարկել, որ օրենքն ուժի մեջ է մտնելու 2020թ. հունվարի 1-ից։ Այս առումով` ցանկալի կլինի, որ ՊԵԿ-ի կայքում հասկանանք, թե ո՞նց է այս տեղեկատվությունը, որը մենք հրապարակային ենք դարձնում, ի՞նչ ընթացակարգերով է հնարավորություն ընձեռվելու, որպեսզի դրանք հասու դառնան լայն մասսաներին։ Եվ էլ ավելի մեծացնենք այն հաշվետողականության եւ թափանցիկության սկզբունքները, որոնցից մենք չենք խորշում, ինչը Կառավարության ծրագրում կա, մենք շարունակաբար սա իրականացնում ենք։ Կարծում եմ` սա էլ հենց այդ քաղաքական կամքի առկայությունն է, ավանդաբար սրանք այն ոլորտներն են, որոնք հարկային գաղտնիքը, ըստ էության, չեն նպաստել, որպեսզի դաշտում իրականացվեն նաեւ վերլուծական վերլուծություններ։ Մենք փորձում ենք սրանով էլ ավելի մեծացնել այդ վերլուծությունների որակը։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցերի համար՝ հերթագրում։ Հարակից զեկուցման համար ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Արտյոմ Ծառուկյանին։

Ա.ԾԱՌՈՒԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Օրենքի հեղինակի կողմից արդեն իսկ ներկայացվեց փոփոխությունների փաթեթը։ Նաեւ առաջինից երկրորդ ընթերցման ընթացքում համապատասխան փոփոխությունները կատարվել են։ Հանձնաժողովի կողմից տրվել է դրական եզրակացություն։ Եթե հարցեր կան, կպատասխանեմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցեր չեն կարող լինել, պրն Ծառուկյան։ Նոր էլ սխալ հերթագրում իրականացրեցինք։ Երկրորդ ընթերցումն է, եւ գրավոր առաջարկներ չեն եղել, էնպես որ, խնդրում եմ զբաղեցնել ձեր տեղը։ Հարակից զեկուցման համար՝ ֆինանսների նախարարի տեղակալ Արման Պողոսյան։

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի խորհրդարան, նախագիծն առաջինից երկրորդ ընթերցմամբ քննարկումների միջեւ եղած ժամանակահատվածում շարունակել է քննարկվել տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովում եւ աշխատանքային կարգով նաեւ Կառավարության հետ։ Ըստ էության, Կառավարության մտահոգությունները փարատված են։ Նախագծի լրամշակված տեքստի վերաբերյալ առարկություններ չկան։

Ինչ վերաբերում է հիմնական զեկուցողի հարցադրմանը, կան ենթաօրենսդրական ակտեր, մասնավորապես, Կառավարության որոշումներ, որոնցով կարգավորված է հարկային գաղտնիք չհամարվող տեղեկատվության հրապարակման ողջ ընթացակարգը եւ ձեւաչափը։ Շատ լավ է, որ կա բավարար ժամանակ, որպեսզի ՊԵԿ-ն իր ընթացակարգերի առումով նախապատրաստվի 2020թ. հունվարի 1-ից օրենքի պատշաճ կիրառությանը։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Մտքերի փոխանակություն, ելույթների համար՝ հերթագրում։ Հերթագրվածներ չկան։ Եզրափակիչ ելույթների անհրաժեշտություն կա՞, պրն Պողոսյան, պրն Աղազարյան, պրն Ծառուկյան, պրն Մանուկյան։ Հարցի քննարկումն ավարտվեց։

Այժմ, հարգելի պատգամավորներ, քննարկում ենք ԱԺ պատգամավոր Միքայել Մելքումյանի կողմից ներկայացված «ՀՀ հարկային օրենսգրքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն առաջին ընթեցմամբ ընդունելու մասին հարցը։ Հիմնական զեկուցող՝ ԱԺ պատգամավոր Միքայել Մելքումյան։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգարժան փոխնախագահ, հարգելի գործընկերներ, այս օրենսդրական նախաձեռնությունը մոտավորապես 4 ամիս է, որ շրջանառության մեջ եմ դրել։ Բոլոր հնարավոր հետաձգումները կատարեցինք, որովհետեւ Կառավարությունը, ոչ, մեղմ ասած, միանշանակ կարծիք ուներ։ Այնուամենայնիվ, հանձնաժողովում դրական եզրակացություն է ստացել օրենքի նախագիծը։ Բայց ես ներկայացնեմ բովանդակությունը, որպեսզի մենք հասկանանք` ինչի մասին է խոսքը։

Ասեմ, որ 1997թ. հուլիսի 1-ից հանրապետությունում ներդրվել է համակարգ` սահմանի վրա ԱԱՀ գանձելու։ Դրանից անցել է մոտ 22 տարի։ Այս ամբողջ ընթացքում հարկային վարչարարությունը եւ գործիքակազմը` իրականացնելու համապատասխան վարչարարություն, բավականին զարգացել է, եւ ես կարծում եմ, որ այս հարցը` սահմանից  տեղափոխելու կամ սահմանն ազատագրելու ԱԱՀ գանձելու տարբեր չափաբաժիններով տարբեր փուլերում փորձեր են կատարվել եւ շատ դեպքերում ներդրումային բնույթ կրող շատ ապրանքներ զրո դրույքաչափ է կիրառվում։ Բայց սա մեկ այլ բովանդակություն ունի։ Այսօրվա գործող պրակտիկան այն է, որ ԵԱՏՄ երկրներից ներկրվող ապրանքները չեն գանձվում սահմանի վրա ԱԱՀ, այլ դրանց գանձումը կատարվում է հաջորդ ամսվա 20-ին։ Ես փորձ եմ կատարել մի խումբ ապրանքների համար համապատասխանեցնել այդ ընթացակարգին։ Այսինքն՝ ոնց որ ԵԱՏՄ-ից է ներկրվում, այնպես էլ երրորդ երկրներից ներկրվող ապրանքները թող գանձվեն հաջորդ ամսվա 20-ին։ Նախորդ գումարման ԱԺ-ում ես առաջարկել էի, հանձնաժողովի քննարկման ժամանակ, կարծեմ` Արկադի Խաչատրյանն այդ հարցը բարձրացրեց, որ ինչո՞ւ ոչ բոլոր ապրանքների համար։ Ցավոք սրտի, ԵԱՏՄ հիմնադիր պայմանագրի համապատասխան դրույթը թույլ չի տալիս, որ բոլոր ապրանքների գծով սա կիրառենք։ Ընդ որում, պետք է ասեմ, որ 2017թ. առաջին ընթերցմամբ միաձայն այս օրենքն անցել է, բայց հունվարի 1-ից հետո, 2-րդ ընթերցման ժամանակ, երբ այդ դրույթները ուժի մեջ են մտել, արդեն հակասել է ամբողջական ապրանքների գծով։ Դրա համար ես վերցրել եմ այնպիսի ապրանքախմբեր, որոնք բյուջեի վրա չեն ունենա էական ազդեցություն, որովհետեւ շուտ եւ արագ իրացվելու են։ Դրանք սննդի ապրանքատեսակներն են։ Բայց մի բան ակնհայտ է, դրա մասին ես հանձնաժողովում ասացի, որ եթե վեկտորը վաղ թե ուշ պետք է գնա այն ուղղությամբ, որ մենք գնալու ենք սահմանից տեղափոխելուն կամ ազատելուն, ուրեմն, սա քայլերից մեկը կլինի, որպեսզի շրջանառու միջոցներ մենք կարողանանք խնայել տնտեսվարողների համար։ Ընդ որում, քանի որ 1997թ. է կիրառվում, եթե մենք հասկանանք, թե այդ շրջանառու միջոցների ծավալն ինչպիսին է, ինչքան է, պետք է ասեմ, որ եթե մենք համադրություններ ենք անում, ապա գնագոյացման իմաստով այս 20 տարիների ընթացքում պարզ է, որ հանրապետություն մտնող, միգուցե, սննդի արտադրանքի ծավալը բնեղեն արտահայտությամբ այնքան էլ չի փոխվել։ Բնականաբար, ինչ-որ չափով աճած կլինի, բայց արժեքային արտահայտությամբ, հաշվի առնելով գնաճը եւ գների բարձրացումը, էական ավելի շատ, եթե այսպիսի վիճակագրություն անենք, թե 2000 թ. եւ1990 թ. ի՞նչ գումար էր պետք նույն ապրանքախմբերը բերելու եւ հիմա, կտեսնենք` ավելի մեծ ծավալի ֆինանսական միջոցներ են անհրաժեշտ։

Բնականաբար, այստեղ կան նաեւ, քանի որ բազմիցս խոսել ենք ֆինանսների նախարարի տեղակալի հետ՝ կապված վարչարարության իրականացման դեբետագրման հետ։ Առաջ անցնելով` ասեմ, որ սա էլ ենք մենք նախատեսել, որ այդ ռեժիմը, երբ արդեն գալիս է այնպիսի փուլ, որ ինքը կարող է ժամանակին չստանալ իր ԱԱՀ հետ կապված գումարը, ինքն է ընտրում այդ ռեժիմը, թե երբ իր հաշվետվությունը տա եւ երբ վճարի։ Համոզված եմ, որ այդ հարցը բարձրացնելու եք, ես էլ պատասխանում եմ, որ տնտեսվարողն ինքն է ընտրում։ Այսինքն՝ ինքը կարող է օգտվել էստեղ 20 օր, 10 օր, չգիտեմ, 35 օր, տնտեսվարողն իր բիզնեսի կազմակերպման առանձնահատկությունից ելնելով` ինքն է որոշում կայացնելու, թե ինչ ռեժիմով է աշխատում։ Բայց մեկ բան ակնհայտ է՝ մենք պետք է քայլ անենք։ Եթե մենք անընդհատ գնանք այն ճանապարհով, որ սահմանի վրա հեշտ է վարչարարություն կատարելը։ Բայց էլի եմ կրկնում՝ հաշվի առնելով բյուջետային մուտքերի ավելցուկները, եւ այն խնդիրները, որ մենք ուզում ենք բիզնեսի համար խնայել, հիմա պետք է մի քայլ անել` հատկապես հաշվի առնելով արագ իրացվելիության բովանդակությունը սննդամթերք ներկրող ընկերությունների։

Ինչ վերաբերում է նրան, որ կարող եք ասել` անհավասար պայմաններ կարող են լինի, է, սենց թե նենց անհավասար է։ Եթե ԵԱՏՄ-ից բերում են մինչեւ հաջորդ ամսվա 20-ը, ուրեմն, ի վերուստ ինքն արդեն այդ վիճակում է։

Մի վիճակագրական թիվ էլ ասեմ եւ վերջացնեմ։ Եթե մենք համադրենք երեք աղբյուրից իրացվող կամ սպառվող սննդի ծավալները, մոտավորապես 30, 30, 30 տոկոսն է` փոքր տարբերություններ, ասենք` երրորդ երկրներից, ԵԱՏՄ-ից եւ Հայաստանում արտադրվող սննդի արտադրանքի ծավալները։ Մոտավորապես մեկ երրորդ, մեկ երրորդ, մեկ երրորդ, որպեսզի պատկերացում ունենանք այդ խոսքերի մասին։ Այսքանը։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցերի համար՝ հերթագրում։ Բաբկեն Թունյան։

Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Մելքումյան, ձեր ելույթում նշեցիք, որ առանձին կանդրադառնաք այդ ապրանքների խմբերին, թե ինչո՞ւ են դրանք ընտրվել։ Ըստ երեւույթին ժամանակը չբավականացրեց։ Հարցի միջոցով կարող եք այդ հնարավորությունից օգտվել, օրինակ` պարզաբանել, թե ինչո՞ւ այդ արտոնությունը պետք է, օրինակ` կոնյակի վրա տարածվի, որը ՀՀ-ը նույնպես արտադրում է, արտահանում է, բայց, ասենք` դեղերի վրա դա չի տարածվում։ Շնորհակալություն։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար։ Այդ հարցը հնչեցվել է նաեւ հանձնաժողովում քննարկման ժամանակ։ Ես արդեն ասացի, որ ԵԱՏՄ համապատասխան դրույթը՝ 58 հոդվածը, որը թույլ է տալիս ազգային օրենսդրություններին ԵԱՏՄ անդամ պետությունների, որպեսզի իրենք առանձին խումբ ապրանքների համար կիրառեն դա։ Հիմա պրակտիկան եմ ասում։ Եթե շատ ֆորմալ մոտենանք, կարող է` մենք վերցնենք, առանձին-առանձին ապրանքների համար սկսենք կիրառել, բայց, բնականաբար, դա լուրջ չի լինի, որովհետեւ պրակտիկան պետք է նայել` դա ինչի է բերում, որովհետեւ մյուս պետություններն էլ կսկսեն էդ նույն բաները կիրառել եւ պարզ չի` ինչ է։ Կարելի է հետո շարունակել։ Նախ եւ առաջ` սոցիալական նշանակությունն է հաշվի առնված։ Իհարկե, անուղղակի հարկերն անմիջապես գնագոյացման վրա չեն ազդում, բայց, միեւնույն է, շրջանառու միջոցների խնայումը բերում է բիզնեսի ակտիվացմանը։ Բայց պարզ է, ես որպես տնտեսագետ չեմ կարող պնդել, որ անուղղակի հարկերի հանումը կարող է անմիջապես գնագոյացման վրա ազդել։ Կարող է` ազդի շահութահարկը, եկամտահարկը, բայց ԱԱՀ-ը` անմիջապես ոչ, բայց որոշակի ազդեցություն ունի։ Այստեղ մի կողմից ձեռներեցների համար խնայողությունն է, մյուս կողմից՝ սոցիալական նշանակությունը, երրորդ կարեւոր դրույթը՝ արագ իրացվելիությունը։ Այսինքն՝ եթե կան ապրանքներ, որոնք ավելի երկար են, բյուջեի վրա դրա ազդեցությունն ավելի մեծ կլիներ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Մելքումյան, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։ Հարակից զեկուցման համար ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Արտաշես Պետրոսյանին։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի գործընկերներ, հարցը քննարկել ենք մեր հանձնաժողովում եւ դրական եզրակացություն ենք տվել՝ հնարավորություն տալով ավելի լայն քննարկում ծավալել, բայց Կառավարության կողմից եւս նշվել են մի շարք պատճառներ, որոնք այս նախագիծը հնարավոր է, որ բացասական ազդեցություն ունենա, որը հետեւյալն է։ Այսինքն՝ այն ապրանքների ցանկը, որը նշված է նախագծում, հիմնականում շուտ սպառվող ապրանքներն են եւ այդ ապրանքները ներմուծելով` տնտեսվարող սուբյեկտները շատ կարճ ժամանակում հետ են ստանում այն գումարները, որոնք ներդրել են վաճառքի մեջ։ Այսինքն՝ իրենք գումարները ստանալով` հնարավորություն են ունենում այդ գումարները չվճարած հարկի տեսքով շրջանառել մինչեւ հաջորդ ամսվա 20-ը։ Դա ռիսկ է պետության համար, բյուջեի համար եւ այդ ապրանքները, որոնք նշված են նախագծում, սառեցված խոզի միսը, ինչպես նշվեց, կոնյակը եւ մի շարք այլ ապրանքատեսակներ` սննդի հետ կապված, որոնք մեր շուկայում նույնպես արտադրվում են եւ մեր տնտեսությունում, եթե Կառավարությունը որդեգրել է մի ծրագիր խթանելու համար տեղական արտադրությունը` այն փոխարինելով ներմուծման  հետ։ Այսինքն՝ եթե խոզի միսը շուկայում վաճառվում է 2800, 2700 դրամով, իսկ սառեցվածը՝ 1800 դրամով, դա մեր գյուղացիների համար խնդիր է առաջացնելու, ինչպես նաեւ մնացած ապրանքները։ Նույնը` կոնյակը, որը եւս արտադրվում է Հայաստանում։

Այսպիսով, հանձնաժողովում որոշվել է, որպեսզի քվեարկությունը լինի բաց։ Այսինքն՝ ազատ քվեարկություն լինի եւ ով ինչպես ուզում է, այնպես կարող է քվեարկել։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցերի համար՝ հերթագրում։ Միքայել Մելքումյան։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգարժան հարակից զեկուցող, բոլոր ապրանքների մասին է խոսքը։ Տեղական կոնյակը չի համադրվում։ Այսինքն՝ այն սպառողները, ովքեր տեղական կոնյակ են սպառում, ի հաշիվ ներկրվող կոնյակի չի լինում։ Դրանք տարբեր ապրանքներ են։ Այսինքն՝ տնտեսագիտական իմաստով` տարբեր շուկաներ են, տարբեր ապրանքներ են։ Անունը կոնյակ է, բայց մեկը մյուսին փոխարինիչ չի, որ մեկը խմում է ֆրանսիական կոնյակ, կամ այլ երկրի, մյուսը՝ հայկական։

Եթե խոզի մսին եք ասում, ես արդեն ասացի, որ ԵԱՏՄ երկրներից այդ ռեժիմը գործում է, դուք պետք է վերլուծեք եւ տեսնեք, թե այդ ապրանքների ո՞ր մասն է ԵԱՏՄ-ից գալիս, որն արդեն այդպես է մուծում եւ ո՞րն է երրորդ երկրներից գալիս։ Այսինքն՝ այստեղ ոչ թե միտքը եղել է դիսկրիմինացիան, որպեսզի մենք խտրականություն դնենք, այլ եղել է, որ մենք սահմանից նախ` ազատենք եւ երկրորդ` համապատասխանեցնենք ԵԱՏՄ ընթացակարգին։ Կամաց-կամաց մենք պետք է գնանք, որպեսզի, ի վերջո, այդ հետամնաց ձեւը, որ մենք սահմանի վրա ԱԱՀ ենք գանձում, չլինի։ Դա աշխարհում ընդունված բան չի, որ սահմանի վրա ԱԱՀ գանձենք։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Շատ լավ։ Հարցը ո՞րն էր։ Նաեւ հնարավորություն ընձեռվեց, ես մի բան բաց էի թողել, որ ՀՀ մաքսային տարածք ներմուծված ապրանքներնը ի պահ հանձնելու համար հնարավորություն ունեն չորս ամիս ժամկետ ի պահ հանձնել եւ փոստային ծառայությունների միջոցով ներկրված ապրանքները՝ 6 ամիս։ Այսինքն՝ եթե ապրանքները 4 եւ 6 ամիս ի պահ են մնում մաքսային պահեստում, տնտեսվարող սուբյեկտը ենթարկվում է ԱԱՀ չվճարելու տույժի։ Այսինքն՝ ժամկետը լրանում է հաջորդ ամսվա մինչեւ 20-ը, չի վճարվում հարկը եւ տույժ է հաշվարկվում իր վրա։ Դա եւս ռիսկ է։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արտակ Մանուկյան։

Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Իմն էլ ոնց որ ոչ այնքան հարց է, բայց ցանկալի կլինի, որ պրն Մելքումյանը, անպայման, սրան անդրադառնա իր եզրափակիչ ելույթում։ Ի՞նչ ենք մենք քննարկում։ Առաջինը՝ գաղափարը, որ ԱԱՀ-ից սահմանից պետք է աստիճանաբար հրաժարվենք։ Իհարկե, սրա դեմ վիճարկելու փաստեր չկան։ Բայց, այնուհանդերձ, պրն Մելքումյանը շատ կարեւոր նախադասություն ասաց, որը կարծում եմ` կամայական օրենսդրական նախաձեռնության համար շատ հիմնարար բան է՝ վերլուծություն։ Կա՞ վերլուծություն, որ ասում էիք, ո՞ր երկրներից է։ Օրինակ` առաջին տպավորությամբ ես չհասցրեցի եւ չեմ ուզում սրա համար ելույթ ունենալ, դրա համար ավելի շատ հարցադրումների առումով եմ փորձում արձագանքել։ Օրինակ` առաջին տպավորությամբ պետք է լինի պարենային անվտանգության հետ կապված` հատկապես այդ երկրներից ներմուծվողը։ Օրինակ` հացահատիկը։ Ինչո՞ւ հենց սննդամթերքը։ Այսինքն՝ եթե մենք գաղափարին կողմ ենք, կարծում եմ` երկրորդ բանը, որը բերենք այստեղ, կարեւորությունից ներկայացնենք, պետք է լինի վերլուծությունը։ Վերլուծության տեսանկյունից` կարծում եմ` եթե մի քիչ վերլուծենք եւ տրամաբանենք, ավելի ցանկալի կլինի, որ հացահատիկի հետ կապված ապրանքախմբերին անդրադառնանք։ Շնորհակալություն։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Ես միտքս շարունակեմ։ Ասեմ նաեւ ձեր հարցին ի պատասխան, որ Կառավարության ծրագրում նշված է, որ հոսքագծեր, սարքավորումներ` արտադրության հետ կապված ԱԱՀ-ից ամբողջությամբ ազատված են, ինչպես նաեւ արտոնություններ ունեն այն հումքերը, նյութերը, որոնք վերամշակման կարիք ունեն, այսինքն՝ վերջնական արտադրանք, ապրանք չեն։ Դրանք պետք է մշակվեն եւ դառնան ապրանք` շուկայում վաճառքի համար։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը, պրն Պետրոսյան։ Այժմ հարակից զեկուցումը գործադիրից, զեկուցող՝ ֆինանսների նախարարի տեղակալ Արման Պողոսյան։

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգելի պատգամավորներ, նախագիծը բավական երկար քննարկվել է, բայց Կառավարությունը շարունակում է սկզբունքային անհամաձայնություններ ունենալ այս նախագծի վերաբերյալ հետեւյալ հիմնական հիմնավորումներով։

Առաջին. մենք խոսում ենք ներդրումային ապրանքների ներմուծման ԱԱՀ ոչ թե ներմուծման պահին վճարելու, այլ ներմուծման օրը ներառող ամսվան հաջորդող մինչեւ ամսվա 20-ը վճարելու մասին, երբ ներմուծումները կատարվում են երրորդ երկրից։ Ինչո՞ւ։ Երբ խոսքը ոչ թե ներդրումային ապրանքների մասին է, օրինակ` հոսքագիծ, մեքենասարքավորում, կիսապատրաստուք, հումք եւ այլն, որոնց համար Կառավարությունն արդեն նախատեսել է այդ հնարավորությունը, այլ խոսքն ընդամենը սննդամթերքի մասին է։ Այն էլ` ինչ տեսակի կամ ինչ խմբերի սննդամթերքի. սառեցված միս խոշոր եղջերավոր անասունների, թռչնի, կաթնամթերք, օղի, կոնյակ։ Այսինքն՝ մենք գյուղատնտեսական հնարավորությունների դրսեւորման մասին։ Այն դեպքում, երբ որ այսօր արդեն նշածս ապրանքատեսակների պարագայում մեր գյուղատնտեսական արտադրանքը մրցունակ չէ տարբեր պատճառներով` գյուղատնտեսական ցածր արտադրողականությունից սկսած վերջացրած բոլոր հնարավոր պատճառներով։ Մենք, ի՞նչ է, ուզում ենք ավելի՞ խորացնել այս անհավասարությունը։ Էլ ինչպե՞ս ենք պատկերացնում գյուղատնտեսության զարգացումը։ Քիչ հետո օրակարգում ներառված մի նախագիծ էլ կա` հարգարժան փոխխոսնակի նախաձեռնությամբ։ Այնտեղ փորձ է արվում խրախուսել գյուղատնտեսությունը։ Սա ճիշտ հակառակ գործընթացին է միտված։

Հաջորդը. եթե փորձում ենք անհամապատասխանությունները վերացնել, դա չի հաջողվելու, որովհետեւ մենք ունենք բազմաթիվ անհամապատասխանություններ, որոնք տրամաբանական են, դրանք  ունեն իրենց հիմնավորումները, պրն Մելքումյան։ Օրինակ` ԵԱՏՄ ներմուծելու պարագայում բազան ձեռքբերման արժեքն է, երրորդ երկրներից ներմուծման պարագայում՝ մաքսային արժեքը, որը բացի ձեռքբերման արժեքից, ունի նաեւ այլ բաղադրիչներ։ Սա շատ տրամաբանական է, որովհետեւ մենք գտնվում ենք ընդհանուր միության մեջ։ Սա կոնկրետ  հակադրվում է այդ տրամաբանությանը։

Հաջորդը. մենք եռամսյակային պարբերականությամբ վերադարձնում ենք ԱԱՀ-ի գումարները, դեբետային մնացորդները։ Աննախադեպ հնարավորություն անգամ երկրի ներսում գործունեություն իրականացնող տնտեսվարող սուբյեկտների համար, որը չունեն աշխարհի շատ զարգացած համակարգեր ունեցող երկրներ։ Հիմա ասում ենք` եթե, լավ, երկար ժամկետում վաճառվող ապրանքների մասին է, այսինքն՝ գործնառական ցիկլը երկար է, խնդրեմ, երեք ամիսը մեկ կվերադարձնենք այդ գումարները։ Եթե կարճ գործառնական ցիկլ ունեցող ապրանքների մասին է, ուրեմն, ձեր ելույթում հանձնաժողովի նիստում ընդունեցիք, որ սրանք գործնականում շատ կարճ իրացման ժամանակ ունեն, ի՞նչ տրամաբանությամբ ենք մենք ասում` ԱԱՀ վճարեք ավելի ուշ, քան գնորդից գնի մեջ ներառված ԱԱՀ կստանաք։

Ի վերջո, ինչի՞ն է միտված սա, մեր տնտեսական քաղաքականության ո՞ր ուղղությունից է սա բխում։ Եկեք ցույց տվեք մի ուղղություն, որը Կառավարության ծրագրում կամ այլ ռազմավարական փաստաթղթում նախանշված է. ու սա բխում է դրանից։ Ոչ միայն չի բխում, այլ ուղիղ հակադրվում է դրան։ Մենք. ի՞նչ է, ուզում ենք անընդհատ մնալ ներմուծող երկի՞ր։ Եթե սա լիներ տեխնոլոգիա, եթե սա լիներ մեքենասարքավորում ու մոռացած լինեինք իրեն ներառել ներդրումային ապրանքների արտոնյալ ցանկում, պրն Մելքումյան ջան, մենք կհամաձայնեինք ձեզ հետ։ Բայց խոսքը սննդամթերքի մասին է։ Նախագծի ընդունումը կոնկրետ սահմանափակելու է մեր գյուղատնտեսական արտադրության զարգացման հնարավորությունները։ Այսքանը։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցերի համար՝ հերթագրում։ Միքայել Մելքումյան։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Պրն Պողոսյան, ես արդեն ասացի, որ տարբեր ապրանքներ տարբեր երկրներից որ գալիս են, դրանք  տարբեր շուկաներ են, չեն հատվում։ Եթե ԵԱՏՄ-ից ներկրվող ստրատեգիական, այդ թվում՝ մենք հացահատիկը ներկրում ենք հիմնականում Ղազախստանից, Ռուսաստանից, եթե տեսնեք ԵԱՏՄ-ից ներկրվող ապրանքատեսականին սահմանափակեք։ Այսինքն՝ ԵԱՏՄ-ի մեջ ինչո՞ւ ենք ասում, որ դա խփում է մեր գյուղատնտեսությանը։ Այսինքն՝ որ ԵԱՏՄ-ից բերում ենք, մենք ցորեն ենք արտադրում մոտավորապես 500-550 հազար տոննա, ինչո՞ւ չեք ասում, որ ԵԱՏՄ-ի պայմանագիրը հակասում է, մեր գյուղատնտեսությանը խփում է։ Չենք ասում, չէ՞,տենց բան։ Ես էլ ասում եմ, որ կարող է` ցորենի հարկերը քիչ ենք ներկրում կամ չենք ներկրում, Կանադայից չենք բերում։ Այլ ապրանքատեսակներ բերում ենք, բայց դրանք տարբեր ապրանքներ են` սննդի պատրաստի վերջնական արտադրանքի համար։ Մեր գյուղատնտեսության հետ դա ոչ մի կապ չունի։ Եթե դուք ասեիք, ուրեմն կասեի` այո։ Սա` մեկ։

Երկրորդը. շատ ճիշտ ասացիք, որ մաքսային արժեքով է տարբերությունը ԵԱՏՄ-ից։ Այսինքն՝ բեռնափոխադրումները, բեռնումը եւ ապահովագրությունը մտնում են այդ արժեքի մեջ։ Այսինքն՝ դա ավելի թանկ է լինում, իր հարկը որ հաշվում ենք։ Այդ դեպքում` այո, ուզում ենք խնայել այդ շրջանառու միջոցները։

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Մելքումյան, անկեղծ չեմ հասկանում` ինչպե՞ս եք ասում ինչ կապ ունի սա գյուղատնտեսության զարգացման հնարավորությունների կամ սահմանափակումների հետ։ Շատ պարզ։ Եթե մենք երրորդ երկրից մի գյուղատնտեսական ապրանքի ներմուծումը հեշտացնում ենք, նրա գործառնական փուլի վրա կատարվող ծախսը հեշտացնում ենք, տվյալ ապրանքը ներմուծողը սկսում է ավելի ագրեսիվ մրցակից լինել մեր գյուղատնտեսական այդ առանց այդ էլ ոչ մրցունակ... Խոզի միս, թռչնի միս, կոնյակ, օղի. այս ցանկը ես կարող եմ անվերջ շարունակել։ Ինչո՞ւ են ընտրվել հենց այս ապրանքները, ի՞նչ հիմնավորմամբ, տնտեսական քաղաքականության ո՞ր ուղղության ներքո։ Սոցիալական, իսկ պետությունն այդ ծախսը չի՞ կատարում։ Պետությունն էլ է այդ ծախսը կատարում։ Որ ասում եք` այդ փողը թող մնա տնտեսվարողի մոտ, պետությունը պետք է վճարի այդ փողի գինը։ Փողն ունի գին։ Այսինքն՝ այսօրվա փողը շատ ավելին արժի, քան 50 օր հետո ունենալիք փողը։ Ի՞նչ տրամաբանությամբ ենք մենք այդ ծախսը... Ի վերջո, սպառողն է կատարում այդ ծախսը, սպառողի վրա է դրված, որովհետեւ գնի մեջ են ներառվում այդ գործառնական շղթայի ծախսերի բոլոր բաղադրիչները։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։ Չէ, Վիկտոր Ենգիբարյանի հարցը բաց թողեցինք։ Վիկտոր Ենգիբարյան։ Եղիշե Սողոմոնյան։

Ե.ՍՈՂՈՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Պողոսյան, մի ճշգրտող հարց։ Քանի որ այս փոփոխության մեջ կան վճարման հետ կապված որոշակի փոփոխություններ Հարկային օրենսգրքում, սենց հարց է առաջանում։ Ստացվում է, որ այս ապրանքատեսակները, որոնց համար արտոնություն ենք սահմանում 79-րդ հոդվածի 9-րդ մասով, այդ ապրանքները ներմուծողները կարող են այդ ապրանքը ներմուծել, վաճառել, ԱԱՀ գնորդներից ստանալ ու շրջանառել մինչեւ հաջորդ ամսվա 20-ը։ Այսինքն՝ ստացվում է, որ պետությունից իրենք անտոկոս վարկ են ստանում։ Ճի՞շտ է իմ մտահոգությունը։

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

-Այո, պրն Սողոմոնյան, ամեն ինչ ճիշտ եք նկարագրում։ Երբ խոսում ենք բյուջեի ընթացիկ իրացվելիության մասին, այդ ռիսկը նկատի ունենք։ Բացի այդ, կան բազմաթիվ անհարմարություններ հարկ վճարողների համար հարկային հաշվառման տեսանկյունից, որոնց մասին մանրամասն գրված է Կառավարության առաջարկության մեջ եւ հուսով եմ, որ պատգամավորները ծանոթացել են ու փորձում եմ չծանրաբեռնել լիագումար նիստն այդ դրվագներով։ Բայց, քանի որ դեռ 40 վայրկյան ժամանակ ունեմ, այդ մասին էլ խոսեմ։ Փորձեմ լինել հնարավորինս ոչ մասնագիտական։ Կարգավորումը հետեւյալն է։ Երրորդ երկրից կատարվող ներմուծումների համար ԱԱՀ հաշվանցվում է մաքսային հայտարարագրի գրանցման օրը ներառող ամսվա համար ներկայացվող հաշվարկով։ Դիցուք, ներմուծումը կատարել եմ սեպտեմբեր ամսին, հարկը պետք է վճարեմ հոկտեմբեր ամսին, բայց ներմուծման մաքսային հայտարարագիրը գրանցվել է սեպտեմբեր ամսին։ Եթե ես հնարավորություն ունեմ հարկը վճարել մինչեւ հոկտեմբերի 20-ը ու վճարեմ հոկտեմբերի 15-ին, դա չի դառնում այդ ամսվա համար ներկայացվող հաշվարկվող հաշվանցման ենթակա հարկ։ Այսինքն՝ ես պետք է գնամ ճշտեմ սեպտեմբեր ամսվա ԱԱՀ հաշվարկը։ Ի՞նչ տրամաբանությամբ։ Մենք  հեշտացնո՞ւմ ենք, թե՞ բարդացնում ենք։ Եկեք սրա մասին էլ մտածենք։ Կարծում եմ` արժե այս դիտարկումը քննարկել։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Վերջին հարցը՝ Վիկտոր Ենգիբարյան։

Վ.ԵՆԳԻԲԱՐՅԱՆ

-Պրն փոխնարարար, փորձեցի թեմայի մեջ մի փոքր ավելի շատ մտնել, որովհետեւ հարցս հիմա պետք է տեխնիկական լինի։ Այսինքն՝ Կառավարությունը տվել է չափազանց բացասական եզրակացություն, եւ ես ձեր ելույթից հասկանում եմ, որ այդ եզրակացությունը հիմնավոր է, բավականին հիմնավոր։ Իհարկե, որեւէ մեկը չի ցանկանում մեր ապրանքներն ավելի պակաս մրցունակ դարձնել։ Ինչպե՞ս է ստացվել, որ մեր տնտեսական հանձնաժողովն է տվել եզրակացություն, այսինքն՝ այստեղ համագործակցության կոմունիկացիոն խնդիրնե՞ր են եղել, հանձնաժողովին պատշաճ ձեւով ներկայացվե՞լ է Կառավարության դիրքորոշումը, թե՞, այնուամենայնիվ, տվել է եզրակացություն հանձնաժողովը, որպեսզի այստեղ քննարկման առարկա դառնա այս նյութը։

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար, պրն Ենգիբարյան։ Հանձնաժողովում փորձ արվել է ու կարծում եմ` հաջողվել է այս մտահոգությունը ներկայացնել։ Ես բնականաբար չեմ կարող ինձ իրավունք վերապահել ու մեկնաբանել հանձնաժողովի որոշումը։ Արդեն իսկ առիթ եղավ, եւ հարակից զեկուցողը մի փոքր մեկնաբանեց որոշման տրամաբանությունը։ Կարծում եմ` եթե առիթ լինի, դեռեւս կլինեն արտահայտվողներ այս թեմայով։ Բայց ինչո՞ւ ոչ. կարծում եմ` սա մի հնարավորություն է` լիագումար նիստում ավելի դետալացված եւ ընդլայնված ձեւով հարցը լրացուցիչ քննարկել։ Բայց ամենայն անկեղծությամբ եմ ասում, որ մենք, մեղմ ասած, շատ մտահոգ ենք։ Մեր հայտարարած տնտեսական քաղաքականությանը, մեր հայտարարած տնտեսական մոդելին ուղիղ հակադրվող նախագիծ է սա։ Եթե մենք խոսեինք տեխնոլոգիաների մասին, գիտելիքահենք ինչ-որ ներդրումային նշանակության ապրանքների մասին, խնդրեմ, եթե կան այդպիսիք, մենք բաց ենք թողել, բերեք օր առաջ դրանց ներմուծումը սահմանին չհարկենք ԱԱՀ-ով։ Բայց ոչ մի ապրանք, որը ուղիղ մրցակից է մեր գյուղատնտեսական ապրանքի համար։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Այժմ կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։ Մտքերի փոխանակության համար՝ հերթագրում։ Միքայել Մելքումյան։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Պրն Պողոսյան, շատ լավ հարց տվեց Եղիշե Սողոմոնյանը, որ ասում եք, թե այդ փողը բյուջե գնալու փոխարեն ինչ-որ վարկավորում ենք։ Բա սահմանի վրա որ ԱԱՀ գանձում ենք, տնտեսվարողը պետությանը չի՞ վարկավորում ձրի։ Դուք նայե՞լ եք գաղափարախոսությունը հարկային։ Սահմանի վրա որ ԱԱՀ գանձվում է, տնտեսվարողը ձրի վարկավորում է պետությանը։ Ո՞վ է ասել, որ պետք է դիսկրիմինացիա լինի երկու աղբյուրից, ասենք` ԵԱՏՄ-ից եւ տեղական արտադրողից մի սխեմա գործի, երրորդ երկրներից ներկրողը... Դա հայտնի բաներ են, ԱԺ-ի տարբեր գումարումներում քննարկումներ եղել են եւ ընդունվել է տարբեր Կառավարությունների կողմից, եւ այն ժամանակ նույնիսկ մտածում էին, որ մի 70-80 մլրդ բուֆերային գումար է պետք, որ դիմեն Համաշխարհային բանկին, այդ փողը տա, որպեսզի տեղափոխենք։ Ընդունենք, ինչ-որ ներդրումային ապրանք ես զրո դրույքաչափ բան արել եւ Հայաստանում էլ կարող է այդ ապրանքն արտադրվել, կա՞ չէ տենց միտք, որ ինչ-որ տրակտորի կամ այլ մեքենայի զրո դրույքաչափ ենք, բայց Հայաստանում փորձ է արվելու արտադրել, բերելու եք ասեք, որ հանում եք։ Տենց դեպք հլը չի եղել: Էստեղ ես մի քիչ դեմագոգիայի եմ նմանեցնում։ Դուք այնքան լավ հարց տվեցիք, որ օգնեցիք։ Այսինքն՝ մի կողմից 22 տարի պետությունը շահագործի տնտեսվարողներին, որ սահմանի վրա իրենք ձրի վարկավորեն պետությանը, սահմանի վրա ԱԱՀ գանձեն, տարեկան ես այդ հաշվարկը ունեի, թե քանի մլրդ դրամ է դա կազմում։ Մեր ներկրման ծավալը հանած այդ ներդրումային ապրանքները, որ հանեք, ներկրումը մոտ 4,4 մլրդ է, կարծեմ, եթե ներդրումային ապրանքները հանենեք։ Պայմանական եմ ասում, ասենք թե` 3,5 մլրդ կընդունենք 16,67 տոկոսը տեսեք թե ի՞նչ թիվ է անում։ Այդքան տնտեսվարողները ձրի վարկավորում են պետությանը։ Դա արդա՞ր է. արդար չի, չէ՞։ Ես դրա համար եմ ասել, եթե միտքն այն է, որ սահմանից մենք պետք է ԱԱՀ այնուամենայնիվ տեղափոխենք, այսինքն՝ վեկտորը գնում է դրան, մեջը ի՞նչ խնդիր կա։ Հացահատիկի օրինակն եմ բերում։ Մենք հիմնականում` Ռուսաստան, Ղազախստան, մենք հացահատիկը չենք բերում Կանադայից կամ չգիտեմ ինչ։ Այո, կարելի է դնել եւ նայել։ Այսինքն՝ այն հակառակն էլ պնդեք, որ տնտեսվարողը պարտավոր չի պետությանը ձրի վարկավորել։ Խնդիրը սրա մասին է։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Բաբկեն Թունյան։

Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի գործընկերներ, այս հարցը մանրամասն հանձնաժողովում քննարկվել է ու այստեղ հնչող հարցերը ու դրանցից բացի շատ այլ հարցեր հնչել են, ու պատասխանները փորձել ենք ստանալ։ Իրոք, կան օրենքի հետ կապված հարցեր ու մտահոգություններ ու գլխավոր հարցերից մեկը, որ այս պահին չշոշափվեց, հետեւյալն է։ Եթե խոսքը վերաբերում է շրջանառու միջոցներին ու այս օրենքով խոսքը վերաբերում է հատկապես սննդամթերքին, որն արագ վաճառվող ապրանք է, այսինքն՝ եկամուտը շատ արագ հետ է գալու, շրջանառու միջոցների համալրման խնդիրն այդքան սուր չի։ Բայց հիմա այսքանից հետո պրն Ենգիբարյանի հարցին պատասխանեմ, որ, կարծում եմ` շատերի մոտ է հարց առաջացել։ Ինչո՞ւ է հանձնաժողովը դրական եզրակացություն տվել։ Մենք հանձնաժողովի նիստում այդ մասին շեշտել ենք, որ մենք տալիս ենք ոչ թե դրական եզրակացություն, այլ չենք մերժում նախագիծը։ Ինչի՞ համար. որովհետեւ պրն Մելքումյանը ելույթում մի կարեւոր բան ասաց, որ պետք է քայլ անենք։ Հիմա քայլն արվել է, ու մեր մոտից էլ առաջարկներ են հնչում, որ միգուցե այդ ապրանքախմբերի փոխարեն այլ ապրանքախմբեր էին պետք, որ ինքներս մեզ հնարավորություն տայինք մի հատ քննարկել։ Այսինքն՝ կարող է ընդհանուրի իդեային կողմ ենք՝ ԱԱՀ սահմանին գանձելու պրակտիկայից կամաց-կամաց հրաժարվել, բայց միգուցե այդ ապրանքախմբի մասով որոշակի փոփոխություն անելու կարիք կա կամ կարգավորումների մեջ ուրիշ բան փոխելու կարիք չկա։ Այսինքն՝ մենք պայմանավորվել ենք, որ դրական եզրակացություն տալիս ենք վերապահումով եւ դա ավելի շատ չմերժելու եզրակացություն է, որպեսզի օրենքի կյանքը չընդհատվի ու հնարավորություն ունենանք քննարկել։ Ինքս ինձ համար այս օրենքի նախագծում եւ դրական կողմեր եմ տեսել, եւ ռիսկեր եմ տեսել եւ երեւի ավելի ճիշտ կլինի, որ մեր պատգամավորները իրենք այս կարծիքները լսելով` որոշում ընդունեն` օրենքին հնարավորություն տալ` ինքը շարժվի առաջ, թե՞ ընդհատել։ Խնդիրը շատ պարզ է, ամեն ինչ շատ թափանցիկ ու նորմալ պրոցես է։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Վահե Էնֆիաջյան։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի նախագահող, հարգելի գործընկերներ, սիրելի հայրենակիցներ, պրն Մելքումյանը` որպես հեղինակ, շատ հանգամանալից ներկայացրեց մտքերի փոխանակության ժամանակահատվածում` նույն ձեւով ամրապնդելով այն թեզը եւ բարձրաձայնելով, որ ներքին մրցունակության բարձրացման հետ կապված նախաձեռնություն է սա եւ որեւէ կերպ չի հակասում մեր ներքին շուկայի եղած իրավիճակին, այլ տանելու է առողջացման եւ օրենսդրական փոփոխությունների ընթացակարգը, դա նաեւ միեւնույն ժամանակ դինամիկ ընթացակարգ է եւ ըստ փոփոխությունների իրավիճակի կարելի է լրացուցիչ փոփոխություններ իրականացնել։

Քանի որ այս նախագիծը Հարկային օրենսգրքի փոփոխությունների մասով, պրն Պողոսյան, դուք նաեւ ցիտեցիք իմ կողմից հեղինակած եւ «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցության կողմից ներկայացված նախաձեռնության մասով եւ զուգահեռներ տարաք, որ վնասն ավելի շատ է, քան օգուտը, հիմա քանի որ ժամանակը կարճ է, ուզում եմ նաեւ օգտվել այս հնարավորությունից։ Դուք ինքներդ հանձնաժողովի նիստում մի Հարկային օրենսգրքի մասով, գյուղատնտեսության մասին է խոսքը գնում, ասում եք` Կառավարությունը 510 մլն դրամի, ըստ էության, տալիս է, որպեսզի մարզպետարաններում որոշում կայացնեն, թե տուժածներին ո՞նց են տալու։ Հիմա գնահատական է տրվում, չէ՞, ոլորտի ներկայացուցիչները, տեսուչները պետք է տարածքի բնական աղետների հետ, խնդրի հետ ծանոթանան, լրացուցիչ ծախսեր չի ենթադրում։ Բայց պետական միջոցների գումարն անարդյունավետ է ծախսվում։ Հիմա դուք ի՞նչ զուգահեռ եք տանում։ Ես հաջորդ օրենքի նախագծի զեկուցման ժամանակահատվածում ավելի հանգամանալից գյուղատնտեսության մասով կներկայացնեմ։ Բայց ձեր բերած օրինակը` պրն Մելքումյանի կողմից հեղինակած եւ իմ կողմից ներկայացվող օրինագծի հետ կապված, այդ մոտեցումը ձեր կողմից սխալ գնահատական է տրվում։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Եզրափակիչ ելույթնե՞ր: Պրն Պողոսյան, համեցեք։

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի խորհրդարան, թերեւս, ելույթս սկսեմ հարգարժան պրն Էնֆիաջյանի վերջին դիտարկումից։ Պրն Էնֆիաջյան, չեմ ուզում ժամանակից շուտ անցում կատարել ձեր հեղինակած նախագծի քննարկմանը։ Դեռ առիթ կունենանք։ Պարզապես, մենք ձեր հեղինակած նախագիծն առաջարկում ենք չընդունել բոլորովին այլ հիմնավորումներով՝ անարդյունավետության, անհասցեականության ու մի շարք այլ պատճառներով։

Ինչ վերաբերում է կոնկրետ այս նախագծին եւ պրն Մելքումյանի դիտարկումներին, պրն Մելքումյան, ամենայն համոզմունքով ու ամենայն անկեղծությամբ ասում եմ, որ շատ նորմալ է, որպեսզի մենք վարենք սահմանից ԱԱՀ աստիճանաբար հանելու քաղաքականություն։ Ավելին, այդ քաղաքականությունը հետեւողականորեն վարվում է տարբեր գործիքներով՝ եռամսյակային պարբերականությամբ դեբետային մնացորդները հետ վերադարձնելով, որոշակի ապրանքներ արտոնյալ պայմաններով առանց ԱԱՀ վճարելու հնարավորություն ստեղծելով։ Բայց, եթե դուք վերցնեք եւ նայեք, թե ինչ տրամաբանություն է դրված այս քաղաքականության մեջ, կտեսնեք, որ առաջին՝ այս քաղաքականությունը ներդրումային նշանակության ապրանքների համար է, ոչ թե սպառողական նշանակության։ Այսինքն՝ մեքենասարքավորում, ինչ-որ վերապահումներով` որոշ հումքեր, տեխնոլոգիա, գիտելիքահենք տնտեսություն կառուցելու համար անհրաժեշտ գործոններ։ Եվ երկրորդ՝ այն ապրանքների համար, որոնց ներմուծման ու վաճառքի փուլը, գործառնական ցիկլը երկար է։ Եթե գիտեք, եթե ընդունում եք, պրն Մելքումյան, այդ ռիսկերը գնահատված են, այդ քաղաքականությունը վարվում է։ Անցյալ տարի ամռանն ընդունված օրենքով, այս տարվա հունիսի 29-ին ընդունված օրենքով մենք կիսամյակային պարբերականությունից անցում ենք կատարել եռամսյակային պարբերականության։ Այսինքն՝ եռամսյակը մեկ հարկ վճարողի կուտակած սահմանին վճարած հարկը հետ է վերադարձվում։ Ինչի՞ մասին ենք խոսում։ Շնորհակալ եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։ Եզրափակիչ ելույթի կարի՞ք, պրն Պետրոսյան, չկա։ Համեցեք, պրն Մելքումյան Եզրափակիչ ելույթի համար։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Միանգամից պետք է ասեմ, որ քննարկման որակից դժգոհ չեմ, նորմալ է։ Քննարկումը պետք է այսպես էլ անցնի, բայց պետք է ծանրակշիռ արգումենտներ լինեն։ Տեսեք, 2-3 քաղաքական մեսիջ կա այստեղ։ Մեկը՝ սահմանի վրայից պետք է հանենք։ Տենց չի, է, որ խտրական է, որ, անպայման, ձեր նշած ապրանքներն են։ Եթե դուք ասում եք հիմնական միջոցը ներդրումային դնում ենք, ընդունենք Հայաստանում դրա արտադրությունը պետք է սկսվի։ Ի՞նչ ենք անելու, այդ շուկան պաշտպանելո՞ւ ենք, արդեն հանված է, զրո է։ Սա` մեկ։

Խնդրում եմ ուշադրություն։ Ասենք` Հայաստանում տրակտոր ենք արտադրելու կամ մեքենա, այնտեղ արդեն զրո է, բերելու ենք հանենք։ Սա` մեկ։

2-րդը. սննդամթերքի սոցիալական նշանակությունը։ Ինչքան էլ հիմքը տնտեսագիտորեն շատ ուղղակիորեն չի ազդում, երբ շրջանառու միջոցներ են խնայվում, ինքը գնագոյացման վրա սենհց թե նենց ինչ-որ ձեւով ազդելու է։

3-րդը. արդեն ասացի, որ խտրականություն է։ ԵԱՏՄ-ից տեղական շուկայից մի ընթացակարգ է, միայն երրորդ երկրներից մնում է մյուս ընթացակարգը։ Սա էլ` երրորդ արգումենտը:

4-րդը. իսկ ո՞վ է ասել, որ սահմանի վրա տասնյակ տարիներով տնտեսվարողները պետությանը պետք է ձրի վարկավորեն։ Այսինքն՝ մեզ լավությո՞ւն եք անում, որ ասում եք, որ եռամսյակը։ Սահմանի վրա չպետք է գանձես։ Ի՞նչ լավություն ես անում, ի՞նչ ենք անում։ Ուսումնասիրեք աշխարհի փորձը եւ կտեսնեք, որ սահմանի վրա ԱԱՀ գանձումը պայմանավորված է ընդամենը թույլ վարչարարական գործիքներով։ Եթե հարկային ծառայությունների գործիքներն անբավարար են, ինքը չի ուզում տնտեսվարողի հետեւից գնալ, սահմանի վրա գանձում է` դրանով զրկելով իրեն մյուս քաշքշուկներից կամ հետեւից գնալով։ Նորից եմ կրկնում՝ տնտեսվարողները պարտավոր չեն պետությանն անտոկոս ձրի տասնյակ տարիներով վարկեր տրամադրել։ Իսկ եթե դուք ուզում եք աշխատել այս օրենքի վրա, խնդրեմ, որ հոդվածները ձեր համար ռիսկային են, առաջարկ արեք։ Այլապես ստացվում է, որ մենք քննարկում ենք քննարկման համար։ Ունեք առաջարկ, ուզում եք սահմանից գնալ, ասեք այս խմբերը ռիսկային ենք համարում, եւ առաջինից երկրորդ քննարկենք։ 4-5 ռիսկ ասացի, սա էլ հակառակը։ Շնորհակալություն Եղիշե Սողոմոնյանին, որ, ես մոռացել էի, որ սահմանին ձրի վարկավորման մասին ես միտքը վերհիշեցի։ Էլի եմ կրկնում, նախորդ Կառավարություններն արդեն 10 տարի է `80 մլրդ դրամ չեն կարողանում ճարել` բուֆերային գումար, որ, ընդհանրապես, ազատեն։ Ի վերջո, մենք պետք է գնանք սահմանին ԱԱՀ չգանձելու ճանապարհով։ Այսքանը։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցի քննարկումն ավարտվեց։ Այժմ քննարկում ենք «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցության կողմից ներկայացված «ՀՀ հարկային օրենսգրքում լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը երկրորդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը։ Հիմնական զեկուցող՝ Վահե Էնֆիաջյան։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգարժան նախագահող, հարգելի գործընկերներ, սիրելի հայրենակիցներ, որերորդ անգամն է` առիթ ունեմ ներկայացնել Հարկային օրենսգրքում փոփոխություն կատարելու մասին «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցության նախաձեռնությունը եւ մեկ անգամ եւս ներկայացնեմ, թե ինչի մասին է խոսքը գնում։

Գյուղատնտեսական նշանակության հողերը, տնամերձ եւ այգեգործական հողամասերը բնակլիմայական աղետների հետեւանքով՝ կարկուտ, երաշտ, ցրտահարություն եւ այլն, մշակաբույսերի, պտղատու այգիների առնվազն 50 տոկոս վնասվելու դեպքում տվյալ տարվա համար  ազատել հողի հարկից։ Կիրառության մեջ ի՞նչ դրսեւորում ունի այն, ինչի մասին ես խոսեցի եւ ներկայացրեցի։ Գյուղացիները, գյուղատնտեսությամբ զբաղվող կազմակերպությունները, ձեռնարկությունները, երբ առերեսվում են բնական աղետի հետ եւ տուժում են, ստացվում է այնպես, որ նրանք ոչ միայն տուժածի կարգավիճակից ելնելով ինչ-որ օգնության, պետության կողմից ձեռք մեկնելու քաղաքականություն են տեսնում կամ բանկերի կողմից որեւէ մեղմելու քաղաքականություն չի վարվում եւ սրան զուգահեռ պետության քաղաքականությունը` որպես այդպիսին, նրանից հողի հարկ են գանձում։ Այն պարագայում ոչ թե եկամուտ չունի, այլ նա տուժել է։ Եվ իրավիճակը Հայաստանում այս հարցի հետ կապված` մի փոքր կրկին անգամ մանրամասնեմ։

ՀՀ-ում գյուղական նշանակություն ունեցող հողերի 60 տոկոսը տարիներ շարունակ անգործության է մատնված այն պարագայում, երբ ՀՀ 80 տոկոսից ավելի սահմանները փակ են եւ մեր բնական ռեսուրսների, պաշարների եւ հնարավոր զարգացումների հետ կապված` մեր քաղաքականությունը որեւէ կերպ չի փոխվում։ Այն պարագայում, երբ նոր պրն Մելքումյանն էլ ասաց, որ ԵԱՏՄ շուկայի հետ մենք բավականին մրցունակ եւ լավ վիճակում ենք գտնվում։ Մեր ապրանքը մրցունակ է ԵԱՏՄ-ում։ Բայց ինչպիսի՞ միջավայր ենք մենք ստեղծում ՀՀ-ում։ Որեւէ նախադրյալներ չենք ստեղծում։ Այն պարագայում, երբ ՀՀ 36,1 տոկոսը բնակչության գյուղաբնակ է եւ այս բնակչության հողերի շուրջ 75 տոկոսը մոտ 2 հազար քառակուսի մետր է։ Այսինքն՝ ստացվում է, որ սա չափազանց փոքր բիզնեսի մասին է խոսքը գնում։ Այս մոտեցումը մենք նրանց չենք ընձեռում։

Պրն Պողոսյան, Կառավարության ներկայացուցիչ եք, ասում եք` անհասցե է այս օրենսդրական նախաձեռնությունը։ Այսինքն՝ գյուղացիներին միտված այս քաղաքական մոտեցումը. այստեղ անհասցեությունը որտե՞ղ եք տեսնում։ Ես ձեզ կոնկրետ փաստեր եմ ներկայացնում, օրենքից էլ հատուկ ցիտեցի, որպեսզի հասկացվի։ Նշեք, թե այստեղ որ հանգամանքն է անհասցե։ Այս օրենսդրական նախաձեռնության մեջ ո՞րն է անհասցե։ Երբ ասում եք պետության վրա հանձնաժողովի նիստում, հանձնաժողովի նիստի, ըստ էության, էվոլյուցիայի մասին դեռեւս կանդրադառնամ։ Բայց ձեր կողմից մոտեցումները, որ պետության վրա ծախսը ավելանում է, այ, ձեզ եմ ասում, որ ընդհանրապես իրականության հետ կապ չունի։ Իսկ հիմա հիմնավորեմ` ինչո՞ւ. որովհետեւ պետության կողմից պատկան մարմինը, ըստ էության, երբ բնական աղետներ են տեղի ունենում կամ բնակլիմայական դրսեւորումներ են տեղի ունենում, պետությունն այդ հաշվարկներն իրականացնում է եւ պետության կողմից, պետական բյուջեից կես միլիարդ դրամ է հատկացվում կամայականության սկզբունքով։ Էդ ի՞նչ սկզբունքով եք 10 մարզի մեջ բաշխում անում, կանդրադառնա՞ք այդ սկզբունքին։ 10 մարզի մեջ լրիվ տարբեր գումարներ են։ Նախատեսելով` այդ գումարը տալիս եք։ Ի՞նչ սկզբունքով եք տալիս, ի՞նչն է պատճառը, որ չեք ուզում այս խնդիրը, այս իրավիճակը մենք օրենքով ամրագրենք։ Տուժել է, գնահատականը տրվում է պատկան մարմնի ներկայացուցիչների կողմից, որեւէ լրացուցիչ ծախս չկա։ Կես միլիարդ դրամ ի՞նչ նպատակներով է ծախսվում, ո՞ւմ է տրվում, ինչո՞ւ եք թողնում կամայական որոշումների վրա։ Սա չի վերաբերում ինչ-որ մի քաղաքական ուժի նախաձեռնության կամ քաղաքական ուժի ներկայացուցիչներին։ Մենք խոսում ենք, որ ՀՀ սոցիալական պետություն է, որն ամրագրված է մեր Սահմանադրության մեջ, այս խնդրի հետ կապված բազմաթիվ առիթներ ունեցել է եւ «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության նախագահ պրն Ծառուկյանն ասելու, եւ այս ամբիոնից` մեր կուսակցության ներկայացուցիչները, տարբեր քաղաքական գործիչներ են այս խնդրի մասին խոսել։ Եվ ասում ենք` սա պայման եւ հնարավորություն ստեղծելու օրենսդրական նախաձեռնություն է։ Սա քաղաքական մոտեցման հարց է։ Գյուղատնտեսության մեջ հեղափոխական իրական փոփոխություն արձանագրելու մաս է կազմում այս օրենսդրական նախաձեռնությունը։

Որպես հավելում` պետք է կրկնվեմ եւ ասեմ, որ ուսամնասիրել ենք նաեւ միջազգային փորձը, ուսումնասիրել ենք առանձին տարածաշրջանի փորձը եւ ուսումնասիրել ենք համաշխարհային լավագույն փորձը։ Գյուղատնտեսության նկատմամբ որ երկրներում մեղմել են հարկման քաղաքականությունը, այդ երկրներում սրընթաց գյուղատնտեսական աճ է արձանագրվել։ Մեր տարածաշրջանում ընդամենը Վրաստանի օրինակը բերեմ։ Կոնկրետ օրենքի նախագծի հետ կապված` ներկայացրել եմ, որ 2006թ. սկսած Վրաստանի հարկային օրենսգրքի 206-րդ հոդվածի 29-րդ կետի համաձայն` բնական աղետների հետեւանքով գյուղատնտեսական նշանակության օգտագործողի հողի հարկը չի գանձվում, եւ նրանց մոտ գյուղատնտեսության հետ կապված էական փոփոխություններ կան։ Աշխարհում ավելի կայացած երկրների անդրադառնանք։ Նիդեռլանդներ, Չինաստան. գյուղատնտեսությունը զարթոնք է ապրում։ Եթե մենք ուզում ենք ՀՀ-ում գյուղացու հոգսը թեթեւացնել, գյուղատնտեսության մեջ էական փոփոխություններ մտցնել, այս օրենսդրական նախաձեռնությանը պետք է հավանություն տալ։ Իսկ հանձնաժողովի քննարկումը, ըստ էության, զավեշտի է վերածվում։ Գլխադասային հանձնաժողովում քննարկման ժամանակ որեւէ հարց չի տրվում, մերժվում է, խորհրդարանի կողմից հնարավորություն է ընձեռվում քննարկել ու առաջին ընթերցմամբ կողմ է քվեարկում խորհրդարանը, երկրորդ ընթերցման ժամանակահատվածում հանձնաժողովը բացասական եզրակացություն է տալիս եւ թե երկրորդ ընթերցմամբ խորհրդարանն ինչպես կքվեարկի, էդ էլ ժամանակը ցույց կտա։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հանձնաժողովի դիրքորոշումը կներկայացնի հարակից զեկուցող Բաբկեն Թունյանը։

Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Էնֆիաջյան, մենք մեր սխալը շատ արագ կուղղենք հիմա։ Տեսեք, այս նախագիծն էլ, ինչպես «Լուսավոր Հայաստան»-իմեր գործընկերների բերած նախագիծը, էլի նպատակը բարի է, բայց իրականացման ձեւը այնքան էլ բարի չի, այլ չար է, որովհետեւ բյուջեի միջոցներն անհարկի վատնելու է։ Մի պարզ օրինակ բերեմ։ Ասենք` կարծեմ` հանձնաժողովի նիստում թիվ հնչեց, որ եթե օրինակ 2018թ. հիմք վերցնենք այդ կարկտահարության ծավալները, այս օրենքն ընդունելու դեպքում պետությունը պետք է մոտավորապես 120 մլն դրամի չափով, 117 մլն դրամի չափով հարկից հրաժարվեր։ Բայց այդ հարկից հրաժարվելու համար դրա կրկնակի կամ եռակի չափով վարչական ռեսուրս է ծախսվելու։ Այսինքն՝ այդքան պիտի վարչարարություն ավելացվի, որովհետեւ, եթե դու այսպիսի օրենք ես ընդունում, նշանակում է, որ ինչ-որ մեկը պետք է գնա ու տեղում հաշվի տեսնի` այդ բերքը 50 տոկոսից ավելի է վնասվել, ասենք` 51 տոկոս է, թե 49 տոկոս։ Ու այն նախկին օրինակս եմ ուզում բերել։ Դա նմանվում է հետեւյալին. երբ գիտես, որ ինչ-որ մեկը 100 դրամի կարիք ունի, դու 1000 դրամ տաքսուն փող ես տալիս, գնում ես իրեն այդ 100 դրամը տալիս ես, հետո 1000 դրամով հետ ես գալիս, մինչդեռ կարելի էր ավելի լավ ճանապարհ գտնել այդ օգնությունն ամբողջությամբ այդ մարդուն տեղ հասցնելու համար։

Հիմա պրն Էնֆիաջյանի ասած մի քանի դրույթներին անդրադառնանք։ Ասում եք` մենք սոցիալական պետություն ենք։ Իհարկե, սոցիալական պետություն ենք, բայց այս նախագիծն ընդունելով` հենց մենք այդ սոցիալական պետության տրամաբանությանը հակասում ենք, որովհետեւ նշանակում է, որ այն փողը, որը կարող էր ուղղակի գնալ այդ մարդկանց խնդիրների լուծմանը, մենք տալիս ենք պետական ապարատին` վարչարարության ծախս կատարելու համար։

Երկրորդը. այս տիպի օրենք ընդունելով` մենք վնաս ենք տալիս համայնքների բյուջեներին։ Մի հատ իրենց հետ էլ է պետք խոսել, տեսնել, թե իրենք ընդհանրապես ո՞նց են վերաբերում այս նախաձեռնությանը։

Չորրորդը. օրինակ` այդ տրամաբանությամբ` ում մեքենան վթարվեց կամ, ասենք` կարկուտից վնասվեց, ուրեմն, այդ մեքենաներն էլ պետք է գույքահարկից ազատել։ Որ մի բիզնեսմենը տարին վնասով փակեց, իրեն պետք է որոշակի հարկատեսակներից ազատել։ Այսինքն՝ տրամաբանությունն ընդհանուր խախտվում է։

Միջազգային փորձից, որ մեջբերումներ եք անում, պրն Էնֆիաջյան, շատ հետաքրքիր են այդ մեջբերումները, բայց դուք պատճառահետեւանքային կապը չեք ներկայացնում, որովհետեւ այդպիսի հստակ կապ չկա։ Օրինակ` ասում եք` Հոլանդիան հողի հարկ չի գանձում, գյուղատնտեսությունը կտրուկ աճել է։ Բայց արդյո՞ք դա դրա հետեւանքով է աճել։ Ես ձեզ այդ օրինակը բերեցի, որ հիմա ես ասեմ` փոխկապիս գույնը կարմիր է, դա նշանակում է, որ հետո, եթե այսօր ամեն ինչ նորմալ գնա, նախագծերը հասցնենք, օրակարգը սպառենք, ասենք` սա էր հետեւանքը, որովհետեւ անցյալ անգամ կապույտ էր, չհասցրեցինք։

Անցած անգամ, որ մենք սա քննարկում էինք, ինձ թվում է` պրն Մելքումյանը որպես տնտեսագետ ընդունեց այս բոլոր ռիսկերը, բայց ասաց` եկեք ժեստ անենք, ես հիշում եմ։ Հիմա, պրն Մելքումյան, եթե հնարավորություն կլինի ելույթ ունենալ, խնդրում եմ ասել` այդ ժեստն արդյո՞ք արժի այն գումարին, որ պետությունը պետք է սրա համար վճարի։ Իմ կարծիքով` ընդհանրապես, չարժի, որովհետեւ մեզ նաեւ տնտեսագետներ են նայում ու ես ձեր կարծիքը շատ կարեւորում եմ։ Խնդրում եմ որպես տնտեսագետ ասեք` այս օրենքը ծանրութեթեւ անելով, ինքը տնտեսագիտական առումով մեր պետությանը վնա՞ս է, թե՞ օգուտ։

Ինչ վերաբերում է նրան, որ բացասական եզրակացություն ենք տվել, այո, բացասական եզրակացություն ենք տվել, բայց նաեւ ինքս կոչ արեցի, որ ընդունվի լիագումար նիստերի օրակարգ, որպեսզի այս բոլոր բացատրությունները ներկայացնելու համար պատշաճ ժամանակ ունենանք։ Հիմա, ըստ երեւույթին, մեր գործընկերներին լավ չկարողացանք համոզել, մեր տեսակետը ներկայացնել։ Հույս ունեմ, որ այս անգամ հստակ կգտնվենք ու կոչ եմ անում հաստատակամ դեմ քվեարկել այս նախագծին առանց որեւէ խղճի խայթ զգալու, որովհետեւ մենք սրանով մեր գյուղացիական տնտեսությունները ու ընդհանուր պետական բյուջեն վտանգից ազատում ենք։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարակից զեկուցող՝ ֆինանսների նախարարի տեղակալ Արման Պողոսյան։

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի խորհրդարան, այն, որ գյուղատնտեսական գործունեությամբ զբաղվող տնտեսվարող սուբյեկտներին պետական աջակցությունն առավել քան կարեւոր է, երկրորդ կարծիք չկա։ Բայց այն, որ աջակցության նախագծով ընտրված կամ առաջարկվող տարբերակն անարդյունավետ է ու, իմ կարծիքով` անհասցե, այստեղ էլ մենք երկրորդ կարծիք չունենք։ Փորձեմ հիմնավորել։

Նախ՝ եկամուտ ստանալու-չստանալու հետ կապված։ Մենք խոսում ենք գույքային հարկի մասին։ Գույքային հարկերը հաշվարկվում եւ վճարվում են այդ գույքը ունենալու համար` որպես սեփականության օբյեկտ։ Սրանք եկամտահարկեր չեն, որ դրանց վճարել-չվճարելը կամ ինչ չափով վճարելը կախված լինի եկամտի մեծությունից կամ առկայությունից, առհասարակ։ Դրա համար կա շահութահարկ, դրա համար կա եկամտահարկ։ Հետեւաբար, ամրագրենք, որ եթե գործ ունենք սեփականության օբյեկտի հետ, դրա համար պետք է հաշվարկվի եւ վճարվի սեփականության հարկ՝ անկախ դրա օգտագործման արդյունավետությունից կամ դրա օգտագործումից, առհասարակ, եկամուտ ստանալ-չստանալու հանգամանքից։

Երկրորդ. նախագծի ընդունումն ուղիղ հակադրվում է համայնքների ֆինանսական անկախության  եւ ապակենտրոնացված կառավարման միջազգայնորեն ընդունված սկզբունքներին, որն ամրագրված է ինչպես մեր Սահմանադրությամբ, այնպես էլ Տեղական ինքնակառավարման խարտիայի հիմնական տեքստում, որի անդամ է նաեւ ՀՀ-ը։ Որ ասում ենք` ինչո՞ւ է անհասցե, եկեք առարկայական խոսենք։ Մենք մի փոքր վարժություն ենք կատարել ու շատ հեշտորեն պարզել ենք, որ մեկ հեկտարին բաժին ընկնող հողի հարկի հաշվարկային մեծությունը 5270 դրամի կարգի է։ Եթե հաշվի առնենք, որ հողերի ամենատարածված չափերը 5-7 հազար քառակուսի մետրը չեն անցնում, ակնհայտ է, որ 3000 դրամը չի անցնում աջակցության տարեկան գումարը։ Այն պարագայում, երբ, լրիվ համաձայն եմ այս հարցով արդեն ելույթ ունեցած պատգամավորների հետ,  որ գնահատելը, թե որքան է պատճառված վնասը, արդյո՞ք 50 տոկոսից ավելի կամ 50 տոկոսից պակաս, բազմապատիկ անգամ ավելի թանկ է նստելու պետության վրա։ Դրա համար եկեք, ընդհանրապես, չգնահատենք, այն գումարը, որը նախատեսվել է գնահատման վրա, ինչ-որ հասցեական գործիքակազմ ընտրենք, այդ հասցեական գործիքակազմով տրամադրենք գյուղացուն։ Եկեք տրամադրենք այնպիսի աջակցություն, որ օր առաջ նրան կվերականգնի բնական աղետից հետո ու կնախապատրաստի հաջորդ գյուղատնտեսական սեզոնին։ Օրինակ` Կառավարությունն ի՞նչ է անում։ Կարկտապաշտպան համակարգեր տեղադրած գյուղատնտեսական գործունեությամբ զբաղվողների վարկերը սուբսիդավորում է։ Հասցեակա՞ն է, թե՞ ոչ, առարկայակա՞ն է, թե՞ ոչ։

Ո՞վ է գնահատում իրականացնելու։ Ենթադրում եմ` լիազոր մարմինները։ Օրենքի այս բաժնում երկու լիազոր բաժին կա։ Մեկը համայնքն է, մյուսը՝ կադաստրի պետական կոմիտեն։ Երեւան քաղաքում միայն 80 հազար անհատական բնակելի տուն կա, որոնցից հիմնական մասն ունի փոքր թե մեծ հողակտոր։ Պատկերացնո՞ւմ եք այն ռեսուրսը, որը պետությունը պետք է ծախսի` այս հողակտորների պատճառված վնասը գնահատելով։ Ընդ որում, շատ ճշգրտորեն, 50 տոկոսից պակա՞ս է, թե՞ ավելի է։

Այստեղ նաեւ հարցադրումներ եղան` անհասցեականության հետ կապված։ Կարծում եմ` արդեն անդրադարձա։ Անհավասարության մասով, պրն Էնֆիաջյան, շատ բնական է, որ տարբեր մարզերի տարբեր գումարներ են հատկացվում։ Այստեղ ես տարօրինակ ոչինչ չեմ տեսնում, որովհետեւ չենք կարող, բնականաբար, համեմատել գյուղատնտեսական նշանակության Արարատի մարզը եւ ոչ գյուղատնտեսական նշանակության Կոտայքի մարզը ու ասել, որ նրանք պետք է հավասար գումարներ ստանան։ Իհարկե, չի կարող այդպես լինել։ Պետությունն, այո, հասցեական գումարներ ծախսում է։ Ընդ որում, այդ ծախսվող գումարների չափը, նորից հաշվարկային որոշակի վարժություններ ենք կատարել, ամենաքիչը չորս անգամ ավելի շատ է այսօր արդեն դեռեւս հիմնական գյուղատնտեսական ծրագրերը չմեկնարկած, քան կլիներ այն հաշվարկային թիվը, որը մենք հիպոթետիկ հաշվել ենք շուրջ 117 մլն դրամ այս նախագծի ընդունման պարագայում։

Գործոնային վերլուծության հետ կապված. այո, անժխտելի է, որ  ձեր նշած երկրներն առաջադեմ երկրներ են համարվում գյուղատնտեսության ոլորտում ամբողջ աշխարհում, բայց չկա այդ գործոնային վերլուծությունը։ Պրն Էնֆիաջյան, մենք ձեզ բազմիցս խնդրել ենք, որ տրամադրեք այդ գործոնային վերլուծությունը կամ ձեր դիտարկումները, որոնք մեզ կհուշեն կամ կհամոզեն, որ հենց հողի հարկից ազատման գործոնն է, որը հնարավորություն է տվել, որ այդ երկրներում գյուղատնտեսությունը թռիչքաձեւ աճ ունենա։ Մենք համոզմունք ունենք, որ դա չի պատճառը, ավելին, որ դա գրեթե ազդեցություն չունի այդ 3000 դրամը։ Անգամ, եթե լիներ 20 հազար դրամ, դա գրեթե ազդեցություն չունի տվյալ հողակտորի օգտագործման արդյունավետության եւ գյուղատնտեսության զարգացման վրա, առհասարակ։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը, պրն Պողոսյան։ Մտքերի փոխանակության համար՝ հերթագրում։ Արման Աբովյան։

Ա.ԱԲՈՎՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, մի փոքրիկ գաղտնիք բացեմ։ Ըստ էության, մինչեւ այս օրինագիծը մշակվում էր պրն Էնֆիաջյանի կողմից, բազմաթիվ հանդիպումներ ենք ունեցել մեր համաքաղաքացիների հետ, որոնք բնակվում են գյուղերում եւ մարզերում։ Հիմնական խնդիրն այս օրենքի միայն մեկն է։ Եկեք խոսենք, ոնց որ կա։ Այսօր բոլոր գյուղացիները գտնվում են շատ ծանր վիճակում։ Բոլորը պարզ է, որ համեմատական եմ ասում, հիմնական մասը ծանր վիճակում է։ Ինչի՞ համար. որովհետեւ, երբ իրենք բանկերից վարկեր են վերցնում, մտնում են վարկի տակ, տոկոսի տակ եւ ինչ-ինչ պատճառներով` տվյալ դեպքում աղետների, երաշտի եւ այլն, բերքը չեն կարողանում ստանալ, իրենք, փաստացի, գերի են ընկնում բանկերին։ Նույնիսկ այն չնչին գումարը, չնայած չնչին չի, հավատացնում եմ ձեզ, որ գյուղացու համար հազար դրամն էլ չնչին չի, բայց այդ սակավ գումարը, որը թույլ կտա գյուղացուն խնայել, այս պարագայում դա շատ կարեւոր է։ Ես, ճիշտն ասած, զարմացած եմ, որ երկրորդ ընթերցման ժամանակ մեկ էլ սենց լիքը հարցեր ծագեցին։ Դրա հետ մեկտեղ կոչ եմ անում բոլորիս գյուղացու մի հատ տեսանկյունից նայել այն առաջարկին, որն արել է «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցությունը, որի վրա աշխատել են պրն Էնֆիաջյանը եւ պրն Մելքումյանը։ Շատ կարեւոր է եւ մենք միայն step by step այդ քայլերով կարող ենք որոշակի պայմաններ ստեղծել, որ նույն գյուղացու վիճակը մի քիչ շտկվի, դզվի, որ մարդիկ գոնե տոկոսների երեսից ճգնաժամերի մեջ չընկնեն։

Մեկ անգամ եւս կրկնում եմ, երկրորդ ընթերցման ժամանակ, որ այսքան հարցեր ծագեցին, ես զարմացած եմ։ Կոչ եմ անում այս օրինագծին սատար կանգնել։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Միքայել Մելքումյան։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Քանի որ բովանդակության մասին բազմիցս խոսել եմ, չեմ խոսելու բովանդակության մասին, պրն Թունյան։ Հաճախ ոչ ստանդարտ, որ ասել եմ ժեստ անել է պետք, այո, այդպես է։ Բաներ կան, որ դրա գինը շատ ավելի մեծ է, քան այն, կլասիկ ասեմ, թե մեթոդաբանական ասեմ, թե ինչ ասեմ, այդ բաները պայմանական բան են։ Գին ունի, սա քաղաքական գին ունի, որ պետք է գնաս։ Նորմալ է, որ քաղաքական ուժերի մեջ կարծիքների տարբերություն կա։ Նշանակում է նույն ձեւով չենք մտածում, մոտեցումների մեջ տարբերություն կա։ Օգտագործելով այդ հանգամանքը` ուզում եմ մի բան ասել։ Հանձնաժողովում Վիկտոր Ենգիբարյանն ասաց՝ բա ո՞նց է եղել։ Դուք հիշում եք, որ մի ուրիշ օրենք կար ներդրումային ծրագրերի աջակցության մասին, որը ձեր հորդորով հանեցի, հետաձգեցի, որ քննարկենք։ Բայց եթե ինքը գնալու է այս սցենարով, որ, լավ, ընդամենը քննարկենք, բայց ի վերուստ մենք ունենք արդեն մոտեցում, որ սա սենց է, իհարկե, դա նորմալ չի։ Դրա համար ես հիմա, այսօր առավոտյան պիտի հնչեցնեի այդ երեք-երեք րոպեն։ Մի պարզ բան եմ ասում, որ նախապատրաստվենք ,հաջորդ գումարումների այն երեք րոպեները, որ կան, արդեն մեր գործընկերներն իմանան։

