National Assembly of the Republic of Armenia | Official Web Page | www.parliament.amNational Assembly of the Republic of Armenia | Official Web Page | www.parliament.am
HOME | MAIL | SITEMAP
ArmenianRussianEnglishFrench
Արխիվ
22.04.2020

Երկ Երք Չրք Հնգ Ուր Շբթ Կիր
01 02 03 04 05
06 07 08 09 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30
 
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎ
ՅՈԹԵՐՈՐԴ ԳՈՒՄԱՐՄԱՆ ՉՈՐՐՈՐԴ ՆՍՏԱՇՐՋԱՆ

ՍՂԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ N 29

22 ապրիլի 2020

Ժամը 11:00

ԱՐՏԱՀԵՐԹ ՆԻՍՏ

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ ԵՆ ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԱԽԱԳԱՀ ԱՐԱՐԱՏ ՄԻՐԶՈՅԱՆԸ ԵՎ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՏԵՂԱԿԱԼ ՎԱՀԵ ԷՆՖԻԱՋՅԱՆԸ

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Բարեւ ձեզ, հարգելի գործընկերներ: ԱԺ պատգամավորների նախաձեռնությամբ հրավիրել է ԱԺ արտահերթ նիստ նախաձեռնողի սահմանած օրակարգով, բնականաբար։ Օրակարգը ձեզ բաժանված է, այժմ տեղադրենք քարտերը եւ գրանցվենք։ Գրանցում։ Գրանցվել է 105 պատգամավոր, քվորում կա, սկսենք մեր աշխատանքը։

Հարգելի գործընկերներ, առաջարկվում է արտահերթ նիստի օրակարգում ընդգրկված հարցերը քննարկել, քվեարկել երկու ընթերցմամբ։ Արտահերթ նիստը նախաձեռնող պատգամավորները ներկայացրել են «ԱԺ արտահերթ նիստի օրակարգային հարցերի քննարկման հատուկ ընթացակարգի մասին» ԱԺ որոշման նախագիծ, որով առաջարկվում է նախագծերի երկրորդ ընթերցումը կազմակերպել առաջին ընթերցմամբ դրանց քննարկումից եւ ընդունումից հետո՝ 24 ժամվա ընթացքում, գրավոր առաջարկների եւ գլխադասային հանձնաժողովի քննարկման եւ եզրակացության համար սահմանել առնվազն 3-ական ժամ։ Այս որոշման նախագիծը պետք է քննարկվի եւ ապա քվեարկության դրվի։ Որոշման նախագիծը ներկայացնելու համար ձայնը տրվում է արտահերթ նիստի նախաձեռնող պատգամավորների խմբի ներկայացուցիչ Բաբկեն Թունյանին։

Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգելի գործընկերներ, սիրելի հայրենակիցներ, օրակարգում երկու հարց ունենք, երկուսն էլ վերաբերում են Հարկային օրենսգրքին, փոփոխություններ եւ լրացումներ են։ Մի նախագիծը շրջանառության մեջ է դրվել «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Միքայել Մելքումյանի կողմից, մեկը՝ իմ կողմից, բայց սրանք Կառավարության մեր գործընկերների հետ համատեղ աշխատված ու մշակված նախագծեր են, երկուսն էլ ունեն հակաճգնաժամային տրամաբանություն։ Այսինքն՝ երկու նախագծերն էլ նպատակ ունեն մեղմել կորոնավիրուսի հետեւանքով առաջացած տնտեսական դժվարությունները տնտեսվարողների համար, նաեւ, ինչո՞ւ ոչ, նպաստել նրանց հետագա զարգացմանը։

Նախագծերի մասին առավել հանգամանալից արդեն բուն նախագծերի քննարկման ժամանակ կխոսենք, հարցերին կպատասխանենք, բայց հենց միայն այն հանգամանքը, որ նպատակը, ինչպես նշեցի, ճգնաժամի հետեւանքների մեղմումն է, նշանակում է, որ բիզնեսն այս որոշումներին սպասում է, եւ որքան արագ դրանք ընդունվեն, այնքան լավ։ Դրա համար մենք նախ՝ «Բարգավաճ Հայաստան»-ի մեր գործընկերների հետ նախաձեռնել ենք արտահերթ նիստ, որպեսզի արագ քննարկվի, եւ առաջարկում ենք 24-ժամյա ռեժիմ, որպեսզի հասցնենք, արագ վերջնական ընդունենք, եւ կխնդրենք նաեւ, որ ընդունվելու դեպքում նախագահը ստորագրի, որ մարդկանց մոտ արդեն սպասումներն ըստ այդմ՝ նրանք ձեւավորեն ու կարողանան ըստ դրա կառուցել իրենց վարքագիծը։

Այնպես որ, բոլորիդ խնդրում եմ կողմ քվեարկել, նաեւ հուսով եմ, որ մենք կհասցնենք առաջինից երկրորդ ընթերցում ընկած այդ հատվածում բոլոր առաջարկներն ամփոփել, ու երկրորդ ընթերցումն էլ ինչքան շուտ ավարտենք, եթե հնարավոր է՝ այսօր, շատ ավելի լավ կլինի։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Կարող ենք հիմնական զեկուցողին հարցեր ուղղել՝ 2-ժամյա ռեժիմի հետ կապված։ Հարցերի համար՝ հերթագրում։ Հարցեր չկան։ Կարող եք զիջել ամբիոնը, պրն Թունյան։

Մտքերի համար հերթագրում՝ 24-ժամյա ռեժիմի մասին։

Սիսակ Գաբրիելյանը հանում է իր ելույթը, Արմեն Խաչատրյանը՝ եւս, Արտաշես Պետրոսյանը եւս հանում է ելույթը։ Ելույթներ չկան։ Եզրափակիչ ելույթի անհրաժեշտություն, պրն Թունյան, չե՞ք տեսնում։

Պետք է քվեարկենք առաջարկվող նախագիծը 24-ժամյա ռեժիմի հատուկ ընթացակարգի մասին։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 109

Դեմ՝ 0

Ձեռնպահ՝ 0

Որոշումն ընդունվել է։

Հարգելի գործընկերներ, այժմ քննարկում ենք օրակարգի հարցերը։

Քննարկում ենք ԱԺ պատգամավոր Բաբկեն Թունյանի կողմից ներկայացված՝ «Հայաստանի Հանրապետության հարկային օրենսգրքում լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։ Հիմնական զեկուցող՝ Բաբկեն Թունյան։

Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, այս նախաձեռնությամբ առաջարկում ենք լրացում կատարել Հարկային օրենսգրքում, որը վերաբերում է կապիտալ ծախսերի մասհանումներին։ Ես փորձեմ պարզ, առանց մասնագիտական դետալների մեջ տրվելու բացատրել, թե դա իրենից ինչ է ներկայացնում։

Այսօր գործող հարկային կարգավորումներով, եթե տնտեսվարողը ներդրումներ է կատարում, այսինքն՝ սարքավորումներ է գնում կամ շենք շինություններ է գնում, կամ կառուցում, ինքը չի կարող այդ ծախսը միանգամից տվյալ տարում ծախսագրել։ Առանձին խմբերի համար կան սահմանված նվազագույն ժամկետներ, օրինակ՝ համակարգիչների եւ նման տեխնիկայի համար մեկ տարի է, արտադրական սարքավորումների համար՝ 5 տարի, շենքերի, շինությունների համար՝ 20 տարի, ասենք՝ եթե ինչ-որ մեկը 1 մլն դոլար արժողությամբ հոսքագիծ է գնել, ինքը չի կարող այդ 1 մլն դոլարի ծախսը հենց նույն հարկային տարում ծախսագրել որպես ծախս, իր եկամուտներից պակասեցնել եւ, ըստ այդմ՝ ավելի քիչ շահութահարկ վճարել, այլ պետք է դա կատարի, առնվազն, 5 տարվա ընթացքում, մաս-մաս։

Հարկային օրենսգրքում ներկայումս կա այդ կանոնից մի բացառություն. Կառավարության կողմից հավանության արժանացած ներդրումային ծրագրերի մասով տնտեսվարողը կարող է այդ կանոնից շեղվել եւ սարքավորումների ու անշարժ գույքի մասով ինքնուրույն որոշել, թե ինքն ինչ ժամկետում կարող է այդ մասհանումներն իրականացնել։ Այսինքն՝ տնտեսվարողն ավելի ճկուն է դառնում եւ հնարավորություն է ստանում իր մոտ սկզբնական շրջանում որոշակի լիկվիդայնություն կամ փող կուտակել, այսինքն՝ քիչ շահութահարկ վճարել։

Այս փոփոխությամբ մենք առաջարկում ենք, որ այդ նույն արտոնությունը, այսինքն՝ նույն հնարավորությունը տարածվի նաեւ մնացած բոլոր տնտեսվարողների վրա, եթե նրանք այդ ներդրումները կկատարեն մինչեւ այս տարվա դեկտեմբերի 31-ը։ Այսինքն՝ սա մոտիվացնելու է, որպեսզի տնտեսվարողները, որոնք նպատակ ունեին ներդրումներ անել եկող տարի կամ հաջորդ տարի, այդ ներդրումները կատարեն հիմա։ Բուն տնտեսվարողն այդ էֆեկտը զգալու է ոչ թե այս տարի, այլ հաջորդ տարի, որովհետեւ հարկը, այսպես թե այնպես, վճարվելու էր հաջորդ տարի, բայց տնտեսությունն այդ էֆեկտը զգալու է հիմա, կատարվող ներդրումների արդյունքում։

Այս գործիքը, հեծանիվ չենք հորինել, աշխարհի մի շարք երկրներում կիրառվել է եւ շարունակում է կիրառվել, կոչվում է արագացված ամորտիզացիայի գործիք։ Քննարկել ենք նաեւ Կառավարության մեր գործընկերների հետ, Կառավարության ներկայացուցիչն իրենց տեսակետը կներկայացնի։ Նախատեսում էինք ի սկզբանե, որ ավելի շուտ մտնի ուժի մեջ, բայց ներդրման ժամկետը, երեւի, արդեն կախված կլինի, թե ինչ արագությամբ կընդունենք։ Այսքանը։ Եթե հարցեր կան, սիրով կպատասխանեմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցերի համար՝ հերթագրում։Արտակ Մանուկյան։

Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Թունյան։ Իհարկե, միանշանակ, ողջունում եմ գաղափարը, բայց, այնուհանդերձ, կարծում եմ՝ մի քանի պարզաբանելու բաներ կան։

Առաջինը. տեսեք, դուք համեմատում եք, ասում եք՝ Կառավարության ներդրումային նախագծերի նույն տրամաբանությունը փորձում ենք այստեղ դնել, բայց Կառավարության ներդրումային նախագծերը նաեւ մոնիտորինգ են անցնում։ Այսինքն՝ այդ ներդրումային խոստումների դիմաց, այո, հավելյալ արտոնությունների մեխանիզմ կա, որը վավերացնում է։ Այս դեպքում, ըստ էության, չե՞ք գտնում, որ մենք համընդհանուր ենք դարձնում, դրանից վարչարարության ծախսը բավականաչափ մեծանում է, ու ո՞նց է լինելու այդ կարգավորումը։

Երկրորդը. տեսեք, ասում եք՝ դեկտեմբերի 31-ը։ Եթե, թերեւս, շենք-շինությունների մասով էլի կարելի է համաձայնել, բայց ինչո՞ւ, օրինակ, սարքավորումների մասով, եթե, իրոք, նմանատիպ կարգավորումը լավն է, եկեք սարքավորումների մասով մշտական դարձնենք, ժամանակային սահմանափակում չդնենք, ասենք՝ հենց դու սարքավորում ես ներմուծում, կարող ենք ժամկետներ դնել, ասենք՝ օրինակ՝ 2015 թ. բարձր արտադրություն, հա՞, որ տեխնոլոգիական վերազինում լինի, այս մեսիջը մենք ձեզ տալիս ենք։

Եվ երրորդը. ի՞նչ եք կարծում՝ ոլորտային սահմանափակումներ պե՞տք չէ այստեղ ներդնել, թե՞ ոչ։

Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Մանուկյան։ Փորձեմ երեք հարցին էլ անդրադառնալ։ Վերջից սկսեմ, հա՞. ոլորտային սահմանափակումների հարցն ի սկզբանե քննարկվել է, անգամ առաջարկ կար, որ, օրինակ՝ հանքարդյունաբերության ոլորտի վրա սա չտարածենք, բայց, իմ տեսանկյունով, անձնական կարծիքով՝ հակառակը, եթե հանքարդյունաբերական ընկերությունը խոշոր ներդրում է անելու, սարքավորումներ է ներկրելու, նշանակում է՝ այդ ներդրման արդյունքում՝ նա նաեւ բնապահպանական վնասներն է պակասեցնելու եւ, ընդհանուր, ավելի արդյունավետ է դառնալու։

Ինչ վերաբերում է մյուս երկու հարցերին, համաձայն եմ, որ մենք նախկինում հաստատված ու Կառավարության կողմից հավանության արժանացած ծրագրերի մասով մոնիտորինգի խնդիր ունենք եւ պետք է հասկանանք, թե այդ ծրագրերը որքանով են արդյունավետ եղել։ Այսինքն՝ եթե մենք արտոնություն ենք տվել, դա որքանով է աշխատել, բայց այս փուլում կարծում եմ, որ հիմա էլ շրջանակն ընդլայնում ենք։ Բայց, տեսեք, ձեր մի ասածն ինչ-որ առումով մյուս ասածին հակասում է։ Դուք ասում եք՝ եկեք ընդմիշտ այս արտոնությունը սահմանենք, այսինքն՝ միշտ այդպես լինի սարքավորումների մասով։ Բայց մինչեւ դեկտեմբերի 31-ն ինքը որոշ առումով նաեւ փորձնական ժամանակաշրջան է մեզ համար, ու եթե տեսնենք, որ այս գործիքն էֆեկտիվ աշխատում է, կարելի է մտածել նաեւ հետագայում հիմնովին այս կարգավորումը փոխելու մասին, եթե չի աշխատում, այդ ժամանակ արդեն նշանակում է՝ պետք է հանել։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք։

Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Կարծում եմ՝ կամայական ներդրումային որոշում կայացնելու համար 6-ամսյա ժամանակահատվածը, որովհետեւ, մեծ հաշվով, մենք դրա մասին ենք խոսում, այդքան էլ բավարար չէ, եւ եթե մենք ուզում ենք, իրոք, գիտակցում ենք, որ մենք ունենք տեխնիկական զինվածության ցածր ցուցանիշ եւ կորոնավիրուսից հետո էլ, երբ կյանքը լինի, տեխնիկական զինվածության բարձրացումն է կարեւորելու մրցունակությունը։ Այդ դեպքում եկեք սարքավորումների վրա, ես էլի եմ ասում, չափանիշը դնենք ոչ թե դեկտեմբերի 31-ը, այլ դնենք տարեթիվը, օրինակ՝ այսինչ թվականից տարեթիվը կարող ենք ընդհուպ մինչեւ ասել, օրինակ, չգիտեմ, այս ծագման երկրները։ Այսինքն՝ մենք փորձենք մոտիվներ դնել, որ մարդիկ իրենց երկարաժամկետ որոշումները կայացնեն եւ ավելի մրցունակ դիմակայեն հետկորոնավիրուսյան կյանքին։ Սա՝ որպես առաջարկություն, բայց ես կողմ եմ քվեարկելու, էլի։

Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ, պրն Մանուկյան։ Այդ տեսակետն էլ, իհարկե, քննարկվել է, որ դնենք որոշակի չափանիշներ, բայց այս փուլում դա նաեւ վարչարարության որոշակի խնդիրներ է առաջացնելու, այսինքն՝ ըստ էության, բավականին դժվար է լինելու հասկանալ, թե այդ սարքավորումն այդ չափանիշներին բավարարո՞ւմ է, թե՞ չէ, կամ հի՞ն է, թե՞ նոր է, արժեքը գերագնահատվա՞ծ է, թե՞ թերագնահատված։ Բայց, ամեն դեպքում, այդ առաջարկները, որ դուք ներկայացնեք, մենք առաջինից երկրորդ ընթերցում կքննարկենք։ Հետո էլ, այս նախագիծը կատարյալ ճշմարտություն չէ, ուղղակի ճգնաժամային իրավիճակով պայմանավորված՝ արագ որոշում է, որ հիմա պետք է կայացնենք։ Եթե ճշգրտելու կարիք կլինի, բնականաբար, ընթացքում էլ կարելի է ճշգրտումները կատարել։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Եղիշե Սողոմոնյան։

Ե.ՍՈՂՈՄՈՆՅԱՆ

-Պրն Թունյան, չե՞ք կարծում, որ սա բոլոր հիմնական միջոցների մասով պետք է չտարածենք. օրինակ՝ շենք-շինությունների մասով: Շենք-շինությունների կառուցումը, գիտենք, տեւում է բավական երկար ժամանակ եւ հնարավոր է՝ այդ կառուցումը սկսվել է նախորդ ժամանակահատվածում եւ ավարտը տեղի ունենա հենց այս մեր արտոնությամբ սահմանված ժամկետում, կամ ընկերությունները, օգտվելով այս առիթից, գնան նոր ձեռքբերում անեն, մի ընկերությունից գցեն մյուս ընկերության վրա ու օգտվեն այս արտոնությունից։ Ես, օրինակ՝ իմ տեսակետն եմ ասում, որ գոնե շենք-շինությունների մասով բացառություն լինի։ Խնդրում եմ ձեր տեսակետը։

Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Տեսեք, ինչպես նշեցի, մենք վերցրել ենք ու արդեն գործող կարգավորումը, որը տարածվում էր Կառավարության հավանության արժանացած ներդրումային ծրագրերի վրա, այդ նույն կարգավորումը տարածել ենք բոլորի վրա, իսկ այդտեղ շենք-շինությունները նույնպես մտած են ու որոշակի հիմնավորումներով են մտած։

Ես նաեւ հասկանում եմ, որ այս կարճ ժամանակահատվածը հնարավորություն չի տվել՝ բոլոր առաջարկներն ու դիտարկումները ներկայացնել, եւ այդտեղ, իրոք, ձեր ասած այդ ռիսկերն էլ կան, բայց մենք պիտի հիմա միասին որոշենք՝ մենք մի երկու ամիս մտածենք, թե ո՞նց վերջնական մի կարգավորում մշակենք, որ այդ ամեն ինչը բացառենք, թե՞ հիմա, այս պահին ընդունենք այդ որոշումը, բիզնեսն օգտվի, հետո, եթե կարիք կա, ճշտենք, որովհետեւ այս պահին ուշացնելու գինը կարող է ավելի թանկ լինել, քան որոշակի ռիսկերի հնարավոր կորուստը։ Դրա համար, եթե նման առաջարկություններ էլ լինեն, էլի հետագայում կքննարկենք, խնդիր չկա։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք. պրն Սողոմոնյան։

Ե.ՍՈՂՈՄՈՆՅԱՆ

-Ես կարծում եմ, որ պետք է այստեղ մենք մի քիչ ճկունության առումով հղում անենք Կառավարության որոշումով, այսինքն՝ որոշակի սահմանափակումներ դնենք: Կլինեն սահմանափակումներ, որը կսահմանի Կառավարությունն այն ձեւով, որպեսզի ավելի ճկուն լիներ, որ Կառավարությունը կարողանար արագ որոշակի գործիքակազմ, սահմանափակումներ, եթե տեսներ, որ խնդիրներ կան։

Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Շատ լավ, կքննարկենք։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հաջորդ հարցը՝ Համազասպ Դանիելյան։

Հ.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Թունյան, նախաձեռնության նպատակը լավն է, ազնիվ է, այն է՝ խրախուսել ներդրումներ, հատկապես, այս տնտեսական դժվար պայմաններում։

Արդյունավետությունը գնահատելը դժվար կլինի, բայց դուք ձեր խոսքում ասացիք գործիքի էֆեկտիվության մասին։ Ես կուզեի լսել ձեր կարծիքը՝ որո՞նք են լինելու այդ արդյունավետության գնահատման չափանիշները՝ ձեր կարծիքով, այսինքն՝ մինչեւ դեկտեմբերի 31-ն ի՞նչ տեղաշարժերի դեպքում կարող եք համարել, որ աշխատել է գործիքը եւ արժե երկարացնել։ Շնորհակալություն։

Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Դանիելյան։ Իրականում շատ կարեւոր հարց եք տալիս, որովհետեւ երբեմն շատ դժվար է հասկանալ, թե այդ արդյունքը, հիմա մենք խոսում ենք ներդրումների խթանման մասին, հա՞, եթե մենք ունենանք որոշակի ծավալով ներդրումներ, հետո ինտուիտիվ դժվար է լինելու պատասխանել այն հարցին, թե արդյոք այս նախաձեռնությունը որքանով նպաստեց ներդրումների հոսքին, միգուցե, ուրիշ հանգամանքներով էր պայմանավորված, բայց կարծում եմ, որ, ամեն դեպքում, ինքը որոշակի խթանող ազդեցություն ունենալու է։ Այստեղ շատ կարեւոր է այն հանգամանքը, որ մենք հարկային արտոնություն չենք տալիս, այսինքն՝ տնտեսվարողին հարկից չենք ազատում, կամ, չգիտեմ, սուբսիդիա չենք տալիս կամ որեւէ օգնություն չենք տալիս։ Մենք իրեն, ընդամենը, հնարավորություն ենք տալիս, որ ինքը կառավարի իր ֆինանսական հոսքերը եւ այդ հարկերը վճարի մի քիչ ավելի ուշ կամ շուտ։ Դրա համար, եթե անգամ օգուտը ոչ այնքան մեծ լինի, այսինքն՝ ակնհայտ շատ մեծ աճ չլինի, էլի կարծում եմ, որ սրա ընդունումն արդարացված կլինի։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք չունե՞ք։ Վաղարշակ Հակոբյան։

Վ.ՀԱԿՈԲՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Թունյան, առաջին հարցս հետեւյալն է. այս գործիքը երբեւէ ՀՀ-ում կիրառվե՞լ է, թե՞ չէ, թե՞ սա առաջին անգամն է։

Եվ երկրորդ հարցս. իհարկե, բարդ է այս պահին կանխատեսել, բայց վերլուծության հիման վրա, եթե նմանատիպ բան կա, ինչքա՞ն հավելյալ ներդրում եք ակնկալում, մոտավորապես, այսինքն՝ այս գործիքակազմն ինչքա՞ն ներդրում ներգրավելու հնարավորություն է տալու, մոտավորապես։ Շնորհակալություն։

Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Հակոբյան։ Նման գործիք, ինչպես նշեցի, որպես այդպիսին, չի կիրառվել, բայց նման արտոնություն սահմանված է եղել Կառավարության կողմից հավանության արժանացած ներդրումային ծրագրերի մասով։ Այսինքն՝ կարելի է ասել, որ այս գործիքը, իր սահմանափակ ընդգրկմամբ, երկար տարիներ արդեն աշխատում է։ Էֆեկտիվության մասին, թե որքանո՞վ է արդյունավետ եղել, պրն Մանուկյանի հարցը հենց դրան էր վերաբերում, մենք էլ հիմա պետք է իրար հետ փորձենք պարզել, ես, օրինակ՝ հարցում էի արել, նման ինֆորմացիա, ստացել եմ ու փորձում եմ ինքս էլ հասկանալ, թե ինչքա՞ն էֆեկտիվ է եղել։ Այսինքն՝ փաստացի գործիքը փոքր չափով, ավելի քիչ շրջանակով աշխատել է, բայց ֆորսմաժորային իրավիճակում որպես հակաճգնաժամային գործիք՝ նման բան չի եղել։

Ինչքանո՞վ կնպաստի. այդ հարցին, պետք է անկեղծ ասեմ, չեմ կարող պատասխանել, որովհետեւ հիմա ինչ թիվ է հնչեցնեմ, դա լինելու է օդից վերցված կամ ինտուիտիվ ինչ-որ բան, ավելի լավ է չասել, քան հետո սխալ դուրս գալ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք չունեք։ Հաջորդ հարցը՝ Մանե Թանդիլյան:

Մ.ԹԱՆԴԻԼՅԱՆ

-Ձեր նախագծի հիմնավորման մեջ գրել եք, որ բոլոր տնտեսվարողներին աջակցություն եք նախատեսում, եւ այդ նպատակով է նախագիծը նոր ներդրողներին, սակայն նախագծի մեջ նշված է՝ միայն ռեզիդենտ շահութահարկ վճարողներին. ինչո՞ւ։

Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Որովհետեւ կարծում եմ, որ առաջնահերթ պետք է մենք նախապատվությունը տանք Հայաստանի ռեզիդենտ ընկերություններին, բայց, տիկին Թանդիլյան, առաջինից երկրորդ ընթերցում՝ նաեւ ոչ ռեզիդենտների մասով, բայց ոչ բոլոր դեպքերին առնչվող, նման մտադրություն ունենք՝ փոփոխություն կատարել արդեն այս նախագծի մեջ։ Կարծում եմ՝ ավելի մանրամասն հանձնաժողովի նիստում կքննարկենք այդ հնարավորությունը։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք՝ տիկին Թանդիլյան։

Մ.ԹԱՆԴԻԼՅԱՆ

-Եթե խոսքը գնում է ներդրումները խթանելու մասին, կապ պետք է չունենա՝ ներդրողը ռեզիդե՞նտ ներդրող է, թե՞ ոչ ռեզիդենտ։ Հետեւաբար՝ եթե խոսում եք տնտեսության զարգացման, ներդրումներ ներգրավելու մասին, որեւէ տարբերություն ուղղակիորեն չկա մեր նպատակի մեջ։ Հետեւաբար՝ հուսով եմ՝ կվերանայեք եւ կփոփոխեք, կներառեք նաեւ ոչ ռեզիդենտներին։

Եվ երկրորդ դիտարկումը վերաբերում է ժամկետներին։ Գրել եք՝ մինչեւ ընթացիկ տարվա դեկտեմբերի 31-ը։ Ներդրումներ անելու համար որոշման կայացման փուլն անգամ կարող է բավարար չլինել մինչեւ դեկտեմբերի 31-ը, արդյո՞ք չեք դիտարկում՝ այդ ժամկետները՝ 2020 թվականի դեկտեմբերի 31-ը երկարաձգել մինչեւ հաջորդ տարվա դեկտեմբերի 31-ը կամ կախված տնտեսական վիճակից, որովհետեւ, համոզված եմ, տնտեսական ճգնաժամը վաղը չի ավարտվելու, եւ այս տարի, եւ մյուս տարի այս տեսությունն ու հետեւանքներն ունենալու է։

Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, տիկին Թանդիլյան։ Համաձայն եմ, որ ներդրումների մասին որոշումներն արագ չեն ընդունվում, մարդիկ վերլուծելու որոշակի ժամանակ պետք է ունենան։ Բայց նաեւ կարծում եմ, դուք էլ կհամաձայնեք, որ այս արտոնությունից ու հնարավորությունից օգտվելու են հիմնականում այն մարդիկ, ովքեր ի սկզբանե արդեն պլանավորել էին ներդրումներ կատարել։ Սա, ուղղակի, իրենց համար լրացուցիչ խթան է լինելու, որ այդ ներդրումը տեղափոխեն ավելի մոտ ժամանակահատված։ Այնպես չէ, որ մարդը ներդրում կատարելու ցանկություն չուներ, այս օրենքի նախագիծը տեսնելով՝ իր մոտ միանգամից ցանկություն է առաջանալու ներդրում անել։ Սա լրացուցիչ, հավելյալ գործոն է, բայց, իհարկե, ոչ ամենակարեւորը։ Այսինքն՝ սա ավելի շատիր ֆինանսական հոսքերը կառավարելու տեսանկյունից իր վարքագծի վրա է ազդելու, արագացնելու է այդ ամեն ինչը. եթե հաջորդ տարի էր, ամենայն հավանականությամբ՝ սա իրեն մի փոքր ավելի կմոտիվացնի, որ ինքը տեղափոխի այս տարի։

Հետաձգելու համար արդեն ասացի. եթե այս ընթացքում՝ որպես փորձաշրջան կամ պիլոտային ժամանակաշրջան, կտեսնենք, որ գործիքն աշխատում է, կարելի է նաեւ քննարկել, ընդհանրապես, այս կարգավորումը թողնելու կամ ավելի երկարացնելու հարցը։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արկադի Խաչատրյան։

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Թունյան, ի սկզբանե ասեմ, որ գաղափարը ողջունում եմ, միեւնույն ժամանակ, կիսում եմ բազմաթիվ գործընկերների հնչեցրած հարցադրումները, դրանք տեղին են։ Արագացված ամորտիզացիայի գործիքը ներդրումների խթանման գործիք է, այլ ոչ թե հակաճգնաժամային, եւ չարժե շատ բարձր արդյունավետություն ակնկալել բուն արտակարգ դրության ժամանակ, բայց որպես գործիք, որը պետք է կիրառվի ներդրումների խթանման, տեխնոլոգիական վերազինման, առանձին արտահանելի մրցունակության բարձրացման համար, միանշանակ. կիրառելի եւ լավ գործիք է, ընդ որում՝ շատ ավելի լավ գործիք է, քան հարկային արտոնությունը, եւ դա, առհասարակ, պետք է ներառել առանձի ռազմավարությունների մեջ։

Այդուհանդերձ, կխնդրեմ անդրադառնալ. դուք անընդհատ նշում եք՝ որպես հակաճգնաժամային գործիք, ինչպիսի՞ արդյունավետություն եք, այո, ակնկալում դրանից։

Երկրորդը. շատ ճիշտ է ժամկետների առումով, ներդրումների որոշումներն այսքան արագ եւ կարճ ժամկետում չեն կարող լինել, այսինքն՝ հնչեցված հարցադրումները, իրոք, շատ տեղին են։

Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Խաչատրյան։ Նու, հակաճգնաժամայի՞ն է, թե՞ հակաճգնաժամային չէ. իմ կարծիքով՝ մի քիչ ճաշակի հարց է, թե դրան ո՞նց կանվանենք, որովհետեւ եթե մենք այս փուլում տնտեսվարողին մոտիվացնում ենք, որ ինքը ներդրումը հենց այս փուլում անի, այսինքն՝ մինչեւ այս տարվա վերջ, երբ բիզնեսը սպասողական ու վատ վիճակի մեջ է, երբ ունի իրացվելիության խնդիր եւ պլանները հետաձգում է, բնականաբար, դա դառնում է հակաճգնաժամային, որովհետեւ ինքը որոշակիորեն մեղմելու է ճգնաժամի հետեւանքով առաջացած մնացած կորուստները։ Բայց, իհարկե, կոնկրետ բիզնեսի համար ինքը՝ որպես այդպիսին, հաջորդ կամ դրա հաջորդ տարիներին է այդ էֆեկտը դրսեւորելու։ Այսինքն՝ մեկ է, այսօր հարկն ինչքան, որ ինքը պետք է վճարեր, այս տարվա համար իր համար ոչինչ չի փոխվելու, բայց եթե սա հաջողում է, ու մարդը նոր ներդրումներ է անում կամ նոր գործարան է կառուցում, կամ եղած բիզնեսն ընդլայնում է, կարծում եմ՝ դա, միանշանակ, հակաճգնաժամային կարելի է համարել։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք չկա։ Ավարտվեցին հարցերը, պրն Թունյան, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։ Մտքերի փոխանակություն հերթագրում։

Հարակից զեկուցման համար ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում գործադիրի ներկայացուցչին՝ ֆինանսների նախարարի տեղակալ Արման Պողոսյան։

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգելի պատգամավորներ, Կառավարությունը համեմատաբար կարճ ժամկետում, բայց բավարար ու բազմակողմանի քննարկել է նախագծով առաջարկվող լուծումը եւ, թերեւս, այս փուլում ձեզ ներկայացվեն որոշ թեզեր՝ մտորումների եւ նախագծի վերաբերյալ դիրքորոշում ձեւավորելու համար։

Որպես ընդհանուր տեղեկատվություն՝ ուզում եմ նշել, որ մեր գնահատմամբ՝ այսօր, անկախ այս նախագծի ընդունումից, ըստ էության, արագացված ամորտիզացիա է կիրառվում մեր երկրում, որովհետեւ հիմնական միջոցների ամորտիզացման թույլատրելի նվազագույն ժամկետները գործնականում ավելի կարճ են, քան դրանց տնտեսական կյանքի տեւողությունը։ Այսինքն՝ հարկային հաշվառման առումով՝ այսօր էլ թույլատրված է, որպեսզի շահութահարկով հարկման բազան ավելի առաջանցիկ տեմպերով նվազեցվի՝ ի հաշիվ ամորտիզացիոն մասհանումների տեսքով կատարվող ծախսերի, քան տվյալ հիմնական միջոցը կհասցնի ժամանակի ընթացքում ֆիզիկապես, իսկ որոշ դեպքերում՝ նաեւ բարոյապես մաշվել։

Երկրորդ թեզը վերաբերում է նրան, որ այսօր հարկային հաշվառման արդյունքում ձեւավորվող հարկային վնասների հիմնական մասը հետեւանք է հենց արագացված ամորտիզացիայի կիրառության։ Այսինքն՝ եթե մենք փորձենք վերլուծել բոլոր այն ծախսային հոդվածներն ու վերհանել դրանց մեջ մեծ տեսակարար կշիռ ունեցողները բոլոր այն ընկերությունների մոտ, որոնք տարեկան գործունեության արդյունքներով հարկային հաշվառմամբ արձանագրում են վնասներ, կտեսնենք, որ հիմնական պատճառը, թերեւս, ամորտիզացիոն մասհանումների մեծ տեսակարար կշիռն է։

Երրորդ թեզը կայանում է նրանում, որ, ինչպես արդեն պրն Թունյանը նշեց, այսօր արդեն կա նման հնարավորություն երկու գործիքների շրջանակներում, մասնավորապես, խոսքը վերաբերում է Կառավարության հավանությանն արժանացող ներդրումային ծրագրերին։ Մի դեպքում, երբ ներմուծվում են մեքենասարքավորումներ, հումք, նյութեր, կիսապատրաստուքներ, եւ նրանց համար նախատեսված ԱԱՀ վճարման ժամկետն է հետաձգվում, եւ երկրորդ. երբ նոր աշխատատեղերի ստեղծման համար Կառավարությունը ներդրումային ծրագրեր է հավանության արժանացնում։ Այս երկու ծրագրերի շրջանակներում կատարվող ներդրումների պարագայում համապատասխան հիմնական միջոցների գծով արդեն իսկ արագացված ամորտիզացիա կիրառելու հնարավորություն կա։ Բայց հետաքրքիրն այն է, որ մեր դիտարկմամբ այս գործիքներից այդպես համատարած կամ մեծ մասշտաբներով չեն օգտվում, եւ դրա օբյեկտիվ պատճառը, կարծում եմ՝ կայանում է նրանում, որ հարկային հաշվառման մի այսպիսի կանոն կա, համաձայն որի՝ երբ ձեւավորվում է հարկային վնաս, այդ հարկային վնասը թույլատրվում է փոխանցել դրա ձեւավորմանը հաջորդող 5 տարիներ, ոչ ավելի։ Եվ այստեղ ցանկացած ռացիոնալ տնտեսվարող պետք է գնահատի ներդրումը կատարելուն հաջորդող 5 տարիների ընթացքում իր հնարավոր եկամուտները, իր հնարավոր հարկման բազաները, որպեսզի հասկանա՝ կունենա արդյո՞ք բավարար հարկման բազաներ՝ օգտագործելու համար ամորտիզացիան մեծ չափով կատարելու արդյունքում ձեւավորված հարկային վնասը, թե՞ դրա մի մասը կկորցնի 5-րդ տարվա վերջում։ Սա զսպող նորմ է, ըստ էության, որը, միգուցե, նաեւ դրական կողմ ունի այն առումով, որ այս հնարավորությունը, եթե խորհրդարանը կորոշի համաձայնություն տալ դրան, տեղի-անտեղի չչարաշահվի, այսպես ասած։ Այսինքն՝ սա հակակշիռ է առաջարկվող կարգավորմանը։

Պրն Թունյանը մի կարեւոր դիտարկում կատարեց այն առումով, որ սրանով մենք փորձելու ենք ազդել հնարավոր ներդրողների վարքագծի վրա։ Եթե իրապես այդպես լինի, եթե իրապես այդպիսի համոզմունք ունենանք, կարելի է համարել, որ սա հաջողված փորձ կլինի։ Բայց այստեղ մի կարեւոր նկատառում կա. գործնականում մենք չենք կարող բացառել, որ շատ տնտեսվարող սուբյեկտներ նախկինում այդ համավարակի տարածմանը նախորդած փուլերում արդեն իսկ կայացրել են ներդրումներ կատարելու որոշումներ, պարզապես, ստացվել է այնպես, որ այդ ներդրումը կատարվելու է այս օրենքի ընդունումից հետո, մինչեւ տարեվերջ ընկած ժամանակահատվածում։ Օրինակ՝ պատվիրել են որեւէ մեքենասարքավորում, որեւէ հոսքային գիծ կամ սկսել են շինարարություն, որն ավարտելու են այս օրենքի ընդունումից մինչեւ տարեվերջ ընկած ժամանակահատվածում։ Այս պարագայում ստացվում է, որ սա նրանց համար լինելու է ոչ թե վարքագիծ փոխող քաղաքականություն, այլ, պարզապես, լրացուցիչ հնարավորություն։ Սրա մեջ էլ կարելի է եւ՛ դրական, եւ՛ բացասական կողմեր գտնել։ Դրական՝ այն առումով, որ նրանց ընթացիկ իրացվելիության մակարդակը կբարձրանա, բացասական՝ այն առումով, որ մենք այս սեգմենտի վարքագծի վրա, գոնե, ազդած չենք լինի։ Շնորհակալ եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Պողոսյան։ Կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը, հարցերին հատկացված ժամանակը սպառվել է։

Այժմ արդեն մտքերի փոխանակություն, ելույթների համար հերթագրում։

Գոռ Գեւորգյան։

Գ.ԳԵՎՈՐԳՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, սիրելի քաղաքացիներ, այո, կատարյալ ճշմարտություններ, մանավանդ տեսությունների եւ տնտեսագիտության մոտեցումների մեջ, գոյություն չունեն աշխարհում, բայց կան ընդունված եւ կիրառելի, իրենց արդարացրած մեթոդներ, որոնք պետք է նաեւ օգտագործվեն նմանատիպ իրավիճակներում։

Պրն Խաչատրյան, համաձայն եմ ձեզ հետ, միգուցե, եթե սա հակաճգնաժամային չէ եւ ճաշակի, ընտրության հարց է, եկեք ասենք, որ սա ներդրումներին խթանող եւ հակաճգնաժամային գործիք ու մեխանիզմ է, որը շատ կարեւոր է։

Պետք է նշեմ, որ առաջին անգամ որպես քաղաքականություն, ոչ որպես հակաճգնաժամային ներդրումային խրախուսող մեխանիզմ, օգտագործվել է ԱՄՆ կողմից եւ բերել է սպասված արդյունքների։

Ըստ էության, նախագծով ի՞նչ է առաջարկվում. հնարավորություն է ընձեռվում տնտեսվարողին՝ իր պատկերացրած կառավարելիության շրջանակում այս մեխանիզմն օգտագործել ավելի արդյունավետ։ Հիմա պատկերացրեք մի իրավիճակ, երբ մարդը պատրաստ չէր այս ցնցումներին՝ կապված համաճարակի արագ տարածման հետ եւ ունեցել է ծրագրային ներդրումային հայեցակարգեր եւ այսօր ձախողվում է։ Տվյալ տնտեսվարողի այդ ներդրումային քաղաքականությունը չձախողելու համար Կառավարությունը եւ մենք առաջարկում ենք հերթական մի մեխանիզմ, որը, միանշանակ, էֆեկտիվ է լինելու։

Այո, մենք նաեւ պետք է հասկանանք, որ արդյունավետության շոշափելիությունը ցույց կտա ժամանակը, բայց մենք իրավունք չունենք մեկ րոպե անգամ կորցնելու՝ սպասելու համար մեթոդաբանական վերլուծման առումով հասկանալ, թե որքանով է սա էֆեկտիվ եւ ոչ։ Եվ դրա համար, եթե ունենք մեկ տոկոսի հնարավորություն՝ ակնկալելու արդյունավետություն, մենք այս մեխանիզմը պետք է կիրառենք՝ իհարկե, հաշվի առնելով նաեւ այն բոլոր մտորումները եւ առաջարկությունները, որոնք հնչեցվեցին մեր գործընկերների կողմից։ Շատ ողջունելի եւ կարեւոր նախագիծ է։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Կարեն Սիմոնյան։

Կ.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, ես ներողություն եմ խնդրում թեմայից շեղվելու համար։

Մեր գործընկերների՝ եւ՛ Կառավարությունում, եւ՛ ԱԺ-ում, ուշադրությունն եմ ուզում հրավիրել Կառավարության կողմից ուսանողներին տրամադրվող աջակցության, ուսման վարձի փոխհատուցման, որոշակի տոկոսային մասի փոխհատուցման մասին։

Խնդիրն այն է, որ տրված պայմանները խնդիր են առաջացնում այն ուսանողների համար, ովքեր, իսկապես, դրա կարիքն ունեն, այսինքն՝ այն չափորոշիչները, որոնք դրված են, օրինակ՝ բարձր ՄՈԳ-ը, եւ դրա տակ մտնում են այն մարդիկ, ովքեր կա՛մ արդեն անվճար են սովորում, կա՛մ արդեն բավականին զեղչեր ունեն, իսկ այն ուսանողները, ովքեր, իսկապես, զեղչման կարիք ունեն, չեն ընկնում դրա տակ։

Երկրորդը. խոսքը վերաբերում է նաեւ մասնավոր բուհերի ուսանողներին, որովհետեւ հիմնականում պետական բուհերի ուսանողներն են կարողանում օգտվել այս ծրագրից, մասնավորների վերաբերյալ որեւիցե ձեւով չկա հնարավորություն՝ օգտվելու այս ծրագրից։

Ես կոչ կանեմ Կառավարությանը, նաեւ պատկան մարմնին՝ վերանայել այս ծրագրի որոշակի դրույթներ ու խտրականություն՝ զուտ ՄՈԳ-ային առումով, չդնել, այսինքն՝ եթե աջակցում ենք, աջակցենք բոլոր ուսանողներին, որովհետեւ բոլորն էլ այդ աջակցության կարիքն ունեն, այսինքն՝ առանց որեւիցե առաջադիմության ցուցանիշների եւ մնացած բոլորի, որովհետեւ այս իրավիճակում բոլորն են հայտնվել, այսինքն՝ տնտեսական վատ իրավիճակում, ճգնաժամային իրավիճակում բոլոր ուսանողներն են՝ առանց որեւիցե բացառության։ Իսկ ՄՈԳ-ով արված զեղչերը խրախուսվում են համալսարանների կողմից, դա վարձի զեղչումն է եւ հետագա գերազանց առաջադիմության խրախուսման այլ գործիքները։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արտակ Մանուկյան։

Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ

-Մեծարգո ԱԺ նախագահ, հարգելի գործընկերներ, առաջինը ես կուզենամ ասել, որ գաղափարը լավն է, բայց կարծում եմ՝ հենց ԱԺ-ն այն հարթակն է, որ մենք պետք է այդ գաղափարին ավելի մեծ արդյունավետություն հաղորդենք։ Եվ այս համատեքստում է, որ ես որոշ, իմ կարծիքով, դիտարկումներ ունեմ, որոնք կփորձեմ մասնակցել հանձնաժողովի նիստին եւ բարձրաձայնել։

Առաջինը. այս գործիքը՝ որպես ներդրումային համեմատաբար գրավչության գործիք կիրառվել է։ Օրինակ՝ Կանադայում՝ Ամերիկայի հետ համեմատած, հա՞, փորձել են ինչ-որ առումով սրանով հավելյալ ներդրումային աջակցության հնարավորություններ ընձեռել։ Բայց, այնուհանդերձ, ինքն ավելի կիրառելի է այն ոլորտներում, որոնք բարոյապես ավելի արագ են մաշվում, օրինակ՝ IT-ն. դու ներդրումներ ես անում, շատ արագ կարողանում ես այդ շահույթները վերցնել եւ շատ արագ, ըստ էության, շուկայում կարող է քո ստեղծած այդ գաղափարը կամ միտքն արդեն ոչ մրցունակ լինել։ Այսինքն՝ կարծում եմ, որ այստեղ մենք պետք է խոսենք ինչպես ժամկետների որոշակիորեն հորիզոնի մեծացման, այնպես էլ դրանից որոշակիորեն նաեւ ոլորտային ուղղվածության եւ, ինչո՞ւ չէ, ես ինքս էլ ասում էի, որ շենք-շինությունների պարագայում, եթե մենք ամեն ինչն ուղղենք դեպի դրան, այսինքն՝ հավելյալ մոտիվացիաներ անենք, հատկապես, այս համատեքստում, որ մենք, այնուհանդերձ, այս մասով նաեւ ունեցել ենք ճգնաժամեր, գիտակցում ենք, որ հնարավոր է՝ ոչ այնքան ռացիոնալ, այսպես ասած, ակնկալիքներ ստեղծվեն, կարծում եմ՝ մենք պետք է սա սահմանափակենք առավելապես սարքավորումներով։ Այո, մենք հետաքրքրված են, որպես երկիր, որպեսզի տեխնոլոգիաները հոսեն մեզ մոտ եւ, այո, մենք կարող ենք սա դիտարկել որպես հնարավորություն, բայց, իհարկե, ոչ մինչեւ դեկտեմբերի 31-ը, այլ ավելի երկար ժամանակահատվածով։ Այսինքն՝ եթե հնարավորություն կա տարբերակել, ես կառաջարկեի դա անել։

Ըստ այդմ՝ ես ուզում եմ, որ մենք նաեւ քննարկենք հարկային վարչարարությունը։ Այս առումով՝ շատ լավ գործիք է, բայց արդյո՞ք մենք կկարողանանք հստակ տարանջատել այ, սրա հետ կապված նաեւ վարչարարական այն ռիսկերը, որոնք կարող են լինել։ Ըստ այդմ՝ ես նորից ուզում եմ ասել, որ գաղափարն ինքնին լավն է, բայց կարծում եմ, որ մենք պետք է այս մասով շեշտը դնենք միայն նորագույն սարքավորումների եւ տեխնոլոգիայի վրա։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Գեւորգ Պետրոսյան։

Գ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի նախագահություն, ես ներողություն եմ խնդրում, ես էլ պետք է թեմայից շեղվեմ։ Իհարկե, նախագծի նկատմամբ տրամադրվածությունը դրական է, բայց այս պահին ասելիքս այլ է։

Հենց նոր, անձամբ ես եւ իմ գործընկեր տիկին Զոհրաբյանը «Վանաձոր» քրեակատարողական հիմնարկից ահազանգ ստացանք այն մասին, որ 18 անձինք, արդեն քսա՞ն, դիմել են հացադուլի՝ կապված դատավարական գործընթացների երկարաձգման խնդրի հետ։

Ես՝ որպես իրավաբան հայտարարում եմ, որ ՀՀ Սահմանադրության համաձայն՝ մարդու կյանքը եւ առողջությունը բացարձակ իրավունքներ են, ենթակա չեն սահմանափակման որեւէ պատճառով, որեւէ դեպքում, այդ թվում նաեւ ելնելով նրանից, թե մարդն ազատությա՞ն մեջ է գտնվում, թե՞ անազատության։

Ցանկացած հայի կյանքը մեզ համար թանկ է։ Ես խնդրում եմ արագ արձագանք իրավասու մարմինների կողմից, որպեսզի պարզվեն հացադուլի անցկացման պատճառները, հանգամանքները, եւ տրվի արագ լուծում, առավել եւս, երբ խոսքը վերաբերում է այն անձանց, ովքեր ոչ թե դատապարտյալ են, այլ դեռ մեղադրվում են, որոնց ուղեկցել եւ ուղեկցում է անմեղության կանխավարկածը։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Նաիրա Զոհրաբյան։

Ն.ԶՈՀՐԱԲՅԱՆ

-Բարեւ ձեզ։ Հարգելի նախագահ, հարգարժան գործընկերներ, նախագիծը՝ բերված մեր գործընկերների՝ «Իմ քայլ»ի կողմից, միանշանակ, ընդունելի է, բնականաբար, «Բարգավաճ Հայաստան»-ը քվեարկելու է կողմ։ Բայց, քանի որ մենք ապրում ենք, այսպես, արտահերթ ռեժիմով, ֆորս մաժորի մեջ, եւ անընդհատ ահազանգեր կան, այո, «Վանաձոր» քրեակատարողական հիմնարկում այս պահին 20 հոգի հացադուլի մեջ են, հացադուլավորներն ավելանալու են, եթե րոպե առաջ, ժամ առաջ որեւէ քայլեր չձեռնարկվեն։

«Արմավիր» քրեակատարողականում 12 կալանավոր եւ դատապարտյալ, գրավոր, հարազատները նաեւ դիմել են ինձ, իրենք գրավոր դիմել են քրեակատարողականի պետին, հրաժարվում են քրեակատարողականի սննդից։ Հարցը ես բարձրացրել եմ նաեւ, հիշում եք, այստեղ՝ ամբիոնից։

Գիտեք, անհասկանալի է, եթե ծնողներին թույլ չեն տալիս հանձնուքի մեջ հանձնել միրգ եւ քաղցրավենիք, այդ դեպքում՝ ինչո՞ւ են թույլ տալիս այն կալանավորին, ով ունի քարտ, քրեակատարողականի կողքի բուդկայից նույն միրգը եւ նույն քաղցրավենիքն առնել։ Այսինքն՝ այստեղ կա ակնհայտ անհամաչափություն։ Եթե այս տարբերակը թույլ չի տրվում, ծնողները բերում են, երկուշաբթի օրը, գիտեք, հանձնուքի օր է, հանում են չոր քաղցրավենիքը, հանում են միրգը, ասում են՝ մենք միրգ տալիս ենք։ Միրգ տալիս են 2-3 օրը մեկ կամ օրը մեկ՝ մի հատ խնձոր։ Այդ դեպքում ինչո՞ւ են թույլ տալիս այն դատապարտյալներին եւ կալանավորներին, ովքեր ունեն քարտ, գնում կատարել քրեակատարողականի կողքի բուդկայից նույն չոր քաղցրավենիք՝, որը հանում են ծնողների, հարազատների բերած հանձնուքից։

Կարծում եմ՝ այստեղ խնդիր կա, այս խնդիրը պիտի կարգավորվի, եւ զբաղվեք «Վանաձոր» քրեակատարողականով, որովհետեւ հարազատներն անընդհատ զանգում են, որ հացադուլավորների թիվը մեծանալու է։

Նաեւ ինձ դիմել են բազմաթիվ անձինք, ովքեր ունեն հղիություն, այստեղ այդ ծրագիրը հղիների մասով, իմ վստահ համոզմամբ՝ ինչ-որ կիսահղի ծրագիր է։ Ես հասկանում եմ, իհարկե, օրինակ՝ ակնհայտ անհամաչափություն կա, հղի ուսուցչուհի է, 27 հազար դրամ աշխատավարձ է ստանում, ինքը չի համարվում շահառու, իր հարեւանը, որի ամուսինը պայմանագրային զինծառայող է, ստանում է 170 հազար աշխատավարձ, նրա կինը շահառու է։ Այսինքն՝ եկեք, այդքան մեծ չեն, էլի, հղիություն ունեցող կանայք, եկեք այս հարցում եւս տարբերակված մոտեցում չցուցաբերենք։ Շնորհակալ եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Մանե Թանդիլյան։

Մ.ԹԱՆԴԻԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Նախ՝ երբ հիմնավորման մեջ գրում ենք՝ բոլոր տնտեսվարողներ, պետք է նախագծում նույնպես լինեն բոլոր տնտեսվարողները, եւ այդտեղից է բխում առաջարկը՝ ներառել ոչ միայն ռեզիդենտներին, այլեւ՝ ոչ ռեզիդենտներին։ Հուսով եմ՝ կփոխեք։

Եվ երկրորդ՝ ժամկետի առումով։ Դուք հայտարարում եք, որ սա հակաճգնաժամային միջոցառում է, եւ, միեւնույն ժամանակ, ասում եք, որ որոշումն արդեն կայացված է, պետք է արագացնել պրոցեսը։ Եթե հակաճգնաժամային միջոցառում է, ապա մենք պետք է խրախուսենք, որ նաեւ որոշում կայացնեն եւ իրականացնեն։ Հետեւաբար՝ ժամկետները, որ սահմանել եք, ուղղակի շատ սեղմ են, եւ այդ ընթացքում որեւէ հակաճգնաժամային որոշում ո՛չ կայացվելու է, ո՛չ էլ արվելու է։ Լավ բան եք անում, արեք այնպես, որ ազդեցություն ունենա:

Ինչ վերաբերում է խթանելուն, որ հենց այսօր կատարեն ներդրում, որպեսզի կատարեն ներդրում, պետք է ունենան կանխիկ միջոցներ։ Շատ լավ գիտեք, եւ պրն Պողոսյան, վստահ եմ՝ կհաստատեք, հաշվեգրման սկզբունքով հաշվարկված շահույթի վճարումը, որ պետք է իրականացվի այս տարի, կանխիկ դրամական շրջանառության բացակայության պարագայում, ուղղակի, չեն կարողանում մարդիկ նախորդ տարվա հաշվարկի շահութահարկի վճարումն անգամ իրականացնել։

Բազմաթիվ ահազանգեր ենք ստանում, որ կանխավճարները, որոնք հաշվարկվում են 2019 թ. հիման վրա եւ այս պահի դրությամբ՝ որոշ դեպքերում՝ մինչեւ արտակարգ դրություն հայտարարելը՝ նաեւ 2018 թվականի շահութահարկի կանխավճարների գումարը սարսափելի մեծ է այս պահին տնտեսվարողների համար։ Եվ եթե մենք ուզում ենք էական աջակցություն ցուցաբերել, մենք չենք կարող մոռանալ այսօրվա հարկ վճարողին եւ խթանել ապագա հիպոթետիկ ներդրողին։ Մենք պետք է այսօրվա տնտեսվարողի աջակցությունն այնպես կազմակերպենք, որ այ, նրանք չփակվեն, այ, նրանք ունենան դրամական հոսքեր՝ կարողանալու իրենց պարտավորությունը կատարել։ Հետեւաբար՝ շահութահարկի վճարման ժամկետներն առաջարկում եմ հետաձգել, առնվազն, 3-րդ եռամսյակում, վստահ եմ՝ նույնպես տնտեսական ճգնաժամային իրավիճակ է լինելու, ֆինանսական միջոցների պակաս է լինելու։ Այդ վճարումներն ավելի լավ է հետաձգել, եւ ապրիլյան հաշվետվություն էլ ով չի ներկայացրել կամ ուշ է ներկայացրել, մինչեւ հոկտեմբերի 1-ը ժամանակ տվեք, ինչպես նաեւ շահութահարկի 20 տոկոս կանխավճարը նվազեցրեք, դարձրեք ավելի հասկանալի, որովհետեւ բոլորս գիտակցում ենք, որ 2020 թ. շրջանառությունը չի լինելու այնքան, ինչքան 2019-ինը կամ 2018-ինը։ Հետեւաբար՝ 20 տոկոսով պահպանելն ակնհայտորեն շատ ավելի մեծ թիվ է կազմելու։ Եվ այսօրվա տնտեսվարողի վրա դնել բեռ, որ այս տարի նա, հենց այս պահին դրամի խնդիր ունի, մյուս տարի էլ շրջանառության խնդիր է ունենալու, վստահ գիտեք, որ այդքան շահութահարկ չի գեներացվելու, ուղղակի, անարդար է։ Ես առաջարկում եմ որպես լուծում շահութահարկի վճարման ժամկետների հետաձգում իրականացնել եւ կանխավճարների վճարման տոկոսները նույնպես նվազեցնել։ Շնորհակալ եմ։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Էդմոն Մարուքյան։

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

-Հարգելի ԱԺ նախագահ, հարգելի գործընկերներ, ես չեմ կարող չանդրադառնալ Վանաձորի երեկվա դեպքին։ Ըստ էության, ի՞նչ է տեղի ունեցել։ Ապրիլի 11-ին վարչապետն ուղիղ եթերում ասաց, որ ապրիլի 20-ից տեքստիլ ոլորտը կվերագործարկվի, եւ մարդիկ կսկսեն աշխատել, որից հետո ապրիլի 15-ին խորհրդարանում եղավ հարց ու պատասխան, իմ հարցին ի պատասխան՝ նա վերահաստատեց իր հայտարարությունը։ Եվ Վանաձորում «Գլորիա» ֆաբրիկայի աշխատողները երեկ գնում են աշխատանքի, ոստիկանությունը գնում է, սկսում է այս մարդկանց նկատմամբ վարչական արձանագրություններ կազմել եւ տուգանել։ Այսինքն՝ մենք ունենք իրավիճակ, պարետատան մակարդակում էլ նույն հայտարարությունն արվել է, որ պետությունը հայտարարում է, որ ամսի 20-ից կարող եք աշխատել, մարդիկ գնում են աշխատանքի, մարդկանց գնում, տուգանում են։ Եվ այս այն մարդիկ են, ովքեր որեւէ սոցիալական ծրագրով աջակցություն չեն ստացել։

Հիմա. ժողովրդի ասած՝ էն որ ասում է՝ կարկուտը ծեծած տեղն է ծեծում, հիմա սա այդ պատմությունն է։ Ժողովուրդ ջան, հիմա սա ի՞նչ քաոս է. կա՛մ որոշեք, ասեք՝ չեն աշխատում, կա՛մ ասեք աշխատում են, իմանանք՝ աշխատում են, կա՛մ եթե հայտարարում են, որ պետք է աշխատեն, հետո ինչո՞ւ են գնում՝ տուգանում, կա՛մ, ասենք՝ գնում են, ասում են՝ թուղթ ունե՞ս, թե՞ թուղթ չունես։ Այդ թղթի իմաստն էլ, ըստ էության, դարձել է անիմաստ բյուրոկրատիա, այսինքն՝ նայում են՝ ինչ է գրել, հա, դե գնա, թուղթը չունի՝ 100 հազար տուգանում են։ Այսինքն՝ եթե ինչ-որ դեպքում կարող է 68 հազար դրամ ստանա կամ չստանա՝ որպես սոցիալական աջակցություն, բայց որ 100 հազար դրամ կտուգանեն, դա հաստատ է։

Եկեք վերանայենք այս մոտեցումները, ես հույս ունեմ՝ Կառավարությունը լսում է, եւ այս հարցը կարգավորեն։ Վերջին հաշվով, խոսքը գնում է 2600 մարդու մասին, այդքան ընտանիքի հացի փող աշխատող մարդկանց մասին է խոսքը։ Հիմա, կա՛մ եթե չեք թողնում աշխատեն, կա՛մ աջակցեք՝ հասցեական, փող տվեք այդ մարդկանց, կա՛մ էլ հայտարարում եք, որ թողնում եք՝ աշխատեն, թողեք աշխատեն, մի գնացեք, տուգանեք այդ մարդկանց։

Նաեւ հատ կոչ եմ անում՝ երեկվա կազմած բոլոր վարչական արձանագրությունները չեղյալ անել եւ մարդկանց չտուգանել։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արման Աբովյան։

Ա.ԱԲՈՎՅԱՆ

-Հարգելի նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, արձագանքում եմ «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության մեծարգո մեր գործընկերոջ այն ելույթին, որը վերաբերում էր ուսանողներին եւ ուսանողական վարձերին։

Մենք արդեն իսկ բարձրաձայնել էինք հարց ու պատասխանի ժամանակ կրթության, գիտության նախարարի մոտ այդ վարձերի հետ կապված բոլոր հարցերը։ Մենք ունենք մի պատկեր, երբ բարձր ՄՈԳ-ի ճանապարհով է, փաստացի, գնում Կառավարությունը։ Այստեղ բավականին լուրջ սոցիալական խնդիր կարող է ծագել, որովհետեւ այն ուսանողները, ովքեր չեն ընկնում այդ սանդղակի տակ, փաստացի, բավականին լուրջ խնդիրներ են ունենալու՝ վարձերը մուծելու հետ կապված հարցերում։ Այդ իսկ պատճառով մենք արդեն իսկ պատրաստել ենք որոշակի առաջարկներ՝ օրենսդրական նախաձեռնության ձեւով, եւ, կարծում եմ՝ այս քանի օրն արդեն կբանակցենք այն մարմինների հետ, որոնց միջոցով շատ շուտ մենք այս մեր առաջարկությունները եւ օրենսդրական նախաձեռնությունները կփորձենք կյանքի կոչել։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հովհաննես Իգիթյան։

Հ.ԻԳԻԹՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի գործընկերներ, իհարկե, նախագիծը կարելի է ընդունել, չնայած մենք չգիտենք ժամկետը։ Մենք, իրոք, չգիտենք՝ ինչքան է տեւելու այս իրավիճակը, իհարկե, պետք է անենք։ Բայց ես ուզում եմ՝ մի հարց մենք անընդհատ հիշենք։ Մենք պետք է հիշենք, որ մենք գտնվում ենք մի տարօրինակ, ոչ սովորական իրավիճակում, որը կապված է պանդեմիայի հետ։ Աշխարհը չգիտի՝ ինչպես է լինելու, եւ այստեղ ցանկացած ելույթ պետք է ուղղված լինի այդ հարցի լուծմանը։ Ես հասկանում եմ, օրինակ՝ Վանաձորի երեկվա հարցն ինձ էլ է մտահոգում։ Ի՞նչ տեսա ես։ Ես տեսա, որ մոտ 100 հոգի՝ ավելի, պակաս, կապ չունի, ուզում եք՝ 200 կամ 500 կամ 1000 կամ 50, էական չէ, հավաքված են մի տեղ եւ պահանջում են աշխատանք։ Ինձ մի հարց է հետաքրքրում, առաջնահերթ հարց՝ կապված կորոնավիրուսի հետ։ Այս մարդիկ իրար կողքի էին կանգնած։ Նայեք՝ ինչ է կատարվում Վրաստանում։ Վրաստանում իրավիճակը չի վերահսկվում այնպես, ինչպես մեզ մոտ, որովհետեւ նրանք հասցեական ձեւով չգիտեն, թե որտեղի՞ց է գալիս վարակը։ Մենք կարող ենք գտնվել այդպիսի իրավիճակում։ Նայեք, Վրաստանը չորս մեծագույն քաղաքներ լոկդաուն, այսինքն՝ ընդհանրապես, փակեց, որովհետեւ նրանք չգիտենին՝ կոնկրետ այս քաղաքում, այս ինֆեկցիայի հասցեն որտեղի՞ց է գալիս։