Ես մի ուրիշ օրենք, որ պայմանական հետաձգել եմ, ասում եմ, որ երբ ներդրողը ներդրումային ծրագիր է բերում հանրապետություն, օրենքով պետք է աջակցություն ստանա կամ մերժվի, կամ հետաձգվի, որպեսզի ոչ վարչապետը, ոչ փոխվարչապետը, ոչ նախարարը, ոչ էլ մի այլ ոք իրենց վրա չվերցնեն այդ պատասխանատվությունը, հետո տարբեր ներդրողներ տարբեր բաներ խոսեն, ասեն` շինթույլտվությունը չլուծվեց, փորձաքննությունը չեղավ, հողի նշանակության կարգը չստացվեց եւ այլ բաներ չստացվեցին։ Մի պատուհանում, մի կետում գնա այդ ներդրողը, օրենքով ասեն 20 օրվա ընթացքում. կամ աջակցում ենք, կամ մերժում ենք, կամ հետաձգում ենք։ Ես գործընկերային բանով ասացի, պարզ սխեման բացատրում եմ, որպեսզի մենք նախապատրաստվենք եւ, ըստ երեւույթին, պրն Միրզոյան, օրենսդրական աշխատանքի պրակտիկան ցույց է տալիս, որ հաճախ ասում են` իդեան շատ լավն է, իդեան լավն է, մենք էլ ենք գնում, բայց, եթե մեր փորձագիտական կարողությունները թույլ չեն տալիս` էդ արանքում ճիշտ ուղղորդենք, շտկենք, նշանակում է մենք փորձագիտական կարողություն չունենք։ Այսինքն՝ շանս չկա, որ լավ իդեան կյանքի կոչենք։ Այլապես այսօր քաղաքական գնահատականն եմ տալիս՝ իդեան լավն է, շանս չկա։ Ի՞նչն է խնդիրը, որ այդ շանսը չկա։ Նշանակում է մի բան պետք է փոխենք։ Բայց եթե կա ի վերուստ տրամադրվածություն, որ հավես չկա, ոչ կարողություն կա, ոչ էլ ժամանակ կա, որ մենք բան ծախսենք սրա վրա, կարգավորենք։ Եթե չկա Կառավարությունից կամ հանձնաժողովներից այդ փոխադարձ առաջարկը, այդքան ոչ կարողություն կա, ոչ ժամանակ կա, որ բան, էդ էլ մենք իմանանք։

Ես կարծում եմ, որ քաղաքական կյանքի եւ նախորդ Կառավարությունների ժամանակ էլ դա մեծ թերություն է եղել, պետք է ականջալուր լինել, ցանկանալ տեսնել լավը։ Եվ եթե դու ասում ես` մենք գնում ենք այս ուղղությամբ, սա պետք է անենք, մաքսիմալ ջանք թափենք, որովհետեւ ամեն մի պատգամավորի համար իր օրենքի նախագիծը երեխայի ծնվելու նման բան է։ Պետք է բոլորս իրար նկատմամբ գերհոգատար լինենք։ Այսքանը։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Եզրափակիչ ելույթնե՞ր, պրն Պողոսյան, անհրաժեշտություն չկա՞։ Պրն Թունյան, համեցեք ամբիոնի մոտ։

Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ըստ էության, ամեն ինչ ասվել է զուտ հնչած մտքերին։ Պրն Աբովյան, կրկին անգամ ձեր ծննդյան օրը շնորհավոր, կներեք, որ ձեր ծննդյան օրով ձեր ասածին պիտի հակադարձեմ, բայց եկեք մի բան ֆիքսենք։ Երբ ասում եք, որ բազմաթիվ հանդիպումներ եք ունեցել գյուղացիների հետ, շատ բնական է, որ այդ մարդիկ լինելով անմիջական շահող, իրենք պիտի կողմ արտահայտվեն։ Ավելին, եթե դուք իրենց ասեք՝ կցանկանա՞ք, որ երբ 50 տոկոսից ավելի բերքը վնասվում է, ոչ միայն հողի հարկից ձեզ ազատենք, այլեւ 10 հազար դոլար միանվագ օգնություն տանք, կասեն՝ իհարկե։ Ու այդ նույն տրամաբանությամբ մարդը, որպես անհատ, ինքը միշտ կողմ կլինի, երբ խոսքը վերաբերում է իրեն։ Դա շատ բնական է։ Իսկ Կառավարության ֆունկցիան հենց այն է, որ հավասարակշռի։

Դուք վարկերի մասին էլ խոսեցիք։ Պրն Պողոսյանը թիվ բերեց։ Տարեկան 5000 դրամի մասին է խոսքը, որն ամսվա կտրվածքով կազմում է ընդամենը 600 դրամ։ Այսինքն՝ եթե այդ 600 դրամը վարկը սպասարկելու վրա էդպիսի մեծ ազդեցություն է, էլի հազար դրամն էլ է փող, ես բան չեմ ասում, բայց 600 դրամով իրենց օգնելու համար մենք սրա մի քանի պատիկը ծախսելու ենք ամբողջ երկրի կտրվածքով։

Պրն Մելքումյանի ասածին կարճ անդրադառնամ։ Պրն Մելքումյան, ասացիք, որ սա քաղաքական գին ունի, բաց դա նշանակում է, որ մենք մեր որոշումների մեջ պիտի, ստացվում է, որ պետք է քաղաքական շահն ավելի շատ առաջ տանենք, քան երկրի տնտեսական շահը։ Այս դեպքում երկրի տնտեսական շահը մեզ համար ավելի կարեւոր է։ Իսկ տրամաբանության մասին, որ եթե ներդրումայինն էլ է հետաձգվում այդ նույն տրամաբանությամբ, չէ, ես հանձնաժողովի նիստում էլ ասացի, քանի որ ինքը լուրջ նախագիծ է ու մենք քիչ ժամանակ ունենք, ափսոս է, որ այդ նախագիծը կարճ ժամանակում դնենք, քննարկենք։ Ես էլ պատրաստակամություն եմ հայտնում ձեզ հետ միասին ու մասնագետներ ներգրավելով, եթե ցանկություն կլինի, թե ձեր օրենքի նախագիծը, թե մնացած նախագծերը մանրամասն քննարկել, որովհետեւ իմ նպատակը հնարավորինս օպտիմալ լուծում վերջում գտնելն է։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Եվ վերջին եզրափակիչ ելույթը. պրն Էնֆիաջյան, համեցեք։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, մի քանի գրառումներ արել եմ ձեր կողմից հնչած կարծիքների վերաբերյալ եւ, ըստ էության, պետք է արձանագրեմ, որ թե հանձնաժողովում, թե այս ամբիոնից բացարձակապես նույն տեսակետներն եք հայտնել եւ, կրկնում եմ, հասցեատերը ՀՀ գյուղացին է եւ գյուղատնտեսությամբ զբաղվող անհատները կամ կազմակերպությունները։

Հիմա տեսեք, ծախսերի մասով, որ ասում եք` պետության համար սա լրացուցիչ ծախս է։ Ընկերներ, Կառավարությունը գումար է հատկացնում, մարզպետարաններին է տալիս, որպեսզի մարզպետները, անհասկանալի հանձնաժողովներ են անհասկանալի անձանցից, ոչ ոքի համար սա  տեսանելի կամ հասկանալի գործընթաց չէ, կես միլիարդ գումար է հատկացնում, որպեսզի ստեղծված վիճակը մեղմվի։ Այն պարագայում, երբ այդ գնահատականը տրվում է գոտիավորված Հայաստանի 10 մարզերում, այդ թվում՝ Երեւանում բնական աղետների դեպքում կոնկրետ գնահատական է հասցեական հնչում տոկոսներով, թե ինչպիսի վնասվածքներ են ստացել։ Եթե այդ տոկոսային հարաբերակցությունը Կառավարությունը չի տալիս, ուրեմն, այդ կես միլիարդ գումարը հարցականի տակ է դրվում, թե ում է տրվում։ Ստուգելն այլ հարց է, բայց հիմա մենք ասում ենք, թե ոչ թե ինչ-որ հանձնաժողով կամ մարզպետ որոշի, այլ ասում ենք` օրենքով մենք ընձեռենք այս հնարավորությունը։ Ընդ որում, կարեւորագույն երկու հանգամանքի վրա եմ ուզում հղում կատարել։ Նաեւ որպես տնտեսագետ էլ ընդունեք այս հանգամանքը։ Եթե տնտեսվարողը, տվյալ դեպքում գյուղացին, չունի եկամուտ, ոչ միայն եկամուտ չունի, այլեւ տուժել է, տուժած պարագայում նրանից պետությունը հարկում է եւ մենք հայտարարում ենք, Սահմանադրություն ենք հրապարակում, որ մենք սոցիալական պետություն ենք եւ սենց ուզում ենք հեղափոխական տնտեսության մեջ փոփոխություններ արձանագրե՞լ։

Եվ ամենատպավորիչ փաստը. այս օրենսդրական նախաձեռնությունն առիթ եմ ունեցել ներկայացնել դեռեւս 6-րդ գումարման ժամանակահատվածում։ Ցավոք սրտի, երեք տարի է անցել, բայց այս երեք տարվա մեջ ՀՀ 60 տոկոս այդ գյուղական նշանակության հողերը եւս չեն մշակվում, հիմա էլ չեն մշակվում եւ վստահ եմ` այս փոփոխությունը չանելու դեպքում էլի չեն մշակվելու։ Իսկ միջազգային փորձի հաջողված օրինակներն էլ կոնկրետ օրինակներով բերեցի։ Սրանից այն կողմ կոնկրետ երկիր, օրենսդրական նախաձեռնություն եւ փոփոխություն էլ չեմ պատկերացնում` ի՞նչ օրինակ պետք է բերենք։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցի քննարկումն ավարտվեց։ Ընդմիջում։


Ժամը 14:30

 ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ ԵՆ ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԱԽԱԳԱՀ ԱՐԱՐԱՏ ՄԻՐԶՈՅԱՆԸ ԵՎ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՏԵՂԱԿԱԼ ԱԼԵՆ ՍԻՄՈՆՅԱՆԸ
 

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, շարունակում ենք մեր աշխատանքները: Հիշում եք` ընդմիջումից առաջ նախորդ հարցի քննարկումն ավարտեցինք: Այժմ քննարկում ենք ԱԺ պատգամավոր Միքայել Մելքումյանի կողմից ներկայացված «Ջրօգտագործողների ընկերությունների եւ ջրօգտագործողների ընկերությունների միությունների մասին» օրենքում լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին» հարցը: Հիմնական զեկուցող` ԱԺ պատգամավոր Միքայել Մելքումյան:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-ԱԺ մեծարգո նախագահ, մեծարգո փոխնախագահ, հարգելի գործընկերներ, այս օրենքի իմաստը կայանում է երկու հիմնական դրույթների սահմանման մեջ:

Առաջինն այն է, որ տարբեր ջրօգտագործողներ ժամանակ առ ժամանակ` հատկապես ջրի դեֆիցիտի պայմաններում պայմանավորված կամ, պարտադիր չէ, որ այդ դեֆիցիտը լինի, որոշակի կասկածներ են ունենում, թե արդյո՞ք իրենց հասանելիք ջրի ծավալը կամ այլ ջրօգտագործողների ջրի ծավալն արդարացիորեն է բաշխվում, թե՞ չէ եւ այս առումով համապատասխան ցուցանիշներ փաստացի տվյալ փուլում, ոչ թե ամիսներ հետո ստանալու հնարավորությունը, ըստ էության, հստակ կարգավորված չէր: Մենք ասում ենք, որ նույն հիդրոմիավորի, այսինքն` խոսքը չի գնում նրա մասին, որ հանրապետության տարբեր մարզերում նույն ջրօգտագործողն ամեն տեղ գնա եւ դիմի, որ նույն հիդրոմիավորի շրջանակներում ինչքան որ անհրաժեշտ է, որպեսզի տեղեկատվություն ինքը ստանա, դիմում եւ ստանում է այդ տեղեկատվությունը: Սա` մեկ:

Եվ երկրորդը. այդ տեղեկատվության ստանալուց հետո, եթե իր մեջ առաջանում են կասկածներ, որ արդարացի չի բաշխվում կամ պրոբլեմներ կան եւ այլն, ինքը կարող է մասնակցել ջրաբաշխման գործընթացին, ժամանակացույցին, որովհետեւ ժամանակացույց կա, ջրաբաշխումն ունի:

Եվ երրորդը. բոլոր դեպքերում, այնուամենայնիվ, եթե, դրանից հետո էլ մնում են կասկածներ, ինքը կարող է համապատասխան ձեւով դիմել գանգատարկման հանձնաժողով, եւ էդ գանգատները քննարկվեն:

Այս երեք հիմնական դրույթներն են, մենք աշխատել ենք Կառավարության համապատասխան կառույցի հետ, միասին աշխատել ենք, տարբերակված, ընտրական մոտեցում կա: Կարծում եմ, որ այս փուլում որոշակի քայլ է սա, որպեսզի մենք էդ ջրաբաշխման թափանցիկությունը կարողանանք սրանով ապահովել: Թերեւս, այսքանը:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հիմնական զեկուցողին հարցեր ուղղելու համար` հերթագրում: Ծովինար Վարդանյան:

Ծ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն Մելքումյան, ինձ մոտ հարցեր կան, նախ` առաջին կետի վերաբերյալ. հարցս հետեւյալն է. ի՞նչ նպատակով ֆերմերին կարող է անհրաժեշտ լինել տեղեկատվություն հիդրոմիավորի վերաբերյալ: Էդ` մեկ:

Եվ երկրորդ հարցը. չգիտեմ արձագանքին ասե՞մ, թե՞ հիմա, լավ հիմա ասեմ, եւ ժդ կետը, որտեղ նշված է, որ իրենց խախտված իրավունքները վերականգնելու համար իրենք պիտի դիմեն էդ հանձնաժողովին` վեճերը լուծող հանձնաժողովին, արդյո՞ք 19-րդ հոդվածը` նույն ջրօգտագործողների վերաբերյալ, չի կարգավորում էս, որովհետեւ ըստ էդ հոդվածի` այսինքն` ջրօգտագործողը կարող է դիմել էդ հանձնաժողովին, տասնօրյա ժամկետում նիստ է հրավիրվում, ինքը կարող է մասնակցել եւ այլն, եւ այլն:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Շատ բարի, շատ տեղին հարց էր: Նախ եւ առաջ` երբ է հարց առաջանում, որ ինքը դիմի. էն դեպքում, երբ կամ ինքը չի ստանում համապատասխան ծավալի ջուր կամ ասենք թե` ի՞նչ պատճառներով չի ստանում կամ ասենք` որոշակի կասկածներ ունի: Հիդրոմիավոր, որ ասում ենք, այսինքն` էն ջրային միավորը, որից սնվում են էդ ջրօգտագործողները, քանի որ էն ջրօգտագործողները հենց էդ գյուղացիական տնտեսություններն են, իրենք են ջուր օգտագործում, այսինքն` երբ որ ինքը տեսնում է ընթացքում օպերատիվ, որ պրոբլեմ է առաջանում, որն իր բիզնեսը կամ իր գյուղարտադրությունը պրոբլեմի տակ է դնում, անմիջապես էդ հնարավորությունն ունի, որ ստանա, որը մինչեւ էդ չկար, ինքն էդ տեղեկատվությունը ստանում է, հենց որ էդ տեղեկատվությունը ստանալուց հետո պարզվում է, թե որն է խնդիրը, օբյեկտի՞վ է, սուբյեկտի՞վ է, կարող է դիմել եւ քննարկել էդ գանգատարկման հանձնաժողովում: Եվ, ընդհանուր, պարտադիր չի, որ ինքն էդ ծավալի ջուր ստաց՞ել է, թե՞ չէ, տվյալների վերլուծությունը կամ, չգիտեմ ինչ, արդեն իրեն թույլ է տալիս ամբողջական պատկեր ունենալ էդ հիդրոմիավորի շրջանակներում ջրի բաշխման թափանցիկության եւ արդարացիության վերաբերյալ: Սա է, այսինքն` էն ինչ դուք ասում էիք էնտեղ, տենց չի, որ դիմեց, ստեղ ո՞րն է խնդիրը. դիմեց, ստացավ տեղեկատվությունը եւ էդ տեղեկատվության հիման վրա արագ դիմում են:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Այսինքն` ենթադրում է, որ նախորդ փուլում, ներողություն, ինքն էդ տեղեկատվությունը դիմելու-ստանալու էդ ռեժիմը չէր գործում:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը, պրն Մելքումյան: Ա՜, արձագանք:

Ծ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ես մեկ էլ էդ վերջին հարցին դեռ սպասում եմ պատասխանի, որովհետեւ, էլի եմ կրկնում, ըստ իս` 19-րդ հոդվածն արդեն կարգավորում է էս հարցը, վեճերի լուծման հանձնաժողովն արդեն կարգավորում է: Էստեղ էն, ինչ նշված է 19-ում, շատ ավելի մանրակրկիտ կա, ուզում եմ հասկանալ` ի՞նչն է ավելանում էստեղ, էս հետազոտման պա՞հը:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Ասեմ, այսինքն` մենք արդեն էնտեղ ասացինք, որ ինքն էդ տեղեկատվությունը ստանալուց հետո մասնակցում է նաեւ ջրի բաշխման ժամանակացույցի կազմմանը եւ այլն, այսինքն` նախորդ փուլում, որ չկար էս հոդվածը, ուրեմն, դիմեր, ստանար տեղեկատվություն, արագ դիմեր էդ մեխանիզմով չի գալիս, ես հասկանում եմ` դուք ինչ եք ասում, այսինքն` դիմեց, ստացավ տեղեկատվություն իր հիդրոմիավորի մասին եւ գանգատարկման հանձնաժողովում դիմում է: Ընդ որում` պետք է ասեմ, որ սա նաեւ Ջրային տնտեսության պետական կոմիտեի իրավաբանական ծառայության հետ է մանրակրկիտ քննարկվել նաեւ իրենց փոխադարձ մեր համաձայնությամբ է ընդգրկվել: Հիմա Ջրային տնտեսության պետական կոմիտեի նախագահն էստեղ է, եթե հանկարծ ինչ-որ մի բան իրար հետ կկրկնվի, էդ հարցին կանդրադառնանք, որեւէ խնդիր չկա:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հեսա, որ մի քիչ համբերենք, պրն Մելքումյան, կպարզվի, համեցեք, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը:

Հարակից զեկուցման համար` տարածքային կառավարման, տեղական ինքնակառավարման, գյուղատնտեսության եւ բնապահպանության հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Տաթեւիկ Գասպարյան:

Տ.ԳԱՍՊԱՐՅԱՆ

-Հարգելի նախագահություն, հարգարժան գործընկերներ, քննարկում ենք «Ջրօգտագործողների ընկերությունների եւ ջրօգտագործողների ընկերությունների միությունների մասին» ՀՀ օրենքում լրացումներ կատարելու մասին» ՀՀ օրենքի նախագիծը: Արդեն նախագծի հեղինակը հանգամանորեն ներկայացրեց, սակայն ես նույնպես նշեմ, որ սույն նախագծի առաջին կետով սահմանվում է, որ ջրօգտագործողները կկարողանան ունենալ որոշակի գործիք` ցանկացած կասկածի դեպքում ջրօգտագործողների միությանը դիմելու եւ ջրի արդարացի բաշխման վերաբերյալ թափանցիկ տեղեկություն ստանալու համար:

Եվ երկրորդ. ոռոգման ջրի դեֆիցիտի պայմաններում ջրօգտագործողները մասնակցում են այդ ջրային ռեսուրսների բաշխման ժամանակացույցին, այսինքն` ամբողջ բաշխման գործընթացին եւ եթե նկատում են խնդիրներ, ապա դիմում են վեճերի լուծման հանձնաժողովին, որի ժամանակ խնդիրները քննարկվում եւ լուծվում են, այսինքն` ջրօգտագործողը հնարավորություն է ունենում մասնակցել ջրի բաշխման անուղղակի կառավարմանը, եւ հաշվի առնելով ոլորտում առկա տարիներ շարունակ կատարված չարաշահումները, թերացումները եւ տարաբնույթ խնդիրները, կարծում եմ, որ սույն նախագիծը մեկ քայլ է ոլորտի թափանցիկությունը եւ հասանելիությունն ապահովելու համար: Նշեմ, որ նախագիծը համապատասխանում է ՀՀ սահմանադրությանը: Այն քննարկվել է տարածքային կառավարման, տեղական ինքնակառավարման, գյուղատնտեսության եւ բնապահպանական հարցերի մշտական հանձնաժողովում, եւ որից հետո դրան տրվել է դրական եզրակացություն: Վերոբերյալը հաշվի առնելով` առաջարկում եմ կողմ քվեարկել նախագծին: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարցերի համար` հերթագրում: Արտակ Մանուկյան:

Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ճիշտն ասած, երբ որ խոսում ենք թափանցիկությունից, հաշվետվողականությունից, իհարկե, դրանք շատ կարեւոր սկզբունքներ են, բայց դրանք պետք է կոմպլեքս լուծումներ լինեն, ու նորից, ճիշտ է նշեցիք, որ մասնակցում է անուղղակի կառավարմանը, մասնավորապես` կարծես թե որոշակի արժեք ներկայացնող, էսպես ասած, դրույթ է, որ վեճերի քննությանը կարող է մասնակցել, բայց ձեր նույն ասածը, որ իր պլանը նայի` ինչքան է ծախսում եւ այլն, դրա համար կան IT տեխնոլոգիաներ, եւ ինչն է խանգարում, որ կայքում ինքն իր պայմանագրի համարը դնի, սկսի մոնիթորինգ անել եւ նայի իր ծախսը, այսինքն` ինչի, փոխանակ գործառնական դաշտում օպերացիոն համակարգերի կատարելագործմամբ էս խնդիրը կարգավորենք, բերում ենք նմանատիպ ինչ-որ պահային, կետային լուծում ենք տալիս, որը, մեծ հաշվով, ավելի քիչ ռազմավարական է, քան էն, ինչ կարելի էր իրականացնել:

Տ.ԳԱՍՊԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար: Այնուամենայնիվ, կարծում եմ, որ ջրօգտագործողի անձամբ մասնակցությունն այս ամբողջ պրոցեսին շատ ավելի մեծացնում է այս ոլորտի թափանցիկությունը եւ հասանելիությունը, այնուամենայնիվ, ապահովելու համար:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանքի համար` Արտակ Մանուկյան:

Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ

-Կներեք, մինչեւ էս ջրօգտագործողն որեւէ իրավական սահմանափակում ունե՞ր մասնակցել, ես նայում եմ էն դրույթները, որոնք ջնջվել են, եւ փորձում եք փոխարինել, հիմա որոշակի գաղափարներ երկուսով էլ, կարծես թե, որեւէ սահմանափակում չեմ տեսնում: Եթե այս հարցը կա ես, ցավոք, չհասցրեցի հիմնական զեկուցողին կամ օրենքի նախագծի հեղինակին ասել, բայց շատ կուզենամ, որ քննարկման արդյունքում էս հարցերի պատասխանը հնչի, որովհետեւ ինձ համար չափազանց կարեւոր են ռազմավարական լուծումները, եթե էլի ինչ-որ բան ենք փորձում անել, բայց մեծ հաշվով դրանից ո՛չ թափանցիկությունն է էականորեն մեծանում, ո՛չ հաշվետվողականությունը, ամենակարեւորը` մոնիթորինգի գործիքակազմ չկա, ինչի՞ ենք անում:

Տ.ԳԱՍՊԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ինչքանով որ քննարկվել է հանձնաժողովում, կարծում եմ, որ ջրօգտագործողը մինչ այս պահը թույլտվություն չի ունեցել ամբողջ էդ ջրի բաշխման պրոցեսներին, գործընթացին մասնակցել: Այդ իսկ պատճառով սույն նախագիծը... Այժմ ջրային կոմիտեի ներկայացուցչը կպատասխանի, միգուցե, այս հարցին:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցերն ավարտվեցին, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը: Հարակից զեկուցման համար ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում տարածքային կառավարման եւ ենթակառուցվածքների նախարարության Ջրային կոմիտեի նախագահ Վարդան Մելքոնյանին:

Վ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: ԱԺ մեծարգո նախագահ, փոխխոսնակ, հարգելի գործընկերներ, ձեր ուշադրությանն է ներկայցված «Ջրօգտագործողների ընկերությունների եւ ջրօգտագործողների ընկերությունների միությունների մասին»օրենքում լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը: Օրենքի այս լրացումների հետ կապված քննարկումները, իհարկե, ընթացել են հանձնաժողովում գործընկերների հետ, Բարգավաճ կուսակցության հետ համատեղ եւ սա, իրոք, լրացուցիչ մի տարբերակ է, մի լծակ է` թափանցիկության հետ կապված, եւ սա ավելի մեզ թույլ կտա նույն ջրօգտագործողներին, գյուղատնտեսության ոլորտում զբաղված մեր հայրենակիցներին տեղեկատվության հասանելիությունն ապահովել այս տարբերակով:

Եվ պրն Մանուկյանի հարցադրմանը ես, իհարկե, ծանոթ եմ, մենք դրա մասին զրուցել ենք, ինչի՞ չենք օգտագործում IT այդ նոր տեխնոլոգիաները: Ես ասեմ, որ մենք հիմա ունենք պիլոտային ծրագիր, այդ ծրագրով զբաղվում ենք, Արմավիրի մարզում` «Արմավիր ՋՕ»-ում մեր գործընկերների հետ` Ամերիկայի միջազգային գործակալության զարգացման հետ համատեղ ծրագիրը որպես պիլոտ իրականացվում է, եւ պետք է անկեղծ ասեմ, որ գումարների հետ կապված է այդ ինտերնետային կայք ստեղծելը, այդ այցելությունների այդ տարբերակը, որ յուրաքանչյուրը կարողանա այցելել կայք, տեսնել իր տվյալները: Դա որոշակի գումարների հետ կապված է, դրա համար մենք դա անում ենք այդ քայլով` պիլոտի ձեւով եւ հետո հասկանանք արդեն, որ կիրառենք ամբողջ մեր սպասարկման տարածքի համար: Թերեւս, այսքանը, եթե կան լրացուցիչ հարցեր, ես պատրաստ եմ պատասխանել: Համեցեք:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցեր. հերթագրում: Վիկտոր Ենգիբարյան:

Վ.ԵՆԳԻԲԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն Մելքոնյան, ձեր պաշտոնի բերումով Կառավարության հարց ու պատասխանին չեք մասնակցում, դրա համար այս հնարավորությունն օգտագործեմ` իմ հարցը հնչեցնելու համար: Մենք, եթե ասենք, որ ջրօգտագործողների միությունները նախկինում ամենաթալանված կառույցներ են` չափազանցրած չենք լինի, միայն «Շենիկ ՋՕ»-ի մասով անցած շաբաթ 1.8 մլրդ դրամի չարաշահման դեպքով քրեական գործ է հարուցվել, այսինքն` մենք էնտեղ տեսել ենք թալանված խողովակներ, մի խոսքով` աննկարագրելի վատ իրավիճակ է տիրում մեր ջրօգտագործման ցանցերի մեջ: Ես ուզում եմ հարցնել` մենք ի՞նչ ռազմավարական ծրագրեր ունենք այս խնդիրները լուծելու համար: Ես գիտեմ, որ սրանք շատ թանկարժեք ծրագրեր են լինելու, բայց ի՞նչ ռազմավարական ուղղություններ է մշակում այս պահին Կառավարությունը կամ հենց ձեր կոմիտեն:

Վ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Ենգիբարյան: Իհարկե, պետք է անկեղծ լինենք եւ անկեղծ ասենք` ջրօգտագործող ընկերությունների այս, այսպես ասած, կառավարման համակարգը մեր երկրում, ցավոք սրտի, չի ստացվում: Ես չեմ թաքցնում ոչ մի բան, տարիներով կուտակված պարտքերը, այդ չարաշահումները, որ հիմա ամեն օր, բացահայտենք` ամեն օր կբացահայտենք: Մենք հիմա ունենք միջանկյալ տարբերակներ` օրենքի փոփոխությունների միջոցով վերահսկումը եւ կառավարումը ձեւափոխել, որպեսզի դա ավելի խիստ կառավարվի պետության Կառավարության լիազոր մարմինների կողմից, եւ, իհարկե, կան տարբերակներ, որոնց վրա նույնպես աշխատում ենք. ոլորտը ձեւափոխել, կառավարման համակարգը, ընդհուպ դա գնա մինչեւ մասնավորեցում: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագա՞նք, պրն Ենգիբարյան:

Վ.ԵՆԳԻԲԱՐՅԱՆ

-Այո, որպես արձագանք խնդրում եմ, նաեւ համոզված եմ, դիտարկել եք այդ հնարավորությունը, բայց ես կարծում եմ` հատկապես համայնքների միավորման եւ խոշորացման այս գործընթացում պետք է դիտարկել այն հնարավորությունը, որ այդ ջրօգտագործման կառավարումը` այդ ցանցի կառավարումը, իրականացնեն համայնքները: Մի կողմից` համայնքները, իհարկե, շատ ավելի մոտ են բնակիչներին, քան ՋՕ-երը` էդ ընկերությունները, մյուս կողմից` ուղղակի վերահսկողություն է: Եվ երրորդ առավելությունը. սա նաեւ քաղաքական նշանակություն է ունենում, այսինքն` մենք տեսանք, որ սա իրեն չի արդարացնում, այս ընկերությունները կոռուպցիայի մեջ թաթախված են, ես կարծում եմ, որ պետք է ավելի մոտեցնել պետությանն այս կառավարումը եւ բերել համայնքների դաշտ: Շնորհակալություն:

Վ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ

-Արձագանքե՞մ: Շնորհակալություն: Գիտեք խնդիրն ի՞նչ է. մենք տարբեր հանդիպումներ հիմա որ ունենում ենք նույն տարբեր համայնքների ղեկավարների հետ, համայնքի ղեկավար կա, որ, այո, ասում է` ես պատրաստ եմ այդ բեռը ստանձնել իմ ուսերի վրա եւ այդ գործն իրականացնել իմ ուժերով` համայնքում ինչ-որ ստեղծած մի միավորումով, բայց կան համայնքի ղեկավարներ, որ ասում են` շատ կներեք, էդ ձեր գլխացավն է, Կառավարություն, զբաղվեք: Դրա համար տարբերակը պետք է լինի: Հիմա, եթե հետ գնանք, տեսնենք խմելու ջրի ոլորտում ի՞նչ էր, այս կարգի իրավիճակ էր. նույն այդ կտրոնները կտրում էին, մի մասում գրում էին մի գումար, մյուս մասում` մյուս գումար, մեխանիզմը նույնն էր, հիմա դա ինչ-որ ձեւով շտկվեց, խմելու ջրի ոլորտում եկանք մեկ այլ մակարդակի, հիմա նույնը պետք է էստեղ անենք, բայց դա, իհարկե, փնտրտումների արդյունքում եւ լուրջ հաշվարկների արդյունքում կստացվի, ոչ թե էլի հրատապ ինչ-որ քայլ չանենք, հետո մտածենք, որ ոնց լուծենք:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Ծովինար Վարդանյան:

Ծ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն Մելքոնյան, ես հարցս մի հատ էլ ձեզ ուղղեմ, որովհետեւ մեկ է` պրն Մելքումյանից չստացա բավարար պատասխան կոնկրետ էս հարցի շուրջ: Ես ուզում եմ մի հատ ցիտել այդ օրենքում էս լրացումը, որտեղ գրված է. իրենց խախտված իրավունքը վերականգնելու նպատակով դիմել վեճեր լուծող հանձնաժողովին, ներկայացնել փաստարկներ եւ կարծիքը հիմնավորող ապացույցներ, ինչպես նաեւ մասնակցել դրանց հետազոտմանը: Հոդված 19-ն ասում է. իրենց խախտված իրավունքը վերականգնելու մասին դիմումներն ընկերության անդամները գրավոր հանձնում են հանձնաժողովի նախագահին, որը դիմումի քննարկման նպատակով տասնօրյա ժամկետում հրավիրում է հանձնաժողովի նիստ: Կողմերը տեղեկացվում են նիստի անցկացման նպատակի, տեղի, ժամանակի մասին եւ պարտավորվում են մասնակցել նիստի աշխատանքներին, իսկ եթե հնարավորություն չունեն անձամբ մասնակցել եւ այլն, եւ այլն եւ նաեւ մասնակցում են քննարկմանը գրավոր, բանավոր եւ այլն, եւ այլն: Ուզում եմ հասկանալ` էս կետն ի՞նչ է փոխում:

Վ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար: Ընդհանուր առմամբ, ինքը, այո, կրկնվում է, բայց էստեղ էն պահն է, երբ որ ջրօգտագործողը պահանջում է, պահանջի ձեւով ներկայացվում է այդ տեղեկատվությունը հասանելիության համար, հետո, որպեսզի ավելի օպերատիվ եւ ավելի արագ հարցի լուծում, պարզաբանում եւ պատասխան ստանա, ասենք` վերջնական ատյանն էդ ջրօգտագործող ընկերությունների այդ վեճեր լուծող հանձնաժողովն է: Ես նորից անկեղծանամ` էդ ջրօգտագործող ընկերությունները բարդ կառույց է, չհամեմատեմ, բայց խորհրդային պոլիտբյուրոյից վերան մի հատ ինչ-որ սկզբունքով են աշխատում էդ ներկայացուցիչները. խորհուրդ, վարչական խորհուրդ, հանձնաժողով, մի խոսքով, եւ պատկերացնում եք` այդ ջրօգտագործողը, որն ապրում է ծանր կյանքով` իր էդ օրվա գյուղատնտեսությամբ զբաղվող, մի հատ էլ պետք է մասնակցի: Սա էն խորհրդային տարիների կոլտնտեսության մի հատ ինչ-որ տարբերակն է, որը, ցավոք սրտի, մեզ մոտ դե, չստացվեց, հիմա ինչ թաքցնենք: Էդ մասնակցային կառավարումը մեզ մոտ լավ չի ստացվում, երբ որ մարդը պետք է բացի նրանից, որ զբաղվի իր գործով, մի հատ էլ հասարակական հիմունքներով զբաղվի էս ամեն ինչով:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագա՞նք, տիկին Վարդանյան:

Ծ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Մասնակցային կառավարմանը, իհարկե, մի քիչ էդտեղ վիճարկելի է` ինչո՞ւ չի ստացվում, զուտ էդ հասարակական հիմո՞ւնք է, թե՞ ուղղակի օրենքում փոփոխություններն են, որոնք արդեն արվել են, զուտ դրա պատճառո՞վ:

Ինչ վերաբերում է կոնկրետ էս հոդվածին, դուք ասում եք, որպեսզի ինքը չընկնի ինչ-որ բյուրոկրատիայի եւ այլնի ձեռքը, էդ դեպքում ինչո՞վ է հիմնավորվում, որ էս մի կետով ինքն էդտեղ չի ընկնելու, այսինքն` ինչ-որ ոչ մի ժամկետ, ոչ մի բան նշված չկա կամ ինչ-որ ձեւաթուղթ կա՞, որով ինքը պիտի դիմի ու իրեն պարտավոր են, ոչ մի բան սահմանված չի ու կարծում եմ` ոնց էնտեղ կարող էր բյուրոկրատիա լինել, էնպես էլ` էստեղ: Էդ` մեկ: Խնդրում եմ էդ հարցիս պատասխանել, եւ երկրորդը. էլի նորից եմ ասում` էս առաջին կետում, երբ որ դրված է, որ ինքը պետք է ունենա ինֆորմացիա էդ հիդրոմիավորի վերաբերյալ, սովորական ֆերմերի ինչի՞ն է պետք հիդրոմիավորի վերաբերյալ տեղեկատվությունը, ես մեկ է` չեմ պատկերացնում էդ: Շնորհակալություն:

Վ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Էդ երկրորդ մասից գամ. այն տարածաշրջանում, որտեղ կա մի ջրանցք եւ հետո` մի քանի ենթաջրանցքներ եւ այդտեղ` այդ չարաշահումները հնարավորինս մեղմելու առումով, ջրօգտագործողն ունենա այս տարբերությունը, հնարավորությունը` հասկանալ, որ ջրանցքով, որ ենթաջրանցքով, որ ուղղությամբ ինչքան ջուր գնաց, իր հերթը, էնտեղ հերթով է, ասենք` էսօր մի խումբն է ջրում, մյուս օրը` մյուս խումբը: Այդ չարաշահումներից զերծ մնալու նպատակն է սա, որպեսզի հասկանան նույն ամենապարզ տարբերակով` էսօր իր գրաֆիկո՞վ է ինքը ջուրը ստանո՞ւմ , թե ինչ-որ էդ ջրբաշխները խախտում են արել,  իր փոխարեն տալիս են մեկ ուրիշին: Սա է խնդիրը, որ օպերատիվ կերպով մեր համաքաղաքացիները կարողանան տիրապետել այդ ինֆորմացիային, եւ, իհարկե,  վեճեր լուծող էդ հանձնաժողովն էլ էս պարագայում կարծում եմ` մի քիչ պետք է ավելի զգոն լինի եւ ավելի ոնց որ ուշադրություն դարձնի այդ բողոքներին եւ պատասխանի հարցադրումներին: Ինքը բացի օգուտից...