Այն, ինչ մենք տեսանք երեկ Վանաձորում, կարող է այդպիսի իրավիճակ ստեղծել մեր մեծ քաղաքում։ Կապ չունի, սոցիալական հարցերը պետք է նայենք, իհարկե, այնտեղ մարդիկ կան, որ պետք է ստանան նպաստ, դա Կառավարության հարցն է, մենք պետք է հետեւենք, իհարկե, գործարանը պետք է աշխատի, եթե կարող է աշխատել, եթե Կառավարության որոշումով՝ անվտանգության հետ կապված անհրաժեշտ հարցերն բոլոր ապահովվում են, բայց այն, ինչ կատարվում է, անընդունելի է։ Խոսքն այն չէ, որ մարդիկ հավաքվել են եւ ըմբոստանում են, խոսքն այն է, որ այն, ինչ երեկ կատարվեց, երկու շաբաթ հետո մենք թվեր կարող ենք ունենալ Վանաձորում, լուրջ թվեր կարող ենք ունենալ, եւ կարող է վերահսկողությունից դուրս գալ այդ իրավիճակը։ Դրանից հետո այստեղ նստել, կանգնել եւ խոսել որոշ գործարանների շահագործման, ոչ շահագործման, հարկերի, վարկերի մասին անիմաստ կլինի։ Այն պահից հետո, երբ մենք կրիտիկական պահն անցնենք, անիմաստ կլինի, ընդհանրապես, այստեղի խոսակցությունը։

Ես, ուղղակի, կոչ եմ անում եւ՛ մեզ, եւ՛ մեր գործընկերներին, եւ՛ մեր բնակչությանը, որ զգույշ լինենք, որ, բոլոր դեպքերում, անվտանգության բոլոր այս միջոցները պահպանենք։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Մտքերի փոխանակությունն ավարտվեց։ Պրն Պողոսյան, եզրափակիչ ելույթի իրավունք ունեք, համեցեք։ Արման Պողոսյան՝ ֆինանսների նախարարի տեղակալ։

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ըստ էության, առաջարկների հիմնական մասին ծանոթացանք, մտքերի փոխանակությունը լսեցինք։ Եթե նախագիծը քննարկվելու է 24-ժամյա ռեժիմով, կարծում եմ՝ մենք պետք է օգտագործենք ընձեռված հնարավորությունը եւ ի մի բերենք դրանք ու հասկանանք՝ հետագա ընթացքն ինչպես ենք կազմակերպում։ Բայց այս պահին, օգտվելով առիթից, ձեր թույլտվությամբ տիկին Թանդիլյանի առաջարկությանն անդրադառնամ, որն ուղղակիորեն չի առնչվում նախագծին, բայց այդուհանդերձ, ստեղծված իրավիճակում կարեւոր հարց է։ Ինչ խոսք, տիկին Թանդիլյան, անվիճելի է այն թեզը, որ 2020 թ. չի կարող ակնկալվել որպես նույն տնտեսական ակտիվությամբ տարի, որպիսին եղել է 2019-ը, եւ այս պարագայում, այո, եթե մենք չունենայինք որեւէ այլընտրանքային տարբերակ եւ ձեռնարկատիրությանը ստիպեինք 2019 թ. ֆինանսական արդյունքների հիման վրա կանխավճարներ կատարել, հետո դրանք դարձնել ավելի վճարված հարկի գումարներ, անհեռանկար քայլ կլիներ, առնվազն։ Բայց, կարծում եմ՝ դուք գիտեք, որ Հարկային օրենսգիրքը հենց այսպիսի իրավիճակների համար նախատեսված լուծում ունի այն առումով, որ հնարավորություն կա կանխավճարները հաշվարկել նաեւ այլընտրանքային եղանակով։ Եվ այլընտրանքային եղանակը ենթադրում է, այո, որ եթե տնտեսավարող սուբյեկտը մինչեւ մարտի 20-ն ընտրել է այդ տարբերակը, կարող եք կանխավճարները կատարել ոչ թե նախորդ տարվա շահութահարկի գումարի հիման վրա, այլ նախորդ եռամսյակի իրացման շրջանառության 2 տոկոսի չափով։

Իսկ մարտի 20-ը, եթե դա պետք է վիճարկվի, ես կարծում եմ՝ այնպիսի ամսաթիվ է, որի պահին արդեն իսկ պարզ էր, որ ստեղծված իրավիճակը ենթադրում է տնտեսական պասիվ ժամանակաշրջան։ Դուք կարող եք չհամաձայնել, բնականաբար, բայց ես կարող եմ ձեզ վստահեցնել, որ շատ հարկ վճարողներ, որոնք իրավիճակը գնահատել են ավելի սթափ, օգտվել են այդ հնարավորությունից, եւ կարծում եմ, որ այս հանգամանքն անպայմանորեն պետք է հաշվի առնենք ձեր առաջարկության քննարկման համատեքստում։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։ Շնորհակալություն, պրն Պողոսյան։

Բաբկեն Թունյան, եզրափակիչ ելույթ։

Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, շնորհակալ եմ հնչած դիտարկումների համար, չնայած դրանց մեծ մասը բուն նախագծին չէր վերաբերում։ Ամեն դեպքում, ամենակարեւոր հարցը հետեւյալն է. մենք ի՞նչ ենք կորցնում՝ չնայած այն ռիսկերին եւ մտահոգություններին, որ նշվեցին, ի՞նչ ենք կորցնում, եթե այս նախագիծն ընդունվում է: Ըստ էության, ոչ մի բան չենք կորցնում։ Բայց երբ մենք ասում ենք՝ չենք կարող անտեսել այսօրվա հարկ վճարողներին՝ նախապատվությունը տալով ինչ-որ հետագա ներդրողների, դրանք նույն մարդիկ են շատ դեպքերում եւ իրարից տարանջատել պետք չէ։

Ժամկետների առումով առաջարկը, որ պրն Մանուկյանը հնչեցրեց, կարելի է քննարկել, բայց, իմ կարծիքով՝ դա կարելի է անել միայն այն դեպքում, երբ մենք հստակ չափանիշները ֆիքսենք մեզ համար, թե ի՞նչ չափանիշներով են գործարարներն այս հնարավորությունից օգտվելու։ Դրա համար, չնայած ես ամսի 10-ին էի դեռ այս նախագիծը շրջանառության մեջ դրել ու գրավոր առաջարկներ չեմ ստացել, չնայած առաջարկել էի 24-ժամյա ռեժիմով այս նախագիծը քննարկել, կարծում եմ՝ այդտեղ մի շաբաթը, 10 օրը մեզ չի խանգարի, հաջորդ նախագիծն ավելի հրատապ է։ Այս նախագիծը կարող ենք առաջին ընթերցմամբ ընդունել, երկրորդ ընթերցումը, կարծեմ, «ԱԺ կանոնակարգ» ՀՀ սահմանադրական օրենքն ինձ այդ հնարավորությունը տալիս է, 24-ժամյա ռեժիմը, ես կարող եմ, քվեարկել ենք, բայց, ասենք՝ հեղինակն ինքը կարող է հրաժարվել։ Կարծում եմ՝ եթե մեր գործընկերները գտնում են, որ կարելի է մեկ շաբաթում ավելի բարելավել այս օրենքը, եկեք բարելավենք, մաքսիմալ ավելի լավը դարձնենք, այդ մեկ շաբաթն այդ երկարատեւ վարքագծի վրա չի ազդելու։ Ես անհամբեր կսպասեմ բոլորիդ առաջարկներին։ Եկեք առաջին ընթերցմամբ ընդունենք, երկրորդ ընթերցումն ավելի ուշ կանենք։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Ավարտվեց հարցի քննարկումը։ Այժմ քննարկում ենք ԱԺ պատգամավոր Միքայել Մելքումյանի կողմից ներկայացված՝ «Հայաստանի Հանրապետության հարկային օրենսգրքում փոփոխություն եւ լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։ Հիմնական զեկուցող՝ Միքայել Մելքումյան: Համեցեք, պրն Մելքումյան:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Հարգելի նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, միանգամից ի վերուստ ասեմ, որ այս նախագիծը եղել է վերջին օրերին Կառավարության, մասնավորապես, ՊԵԿ նախագահ պրն Անանյանի եւ պրն Թունյանի հետ եռակողմ քննարկումների եւ որոշակի վերջնական կոմպրոմիսային մի տարբերակի ձեռքբերում, որը ես հիմա ձեր ուշադրությանն եմ ներկայացնում։

Նախ՝ պետք է ասեմ, որ նախագիծը պարունակում է երկու հիմնական դրույթ՝ Հարկային օրենսգրքի փոփոխություն եւ լրացում։

Առաջինը հարկային պարտավորությունների չկատարման դեպքում տույժերի կրկնակի նվազեցումն է։ Մենք գիտենք, որ ամենօրյա հաշվարկի ժամանակ հարկային որոշակի պարտավորություն չվճարելու դիմաց վճարվում է այդ հարկային պարտավորության 0.0075 տոկոս։ Հիմա առաջարկվում է համարյա կրկնակի իջեցում՝ 0.004։ Եթե ես սա վերածեմ որոշակի տարեկան տոկոսների, երկուսն էլ, ուրեմն, պարզ է՝ 2 տարի, 730 օր է հաշվարկվում։ Եթե տարեկան կտրվածքով առաջինը 27 տոկոսից ավելի էր, հիմա առաջարկվող տույժի սահմանագիծը համարյա կրկնակի իջեցվում է եւ 14,6 տոկոս է, որպեսզի մենք պատկերացնենք դրա ազդեցության չափը։

Եվ այս առումով՝ պետք է ասեմ, որ սրանից բխում է, սա Հարկային օրենսգրքի 401 հոդվածն է։ Պետք է ասեմ, որ սա շատ կարեւոր դրույթ է, որովհետեւ այն հարկային պարտավորությունները, որոնք չեն վճարում, կամ հիմա, սրանից հետո, պայմանավորված այս ճգնաժամային վիճակով՝ հնարավորություն չի լինելու, որ վճարեն, այդ տույժերն այդ ծավալով չեն ազդի, այլ ավելի կրկնակի, ուրեմն, փոքր չափով կհաշվարկվեն։ Սա՝ մեկ։

Երկրորդը. մենք առաջարկում ենք, նաեւ այսպիսի թեստ է, Հարկային օրենսգրքի 430 հոդվածը, որի պարագայում գործող կարգավորումը հետեւյալն է. եթե 500 հազար դրամից ավելի հարկային պարտավորություն է կուտակում տնտեսվարողը, հարկային մարմնի ղեկավարը կարող է արգելանք դնել, որոշում կայացնել արգելանք դնելու մասին, կրկնում եմ, 500 հազարից ավելի։ Ես նախորդիվ, ուրեմն, վիճակագրությունը խնդրել էի ՊԵԿ-ից, որպեսզի տրամադրեն, 9813 տնտեսվարող սուբյեկտ այս, ուրեմն, արգելադրման տակ է եղել վերջին 2-2,5 տարիների ընթացքում՝ 9813, այսինքն՝ մենք ունենք 92 հազար, թե չեմ սխալվում, հաշվետվություն ներկայացնող՝ տնտեսվարողների 10 տոկոսը։

Հիմա, ես մի քիչ նորից հետ գնամ, այդ, որ ասում եմ՝ բանակցում ենք, ինչի հետ էր կապված։ Ես սույն թվականի հունվարի 10-ին շրջանառության մեջ էի դրել մի օրենք, որտեղ նախատեսել էի, որ այդ 500 հազարի շեմը բարձրացնենք 5 մլն-ի։ Կառավարությունն այդ ժամանակ տվել էր բացասական եզրակացություն, եւ հիմա մենք գնացինք 1,5 մլն-ի շեմի սահմանմանը, դրա տրամաբանությունը փորձենք բացահայտել։

Տեսեք, ՓՄՁ-ների 71 տոկոսի տարեկան շրջանառությունը չի անցնում 58 միլիոնից, իսկ քանի որ նրանք շրջանառության հարկ վճարողներ են, մենք ունենք 67 հազար շրջանառության հարկ վճարող, ուրեմն, հարկերի գեներացիան, օրինակ՝ առեւտրի ոլորտում 3-3.5 տոկոս է միջին շրջանառության հարկը։ Իսկ, օրինակ՝ ՀՀ առեւտրի ոլորտում աշխատում է 60 հազարից ավելի մարդ, նաեւ այլ ոլորտներում. արդյունաբերության մեջ մի փոքր մեծ է՝ 4-4.5 տոկոս, ծառայությունների ոլորտում՝ 5 տոկոս։ Եթե միջինացնում ենք, այդ 1.5 մլն դրամը մոտավորապես փակում է ՓՄՁ-ների մեծ մասի տարեկան գեներացրած հարկերը, այսինքն՝ շրջանառության հարկը։ Այսինքն՝ սա մի տեսակ հարկային արձակուրդի նման մի բան է, որ դու քո հարկը, ընդունենք՝ չես կարողանում վճարել, հետաձգվում է, բայց տույժերը հաշվարկվելու են կիսով չափ, այսինքն՝ այս 1,5 մլն-ի տրամաբանությունը հիմնավորում է նրանով՝ իր գեներացրած հարկերով։ Բայց դա չի նշանակում, որ 1.5 մլն-ից ավելի, ասենք՝ ապառք, կուտակեց, ասենք՝ 1,7-1,8 է, ինքը 200-300 հազարը կարող է վճարել, եւ նորից արգելանք չլինի։ Այսինքն՝ այս հնարավորությունը միշտ կա։ Սա էական թեթեւացում եմ ես համարում։

Առաջ անցնելով՝ պետք է ասեմ, որ եթե մենք այսօրվա կարգավորմանը նայենք սնանկացման մասով, սա մի քիչ հարակից բան եմ ասում, սնանկացման պարտավոր է գնալ հարկային մարմինը, այդ հարցով դիմել ապառքների 1 մլն դրամ շրջանառության դեպքում։ Ես արդեն իսկ դրել եմ շրջանառության մեջ 3 մլն-ը, որովհետեւ արգելանքի, եթե հետո տարիներով չի վճարվում այդ 730-ը, հետո կարող է գնալ սնանկացումը։

Այս առումով, ամփոփելով խոսքս, որպեսզի ժամանակի մեջ տեղավորվեմ, ասածս այն է, որ երկու կարեւոր դրույթ. մեկը՝ տույժերի իջեցում, երկրորդը՝ արդեն այդ արգելադրման շեմի բարձրացում 3 անգամ՝ 500 հազարից 1.5 մլն, որի հետ կապված՝ մենք, հատկապես՝ ՓՄՁ ոլորտին, կտանք հնարավորություն՝ այդ հարկային պրոբլեմների ընթացքում շատ չտուժել, այլ մի քիչ թեթեւ ճանապարհով շարժվել, որովհետեւ եթե փոքր, միջին բիզնեսի այս 1,5 մլն-ի հարկային գեներացիան, ասացի, մենք, իհարկե, չենք ակնկալում, որ հիմա այս առաջիկա ամիսներին ակտիվանալու են շրջանառությունները, այսինքն՝ ինքը լրիվ տեղավորվում է մեր այն ակնկալած արդյունքի մեջ։ Այսքանը։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հիմնական զեկուցողին հարցերով դիմելու համար՝ հերթագրում։

Արտակ Մանուկյան։

Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Մելքումյան, եթե ասում ենք, որ արգելադրման շեմի հետ կապված ձեր նախաձեռնությունը 5 մլնն է եղել, ենթադրվում է, որ դա էլ ունի հաշվարկ։ Ասում էիք՝ 5 մլն, հունվարի 10-ին դրել եք 5 մլն, ենթադրվում է, որ հաշվարկ ունեցել եք։ Հիմա, եթե հաշվարկ ունեցել եք, 1,5-ի համար հիմնավորում եք, որ դա է օպտիմալ չափը, կարո՞ղ ենք ենթադրել, որ ձեր հաշվարկի մեջ ինչ-որ մի բան է փոփոխվել։

Երկրորդ հարցը. ելակետային ի՞նչ ցուցանիշներից եք ելել, որ 1.5 մլնն եք առաջարկել, այլ ոչ թե, ենթադրենք՝ 2-ը կամ 1-ը, կամ 2,5-ը, այսինքն՝ փորձենք հասկանալ ո՞րն է։

Եվ, մեծ հաշվով, ազդեցության գնահատականը. քանի՞, ի՞նչ չափորոշիչներով մենք կարող ենք գնահատել սրա ազդեցության գնահատականը, որովհետեւ ակնհայտ է, որ սա վարքագծի վրա որոշակի ազդեցություն ունեցող քայլ է։

.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Շատ բարի, շնորհակալություն։ Նախ՝ 5 մլն-ի հետ կապված պետք է ասեմ. քանի որ անցյալ տարի մենք գնում էինք տնտեսական հեղափոխության ճանապարհով, այսինքն՝ մենք ենթադրում էինք մեծ, ակտիվ աճ, շրջանառությունների աճ, այսինքն՝ այն գեներացվող հարկերը մեծ շրջանառություններից ավելի մեծ էին լինելու։ Այսինքն՝ մենք ակնկալում էինք, դեռեւս հունվարի 10-ի դրությամբ, որ շրջանառությունները պետք է էլ ավելի ակտիվ աճեն, եւ առաջացած հարկերն էլ ավելի մեծ պիտի լինեն, քան այն, ինչ հիմա ճգնաժամի պայմաններում ենք ակնկալում, որ չի լինելու։ Իհարկե, ես չեմ ասում, որ 5 մլն-ը տենց ճշգրիտ հաշվարկած ինչ-որ բան է, բայց հիմնականում, եթե հիմա մենք ենթադրում ենք, որ սա առավելապես ազդելու է ամբողջապես փոքր, միջին բիզնեսի վրա, այդ 5 մլն-ի շրջանակներն ավելի բարձր կլինեն։ Սա՝ մեկ։

Երկրորդ. ազդեցության գնահատականի հետ կապված՝ պետք է ասեմ, որ տարիների փորձը, ես մի փոքր նայել եմ, ցույց է տվել, որ այդ, ես կապեմ նաեւ տույժերի հետ, էլի, որովհետեւ տույժն ու սա իրար հետ նաեւ որոշակի ինչ-որ չափով կարող ենք ենթադրել, թե ինչքան տույժ է մուծում՝ կապված այդ չկատարված հարկերի հետ, չէ՞, ասենք՝ դրանից գալիս է նաեւ տույժերի չափը։ Ուրեմն, կյանքը ցույց է տվել, որ վերջին 7-8 տարիների ընթացքում այդ տույժերը 0,5-ից սկսած իջել են, հետո՝ 0,15, հետո՝ 0,075, հիմա՝ 0,04։ Այսինքն՝ կյանքը ցույց է տվել, որ այդ տույժերի իջեցումն առանձնապես բացասական չի ազդել, ուրեմն, հարկային կարգապահության վրա, որեւէ բան չի առաջացրել, բայց հիմա, հատկապես, հիմա, մենք կարող ենք ասել, որ տույժերի իջեցումը շատ կարեւոր է, որովհետեւ վճարի պրոբլեմ է լինելու, ազդեցության գնահատականը, կարծեմ, շատ մեծ է լինելու։ Եթե սենց ինչ-որ բանով փորձեմ, ես պետք է վերցնեմ հավանական շրջանառությունները՝ ինչ ենք ակնկալում, ինչ շրջանառություն, ու ոլորտային, ասենք՝ տարբեր ոլորտներում, դա տարբեր է լինելու, տենց չէ, որ համատարած նույն ազդեցությունը կարող է ունենալ։ Բայց ես կարծում եմ, որ, այնուամենայնիվ, մենք գնում ենք ճիշտ ճանապարհով, այսինքն՝ այսպես ասեմ. ազդեցության գնահատականը շրջանառությունների հետ եմ կապում, նայած ինչ շրջանառություն, ինչ շահութաբերություն կլինի տարբեր ոլորտներում։

Բայց դուք արձագանքեք, ես մի բան էլ ասեմ, որ...