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Ձեր ժամանակը սպառվեց, Պրն Մելքոնյան:

Վ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ

-Ինքը բացի օգուտից վնաս չի տալիս:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հովհաննես Հովհաննիսյան:

Հ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Ոնց որ գործընկերս ասաց` քանի ձեզ բռնացրել ենք, հարցերը տանք: Եերեք հարց ունեմ: Մի հարցը վերաբերում է սուբսիդավորմանը, ընդհանրապես, ձեր մոտեցումն եմ ուզում լսել: Դուք կողմ եք արդյո՞ք, որ Կառավարությունը սուբսիդավորի ջրային կորուստները, որովհետեւ նախորդ անգամ սուբսիդավորեց 4 մլրդ դրամի կարգի: Դա նշանակում է, որ հետագայում մարդիկ հանգիստ կլինեն, ջուրը, ջրի գումարը կգողանան, լավ չեն հավաքագրի այդ գումարները, հետո Կառավարությունն էլի պետք է սուբսիդավորի հարկատուների գումարներից: Սա իմ կարծիքով ռազմավարական խնդիր է, ստեղ պետք է հստակ մոտեցում ունենանք, որ հետայսու որեւէ սուբսիդավորում` ջրային կորուստների հետ կապված, Կառավարությունը չի անելու:

Երկրորդ հարցը. մի քիչ զարմացա, ճիշտն ասած, էս կայքի հետ կապված, որ էդքան բարդ գործ է կայքը սարքելը եւ USAID-ին պետք է ֆինանսավորի, որ կայք սարքեն: Մի քիչ ջրային գումարները, որ նորմալ հավաքեն, էդ կայքը սարքելն ինչ-որ խնդիր չի, ասենք` 1000-2000 դոլարի գործ է, էլի, այսինքն` կարող են հանգիստ էդ կայքերը սարքել, տվյալներն էլ մուտքագրել մեջը:

Մեկ էլ երրորդ հարցը. վերջացնում եմ, ի՞նչ ընթացիկ ծրագրեր կան, խոշոր ծրագրերից ի՞նչ է պլանավորվում անել ջրային տնտեսության ոլորտում մոտակա մեկ տարվա ընթացքում:

Վ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ջրային ծրագրերով, գամ երրորդ հարցից, Եվրասիական բանկով իրականացվում է ոռոգման համակարգում ջրանցքների եւ խողովակաշարերի թե՛ վերանորոգում, եւ թե՛ նոր խողովակաշարերի կառուցում: Դա ընթացքի մեջ ծրագիր է: Այդ նույն ծրագրով նախատեսում ենք, դեռ պարզ չի, հստակեցված չի, բայց 2 կամ 3 ջրամբարի կառուցում, ունենք տնտեսված գումարներ: Ընթացքում է հիմա Վեդիի ջրամբարի կառուցումը: Էսպես, ընթացիկ ծրագրեր կան:

Հ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Սուբսիդավորումը:

Վ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ

-Սուբսիդավորման հետ կապված. այս տարի, այո, Կառավարությունը սուբսիդավորելու է 4 մլրդ դրամի կարգի, որով մեծ մասը մարվել է` նախկինից կուտակված աշխատավարձի պարտքեր եւ սառեցված հաշիվների բացման հետ կապված այդ գումարները ծախսվել են, որպեսզի ջրօգտագործող ընկերությունները կարողանային վերսկսել գործունեությունը: Այդ գումարի մեջ նույնպես մարել ենք էլեկտրաէներգիայի պարտքեր որոշ քանակի եւ հիմա դեռ այդ գումարից ունենք պահեստավորված, այսպես ասած, մոտ 1 մլրդ դրամ գումար, դրա բաշխումը դեռ չի իրականացվել, որ հասկանանք` ջրօգտագործող ընկերություններն ինչ հավաքագրում կունենան տարվա կտրվածքով եւ արդեն դա նորից կաշխատի:

Իսկ էն ինչ վերաբերում է ապագա սուբսիդավորմանը, թե ոչ, այո, դա լուրջ հարց է պետք է հասկանալ, էդտեղ սակագնի հարց կա, կորուստների հարց կա եւ կառավարման:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք, պրն Հովհաննիսյան:

Վ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ

-Կայքը մնաց...

Հ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Մենք մի քանի անգամ լսել ենք էստեղ, որ կան գումարներ, էդ գումարները չեն ծախսվում կամ ինչ-որ վարկեր կան վերցված, որոնք դեռ չեն ծախսվում: Ես կարծում եմ եւ մի անգամ էլ ելույթ եմ ունեցել եւ ասել եմ, որ, ուղղակի, անթույլատրելի է էդ գումարները պահել պետական բյուջեում, դրանք մեկ օր առաջ պետք է ներարկվեն տնտեսության մեջ, եւ որքան գիտեմ նաեւ նախկինում Համաշխարհային բանկի ընթացակարգերին վստահ եմ` ծանոթ եք, ինչպես են աշխատում, այսինքն` 25 տոկոս կանխավճար է ստանում կապալառուն մինչեւ աշխատանքը սկսելը բանկային երաշխիքի հիմքի վրա, որքան լսեցի, էդ կանխավճարային համակարգը փորձում են փոխել կամ, միգուցե, սխալվում եմ, բայց ես կարծում եմ` դա կարեւոր է եւ դա մշակված ընթացակարգ է Համաշխարհային բանկի կողմից: Էդ ընթացակարգերը պետք է պահպանվեն, եւ էդ նույն ընթացակարգերով շարժվենք առաջ, այսինքն` կանխավճար պետք է տրվի աշխատողներին, կապալառուներին, որպեսզի նրանք կարողանան պատշաճ իրականացնել իրենց գործառույթները: Շնորհակալություն:

Վ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ

-Ընթացակարգը, այո, միջազգային ֆինանսական կառույցների մոտ այդպիսին է դրվածքը, երբ ծրագիրը սկսվում է, հետո ընթացքում գնում է, մրցույթը հայտարարվում է, հաղթող ընկերությանը տրամադրվում է այդ կանխավճարը, որպեսզի ինքը կարողանա մոբիլիզացնել թիմը, եթե շինարարություն է` շինհրապարակ, եթե նախագծային աշխատանքներ են, իր թիմը համալրի, դա ընթացք է, գնում է:

Ինչ վերաբերում է միջազգային վարկերին. բոլոր վարկերը հիմա ընթացքի մեջ են, աշխատում են, որոշ խնդիրներ ունենք` նախկինից եկած, փորձում ենք դոնորների հետ լուծել դրանք զուտ կարգավորման առումով, որպեսզի չունենանք իրավական խնդիրներ: Դրանք ընթացիկ խնդիրներ են:

Կայքի հետ կապված` ասեմ` դա էդպես հեշտ չի, էլի, հիմա էնքան ենք էդ վերահսկումը խստացրել, որ ցանկացած լումա թույլ չենք տալիս, որ իրենք ծախսեն, որովհետեւ հենց թույլ տանք մի բան ավել ծախսել, իրենք անգամ 10 կանեն, դրա համար եկեք մենք հանդարտ, հանգիստ գնանք էդ ուղղությամբ: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցերն ավարտվեցին, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը: Շնորհակալություն: Մտքերի փոխանակություն. հերթագրում: Արտակ Մանուկյան:

Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ճիշտն ասած, երբ որ փորձում էի հասկանալ` ինչ ենք մենք ուզում կարգավորել, ինչի տակ պետք է լինի գոնե մեկ հիմնախնդիր, անկեղծ չեմ կարողանում հըլը էդ հիմնախնդիրը գտնել` ի՞նչն ենք ուզում կարգավորել, եւ հետեւաբար` նույնիսկ էն պարագայում, երբ որ հանձնաժողովում դրական եզրակացություն է ստացել, եթե ես չկարողանամ հասկանալ` ի՞նչն է հիմնախնդիրն ու ի՞նչն ենք կարգավորում, որովհետեւ էն ինչ-որ ստեղ քննարկվում է, անկեղծ, պրն Մելքումյան, մենք ձեզ երկու ամիս առաջ, ստեղ էլի դուք էս ամբիոնից խոսեցիք, հեսա պրն Բագրատյանն էլ է բերելու համանման նախագիծ էլեկտրոնային, որ էլի մենք անընդհատ էդ կուստառնի, այսպես ասած, կամ հատվածային լուծումներն անում ենք, բայց փոխանակ մի հատ կարգավորիչ նորմալ լուծում անենք, հիմա երկու ամիս անցավ, ի՞նչ փոխվեց շարքային քաղաքացու կյանքում: Էդ կայքում տեղեկատվության ներբեռնման, դրա հետ աշխատելու, ասում ենք` վեճերի կարգավորում, վեճերի կարգավորման համար էլի մեխանիզմներ կան: Խնդրում եմ, ձեր վերջնական ելույթում, պրն Մելքումյան, մեզ հստակ ասեք` դուք ի՞նչ հիմնախնդիր եք դրել, ի՞նչն եք ուզում լուծել: Եթե օրենք ենք գրում, որ հիմնախնդիր չունի տակն ու լուծում, հետեւաբար` լուծումն ավելի վատը չէ, քան նախկինը, բայց հիմնախնդրին ուղղված չի, կներեք, բայց ասեմ` ինձ համար անհասկանալի է եւ էս տեսքով, անկեղծ, ես ավելի հակված եմ դեմ քվեարկել, որովհետեւ էս պրակտիկան, երբ որ չկա հիմնախնդիր ու հիմնախնդրի կարգավորման համար էլ չեմ հասկանում` ինչի՞ վրա են ուզում ազդել, ինձ համար անընդունելի է: Շնորհակալություն:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հաջորդ ելույթի համար` Վիկտոր Ենգիբարյան` «Իմ քայլը» դաշինք: Խնդրեմ:

Վ.ԵՆԳԻԲԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն փոխնախագահ: Պրն Մելքոնյան, ջրօգտագործողների ընկերությունների մասին խոսելիս պետք է արձանագրենք, որ ներկայումս այդ ոլորտում կոռուպցիա չկա, եւ ամենօրյա ռեժիմով շփվելով հողօգտագործողների հետ, մարդկանց հետ, ովքեր, որ օգտվում են այդ ծառայություններից` կարող եմ ներկայիս իրավիճակի մասին միայն դրական արտահայտվել, բայց ապագայի հետ միտված մեր քաղաքական ծրագրերը, կարծես թե, առերեւույթ եմ ասում, շատ են դանդաղում: Այս տարի ջրառատ տարի էր, եւ մենք խնդիրներ չունեցանք Արմավիրի, Արարատի մարզերում, հիմա, եթե հաջորդը լինի ավելի քիչ ջրառատ, ես ի՞նչ եմ պատասխանելու մեր քաղաքացիներին: Այսինքն` էստեղ մենք կոմպլեքս լուծման խնդիր ունենք, մենք ստեղծել ենք Քննիչ հանձնաժողով ԱԺ-ում, դատախազությունը քրեական գործեր է հարուցում, նախկինը մաքրելու խնդիր ենք դրել, բայց դա բավարար չէ, մեզ պետք է համակարգված ու կոմպլեքս ռազմավարություն: Այստեղ` այս նույն ամբիոնից, ԱԺ նախագահն ամիսներ առաջ ասաց, որ ջրամբարներ կառուցվելու են մեր երկրում, ես ուզում եմ հասկանալ` էդ ջրամբարներից այդ ջուրը ո՞նց է հասնելու դեպի հող ու, ներողություն, իհարկե, Գեղարքունիքի կամ Լոռվա մարզի բնակիչները, միգուցե, համաձայն չեն էս միությունների գործառույթները հանձնել համայնքներին, բայց այդ մարզերում խնդիրն ավելի պակաս է դրսեւորված, որովհետեւ դրանք ջրառատ մարզեր են: Գնացեք Արմավիրի մարզ, գնացեք Արարատի մարզ, այնտեղ ավելի բարդ է խնդիրների լուծումը, ու ինչու եմ ասում` համայնքներ, որովհետեւ, այո, այս ընկերություններին պետք է բերել պետության դաշտ: Երբ որ մենք խոսում ենք մասնավորեցման մասին, պետք է մտածենք նաեւ «Վեոլիա» ընկերության մասին ու հասկանանք` արդյո՞ք պատրաստ ենք մենք դրան, թե ոչ, եթե անհրաժեշտ է միջազգային վարկ` այս բարդ ծախսերն անելու համար, այդ խնդիրն էլ դրեք, եկեք ասեք` մեզ մեծ փող է, չգիտեմ, միլիարդ ու կես դոլար փող է պետք` էս խնդիրը լուծենք: Եկեք հաշվարկներ անենք, նստենք սեղանի շուրջ հասկանանք` ո՞նց ենք լուծելու էս խնդիրը, որ ինձ հաջորդ կամ էն մյուս գարնանը չասեն` ո՞ւր է մեր ջուրը: Շնորհակալություն:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Վարազդատ Կարապետյան, խնդրեմ:

Վ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Բարեւ ձեզ, սիրելի գործընկերներ, շատ կարեւոր թեմայի է անդրադառնում ներկայացված նախագիծը, հնարավոր է, իհարկե, ես կիսում եմ ձեր կարծիքը, որ մենք դեռեւս ջրօգտագործողների թեմայով 7-րդ գումարման ԱԺ-ում ունենք հատվածային լուծումներ, բայց տեղեկացնում եմ ձեզ, որ հիմա մեր հանձնաժողովը եւ Ջրային տնտեսության պետական կոմիտեն «Ուրբան» հիմնադրամի հետ համատեղ ունենք արդեն նախագիծը` նոր նախագիծ ջրօգտագործողների ընկերությունների մասին, նոր օրենքի նախագիծ, եւ պատկերացնում ենք` նաեւ պրն Ենգիբարյանի ասածը շարունակելով, մենք պատկերացնում ենք, որ այդ ոլորտը պետք է լինի մրցակցային, եթե համայնքը կորոշի, որ, այո, ջրօգտագործողների ընկերությունը պետք է կառավարի, թող կառավարի ջրօգտագործողների ընկերությունը, եթե համայնքը կորոշի` ինքն ուղիղ կառավարել, ինքն ուղիղ կկառավարի, եւ մեկ այլ հնարավորություն, որ պետք է ընձեռենք դա ջրի կոմերցիոն շուկայի կայացումն է, երբ ինչ-որ հեկտարից սկսած մարդիկ կկարողանան ուղիղ ջրառ իրականացնող կազմակերպություններից ջուր գնել` չմիջնորդավորված ջուրը բաշխող ընկերությունների աշխատանքով, այսինքն` նաեւ եթե հետեւենք համայնքների միավորման գաղափարախոսությանը, շատ ավելի տրամաբանական կլինի, որ հենց էդ միավորված տարածքներում, նաեւ համադրելով հիդրոմիավորների հետ, մենք ունենք ջրի կառավարման համակարգեր, որոնք համայնքի վրա են հենված, եւ սա լինի ապակենտրոնացման մեր հերթական քայլերից մեկը: Այսինքն` մենք ամբողջական լուծումների ուղղությամբ հիմա աշխատում ենք, եւ կոչ եմ անում մեր բոլոր գործընկերներին, առաջիկայում մենք կդնենք քննարկման օրենքի նախագիծը, մեր բոլոր գործընկերներին միանալ, ովքեր մտահոգված են, ամբողջական հիմնական լուծումները գտնելու համար: Շնորհակալություն:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ծովինար Վարդանյան, խնդրեմ։

Ծ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Նախ` ուզում եմ նշել, որ միանշանակ համակարծիք եմ գործընկերներիս հետ, որ այստեղ համակարգային լուծումներ են անհրաժեշտ եւ ոչ այսպես հատվածական, իսկ էս ամենը, գուցե, չգիտեմ ստեղծվել է հենց նրանից, երբ պետական միջամտություն է սկսվել, այսինքն` կառավարման էդ մասնակցային համակարգի մեջ սկսել է պետական միջամտությունը, ինչը չի ենթադրել ի սկզբանե ՋՕ-երի համակարգը, եւ էսօր ունենք էն, ինչ ունենք, եւ ավելին ասեմ` խոշորացումն, ընդհանրապես, ամենասկզբից ՋՕ-երի ամբողջ տրամաբանությունն եղել է, որ մեկ հիդրոմիավորի շուրջ համախմբած էդ համայնքները պետք է սպասարկեին, եւ դառնար մեկ ՋՕ, ինչը խոշորացման արդյունքում էդ համակարգը նույնպես գնացել է, էսպես ասած, հեռու անցյալում է մնացել:

Ինչ վերաբերում է կոնկրետ էս օրենքին, նորից եմ ասում` էստեղ ինչ-որ բոլոր բաներն իրավունքների ու պարտականությունների հոդվածում, որը սահմանում է ՋՕ-երի իրավունքներն ու պարտականությունները, էս ամեն ինչը, ինչ-որ էստեղ գրված է, նախատեսված են, կարծում եմ, պրն Մելքումյան:

Եվ նաեւ կուզենայի առիթից օգտվելով` մի հատ հարցի անդրադառնալ, որ կուզենայի, որպեսզի ուշադրություն դարձնեք, որպեսզի բոլոր ջրօգտագործողներին պարտադիր տրվեն իրենց պայմանագրերը, ինչը մի քանի համայնք այցելելով` մենք հասկացանք, որ ջրօգտագործողները չունեն իրենց պայմանագրի օրինակը, որի հիման վրա պետք է կատարեն իրենց պարտականությունները եւ հասկանան` արդյո՞ք իրենք ունեն պարտավորվածություններ` նախկինից մնացած, թե՞ ոչ:

Եվ նաեւ ուզում եմ անդրադառնալ պրն Հովհաննիսյանի նշած խնդրին.` դա ջրային ԾԻԳ-ին է վերաբերում: Որքանով ես տեղյակ եմ, եւ ոչ միայն ինձ, ուրիշ պատգամավորների նույնպես դիմել են որոշ տնտեսվարողներ, ովքեր արդեն իսկ իրականացրել են իրենց պարտականությունները եւ հանձման-ընդունման ակտի հետ կապված խնդիրներ ունեն, բավականին երկար ժամանակ երկարաձգվում է եւ կարծում եմ` այո, համաձայն եմ` խնդիրները շատ են, բայց տնտեսվարողը  պիտի լինի վերջին օղակը, որը պիտի հաշվի նստի մեզ հետ, եթե ինքը կատարել է իր պարտականությունները: Շնորհակալություն:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ելույթներն ավարտվեցին, մտքերի փոխանակություններն ավարտվեցին: Եզրափակիչ ելույթի համար կարիք ունե՞ք: Համեցեք: (Խոսում են դահլիճից) Մյուսները չէ, խնդրեմ, սկզբից դուք համեցեք:

Վ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, հարգարժան նախագահող: Տնտեսվարողների բողոքների հետ կապված` ես ասեմ եւ ասեմ անկեղծ.` էդ նույն բողոքող տնտեսվարողները, եթե որակով իրականացնեին աշխատանքը, չարաշահումներ չլինեին, հիմա շատ հանգիստ իրենք իրենց վճարումները կստանային, էդտեղ խնդիր կա, ես նշեցի, ես հիմա չեմ ուզում էստեղ էդ ամեն ինչը բարձրաձայնել, բայց մենք, եթե ես օրվա ռեժիմով դատախազություն գրեմ` չի հերիքի, դրա համար ես գիտեմ` որ տնտեսվարողների մասին եք դուք ասում, դա անավարտ ծրագիր է, որը մինչեւ հիմա չենք կարողանում շահագործման հանձնել: Ես ուղղակի կխնդրեի` մեր տնտեսվարողները պատշաճ կերպով իրենց գործունեությունն իրականացնեին մինչեւ վերջ, խնդիրն էդտեղ է, իսկ ԾԻԳ-ն աշխատում է, ԾԻԳ-ում հիմա երիտասարդ տնօրենի պաշտոնակատար կա, որը սկզբունքորեն չի կարող ստորագրել անցյալից եկած էդ դառը, դաժան ժառանգությունը:

Օրենքի էս փոփոխությունների հետ կապված` էլ չգիտեմ ինչ ավելացնել, որովհետեւ սա, ասում եմ, նորից կրկնեմ` ինչ-որ նորից մի լծակ է` թափանցիկության հետ կապված: Այո, ջրօգտագործողների ընկերությունները պետք է այդ կառավարումը ձեւափոխվի, հասկանանք` մենք ի՞նչ ենք ուզելու, եւ դա, ճիշտ եք նշում, պետք է հիմնված լինի տրամաբանության վրա եւ հաշվարկների վրա, թե ի՞նչ կարգի մենք ապագա ենք տեսնում այդ ոլորտում: (Խոսում են դահլիճում) Կոռուպցիայի հետ կապված` դե, անընդհատ կոռուպցիա է, օրական կարող ենք բացահայտել (խոսում են դահլիճում):

Ապագայի հետ կապված ռազմավարության մեր ծրագիրը ներկայացված է, կա տարբերակ` շարունակել ջրօգտագործողների ընկերություններում այդ մասնակցային կառավարումը, կա տարբերակ` միառժամանակ ունենալ մրցակցային դաշտ, կա տարբերակ` համայնքների հետ, այդ բոլոր տարբերակները պրն Կարապետյանը նշեց, մենք հիմա ուսումնասիրում ենք: Կա մեկ տարբերակ էլ. որպես մասնավորեցում «Վեոլիա»-ի օրինակը բերեցիք, հիմա, չգիտեմ գիտեք, տեղյակ եք, թե չէ, նույն «Վեոլիա»-ում կան որոշ ձեւափոխումներ կառավարման իրենց համակարգում, եթե դա հետաքրքրի...

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, ժամանակը սպառվեց, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը: Եզրափակիչ ելույթի համար, պրն Մելքումյան, խնդրեմ:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, որեւէ մեկը չի ասում, որ սա լրիվ համակարգային լուծում է, ստեղ տենց բան չկա, եւ էն էլեկտրոնային համակարգը, որը դուք ասում եք, էսօր կա՞ պայման` դա դնելու, եթե կար` թող դնեին մինչեւ հիմա, եթե չկա` սա մեկ քայլ անում ենք, որպեսզի, ես ասացի երկու կարեւոր միտք կա` դիմել եւ ստանալ տեղեկատվություն: Հիմա, եթե դա արդեն կա, որ ինքը պիտի դիմի ու ինչ տիպի տեղեկատվություն պիտի ստանա, չեմ կարծում, թե Ջրային տնտեսության պետական կոմիտեն, նախարարական կոմիտեն, տարածքային կառավարման... էսքան էդ բաներով անցել են, չեն նայել, թե էդ նախադասությունը, երբ որ իրենց իրավաբանական ծառայության հետ մանրակրկիտ նայվել է: Էս` մեկ:

Երկրորդը. դրանից բխող ի՞նչ է լինում: Հիդրոմիավոր ասելով` հասկանում ենք, որ մարդը ոչ թե ինքն ու իր հարեւանները, այլ ամբողջական, որովհետեւ էդ ջուրը հիդրոմիավորից է ըստ հերթի գալիս հասնում իրեն կամ մյուսին, կամ երրորդին, այսինքն` մեկ` դիմում  է, օպերատիվ ստանում է տեղեկատվություն, երկրորդ` արդեն ինքն ելնելով այդ տեղեկատվությունից` քայլեր է անում, մասնակցում է պլան-ժամանակացույցի, ընդունենք, փոփոխությանը, հայտերով ի՞նչ է գրված, վերջում դիմում է, այո, էնտեղ էլ է դիմում, բայց էդ դեպքում ինքը պիտի նույն ձեւով չի, եթե դուք նայեք, ստեղ ասում է, որ էդ նպատակով ինքն իր խախտված իրավունքի վերականգնման համար ինքը դիմում է, կատարում է որոշակի հետազոտություն եւ արդյունքում ստանում է, այսինքն` պարզ բան է գրված, եթե կա մի տեղ, որ հատվող բաներ կան, քավ լիցի, տենց ինչ-որ բան չենք, մի նախադասություն է առաջինից երկրորդի ժամանակ մենք կարող ենք շտկել, բայց սա քայլ է, որպեսզի ինքը թափանցիկ, օպերատիվ ինֆորմացիա ստանա եւ դրա հիման վրա եզրակացություն անի, թե ի՞նչ է անում, այսինքն` որ ջրօգտագործողների իրավունքները պաշտպանված լինեն, պրն Մանուկյան: Էլեկտրոնային ամբողջական համակարգին անցնելու էսօր որեւէ մեկը չի ասել, որ մենք էդ համակարգային լուծմանը պատրաստ էնտեղ իրավիճակ ունենք, էդ` մեկ եւ երկրորդ. ի՞նչ եք կարծում բոլոր ջրօգտագործողները կարողանալո՞ւ են մտնել, էլեկտրոնային մեխանիզմով նայել, թե որտեղ ինչ է կատարվում, թե՞ չէ: Էս է ընդամենը, այսքանը:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարցի քննարկումն ավարտվեց:

Հարգելի պատգամավորներ, քննարկում ենք ԱԺ պատգամավոր Սերգեյ Բագրատյանի կողմից ներկայացված «Ջրօգտագործող ընկերությունների եւ ջրօգտագործողների ընկերությունների միությունների մասին» օրենքում լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն երկրորդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ ընդունելու մասին» հարցը: Հիմնական զեկուցող` ԱԺ պատգամավոր Սերգեյ Բագրատյան: Խնդրեմ, պրն Բագրատյան:

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի գործընկերներ, օրենքի նախագիծը, որ ներկայացնում եմ երկրորդ ընթերցման է: ՀՀ օրենքը «Ջրօգտագործողների ընկերությունների եւ ջրօգտագործողների ընկերությունների միությունների մասին» օրենքում լրացումներ կատարելու մասին»: Հոդված մեկ` Ջրօգտագործողների ընկերությունների եւ ջրօգտագործողների ընկերությունների միությունների մասին» ՀՀ 2002 թվականի հունիսի 4-ի ՀՕ-374-Ն օրենքի 5.1 հոդվածի 2-րդ պարբերության բ) կետը շարադրել հետեւյալ խմբագրությամբ. յուրաքանչյուր ամսվա ընթացքում մատակարարված ոռոգման ջրի դիմաց վճարը կատարել ընկերության համապատասխան հաշվին` գումարի բանկային, փոստային կամ այլ փոխանցման ձեւով, մուտքագրման եղանակով, մինչեւ այդ ամսվան հաջորդող ամսվա 15-ը: Սույն օրենքն ուժի մեջ է մտնում 2020 թվականի հունվարի 1-ից:

Քանի որ ժամանակ ունեմ, բացի այս նախագծից մի քանի քննարկումների ընթացքում հարցեր առաջացան: Պրն Մանուկյան, դուք հայտարարում եք, որ պրն Բագրատյանը, պրն Մելքումյանը մասնակի օրենքներ են բերում, ասեմ ձեզ, որ էդ օրենքները հենց մենք ենք բերում, որ դուք, ուշադիր լինեք ոռոգման համակարգում 2 խնդիր կա ընդամենը:

Առաջինը, որ վարձավճարները հավաքվում, մսխվում են, որի համար սա գրել ենք, որ բանկով վճարեն կամ որեւէ փոխանցման եղանակով:

Եվ երկրորդը. ցույց չեն տալիս ցանքատարածքները եւ էդ փողերն են մսխում: Հիմա մենք փակելու ենք, որ չկարողանան կանխիկ վճարել, ջիպեր առնել, դուք էլ մտածեք, որ փակեք «լեւի»` ժողովրդի լեզվով ասած «լեւի», այգիներ չլինեն, որ էդ փողն էլի «լեւի» ձեւով չվերցնեն: Այսինքն` երկու կոմպոնենտ կա, մեկի լուծումն առաջարկում ենք, հիմա դուք ի՞նչ եք ասում, ասում եք` սպասեք, մի քանի տարի հետո կբերենք Ջրային օրենսգրքում փոփոխություններ կանենք, ոնց որ մարդը ոտքը ցավում է, չի կարողանում գալ ԱԺ, ասեն` սպասիր, լրիվ կբուժեմ քեզ, սպասիր, համբերիր մի հինգ տարի: Օրենքը, որ մենք բերում ենք, խիստ այժմեական է, ես ավելին ասեմ. հիմա մենք ընդառաջելով պատասխանատուի` պրն Մելքոնյանի, խնդրանքին` հունվարից ենք կիրառում, բայց պատկերացրեք, որ էս օրենքը մի տարի թողնենք մի քանի միլիարդի պատասխանն ո՞վ է տալու, այսինքն` ձեր ասելով` դուրս է գալիս` մենք ոչ մի օրենքում ներկայում փոփոխություն չանենք, որովհետեւ մի օր դուք ընդհանուր օրենք կբերեք: Սա զավեշտ է, հարգելի գործընկերներ, մենք պետք է հարգենք միմյանց, եւ էսքան ժամանակ դուք լսած կա՞ք, որ մենք ասենք` էս ի՞նչ օրենք եք բերել, չենք ասում` ձեզ հարգելով, բայց էնքան կարող ենք ասել, եւ դրա համար ես ասում եմ` ուշադիր եղեք, տարբերակեք ստորակետը վերջակետից: Ստեղ ամբողջական խնդրի լուծում է տրված, ստեղ ստորակետի հարց չի, որ ասենք` թողնենք, 5 տարի հետո էդ ստորակետը կուղղենք: Հետո, էդ շաբլոն պատասխանները, որ Կառավարությունից, ստանում ենք, եւ զարմանալին գիտեք որն է, որ երբ որ, ասենք` իշխանական նախագիծ է. իշխանական ներկայացուցչի նախագիծ է, ես տենց պատասխան հըլը չեմ տեսել, բայց ընդդիմադիր որեւէ քաղաքական գործիչ մի որեւէ առաջարկ անի` դա շաբլոն է: Մի երեք ամիս հետո, 10 տարի հետո մենք ամբողջական նախագիծ կբերենք: Բեր, քավ լիցի, ընկեր ջան, բերեք նախագիծը, էս էլ ներառեք ձեր նախագծի մեջ, վստահ եմ, որ ձեր նախագծի մեջ նման կետ չէր կարող լինել, որովհետեւ դուք տեսական ինչ-որ բաներ գիտեք, բայց գործնականում մենք ամեն օր առնչվել ենք` տո, ջուր էլ ենք արել, ջրվոր էլ ենք եղել, ջրբաշխ էլ ենք եղել, մարզպետ էլ ենք եղել, էսօր էլ պատգամավոր ենք, լավ գիտենք` որտեղից է սկսվում եւ ուզում ենք մի օր առաջ օգնել, որ Կառավարությունը հավելյալ միլիարդներ չկորցնի էդ ընթացքում: Էս մինչեւ հունվարի մեկը, որ արել ես, Մելքոնյանին ասել եմ` դու դատվելու ես դրա համար, որովհետեւ մինչեւ հունվար մի քանի միլիարդ նորից ուտելու են: Մի օր առաջ էդ պետք է անել, ժողովուրդ ջան, հերիք է, օրենքները թող էս տարի մնա, մի տարի հետո, էն մեկը մնա, 2 տարի հետո: Հիմա պրն Հովհաննիսյանի հետ մերսման վերաբերյալ օրենք ենք բերել, ասում է` թող մի հինգ տարի մնա, մտածենք հըլը` էս մերսումների արդյունքն ինչ է լինում: Խնդիրը պիտի լուծել արագ, հստակ եւ վիրահատական եղանակով եւ չի կարելի որեւէ մեկի բերած օրինագծին, որը ստորակետին չի վերաբերում, վերաբերվել որպես ավելորդ օրենք, վերաբերվել որպես սպասեք, էլի, սաղս միանգամից կհավաքվենք մի հատ Ջրային օրենսգիրք... Ես ձեր Ջրային օրենսգիրքը նայել եմ, էլի, ոչ մի բան էլ չկա մեջը, ոչ մի խնդրի լուծում չկա, ջուրծեծոցի է: Խնդիրները պետք է բերել հստակ, արմատական լուծում տալ, անցնել առաջ: Շնորհակալություն:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Քանի որ պատգամավորները գրավոր առաջարկներ չեն ներկայացրել, հարցեր չեն լինի, հարգելի պատգամավորներ: Հարակից զեկուցող` տարածքային կառավարման, տեղական ինքնակառավարման, գյուղատնտեսության եւ բնապահպանության հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Տաթեւիկ Գասպարյան: Խնդրեմ, տիկին Գասպարյան:

Տ.ԳԱՍՊԱՐՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, քանի որ սա այս նախագծի երկրորդ ընթերցումն է պարզապես կնշեմ, որ նախագծի լրամշակված տարբերակի հետ կապված առարկություններ կամ այլ առաջարկներ չկան: Ճիշտ է, ընդունում եմ, որ այս նախագծով, միգուցե, հատվածական լուծում է տրվում ընդհանուր ջրօգտագործող ընկերությունների հետ կապված բոլոր խնդիրներին, սակայն հույս ունեմ, որ իմ շատ հարգելի գործընկեր պրն Մանուկյանը կգնահատի այս նախագծի գործառնականությունը: Շնորհակալություն:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարակից զեկուցող` ՀՀ տարածքային կառավարման եւ ենթակառուցվածքների նախարարության Ջրային կոմիտեի նախագհ Վարդան Մելքոնյան: Խնդրեմ, պրն Մելքոնյան:

Վ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի գործընկերներ, արդեն կարծում եմ` ամեն ինչ ասվեց, ես ուղղակի էլի հետ գնալով այդ կոռուպցիոն ռիսկերին` ասեմ` այո, կա մտավախություն, որ սրանով մենք կունենանք վճարումների որոշ նվազում, բայց ես հակված չեմ էդքան էլ էդպես կարծել, որովհետեւ, բոլոր դեպքերում, էն ինչ-որ վճարվում է բանկային հաշվին կամ փոստի հաշվին, դա արդեն հաստատ ֆիքսվում է եւ մեր համաքաղաքացիները` գյուղատնտեսությամբ զբաղվող մեր այդ ազգաբնակչությունը, տեսնում է` ինչ վճարեց, ինչ պարտք ունի եւ ինչ ապագա կունենա` արդեն էդ պարտքերի հետ կապված: Ուղղակի, ես էլի հետ գնալով` մի բան հիշեցնեմ` նույն պատկերն եղել է խմելու ջրի ոլորտում: Հիմա մենք ինչքան էլ ասենք «Վեոլիա»-ին վատ խոսքով, լավ խոսքով, բայց հաստատ համոզված եմ, որ բոլորդ էլ տեսնում եք` հիմա էդ կոռուպցիոն ռիսկը նվազել է: Մենք, փաստորեն, ջրաչափը տանը հեռախոսով նկարում ենք, եւ ոչ մի տեղ էլ չի կորում ջրաչափի էդ ցուցմունքը: Հիմա, մենք պետք է գանք հասնենք էդ մակարդակին: Այո, ոռոգման ոլորտը մի քիչ հետ է ընկել, որովհետեւ ավելի դժվար  կառավարելի է, ավելի բաց է այդ  համակարգը, փակ խողովակաշարերը քիչ են, ջրամբարներ, ջրանցքներ եւ,  եւ,  եւ, բայց մի օր մենք պետք է հասնենք դրան եւ համատեղ ուժերով, ձեզ հետ համագործակցելով, օրենսդրական փոփոխություններ անելով, կառավարման մոտեցումը փոխելով, իհարկե,  պետք է շտկենք այս ոլորտը նույնպես: Շնորհակալություն:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը:

Մտքերի փոխանակություն: Հարգելի պատգամավորներ, խնդրում եմ գրանցվել: Հերթագրվել է 5 պատգամավոր: Միքայել Մելքումյան: Խնդրեմ, պրն Մելքումյան:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, էսօր օրվա առաջին կեսին ես խոսեցի, ընդհանրապես, օրենքների ընդունման պրակտիկայի մասին, փոխադարձ գնահատականների եւ այլն, իհարկե, մենք պետք է տարբերակենք մասնագիտական եւ քաղաքական մասերը եւ բալանսավորված լինի: Օրենքն ինքը քաղաքականության իրականացման համար գործիք է, այսինքն` օրենքներն տենց չի, որ մենք մտնում ենք կոմպյուտերի մեջ,  ինչ-որ բաներ ենք նայում: Օրենքներ կան, որ կենսունակ չեն, այլ լավ կլինի, որ, պրն Մանուկյան, շատ օրենքներ վերցնեք բերեք, տեսնենք, թե էդ օրենքներից քանի՞սը չի գործում, ընդհանրապես, որոնք որ չեղյալ չենք անում, ասենք` կարելի է մի հատ ինվենտարիզացիա անել: Ես հուսով եմ` կդիմեմ ԱԺ ղեկավարությանը, եւ մի հատ գույքագրում անենք, տեսնենք` քանի՞ օրենք է, որ ընդունված է ու չի գործում, ընդհանրապես: Սա` մեկ, այսինքն` մի քանիսը ես կարող եմ ասել: Սա` մեկ:

Երկրորդ. այո, եթե պետք է, պետք է լինեն հատվածային լուծումներ, որովհետեւ պետությունն էսօր հնարավորություն չունի համակարգային լուծումներ տալ, հնարավոր լիներ` կանեին էլի, դե, որ հնարավոր չէ, ասենք` թող անեն, եթե հնարավոր է, երբ որ էդ համակարգային լուծումը կբերեք, մենք կողջունենք եւ ինչ-որ կետեր կամ օրենքի դրույթներ իրենց ուժը կորցրած կճանաչեն կամ բան, բայց օրենքն էնքան բարդ է ծնվում, տարբեր օրենքներ 4-5 ամիս սենց գալիս ես, հետո, որ ասենք մի հատ հետաձգում ես, որ քննարկես հետո եւ այլն, պարզվում է, որ էդ օրենքն այլեւս չես կարող, մի հատ էլ գործուղման ես, ասենք` էդ օրենքը չես հասցրել հանձնաժողովի նիստ է նշանակված, սենց գնում է, նորից էդ ցիկլը պետք է սկսենք: Հիմա, եթե մենք սկսենք, ասենք, թե ես կողմնակից եմ, ես դեմ չեմ, որ մենք մանրակրկիտ մասնագիտական բաներ անենք, բայց էդ մասնագիտական քննարկումները գալիս են նախարարական կոմիտե, Կառավարությունը կարծիք է տալիս, գալիս մտնում է հանձնաժողովի նիստի, այսինքն` մենք ի՞նչ ենք ուզում անել ստեղ, ստեղ էլ բերենք ասենք` թե, ուրեմն, էդ, որ ասում եք` թե էսինչն ինչի գրված չէ, էդպես չի գրված, գրված է այլ կերպ եւ էնտեղ այլ ընթացակարգ է նախատեսվում, որը տանում է նրան, որպեսզի էդ օպերատիվ տեղեկատվությունը ստանալուց հետո ինքը, անպայման, արձագանքի եւ իր քայլերը կատարի: Ընդամենն էսքանն է:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Մելքումյան, ժամանակը սպառվեց:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Վերջացավ, հա՞, այսինքն` ես ուղղակի ամփոփեմ, մի նախադասություն, եթե բաներ կ, որ մենք պետք է քննարկենք, խնդրեմ, դրա համար էլ առաջինից երկրորդ ընթերցում ռեժիմ կա: Էսքան բան:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հաջորդ ելույթի համար` Տիգրան Կարապետյան: Խնդրեմ, պրն Կարապետյան:

Տ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Հարգելի նախագահող, հարգելի գործընկերներ, անկեղծ ասած, ինձ թվում էր, թե զարմանալու ընդունակությունս պետք է, որ վաղուց կորցրած լինեի, բայց պրն Մելքոնյանը, ի պատիվ իրեն, էսօր ստիպեց ինձ զարմանալ: Պրն Մելքոնյան, մենք ի՞նչ մեսիջ ենք տալիս հասարակությանը, երբ ասում եք` որ ուզենք ամեն օր բացահայտում անել, ամեն օր բացահայտում կանենք: Անհասկանալի է: Բացահայտում ունեք` արեք, մենք ձեզ նշանակել ենք, որ դուք բացահայտում էլ անեք, (խոսում են դահլիճում) շնորհակալություն, կարծում եմ, որ շարունակական կլինի:

Եվ, պրն Բագրատյան, նենց չի, որ հայտնի պատմության նման, որ ամբողջ կյանքը պատգամավոր ենք եղել, մենք էլ որոշ բաներ հասկանում ենք, ձեր փորձն ընդունում ենք եւ ցանկացած առաջարկ, օրինագիծ, որը մեր քաղաքացու կյանքը պիտի հեշտացնի, լավացնի, ավելի բարեկեցիկ կդարձնի, մենք ձեր կողքին ենք: Ամեն դեպքում, էս ամբիոնից հնչում է, տպավորություն չստեղծվի, որ մենք չենք ուզում ժողովրդի լավը, բայց մենք յուրաքանչյուրս` որպես քաղաքական ուժ, ունենք մեր պատկերացումները եւ մեր ծրագրի շրջանակներում մենք ունենք մեր առաջնահերթությունները: Շնորհակալություն:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հաջորդ ելույթի համար` Բաբկեն Թունյան:

Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն Բագրատյան, քանի որ հիմնականում դուք պրն Մելքումյանի նախագծի մասին խոսեցիք, ես ուզում եմ վերադառնալ հենց էս նախագծին ու ամեն դեպքում մի անգամ էլ էդ հարցի պատասխանը ձեզանից ստանալ: Անկանխիկ եղանակով` միայն բանկի միջոցով, փոխանցում կատարելը, ինչ խոսք  վիճելու բան չկա, հակակոռուպցիոն ու ստվերի դեմ պայքարի ամենալավ տարբերակներից մեկն է, բայց նաեւ պետք է ընդունեք, որ ինքը լրացուցիչ բարդություններ է ստեղծում, որովհետեւ ոչ բոլորն ունեն իրենց տարածքում բանկերի մասնաճյուղեր, ոչ բոլորն ունեն ինտերնետ հասանելիություն կամ անգամ ինտերնետի դեպքում ոչ բոլորն ունեն մոբայլ բանկինգի ծառայություն կամ ինտերնետ բանկինգի ծառայություն, այսինքն` մարդը պետք է որոշակի գումար բան անի փոստով, այսինքն` փոստն էլ է լրացուցիչ միջոցներ: Տեսեք, էն, որ կարկուտի օրենքը մենք ընդունում էինք, էդտեղ խոսքն ամսական 600 դրամի մասին էր, էս էլ լրացուցիչ որոշակի ծախս է պահանջում, ուզում եմ` էդ մասով պարզաբանում տաք:

Համակարգային լուծումների հետ կապված, որ նշեցիք` էդպես են պատասխանում, խնդրում եմ` դա մի քաղաքականացրեք ու եթե դա ձեր զայրույթը որոշ առումով կմեղմի, ասեմ, որ մեր խմբակցության պատգամավորների կողմից ներկայացված առաջարկներին էլ շատ դեպքերում էդպես են պատասխանում ու շատ դեպքերում հենց դա հիմնավորված է լինում, հետո, որ նստում ենք, աշխատում ենք ստացվում է, որ էդ համակարգային լուծման տեղն, իրոք, կար:

Եվ վերջում, առիթից օգտվելով, քանի որ էլ հնարավորություն չէի ունենալու ձեզ հարց ուղղել, էս ելույթս ավելի շատ հարց ուղղելու համար էր: Երբ խոսում ենք նոր «Ընդերքի մասին» օրենքի մասին, ես հընթացս հայտարարեցի, որ «Լիդիան Արմենիա» ընկերությունն էսօր Հայաստանում գործող ընկերություններից ամենաթափանցիկն է, այսինքն` իր ֆինանսական հաշվետվությունների, բաժնետերերի առումով, դուք հարցն էնքան կարեւորեցիք, որ վարման կարգով ինձ ասացիք` էդպես չէ, օֆշորային ընկերություն է եւ այլն: Ես ձեզ կխնդրեմ էդ առիթն օգտագործելով` նշել Հայաստանում գոնե մեկ հանքարդյունաբերական ընկերության անուն, որն ավելի թափանցիկ է աշխատում: Շնորհակալություն:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Արտակ Մանուկյան: Այ, հիմա խնդրեմ, պրն Մանուկյան:

Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Մի քանի հարցերի եմ ուզում անդրադառնալ, որովհետեւ առնվազն երկու բանախոսի կողմից իմ անունը շեշտադրվեց: Ես հիմա հերթով ձեզ փորձեմ իմ դիրքորոշումը ներկայացնել:

Ակնհայտ է, որ մենք ԱԺ-ում հասկանում ենք` ինչ պետք է անել, բայց կարող է` էդքան էլ լավ չկարողանանք անել ինչպեսը, որովհետեւ դրա համար հավելյալ կարողություններ են պետք: Կոնկրետ ձեր օրենքի նախագծի հետ, պրն Մելքումյան, անկեղծ էն նախադասությունն ինչ որ ես ասացի, դուք կարող եք հիմա տարբեր տրակտովկաներ կամ վերլուծական հենք դնել` կախված ձեր ցանկությունից, բայց ես օգտվեցի, ուղղակի, տնտեսագիտական վարչության գնահատականից, որը կարդում եմ հատուկ ձեզ, որն ասում է` այս օրենքի նախագիծը որեւէ տնտեսական հիմնախնդիր չի պարունակում: Այսինքն` սա իմ գնահատականը չի, սա, ի դեպ, կարող եք բացել, նայել նախագիծը տնտեսական հիմնախնդիրներ չի պարունակում, սա իմ կարծիքով եւ ես (խոսում են դահլիճից)... Դե, մի բանն ուզում ենք կարգավորել, պիտի մի պրոբլեմ կարգավորենք (խոսում եմ դահլիճից): Մի րոպե, ես անդրադառնամ, հա՞... Լավ, (խոսում են դահլիճից) պրն Մելքումյան, թույլ տվեք` ես վերջացնեմ, հիմա, որ սկսենք խորանալ` դիմողը դիմումն ինչ ձեւաթղթով է, ինչ ձեւաչափով է տալիս, ստանդարտ A4 ֆորմատի թղթի վրա է տալիս, ինչ-որ հատուկ ֆորմայով է տալիս (խոսում են դահլիճից) չէ, օրենքով չպետք է գրվի, այսինքն` մենք ասում ենք մի բան, գցում ենք էս քարը, բայց դրա շարունակական լուծումները չենք տալիս: Հիմա վերադառնամ մյուս հարցին: Շատ լավ եք ասում, ճիշտ եք ասում, իհարկե, մենք կարող ենք նույնիսկ դրվագային լուծումներ անել, հիմա ես էլ օրենքի նախագծեր կքննարկեմ, որ ես ինքնս էլ մեծ խնդիրը չեմ կարողանում լուծել, բայց փորձում եմ դրվագային: Օրինակ` լավ դրվագային լուծում եմ ասում` եկեք, ընդհանրապես, ՀԷԿ-երի սեփականատերերին էլ մի հատ նայենք էլի, էդ ռեեստրը բացենք, տեսնենք ովքե՞ր են: Ընդերքից սկսեցինք, տեղափոխվենք մի հատ ՀԷԿ-ի տիրույթ էլ, նայենք` ստեղ ոնց է, (խոսում են դահլիճից), չէ, չէ, ընդհանուր գաղափար եմ ասում: Պրն Բագրատյանը պոստուլատներ էր այստեղ հնչեցնում, եւ ասեմ` ես էն ձեր նախագծի քննարկման հենց ժամանակահատվածում ես ձեր նախագծին կողմ եմ եղել, բայց հորդորել ենք, որ կոմպլեքս լուծում լինի, այսինքն` իմ մտահոգությունն ընդհանուր ոլորտի քաղաքականությունն է, որովհետեւ եթե տենց չլինի, հիմա ես ամեն օր կարող եմ «Վարչական իրավախախտումների մասին» օրենքով նոր փոփոխություններ բերել, ԽՍՀՄ բառը հանեմ բերեմ, բայց էս ձեր ժամանակի վատնում կլինի, չէ՞: Շնորհակալություն ուշադրության համար:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հովիկ Աղազարյան: Խնդրեմ, պրն Աղազարյան:

Հ.ԱՂԱԶԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի պատգամավորներ, իհարկե, այս հարցը` ջրային տնտեսությունների հետ կապված հարցը, շատ կարեւորագույն հարց է եւ ես էլ` որպես գյուղի հետ մի քիչ կապ ունեցող մարդ, գտնում եմ, որ դրա լուծումն իմ պատկերացմամբ միայն ու միայն այնտեղ է, որպեսզի տանք համայնքներին եւ համայնքի ղեկավարը զբաղվի այդ խնդրով, բայց հիմա մի քիչ ավելի հետաքրքիր թեմայի մասին. իմ գործընկեր Կարապետյանն անդրադարձավ էդ թեմային` բոլոր դեպքերում ջրային տնտեսության ղեկավարի արտահայտած մտքերի հետ կապված, պրն Մելքոնյանի մտքերի հետ կապված: Նախ` խոսելու իր ոճը, ազատության էդ բարձր աստիճանը եւ էդպիսի մտքեր արտահայտելու ԱԺ-ում, որ ինչքան ուզենանք, էդքան գործ կարող ենք հարուցել, չենք հարուցում, հետեւաբար` շարունակեք նույն ոճով, սիրելի գողեր եւ ավազակներ, գողանալ եւ թալանել եւ չվճարել դրա համար: Ես դիմում եմ մեր իրավապահ մարմիններին, որպեսզի իրավապահ մարմինները քննության առնեն պրն Մելքոնյանի զեկույցը, խոսքերը, որովհետեւ ինձ թվաց` ոչ իրավաբանիս, որ այնտեղ առերեւույթ հանցագործության դրսեւորումներ կային եւ ես չեմ ուզում դառնալ այդ հանցագործության ինչ-որ իմաստով նաեւ մասնակից` թաքցնելու իմաստով, եւ հետեւաբար` խնդրում եմ իրավապահ մարմիններին քննարկել այդ ելույթը, զեկույցը եւ տալ համապատասխան ընթացք: Շնորհակալություն:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Մտքերի փոխանակությունն ավարտվեց: Եզրափակիչ ելույթների ժամանակն է: Խնդրեմ, պրն Բագրատյան:

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, ես հերթով պիտի անդրադառնամ, որովհետեւ բոլորիդ էլ ասելու կա:

Առաջինը. պրն Կարապետյանը նշեց, որ պետք է կարեւորել այն հանգամանքը, որ բոլորս էլ ինչ-որ նպատակները նույն են եւ այլն, բնականաբար էդ ռեժիմով նայել: Ես վստահեցնում եմ ձեզ, որ ինձ համար կարեւորը նպատակն է: Պրն Մանուկյանի վերջին խոսքի համար ասեմ` պրն Մանուկյան, ձեզ եսիմ ով ինչ է խաբել, ես ՀԷԿ չունեմ ու էդ... (Խոսում են դահլիճում), ուրեմն, ես հայտարարում եմ բարձր ամբիոնից` ՀԷԿ չունեմ, եթե կլինի ինձ ձեր անունով գրեք, ռեեստրն էլ կազմեք, բերեք... (Խոսում են դահլիճում):

Երրորդը. ինչ վերաբերում է` դուք ասում եք` շատ լավ, հիմա, պրն Մանուկյան, ես ձեզ խոսք եմ տալիս ձեր բոլոր նախագծերը ռեւիզիա անել, ու դուք կտեսնեք, թե ինչ վիճակի մեջ եք հայտնվելու, ես ձեզ դա խոսք եմ տալիս, որ մինչեւ հիմա չեմ արել:

Մեր գործընկերներից պրն Թունյանն ասաց Ամուլսարի հետ կապված «Լիդիան»-ի թափանցիկության մասին: Ժողովուրդ, ուրեմն, մի հատ հասարակ բան ասեմ. եթե ես 100 դոլար փող ունեմ, 100 դոլար փող ունեմ, ես էդ 100 դոլարը հանում դնում եմ սեղանին, ես չեմ տանում օֆշորներով ֆռացնում, բերում: Սա արդեն... Մյուս հանքարդյունաբերողները... (Խոսում են դահլիճում): Բոլորը, ինձ համար ինչ տարբերություն, բոլոր ՀԷԿ-ի տերերին էլ, հանքարդյունաբերողներին էլ գտեք, ով որ սխալ է եղել, ով որ օֆշորով է բերել, կեղծ փողեր է բերել, լվացած փողեր, սաղին էլ դատեք, ով որ ՀԷԿ է կառուցել եւ խախտումներ ունի, դատենք բոլորս միասին, բայց որ ինձ մոտ սենց շանտաժի լեզվով եք ուզում խոսել, տենց բան չկա, եթե էս երկրում մաքուր մարդ կա` մեկը ես եմ, ու դուք թեկուզ հըլը էդ կենսագրությունը չեք անցել, բայց դուք չեք դիմանալու էդքան մաքուր մնալուն, ասեմ` էս գլխից իմացեք, բայց մեզ հետ շանտաժի այդ լեզվով հանրապետականը չի կարողացել խոսել, դուք ո՞նց եք խոսելու մեզ հետ շանտաժի լեզվով: Մեզ հետ խոսեք հարգանքով, որովհետեւ մենք ձեզ հարգում ենք: Եվ մինչեւ էս ելույթը, պրն Կարապետյան, ես չեմ սկսել, պրն Մանուկյանն է ասում` էս ինչ եք բերում, հատվածական եք բերում: Ես պատասխանում եմ ասածին, որ մենք հատվածական բան չենք բերում, մենք բերում ենք նախագիծ, որը հիմնական օրենքի ուժ ունի, որ դուք երբեւէ չեք մտածի, որ սրանով կարող եք հսկայական կոռուպցիայի դեմն առնել, մենք կարողացել ենք օգնել իշխանությանը, էս նախագիծն օգնություն է իշխանությանը: Պետք է դրա համար ասել շնորհակալություն (խոսում են դահլիճից)...

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Լավ, եկեք մի բան հասկանանք: Շնորհակալություն, պրն Բագրատյան... (խոսում են դահլիճից):

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Ես ոչ մի անգամ ինձ թույլ չեմ տա նախահարձակ լինել, բայց թույլ չեմ տա, որ որեւէ մեկն իմ ուղղությամբ...

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

- Պրն Բագրատյան, հասկացանք, շնորհակալություն:

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Հարգանքը կա, հարգանքը փոխադարձ է եւ որեւիցե մեկի մոտ թող կասկած չլինի: Շնորհակալություն: Եզրափակիչ ելույթի կարիք զգո՞ւմ եք: Խնդրեմ, մոտեցեք:

Վ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի գործընկերներ, իհարկե, շեղվեց քննարկումը ջրային ոլորտից, գնացինք մի այլ ոլորտ: Ես, պրն Կարապետյանը դուրս եկավ, ես ասեմ` ինչ նկատի ունեի, ասեմ ժողովրդական լեզվով. եթե այդ լծակն ու այդ մտրակը մենք օրական չկիրառենք, այո, կլինեն այդ քան քրեական գործեր, հենց էսօր առավոտյան եւս մի քրեական գործի նյութ այսօր առավոտյան ստորագրվել է, ուղարկվել է դատախազություն: Ես նկատի ունեի, որ եթե չվերահսկվի, եթե շինարարների հետ չաշխատենք խիստ, ստիպված ենք լինում արդեն խողովակը խրամուղու մեջ տեղադրված, հետլիցքն արած այդ ամբողջ հատվածը քանդել տալ, որ նրան ապացուցենք, որ չկա այդ ավազը եւ տալ ժամանակ` տրամաբանական ինչ-որ ժամանակահատված, որ նա վերականգնի իր այդ բացթողում: Հիմա տենց որ ասենք, բոլորին չենք կարող ուղարկել քրեակատարողական հիմնարկներ, բայց էդ աշխատանքն ամենօրյա է, դրա համար ես էդպես խիստ չէի ասի: Մենք աշխատում ենք, դա պետք է անենք ամենօրյա ռեժիմով, էդ նախկինից եկած անորակ շինարարությանը պետք է վերջ տալ, մի օր պետք է վերջ տալ: Շնորհակալություն:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Եզրափակիչ ելույթներն էլ ավարտվեցին: Անցնում ենք հաջորդ հարցի քննարկմանը:

Քննարկում ենք ԱԺ պատգամավոր Սերգեյ Բագրատյանի կողմից ներկայացված «Դատական ակտերի հարկադիր կատարման մասին» օրենքում լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը երկրորդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ ընդունելու մասին» հարցը: Հիմնական զեկուցող` ԱԺ պատգամավոր Սերգեյ Բագրատյան: Խնդրեմ, պրն Բագրատյան:

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն նախագահող, հարգելի գործընկերներ, ձեզ եմ ներկայացնում ՀՀ օրենքը «Դատական ակտերի հարկադիր կատարման մասին» օրենքում լրացում կատարելու մասին»: Հոդված 1. «Դատական ակտերի հարկադիր կատարման մասին» 1998 թվականի մայիսի 5-ի ՀՕ-221 օրենքի 58-րդ հոդվածի առաջին մասը լրացնել հետեւյալ բովանդակությամբ նոր պարբերությամբ. կատարողական թերթի կատարման ընթացքում հակառակորդի հետ շփման գծում մարտական հերթապահությանը ներգրաված զինծառայող պարտապանի դրամական ապահովությունից, բացառությամբ սույն օրենքի 60-րդ հոդվածի 11-րդ կետով նախատեսված դեպքի, աշխատավարձից եւ դրան հավասարեցված վճարներից մարտական հերթապահություն իրականացնող զորամասի կողմից եռամսյակը մեկ անգամ տրվող տեղեկանքի հիման վրա կարող է պահվել 30 տոկոսից ոչ ավելի, մինչեւ բռնագանձվող գումարի լրիվ մարումը:

Հոդված 2. սույն օրենքն ուժի մեջ է մտնում պաշտոնական հրապարակման օրվան հաջորդող 10-րդ օրը:

Հոդված 2-ի 2-րդ մաս. սույն օրենքի գործողությունը տարածվում է սույն օրենքն ուժի մեջ մտնելուց հետո` ընդունված հարկադիր կատարման ենթակա ակտերի հիման վրա հարուցված կատարողական վարույթների վրա: Այսինքն` օրենքից հետո տեղի ունեցող հարկադիր կատարման ակտերի ժամանակ է կիրառվելու: Կարծում եմ` կարեւորագույն նախագիծ է, իհարկե, ես առաջարկել էի, որ 10 տոկոսից ավելի հնարավոր չլիներ բռնագանձումը տարածել, բայց հարգարժան Կառավարության հետ բանակցությունների արդյունքում եկանք 30 տոկոսի շեմին: Կգերադասեի, որ 10 տոկոս լիներ: Օրենքի սկզբնաղբյուրն ասեմ եւ կուզենայի, որ պրն Մանուկյանը լսի: Ես` որպես պատգամավոր, հանդիպում եմ սահմանամերձ Խնձորուտ գյուղ: Գյուղում հանդիպումներից հետո հարցնում ենք` ի՞նչ խնդիրներ կան գյուղում: Ինձ մոտենում է 2 երեխայի ձեռքը բռնած երիտասարդ մայր եւ արտասվելով պատմում է եղելությունը: Ասում է, որ իր ամուսինն առաջնագծում է ծառայում, 650.000 դրամ վարկ են վերցրել անասուն գնելու նպատակով, ցավոք սրտի, անասունը հիվանդացել, մահացել է, չեն կարողանում այդ 650.000 դրամ վարկը մարել, որի պատճառով արգելանք է դրված ամուսնու հաշվի վրա, եւ իրենք արդեն 4-րդ ամիսն է հացի փող չունեն, որից հետո ինձ մոտենում է խանութի աշխատողը, Խնձորուտ գյուղը սահմանամերձ գյուղ է, բոլորդ կարող եք էդ պատմությունը ճշտել... (խոսում են դահլիճից), այո, սահմանապահ գյուղ է, այո, պրն Հայրապետյան: Որից հետո մոտենում է խանութի աշխատողն ու ասում. պրն Բագրատյան, ես 3 ամիս կարող էի առանց գումարի ապրանք տալ էս ընտանիքին, բայց այլեւս ես էլ ռեսուրս չունեմ, փող չունեմ, չեմ կարողանում նոր ապրանք ձեռք բերել, խնդրում ենք մեզ օգնեք էս հարցում: Ես` որպես պատգամավոր, ի՞նչ պիտի անեմ, ես պիտի մտածեմ` ոնց օգնեմ, այսինքն` ես հասկանում եմ, որ նման խնդիրները բազում են, չէ՞, էսօր հանդիպես Խնձորուտում, վաղը կլինի Բարձրունիում, մյուսում` Խաչիկում, մյուսում` բոլոր մեր սահմանամերձ գյուղերում: Առաջնագծում ծառայող զինվորին չպիտի մտքով իր թիկունքում անվստահություն լինի, այսինքն` ինքը պետք է ուղիղ կարողանա կենտրոնանալ սահմանի հակառակորդ հատվածին, եթե ինքը մտածում է, որ իր երեխան հացի խնդիր ունի, նրանից չենք կարող պահանջել, որ ինքը լինի էն զինվորը, ինչ որ երազում ենք ունենալ մեր սահմանին` էն ապրիլյան պատերազմի նման հերոս զինվորներ, որպեսզի մենք տանք հնարավորություն, մենք փոքրիկ քայլ ենք անում, որը, միգուցե, պրն Մանուկյանը գտնում է, որ էսօր չարժե անել, մի 5 տարի հետո մի տենց ընդհանուր օրենքի մեջ դա էլ կնշենք: Ես գտնում եմ ընդհակառակը. մենք էսօր խնդիր պիտի լուծենք, ժողովուրդ ջան, մեզանից էսօր ժողովուրդը սպասում է արագ քայլեր: Ճիշտ է` հաշվարկված, ճիշտ է` կշռադատված, բայց արագ քայլեր, որովհետեւ սպասելիքները մենք պիտի սպասարկենք: Մեր ժողովուրդն ինքը հեղափոխություն կրողն է եւ ցանկանում է, որ հեղափոխության արդյունքը ներառական լինի, ինքն արագ զգա ինչ-որ փոփոխություն, որոնցից մեկը, երկուսը հիմա մենք առաջարկում ենք, էդտեղ, որ որեւէ գումար այլեւս չտան` նախորդ օրինագծում, սրա մեջ, որ էս զինվորի գոնե 70 տոկոս աշխատավարձը պահպանի, որ երեխաներին կերակրեն, մինչեւ էս խնդիրը կլուծվի: Դե, էստեղ, փառք Աստծո, որ 650.000 է, բայց մեկ այլ զինվորի մոտ կարող է 1 մլն լինել, 3 մլն լինել, եւ ավելի երկար պրոցեսը տեւի: Սա է մեր նպատակը, մենք, վստահ եմ, որ նաեւ դուք, համատեղ մեկ նպատակ ունենք` պետության հզորությունը, պետության կայացումը, բանակի հզորությունը, մեր ժողովրդի անվտանգությունը եւ բարեկեցությունը: Մեր բոլոր գործողություններն ուղղված են լինելու այս նպատակներին: Շնորհակալություն:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Քանի որ պատգամավորները գրավոր առաջարկներ չեն ներկայացվել, հարցեր չեն լինի:

Հարակից զեկուցող` պետական-իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Սուրեն Գրիգորյան: Խնդրեմ, պրն Գրիգորյան:

Ս.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Հաշվի առնելով, որ տիկին Աննա Կարապետյանը գործուղման մեջ է, ինքն էր հարակից զեկուցող, ես պետք է ներկայացնեմ: Կիսելով եւ ընդունելով այն բոլոր փիլիսոփայությունը, որ դրված է այս փոփոխության հիմքում եւ քանի որ Կառավարության կողմից եղել է առաջարկ, որը պրն Բագրատյանի կողմից ընդունվել է, կարծում եմ, որ պետք է կողմ քվեարկենք նաեւ երկրորդ ընթերցմամբ եւ փաստորեն կան օրինակներ, այնուամենայնիվ, որ իշխանությունը ոչ թե ասում է` գնանք, երկար մտածենք, պրն Բագրատյան, այլ անում է առաջարկ, դուք էլ կառուցողական գտնվելով` առաջարկն ընդունում եք: Եվ իրականում, քանի որ դրա մասին խոսվեց եւ ժամանակ կա, ներողություն եմ խնդրում, պրն Բագրատյան, գիտեք` ինչ հարգանքով եմ ձեզ վերաբերվում ու ասածս սին խոսքեր չեն, աշխատանքի մեջ զգալու առիթը տվել եմ, բայց վստահ եմ, որ բոլոր կոշտ գնահատականները վերաբերում են նախագծին, այսինքն` աշխատանքին եւ ոչ անձին, ու ձեզ վստահեցնում եմ, որ թե՛ ես, թե՛ իմ բոլոր գործընկերները քաղաքական գործչի աննախադեպ մաքրության ստանդարտ են սահմանելու իրենց քաղաքական գործունեությամբ, դրա համար խնդրում եմ ուղղակի տենց որակումներ թե իմ գործընկերների, ֆրակցիայի, թե, առհասարակ, որեւիցե մեկի վերաբերյալ ուղղակի մի տվեք, էլի: Շնորհակալություն:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարակից զեկուցող` պաշտպանության նախարարի տեղակալ Գաբրիել Բալայան: Խնդրեմ, պրն Բալայան:

Գ.ԲԱԼԱՅԱՆ

-Հարգելի նախագահող, հարգարժան պատգամավորներ, ես կարծում եմ` հաջողված օրինակ է այս նախաձեռնությունը, մի քանի անգամ առիթ ունեցել եմ կրկնել, պրն Բագրատյան, շնորհակալություն էս նախաձեռնության համար: Մի քանի հարցի շուրջ սկզբնական փուլում անհամաձայնություն է եղել, բայց հետագայում նաեւ Կառավարության նախարարական կոմիտեի նիստում ենք այդ համաձայնությունն արձանագրել, հետո` հանձնաժողովի աշխատանքներում: Միայն, պրն Բագրատյան, եթե հիշում եք, մենք մի հարցի շուրջ էլի պայմանավորվում էինք, էն նախագիծը, որն ինձ մոտ կա, ոնց որ դա չի ներառվել, մասնավորապես, էնտեղ մենք մի կոռուպցիոն ռիսկի հետ կապված մտավախություն ունեինք, որպեսզի գրվի` հերթափոխի միջոցով մարտական հերթապահություն ներգրաված զինծառայողը: Դա ինձ մոտ եղած օրինակում չկա (խոսում են դահլիճում), այսինքն` մենք մտավախություն ունեինք, որ հնարավոր է` մարտական հերթապահության մեջ չընդգրկվող անձնակազմից մեկ կամ երկու օրվա հրաման արձակվի եւ գնա ու նա եւս այս արտոնությունից օգտվի, ես խնդրում եմ, որ օրենքի վերջնական տեքստում էդ մեր պայմանավորվածությունն արձանագրվի: Արձանագրված է հաստատ, երեւի տեխնիկական խնդիր է եղել: Այդքանը, շնորհակալություն:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը: Մտքերի փոխանակություն, հարգելի պատգամավորներ: Գրանցվել է մեկ պատգամավոր: Հայկ Գեւորգյան: Խնդրեմ, պրն Գեւորգյան:

Հ.ԳԵՎՈՐԳՅԱՆ

-Ես շատ կարճ ելույթ կունենամ: Ավելի շատ հարց է, որ քանի որ հնարավորություն չունեի հարց տալ: Մի փոքր մտավախություն ունեմ` էս օրենքի հետ կապված, որ բանկերն իմանալով, որ նա հերթափոխի մեջ է, ուղղակի խնդիրներ առաջացնեն` վարկ չտալով, որովհետեւ հետգանձելու որոշակի պրոբլեմներ ունենան, եթե կարողանանք ինչ-որ մի ձեւ սա էլ կարգավորել կամ, չգիտեմ, վիճակագրություն չունեմ, դրա համար չեմ կարող պնդել, ուղղակի, իմ մտավախություն էի հայտնում: Շնորհակալություն:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Եզրափակիչ ելույթնե՞ր, պրն Բագրատյան, կարիք տեսնո՞ւմ եք: Խնդրեմ, համեցեք:

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն:  Պրն Բալայան, այո, տեխնիկական վրիպակ է, մենք ավելի շտկած վերջնական տարբերակով, նույն բանն էր նաեւ պրն Գեւորգյանի ասածը, դա հստակ դա կֆիքսենք, շտկած կներկայացնենք ԱԺ-ին: Այնպես որ, մենք կիսում ենք ձեր մտահոգությունը, անպայման, դա կկարգավորվի: Պրն Գրիգորյանին էլ ասեմ, որ վստահ եղեք, որ հարգանքը փոխադարձ է, վստահ եղեք. որեւէ մեկին ես այստեղ նստածներից ինձանից վատը կամ ինձանից լավը չեմ համարում, ես համարում եմ, որ մենք բոլորս մի խնդիր ունենք, որ միասին աշխատենք ի շահ Հայաստանի Հանրապետության:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Այ սենց, ջան-ջիգյարի մթնոլորտում: Եզրափակիչ ելույթի կարիք տեսնո՞ւմ եք, պրն Բալայան:

Գ.ԲԱԼԱՅԱՆ

-Երեւի, ոչ թե ելույթ, այլ պարզապես պարզաբանում` օգտվելով առիթից, որ հնարավորությունը կա: Պրն Բագրատյան, հարցն իրականում լուծված է` պաշտոնական կայքում հրապարակված տարբերակում «հերթափոխ» բառն արձանագրված է, այնպես որ իմ մտավախությունը տեղին չէր: Շնորհակալություն:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարցի քննարկումն ավարտվեց, անցնում ենք հաջորդ հարցին:

Հարգելի պատգամավորներ, քննարկում ենք Կառավարության կողմից ներկայացված «ՀՀ Կառավարության եւ Ռուսաստանի Դաշնության Կառավարության միջեւ զինվորական սուրհանդակափոստային կապի ոլորտում համագործակցության մասին» համաձայնագրում փոփոխություններ կատարելու մասին» արձանագրությունը վավերացնելու մասին» օրենքի նախագիծը: Հիմնական զեկուցող` պաշտպանության նախարարի տեղակալ Գաբրիել Բալայան: Խնդրեմ, պրն Բալայան:

Գ.ԲԱԼԱՅԱՆ

-Հարգելի պրն նախագահող, հարգելի գործընկերներ, նշված արձանագրության հիմք է հանդիսացել, նախ եւ առաջ` ԵՏՄ պայմանագիրը, որին Հայաստանը միացել է, եւ որոշակի խնդիրներ են առաջացել, որոնք կանոնակարգման անհրաժեշտություն ունեն, մասնավորապես` հստակեցվում են սուրհանդակափոստային ծառայության միջեւ կապը, այդ բեռների անձեռնմխելիության իրավակարգավորումները, ինչպես նաեւ կողմերը` որպես նշված համաձայնագրի իրականացնողներ, նշում են իրենց կողմերի համապատասխան պաշտպանության նախարարություններին: Երեւի թե, այսքանը, հակիրճ:

Դրական եզրակացությունը ստացավ Սահմանադրական դատարանում` Սահմանադրությանը համապատասխանության առումով, ինչպես նաեւ քննարկվել եւ դրական եզրակացություն է ստացել նշված օրենքի նախագիծը եւ արձանագրությունը, ԱԺ պաշտպանության եւ անվտանգության հարցերի մշտական հանձնաժողովի նիստում: Շնորհակալություն:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարցերի հերթագրում, հարգելի պատգամավորներ: Շնորհակալություն, հարցեր չկան:

Հարակից զեկուցող` պաշտպանության եւ անվտանգության հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Գեւորգ Գորգիսյան:

Գ.ԳՈՐԳԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն: «ՀՀ Կառավարության եւ Ռուսաստանի Դաշնության Կառավարության միջեւ զինվորական սուրհանդակային կապի ոլորտում համագործակցության մասին» համաձայնագրում փոփոխություններ կատարելու մասին» նախագծին հանձնաժողովը տվել է դրական եզրակացություն: Նախագծում առաջարկվում է հստակ սահմանել երկու կողմերի պատասխանատուներին եւ հստակեցվում են որոշակի ընթացակարգեր, որոնք մինչ այդ բացակայում էին համաձայնագրում: Հայաստանի շահերից բխող համաձայնագիր է, բխում է Հայաստանի եւ Ռուսաստանի ռազմավարական գործընկերությունից: Կոչ եմ անում կողմ քվեարկել պատեհ պահին: Շնորհակալ եմ:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն Գորգիսյան, սպասեք, կարող է հարց լինել, մի հեռացեք: Հարցերի հերթագրում: Շնորհակալություն, պրն Գորգիսյան, հարցեր չկան:

Մտքերի փոխանակության համար խնդրում եմ գրանցվել, հարգելի գործընկերներ:

Շնորհակալություն, այս հարցի շուրջ մտքեր չկան:

Եվ եզրափակիչ ելույթների կարիք տեսնո՞ւմ եք, ո՛չ, շնորհակալություն, հարցի քննարկումն ավարտվեց:

Հարգելի պատգամավորներ, քննարկում ենք Կառավարության կողմից ներկայացված «Ռազմական համագործակցության մասին» ՀՀ եւ Լիբանանի Հանրապետության միջեւ համաձայնագիրը վավերացնելու մասին» օրենքի նախագիծը:

Հիմնական զեկուցող` պաշտպանության նախարարի տեղակալ Գաբրիել Բալայան: Խնդրեմ, պրն Բալայան:

Գ.ԲԱԼԱՅԱՆ

-Հարգելի պրն նախագահող, հարգելի գործընկերներ, ձեր քննարկմանը ներկայացված` Լիբանանի հետ ռազմական եւ ռազմատեխնիկական հարցերով պայմանագրի նախագիծը ենթադրում է բավական լայնածավալ ոլորտներ, որոնք նշված են պայմանագրի հոդված 4-ում` սկսած ռազմական սպորտից մինչեւ ռազմական արդյունաբերություն, ռազմական գիտատեխնիկական հետազոտություններ` նյութատեխնիկական ապահովման աջակցության, ռազմական բժշկության եւ առողջության, խաղաղության աջակցման, խաղաղապահ եւ մարդասիրական գործողությունների, զինված ուժերի կազմակերպման եւ կառավարման հետ կապված:

Նշեմ, որ այս նախագիծը խիստ կարեւոր է մեզ համար, քանի որ գիտեք` ՄԱԿ-ի մանդատի ներքո Լիբանանի Հանրապետությունում է գտնվում Հայաստանի խաղաղապահ ուժերի զորախումբը: Հստակեցվում են որոշակի` նաեւ նրանց կարգավիճակի հետ կապված, որոշակի խնդիրներ եւս հստակեցվում են այս պայմանագրով: Ասեմ, որ մենք Լիբանանի հետ ունենք բավական զարգացման միտում ունեցող հարաբերություններ` ռազմական եւ ռազմատեխնիկական բնագավառներում եւ հույս ունենք, որ այս պայմանագրի վավերացումով հնարավորություն կունենանք` եղած այդ կապերը եւ շփումներն արդեն ավելի առարկայական դարձնել, որոնք օգուտ կբերեն պաշտպանական ոլորտին: Շնորհակալություն:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, հարգելի գործընկեր: Հարգելի պատգամավորներ, հարցերի հերթագրում: Հերթագրվել է 4 պատգամավոր: Տիգրան Ուրիխանյան: Խնդրեմ, պրն Ուրիխանյան:

Տ.ՈՒՐԻԽԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ասեք, խնդրում եմ, սա ենթադրո՞ւմ է, ինչպես ասում եք, ավելի առարկայական սերտ գործակցություն, ենթադրո՞ւմ է ապագայում Լիբանանում ՆԱՏՕ-ի, օրինակ` հրամանատարաշտաբային զորավարժություններին Հայաստանի մասնակցություն:
 
 

Գ.ԲԱԼԱՅԱՆ

-Մենք համապատասխան գործակցության համար բաց ենք` մեր բոլոր գործընկերների հետ կապված եւ մեր եւ՛ հրապարակային, եւ՛ աշխատանքային հանդիպումներում դրա մասին հայտարարել ենք բազմիցս, որ որեւիցե համապատասխան առաջարկ լինելու դեպքում, անպայման, դա կքննարկենք համապատասխան մեր պետական ընթացակարգերն ավարտելուց հետո, եթե դրանք բարեհաջող ընթանան, ապա կմասնակցենք, որեւիցե խոչընդոտ այդ առումով չենք տեսնում: Բաց է, երկկողմանի է, ուզում եմ ասել` սա որպես... ես ժամանակ ունեմ, սա երկկողմանի է, այսինքն` դրա համար, երեւի թե, երրորդ կողմի ներգրավման անհրաժեշտությունն էլ կա: Լիբանանը, կարծում եմ` ՆԱՏՕ-ի անդամ չլինելով՝ դեռ պետք է լրացուցիչ քննարկման ենթարկվի՝ նման որոշում ընդունելուց առաջ:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Արձագանքի համա՞ր:

Տ.ՈՒՐԻԽԱՆՅԱՆ

-Հայաստանն էլ է շատ հեռու ալյանսի անդամ լինելուց, բայց Հայաստանում երբեւէ անցկացվել են հրամանաշտաբային հենց զորավարժություններ շատ վաղուց, եւ ես հարցը պատահական չտվեցի, կանխատեսվո՞ւմ է այդպիսի բան, այո, հենց Լիբանանի տարածքում` տարածաշրջանում, եթե եղավ, կմասնակցի՞ Հայաստանը, թե՞ չէ:

Գ.ԲԱԼԱՅԱՆ

-Ես նորից եմ ասում` հարցը հավելյալ քննարկման (խոսում են դահլիճից) ի՞նչ, հավելյալ քննարկման կա, մենք դեռ նման առաջարկ չունենք, պրն Ուրիխանյան, եւ ես կարծում եմ, որ եթե նման առաջարկ լինի, մենք մշտական կապի մեջ ենք եւ՛ ՆԱՏՕ-ի մեր գործընկերների հետ, եւ՛ ՄԱԿ-ի խաղաղապահ ուժերի գործընկերների հետ, եթե առաջարկ լինի, անպայման, կքննարկենք:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հաջորդ հարցի համար` Գեւորգ Գորգիսյան:

Գ.ԳՈՐԳԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հանձնաժողովում քննարկելիս մի հարց բարձրացրեցի, որ տեղեկանքների մեջ բացակայում է արտգործնախարարության կողմից նշանակված տեղեկանքը եւ մինչ օրս դեռ բացակայում է` կայքում դրված: Ինչ-որ քայլեր ձեռնարկել եք, որպեսզի համապատասխան նախարարությունից մենք ստանանք տեղեկանք, եւ եթե ոչ, արդյո՞ք առաջինից երկրորդ ընթերցում, գոնե, մենք կունենաք համապատասխան ստորաբաժանումից որեւէ տեղեկանք՝ հասկանալու համար,  Հայաստանի գլոբալ արտաքին քաղաքականության վրա ի՞նչ ազդեցություն կարող է ունենալ նման համաձայնագիրը: Շնորհակալ եմ:

Գ.ԲԱԼԱՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Գորգիսյան: Դուք ներկա եք հարցի քննարկմանը, այդ օրը 18:30-ին ենք վերջացրել, հաջորդ օրն առավոտյան ժամը 10-ին ելք է եղել այդ փաստաթուղթը պաշտպանության նախարարությունից ԱԺ, կարծում եմ` այսօր պետք է ստացած լինեք:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Արձագանքեք, պրն Գորգիսյան:

Գ.ԳՈՐԳԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն, ուղղակի ԱԺ-ի կայքում... Էդ դեպքում, ուրեմն, մեր աշխատակազմում կխնդրեմ մի հատ համապատասխան փաստաթուղթը գտնել, կայքում փաստաթղթին` օրենքի նախագծին կից որեւէ փաստաթուղթ գոյություն չունի: Շնորհակալ եմ:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հաջորդ հարցի համար` Արման Բաբաջանյան: Խնդրեմ, պրն Բաբաջանյան:

Ա.ԲԱԲԱՋԱՆՅԱՆ

-Պրն փոխնախարար, այս համաձայնագրի ուժի մեջ մտնելուն պես փաստորեն ուժը կամ դադարեցվում է 2001 թվականի օգոստոսի 28-ին «ՀՀ եւ Լիբանանի Հանրապետության միջեւ ռազմական եւ ռազմատեխնիկական համագործակցության մասին» համաձայնագրի գործողությունը: Ուզում եմ իմանալ` մենք ի՞նչ արդյունավետ համագործակցության այսպես արդյունքներ ունենք այս համաձայնագրով` 2001 թվականին կնքված եւ այս նոր համաձայնագրին անցնելը մեզ ի՞նչ նոր իմպուլսներ է տալիս եւ ի՞նչ արդյունք ենք մենք ակնկալում այդ մասով` հաշվի առնելով Լիբանանի կարեւորությունը, առհասարակ, տարածաշրջանում եւ միայն այն փաստը, որ մենք ընդամենը բարեկամ երկիր ենք եւ ոչ ավելին: Անվտանգության եւ պաշտպանական քաղաքականության մասին էստեղ մի կետ կա, որը չափազանց կարեւոր է. մենք փաստորեն Լիբանանի հետ, ուրեմն, համագործակցություն ենք ներառում, որը չի սահմանափակվում ներքոհիշյալ ոլորտներով. առաջին` անվտանգություն եւ պաշտպանական քաղաքականություն: Հաշվի առնելով Լիբանանի ոչ սովորական լինելը եւ այն ազդեցությունները, որ դրսից կան էդ երկրի վրա` Սաուդյան Արաբիա, Իրան, Իսրայել եւ այլն, ընդհանրապես, մենք ինչպե՞ս ենք պատկերացնում այդ համագործակցությունը` հատկապես քաղաքականության իմաստով, որովհետեւ ռազմական համագործակցության մասով որեւէ վերապահում չեմ տեսնում:

Գ.ԲԱԼԱՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Կար՞ող եմ պատասխանել արդեն:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Այո, իհարկե:

Գ.ԲԱԼԱՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար, պրն Բաբաջանյան: Ես, ճիշտն ասած, ձեռնպահ կմնամ այստեղ հրապարակայնորեն հայտարարել, թե ինչ արդյունքներ ենք գրանցել, որովհետեւ դասակարգված տեղեկատվություն է դա:

Ինչ վերաբերում է ռազմական քաղաքականության առումով ձեր հարցին, ապա ես կարող եմ ասել, որ դա տեղի է ունենում բազմաթիվ գործիքների կիրառմամբ: Էդ գործիքներից ամենա, երեւի թե, կարեւորներից մեկը դա տեղեկատվության փոխանակումն է, այսինքն` համապատասխան տեղեկատվություն ստանալուց հետո դա համադրվում է եւ, ինչո՞ւ չէ, մեր միջազգային հարթակներում համապատասխան դիրքորոշման ձեւավորման վրա դա լուրջ ազդեցություն է ունեմ, այսինքն` այս տեղեկատվությունը, որը մենք ստանում ենք մեր լիբանանյան գործընկերների պաշտպանական գերատեսչության կողմից` տարածաշրջանային զարգացումների հետ կապված, դա փոխանակվում է մեր արտաքին գործերի նախարարության համապատասխան պաշտոնյաների հետ եւ ՀՀ դիրքորոշումը մշակվելիս, անպայման, հաշվի է առնվում: Ես կարծում եմ` մենք, դուք ճիշտ նշեցի, որ չի սահմանափակում միայն այն ցանկով, որն այստեղ նշված է, դրանք, նորից եմ ասում, եւ համապատասխան մեր ընդհանուր շահերից բխող որոշակի գործընթացներին աջակցություն է, դուք երեւի...

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Պրն Բալայան, թույլ տանք արձագանքի, որովհետեւ ժամանակը շուտվանից սպառվել է:

Գ.ԲԱԼԱՅԱՆ

-Հա, կներեք:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Խնդրեմ, պրն Բաբաջանյան:

Ա.ԲԱԲԱՋԱՆՅԱՆ

-Այսինքն` մենք կարող ենք վստահ լինել, որ այսպիսի համաձայնագիր կնքելուց առաջ մենք գնահատել ենք, առնվազն, ազդեցություններն այն հնարավոր արտաքին ուժերի, որոնք մշտապես ներկա են եւ կարեւոր դերակատար են Լիբանանի Հանրապետությունում:

Գ.ԲԱԼԱՅԱՆ

-Միանշանակ կարող ենք արձանագրել դա, պրն Բաբաջանյան, ավելին ասեմ` դուք գիտեք հայ համայնքի կարեւոր լինելն այնտեղ, նաեւ համապատասխան տեղեկանք, որի մասին ձեր գործընկեր պրն Գորգիսյանը խոսում էր, առկա է արտաքին գործերի նախարարությունից, որի առկայության դեպքում միայն այս պայմանագիրը կնքվել է, համապատասխան ներպետական ընթացակարգերն անցել է եւ ԱԺ-ի վավերացմանն է ներկայացվել: Այդ ամենը հաշվի առնված է: Շնորհակալություն:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն Բալայան, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը: Հերիքնազ Տիգրանյանը հանում է իր հարցը, իսկ մենք հեռանում ենք ընդմիջման, կվերադառնանք 30 րոպեից` 16:30 րոպե: Շնորհակալություն:


Ժամը 16:30

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ ԵՆ ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԱԽԱԳԱՀ ԱՐԱՐԱՏ ՄԻՐԶՈՅԱՆԸ ԵՎ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՏԵՂԱԿԱԼ ՎԱՀԵ ԷՆՖԻԱՋՅԱՆԸ
 

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, երկրորդում եմ տեղերը զբաղեցնելու կոչը, շարունակում ենք մեր աշխատանքները։ Ինչպես տեսնում եք, երրորդ նստաշրջանի հենց ամենասկզբից պատգամավորները միանգամից փոխել են իրենց վարքագիծը՝ երբ կոչնակը հնչում է, արդեն բոլորն իրենց տեղերում նստած են եւ ոչ թե նոր են սկսում մտնել ներս։

Ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում պաշտպանության, անվտանգության հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Սողոմոն Սողոմոնյանին՝ հարակից զեկուցման համար։

Ս.ՍՈՂՈՄՈՆՅԱՆ

-Բարեւ ձեզ, հարգելի նախագահ, հարգելի գործընկերներ, պաշտպանության փոխնախարարը, ինձ թվում է, կարողացավ մանրամասն ներկայացնել ամբողջ հարցի էությունը՝ համաձայնագիրն ինչ է իրենից ներկայացնում։ Ես կփորձեմ եզրափակել նրանով, որ ՀՀ սահմանադրական դատարանն իր որոշմամբ ամրագրել է, որ համաձայնագրով ստանձնած պարտավորությունները համահունչ են միջազգային իրավունքի հիման վրա բոլոր պետությունների հետ բարիդրացիական փոխշահավետ հարաբերությունների հաստատմանը՝ ուղղված արտաքին քաղաքականության իրականացման նպատակներին, եւ համաձայնագրով սահմանված պարտավորությունը համապատասխանում է Սահմանադրությանը։ Մենք հանձնաժողովում քննարկել ենք եւ միաձայն համաձայնագրին կողմ ենք քվեարկել, կխնդրեի, որ դուք էլ քվեարկեք։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Եթե ավարտեցիք, ուրեմն՝ հարցերի համար հերթագրում։ Հարցեր չկան, պրն Սողոմոնյան, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։

Մտքերի փոխանակություն, հերթագրում։ Փոխանակելու համար նախատեսված մտքեր եւս չկան։

Եզրափակիչ ելույթներ։ Պրն Սողոմոնյան, կարիք կա՞ եզրափակիչ ելույթի։ Չկա։ Պրն փոխնախարա՞ր...

Եզրափակիչ ելույթների անհրաժեշտություն չկա։ Շնորհակալություն, հարցի քննարկումն ավարտեցինք։

Այժմ քննարկում ենք ԱԺ պատգամավոր Արտակ Մանուկյանի կողմից ներկայացված «ՀՀ ԱԺ աշխատակազմում պետական ծառայության մասին» ՀՀ օրենքում լրացումներ եւ փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։ Հիմնական զեկուցող՝ ԱԺ պատգամավոր Արտակ Մանուկյան։

Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ես էլ փորձեմ լիրիկական շեղումների դաշտն ընկնել։ Այս նախագիծը, որն առաջարկում ենք, հանձնում ենք ձեր դատին, պայմանավորված է ԱԺ-ում պետական ծառայողների մասով որոշակի խտրական դրսեւորմամբ։ Եվ՛ ինքս, եւ՛ ԱԺ աշխատակազմը համանման բնույթի բազում բողոքներ եւ խնդրանքներ ենք ստացել, ինչով էլ պայմանավորված է այս նախագծի իրականացումը։ Մի քիչ ավելի պարզեցնեմ, խոսքը վերաբերում է 4-օրյա հավելյալ արձակուրդին։ Այսինքն՝ նախկինում, եթե նրանք` ԱԺ աշխատակազմում պետական ծառայություն իրականացնող մարդիկ, հա՞, 4-օրյա այս հավելյալ արձակուրդը, ըստ էության, չեն ստացել՝ լրացուցիչ, հիմա առաջարկվող նախագծով առաջարկում ենք այս դրույթը կիրառել։ Շնորհակալ եմ նաեւ առողջապահության եւ սոցիալական հարցերով հանձնաժողովին, որը սա բավականաչափ կարեւոր համարեց, եւ մենք հնարավորինս օր առաջ ուզում ենք այդ անարդարությունը վերականգնել, քանի որ գտնում ենք, որ, այո, այդտեղ իրավաբանորեն որոշակի խնդիր կա։

Պետք է նշեմ, որ նախագծի ներկայացման գործընթացում տիկին Տիգրանյանի կողմից հնչեցվել է առաջարկություն, որն իրավական տեխնիկայի առումով ավելի ճիշտ կլինի վերախմբագրում կատարել, ինչը մեր կողմից ընդունվել է։ Եվ ըստ այդմ, կոչ եմ անում իմ գործընկերներին կողմ քվեարկել, որպեսզի մենք կարողանանք արդարությունը, գոնե մասնակի, վերականգնել։ Շնորհակալություն։

Եվ ուզում եմ շնորհակալություն նաեւ հայտնել ԱԺ աշխատակազմին, հատկապես իրավաբանական անձնակազմին եւ ընդհանուր իմ գործընկերներին, որոնք հավասարապես կարող էին այս նախագծի համահեղինակ կամ առնվազն իրենց նախաձեռնությունը լինել, բայց ես, երեւի, մի փոքր ավելի արագ այս առումով կողմնորոշվեցի։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Ձեզ էլ շնորհակալություն, պրն Մանուկյան։

Պրն Մանուկյանին կարող ենք հարցեր տալ, ինչի համար խնդրում եմ հերթագրվել։ Սոնա Ղազարյան։

Ս.ՂԱԶԱՐՅԱՆ

-Պրն Մանուկյան, ուղղակի ուզում եմ ճշտել՝ հետադարձ ուժ ունենալո՞ւ է օրենքը, փոփոխությունը, որը նախատեսվում է։ Այսինքն՝ 2017, 2018 թվականների համար, եւ ի՞նչ անել այն պարագայում, եթե այլեւս այդ մարդիկ չեն աշխատում ԱԺ-ում։

Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ

-Սկզբունքորեն այդ հարցադրումը նաեւ քննարկվել է հանձնաժողովի նիստում, բայց այստեղ խնդիր կա։ Քանի որ որոշ մարդիկ արդեն, ըստ էության, արձակուրդայիններ են ստացել եւ կամ ազատվել են, եւ ինքը լուրջ տեխնիկական խնդիրներ է առաջացնելու, կարծում եմ, որ մենք, երբ նմանատիպ գործընթացներ իրականացնենք, էլ ավելի շատ մեծացնելու ենք անարդյունավետությունը։ Եվ, ըստ այդմ, ես նպատակահարմար չեմ համարում, որպեսզի մենք սրան հետադարձ ուժ տանք։ Այսպես թե այնպես, ինքը որոշակիորեն նաեւ անդրադառնալու է 2019թ. բոլոր աշխատողների վրա։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Այժմ կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը, հարցերն ավարտվեցին, եթե արձագանք չկա։ Հա, կարող եք, պրն Մանուկյան։ Հարակից զեկուցման համար ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում առողջապահության եւ սոցիալական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Լուսինե Բադալյանին։

Լ.ԲԱԴԱԼՅԱՆ

-Հարգարժան նախագահություն, սիրելի գործընկերներ, քանի որ պրն Մանուկյանը, այսպես, նպատակների մասին հասցրեց խոսել, ես փորձեմ ավելի ծավալուն ինֆորմացիա հաղորդել։

Նախագծի հեղինակը նպատակահարմար է համարում «ՀՀ ԱԺ աշխատակազմում պետական ծառայության մասին» օրենքում առաջարկել համապատասխան փոփոխություններ։ Հարկ եմ համարում նշել, որ «Հանրային ծառայության մասին» նոր գործող օրենքի համաձայն՝ ԱԺ աշխատակազմում պետական ծառայողները համարվելու են քաղաքացիական ծառայողներ եւ օգտվելու են «Քաղաքացիական ծառայության մասին» օրենքով նախատեսված բոլոր իրավունքներից եւ երաշխիքներից, այդ թվում՝ տվյալ օրենքով սահմանված լրացուցիչ արձակուրդի իրավունքից։ Այս կապակցությամբ Կառավարությունը ներկայացնելու է համապատասխան նախագիծ, սակայն պրն Մանուկյանը ցանկանում է չսպասել Կառավարության նոր նախագծին եւ հրատապությունից ելնելով՝ հենց այս պահին արդեն շտկումները կատարել։

Հանձնաժողովում նախագիծը քննարկելիս հնչել է բանավոր առաջարկություն, ինչպես արդեն նշվեց տիկին Տիգրանյանի կողմից, առաջարկվող փոփոխությունը կատարել օրենքը նոր՝ 28 պրիմ մեկ, հոդվածով լրացնելու միջոցով, իսկ հոդվածի բովանդակությունը համապատասխանեցնել «Քաղաքացիական ծառայության մասին» ՀՀ օրենքի 30-րդ հոդվածին։

Եվ այսպես, 28 պրիմ մեկ հոդված. պետական ծառայողի արձակուրդը։ Պետական ծառայողն ունի ամենամյա նվազագույն եւ ամենամյա լրացուցիչ արձակուրդի իրավունք։ Պետական ծառայողի ամենամյա արձակուրդի տեւողությունը 20 աշխատանքային օր է, իսկ լրացուցիչ արձակուրդի տեւողությունը՝ 4 աշխատանքային օր։

Առաջարկությունն ընդունվել է նախագծի հեղինակի կողմից, եւ հանձնաժողովը դրական եզրակացություն է տվել լրամշակված տարբերակին։

Ելնելով նրանից, որ նախագիծը հրատապ է, արդեն ինչպես հասկացաք, հանձնաժողովն առաջարկում է նաեւ դրա երկրորդ ընթերցումն իրականացնել 24 ժամվա ընթացքում։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցերի համար՝ հերթագրում։

Կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը, շնորհակալություն։

Հարակից զեկուցման համար հրավիրում եմ աշխատանքի եւ սոցիալական հարցերի նախարարի տեղակալ Արման Ուդումյանին։

Մինչ նախարարի տեղակալը կմոտենա, ասեմ, որ այս նախագիծը ոչ միայն արդիական է, այլեւ ուշացած, որովհետեւ արձակուրդների հիմնական սեզոնն անցավ, եւ ես վախենամ՝ մինչեւ երկրորդ ընթերցում չէ, բայց արդեն ընթացքի մեջ է Կառավարության մեկ այլ նախաձեռնություն, որով առաջարկվում է պետական ծառայության համակարգից անցնել քաղաքացիական ծառայության ԱԺ-ում, որով, ըստ էության, հարցը լուծվելու էր, պրն Մանուկյան։ Համեցեք։

Ա.ՈՒԴՈՒՄՅԱՆ

-Մեծարգո պրն նախագահ, հարգելի խորհրդարան, իրականում կկրկնվեմ, որեւէ բան ավելացնելու չկա։ Այո, հանձնաժողովում աշխատանքային կարգով քննարկել եւ համաձայնեցրել ենք բոլոր կետերն ու դրույթները։ Սկզբնական փուլում Կառավարությունն առաջարկում էր սպասել եւ միանգամից մեծ օրենքի շրջանակներում, որի հետ կապված, ուրեմն, ԱԺ-ի պետական ծառայողները պետք է հավասարվեին քաղծառայողներին եւ ունենային 24 արձակուրդային օր՝ ներկայիս 20-ի փոխարեն, սակայն կրկին, հրատապությունը հաշվի առնելով՝ Կառավարությունը նույնպես դեմ չէ եւ համաձայն է այս տարբերակին։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցեր կարող են ձեզ տրվել, պրն Ուդումյան։ Հարցերի համար՝ հերթագրում։ Հերիքնազ Տիգրանյան։

Հ.ՏԻԳՐԱՆՅԱՆ

-Պրն Ուդումյան, իմ ասելիքը ոչ այնքան հարց է, որքան դիտարկում, որպեսզի դուք եւս մեկ անգամ այդ ամբիոնից հաստատեք հետեւյալը, որ այս նախագիծն ուժի մեջ մտնելու պահից այն կատեգորիայի աշխատողները, որոնց վրա տարածվում է 4-օրյա արձակուրդի իրավունքը, նրանք կարող են օգտվել այդ իրավունքից, որովհետեւ օրենսդրությունը թույլ է տալիս արձակուրդի չօգտագործած մասը՝ 2018 թվականինը 18 ամիս տեղափոխել։ Հետեւաբար, այդ իրավունքը նրանք պահպանում են եւ մինչեւ տարեվերջ կարող են այդ իրավունքից օգտվել։

Ա.ՈՒԴՈՒՄՅԱՆ

-Այո, այո, 18 ամսվա դրույթը նույնպես տարածվում է, այո։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը, արձագանք չկա, ինչպես տեսնում ենք։

Մտքերի փոխանակություն, հերթագրում։

Եզրափակիչ ելույթների կարիք կա՞։ Հարակից զեկուցողները, տիկին Բադալյան եւ պրն Մանուկյան։ Կարիք չկա։

Հարցի քննարկումն ավարտեցինք, շնորհակալություն։

Այժմ քննարկում ենք ԱԺ պատգամավոր Տիգրան Ուրիխանյանի կողմից ներկայացված «ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքում լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը երկրորդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ ընդունելու մասին» հարցը։ Հիմնական զեկուցող՝ ԱԺ պատգամավոր Տիգրան Ուրիխանյան։

Տ.ՈՒՐԻԽԱՆՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, նիստին հետեւող մեծարգո հայրենակիցներ, կարճ հիշեցնեմ՝ ինչին է վերաբերում այս նախագիծը։ Իմ ներդրած մասնաբաժինն այս օրենսդրական նախաձեռնության մեջ վերաբերում է Աշխատանքային օրենսգրքում, որպես խտրականություն, տարիքային սահմանափակումն ամրագրելուն, ընդ որում, ոչ միայն աշխատանքային հարաբերությունների տեւողության ընթացքում, այլեւ աշխատանքի ընդունվելիս։ Այսինքն՝ մարդկանց, քաղաքացիներին, ովքեր կարող են, ունեն ցանկություն, ունակ են աշխատել, տարիքի պատճառով չի կարելի չընդունել աշխատանքի եւ կամ ազատել աշխատանքից։ Աշխատանքը գիտեք, որ հույս է, աշխատանքը գիտեք, որ խթան է շատերի համար, կներեք, բերում եմ քաղաքացիների ձեւակերպումը, ոչ թե իմ, խթան է ապրելու։ Եվ վստահ եմ՝ ձեզ էլ հայտնի են շատ մարդիկ, ովքեր ասում են՝ որ չաշխատեմ, կմահանամ, եւ այդպիսի մարդկանց ես ճանաչում եմ անձամբ ու բավականին մեծ թվով։ Այո, միջին, միջինից բարձր տարիքի, բայց նրանք, ովքեր աշխատում են որակով, պարտաճանաչությամբ, պատասխանատվությամբ եւ օգտակար գործակցի գործողության մեծ ցուցանիշով։

Ահա, այսպիսին է եղել գաղափարը, որը մենք քննարկել ենք սկզբնական փուլում, հետո իմ հարգարժան գործընկերների կողմից՝ եւ՛ ԱԺ-ի, եւ՛ Կառավարության, բավականին ծավալուն առաջարկներ ներկայացվեցին, որոնք ուրախությամբ ընդունել եմ։ Խտրականությունների շարքին դասվել են մի շարք այլ հատկանիշներ, որոնք օբյեկտիվորեն պետք է, որ ամրագրված լինեն եւ չդառնան պատճառ` աշխատանքից ազատելու, բայց երբեմն կիրառվում են։ Վստահ եմ՝ բոլորիդ հայտնի են դեպքեր, երբ տարբեր-տարբեր պատճառներով, բայց իրականում ցանկության բացակայության հիմքով գործատուները եւ՛ պետական, եւ՛ ոչ պետական, հատկապես, հատվածներում, սեկտորներում մարդկանց ազատում են աշխատանքից։ Վստահ  եմ՝ դուք տեղյակ եք բոլոր մանրամասներին։

 Առաջինից երկրորդ ընթերցման ժամանակահատվածում կատարվել է, էլի իմ հարգարժան գործընկերոջ առաջարկով, մեկ փոփոխություն, որը գտնում եմ շատ կարեւոր, ամրագրվել է տարատեսակ հայտարարությունների, գովազդների մեջ, եւս այդ խտրականությունը հայտարարելու, ամրագրելու արգելքը։ Այսինքն՝ չի կարելի հայտարարել, ինչպես ընդունված է եղել մինչ օրս, որ պահանջվում է այսինչ աշխատանքի համար, ես սա ասում եմ հանրամատչելի լեզվով, ներկայացնում եմ, հանրամատչելի լեզվով, վարչագործարարական ոճով այն ձեզ տրամադրված է։ Չի՛ կարելի ամրագրել, որ պահանջում է այսինչ տարիքի կամ այսինչ սեռի, կամ ասենք` այսինչ կոնկրետ հատկանիշների անձնավորություն, բայցի, իհարկե, այն դեպքերից, երբ դա պահանջում է կոնկրետ մասնագիտությունը, աշխատանքի բնույթը։ Եվ բոլոր տեսակի աշխատանքային բնույթի հետ կապ չունեցող, այսպես ասած, հանգամանքները, դա կլինի ռասա, կրոն, սոցիալական վիճակ, առավել եւս, ինչպես նշեցի, տարիք, սեռ եւ այլն, եւ այլն, դրանք բոլորը համարվում են խտրականություն։

Առաջին ընթերցման քննարկումների ժամանակ, այո, հնչել են հարցեր, թե ինչպես է հսկվելու այս ողջ երեւույթը, այսինքն՝ օրենքի պահպանումը։ Այո, հայտնել եմ համաձայնությունս, որ անհրաժեշտ է աշխատել վերահսկողական մեխանիզմների ուղղությամբ, քննարկում ենք ունեցել ապագայում տեսչական մարմնի ստեղծման, ձեւավորման, վերաձեւավորման եւ գործառույթների առումով վերաբաշխման վերաբերյալ։ Տեսնենք, թե ինչ կձեռնարկի Կառավարությունը, բայց վստահ եմ, որ մենք ձեզ հետ շարունակելու ենք աշխատանքն այն ուղղությամբ, որպեսզի սա իրատեսականորեն վերահսկվի պետականորեն, եւ որեւէ մեկը չունենա հնարավորություն` այս օրենքը խախտել։ Շնորհակալ եմ ուշադրության համար։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Առաջարկ է մեզ ներկայացրել պատգամավոր Հերիքնազ Տիգրանյանը։ Եթե տիկին Տիգրանյանը հարց ունի, կարող է տալ։ Չունեք հարց։ Այդ դեպքում կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը, պրն Ուրիխանյան։

Տ.ՈՒՐԻԽԱՆՅԱՆ

-Հա, ես ձեր թույլտվությամբ ուզում եմ շնորհակալություն հայտնել՝ հատուկ հնչեցնելով տիկին Տիգրանյանի անունը եւ Կառավարության սոցիալական ապահովության նախարարության ներկայացուցչի, որոնք այդ լրացումներով չափազանց մեծ ներդրում են ունեցել այդ նախագծի մեջ։ Շնորհակալ եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարակից զեկուցման համար ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում առողջապահության եւ սոցիալական հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահի տեղակալ Հերիքնազ Տիգրանյանին։ Համեցեք։

Հ.ՏԻԳՐԱՆՅԱՆ

-Հարգելի նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, ինչպես արդեն նախագծի հեղինակի կողմից նշվեց, մենք Աշխատանքային օրենսգրքում ներմուծում ենք մի շատ կարեւոր դրույթ։ Դա հակախտրականության նորմն է, որն Աշխատանքային օրենսգրքի ընդունման օրից մինչ օրս չկար օրենսգրքում, եւ իրավունքների պաշտպանության առումով նյութաիրավական հենքի պակասը խնդրահարույց է դառնում դատական վեճերի ժամանակ։ Սկզբնական տարբերակում, այո, պրն Ուրիխանյանը նշեց, որ միայն տարիքն է որպես առանձնահատուկ հատկանիշ նշվում, բայց ելնելով Սահմանադրությունում մատնանշված այլ հատկանիշներից՝ քննարկումների ընթացքում աշխատանքի եւ սոցիալական հարցերի նախարարությունը ներկայացրեց լրամշակված տարբերակը, որը եւ այսօր իրացվել է եւ երկրորդ ընթերցմամբ ներկայացվում է արդեն լրամշակված տարբերակը։ Նոր ավելացնելու ոչինչ չունեմ, ուրախ կլինեմ, եթե այս նախագծին կողմ քվեարկեք։ Դրանով մենք կունենանք աշխատանքային իրավունքների մեկ որակով եւս պաշտպանված իրավիճակ։

Իսկ վերահսկողական գործառույթների հետ կապված` հանձնաժողովը շրջանառության մեջ կդնի, ինչպես արդեն նշեցինք, տեսչության լիազորությունների ընդլայնման մասին նախագիծը, եւ սա ամբողջությամբ նրա տիրույթում է։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Այժմ հարակից զեկուցման համար ամբիոնի մոտ չմ հրավիրում աշխատանքի եւ սոցիալական հարցերի նախարարի տեղակալ Արման Ուդումյանին։

Ա.ՈՒԴՈՒՄՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Սա նույնպես հերթական հաջողված օրինակն էր հանձնաժողովում արդյունավետ աշխատանքի։ Հավելեմ, որ տարբերակն ավելի մեծ տեքստի եւ ավելի մեծ հիմնավորման, ավելի համապարփակ հիմնավորման տարբերակը, որ քննարկվել է հանձնաժողովում եւ նաեւ ընդունվել  է ձեր կողմից, պրն Ուրիխանյան, նաեւ աշխատանքային կարգով ամիսներ շարունակ նախարարությունը քննարկել եւ համաձայնեցրել է Աշխատանքի միջազգային կազմակերպության փորձագետների հետ։ Եվ այս առումով ունենք, իրոք, համապարփակ եւ լավ հիմնավորում։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, կարող եք նստել։

Մտքերի փոխանակության համար՝ հերթագրում։ Արման Աբովյան։

Ա.ԱԲՈՎՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, ըստ էության բարձրաձայնած այն բոլոր արգումենտացիան, որը լսեցինք այսօր այս օրինագծի շուրջ, այն նաեւ անմիջապես առնչվում է թե՛ մարդու իրավունքների, թե՛ մարդու ապրուստի իրավունքի հետ։ Զուր չի, որ ես օգտագործում եմ այսպիսի սուր որակավորում։ Իրականում` ապրուստի, որովհետեւ մենք գիտենք, որ այն թոշակները, դե լավ, մեծահասակների մասին ասենք, հա՞, որոնք այսօր պետությունը տրամադրում է թոշակառուներին, բացարձակապես ոչ մի խնդիր չեն լուծում։ Կան դեպքեր, ես անձամբ առնչվել եմ այդ դեպքերի հետ, երբ մարդկանց գործից հեռացնում էին միայն եւ միայն տարիքի համար։

Գիտեմ, որ գոյություն ունի կարծրատիպ, այստեղ ավելի շատ կարծրատիպի հետ պայքարը չի, այստեղ ավելի շատ օրենսդրորեն ամրագրել անթույլատրությունը, որ մարդիկ միայն եւ միայն տարիքից ելնելով՝ հանկարծ մնան առանց ապրուստի միջոցի։ Իսկ այսօր աշխատանքն ապրուստի միջոց է, դե, առհասարակ, աշխատանքն ապրուստի միջոց է, բայց տարիքով մարդկանց համար` առավել եւս։

Մի խոսքով, շնորհակալություն հեղինակներին, կոչ եմ անում քվեարկել կողմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Վահե Էնֆիաջյան։ Համեցեք, պրն Էնֆիաջյան։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, առավելագույնս կփորձեմ լակոնիկ լինել, բայց նախաձեռնությունն իր մեջ բավականին մեծ խնդիր է լուծում մեծ հաշվով։ Աշխատանքային օրենսգրքում այս փոփոխությունը եւ լրացումը կատարելով՝ մենք կարողանալու ենք ՀՀ-ում մեր ներքին աշխատաշուկան՝ հաշվի առնելով մնացած բոլոր խնդիրները, բայց տարիքով, փորձառություն ունեցող, թոշակի անցած ներքին շուկան առավելագույնս ճիշտ եւ օպտիմալ ձեւով կառավարել։ Եվ այն ինտելեկտուալ պոտենցիալը, մասնագիտական պոտենցիալը, որ տարիներ շարունակ մարդիկ իրենց աշխատանքի վայրում այդ փորձառությունը կուտակում են, ինչ-որ մի կետ է գալիս՝ երբ այդ փորձառությունը պետք է ծառայեցվի ինչ-որ մի ոլորտի, ինչ-որ մի բնագավառի զարգացման, ստիպված է մարդ ինչ-ինչ պատճառներով՝ իրավական ձեւակերպումներով պայմանավորված, դուրս մնալ գործընթացից։

Միանշանակ, նախաձեռնությունը ողջունելի է, նախաձեռնության հետ կապված նմանատիպ առաջարկություններով մեր երկրի բազմաթիվ քաղաքացիներ դիմել են մեր խմբակցության ներկայացուցիչներին, եւ կարծում եմ՝ խորհրդարանական մեծամասնությունն էլ այս հարցի շուրջ, ըստ էության, դրական մոտեցում եւ վերաբերմունք ունի։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Մտքերի փոխանակությունն ավարտվեց։ Եզրափակիչ ելույթներ, պրն Ուդումյան, կա՞ կարիք, տիկին Տիգրանյան, պրն Ուրիխանյան։ Չկա՞, շնորհակալություն։ Հարցի քննարկումն ավարտվեց։

Այժմ քննարկում ենք ԱԺ պատգամավորներ Նարեկ Զեյնալյանի, Հերիքնազ Տիգրանյանի եւ Լուսինե Բադալյանի կողմից ներկայացված «ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքում լրացումներ եւ փոփոխություն կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։

Հիմնական զեկուցող՝ ԱԺ պատգամավոր Նարեկ Զեյնալյան։

Ն.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Հարգարժան նախագահող, հարգելի գործընկերներ, առաջարկվում է «ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 95-րդ հոդվածում փոփոխություններ կատարել։ Ըստ էության, փոփոխությունը ենթադրում է հետեւյալ գործողությունը. եթե գործատուն նույն աշխատողի հետ նույն աշխատանքի համար կնքում է որոշակի ժամկետով աշխատանքային պայմանագիր, եւ եթե դադարը չի գերազանցում մեկ ամիսը, ապա հաջորդ պայմանագիրը կնքելու դեպքում պայմանագիրը դառնում է անորոշ ժամկետով։

Ըստ էության, աշխատանքի եւ սոցիալական հարցերի նախարարության կողմից կատարվել է  երեք առաջարկություն, որոնք ամբողջությամբ ընդունվել են։ Ի սկզբանե նախատեսում էինք 2-ից ավելի անգամ անորոշ ժամկետով կնքված պայմանագրից հետո դարձնել, որոշակի ժամկետով կնքված պայմանագրից հետո դարձնել անորոշ ժամկետով կնքված պայմանագիր, բայց նախարարությունն առաջարկեց ոչ թե 2-ից ավելի անգամ կնքված պայմանագրի դեպքում դարձնել անորոշ, այլ մեկ անգամից հետո՝ հիմք ընդունելով, որ գործատուն ունի մինչեւ 3 ամիս փորձաշրջանով վերցնել աշխատանքի աշխատողին, եւ սա բավարար է գործատուի համար կողմնորոշվելու՝ այդ աշխատողն իրեն պետք է երկա՞ր ժամկետով, թե՞ որոշակի ժամկետով, եւ այդ առաջարկությունն ընդունվեց։

Ըստ էության, մեկ անգամ անորոշ ժամկետով կնքված, որոշակի ժամկետով կնքված պայմանագրից հետո, եթե գործատուն ցանկանում է տվյալ աշխատողին պահել իր մոտ աշխատանքի, պայմանագիր կնքելու դեպքում պայմանագրի գործունեության ժամկետը դառնում է անորոշ։

Հաջորդ առաջարկությամբ տվյալ հոդվածի 3-րդ մասում հանել ենք որոշակի ժամկետով կնքված պայմանագրի կնքման դեպքում որպես հիմք վերցնել համատեղությամբ աշխատանք կատարելը, եւ աշխատանքի եւ սոցիալական հարցերի նախարարության հետ համատեղ քննարկման արդյունքում եկանք այն եզրակացության, որ համատեղությամբ աշխատանքը չի կարող հիմք հանդիսանալ որոշակի ժամկետով կնքվելիք պայմանագրի համար եւ որպես հիմք համատեղությունը հանեցինք որոշակի ժամկետով կնքված պայմանագրերի ցանկից։

Եվս մեկ առաջարկություն նախարարության կողմից եղավ, որը եւ ընդունվեց մեր կողմից։ Դա 4-րդ հոդվածն էր, որ ավելացրել էինք։ Այն հետեւյալի մասին է. համատեղությամբ աշխատանք կատարողների հետ աշխատանքային պայմանագիրը կնքվում է որոշակի ժամկետով, եթե աշխատողն այդ մասին գրավոր միջնորդում է կամ գրավոր միջնորդագիր է տալիս, կամ իր համաձայնությունն է տալիս գործատուին։

Ըստ էության, սա կարգավիճակը վատթարացնող հանգամանք կարող էր հանդիսանալ, որեւիցե աշխատող ինքնակամ չէր գրի նման դիմում եւ սա գործնական կիրառություն չէր ստանա։ Այս առաջարկությունն ընդունեցինք եւ այս հոդվածը հանեցինք։

Ըստ էության, փոփոխությունն ուղղված է աշխատանքային հարաբերությունների կայունությանը եւ աշխատողների մոտ ապագայի նկատմամբ, այսպես, վստահության զգացողությանը, փոփոխությունը համահունչ է նաեւ ՀՀ կողմից վավերացրած շրջանակային կոնվենցիաներին։

Հանձնաժողովը միաձայն կողմ է քվեարկել, ես եւս առաջարկում եմ դրական արձագանք տալ նախագծին։ Շնորհակալություն։

Եթե կան հարցեր, կպատասխանեմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարցերի համար՝ հերթագրում։ Արման Աբովյան։

Ա.ԱԲՈՎՅԱՆ

-Պրն Զեյնալյան, ես ոնց հասկացա, համատեղության հետ կապված, երբ հարցը քննարկվում էր գերատեսչության հետ, որոշակի տարաձայնություններ կային եւ դուք եկաք համաձայնության, որ համատեղության հարցը հանվում է, հա՞։ Կխնդրեի մի քիչ ավելի մանրամասն՝ ինչո՞ւ, ո՞նց եւ ի՞նչն է բուն պատճառը։

Ն.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Այս հարցում որեւէ տարաձայնություն չի եղել։ Մենք եւս միասին այս կետը հանելու որոշում ենք կայացրել, եւ այս հարցում որեւիցե տարաձայնություն չի եղել, որովհետեւ համատեղությամբ աշխատանքը չի կարող հիմք հանդիսանալ որոշակի ժամկետով աշխատանքային պայմանագրի կնքման եւ պայմանագրի ժամկետի ավարտը չպետք է հիմք հանդիսանա աշխատանքային պայմանագրի խզման, որովհետեւ համատեղությամբ աշխատանք կատարելն օրենսդրությամբ մեկ այլ հոդվածով է կարգավորվում։

Եթե հիշում եք, պրն Աբովյան, ամիսներ առաջ Գեւորգ Պետրոսյանը նմանատիպ նախագիծ էր բերել, բայց այնտեղ խտրական մոտեցում էր ներառված, որը վերաբերում էր միայն ընտրովի քաղաքական պաշտոն զբաղեցնող անձանց համատեղության հարցին։ Մենք իրեն էլ այն ժամանակ առաջարկեցինք այս կետն ամբողջությամբ հանել, եւ իր արձագանքն այսպիսին էր՝ երկու ձեռքով կողմ կքվեարկեմ, եթե այդ կետը դուրս գա։ Մենք նախաձեռնեցինք սա եւ ընդգրկեցինք նախագծի մեջ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանքի համար՝ Արման Աբովյան։

Ա.ԱԲՈՎՅԱՆ

-Շնորհակալություն բացատրելու համար, որովհետեւ այդ մասը մի քիչ անհասկանալի էր՝ ի՞նչ, ո՞նց, ե՞րբ։ Դե, պարզ է, շնորհակալություն։

Ն.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Չէ, այս առումով որեւիցե տարաձայնություն չի եղել նախարարության հետ։

Ա.ԱԲՈՎՅԱՆ

-Որովհետեւ ելույթից տպավորություն էր ստեղծվել, որ դուք ուզում էիք, նախարարությունը չէր ուզում, հետո, սենց, եկանք կոմպրոմիսի։ Յուրաքանչյուր դեպքում շնորհակալություն։

Ն.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Քննարկումը ծավալվել էր միայն այդ ժամկետների հետ կապված՝ երկրո՞րդ պայմանագրից հետո, թե՞ առաջինից հետո դառնա անորոշ ժամկետով պայմանագիր։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Սուրեն Գրիգորյան։

Ս.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Պրն Զեյնալյան, մի հատ տեխնիկական դիտարկում։ Որոշ հարցեր կան, որ առաջինից երկրորդ, կարծում եմ, քննարկենք, հիմա անհրաժեշտությունը չկա երկար ծավալվելու։ Տեսեք, առնվազն կայքում եղածով գրված է՝ 3-րդ մասի 2-րդ կետը շարադրել նոր խմբագրությամբ։ Մինչդեռ, համատեղությամբ աշխատանքը որպես հիմք վերանում է, ոնց մենք հասկացանք, դուք նոր հիմք եք ավելացնում դրա փոխարեն։ Առնվազն կայքում գրվածով ստացվում է՝ օրենքով սահմանված ժամկետով նշանակված աշխատողների հետ։

Եթե ես չեմ սխալվում, երբ նշվում է, որ դրույթը վերաշարադրել նոր խմբագրությամբ, դա այն դեպքում է նշվում, երբ նույն կարգավորումն է, ըստ էության, ուղղակի, խմբագրական կամ այլ փոփոխություններ են կատարվում։ Մինչդեռ, այստեղ մի հիմքը, լրիվ այլ տրամաբանությամբ, դուրս է գալիս, նորն ավելանում է։ Միգուցե, ճիշտ է գրել, որ այս մասն ուժը կորցրած ճանաչել եւ լրացնել նոր խմբագրությամբ մի մասով։ Տեխնիկական է զուտ դիտարկումը։

Ն.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Այո, պրն Գրիգորյան, համաձայն եմ ձեզ հետ։ Համատեղությամբ աշխատանք կատարողների հետ կետը դուրս է գալիս, ավելանում է օրենքով սահմանված ժամկետով նշանակված աշխատողների հետ կետը՝ որոշակի ժամկետով կնքել աշխատանքային պայմանագիր որպես հիմք, որովհետեւ օրենքով սահմանված ժամկետով աշխատողների մասին որեւիցե տեղ շարադրված չի եղել եւ ուղղակի բաց է մնացել այս հատվածը։ Սա ավելացրել ենք որպես նոր հիմք՝ որոշակի ժամկետով աշխատանքային պայմանագրի կնքման համար։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք, պրն Գրիգորյան։ Չկա, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։

Հիմա հարակից զեկուցման համար ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում առողջապահության եւ սոցիալական հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահի տեղակալ Հերիքնազ Տիգրանյանին։

Տիկին Տիգրանյան, հիմա դուք որպես ոչ թե համահեղինակ պիտի խոսեք, այլ հանձնաժողովի ներկայացուցիչ։

Հ.ՏԻԳՐԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Այս դեպքում մեր կարծիքները շատ չեն տարբերվում, եւ՛ համահեղինակ, եւ՛ հանձնաժողովը տվել է դրական եզրակացություն, եւ նախարարության կողմից ունենք նաեւ դրական եզրակացություն։

Միանգամից բարձրացված հարցերին էլ փորձեմ անդրադառնալ ժամանակի ընթացքում, փորձեմ տեղավորվել ժամանակի մեջ։

Տեսեք, աշխատանքային օրենսդրության տրամաբանությունը հետեւյալն է, որ ցանկացած պարագայում աշխատանքային պայմանագիրը պետք է կնքվի անորոշ ժամկետով, եթե չկան ժամկետային պայմանագիր կնքելու համար օրենքով նախատեսված հիմքեր։ Այդ հիմքերը սահմանված են օրենսգրքի 95-րդ հոդվածի 3-րդ մասում։ Առաջին մասը եւս վերաբերում է ժամկետային պայմանագիր կնքելու հնարավորությանը, եթե գործատուն չի կարող կատարվող աշխատանքի համար հստակ որոշել, թե ինչ ժամկետներ են պետք, եւ եթե աշխատանքն իր կատարման բնույթով հենց ժամկետային է։

Ընդհանրապես, աշխատանքային օրենսդրության եւ ԱՄԿ-ի շրջանակում վավերացված կոնվենցիաների տրամաբանությամբ ժամկետային պայմանագիրն աշխատողի իրավական ռեժիմը վատթարացնող պայմանագրի տեսակ է, հետեւաբար, օրենսդրությունը խրախուսում է անորոշ պայմանագրերի խրախուսումը։ Եվ այս փոփոխությամբ մենք տվել ենք հնարավորություն աշխատողներին՝ չունենալ կախվածություն գործատուից այնպիսի աշխատանքների պարագայում, որոնք իրենց բնույթով կայուն են, մշտական են։ Քանի կա գործատուն, քանի կա գործատեղը, այդ աշխատանքների համար պայմանագիրը կնքվի կամ եթե կնքվել եւ լուծվել է, կամ կնքվել եւ երկարաձգվել է մեկ անգամ, ապա պայմանագիրը դառնում է անորոշ ժամկետով կնքված պայմանագիր։

Պետք է ասեմ, որ այս փոփոխությամբ մենք նաեւ հետ ենք գնում 2004թ. ընդունված աշխատանքային օրենսգրքի կարգավորմանը, որովհետեւ երբ օրենսգիրքը նոր մտավ ուժի մեջ, այն արդեն իսկ պարունակում էր նման կարգավորում, որպեսզի կանխի գործատուների կողմից շարունակաբար ժամկետային պայմանագրի կնքումը եւ լուծումը՝ դրանով աշխատողին կախվածության մեջ դնելով գործատուից։ Դուք ինքներդ կարող եք պրակտիկայում այդպես պրոյեկտել եւ կտեսնեք շատ գործատուներ, ասենք՝ ուսումնական հաստատություններում, բուժհաստատություններում, պայմանագրերը կնքում են տարեկան կտրվածքով, ինչը նշանակում է որոշակի նաեւ կոռուպցիոն ռիսկերի հնարավորություն աշխատող-գործատու հարաբերությունների մեջ։ Սրանով փորձում ենք կանխել նաեւ այդ ռիսկերը։

Միանշանակ ընդունում եմ պրն Գրիգորյանի առաջարկը, որ 3-րդ մասի 2-րդ կետը, որտեղ մենք համատեղությունն այլեւս չենք դիտարկում որպես ժամկետային պայմանագրի կնքման հիմք, այո, 2-րդ կետը կարելի է ուժը կորցրած ճանաչել, ներմուծել երկուսի պրիմ մեկ կետը որպես նոր հիմք, օրենքով սահմանված ժամկետով ընտրովի այդ պաշտոններում որպես աշխատանքի կնքման հնարավորություն։

Ինչ վերաբերում էր համատեղության պայմանագրերին, պրն Աբովյան, դուք այդ հարցը հնչեցրեցիք, նախագծի մեր սկզբնական, նախնական տարբերակում մենք նախատեսել էինք այն ձեւակերպումը, մոտավորապես, ինչ առաջարկել էր ձեր գործընկեր Գեւորգ Պետրոսյանը, որ համատեղության դեպքում տալ կողմերին հնարավորություն՝ իրենք որոշեն՝ պայմանագիրը կնքել որոշակի՞ ժամկետով, թե՞ անորոշ։ Բայց քանի որ, նաեւ ամբողջ օրենսդրության կարգավորման տրամաբանությունն այն է, որ պետք է դուրս գալ աշխատանքի բնույթից, ոչ թե համատեղության հանգամանքից, ապա մենք ընդունեցինք նախարարության առաջարկը եւ հանեցինք ընդհանրապես համատեղությունը որպես ժամկետային պայմանագիր կնքելու հիմք, ինչը նշականում է, որ այս դեպքում միայն պետք է առաջնորդվել աշխատանքի բնույթով եւ դրա կայունության հատկանիշներով։ Թերեւս, այսքանը նախագծի վերաբերյալ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցերի համար՝ հերթագրում։ Սուրեն Գրիգորյան։

Ս.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Տիկին Տիգրանյան, քանի որ հետագայում մեկնաբանությունների ժամանակ, եթե անհրաժեշտություն լինի, ԱԺ քննարկումները հաճախ որոշակի ելակետ են հանդիսանում, ես ճիշտ եմ, չէ՞, հասկանում, որ այս նախագիծն ուղղված է լուծելու այն խնդիրը, որ գործատուները շարունակաբար առանց հիմքի կնքում են անորոշ պայմանագրեր, բայց...

Հ.ՏԻԳՐԱՆՅԱՆ

-Ժամկետային։

Ս.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Ժամկետային, հա, ներողություն եմ խնդրում. որոշակի ժամկետով պայմանագիր, բայց մենք նաեւ պետք է միանշանակ խուսափենք դեպքերից, որ այս նախագծի ընդունմամբ այն դեպքում, երբ կա արդարացի հիմք՝ որոշակի ժամկետով, որ այդ կողմից էլ, էլի՛, այսինքն՝ չփակենք։

Հիմա, օրինակ` սենց մի հատ օրինակ է մտքովս անցել, ձեր կարծիքը կուզենայի իմանալ. եթե, օրինակ, ինչ-որ կազմակերպություն է, ծրագիր է իրականացվում՝ գրանտային, ասենք՝ ինչ-որ միջոցներով, եւ պարզ չի՝ ֆինանսավորումը շարունակվելո՞ւ է, թե՞ չէ։ Ինքն աշխատողի հետ կնքում է պայմանագիր այն չափի ֆինանսավորմամբ, որն ունի այդ պահին։ Հետագայում, եթե ֆինանսավորումը շարունակվում է, դա կարո՞ղ է համարվել կատարվելիք աշխատանքի բնույթ կամ աշխատանքի կատարման պայմաններ, որովհետեւ արդարացված է, որ ինքը հերթական ստացված գրանտի չափով, այլ ոչ թե անորոշ, կնքի պայմանագիր, օրինակ։

Հ.ՏԻԳՐԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար, շատ տեղին հարց եք բարձրացնում եւ կարծես մասնակիցն եք եղել մեր հանձնաժողովում քննարկումների, կարծես, որովհետեւ եթե ուշադրություն դարձնեիք երկուսի պրիմ մեկ հոդվածի 2-րդ նախադասությանը, մենք ունենք բացառություն, որ այդ կանոնը չի տարածվում սույն հոդվածի 1-ին եւ 3-րդ մասի կարգավորումների վրա։ Իսկ առաջին մասում շարադրված են հենց այն հանգամանքները, որը դուք նշեցիք, որ կարող է տեղի ունենալ, եթե, օրինակ, կազմակերպությունն աշխատում է գրանտային ծրագրի շրջանակում եւ պայմանավորված աշխատանքի կատարման պայմաններով՝ այո, նրա հետ կնքվում է ժամկետային պայմանագիր եւ որեւէ կերպ այս կարգավորումը նրա վրա չի ազդելու։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք չկա։ Կա՞, միացրեք խնդրում եմ։

Ս.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Տիկին Տիգրանյան, բնականաբար, այդ երկու պրիմ մեկ այդ մասի նախադասությունը նկատել եմ, հենց հարցս այն էր, որ այդ գրանտային միջոցների լինել-չլինելը կարո՞ղ է առաջին մասում նշված՝ հաշվի առնելով կատարվելիք աշխատանքի բնույթ կամ կատարման պայման, այս երկուսից որեւիցե մեկը դիտարկվի, որովհետեւ գրանտային միջոցները, ես չեմ պնդում, էլի, բայց կարող է լինել, երեւի, մեկնաբանություն, որ ո՛չ աշխատանքի բնույթ է, ո՛չ կատարման պայման է։ Այսինքն՝ մենք պետք է նայենք, որ սրանց տակ տեղավորվի, էլի, արդյո՞ք տեղավորվում է, էդ եմ ուզում հասկանալ։

Հ.ՏԻԳՐԱՆՅԱՆ

-Կլինեն պատվերների շրջանակում կատարվող գործեր, թե գրանտային պայմանագրերի շրջանակում կատարվող գործեր, դրա վրա կնքվելիք պայմանագրերը, ըստ էության, կատարման պայմաններ են ենթադրում՝ ի՞նչ պայմաններով են կատարվելու։ Եթե կլինի ծրագրային շարունակություն, ուրեմն՝ կլինի նաեւ աշխատանքային հարաբերությունների շարունակականություն։ Եվ բացառությունը, որ տվել ենք առաջին մասի համար, հենց այն նպատակն է հետապնդում, որպեսզի չզրկենք այդ ծրագրերով աշխատող գործատուներին իրենց աշխատանքային հարաբերությունների շարունակականության հնարավորությունից։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Քանի որ այս հարցն էլ պարզաբանեցինք, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը, տիկին Տիգրանյան։

Ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում հարակից զեկուցող, աշխատանքի եւ սոցիալական հարցերի նախարարի տեղակալ Արման Ուդումյանին։

Ա.ՈՒԴՈՒՄՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հիմնականում ունենք արդեն բոլոր հարցերի պատասխանները եւ, ինչպես պրն Զեյնալյանը նշեց, 3 առաջարկ էինք ներկայացրել, որոնք հանձնաժողովի քննարկման ժամանակ ընդունվել են, եւ այս մասով Կառավարությունը նույնպես կողմ է այս տարբերակով առաջարկին։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Վերջացրեցի՞ք։ Հարցերի համար՝ հերթագրում։ Հարցեր չկան, շնորհակալություն։

Մտքերի փոխանակության համար՝ հերթագրում։ Լուսինե Բադալյան: Համեցեք։

Լ.ԲԱԴԱԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն հետաքրքիր քննարկման համար։

Ես ուզում եմ ասել, որ այս ընթացքում բազմիցս առնչվել ենք այս խնդրին, կարծում եմ՝ ոչ միայն ես, ոչ միայն մեր հանձնաժողովի անդամները, այլ բազմաթիվ պատգամավորներ, որովհետեւ պետական կառույցներից սկսած մինչեւ մասնավոր ընկերություններ մենք ճանաչում ենք աշխատողներ, որոնք 5, 10 եւ ավելի տարիներ աշխատում են ժամկետային պայմանագրերով եւ անընդհատ ունեն կախվածություն գործատուից։ Եվ ինչպես տիկին Տիգրանյանը նշեց, այնտեղ շատ մեծ է կոռուպցիոն ռիսկն աշխատող եւ գործատու հարաբերություններում։ Ես այս մասին երկար չեմ ուզում խոսել, որովհետեւ ամեն ինչ ասվեց, ուղղակի ուզում եմ՝ օգտվելով առիթից, նախ՝ տեղեկացնել եւ եւս մեկ անգամ բարձրաձայնել այն հարցը, որ մեր ո՛չ աշխատողները, ո՛չ գործատուները կամ գոնե նրանց մի ստվար հատված բացարձակ չի տիրապետում Աշխատանքային օրենսգրքի դրույթներին։

Եվ նաեւ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ այսօր մեր գործընկեր պրն Պետրոսյանը շատ բորբոքված խոսում էր մեկ այլ օրենքի մասին, որը բացասական եզրակացություն էր ստացել, այսինքն՝ քրեական պատասխանատվության ենթարկել այն գործատուներին, որոնք ստիպում են աշխատողին, ուզում եմ անդրադառնալ հենց այդ հարցին, դրա համար եմ վերցրել ելույթս, ստիպում են աշխատողին, որպեսզի նա ազատման դիմում գրի։ Մեր Աշխատանքային օրենսգրքով որեւիցե մեկն իրավունք չունի աշխատողին ստիպել, որպեսզի նա գրի աշխատանքից ազատման դիմում։ Քանի որ վերջին մեկ ամսվա ընթացքում ես արդեն զբաղվել եմ 3-5 այսպիսի հարցով, ուզում եմ ուղղակի խոսքս ուղղել մեր քաղաքացիներին. եթե ձեր աշխատանքային պայմանագիրը խզվում է, ապա դրա համար գոյություն ունի ընթացակարգ. ձեզ պետք է տեղյակ պահեն, անպայման, պատճառների մասին, խնդրում եմ դրան հատուկ ուշադրություն դարձնել։

Աշխատանքային պայմանագրի ժամկետային պայմանագրի լուծման մասին. Աշխատանքային օրենսգրքի 3-րդ բաժնի 15-րդ գլուխը մանրամասնորեն ձեզ ներկայացնում է, թե ինչպիսի ընթացակարգերով պիտի կատարվի այդ գործողությունը, ձեզ ինչպես պիտի ծանուցվի եւ ինչ պատճառներ պիտի լինեն դրա համար։

Հետեւաբար, հորդորում եմ ցանկացած քաղաքացու, ով իր աշխատավայրում ունի նման խնդիր եւ որեւիցե գործատու նրան ստիպել է ազատման դիմում գրել, դիմեք աշխատանքի, սոցիալական հարցերի եւ առողջապահության մշտական հանձնաժողովի ցանկացած պատգամավորի եւ մենք կարծում եմ, որ այս հարցով կզբաղվենք։

Օգտվելով առիթից` ուղղակի ուզում էի այս մասին իրազեկել մեր քաղաքացիներին եւ խնդրել, որպեսզի մեզ հետ համագործակցեն, որ օր առաջ կարողանանք մենք այս հարցերը կարգավորել։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն կարեւոր հիշեցման համար։

Տիկին Բադալյան, եզրափակիչ ելույթներ, պրն Ուդումյան, անհրաժեշտություն չեք տեսնում, տիկին Տիգրանյան, դուք եւս, եւ պրն Զեյնալյան, համեցեք։

Ն.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Պրն Գրիգորյանի հարցը կուզենայի մի քիչ պարզաբանել։ Պրն Գրիգորյան, տեսեք, եթե գրանտային ծրագիր է իրականացվում, գրանտային ծրագրերը հիմնականում կայուն եւ շարունակական բնույթ չեն կրում։ Այս պարագայում նաեւ երկուսի պրիմ հոդվածում մենք ավելացրել ենք՝ եթե դադարն ավելի չէ, քան մեկ ամիսը։ Այսինքն՝ գրանտային ծրագիրն ավարտելուց հետո, եթե դադար կա մեկ ամսից ավելի, այս դեպքում էլի խնդիր չկա, կնքվում է նույնպես որոշակի ժամկետով աշխատանքային պայմանագիր, եւ այս մասով որեւիցե մտահոգություն կարծում եմ՝ չպետք է լինի։

Ես նաեւ ավելացնեմ, որ այս երեւույթը բավականաչափ տարածված է բժշկական հաստատություններում։ Բժիշկների մի ստվար զանգված աշխատում է որոշակի ժամկետով կնքված պայմանագրով եւ գործատուների կողմից խտրական մոտեցում է ցուցաբերվում, հաշվի չի առնվում աշխատանքի բնույթի կայունությունը եւ շարունակականությունը։ Որոշ դեպքերում նաեւ աշխատանքային պայմանագրի գործունեության ժամկետի ավարտը բժիշկներին աշխատանքից ազատման հիմք է հանդիսանում։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցի քննարկումն ավարտեցինք։ Շնորհակալություն։

Հաջորդ հարցը։ Քննարկում ենք «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության կողմից ներկայացված «Երեւան քաղաքում տեղական ինքնակառավարման մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը երկրորդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը։

Հիմնական զեկուցող՝ ԱԺ պատգամավոր Գեւորգ Գորգիսյան։ Համեցեք։

Գ.ԳՈՐԳԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի գործընկերներ, ձեզ եմ ներկայացնում «Երեւան քաղաքում տեղական ինքնակառավարման մասին» օրենքում փոփոխություններ կատարելու նախագիծը։

Նշեմ, որ առաջինից երկրորդ ընթերցման ընթացքում Կառավարությունից ստացվել էին առաջարկներ, որոնք ամբողջությամբ ընդգրկված են։ Կայքում տեղադրված է արդեն լրամշակված տարբերակը, ըստ այդմ, կներկայացնեմ այն։

Մասնավորապես, նախագծով առաջարկվում են ավագանիների նիստերի հրապարակային դարձնելուն միտված քայլեր, մասնավորապես՝ նիստերի դահլիճին անմիջապես կից առանձնացված տեղում լրագրողներին հնարավորություն տալ՝ հետեւել նիստերի ընթացքին եւ կատարել իրենց մասնագիտական պարտականությունները։

Նաեւ առաջարկվում է օրենքի 52-րդ հոդվածից 14.1 կետն ուժը կորցրած ճանաչել, որով նախատեսվում էր լրագրողների հավատարմագրման գործընթաց խորհրդարանում։ Բայց քանի որ արդեն իսկ «Զանգվածային լրատվության մասին» օրենքը սահմանում է այդ գործընթացը, նախատեսվում է այս կետը հանել օրենքից։ Այսքանը, շնորհակալ եմ, սիրով կպատասխանեմ ձեր հարցերին։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Գրավոր առաջարկներ չեն եղել, պրն Գորգիսյան, հետեւաբար, հարցեր եւս չեն կարող լինել, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։

Գ.ԳՈՐԳԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարակից զեկուցման համար հրավիրում եմ տարածքային կառավարման, տեղական ինքնակառավարման, գյուղատնտեսության եւ բնապահպանության հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Վահե Ղալումյանին։

Վ.ՂԱԼՈՒՄՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի գործընկերներ, օրենքի սույն նախագիծը մեր հանձնաժողովում քննարկվել է արդեն երկու անդամ։ Ասեմ, որ բովանդակային քննարկման արդյունքում հանձնաժողովը միաձայն կողմ է քվեարկել այս նախագծին։ Խնդրում եմ դուք նույնպես հավանություն տաք։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Ղալումյան։

Այժմ հարակից զեկուցման համար հրավիրում եմ տարածքային կառավարման եւ ենթակառուցվածքների նախարարի տեղակալ Վաչե Տերտերյանին։

Վ.ՏԵՐՏԵՐՅԱՆ

-Բարեւ ձեզ, մեծարգո պրն Միրզոյան, մեծարգո պատգամավորներ, ես կարճ կներկայացնեմ այն բովանդակային եւ ներդաշնակ աշխատանքը եւ շնորհակալությունը, որ մենք պատգամավորների հետ կարողացանք ունենալ, որովհետեւ ցանկությունը՝ ունենալ հրապարակային աշխատանք, փորձել զուգորդել նաեւ ունենալու էֆեկտիվ աշխատանք, ես նկատի ունեմ վարչարարության տեսանկյունից։ Մեր բոլոր առաջարկությունները մանրակրկիտ քննարկվեցին եւ հեղինակների հետ եւ նաեւ համապատասխան հանձնաժողովների։ Ինչպես մեր գործընկերը՝ հեղինակը ներկայացրեց, պրն Գորգիսյանը, մենք, կարծես թե, ունենք ամբողջությամբ համաձայնեցված կոնսենսուսային տարբերակ։ Կարծում եմ, որ օգտակար նախագիծ կլինի, անպայման, ինչը կբարելավի մեր ավագանու, հատկապես Երեւանի ավագանու աշխատանքի թափանցիկությունը, հրապարակայնությունը եւ, որպես արդյունք, նաեւ արդյունավետությունը։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Տերտերյան, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։

Մտքերի փոխանակության համար՝ հերթագրում։

Որեւէ պատգամավոր չի հերթագրվել, անցնում ենք եզրափակիչ ելույթներին։

Պրն Տերտերյան, կարիք չե՞ք տեսնում, պրն Ղալումյան, կարիք չե՞ք տեսնում, պրն Գորգիսյան, դուք եւս կարիք չե՞ք տեսնում։ Շնորհակալություն, հարցի քննարկումն ավարտվեց։

Այժմ քննարկում ենք ԱԺ պատգամավոր Գեւորգ Պապոյանի կողմից ներկայացված «Աղբահանության եւ սանիտարական մաքրման մասին» օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» եւ «Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» օրենքների նախագծերի փաթեթը երկրորդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը։

Հիմնական զեկուցող՝ պատգամավոր Գեւորգ Պապոյան։

Գ.ՊԱՊՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգարժան պատգամավորներ, սիրելի հայրենակիցներ, հիշեցնեմ, որ օրինագծի մասին էր խոսքը։ Մասնավորապես, գործող իրավակարգավորումներով այն արտադրական, առեւտրային, հանրային սննդի եւ այլ հանրային վայրերում, եթե գործունեություն չէր ծավալվում, ուրեմն, տրամաբանորեն, հետեւաբար նաեւ աղբ չի գոյանում, բայց դրանց համար աղբահանության եւ սանիտարական մաքրման վճար էր գոյանում։ Հիմա այս օրինագծով դա էինք հանում, միեւնույն ժամանակ երկրորդ կարեւոր խնդիրն էինք վերացնում՝ կապված այն հանգամանքի հետ, որ եթե մի տարածքում իրականացվում էր, օրինակ, երեք կամ երկու-երեք, կամ ավելի տեսակի գործունեություն, ապա ամբողջ տարածքի համար աղբահանության վճարը սահմանվում էր այդ գործունեության տեսակներից ամենամեծ գումարը, որի համար նախատեսված էր, դրա համար, ինչն արդարացիորեն էլի խնդիրներ էր առաջացնում։ Օրինակ, ասենք՝ կարող էր լինել մի քանի հազար քմ տարածք, որտեղ, օրինակ, 5քմ կլիներ մի գործունեություն, որի համար մաքսիմում չափով էր չափվում եւ արդյունքում կարող էր ստացվել այնպես, որ այդ 5քմ տարածքի համար, որ առեւտրային նշանակություն ունի եւ, օրինակ, նու, Երեւան քաղաքում 70 դրամ է 1 քմ-ն աղբահանության, այսինքն՝ մնացած մի քանի հազար քմ-ն այդ դրույքով կչափվեր, բայց այն դեպքում, երբ դրանք մյուս տրամաբանությամբ առանց դրա, ասենք՝ 5 կամ 15 դրամով դրա հաշվարկը պետք է լիներ։

Նշեմ, որ առաջինից երկրորդ ընթերցման ընթացքում Կառավարությունից եմ մեկ առաջարկ ստացել, որը կապված է լիազորությունների հետ։ Մասնավորապես, Կառավարությունն առաջարկում է այդ սահմանված լիազորությունների մեջ ավելացնել մեկ կետ, որ լիազոր մարմինն եւս ինքը սահմանում է։ Ըստ էության, մենք այդ հարցը քննարկել ենք հանձնաժողովում, եւ՛ ես եմ ընդունել այդ առաջարկը, եւ՛ հանձնաժողովն է ընդունել, եւ լրամշակված վերջնական տարբերակով ներկայացվել է ձեր դատին։ Կոչ եմ անում կողմ քվեարկել։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Պրն Պապոյան, քանի որ պատգամավորները գրավոր առաջարկություններ չեն ներկայացրել, հարցեր չեն լինելու, դուք կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։

Հարակից զեկուցող՝ տարածքային կառավարման, տեղական ինքնակառավարման, գյուղատնտեսության եւ բնապահպանության հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Սերգեյ Մովսիսյան։

Ս.ՄՈՎՍԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ինչպես նշեց պրն Պապոյանը, հարցը քննարկվել է տարածքային կառավարման, տեղական ինքնակառավարման, գյուղատնտեսության եւ բնապահպանության մշտական հանձնաժողովում եւ դրական եզրակացություն է տրվել։ Առաջինից երկրորդ ընթերցման ժամանակ Կառավարության կողմից եղել է առաջարկ, որը պրն Պապոյանն ընդունել է, եւ կոչ եմ անում կողմ քվեարկել։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Քանի որ գրավոր առաջարկություններ չեն եղել, հարցեր չեն լինելու, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։

Հարակից զեկուցող՝ ՀՀ տարածքային կառավարման եւ ենթակառուցվածքների նախարարի տեղակալ Վաչե Տերտերյան։ Պրն Տերտերյան, համեցեք։

Վ.ՏԵՐՏԵՐՅԱՆ

-Մեծարգո պրն Էնֆիաջյան, մեծարգո պատգամավորներ, ես ուղղակի ուզում եմ լրացուցիչ անգամ կարեւորել այս նախագծի փաստը եւ անհրաժեշտությունը, որովհետեւ մենք երկրում քայլեր ենք ձեռնարկում ամբողջական եւ համալիր աղբահանության համակարգ ներդնելու համար, եւ այս օրենքի նախագիծն էական առաջընթաց կարող է արձանագրել իրավահարաբերություններում, կարգավորումներում եւ այս կարեւոր խնդրի կանոնակարգման ուղղությամբ։

Մենք շատ բովանդակային ու մանրամասն քննարկումներ ենք ունեցել եւ՛ հեղինակի, եւ՛ համապատասխան հանձնաժողովի մեր գործընկերների հետ, որովհետեւ, կրկնում եմ, մենք շատ բաներ ընթացս փորձում ենք պատկերացնել եւ համակարգերի շահագործման փորձից ելնելով՝ նաեւ օրենսդրական, իրավական կարգավորումներ տալ։ Ես վստահ եմ, որ այս օրենքի նախագիծն ընդունվելու պարագայում մենք հետագայում եւս անընդհատ կատարելագործելու խնդիրներ կունենանք, մինչեւ ամբողջական, ռազմավարական առումով, ունենանք տեսլականն աղբահանության մեր ցանկացած համակարգի, մեր ցանկացած ստանդարտներին բավարարող համակարգի։

Ես շնորհակալություն եմ հայտնում համատեղ աշխատանքի համար եւ կարծում եմ, որ ինքը շատ կարեւոր նախագիծ կարող է դառնալ այս համակարգի արդյունավետ կազմակերպման ճանապարհին։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Պրն Տերտերյան, հարցեր չեն լինելու, դուք կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։

Մտքերի փոխանակություն։ Հերթագրված պատգամավորներ չունենք։

Անցնում ենք եզրափակիչ ելույթների։ Պրն Տերտերյան, անհրաժեշտություն տեսնո՞ւմ եք եզրափակիչ ելույթի։ Պրն Մովսիսյան, անհրաժեշտություն չե՞ք տեսնում։ Պրն Պապոյա՞ն... Հարցի քննարկումն ավարտվեց։

Հարգելի պատգամավորներ, քննարկում ենք ԱԺ «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության կողմից ներկայացված «Տեղական ինքնակառավարման մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը երկրորդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը։

Հիմնական զեկուցող՝ ԱԺ պատգամավոր Արմեն Եղիազարյան։

Ա.ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի գործընկերներ, ներկայացնում եմ «Տեղական ինքնակառավարման մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ եւ լրացում կատարելու մասին» փոփոխության նախաձեռնությունը երկրորդ ընթերցմամբ։

Հիշեցնեմ, որ առաջին ընթերցման ժամանակ հարցը միաձայն ընդունվել է։ Խնդիրը կայանում է նրանում, որ այս նախաձեռնությամբ մենք այն լիազորությունը, որ տրված է համայնքապետերին, որով նրանք ուղղակիորեն, առանց մրցույթի կարողանում էին նշանակել համայնքային ոչ առեւտրային կազմակերպությունների տնօրեններին, մենք փոփոխություն ենք ներկայացնում եւ այդ նշանակումն այլեւս պետք է լինի մրցույթի միջոցով։

Մինչեւ երկրորդ ընթերցումը, իմ կողմից առաջարկություն է եղել լրացում կատարել նախագծում։ Ես առաջարկել եմ, որ մենք այդ մրցույթի կայացման մեթոդները եւ ձեւաչափը ներառենք օրենքում, քանի որ առաջին ընթերցման ժամանակ քննարկումներից մենք նույնպես հանգեցինք այն մտքին, որ պետք է լինեն նման կարգավորումներ, որտեղ իմ կողմից առաջարկվել էր ներառել տարիքային ցենզը, կրթությունը, աշխատանքային ստաժը, այլ շատ կետեր։ Սակայն այդ իմ նախաձեռնությունը մերժեց հանձնաժողովի կողմից, հիմա ներկայացվում է այն ձեւաչափով, որով եղել է առաջին ընթերցման ժամանակ։

Հիմնական արգումենտը եղել է այն, որ լինելով մրցութային՝ արդեն ուրիշ օրենսդրական ակտերով, նորմերով կկարգավորվի այս հարցը, սակայն ես մտավախություն ունեմ, որ քանի որ այս օրենքում այս մրցույթը պետք է հիմնականում կարգավորվեր ավագանու կողմից, իսկ ավագանին հիմնականում կարգավորվում է ՏԻՄ օրենքի ներքո, եւ ՊՈԱԿ-ների մասին օրենքով քաղծառայողներին եւ այլն, այդ մրցութային մեթոդները կիրառել այստեղ, ես մի քիչ չեմ պատկերացնում՝ ոնց պետք է լինի։ Ինձ թվում է՝ մենք առաջիկայում նոր խնդիր պետք է ունենանք եւ նորից պետք է շտկում մտցնենք այս օրենքով։

Հիմա ունենք այն, ինչ ունենք, այս վիճակով կրկին ներկայացնում եմ եւ կրկին կոչ եմ անում, որ կողմ քվեարկենք եւ գոնե ունենանք այդ ինստիտուտը, որ այլեւս համայնքի ղեկավարները ՊՈԱԿ-ների տնօրեններին նշանակեն արդեն մրցույթով։ Շնորհակալություն, այսքանը։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Պատգամավորները գրավոր առաջարկություններ չեն ներկայացրել, հարցեր չեն ներկայացնելու, դուք կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը, պրն Եղիազարյան։

Հարակից զեկուցող՝ տարածքային կառավարման եւ տեղական ինքնակառավարման, գյուղատնտեսության եւ բնապահպանության հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Վահե Ղալումյան։ Պրն Ղալումյան, համեցեք։

Վ.ՂԱԼՈՒՄՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի գործընկերներ, ինչպես նշեց օրենքի նախագիծը ներկայացնող մեր գործընկերը, օրենքի նախագիծն առաջին ընթերցմամբ ընդունելուց առաջ հանձնաժողովի քննարկումները եղել են գրեթե միանշանակ։ Պրն Եղիազարյանի կողմից ներկայացվում էր ցենզերի խնդիրը, որը մենք եկանք ընդհանուր հայտարարի եւ ներկայացրինք առաջին ընթերցման։ Այնուհետեւ, գրավոր ընթերցումից հետո նորից տարաձայնություններ կային այդ մասով, շտկեցինք եւ ձեզ ներկայացվել է արդեն համաձայնեցված տարբերակը։ Հարցեր չկան, խնդրում եմ կողմ քվեարկեք։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Դուք կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը, պրն Ղալումյան, հարցեր չեն լինելու։

Հարակից զեկուցող՝ ՀՀ տարածքային կառավարման եւ ենթակառուցվածքների նախարարի տեղակալ Վաչե Տերտերյան։

Վ.ՏԵՐՏԵՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Օրենքի նախագիծն իսկապես շատ կարեւոր է եւ իր մեջ արձանագրում է այն կարեւոր փաստը, որ արդեն իսկ տեղական ինքնակառավարման մարմիններն իրենց զարգացման ճանապարհին եկել են մի վիճակի, երբ ունենք համայնքային ոչ առեւտրային կազմակերպություններ, եւ դրանց մեծ մասում կա անհրաժեշտություն մրցակցային, այսինքն՝ մրցութային կարգով համայնքի ոչ առեւտրային կազմակերպության ղեկավարներ ընտրել։ Մեր գործընկերների հետ մենք հարցը շատ մանրամասն ենք քննարկել։ Մենք ոչ թե վիճարկում ենք այդ դրույթները, որոնք պիտի լինեն մրցութային գործընթացը կարգավորելու ընթացքում, այլ ուղղակի առաջարկում ենք, որ այդ դրույթները տեղափոխենք այլ ենթաօրենսդրական կարգավորումների դաշտ, ինչպես համայնքային ծառայության շատ ու շատ այլ կարգավորումներ։ Հիմա ես չեմ ուզում նորից հիմնավորումները բերել, բայց մեր համոզմամբ, իսկ մենք դա մի քանի անգամ եւ՛ հրապարակային, եւ՛ մասնագիտական քննարկումների ընթացքում ասել ենք, որ օրենքի մեխը եւ իր ամենածանրակշիռ փաստը հենց մրցույթով համայնքային ոչ առեւտրային կազմակերպության ղեկավարներ ընտրելն է, որն էլ էական փոփոխություն կբերի համակարգում։

Ես վստահեցնում եմ, որ կարգավորումները կլինեն պատշաճ, ինչպես մնացած համայնքային ծառայողների մրցույթների եւ այլ գործընթացների կազմակերպման պարագայում։

Պրն Եղիազարյանի հետ համաձայն եմ, եթե որոշակի խնդիրներ ընթացքում տեսնենք, կփորձենք մեր պատկերացրած ենթաօրենսդրական կարգավորումներով դրանք լուծել։ Ինչ խոսք, որեւէ պահի բացառված չի, որ դրանք կարող են պատգամավորական նախաձեռնությամբ նորից բերվել։ Ուղղակի, ամբողջ տրամաբանությունը համայնքային ծառայության այնպիսին է, որ կարեւորագույն դրույթներն ամրագրում ենք օրենքով, իսկ ընթացակարգայինները որոշակի առումով տեղափոխում ենք ենթաօրենսդրական դաշտ։

Կրկնում եմ, որ մենք բովանդակային առումով պրն Եղիազարյանի հետ շատ ենք քննարկել, թե ինչ կարգավորումներ, ինչ դրույթներ պիտի լինեն, եւ օրենքն իր աշխատանքի ընթացքում նաեւ ցույց կտա, թե այդ կարգավորումներից, նու, որոնք կընդունվեն ենթաօրենսդրական մակարդակում, որոնք կլինեն արդյունավետ, որոնք պակաս կամ ավելի։ Կարեւորը, որ այսուհետ համայնքային ոչ առեւտրային կազմակերպությունների ղեկավարները կընտրվեն միայն մրցույթով։ Սա է օրենքի հիմնական բովանդակությունը։ Կարծում եմ՝ համակարգային նշանակություն ունեցող թեզ է, եւ իր ամրագրումից հետո մենք գործնականում կարծիք, հնարավորություն կունենանք՝ տեսնել դրա աշխատանքի արդյունքը եւ ազդեցությունն այս ճյուղի, համայնքային կյանքի կամ համայնքային կազմակերպությունների այս ուղղության վրա՝ էֆեկտիվության առումով։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Պրն Տերտերյան, դուք կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը, հարցեր չեն լինելու։

Մտքերի փոխանակության համար՝ հերթագրում։

Անցնում ենք եզրափակիչ ելույթների։ Պրն Տերտերյան, անհրաժեշտություն տեսնո՞ւմ եք։ Պրն Ղալումյան, անհրաժեշտություն չե՞ք տեսնում։ Պրն Եղիազարյան, անհրաժեշտություն կրկին չե՞ք տեսնում։ Հարցի քննարկումն ավարտվեց։

Հարգելի պատգամավորներ, քննարկում ենք ԱԺ պատգամավորներ Սերգեյ Բագրատյանի եւ Հովհաննես Հովհաննիսյանի կողմից ներկայացված «Առեւտրի եւ ծառայությունների մասին» օրենքում լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։

Հիմնական զեկուցող՝ ԱԺ պատգամավոր Սերգեյ Բագրատյան։ Պրն Բագրատյան, համեցեք։

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգարժան փոխնախագահ, հարգելի գործընկերներ, ես եւ մեր հարգարժան Հովհաննես Հովհաննիսյանը նախաձեռնել ենք այս օրենսդրական փոփոխությունը՝ ունենալով բավականին դժվար իրավիճակ, քանի որ գիտենք, որ մերսման սրահներ են գործում ողջ երկրում, եւ դրանց գործունեությունը կարգավորված չէ։ Մենք այս նախագծով փորձում ենք կարգավորել մերսման սրահների գործունեությունը։

ՀՀ օրենքը. «Առեւտրի եւ ծառայությունների մասին» օրենքում լրացումներ կատարելու մասին».