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Արձագանք։

Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Նախ՝ տոկոսադրույքների այն պատմական ակնարկը, որ անում էիք, այդտեղ նաեւ պատմականորեն Կենտրոնական բանկի հաշվարկային դրույքաչափերն էլ են, չէ՞, այսինքն՝ ըստ էության, տնտեսական ռիսկայնությանը համընթաց՝ ընդհանուր շուկայում, հա՞, տոկոսադրույքների նվազեցում է եղել անվանական առումով, եւ կարծում եմ, որ նաեւ դրանով է պայմանավորված եղել, որ համընդհանուր իջել է։ Բայց այս առումով, եթե մենք քննարկում ենք, հիմա ասում եք՝ ազդեցության գնահատականն ըստ ոլորտների հնարավոր չէ տալ եւ այլն, բայց, այնուհանդերձ, մենք շրջանառու միջոցներ ենք ներարկում կամ հնարավորություն ընձեռում, հատկապես, ՓՄՁ-ներին, որպեսզի նրանք գեներացնեն, այսինքն՝ ինքը պոզիտիվ ազդեցություն այլ հավասար պայմաններում պետք է ունենա տնտեսության վրա։ Հետեւաբար՝ ես գաղափարին կողմ եմ, բայց ուզում եմ հասկանալ՝ այ, այդ հնարավոր ազդեցությունը մենք կարո՞ղ ենք որեւէ ձեւով գնահատել, որովհետեւ շատ հաճախ, երբ մենք նախագծեր ենք բերում կամ Կառավարությունը, դուք ինքներդ ասում եք՝ ինչքա՞ն է դրա ազդեցության գնահատականը։ Հիմա մենք էլ ենք ուզում իմանալ՝ ձեր օրենսդրական նախաձեռնության ազդեցության գնահատականն ինչքա՞ն է։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Ուրեմն, պարզ է, ես թիվ չեմ հնչեցնելու, ես արդեն ասացի՝ մինչեւ 58 մլն շրջանառություն ունեցող տնտեսվարողները, ասեմ այդ դեպքում, 71 տոկոսն են, այսինքն՝ 67 հազարի 71 տոկոսի շրջանառությունը մինչեւ 58 մլն է։ Ես արդեն ասացի, ինչո՞ւ եմ ասում ոլորտներ. առեւտրի ոլորտում ասացի՝ 3-3,5 տոկոս՝ միջին շրջհարկը, համարյա ամբողջապես ընդգրկում է։ Այսինքն՝ եթե մարդն ապառքը կուտակի, պլյուս այդ տույժերը՝ կիսատ, դրա ազդեցությունն այդքան եմ գնահատում, այսինքն՝ սա մի ոլորտ է։ Արդյունաբերության մեջ մի այլ բան է, ծառայությունների ոլորտում ավելի բարձր է, չնայած ծառայությունների մեծ մասը, երեւի, անցել է միկրոբիզնեսի բնագավառ՝ մինչեւ 24 մլն-ի։ Բայց այդ 58 մլն-ի շեմը, որ ասացի, դա է։

Ինչ վերաբերում է միջինից դեպի խոշոր ընկերություններին, պետք է ասեմ, որ դրանց վրա մասամբ է ազդրում, որովհետեւ, միգուցե, նայած ինչ ձեռնարկություն, իհարկե, նրանց մոտ 1.5 մլն-ի այդ չափը կարող է տարբերվել, այսինքն՝ մեծ ընկերությունների մեջ... Բայց, կարծեմ, մեծ ընկերությունների մեջ կարգապահությունը շատ ավելի մեծ է լինում, այսինքն՝ ազդեցության գնահատականը հիմնականում՝ ըստ ոլորտների, փոքր, միջին բիզնեսի։

Բայց մի բան ասեմ, քանի որ ասել եք...

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Պրն Մելքումյան, ժամանակը սպառվել է, պարզապես, խնդրում եմ մտքերի փոխանակության...

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Հա, ես մի նախադասություն էլ ասեմ՝ մինչեւ այս...

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Ասեմ՝ ինչի համար եմ ասում, էլի, որովհետեւ ժամանակի խնդիր ունենք, ոչ բոլորն են կարողանալու հարցեր տալ։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Ճիշտ է, հա։ Ես մի բան ասեմ՝ մինչեւ այս համավարակի տարածումը, համակարգաստեղծ խոշոր շատ ընկերություններ վաճառվում էին։ Ինչո՞ւ եմ ասում. շահութաբերությունն ընկել էր արդեն։ Բայց անվանական, որ խոսենք, կասեմ հետո։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Վարդեւան Գրիգորյան։

Վ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Մելքումյան, իհարկե, օրենքի նախագիծը շատ կարեւոր է, դուք ակնարկեցիք, որ քննարկել եք ՊԵԿ ներկայացուցիչների հետ, պրն Թունյանի հետ:

Ես ուզում էի իմանալ՝ ի՞նչ դիրքորոշում ունի Կառավարությունը նախագծի նկատմամբ կամ նախագծի համար։

Երկրորդը. կա՞ հաշվարկ, թե, մոտավորապես, ի՞նչ գումարներ կկազմեն տույժերն ու տուգանքները, ինչքանո՞վ կնվազեն բյուջեի մուտքերը նախագիծն ընդունվելու պարագայում։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Գրիգորյան, հարցի համար, լավ հարց եք տալիս։ Պրն Մանուկյան, երեւի այդ մասը ես մոռացա, կլրացնեմ հիմա, այդ բյուջե չգնացող մասի հաշվարկը։

Այո, մենք, ասացի արդեն, բանակցել ենք, որոշակի նախնական համաձայնություն կա, բայց Կառավարության ներկայացուցիչը քիչ հետո ելույթ է ունենալու, ինքը կասի։ Սա՝ մեկ։

Երկրորդը. տույժերի չափը, մոտավորապես, 4 մլրդ-ի է հասնում, ընդհանուր, պրն Մանուկյան, տույժերի չափը հասնում է 4 մլրդ-ի, հիմա, որ սկսենք։ Հիմա ես արդեն թվեր ասացի, որ այս իջեցումով մենք 27.5 տոկոսն իջեցնում ենք՝ 14.6-ի, համարյա կրկնակի։ Այսինքն՝ այդ չափով, ընդունենք՝ պիտի տույժեր գնային, այդ չափով չեն գնալու։ Սա՝ մեկ։

Բայց, երկրորդ, սրա նպատակն այն է, որ մենք աշխուժացնենք, այսինքն՝ չթողնենք, որ այդ պարտավորությունների, տույժերի հետ կապված՝ հետո նրանք գնան սնանկացման, հետո ինչ-որ վճիռներ լինեն։ Այսինքն՝ մեր բանը նա է, որ դաշտն ազատ թողնենք, որպեսզի գործեն, իրենք ճնշված չլինեն այդ հարկային պարտավորություններով եւ դրանից բխող, ուրեմն, տարբեր սանկցիաներով։ Այնպես որ, չափը մոտ 4 մլրդ-ի է հասնում։ Հիմա, ասենք՝ եթե սա վերաբերելու է, մի բան էլ ասեմ, հենց ապրիլի 20-ին։ Մենք օրենքի նախագծում գրել ենք, որ չնայած ինքն ընդունվելու է այսօր կամ վաղը եւ այլն, բայց ինքը, եթե ընդունվի, տարածվելու է ապրիլի 20-ից գործող իրավահարաբերությունների վրա, եւ եթե, ասենք թե մեկը մուծում է 0,075-ն արդեն, ապրիլի 20-ից կիջնի՝ 0,04, եւ, ընդհանուր, 730 օրը։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Արձագանք։

Վ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Պրն Մելքումյան, այդ դեպքում ո՞նց եք դուք ակտիվացնելու, եթե, գոնե, նախկին տույժերի ու տուգանքների վրա ազդի, այդ ժամանակ կարող է՝ ակտիվանան: Եթե մարդը մինչ այդ չի կարողացել այդ տույժն ու տուգանքը մուծել, չեմ կարծում, որ այս օրենքն ընդունվելուց հետո կակտիվանա իր գործունեությունը։ Իմ կարծիքով՝ ճիշտ կլիներ, որ նաեւ սա տարածվեր նախկին տույժերի ու տուգանքների վրա, որպեսզի մենք, ուրեմն, այդ բիզնեսին, հա՞, որն ինչ-որ տեղ հնարավորություն չի ունեցել՝ զարգանալու, կայանալու եւ այդ տույժ-տուգանքները մուծելու, հնարավորություն տանք այդ մարդկանց, որ կարողանան այդ տույժերի ու տուգանքների արդյունքում արագ անցնել իրենց գործունեությունը։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Շատ բարի։ Պրն Գրիգորյան, ես հարցի բովանդակությունը հասկացա, դրանից պետք է բխեր, թե այդ դեպքում ո՞ր ժամանակներից հետ գնանք, տարածենք։ Այսինքն՝ ընդունենք՝ 3 ամիս հետ գնանք, 4 ամիս հետ գնանք, բայց, քանի որ այս վիճակը նոր է ստեղծվել, այսինքն՝ այս օրենքը վերաբերելու է ապրիլի 20-ից եկող իրավակարգավորումների վրա, հետ գնալ եւ բացահայտել, թե ո՞րն է եղել ճգնաժամի կամ սրա պատճառով ո՞րն է եղել նախկին, ճգնաժամը նոր է սկսվում, եւ կարծում եմ, որ նախորդ փուլի վերլուծությունները ճգնաժամով չեն պայմանավորված լինելու։ Այսինքն՝ ի՞նչ անենք, գնանք դեկտեմբեր-հունվար ամիս, հետ տարածենք, ասենք՝ այսօրվա բաներն ուզում ենք, ուրեմն, այսպես՝ կանխարգելե՞լ։ Այսինքն՝ ես կարծում եմ, որ, այնուամենայնիվ... Եթե դուք առաջարկ տաք, մենք կքննարկենք, բայց երբվանի՞ց, ո՞նց, ի՞նչ՝ սա արդեն երկրորդ հարցն է։ Կարծում եմ, որ հիմքում դրված են ճգնաժամից բխող լուծումների մեղմման հարցերը։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Գոռ Գեւորգյան։

Գ.ԳԵՎՈՐԳՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Մելքումյան, նախորդ հարցի շարունակությունը. եթե չեմ սխալվում, մարտի 13-ից հարկադրված արձակուրդի են գնացել որոշ կազմակերպության կոնկրետ աշխատակիցներ, հետեւաբար՝ կազմակերպությունը նաեւ չի գործում։ Ենթադրում եմ, որ նախորդ հարցն ուղղված է, ժամկետային առումով, այդ հատվածին, այսինքն՝ մարտի կեսից հետո ընկած՝ մինչեւ այսօր, այդ ժամանակահատվածը։ Եվ այս առումով որքանո՞վ է սա կիրարկելի նաեւ այս հատվածի վրա։ Ամեն դեպքում, շատ ողջունելի է։

Եվ երկրորդ հարցս. այս պահի դրությամբ տույժերի նվազեցման այս չափաբաժինը բավարա՞ր է, որպեսզի մենք կարողանանք համարել սա լրացուցիչ աջակցություն, բայց ոչ ամբողջական, որովհետեւ եթե մենք նայենք հոռետեսական սցենարով, այս զարգացումը, կարծեք թե, գնում է դեպի բացասական հատված։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Շատ բարի։ Շնորհակալություն, պրն Գեւորգյան, հարցի համար։ Տեսեք, ուրեմն, բավարա՞ր է, թե՞ չէ տույժի քանակը, որ մենք իջեցնում ենք՝ 0,075-ը՝ 0,04-ի։ Իհարկե, կյանքը ցույց կտա, միայն այս գործիքով կյանքը չի լավանալու կամ վատանալու, այսինքն՝ աջակցության տարբեր ծրագրեր կան, տարբեր գործիքներ կան, սա այդ գործիքներից մեկն է։ Մենք, ուղղակի ելնելով, որ վիճակն այսպիսին է, կրկնակի իջեցրել ենք։ Բայց եթե մենք, ասենք, ընդունենք՝ զրոյացնենք, ասենք, թե ոչ մի տույժ չի գործելու այսքան ամիս, սա լրացուցիչ քննարկման առարկա է. այդ դեպքում՝ ո՞ր ոլորտների համար, ո՞ւմ համար։ Դրա համար ես առանձին մի օրենսդրական նախաձեռնություն, մեր խմբակցությունը՝ «Բարգավաճ Հայաստան»-ը, երեկ չէ առաջին օրը շրջանառության մեջ դրել ենք մի առանձին օրենսդրական նախաձեռնություն՝ կապված ամենախոցված ոլորտների հարկային արձակուրդների հետ։ Հիմա, ասենք՝ մենք տուրիզմը, հյուրանոցային բիզնեսն ի՞նչ անենք, համեմատե՞նք IT տեխնոլոգիաների բիզնեսի հետ, բոլորին էլ համահարթ տա՞նք, թէ՞ չէ, թե՞, ասենք՝ պղնձի գները հիմա իջել էին 4.78, հիմա մի քիչ բարձրացել է, 5 ու 100 է, 5 հազար, ի՞նչ է լինում։ Այսինքն՝ սա լրջագույն վերլուծությունների խնդիր է, եւ արդեն ամենախոցված ոլորտները, որ մենք գիտենք, ասենք՝ մի տարի տուրիզմը պրոբլեմ է ունենալու կամ հյուրանոցները պրոբլեմ են ունենալու, կամ, ասենք՝ տեսնենք՝ հանրային սնունդը ե՞րբ է բացվում՝ կապված հանրային սննդի օբյեկտները բացելու հետ։ Այսինքն՝ ձեր ասածները սերտորեն շաղկապված են նաեւ այս սահմանափակումների վերացման խնդրի հետ, որ մենք դնում ենք, բայց համատարած մենք իջեցնենք տույժերը, կարծում եմ՝ այս պահին, ուրեմն, այս չափը նաեւ կոմպրոմիսի արդյունք է եղել։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Գոռ Գեւորգյան։

Գ.ԳԵՎՈՐԳՅԱՆ

-Ժամկետները, խնդրում եմ արձագանքեք՝ կապված նախորդ հարցի հետ...

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Ասեմ։ Հա, նախո՞րդի հետ կապված։ Կարգավորումը գնալու է ապրիլի 20-ից։ Եթե դուք առաջարկ տաք, թե երբվանից, կամ պրն Գրիգորյանին խնդրենք առաջարկ տալ, հանձնաժողովում այսօր քննարկում է լինելու, եթե չեմ սխալվում, եթե առաջին ընթերցմամբ ընդունվի, դա կքննարկենք, անպայման, թե ո՞ր ժամկետն ապրիլի 20-ից տարածենք, թե՞ հետ գնանք, ասենք՝ մարտի հենց այդ օրը, երբ փակվել են։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Արման Աբովյան։

Ա.ԱԲՈՎՅԱՆ

-Պրն Մելքումյան, մենք առիթ ենք ունեցել՝ շատ հանգամանալից քննարկել ձեր այս օրենսդրական նախաձեռնությունը, սակայն կրկին անգամ մի հարց բարձրաձայնեմ, որի շուրջ բավականին լուրջ, շատ երկար քննարկումներ էին ընթանում։ Խոսքը գնում է այն տույժ-տուգանքների մասին, որոնք հաշվարկվում են արտակարգ դրության պայմաններում, որովհետեւ մենք հասկանում ենք՝ արտակարգ դրության պայմաններում իրականում նույնիսկ ի՞նչ հարկային պարտավորության մասին կարող է, առհասարակ, խոսք գնել, երբ, դուրս գալով իրավիճակից՝ պարզապես, ամեն ինչ կանգնած է։

Հնարավոր է արդյո՞ք, ըստ ձեզ, որովհետեւ մենք, ի վերջո, չեկանք որոշակի մի կոնսենսուսի՝ արտակարգ դրության ժամանակ հաշվարկված այդ պենիաները, տույժ-տուգանքները, առհասարակ, հանել, չնվազեցնել, պարզապես հանել, մնացած ընթացքը ես հասկանում եմ, թե ինչի է միտված։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Պրն Աբովյան, հանել ասելով մի հատ ես կխնդրեի ճշտել՝ հետաձգե՞նք, այսինքն՝ արձակո՞ւրդ, թե՞ համաներում՝ ամնիստիա։ Ես կարծում եմ, որ դուք առաջարկը տաք, ես ինքս, այդ միտքը քննարկելի միտք է, որ արտակարգ իրավիճակի սկսման օրը, երբ փակվեցին բիզնեսի դռները, այդ ժամանակը կարելի է քննարկել, հաշվարկել՝ այդտեղից սկսա՞ծ, թե՞ ապրիլի 20-ից, այսինքն՝ ինքը մեկ ամիս, մեկ շաբաթվա տեւողություն է, բայց առաջարկը պետք է լինի, որպեսզի քննարկենք։ Դա էլ քննարկելու հարց է, ես դեմ չեմ, որ քննարկենք, բայց, քանի որ Կառավարության ներկայացուցիչն իր կարծիքը հայտնելու է, կլսենք նաեւ ներկայացուցչի կարծիքը, հասկանանք, թե, ուրեմն, ո՞նց է լինում։

Եվ հաջորդը. ընդունենք՝ սուպերմարկետների տալո՞ւ ենք էլի այդ բանից, որոնք աշխատում են, թե՞ չենք տալու։ Այսինքն՝ սենց բաներ կան, որ մենք պետք է լրջագույն խմբավորման, այդ որ ասացի՝ ամենախոցված, չխոցված կամ մշտական աշխատողների մեջ տարբերություն դնենք, սա է։ Այսինքն՝ ես կխնդրեի, որ դուք առաջարկը տայիք խմբակցության անունից, որպեսզի մենք հանձնաժողովում քննարկենք։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Արման աբովյան։

Ա.ԱԲՈՎՅԱՆ

-Պրն Մելքումյան, տեսեք, խոսքը գնում է ոչ թե հարկերի մասին, որովհետեւ հարկային մասով տարբեր տեսակետներ կան, տարբեր օրենսդրական նախաձեռնություններ կան, խոսքը գնում է ներմանն այդ տույժերի, անմիջապես տույժերի, ոչ թե հետաձգել տույժը, այլ ներել, որովհետեւ ինքը տրամաբանական չի ստացվում։ Մարդը չի աշխատում՝ արտակարգ դրությունից դուրս գալով, ոչ թե ինչ-որ բիզնես հմտություն չունի կամ էս չունի, էն չունի, պարզապես արգելված է, կոպիտ ասած, գործունեություն ծավալել։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Ես հասկացա։ Այսինքն՝ արտակարգ իրավիճակի փուլում այդ 0.04 տոկոսն էլ չլինի, այլ ընդհանրապես մենք ի՞նչ անենք՝ հետաձգենք, ընդհանրապես, չեղյալ անենք, այսինքն՝ ամնիստիայի գնանք։ Հա, տույժի մասին եմ ասում, տույժի մասով գնանք ամնիստիայի։ Առաջարկը տվեք, առաջինից երկրորդ ընթերցում արդեն մենք կքննարկենք։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Եվ վերջին հարցի հնարավորությունը կունենա Մանե Թանդիլյանը։ Համեցեք։

Մ.ԹԱՆԴԻԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Մելքումյան, ես պետք է զարգացնեմ առաջարկը՝ տույժերը որոշ ժամանակահատվածի համար՝ ճգնաժամային, երկրորդ եռամսյակ, երրորդ եռամսյակ, ընդհանրապես չհաշվարկելը։

Մենք, Կառավարությունը, այդ թվում նաեւ՝ առաջին դեմքի մակարդակով, հորդորում, կոչ են անում բանկերին, վարկային կազմակերպություններին՝ չհաշվարկել կամ վճարումները հետաձգել, կամ սեւ ցուցակ չգցել, եւ արվում է դա, բանկերը տվյալ չեն տալիս եւ Կենտրոնական բանկը սեւ ցուցակ չի գցում, անպայմանական, հա՞, սեւ ցուցակ։

Հիմա, ինչպե՞ս է ստացվում, որ մենք հորդորում ենք առեւտրային կազմակերպություններին՝ անել նման քայլեր, նմանատիպ, հա՞, անալոգիաներ, տույժ հաշվարկն է չվճարած հարկերի մասով կամ ձեր առաջարկը, հա՞, 500 հազարը 1.5 սարքելը, մեծացնելը, դա լավ է։ Բայց ինչպե՞ս է ստացվում, որ մենք հորդորում ենք առեւտրային բանկին՝ չհաշվարկել, հետաձգել վճարումները, իսկ այ, մեր Կառավարությունը տույժերը նվազեցնում է, բայց շարունակում է, ցանկություն ունի շարունակել հաշվարկել։ Հետեւաբար՝ ես կարծում եմ, որ մենք պետք է ուզենանք ու պնդենք, որ տույժերը, կապ չունի ոլորտը, այո, ճիշտ է, կարող է՝ որոշ ոլորտներ որոշակի տարանջատելը բարդ է լինելու, եւ, տեխնիկապես, երկրորդ, երրորդ, ֆինանսական այս տնտեսական ճգնաժամի պայմաններում տույժեր, ուղղակի չհաշվարկվեն չվճարած հարկերի համար։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Շատ բարի, տիկին Թանդիլյան, ես հասկացա արդեն, դուք զարգացրեցիք մյուս հարցերը։ Տեսեք, այսինքն՝ այստեղ մենք, քանի որ այդ տույժերը հաշվարկվում են հարկային պարտավորության նկատմամբ, չէ՞, գումարի, ասենք՝ այդ հարկային պարտավորությունը, ընդունենք, գալիս է ամիսներ առաջ, ասենք՝ արդեն մի 100, 200 օր հաշվարկվել է, այսինքն՝ մենք հիմա այդ եղած տույժը, ես ուզում եմ պարզաբանել, որ դուք արձագանքեք, նոր՝ վերջնական, այսինքն՝ կանգնեցնենք կամ մարտի 13-ից կամ ապրիլի 20-ից, այսինքն՝ 100 օր է՝ տույժը գալիս է՝ այդ 0.075-ով, դա կանգնեցնենք եւ այս արանքում 0 տոկոս հաշվենք, ինքը կանգնի եւ ինչ-որ մի 3 ամիս, 4 կամ 5 ամիս հետո, երբ կվերջանա, նորից սկսի ինքը հաշվարկը՝ արդեն այն 0.04-ով, որ մենք ենթադրում ենք, չէ՞։ Առաջարկը ես հասկացա, միտքը հասկացա, երեւի, պրն Անանյանին կխնդրենք, ինքը կարձագանքի։ Այդ դեպքում, ես կխնդրեի ձեր առաջարկներն առաջինից երկրորդ ընթերցում գրավոր ներկայացնեք։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Արձագանք։