Հոդված 1. «Առեւտրի եւ ծառայությունների մասին» ՀՀ 2004 թվականի նոյեմբերի 24-ի ՀՕ-134-Ն օրենքի 15.2 հոդվածի 3-րդ պարբերությունը շարադրել հետեւյալ խմբագրությամբ. սահմանափակման ենթակա ծառայության օբյեկտ՝ կարաոկե, դիսկոտեկ, հեստապարային ակումբ, բաղնիք, շոգեբաղնիք, սաունա, մերսման սրահ, բացառությամբ բուժական մերսման սրահների,

բ) 8-րդ պարբերությունից հետո լրացնել հետեւյալ բովանդակությամբ նոր` 9-րդ պարբերությամբ. մերսման սրահ՝ սահմանափակման ենթակա ծառայության օբյեկտ, որտեղ մկանային լարվածությունը թուլացնելու նպատակով մերսողի ձեռքերի կամ հատուկ սարքերի միջոցով մեխանիկական եւ չափավոր ազդեցություն է ներգործվում մարդու մարմնի վրա:

Հոդված 2. Սույն օրենքն ուժի մեջ է մտնում 26.09.2019 թվականին։

Հարգելի գործընկերներ, պետք է նշեմ, որ օրենքի անհրաժեշտությունը, իսկապես, կա, բազմաթիվ բողոքներ ունենք, այստեղ կարեւոր է, որ այս կարգավորման մեջ մենք սահմանել ենք արդեն «մերսման սրահ» հասկացությունը։ Նախագծով առաջարկվող իրավակարգավորումների արդյունքում կարգելվի մերսման սրահների տեղակայումը բազմաբնակարան շենքի բնակելի եւ ոչ բնակելի տարածքում, ինչպես նաեւ կրթական եւ պատմամշակութային հաստատությունների, պետական եւ տեղական ինքնակառավարման մարմինների վարչական շենքերի, բժշկական հաստատությունների տարածքներում:

Համայնքի ավագանին կսահմանի մերսման սրահի տեղակայմանը, այսինքն՝ հեռավորությանը ներկայացվող պահանջները:

 Մերսման սրահների գործունեության թույլտվությունը տրամադրելու իրավունքը կվերապահվի համայնքի ղեկավարին, իսկ Երեւան քաղաքում՝ Երեւանի քաղաքապետին: Շնորհակալություն, այսքանը։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հարցերի համար՝ հերթագրում։ Արտակ Մանուկյան։

Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարցս վերաբերում է տարանջատմանը։ Իհարկե, գաղափարն էլի ողջունելի է, բայց ո՞նց ենք մենք հասկանալու՝ բուժական կամ առողջարանական նպատակով է այդ մասաժն իրականացվում, թե՞ ոչ առողջարանական։

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Մանուկյան, հետաքրքիր հարցի համար։ Հիմնականում առողջապահականը լիցենզավորված մասնագետների կողմից է իրականացվում՝ հիվանդանոցներում եւ հատուկ առանձնացված պայմաններում։ Այստեղ խիստ կարեւոր է լիցենզավորված լինելը։ Երբ մենք չունեինք լիցենզավորված ծառայություն մերսման սրահների ներկա պայմաններում, մենք ի՞նչ ենք արել. մենք ընդամենը կարգավորում ենք նրանց տեղակայումը։ Ոչ թե մենք կարգավորում ենք մերսման կարգավիճակը, այսինքն՝ դա վերածում ենք այլ մերսման, գիտեք, մերսման տարբեր տարատեսակներ գոյություն ունեն, մենք, ուղղակի, ուզում ենք, մենք նշել ենք, որ բացի բուժական մերսումից, որ լիցենզավորված գործունեություն է, մնացածը կարգավորվի համայնքային ավագանու եւ քաղաքապետի, համայնքի ղեկավարի կողմից, այսինքն՝ տեղակայումն արդեն կլինի կարգավորելի։ Չեմ կարծում, որ որեւէ համայնքի ղեկավար կցանկանա նման տեղակայում ունենալ քաղաքի կենտրոնում եւ այլն։ Բնականաբար, մենք ակնկալում ենք նաեւ ենթաօրենսդրական հնարավորություններ, որով ավելի կկարգավորենք։

Հասկանում եմ հարցի բնույթը, ճիշտ է հարցը, բայց ես կարծում եմ, որ լիցենզավորման ընթացքով ենք տարբերակելու. դա լիցենզավորված է, սա՝ ոչ։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք, պրն Մանուկյան։

Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ

-Պարզ լիցենզավորման մասին ենք խոսում։ Եթե պարզ լիցենզավորում է, ըստ էության, մի սուբյեկտը կարող է մեկ եւ ավելի տեղերում, ըստ էության, այդ ծառայությունը մատուցել։ Այսինքն՝ ֆորմալ առումով էլի մենք պահանջ կունենանք, բայց դրա վարչարարական բեռը կամ էն հնարավորությունը, որ մի սուբյեկտը կարող է մեկ եւ ավելի, այսպես ասած, նմանատիպ օբյեկտներում գրանցվել, ոնց որ թե, չի կարգավորում։ Ուղղակի, առաջարկում եմ, որ դա էլ փորձենք հնարավորինս ավելի համապարփակ դարձնել։

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն առաջարկի համար։ Համամիտ եմ, կարծում եմ, որ ճիշտ կարգավորում եք առաջարկում։ Քննարկենք, ավելի կոնկրետացնենք, մեծ սիրով կընդունենք ձեր առաջարկը։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Սուրեն Գրիգորյան։

Ս.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Պրն Բագրատյան, մենք բոլորս խոստացել ենք մեր հանրության հետ պարզ ու թափանցիկ լինել եւ, ըստ էության, բոլորս հասկանում ենք, որ մեր խնդիրը ոչ թե մերսման սրահների հետ է, այլ մերսման սրահների անվան տակ գործող ոչ այնքան մերսման սրահների մասին է խոսքը, այսպես ասած։

Դեմ չեմ, իհարկե, խնդիրը կա եւ առավել եւս, եթե այսքան մարդ ողջունում է, հանրային հեղինակությամբ ներկայացված նախագիծ է, դժվար կլինի բացասական դիրքորոշում ունենալ, բայց ես հետեւյալ տրամաբանությունն եմ ուզում հասկանալ։ Այսինքն՝ մենք արձանագրում ենք, որ ունենք խնդիր, որ մերսման սրահի քողի տակ, հա՞, ըստ էության, մատուցվում են այլ ծառայություններ, հա՞, որ բոլորս հասկանում ենք՝ ինչի մասին է խոսքը։ Բայց ես փիլիսոփայությունն եմ ուզում հասկանալ, այսինքն՝ պետությունն արձանագրում է, որ ինքը չի կարողանում դա արձանագրել եւ դրան համարժեք մոտեցում ցուցաբերել, դրա փոխարեն ասում է՝ լա՛վ, եկեք բոլոր մերսման սրահները, ուրեմն, շենքերի տակից հանենք։ Ճի՞շտ է այս տրամաբանությունը։

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար, պրն Գրիգորյան։

Տեսեք, մերսման սրահների  ձեւավորման ընթացքը ես ներկայացնեմ ձեզ։ Ցանկացած բարձրահարկ շենքի առաջին կամ նկուղային հարկերում մարդիկ վարձակալում են տարածք եւ այդ տարածքում, առանց որեւէ հատուկ թույլտվության, կազմակերպում են մերսման սրահներ, այսպես կոչված, որովհետեւ մենք հասկանում ենք՝ ինչ է կատարվում։ Ամենավտանգավորը ես տեսնում եմ այդ ամենի մեջ, նախ՝ մեր անչափահասների անարգել մուտքը, երկրորդը՝ բազմաթիվ հիվանդությունների տարածումը, երրորդը՝ հազար ներողություն, բայց տեսնում ենք, հատկապես, մեզ հայտնի ազգության, որ հերթեր են գոյանում այդ մերսման սրահների դիմաց երեկոյան ժամերին, եւ որեւէ հսկողություն հնարավոր չէ իրականացնել, եթե հանցագործության մասին հաղորդում չի տրվել։ Ընդամենը, քաղաքացիներն ահազանգում են աղմուկի մասին, կուտակումների մասին, բայց փաստեր չեն կարող ներկայացնել, որովհետեւ բոլորս գիտենք՝ փակ տարածքում իրականացվող գործունեություն է, որտեղ աստված գիտի՝ ինչեր են կատարվում։ Որպեսզի մենք կարողանանք մեր մատաղ սերնդին հեռու պահել այդ գայթակղությունից, ինչպես նաեւ...

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Պրն Բագրատյան, ներողություն, որ ընդհատում եմ, թույլ տանք թող արձագանքեն, դուք շարունակեք։

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Շատ լավ։

Ս.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Պրն Բագրատյան, դեմ չեմ, հասկանում եմ, բայց հիմա տեսեք, մի հատ անալոգիա փորձեմ բերել, էլի: Մենք բոլորս գիտենք, չէ՞, որ, օրինակ, դեղատներում վաճառվող ներարկիչները երբեմն օգտագործվում են ոչ միայն դեղերի, այլ նաեւ, օրինակ` թմրամիջոցների ներարկման համար, բայց մենք դրանից չենք որոշում, չէ՞, ներարկիչ էլ չվաճառել դեղատներում։ Այսինքն՝ ստեղ հարցն էն չի, որ ես չեմ ուզում, որ էդ խնդիրը լուծվի, բնականաբար, դժվար թե ինչ-որ մեկը չուզենա, բայց էդ խնդրի լուծման փիլիսոփայության եւ մեթոդի մասին եմ ես ասում, որովհետեւ եթե էս տրամաբանությամբ ենք մենք խնդիրները լուծելու, ես մտավախություն ունեմ, որովհետեւ եթե դանակներով մարդ են սպանում, չի նշանակում՝ պետք չի ունենալ դանակներ, նշանակում է՝ պետք է մարդասպաններին բռնել եւ պատժել։ Եթե, ըստ էության, մերսման սրահները կավատության կամ այլ հանցակազմի տակ ընկնող գործողությունների վայր են հանդիսանում, միգուցե դրան պետք է քրեաիրավական գնահատական տալ։ Բայց էլի եմ ասում, քանի դեռ խնդրի լուծումն էս պահին սենց ենք տեսնում, դեմ չեմ լինի, առնվազն։

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Գրիգորյան։ Ճիշտ եք մոտենում հարցին, իհարկե, պետք է այդ ամենը հաշվի առնել եւ մենք հաշվի ենք առնում։ Դրա համար մենք ոչ թե արգելում ենք այդ ծառայություն մատուցելը, այլ կանոնակարգում ենք։ Այսինքն՝ տեսեք, կազինոները մեծ հաշվով արգելվող գործողություն չի, արգելվող գործունեության տեսակ չի, բայց մենք օրենքով կարողացանք, առնվազն, մի լուրջ հատվածի գայթակղությունից հեռու պահել, որովհետեւ եթե քաղաքացին կամ անչափահասը, կամ թեկուզ չափահաս որոշակի խաղամոլություն ունեցող մարդիկ ավելի հասանելի եւ նույնիսկ, կարելի է ասել, կանչող հատկություն ունեին քաղաքում գործող կազինոները, որոնք արգելված չէին, բայց մենք կարողացանք գտնել կարգավորման մի ձեւ, որ դրանք այն հեռավորության վրա լինեն, որ միայն այն մարդիկ, ովքեր իսկապես ցանկություն ունեն խաղալու, գնան, հասնեն, բայց պատահական անցորդները ծուղակի մեջ չընկնեն, այսպես ասած։

Հիմա նույն վիճակը. պատկերացնո՞ւմ եք, ասենք, ես բնակվում եմ Պարոնյան 1 շենքում, առաջին հարկում նման մերսման սրահ կա։ Ուղղակի անկառավարելի վիճակ է, չեք պատկերացնում, ասենք՝ որեւէ բանով չես կարողանում, ստիպված կանչում ես, զուտ մարդկայինով համոզում ես, ասում ես՝ տար, ձեր շենքի առաջին հարկում կազմակերպիր սա։ Ինքն ընդունում է, բայց սա մարդկային մոտեցում է, ասենք՝ մեկը կհարգի, բայց մյուսն էլ կարող է ասել՝ բայց ես արգելված բան չեմ անում, կարո՞ղ ես ապացուցել։ Խիստ դժվար ապացուցելի է, դրա համար կարգավորումը տալիս ենք համայնքին, որ համայնքը, իսկապես, կարողանա գտնել լավագույն լուծում։ Մենք չենք արգելում գործունեությունը, այսինքն՝ որեւէ մեկը մեզ չի կարող մեղադրել դրանում, ուղղակի, մենք ասում ենք՝ կարգավորել այս ծառայության ոլորտը։ Եթե մենք ամբողջովին թողնենք այս վիճակում, հասարակության մոտ, իսկապես, բողոք եւ վրդովմունք կա, հատկապես ավագ սերնդի ներկայացուցիչները հաճախ են այդ երեւույթից դժգոհում։ Այս է, նպատակը դա է։ Շնորհակալ եմ հարցի համար։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Սոնա Ղազարյան։

Ս.ՂԱԶԱՐՅԱՆ

-Ես իրականում երկրորդում եմ իմ գործընկեր Սուրեն Գրիգորյանի տեսակետն ու պնդումը։ Ես էլ եմ կարծում, որ այս արմատական լուծում է պետք եւ ամբողջությամբ կիսում եմ, որ այլ փիլիսոփայությամբ պետք է շարժվի այս օրենքի նախագիծը։ Բայց, այնուամենայնիվ, եթե մենք ընդունում ենք այս օրենքը եւ կարգավորում ենք միայն սրահի գտնվելու վայրը, ապա ես առաջարկում եմ նաեւ՝ բնակելի շենքերի 1-2-րդ հարկերից բացի, ավելացնենք բնակելի վայրերից տեսանելի վայրերում։

Ին՞չ նկատի ունեմ։ Շենգավիթ համայնքում, որպես տարածքային թեկնածու, այնտեղ պարբերաբար հանդիպելով քաղաքացիներին, նրանք առնչվում են հենց հստակ այս խնդրի հետ: Իննհարկանի շենքի պատուհաններից երեւում է, թե բակում գտնվող մերսման սրահի բացօթյա տարածքում ինչ է տեղի ունենում։ Մենք այստեղ բոլորս հստակ ֆիքսում ենք, որ խոսում ենք ոչ իրական մերսման սրահների մասին, ըստ այդմ՝, ես կարծում եմ, որ կարելի է այստեղ ավելացնել մի այլ կարգավորում՝ տեսանելիության հարցը, որովհետեւ միայն առաջին, երկրորդ հարկերի մասին չի խոսքը, այլ նաեւ բարձրահարկ շենքերի պատուհաններից երեւացող խնդիրն է։

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Գրավոր, եթե կարելի է, խնդրում եմ ձեզ ներկայացրեք, մենք եւ՛ ձեր առաջարկը, եւ՛ պրն Մանուկյանի առաջարկը համադրենք, գտնենք լավագույն կարգավորումը, միասին աշխատենք, որ կարողանանք առաջինից երկրորդ ընթերցում արդեն հանձնաժողով ներկայացնել լրամշակված տարբերակով։ Ընդունելի է ձեր ասածը, շնորհակալ եմ։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք։ Համեցեք։

Ս.ՂԱԶԱՐՅԱՆ

-Պարզապես պրն Բագրատյան, եթե բարձրաձայն մտածում եմ եւ այստեղ էլ գործընկերոջս հետ էի խոսում, այսինքն՝ ստացվում է, որ եթե մեր առաջարկած վայրից դուրս է գտնվում, մենք օրինականացնում ենք, չակերտավոր, մերսման սրահ վայրը, որովհետեւ ստացվում է, որ եթե ինքը չի գտնվում մեր եւ ձեր կողմից առաջարկված վայրում, այսինքն՝ գտնվում է սահմանված վայրից դուրս, մենք «լեգիտիմացնում ենք» մերսման սրահը։ Ես կխնդրի այս ուղղությամբ էլ, հա՞, մենք մտածեինք։

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Շատ ճիշտ է ձեր մոտեցումը, տիկին Ղազարյան, ես կարծում եմ, որ այստեղ նաեւ մենք պետք է դիմենք համապատասխան ոլորտին՝ գործադիր իշխանությանը՝ խնդրելով, որ այն կարգավորումները, որոնք նախատեսում ենք, որ պետք է համայնքային ավագանին եւ համայնքի ղեկավարն իրականացնեն, նաեւ կարողանանք այդտեղ լրացուցիչ կարգավորումներ տալ, որպեսզի ձեր ասած խնդիրը նույնպես լուծենք։ Օրինակ` պրն Տերտերյանին խնդրենք, ասենք՝ այն առաջարկը, որ մենք անում ենք՝ զուտ տալով կարգավորումը տեղական ինքնակառավարման մարմիններին, նաեւ աշխատենք իրենց հետ, որ նրանք էլ որոշակի նորմատիվներ կամ կարգավորիչ նորմեր կիրառեն, ավելի հստակ կլինի եւ ավելի, ձեր ասածի պես, այնպես չի լինի, որ մենք փաստացի ընդունեցինք նրանց լինելն այնքան, որ մենք չենք տեսնում, մեզնից հետո ինչ ուզում են, անեն։ Սա, իհարկե, վատ մոտեցում է, բայց մենք առաջնահերթ գտնում ենք, որ թող մի քիչ հեռացնենք, հետո նաեւ կկարգավորենք՝ հույս ունենալով, որ ՏԻՄ-երը կկարգավորեն, բայց մենք առաջարկության մեջ կարող ենք նաեւ մատնանշել, թե ինչպես ենք տեսնում լուծումը՝ արդեն  լրացուցիչ կարգավորումներ ակնկալելով տարածքային կառավարման նախարարությունից եւ համապատասխան մասնագետների ներգրավումով՝ լիարժեք լուծում տալու համար։ Շնորհակալ եմ։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Պրն Բագրատյան, հարցերն ավարտեցին, դուք կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։

Հարակից զեկուցող՝ տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Արգիշտի Մեխակյան։

Ա.ՄԵԽԱԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի նախագահող, հարգելի գործընկերներ, «Առեւտրի եւ ծառայությունների մասին» օրենքում լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը քննարկվել է ԱԺ տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովում, որով առաջարկվում է օրենքի խմբագրությամբ սահմանափակման ենթակա ծառայությունների ցանկին ավելացնել մերսման սրահ՝ բացառությամբ «բուժական մերսման սրահների» հասկացությունը եւ արժանացել է դրական եզրակացության։ Թերեւս, այսքանը։ Կոչ եմ անում կողմ քվեարկել եւ այն, ինչ քննարկվեց այստեղ, առաջինից երկրորդ ընթերցման ժամանակ հնարավոր է ավելի բարելավել օրենքի նախագիծը։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հարակից զեկուցողին հարցերով դիմելու համար՝ հերթագրում։ Արտակ Մանուկյան։

Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Այս կոնտեքստով, քանի որ, ոնց հասկանում եմ, կենացները գնալով քաղցրանում են, ընդհանրապես, քննարկվե՞լ է հասարակաց տների եւ ավելի այդ, քանի որ լիցենզավորում եւ այլն քննարկվում է, ավելի կոմպլեքս լուծումների հնարավորությունը։ Այսինքն՝ ես հիմա մի քիչ կարող եմ, իհարկե, ավելին գնալ, հա՞, տեղերն առանձնացնենք, այդ տեղերի համար մրցույթ լինի, ինքը լիարժեք կարգավորիչ դաշտ լինի։

Ա.ՄԵԽԱԿՅԱՆ

-Օրենքի նախագծի քննարկման շրջանակներում ձեր բարձրաձայնած հարցը չի քննարկվել, պրն Մանուկյան։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք, պրն Մանուկյան։ Հայկ Գեւորգյան։

Հ.ԳԵՎՈՐԳՅԱՆ

-Ճիշտն ասած, ես կարծում եմ, որ մենք, միեւնույն է, այդ հարցը չենք լուծելու, ամեն դեպքում ասեմ. ասենք՝ մերսման սրահի անունը կփոխեն ՍՊԱ կենտրոն, դա էլ արգելենք, մի ուրիշ բան կմտածեն։ Այս հարցի լուծումը ես չեմ տեսնում, դրա համար չեմ ընդդիմանում այս նախագծին ու կողմ եմ ընդամենը, չգիտեմ, ինչ-որ բան պետք է մտածենք։ Ամբողջ աշխարհում դրա դեմ միշտ փորձել են ու չի ստացվել (ծիծաղում է)։ Սենց, ինչ-որ ավելի ճիշտ է, կարծում եմ, իմ գործընկերոջ պնդումը, որ պետք է կանոնակարգվի ինչ-որ ձեւով, այսինքն՝ դարձնել վերահսկելի եւ ոչ թե փորձել արգելել։ Բայց այս դեպքում ընդդիմանալու խնդիր չունեմ, որովհետեւ լուծումը չեմ տեսնում, էլի, որ անկեղծ ասեմ։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Ըստ էության, հարց չէր պարունակում, դուք կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը, պրն Մեխակյան։

Հարակից զեկուցող՝ ՀՀ տարածքային կառավարման եւ ենթակառուցվածքների նախարարի տեղակալ Վաչե Տերտերյան։

Վ.ՏԵՐՏԵՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի նախագահող, հարգելի պատգամավորներ, ֆորմալ առումով մենք առաջարկություն ենք ունեցել, որպեսզի, այնուամենայնիվ, մերսման սրահների պարագայում կարելի լինի առանձնացնել բուժական մերսումը եւ առողջապահական հիմնարկներում մերսումը, ինչը պրն Բագրատյանն ընդունել է։ Շնորհակալություն, կարծում ենք, որ գոնե այս մասով ինքը կիրարկման առումով հստակություն կմտցնի։ Ակնհայտ է, որ հենց այդպես էլ ենթադրվել է, սա ուղղակի բովանդակային շտկում է։

Մի բան եմ ուզում ուղղակի ասել, որ այս օրենքի շրջանակներում չի, որ պիտի քննարկվեն այն կոնցեպտուալ թեզերը, ինչի մասին դուք ասում էիք։ Այս օրենքն ամբողջովին հենց դրա մասին է, ոչ միայն մերսման սրահների, այլ ՍՊԱ կենտրոնների, ընկերներից մեկն ասաց՝ անունը կփոխեն, կդարձնեն շոգեբաղնիք, էդ էլ կա, դիսկոտեկը կա։ Դիսկոտեկը, կարծում եմ՝ նենց շատ վտանգավոր բան չի, նույնիսկ շատ պրոգրեսիվ կարող է դիտվել, բայց իրականության մեջ ինքը թղթակցվում է աղմուկի, շատ շարժի, շատ աշխուժության, միգուցե, այս կարգի բաների հետ։

Մենք, ինչպես եւ պատգամավորը` պրն Բագրատյանը, առաջնորդվել ենք այդ սկզբունքով, որ միգուցե լրացնենք այդ սահմանափակումով օբյեկտների ցանկը, մինչեւ որ, իսկապես, կարելի կլինի համընդհանուր կոնցեպտուալ ինչ-որ լուծումներ գտնել։

Ինչ վերաբերում է նրան, որ մենք շատ դետալացնենք, թե ինչ սահմանափակումներ պիտի լինեն, ես ուղղակի կառաջարկեի ու խորհուրդ կտայի դրանից ձեռնպահ մնալ, որովհետեւ հիմա, եթե բոլորս սկսենք մի փոքր ֆանտազիա անել, հազար ու մի տարբերակներ կմտածենք։ 9-րդ հարկից երեւում է ՍՊԱ կենտրոնը. աշխարհի շատ քաղաքներում 9-րդ հարկից ամբողջ այդ լողափն երեւում է, բայց, կարծես թե, համակեցության ինչ-որ կանոններ կան ու ոչ մի վատ բան դրա մեջ չկա։ Հիմա, մենք թողնենք, թող դա ավագանին որոշի, որովհետեւ եթե մենք օրենքով սկսենք նկարագրել, ապա շատ կմանրանանք ու արդյունքում էլ ավելի կխճճենք իրավիճակը։ Վերջին հաշվով, սրան ավելի շատ իրավիճակային լուծումներ պիտի տրվեն եւ ամեն համայնք իր առանձնահատկություններից՝ մեծ քաղաքը՝ մեծ քաղաք, մարզային փոքր քաղաքները՝ փոքր քաղաքներ, իրենք կարողանան այդ խնդիրը լուծել։ Եվ օրենքը, ուզում եմ հիշեցնել, որ հենց այդ տրամաբանությունն էլ դրել է, որ դրանց անվանել է սահմանափակումով գործունեություն, բացի դրանից՝ դրվել է թույլտվության մեխանիզմը, այսինքն՝ ամեն մի տեղական ինքնակառավարման մարմին իր լիազորությունների, իր պատասխանատվության շրջանակում փորձի լուծումներ գտնել։ Ես կառաջարկեի ձեռնպահ մնալ կոնկրետիկա մտցնելուց, ինքն էսպես էլ, ինչքան որ կարելի է էֆեկտիվ աշխատել, ինքը կաշխատի, փորձենք հետագայում մտածել նաեւ ավելի համընդհանուր լուծումների վրա։ Օրինակը շատ ճիշտ էր. եթե դանակով կարելի է մարդ սպանել, ապա դրանից չի հետեւում, որ դանակից պիտի հրաժարվել։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հարակից զեկուցողին հարցերով դիմելու համար՝ հերթագրում։

Պրն Տերտերյան, դուք կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։

Մտքերի փոխանակության համար՝ հերթագրում։

Անցնում ենք եզրափակիչ ելույթների։ Պրն Տերտերյան, անհրաժեշտություն տեսնո՞ւմ եք։ Պրն Մեխակյա՞ն... Պրն Բագրատյան, եզրափակիչ ելույթի անհրաժեշտություն չե՞ք տեսնում։ Հարցի քննարկումն ավարտվեց։

Հարգելի գործընկերներ, քննարկում ենք ԱԺ պատգամավորներ Արտակ Մանուկյանի, Արսեն Ջուլֆալակյանի կողմից ներկայացված «Ֆիզիկական կուլտուրայի եւ սպորտի մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը երկրորդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը։

Հիմնական զեկուցող՝ ԱԺ պատգամավոր Արտակ Մանուկյան։ Պրն Մանուկյան, համեցեք։

Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Նախ՝ կուզենայի նշել, որ մեր համահեղինակած օրենսդրական նախաձեռնության մասով ԱԺ պատգամավորները որեւէ առաջարկություն չեն ներկայացրել, սակայն Կառավարությունը մի շարք խմբագրական եւ նաեւ որոշակի գործառութային առաջարկներ է ներկայացրել, ի թիվս այլոց, նաեւ պարաօլիմպիկ խաղերի, այսինքն՝ կարգավորիչ դրույթներ, ինչպես նաեւ դրվել են այն բոլոր հիմքերը, օրինակ՝ նույն պարգեւատրման համակարգը հետագայում կարգավորման համար եւ այլն։ Մեր կողմից, ըստ էության, մայր օրենքի հոդվածի 8 փոփոխություն է տեղի ունեցել, ինչպես նաեւ 1 մեծ գլուխ է ավելացել, որ, ընդհանրապես, հավաքական թիմի հետ կարգավորման ենթակա հարցերն են ավելացվել։

Ես, քանի որ հնարավորինս ուզում եմ նաեւ, որ գոնե կիսատ չմնա, դրա համար կփորձեմ հնարավորինս սահմանափակ ներկայացնել, այսինքն՝ հիմնականում հենց էս են։ Առաջինը կարգավորիչ դրույթներում է տեղի ունեցել փոփոխությունը, երրորդը՝ ըստ էության, կարգավորման գործառույթներ են հավելյալ տրամադրվել, եւ երրորդը՝ հավաքական թիմի հետ կապված կարգավիճակներն են հստակեցվել եւ նաեւ, ի թիվս այլոց, նաեւ պարգեւատրման համակարգերի չափորոշիչները սահմանելու եւ դրանց մասով, կարգավորիչ գործառույթների մասով հստակեցումներ են իրականացվել։

Սա էջ այն փոփոխությունների փաթեթը, որը Կառավարության հետ մեր քննարկման դեպքում ստացել ենք եւ որին հավանություն ենք տվել գրեթե մեծամասամբ կամ ամբողջությամբ։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Պրն Մանուկյան, քանի որ գրավոր առաջարկություններ չեն եղել, հարցեր չեն լինելու, դուք կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։

Հարակից զեկուցող՝ գիտության, կրթության, մշակույթի, սփյուռքի, երիտասարդության եւ սպորտի հարցերի մշտական հանձնաժողովի ներկայացուցիչ Արսեն Ջուլֆալակյան։ Պրն Ջուլֆալակյան, համեցեք։

Ա.ՋՈՒԼՖԱԼԱԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ինչպես նշեց իմ գործընկեր պրն Մանուկյանը, բոլոր առաջարկությունները, որոնք հնչել են Կառավարության կողմից, ընդունվել են, նաեւ երբ պատգամավորներն այստեղ՝ դահլիճից, առաջարկություններ արեցին, դրանք եւս հաշվի են առնվել մեր կողմից։ Մի կետի միայն չանդրադարձավ պրն Մանուկյանը, լրացնեմ, որ այստեղ նաեւ ավելացրել ենք, թե ով պետք է որոշի օլիմպիական խաղերին պատվիրակությունների ոչ մարզիկ ներկայացուցիչների կազմը։ Դա եւս Կառավարության կողմից առաջարկվել է եւ ներառվել է այստեղ, նաեւ պարգեւավճարների պահը նույնպես, Կառավարության կողմից առաջարկությունը, մտցրել ենք մեր մշակած օրենքի մեջ։

Հանձնաժողովում անցել է օրենքը միաձայն, առաջարկում եմ այս անգամ եւս քվեարկել դրական։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Պրն Ջուլֆալակյան, հարցեր չեն լինելու, դուք կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։

Հարակից զեկուցող՝ ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի, սպորտի նախարարի տեղակալ Արեւիկ Անափիոսյան։

Ա.ԱՆԱՓԻՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ուրեմն, հարգելի գործընկերներ, Կառավարության կողմից ներկայացված առաջարկներն ընդունվել են պատգամավորների կողմից եւ հիմնականում Կառավարության առաջարկությունները, բացի բովանդակային այն կետերից, որոնց շուրջ եկել են համաձայնության, եղել են՝ կապված Սահմանադրության փոփոխության հետ եւ լիազորող նորմն օրենքում, անպայման, ընդգրկելու մասով։ Եվ հետեւաբար, հաշվի առնելով, որ Կառավարության բոլոր առաջարկություններն ընդունվել են, Կառավարությունն իր համաձայնությունն է նաեւ տվել, իր դրական եզրակացությունն է տվել` օրենքի նախագծի ընդունման հետ կապված։ Շնորհակալ եմ։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Տիկին Անափիոսյան, քանի որ գրավոր առաջարկություններ չեն եղել, հարցեր չեն լինելու։

Մտքերի փոխանակության համար՝ հերթագրում։ Մխիթար Հայրապետյան։

Մ.ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Հարգելի նախագահող, մեծահարգ գործընկերներ, թեպետեւ պրն Ջուլֆալակյանը ներկայացրեց հանձնաժողովի եզրակացությունը, սակայն ավելորդ չեմ համարի եւս մեկ անգամ ընդգծել այն մեծ ծավալի աշխատանքը, որ օրենքի նախագծի հեղինակները կատարել են նաեւ գործադիրի մեր գործընկերների հետ սերտ համագործակցության արդյունքում:

Ես, երեւի թե, չես սխալվի, եթե ասեմ, որ շուրջ 50-60 տոկոսի ծավալով փոփոխություններ կամ լրացումներ են արվել օրենքի նախագծում, ինչը բավական մեծ ծավալով աշխատանքի մասին է խոսում, եւ ես շնորհակալ եմ ձեզ։

Ասեմ, որ հանձնաժողովը, ի տարբերություն առաջին ընթերցման ժամանակ, այս անգամ միաձայն կողմ քվեարկեց։

Բազմաթիվ կարեւորագույն սահմանումներ են տրվել, բացի այդ, նաեւ սույն օրենքի նախագծով, ըստ էության, մենք հիմք ենք ստեղծում արդեն Կառավարության համար հետագայում սպորտին պետական աջակցության եւ պետական ֆինանսավորման քաղաքականությունը մշակելիս եւ իրականացնելիս։

Հետեւաբար, եւս մեկ անգամ ուզում եմ ողջունել այս բարձրագույն ամբիոնից սույն օրենքի նախաձեռնությունը եւ կոչ անել կողմ քվեարկել։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Մտքերի փոխանակությունն ավարտվեց, անցնում ենք եզրափակիչ ելույթների։

Տիկին փոխնախարար, անհրաժեշտություն տեսնո՞ւմ եք։ Պրն Ջուլֆալակյան, եզրափակիչ ելույթի անհրաժեշտություն չե՞ք տեսնում։ Պրն Մանուկյա՞ն...

Շնորհակալություն, հարցի քննարկումն ավարտվեց, մեր նիստը եւս ավարտվեց, կհանդիպենք վաղը, ժամը 10։00-ին։