Մ.ԹԱՆԴԻԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Այո, դուք տեխնիկական մասն էլ նաեւ բացատրեցիք։ Տեսեք, մարտի 13-ին արտակարգ դրություն ենք հայտարարել, եւ այդ պահից սկսած շրջանառու դրամական միջոցները նվազել են տնտեսվարողների մոտ, եւ նույնիսկ հայտարարագրված հարկային պարտավորությունների համար միջոցներ չեն ունեցել՝ վճարելու եւ չեն ունենալու դեռ երկար։ Հետեւաբար՝ միջոց չունեցող տնտեսվարողին մենք ոչ միայն հարկային պարտավորություն, այլեւ տույժեր հաշվենք՝ իմանալով հանդերձ, որ տնտեսական ճգնաժամ կա, այո, երկրորդ, երրորդ եռամսյակներում կամ որոշ ժամանակ դադարեցնենք հաշվարկը, ընդհանրապես, դրանից հետո ձեր առաջարկած նվազ տարբերակով հետագայի համար հաշվարկենք։ Ես կարծում եմ՝ Կառավարությունը պետք է ուզենա նմանատիպ միջոցների դիմել։ Շնորհակալություն։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Շնորհակալություն, տիկին Թանդիլյան։ Ուղղակի, եթե դուք ելույթ եք ունենալու, կխնդրեի, որ դուք ասեիք՝ մենք բոլո՞ր, այսինքն՝ ընդունենք բոլորի համար։ Այսինքն՝ եթե հիմա էլ, դրա համար ասացի, ընդունենք՝ հենց հիմա աշխատող ընկերություններ կան, որոնք ավելի մեծ ակտիվությամբ աշխատել են։ Օրինակ՝ սուպերմարկետը, այսինքն՝ գնա՞նք դրանց զրոյական, այսինքն՝ այստեղ պետք է այդ օրենքի կիրառման, իր վարչարարության հետ կապված մոտեցումները ճշգրտենք, որպեսզի եւ՛ աշխատողը, եւ՛ չաշխատողը չընկնեն այդ համաներման տակ, այսպես կոչված, կամ արձակուրդի, հասկանանք, թե ինչ է լինելու։ Բայց որ գրավոր հստակ տաք, արդեն քննարկման ժամանակ կլինի։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Մելքումյան, հարցերն ավարտվեցին, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։

Հարակից զեկուցող՝ ՀՀ ՊԵԿ նախագահ Դավիթ Անանյան։ Պրն Անանյան, համեցեք։

Դ.ԱՆԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի նախագահող, հարգելի գործընկերներ, բնականաբար, Կառավարությունը կողմ է ներկայացված օրինագծին, որովհետեւ ինչպես պրն Մելքումյանը նշեց, հնարավորություն ենք ունեցել՝ քննարկել եւ համատեղ որոշակի քննարկումների արդյունքում ձեռք բերել պայմանավորվածություն։

Այնուամենայնիվ, մի որոշ խմբագրական եւ նաեւ այլ առաջարկ կա, որ մենք ներկայացնելու ենք առաջինից երկրորդ ընթերցում ընկած ժամանակահատվածում: Հենց ապրիլի 20-ի հետ կապված առաջարկելու ենք ոչ թե ապրիլի 20, այլ՝ապրիլի 21, որովհետեւ պարտավորությունը դառնում է ժամկետանց ամսի 21-ից: Դա՝ ուղղակի տեխնիկական բնույթի։

Ինչպես նաեւ առաջարկելու ենք, որ նմանատիպ փոփոխություն արվի նաեւ «Կուտակային կենսաթոշակների մասին» ՀՀ օրենքում, դրա նախագիծը մենք կներկայացնենք արդեն, որովհետեւ սոցիալական վճարներն ու եկամտային հարկը ներկայացվում են միասնական հաշվարկով։ Հետեւաբար՝ եթե եկամտահարկի տույժն իջեցնում ենք, նույն կերպ պետք է իջեցնենք նաեւ սոցիալական վճարի նկատմամբ հաշվարկվող տույժը։ Այս երկու բանն էր, որ մենք հետո ենք նկատել, մեր քննարկման ժամանակ դա չէինք ներառել։

Ըստ էության, ի՞նչ է առաջարկում «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցության պատգամավորը եւ Կառավարությունը։ Ես ուզում եմ, որ մենք այս առաջարկվող գործիքը մի քիչ ավելի տնտեսագիտական տեսանկյունից ներկայացնենք։

Սա ոչ թե տույժի սոսկ տոկոսադրույքի նվազեցում է, եւ նաեւ արգելադրման ներքին շեմի կամ շեմի բարձրացում է երեք անգամ, այլ սա, ըստ էության, Կառավարության կողմից հանրությանը, հարկ վճարողներին քվազի վարկային գործիքի տրամադրում է: Ի՞նչ է սա նշանակում։ Սա նշանակում է, պրն Մելքումյանն ասաց, նախ՝ պրն Մելքումյան, 004 չէ, 0.04, որովհետեւ 00, որ ասենք, անտեղի սպասումներ կձեւավորենք, 0.04 տոկոսադրույքով հաշվարկված տարեկան տոկոսադրույքը կազմում է 14.6 տոկոս։ Եվ եթե մենք, օրինակ՝ ՊԵԿ-ն իր հայեցողության շրջանակներում, իսկ մենք այդպիսի հայտարարությամբ հենց այս ամբիոնից ասում ենք, որ այսուհետ արտակարգ դրության ժամանակահատվածում եւ դրանից հետո անորոշ ժամկետով մենք մինչեւ 1.5 մլն պարտավորության նկատմամբ հարկային պարտավորությունների գանձման վարույթ չենք ձեռնարկելու եւ գույքի վրա արգելանք դնելու գործառույթը չենք իրականացնելու։ Սա նշանակում է, որ հարկ վճարողները ժամկետանց պարտավորություն ունենալու պարագայում, որը չի գերազանցում 1.5 միլիոն դրամը, ունենում են 14.6 տոկոս տարեկան տոկոսադրույքի հաշվարկով միայն ուշ վճարելու, ուշացած օրերի տույժի պարտավորություն։

Սա ի՞նչ է նշանակում։ Սա նշանակում է, որ, օրինակ՝ համեմատաբար փոքր հարկ վճարողները կամ փոքր, միջին հարկ վճարողները, կամ հիմնականում շրջանառության հարկ վճարողները, որոնք ունեն, օրինակ՝ տարեկան հաշվարկով 80-100 միլիոն շրջանառություն, եւ նրանց հարկային պարտավորությունը 5 տոկոս բեռի պայմաններում կազմում է, մոտավորապես, 5 մլն, ապա եռամսյակային կտրվածքով եռամսյակային պարտավորությունը կազմելու է, մոտավորապես, 1 միլիոն 250 հազար դրամի շրջակայքում: Հետեւաբար՝ այս փոփոխության առաջարկի հենց թիրախ է կամ թիրախավորվել է փոքր ու միջին ձեռնարկատերը, այն ձեռնարկատերը, որը Կառավարության կողմից առաջարկվող 1-ին եւ 3-րդ միջոցառումներով բանկի հետ կամ բանկային վարկ ստանալու ավելի նվազ հնարավորություններ ունի, քան այն տնտեսավարողը, որը մի քիչ ավելի գույք ունի՝ գրավադրման կամ ավելի լավ պատմություն ունի, կամ բիզնես գրագիտության առումով շատ ավելի պատրաստված է եւ այլն։

Ըստ էության, այս գործիքով մենք հարկ վճարողներին, օրինակ, պրն Մելքումյանն ասաց, որ 2019 թ. հաշվարկով՝ 2019 թ. մենք ունեցել ենք 67 հազար շրջանառության հարկ վճարող, այս տարվա առաջին եռամսյակի արդյունքներով՝ մենք ունենք արդեն 46 հազար շրջանառության հարկ վճարող, որը կազմում է ակտիվ հարկ վճարողների 50 տոկոսը։ Այսինքն՝ այս գործիքով մենք հարկ վճարողների շուրջ հիսուն տոկոսին տալիս ենք հնարավորություն՝ անժամկետ օգտվելու միայն ուշացած օրերի տույժի, տուգանային սանկցիայի կիրառման հնարավորությունից։

Ասելիքները շատ ավելի շատ են, շնորհակալություն, հետո, երեւի, ամփոփիչ խոսքում նորից կձեւակերպեմ։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Պրն Անանյան, այո, հարցերի հնարավորություն չի լինելու, խնդրում եմ զբաղեցնել ձեր տեղը։ Մտքերի փոխանակության համար հերթագրում։

Արտակ Մանուկյան։

Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ

-Հարգելի նախագահող, հարգելի գործընկերներ, իրավամբ շնորհակալություն եմ ուզում հայտնել պրն Անանյանին, ով էլ ավելի հստակեցրեց նաեւ համագործակցության արդյունքում բիզնեսին անուղղակի աջակցելուն միտված այս նախագիծը։ Ես ինքս կողմ եմ քվեարկելու, բայց, այնուհանդերձ, ես կարծում եմ, որ մենք պետք է այս ամբիոնից նաեւ փորձենք էլ ավելի մեծացնել այն մեսիջները, որը հաղորդում ենք, հա՞։

Կարծում եմ՝ նաեւ սա չափազանց կարեւոր գործիք է հենց սեզոնային բնույթի, այսպես ասած, գործունեություն ծավալող ՓՄՁ-ների համար, որովհետեւ, մեծ հաշվով, իրենք անորոշություններ ունեն եւ կարող են որոշակի ժամանակահատվածներում ունենալ նաեւ շրջանառու միջոցների պակաս։ Պետք է նախկինում դիմեին բանկային համակարգին, ըստ էության, վերցնեին, հիմա պետության փոխվստահության համատեքստում կարող են նաեւ դիտարկել պետության կողմից այս լրացուցիչ պատուհանի բացումը եւ, ըստ էության, եթե իրենք բիզնեսի շարունակականության մասով վտանգներ չեն տեսնում, բայց կարճաժամկետ իրացվելիության ռիսկեր են տեսնում, ապա նրանք շուկայում կշարունակեն մնալ, գործունեություն ծավալել եւ, միաժամանակ, նաեւ հետագայում իրենց հարկերը պատշաճ ձեւով իրականացնել։ Ըստ այդմ՝ ես միանշանակ ողջունում եմ եւ հորդորում եմ իմ գործընկերներին, որպեսզի մենք կողմ քվեարկենք։ Սա եւս ավելի շատ հարկային վարքագծի մասով ազդեցության գործիք է, որը Կառավարությունը եւ պրն Մելքումյանը համատեղ ջանքերով փորձում են այ, այս տնտեսական ճգնաժամի մասով էլ ավելի, հավելյալ կանխատեսելիություն հաղորդել, հատկապես՝ ՓՄՁ-ներին, եւ իմ կարծիքով՝ նաեւ որոշակիորեն սեզոնայնությամբ պայմանավորված գործունեության տեսակներին։ Շնորհակալություն ուշադրության համար։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Բաբկեն Թունյան։

Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, ինչպես արդեն հիմնական զեկուցողը եւ հարակից զեկուցողը նշեցին, նախագիծն արդեն քննարկել ենք, այսինքն՝ համատեղ ենք աշխատել դրա վրա, ըստ այդմ, կարծում եմ՝ անգամ ավելորդ կլինի ասել, որ մենք ոչ միայն կողմ ենք այդ նախագծին, այլ համարում ենք, որ այդ նախագիծը միասին բերել ենք առաջ։ Իհարկե, առաջարկներ կային՝ դասական առումով մի քիչ ավելի հստակ հարկային արձակուրդ ձեւակերպել, բայց սա նույնպես իր էությամբ հարկային արձակուրդի տրամաբանություն ունի, եւ այս հնարավորությունից ավելի շատ օգտվելու են փոքր եւ գերփոքր տնտեսվարողները։

Եվ նաեւ առիթից օգտվելով՝ ուզում եմ անդրադառնալ նախկին ելույթներից մեկ-երկուսին՝ ուսանողների վարձերի հետ կապված։

Ուրեմն, Կառավարությունը զրոյացրել է 90 տոկոսից բարձր ՄՈԳ ունեցող ուսանողների վարձավճարները, բայց դա դեռ ամենը չէ, Կառավարությունը նաեւ զրոյացրել է 80-ից բարձր ՄՈԳ ունեցողների՝ բոլորի ուսանողական վարկերի տոկոսները եւ սուբսիդավորել է 80-ից ցածր ՄՈԳ ունեցողների տոկոսները, որոնք իրենք վճարել են, փաստացի, տարեկան 4 տոկոս։ Ընդ որում՝ այդ ուսանողական վարկերից օգտվում են ոչ միայն պետական, այլ նաեւ մասնավոր բուհերում սովորողները։

Եվ մի կարեւոր բան էլ.՝ այդ ուսանողական վարկերի մայր գումարները սկսում են սպասարկվել միայն այն ժամանակ, երբ այդ ուսանողներն ավարտում են եւ անցնում են աշխատանքի։ Այսինքն՝ այդ հնարավորությունը բոլորին տրված է, եւ այդ վարկային գործիքներով կարող են օգտվել նաեւ բոլոր ուսանողները, անկախ նրանից՝ իրենք ինչ ուսման առաջադիմություն ունեն։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Թունյան, փոքր-ինչ արձագանքեմ ձեզ։ Հենց երեկ «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցության պատգամավորներով խորհրդարանում ընդունել էինք ուսանողների, ուսանողական ինքնակառավարման մարմնի ներկայացուցիչների, քննարկել ենք ստողծված իրավիճակում տարբեր առանձնահատկություններ՝ եւ՛ պետական բուհերի, եւ՛ մասնավոր բուհերի հետ կապված։ Միանշանակ, ՄՈԳ-ը եւ ուսման առաջադիմությունն առանցքային հարց է, բայց ստեղծված իրավիճակով պայմանավորված՝ մենք պետք է շեշտը դնենք սոցիալական վիճակի եւ նրանց վճարունակության հետ կապված։

Ընդմիջում կես ժամ։


Ժամը 13:00

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ Է ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԱԽԱԳԱՀ ԱՐԱՐԱՏ ՄԻՐԶՈՅԱՆԸ

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շարունակում ենք մեր աշխատանքը: Մենք ընդմիջվեցինք մտքերի փոխանակության փուլում, այժմ ելույթի հերթը Մանե Թանդիլյանինն է:

Մ.ԹԱՆԴԻԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի գործընկերներ, կարեւոր նախագիծ է, եւ տույժերի թեման անհանգստացնում է շատ տնտեսավարողների: Պրն Մելքումյան, ի՞նչ էր իմ առաջարկը. ես առաջարկում էի, որ որոշակի ժամանակով, հաշվի առնելով, որ ֆինանսատնտեսական ճգնաժամը կա եւ դեռ տեւելու է, երկրորդ, երրորդ եռամսյակների ընթացքում, ընդհանրապես, չհաշվարկվի, եւ ապա՝ դրանից հետո էլ: Դուք շեշտեցիք, որ բայց կան որոշ տնտեսավարողներ, որոնք շատ թե քիչ եւ օրինակ բերեցիք սուպերմարկետները: Տեսեք, երբ մենք խորանում ենք ու սկսում ենք տարանջատել այդ աստիճան ոլորտային, հիմա սուպերմարկետներից է էսօր քաղաքացին ավելի շատ գնում է արել, է՜, էդտեղից էլ գնում չի արել հանրային սննդի ոլորտի այլ գործունեություն ծավալող տնտեսավարողը, հետեւաբար` այս բալանսը, այո շատ թե քիչ, փոքր, չնչին տարբերությամբ, կարող է՝ մի քիչ ավելացել է` քաղաքացիների գնումների արդյունքում, բայց քաղաքացին էլ շատ է գնել, վաղն էլ քիչ է գնելու, որովհետեւ էդ խուճապի արդյունքում շրջանառությունը ... Այսինքն` պետք չէ էդքան մանրանալ: Մի հատ դիմակ արտադրող կազմակերպություն է, երեւի, շահում, արդյո՞ք պետք է մի հատ դիմակ արտադրողին... (չի հասկացվում): Պետք չէ: Հետեւաբար` պետք չէ բոլորին, պետք է այս ժամանակահատվածում` հաշվի առնելով, որ շրջանառու դրամական միջոցների կտրուկ անկում է տեղի ունենում տնտեսավարողների մոտ, ուղղակի, ազատել 2-րդ, 3-րդ եռամսյակների, այո, ընդհանրապես, չհաշվարկել, որից հետո նոր ձեր առաջարկով 0,04 տոկոսով շարունակել հաշվարկումը:

Ինչ վերաբերում է կանխավճարներին, պրն Պողոսյան, դուք ճիշտ եք, որ մինչեւ մարտի 20-ը կարող էին տնտեսավարողները դիմել եւ շահութահարկի կանխավճարների այլընտրանքային սխեմա ընտրել: Բայց, պրն Պողոսյան, քանի՞ հաշվապահ գիտի էդ մասին, քանի՞ տնտեսավարող կա, որ շահութահարկի այդ հոդվածը, որտեղ դա փոքր տառերով, մի քիչ էլ խրթին գրված է, քանի՞ հաշվապահ գիտի եւ կդիմեր, երբ դուք 13-ին հայտարարում էիք արտակարգ դրություն եւ ապա ինքն ունի 7 օր ժամանակ: Եվ դուք ասում եք` որոշները դիմել են, հա, բայց քանիսն էլ չեն դիմել եւ քանիսն էլ հայտնվել են ծանր վիճակում` այդ էդ դրամական շրջանառու միջոցները չունենալու պատճառով: Եվ հույս ունենալ, որ, այո, ահա բոլորը... Եթե մենք օգնում ենք, եկեք օգնենք: Հասկանալի է, իհարկե, որոշները գիտեին կարող է եւ արել են, բայց կարող է նաեւ՝ իմացել են` չեն արել, որովհետեւ չեն պատկերացրել մասշտաբներն ազդեցության, որովհետեւ չէին պատկերացրել` հենց սա տեղի կունենա: Ո՞վ էր պատկերացնում` ինչքան կլինի եւ ինչ խորությամբ կլինի:

Դրա համար ես պնդում եմ, որ մենք պետք է շահութահարկի կանխավճարների կամ տոկոսը նվազեցնենք, 20-ից 10 սարքենք, կամ քննարկենք ու շատ արագ դա անենք, կամ հետաձգենք, տանք ժամանակ՝ մինչեւ հոկտեմբերի 1-ը նորից դիմելու եւ այդ 2 տոկոսների հնարավորությունն ընձեռելու, որովհետեւ մենք ունենալու ենք վճարումներ եւ՛ հունիսին, եւ՛ մինչեւ ամեն եռամսյակի ավարտը, ամսի 20-ը պետք է վճարեն ու ակնհայտ է, որ չեն ունենալու այդ միջոցները: Հիմա օգնում ենք, եկեք օգնենք: Հասկանալի է, որ բոլոր ոլորտները տուժել են, անխտիր բոլորը, շատ չնչին ոլորտներ են, որ չեն տուժում, եւ մենք ձեզ հետ միասին պետք է ուզենանք, որ հենց էսօրվա տնտեսավարողը չվերանա դաշտից, ոչ թե միայն օգնենք՝ ապագայինը, այլ այսօրվանը չվերանա: Եվ միջոցներ չունենալու պատճառով խնդիրները, որ ունենում են տնտեսավարողները, շատ արագությամբ չեն լուծվելու վաղը կամ մյուս օրը, հետեւաբար` ես առաջարկում եմ եւ այո շահութահարկի կանխավճարների այդ հատվածը, որ հաշվարկում է 2019 թվականի շրջանառության հիմա վրա, կամ տոկոսները փոխենք կամ ժամանակահատվածը հետաձգենք գոնե 2018, դրա հիման վրա կարողանանք հետաձգել ու տալ հնարավորություն: Ուզում եմ` դիտարկեք այդ առաջարկը, եւ եթե ունենանք համախոհություն, մենք կամ դուք, տարբերություն չկա` ով նախաձեռնություն անի: Շնորհակալ եմ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Գեւորգ Գորգիսյան:

Գ.ԳՈՐԳԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի գործընկերներ, ես կցանկանամ գլոբալ էս իրավիճակում ստեղծված աջակցության ծրագրերին անդրադառնալ: Մասնավորապես, մի քանի խնդիր, որ աջակցության ծրագրերի հետ կապված առաջացել է:

1-3-րդ ծրագրերը, որոնք հիմնականում վարկային միջոցների տրամադրում են նախատեսում, առաջացրել են մի խնդիր՝ իրենց վերադարձելիության ժամկետի հետ կապված, շատ տնտեսավարողներ հիմա խուսափում են դիմել այդ ծրագրերին, վերցնել, ներգրավել միջոցներ, որովհետեւ վստահ չեն` 2-3 տարի ժամկետում, հատկապես էս ճգնաժամային ու հետճգնաժամային իրավիճակում, հնարավոր է լինելու, ի վիճակի են լինելու վերադարձնել էդ ամենը, թե ոչ:

Երկրորդ խնդիրն էս նույն կազմակերպությունների հարկային բարվոք պատմություն է, էսպես ասենք, որովհետեւ մենք, կրկին դնելով լուրջ ֆիլտրեր, չափից շատ կազմակերպությունների դուրս ենք թողնում էս ծրագրերից, եւ, ինչպես տիկին Թանդիլյանը նշեց, մենք վտանգում ենք նրանց գոյությունը հիմա, որովհետեւ էդ մարդիկ չեն կարողանալու որեւէ միջոցներ ներգրավել: Շուկայի շրջանառությունը տեսնում եք` ինչքան է նվազել, ու արդեն սննկացման առաջ են կանգնելու էս կազմակերպությունները:

Հաջորդ հարցը, որին ցանկանում եմ անդրադառնալ, ի վերջո, աշխատող քաղաքացիների խնդիրն է, որոնք որեւէ կերպ չեն կարողանում այսօր հասնել իրենց աշխատավայր: Քաղաքացիներն արդեն էսպիսի ձեւակերպում են ի հայտ բերել` աշխատում ենք տաքսիստների համար, որովհետեւ չլինելով քաղաքային տրանսպորտ` չկարողանալով օգտվել դրանից, մարդիկ ստիպված տաքսիներով են երթեւեկում: Հատկապես բարդ է վիճակը մարզերից Երեւան եկողների համար, որովհետեւ մենք գիտենք` շրջակա մարզերից, շրջակա գյուղերից, քաղաքներից շատ հաճախ հենց շինարարության ոլորտում կամ արդյունաբերության այլ ոլորտներում քաղաքացիները գալիս եւ աշխատում էին Երեւանում: Եվ հիմա դա լրջագույն խնդիր է դարձել, ընդհուպ, մինչեւ վերջերս 600 հազար դրամով տաքսիստ է տուգանվել, ով առողջական խնդիրների համար քաղաքացիներին մարզերից տեղափոխում էր Երեւան, մի հոգի չէր, բնականաբար, տաքսու մեջ, եւ նա տուգանվել է: Եվ հիմա արդեն տաքսիստներն էլ ավելի զգուշավոր են, չեն տեղափոխում: Իհարկե, կարեւոր է չտարածումը, համավարակի կանխարգելումը՝ մյուս կողմից, բայց հնարավոր է, ես պնդում եմ, ավտոբուսների եւ մետրոյի պարագայում պահպանելով սոցիալական հեռավորությունը՝ իրականացնել քաղաքացիների տեղափոխում եւ հնարավորություն տալ, որպեսզի մարդիկ կարողանան գնալ աշխատանքի: Շնորհակալ եմ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Էդմոն Մարուքյան:

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Միրզոյան: Պրն Անանյան, ես մի խնդրանք ունեմ, ուզում եմ՝ նշեք ձեզ մոտ, որ հետո անդրադառնաք, էլի, որովհետեւ ես ուզում էի հարց տալ, պարզվեց` հարց տալու հնարավորություն չկա: Տեսեք, նման խնդիր կա, որ 0 տոկոսով վարկային ծրագրով, որն աջակցության տնտեսական փաթեթներից է, կա էսպիսի խնդիր. մի քանի միլիարդ դրամ հարկ վճարած ընկերությունը, որն, ասենք` մի անգամ ունի մի 100 քանի հազար դրամի ուշացում, ըստ ձեւավորված չափանիշների՝ ասում են, որ չի համապատասխանում, դուք չեք կարող վարկ ստանալ: Հիմա հարցը հետեւյալն է, ու սա մի ընկերության մասին չէ, մի շարք ահազանգեր ենք ստացել. արդյո՞ք հնարավոր չէ, որ հիմա Կառավարությունը մի հատ վերաքննարկեր էս ծրագրերը եւ տար հնարավորություն էս ընկերություններին, որ իրենք էլ օգտվեն, որովհետեւ մի անգամ ուշացմամբ կամ, չգիտեմ, նման փոքր գումարի ուշացմամբ էն դեպքում, որ միլիարդներով հարկեր են վճարել, զրկել էդ ընկերություններին էդ հնարավորությունից, կարծում եմ` արդար չի լինի, էլի: Արդյո՞ք չկա հնարավորություն, որ ինչ-որ ձեւով ճկունություն ապահովենք, բնականաբար, էդ ամեն ինչը թափանցիկ է, բոլորս տեսնելու ենք՝ ինչ ընկերություններ են ստանում, ո՞նց են ստանում, բայց էս հնարավորությունը մի քիչ ճկուն դարձնենք եւ հնարավորություն տանք, որ էդ ընկերությունները ստանան այդ վարկերը: Բնականաբար, դա էլ նրա համար է, որ հարկեր վճարեն, աշխատողների աշխատավարձերը տան, տարածքների վարձեր տան եւ այլն: Շնորհակալ եմ, որ արձագանքեք:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարություն Բաբայան:

Հ.ԲԱԲԱՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ես մի փոքր կշեղվեմ հիմնական օրակարգից եւ կուզեմ խնդիր բարձրաձայնել եւ կցանկանայի, որպեսզի Կառավարությունն ուշադրություն դարձներ հետեւյալ հարցին. արվեստագետներից շատերը, ովքեր նկարիչներ են, քանդակագործներ եւ ընդգրկված չեն որեւէ ծրագրի մեջ, նրանք ունեն խնդիր, այսինքն` նրանք ինքնազբաղված մարդիկ են եղել: Հիմա հնարավորություն չունեն ցուցադրվելու, վաճառվելու, Վերնիսաժում կանգնելու, եւ նաեւ լրացուցիչ Կառավարությանը կառաջարկեի, որպեսզի էն կառույցները, որոնք համարվում են արվեստանոցներ, որոնք որպես կոմերցիոն տարածք են դիտարկում, եւ արվեստագետները, ովքեր իրենց արվեստանոցներում աշխատել են, չեն օգտվել նաեւ այդ գազի կամ հոսանքի տրվող վճարներից: Ես Կառավարության ուշադրությունն եմ բեւեռում էս հարցի վրա եւ խնդրում եմ, որպեսզի նրանց էլ ընդգրկեն: Հնարավորություն կա, կարելի է նկարիչների միության հետ աշխատել, ցուցակն ունենալ եւ նրանց աջակցել: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Սերգեյ Բագրատյան:

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, այս նախագիծը կարեւոր խթան կհանդիսանա փոքր, միջին ձեռնարկությունների գործունեության համար: Եվ ես փորձեմ նաեւ պրն Անանյանի կարծիքը չկիսել այն իմաստով, որ սա վերաբերում է հիմնականում շրջանառության հարկով հարկվող ընկերություններին: Սա, ուղիղ ընդհակառակը. գործում է ԱԱՀ-ի դաշտում գործող ընկերություններին: Փոքրիկ թվաբանություն անենք. մենք գիտենք, որ շրջանառության հարկով գործող ընկերությունների տարեկան շրջանառությունը 115 մլն է, եթե բաժանենք ամիսների` մոտավորապես, կոպիտ հաշվարկով՝ 10 մլն ամսական: 10 մլն ամսական շրջանառության հարկով հարկվողը, ասենք` եթե 5 տոկոսով նայենք, ինչպես պրն Անանյանն ասաց, դա 500.000 է, որն էական ազդեցություն չի թողի իր վրա, իսկ ԷնԴեԷս-ով աշխատողը 10 մլն-ի դեպքում 1 մլն 700.000-ի կարգի ԱԱՀ պետք է վճարի, եւ եթե ինքն էդ ամսին ուշացնում է, ինքն արդեն խնդիր կունենա: Այս իմաստով՝ մենք ավելի շատ պետք է նայենք, որ ՓՄՁ-ն ամբողջովին ընդգրկում է նշյալ նախագիծը եւ 1,5 մլն-ը բավականին լավ թիվ է, որ արգելանք չդրվի եւ մի քիչ ավելի ազատ աշխատեն: Ասենք` ընկերությունը 200.000 կվճարի էդ 1,5 մլն-ի համար, խնդիր չի ունենա` հնարավորություն չունենալով 1 մլն 700.000 մուծել 10 մլն շրջանառության դեպքում, այսինքն` անկախ ամեն ինչից՝ ինքը դուրս է գալիս շրջանառության հարկից: Քանի որ 0,75-ն էլ դարձնում ենք 0,4 սա շատ կարեւոր ազդակ է, սա նույնիսկ ավելի կարեւոր է, քան շեմը, որովհետեւ էս տույժ ու տուգանքները, ուզենք-չուզենք, 6-7 ամիս գնալու են, որովհետեւ մինչեւ ընկերություններն ընկնեն իրենց գործունեության ռեալ իրավիճակի մեջ, իրենց ընթացքի մեջ, անպայման էս տույժերն ու տուգանքները գալու են: Եվ էս դեպքում մենք կիսում ենք տույժ-տուգանքները, եւ, ինչպես պրն Անանյանն ասաց, 14%-ի սահմաններում, 14 ու քանի, սա արդեն դառնում է այս պահին սովորական սպառողական վարկերին համարժեք տոկոսադրույք, որը կարող է շրջանառու միջոց հանդիսանալ ընկերությունների համար:

Քանի որ առաջին նախագծին չէի անդրադարձել, առաջին նախագիծն էլ կարեւոր է նրանով, որ ընդգրկում է խոշոր բիզնեսի շահերը եւ սպասարկում է էդ շահերն էն պարզ պատճառով, որ եթե որեւէ ընկերություն 1 մլրդ դրամ շահույթ ունի եւ դրանից 200 մլնը շահութահարկ կամ 180 մլնը շահութահարկ պետք է վճարի, դա չի վճարի, մի հատ շեմ կսարքի՝ 1 մլրդ դրամանոց եւ շահութահարկից կազատվի, այսինքն` եթե ինքը նախատեսում էր` հետո կանեմ կամ էդ փողը թող մնա, հլը տեսնենք` ինչ է լինում, գերադասելու է, էս նախագիծը հնարավորություն է տալիս, որ էդ մարդը կառուցի, ներդրում անի, էդ փողը չպահի, այլ ներդրում անի եւ ազատվի, ասենք` էդ տարվա 180 մլն հարկից, պայմանական ասած: Այսինքն` էս երկու նախագծերն ամբողջ մեր գործարար շրջանակների ողջ խնդիրները գրեթե շատ կարեւոր արտոնության դաշտում են պայման ստեղծում: Շնորհակալություն նախագծի հեղինակներին:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արման Աբովյան:

Ա.ԱԲՈՎՅԱՆ

-Հարգելի նախագահ, հարգելի գործընկերներ, միանգամից ընդգծեմ, որ այս լուծումը, որն առաջարկում էր պրն Մելքումյանը, դասվում է այն գլոբալ լուծումների տրամաբանության մեջ: Եվ մի փոքրիկ գաղտնիք բացեմ. պրն Մելքումյանը, եթե չեմ սխալվում, հենց առաջին օրվանից, որ արտակարգ դրությունը, հայտարարվեց, արդեն իսկ աշխատում էր այս նախագծի շուրջ, սակայն կաշխատեմ կարճ լինել:

Խոսքը նրա մասին է, ես հարցի մեջ ասացի եւ կրկին անգամ վերահաստատեմ, որ, այո, միանշանակ կոչ եմ անում քվեարկել կողմ, որովհետեւ իրականում սա գլոբալ լուծումների այդ ցանկին է դասվում, բայց այն տույժերն ու տուգանքները, որոնք հաշվարկվել են արտակարգ դրության ժամանակ, երբ որ հայտարարվեց, կարծում եմ, որ այդ տույժ ու տուգանքները պետք է ոչ թե հետաձգվեն, այլ ներվեն շատ պարզ պատճառով: Տրամաբանական բացատրություն չկա, եթե տույժ-տուգանքներ դրվում են, արտակարգ դրության պայմաններում, եւ արտակարգ դրությունը, կրկին անգամ վերահաստատեմ, պահանջում է արտակարգ որոշումներ, եւ առաջարկները մենք կներկայացնենք առաջինից երկրորդ ընթերցում, եթե, իհարկե, օրինագիծն անցի, իսկ ես հույս ունեմ, որ կանցնի այս օրինագիծը, եւ կրկին անգամ կոչ եմ անում կողմ քվեարկել:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Ծովինար Վարդանյան:

Ծ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի գործընկերներ, պրն Մելքումյան, եթե ճիշտ եմ հասկանում, նախագիծը ենթադրում է, որ պետությունը թույլ է տալիս, այսինքն` ձեռնարկատերերին ունենալ մինչեւ 1,5 մլն դրամի պարտավորությունների չնվազող մնացորդ: Արդյո՞ք դիտարկել եք հնարավոր ռիսկը, որ կարող են բոլոր, նույնիսկ էն ձեռնարկատերերը, որովհետեւ սա չի վերաբերում միայն փոքր ու միջինին, վարքագիծ փոխել եւ շարունակ պահել էդ չնվազող մնացորդի տեսքով էդ պարտավորությունը: Էս` մեկ: Այո, կարելի է նաեւ դիտարկել այլ տեսանկյունից, որ, ուղղակի, պետությունը, այսպես ասած, overdraft է տալիս 14,6 տոկոսով ձեռնարկություններին, որպեսզի իրենք իրենց իրացվելիության հարցը լուծեն:

Եվ ինձ մոտ նաեւ նման մի հարց կա, որ եթե սա դիտարկում եք որպես հակաճգնաժամային միջոցառում, այսինքն` էդ հիմնավորման մեջ ինքը որպես հակաճգնաժամային է, կամ մեղմման, էդ պարագայում ինչո՞ւ ինքը չունի ժամկետային սահմանափակում, որովհետեւ էս տեսքով սա նշանակում է` զուտ հարկային վարչարարության քաղաքականության փոփոխություն: Խնդրում եմ` էս հարցերին անդրադառնաք:

Եվ ելույթիս հաջորդ մասով ուզում եմ, պրն Մարուքյանին պատասխանել: Պրն Մարուքյան, տեքստիլի կազմակերպությունների մասով հարց տվեց պրն Մարուքյանը, որ հայտարարության հիման վրա տեքստիլի որոշ արտադրողներ գնացել են աշխատանքի եւ տուգանվել: Ուզում եմ հստակ նշել, որ հայտարարությունը եղել է հետեւյալ ձեւակերպմամբ. եթե կորոնավիրուսի տարածման ինտենսիվության գործակիցը նվազի 1-ից ցածր, այսինքն` 1 տոկոսից ցածր լինի, նոր հնարավորություն կտրվի ամսի 20-ից աշխատել, եւ ոչ միայն տեքստիլին, նաեւ տնտեսական խանութներին, նաեւ վերամշակող արդյունաբերությանը եւ այլն: Ուզում եմ հստակ արձանագրել, որ նախ` ինտեսիվության գործակիցը չի նվազել: Սա՝ մեկ:

Երկրորդ. պարետի որոշում որպես այդպիսն չի եղել: Սա՝ երկու:

Եվ երրորդը. տեքստիլի տնտեսավարողները հենց իրենք են դիմել էկոնոմիկայի նախարարությանը եւ խնդրել, որպեսզի նման որոշումը լինի, անպայման, իրենց դիմումի հիման վրա, քանի որ որոշ ձեռնարկություններ ի վիճակի չեն անվտանգության կանոնները պահել: Եվ, որքանով տեղյակ եմ, այսօր կլինի նման որոշում այդպիսի սահմանափակմամբ, որը ենթադրում է հենց իրենց դիմումի հիման վրա աշխատանքի անցում, եւ նոր կկարողանան աշխատել: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արկադի Խաչատրյան:

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հագելի գործընկերներ, ներկայացված նախագիծը, միանշանակ, կարելի է դիտարկել որպես գործարարությանն աջակցող նախագիծ: Ես ուզում եմ անդրադառնալ տույժերի ինստիտուտին: Տույժերի ինստիտուտը, առհասարակ, ինքնանպատակ չէ, այն նաեւ ֆիսկալ նշանակության առումով շատ երկրորդական է, բայց շատ կարեւոր նշանակություն ունի ֆինանսական կարգապահության ապահովման առումով: Այն կանխարգելում է անկարգապահությունը եւ խթանում է բարեխիղճ հարկատու լինելու վարքագիծը, հետեւաբար` ցանկացած տույժի չափ գնահատելիս, անպայման, պետք է ուսումնասիրել, թե արդյո՞ք այն արդյունավետ է, այսինքն` ունի կանխարգելիչ նշանակություն, միեւնույն ժամանակ, բեռ չի հանդիսանում տնտեսավարողի համար: Ես ուզում եմ հիշեցնել այն ժամանակահատվածները, երբ տույժը կազմում էր տարեկան մինչեւ 54-55 տոկոս, եւ որը ծանրագույն բեռի էր վերածվում: Հիշեցնեմ նաեւ, որ տուգանքներ էին կիրառվում, որի արդյունքում միայն գործարարի սայթաքումը եւ անկարողությունը պահի տակ՝ վճարումներ չկատարել, կարող էր ծանրագույն հետեւանքներ ունենալ, որ բիզնեսը հետագայում չէր կարողանում վերականգնել եւ շարունակել գործունեությունը: Հետեւաբար` այդ բեռը պիտի լինի կառավարելի եւ այնքանով, որքանով բեռ չլինելով՝ նաեւ կանխարգելիչ դեր կատարի: Հետեւաբար` ես կխնդրեմ անդրադառնալ զեկուցողներին վերջնական իրենց ելույթում, թե որն է այն հաշվարկային շեմը, եթե ուսումնասիրել եք, որ այդ երկուսն էլ կատարում է: Եվ էստեղ որպես մեթոդաբանություն կարող է լինել հաշվարկ՝ արդյունավետ տույժի չափը տուգանքի հետ միասին, եւ համեմատել դա բանկային տոկոսի համար, բիզնեսի համար, որովհետեւ եթե դա լինի ավելի ցածր, քան վարկը, բիզնեսը հակված չի լինի հարկ վճարել. առհասարակ: Եվ վարկ վերցնելու փոխարեն պարզապես կօգտագործի այդ միջոցները:

Մյուս կողմից` որպես հակաճգնաժամային միջոցառում, ես կարծում եմ, որ չափազանց կարեւոր է` արտակարգ դրության ժամանակ տույժերից ու տուգանքներից ազատել, առհասարակ, բիզնեսը եւ ես կիսում եմ այն տեսակետները, որոնք հնչեցին այստեղ: Միեւնույն ժամանակ, պիտի կոչ անեմ նաեւ Կառավարությանը՝ վերանայել այն մոտեցումը, որ հարկային արձակուրդներ չեն տրամադրվելու եւ դիտարկել խոցված եւ առաջնահերթորեն տուժած բիզնեսներին հարկային արձակուրդ տրամադրելու հարցը, եւ այս ապրիլի 20-ը տարեկան հաշվետվությունների եւ կանխավճարների հարցն, անպայման, պետք է կարգավորվի, որովհետեւ հակաճգնաժամային համար մեկ քաղաքականությունը պետության համար հարկաբյուջետային քաղաքականություն է, ծախսերն են եւ հարկային քաղաքականությունը: Եվ մենք պիտի ցույց տանք, որ մենք բիզնեսի կողքին ենք, եթե մենք չենք կարողանում հորդորել, որպեսզի բանկերը պարտադիր` օրենքի ուժով եւ այլն հրաժարվեն տոկոսների հաշվարկից, ապա մենք` որպես պետություն, կարող ենք եւ իրավասու ենք օրենքով այդ տուգանքից ազատել բիզնեսին արտակարգ դրության ընթացքում եւ, անպայման, ցույց տալ, որ բիզնեսի կողքին ենք այս ծանր վիճակում, հակառակ դեպքում ենք չենք կարող ապագայում մտածել նաեւ ներդրումերի մասին: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հաջորդ ելույթը` Արման Բաբաջանյան:

Ա.ԲԱԲԱՋԱՆՅԱՆ

-Հարգարժան նախագահություն, գործընկերներ, սիրելի հայրենակիցներ, ես պիտի խոսեմ մի իրողության մասին, որն ուղղակի առնչվում է մեր տնտեսությանը: Ամբողջ աշխարհում պատմական հակառեկորդ է սահմանում նավթի գինը, գահավիժում է գազի սակագինը, մեր ռազմավարական գործընկեր Ռուսաստանն այս օրհասական համավարակի ժամանակահատվածում որոշել է չհրաժարվել գազի գինը թանկացնելու որոշումից: Ակնհայտ է, որ թանկացած գազի գինն ուղիղ ազդելու է եւ շղթայաբար ազդելու է տնտեսության գրեթե բոլոր հատվածների եւ ճյուղերի վրա եւ առաջացնելու է, հանգեցնելու է գնաճի, այսինքն` Ռուսաստանը ճգնաժամային պայմաններում ոչ միայն չի աջակցում իր ռազմավարական գործընկերոջն ու ԵԱՏՄ անդամ Հայաստանին, այլ իր այս որոշմամբ հավելյալ ռիսկեր է ստեղծում մեր տնտեսության համար: Ընդ որում՝ դա արվում է չափազանց վատ տոնով եւ հիմնավորումներով: Նախօրեին Ռուսաստանի արտգործնախարար Սերգեյ Լավրովը, ըստ էության, խոստովանեց, որ գազի գնի թանկացումը Ռուսաստանի կողմից պատասխան քայլ է Հայաստանում օրինականության հաստատմանն ուղղված գործընթացներին: Հայաստանին մատակարարվող գազի գինը Ռուսաստանի կողմից Հայաստանի նկատմամբ որպես մահակ օգտագործելու իրողությունն արդյունք է Հայաստանի նախկին իշխանությունների կողմից կնքված գազային խայտառակ համաձայնագրի եւ Հայաստանի ներքին գազաբաշխման համակարգն ամբողջությամբ «Գազպրոմ»-ին հանձնելու հանցավոր որոշման: Հասկանալի է, որ դրանք միանգամից չեղարկելը կամ վերանայելը չափազանց բարդ է` կապված միջպետական հարաբերությունների բազմաթիվ խութային ասպեկտների հետ, սակայն մենք` որպես ԱԺ, Հայաստանի իշխանությունը, ընդհանուր առմամբ, պետք է մտածենք այդ մասին` Հայաստանի սպառողին եւ տնտեսությանն ամեն օր վնաս հասցնող գազային այդ խայտառակ համաձայնագիրը վերանայելու մասին: Ընդ որում՝ դրանց մասին պետք է մտածենք ոչ միայն Ռուսաստանի հետ մեր երկկողմ հարաբերությունների տիրույթում, այլեւ ԵԱՏՄ միությանը մեր անդամակցության համատեքստում: Մենք, փաստորեն, շարունակում ենք անդամակցել մի տնտեսական միության, որի գլխավոր շահառուն` Ռուսաստանը, նաեւ տնտեսական հարցերում մեր նկատմամբ դրսեւորում է ամենեւին ոչ գործընկերային ու ոչ դաշնակցային մոտեցում: Հետեւաբար` մենք պետք է լրջորեն մտածենք մեր հետագա քայլերի մասին` առաջ մղելով մեր պետական, ազգային շահերը հանուն ՀՀ քաղաքացու եւ հանուն Հայաստանի Հանրապետության:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հռիփսիմե Գրիգորյան:

Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգելի գործընկերներ, ես եւս կշեղվեմ թեմայից, սակայն կարծում եմ, որ մի այլ հարց եմ բարձրացնում, որը եւս այս օրերին շատ կարեւոր է: Խոսքս ուզում եմ ուղղել Հանրային հեռուստաընկերության աշխատակիցներին` պրոֆեսիոնալներին եւ թիմին, ովքեր հատկապես այս օրերին աշխատում են արտակարգ ռեժիմում: Ելույթիս առիթը հանրային շուրջ վերջին օրերին տեղի ունեցած իրադարձություններն են եւ հանգուցալուծումը: Տեղի է ունեցել տհաճ միջադեպ, իրադարձություն եւ, բնականաբար, ստանձնվել է պատասխանատվություն եւ էդպես էլ պիտի լիներ, սակայն մի շարք անձինք եւ լրատվամիջոցներ արդեն սովորականի նման օգտագործելով առիթը՝ ներկայացնում են իրողությունն իրենց համար հաճելի շեշտադրումներով, գունավորումներով եւ, ընդհանրացնելով քննադատությունը, ուղղում են այն ամբողջ թիմին եւ ամբողջ եթերի բովանդակությանը: Ես, ընդհակառակը, ուզում եմ շնորհակալություն հայտնել հանրայինի ողջ պրոֆեսիոնալ թիմին, նրանց, ովքեր այս օրերին շարունակում են աշխատել ուժերի գերլարմամբ, եւ ես ուզում եմ ձեզ ասել, որ ձեր աշխատանքը բարձր մակարդակի է եւ վստահ եմ, որ հանրությունը եւս գնահատում է: Եվ կարծում եմ, որ այն փաստը, որ այսօր ունենք հանրայինում բովանդակային առումով՝ բարձր որակ, նաեւ հենց ձեր աշխատանքի արդյունքն է: Էնպես որ, ուզում եմ մաղթել ձեզ այս եւ գալիք օրերին առավել մեծ ներուժով աշխատել եւ ծառայել ձեր նվիրական գործին՝ անկախ անձերից, եւ հաջողություն ձեր գործում: Առողջ եղեք, շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Սրբուհի Գրիգորյան:

Ս.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Հարգելի նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, ես էլ եմ շեղվելու թեմայից: Այս օրերի իրադարձությունները լուրջ փորձություն են բոլորիս համար: Սոցիալական ոլորտում առկա մի շարք խնդիրներ, բացեր ընդգծվեցին հենց այս օրերին: Մասնավորապես, իրապես անապահով ընտանիքների բազայի պակասը, նման ճգնաժամերի դեպքում հնարավոր խոցելի խումբ դարձող ընտանիքների բազայի պակասը: Մենք բոլորս միավորել ենք մեր ուժերն այդ ընտանիքներին հայտնաբերելու գործում, սակայն ստացվող նամակները, տեղեկատվությունը ցույց են տալիս, որ որոշ դեպքերում ուշանում ենք: Ցավոք, արդեն երեխա ունենք, ով հիվանդանոցում բուժում է ստանում նաեւ տեւական ժամանակ թերսնվելու պատճառով, հեմոդիալիզ եւ քիմիաթերապիա ընդունող որոշակի քաղաքացիների համար սոցիալական լուրջ խնդիրներ է առաջացնում տաքսիներով պարտադիր դարձած երթեւեկությունը: Պատկերացնում եք` օրումեջ տաքսիով ԲԿ գնալն ինչ արժե, ու Կառավարությունը շարունակում է դանդաղել: Լուրջ խնդիրների առջեւ են կանգնած ինքնավճարվող շատ քաղաքացիներ, նրանց հետ՝ իրենց ընտանիքները, դարձյալ երեխաներ:

Գյուղատնտեսությանը հասցեագրված վարկերը հաճախ անհասանելի են երիտասարդ ընտանիքներին ամենաանհեթեթ պատճառաբանություններով, իսկ գյուղատնտեսության շրջանը չի սպասում, եթե հիմա մենք գյուղացուն չաջակցենք` իր ընտանիքը վաղը պարենային խնդրի առջեւ է կանգնած լինելու: Մենք այն իրավիճակում չենք, որ կարող ենք մեզ թույլ տալ հապաղել: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Աննա Կոստանյան:

Ա.ԿՈՍՏԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի գործընկերներ, հարգելի նախագահություն, ուզում եմ խոսել սոցիալական աջակցության ծրագրերի հետ կապված որոշակի խնդիրների մասին, որոնց շուրջ այսօր, ամեն ժամ քաղաքացիները դիմում են մեզ: Նախ` ծրագրի ոչ լիարժեք գործելու հետ կապված եւ նաեւ այն խնդրի շուրջ, որ, օրինակ` սոցիալական նույն կարգավիճակում գտնվող տարբեր ընտանիքներ, տարբեր քաղաքացիներ ծրագրերին դիմում են, մեկին հասնում է ծրագրով, իսկ մյուսին` ոչ: Կարծում եմ` սա լոգիկայից դուրս պրինցիպ է, որը պետք է վերանայվի պատկան մարմինների կողմից: Եվ նաեւ դիմում են քաղաքացիներ, ովքեր ունեն 3 եւ ավելի երեխաներ, մի կամ երկու երեխայի դեպքում ծրագիրը հաստատում է աջակցությունը, իսկ մյուս երրորդի կամ չորրորդի եւ ավելիի դեպքում չի հաստատում:

Մյուս խնդիրը սոցիալական աջակցության ծրագրերի հանրայնացման մասին է: Ուզում եմ՝ Կառավարությունը հատուկ ուշադրություն դարձնի մեր հասարակության շատ լայն շերտերին այս ծրագրերի մատչելիությունն ավելի հասանելի դարձնելուն, քանի որ այսօր մենք գիտենք, որ Հանրային հեռուստաընկերությունն է միայն լուսաբանում եւ այն էլ՝ ոչ լիարժեք եւ շատ բարդ ձեւով, եւ քաղաքացիները հիմնականում չեն կարողանում լիարժեք հասկանալ, թե ինչպես պետք է դիմեն այս ծրագրերին: Առաջարկում եմ՝ նաեւ մյուս հեռուստաընկերությունները եւս մասնակից լինեն եւ Կառավարության աջակցությամբ, որպեսզի Կառավարության կողմից այն տեսահոլովակները, որոնք պատրաստվում են՝ քաղաքացիներին բացատրելու, դրանք տրամադրվեն նաեւ այլ հեռուստաընկերություններին:

Հաջորդ հարցը սոցիալական աջակցության համայնքային կենտրոնների մասին է, որոնք այս օրերին կամ գործում են ոչ լիարժեք կամ, ընդհանրապես, չեն գործում: Քաղաքացիները զանգում են այս կենտրոններ, որպեսզի ստանան լիարժեք տեղեկատվություն, սակայն տեղեկատվություն կամ չեն տրամադրում կամ տալիս են «Լուսավոր Հայաստան» կուսակցության գրասենյակի հեռախոսահամարը: Մենք դեմ չենք, իհարկե, որ քաղաքացիները մեզ դիմում են, մենք մեծ սիրով տեղեկատվական օժանդակությունը տրամադրում ենք, բայց լավ կլիներ, որ միասնական ձեւով եւ ավելի համակարգված արվեր:

Եվ վերջին հարցը, որին կուզեի Կառավարության ուշադրությունը սեւեռել, հոգեբանական աջակցման կենտրոններ ստեղծելու խնդիրն է, որի շուրջ օրերս առաջարկ էի արել պարետին՝ պրն Տիգրան Ավինյանին: Այս պահին դեռեւս տեղեկություն չունեմ, եւ առաջարկը հիմնականում կայանում է նրանում, որ սոցիալական խնդիրներից բացի ոչ պակաս կարեւոր է նաեւ մեր քաղաքացիների հոգեկան, հոգեբանական առողջության հարցը, եւ ճիշտ կլիներ, որ պետական ուղղորդմամբ եւ համակարգված ձեւով նաեւ հոգեբանական աջակցություն տրամադրվեր մեր քաղաքացիներին: Այս առաջարկս հիմնվում է հիմնականում տարբեր միջազգային լրատվամիջոցների կողմից եկող ազդակների, ինչպես նաեւ Հայաստանում մարդու իրավունքների պաշտպանի գրասենյակի կողմից պարբերաբար ուղարկվող զեկույցների վրա, որոնցից պարզ երեւում է, որ մեր քաղաքացիների ընտանիքներում այսօր օրեցօր շատանում են նաեւ ընտանեկան բռնությունները: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հրանտ Այվազյան:

Հ.ԱՅՎԱԶՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Կառավարությունն այսօր իրականացնում է աջակցության ծրագրեր, դա լավ է, բայց արդյո՞ք բավարար է, թե՞ չէ: Ծրագրերը կարելի է բաժանել երկու մասի. ծրագրեր, որոնք ուղղված են մեղմելուն այս իրավիճակը եւ ծրագրեր, որոնք ուղղված են այս իրավիճակից դուրս գալուն: Սակայն շատ քաղաքացիներ դուրս են մնում այս ծրագրերից, մի մասի «Փարոս»-ի բալը չի բավարարում, մի մասը, ենթադրենք` անչափահաս երեխաներ ունեցող ընտանիքներ են, թիվը չի բավարարում, մի մասի հղիության ժամկետը չի համապատասխանում եւ նման շատ այլ հարցեր, մի մասն էլ, ասենք` ո՛չ ունի «Փարոս»-ում ընդգրկված անդամ, ո՛չ ունեն անչափահասներ, ո՛չ ունեն թոշակառուներ, սակայն ունեն վարձով բնակվող ուսանողներ, որոնց ՄՈԳ-ը տվյալ դեպքում չի համապատասխանում, եւ էլի դուրս են մնում: Էդ ընտանիքներն էլ, ասենք թե` օրավարձով աշխատող են եւ չեն կարողանում իրենց կարիքները հոգալ: Նման անդամները շատ են, եւ առաջարկում եմ վերանայել:

Աջակցում ենք բիզնեսին: Առաջին հայացքից շատ խանութներ կան, որոնք փակ են ըստ ցուցանակի, սակայն կարող ես մոտենալ եւ առեւտուր կատարել հետնամուտքից կամ դեմը կանգնած մարդուն ասես` քեզ ինչ է պետք, գնա բերի եւ տա էդ ապրանքը` դրանով օգնելով հենց էդ հաճախորդին: Ստացվում է, որ աշխատում են, բայց ՀԴՄ չեն տպում, եթե աջակցությունը դա է, որ ՀԴՄ չտպեն, հարկ չվճարեն, բան չունեմ ասելու:

Աջակցում ենք գյուղատնտեսությանը: Մեր գյուղատնտեսներից, ֆերմերներից շատերը դիմել են բանկերին եւ բանկերն ասել են՝ գնացեք այս արտակարգ իրավիճակի ավարտից հետո կգաք, կքննարկենք: Կգան, կքննարկեն ինչը` ե՞րբ է հաջորդ ցանքսը կատարվելու, թե՞ ինչ: Եվ այսպիսի հարցերը շատ են: Խնդրում եմ վերանայել մոտեցումները: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Անի Սամսոնյան:

Ա.ՍԱՄՍՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն Անանյան, ես ձեզ մի քանի հարցեր ունեմ: Տեսեք, համաճարակի 30-օրյա առաջին փուլն ավարտվել է, բայց, օրինակ` տնտեսական հետեւանքները վերացնող 8-րդ ծրագրի շահառուները, դուք գիտեք` դրանք ոլորտային աշխատողներն են, իրենց չեն գտնում այդ համակարգում: Հիմա մարդիկ զանգահարում են եւ ամեն օր հարց են բարձրացնում, թե երբ կավարտվի այդ գործընթացը, որպեսզի պետական եկամուտների կոմիտեն այդ տվյալներն ամբողջությամբ համալրի, որովհետեւ օրեցօր մարդիկ ավելի շատ են սթրեսի մեջ ընկնում, մարդկանց փող է պետք, մարդկանց սնունդ է պետք, բայց համակարգում իրենց տվյալները դեռ չկան: Այս հարցի հետ կապված՝ եւս մի քանի հարցադրում: Օգտվում են 8-րդ ծրագրի շահառուները, զանգում են իրենց բանկից, կանչում են, մարդիկ մոտենում են, որ պիտի ստանան իրենց 68 հազար դրամը, բայց ստանում են ավելի քիչ: Ինչո՞վ է դա պայմանավորված: Ես ուզում եմ, եթե դուք գործատուի հետ ունեք ճշգրտելու տվյալներ, եթե դուք պիտի այս հարցին պատասխանեք, որովհետեւ այս հարցերը ես նախապես էլի բարձրացրել եմ, բայց աշխատանքի եւ սոցիալական հարցերի նախարարությունը, կարծես թե, պատասխան չունի, որովհետեւ լռում է: Հիմա ո՞ւմ հարցնենք, երբ մարդիկ զանգում մեզ են հարցնում:

Երկրորդ խնդիրն այն է, որ, օրինակ` նույն ընկերության աշխատողները, ենթադրենք` ընկերությունն ունի 5 գրանցված աշխատող, 3 հոգի ստանում է, 2 հոգուն մերժում է ծրագիրը: Ինչո՞վ է դա պայմանավորած` տվյալների ճշգրտման կարիք կա՞ այստեղ, թե՞ չկա:

Եվ երրորդ խնդիրն այն է, որ կազմակերպություններ կան, որոնք ունեն գրանցված աշխատողներ, այս մարդիկ պատահաբար որոշել են, որ պիտի օգտվեն 8-րդ միջոցառումից, լրացրել են իրենց տվյալները, եւ համակարգը հաստատել է, այնինչ այդ կազմակերպությունը չի ներառվում շահառուների 8-րդ ոլորտային խմբում, այսինքն` կարի արտադրամասը, մթերային խանութը: Խնդրում եմ այս հարցերին, եթե չունեք հիմա պատասխան, ուշադրություն դարձնել, որպեսզի մենք եւս կարողանանք քաղաքացիներին տալ ճիշտ պատասխաններ: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արմեն Եղիազարյան:

Ա.ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Երկրում տիրող իրավիճակով պայմանավորված՝ ես ուզում եմ անդրադառնալ հեռավար ուսուցման պրոցեսին, հատկապես, խոսքս ուղղում եմ Կառավարությանը եւ, մասնավորապես, ԿԳՄՍ նախարարությանը: Այսօր ստանում ենք բազմաթիվ զանգեր եւ դիմում-գրություններ, որտեղ մարդիկ բողոքում են, որ իրենց երեխաները զրկված են հեռավար ուսուցման պրոցեսին մասնակցելուց, քանի որ չունեն համակարգիչ, սմարթֆոն, ինտերնետ կապ: Սրա մասին խոսվեց նախարարության կողմից, բայց խնդիրը դեռեւս բաց է, եւ բազմաթիվ ընտանիքներ չեն կարողանում ապահովել հեռավար ուսուցման պրոցեսին իրենց երեխաների մասնակցությունը: Ես ուզում եմ, որ այս մասով Կառավարությունը կոնկրետ քայլեր ձեռնարկի, քանի որ արդեն տեւական ժամանակ է՝ այս երեխաները չեն կարողանում մասնակցել կրթական պրոցեսին, եւ բաց է առաջանալու, եւ հետագայում, միգուցե, ունենանք խտրական մոտեցում՝ այդ երեխաներին թողնելով նույն դասարանում կամ թերի գիտելիքներով տեղափոխել այլ դասարան, որը խնդիր է առաջացնելու: Ես գտնում եմ, որ այստեղ ունենք արագ կողմնորոշվելու եւ Կառավարության կողմից հստակ ծրագրեր ներկայացնելու խնդիր:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Վահե Էնֆիաջյան:

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, պրն Մելքումյանն իր հիմական զեկույցում մանրակրկիտ անդրադարձավ` ստեղծված իրավիճակով պայմանավորված այս օրենսդրական նախաձեռնության կարեւորությանը, եւ լսելով բոլոր երեք խմբակցության պատգամավորների խոսքը, կարծիքը եւ Կառավարության ներկայացուցչի խոսքը, ըստ էության, արձանագրում ենք էական կարեւորագույն հանգամանքն ու փաստը, որը ստեղծված իրավիճակում բոլոր խմբակցությունների կողմից նմանատիպ նախաձեռնությունները կարեւորված են եւ, ընդհանուր, որպես փիլիսոփայություն՝ պետք է այս եւ նմանատիպ նախաձեռնությունների հետ կապված, պրն Անանյան, իհարկե, մեր պետական շահերը հաշվի առնելով հանդերձ, մենք պետք է գիտակցենք, որ ստեղծվել է մի իրավիճակ, երբ մեր երկրի տնտեսավարողը, փոքր, միջին ձեռնարկատերերի ներկայացուցիչները, առհասարակ, հայտնվել են վատ վիճակում: Եվ այս վատ վիճակը հաղթահարելու համար մենք պետք է գործնական եւ օպերատիվ քայլեր ձեռնարկենք եւ ըստ ստեղծված իրավիճակի, ապագայի հետ կապված էլ՝ «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցությունում մենք պարբերաբար քննարկումներ ենք ունենում եւ վերլուծություններ ենք անում` ինչ ձեւով է հնարավոր վիճակը մեղմել, ինչ ձեւով է հնարավոր հետագա քայլերը մեղմելուց հետո տարանջատել եւ առաջընթաց ապահովել: Սա կարեւոր նախաձեռնություն է, եւ մեկ անգամ եւս հորդորում եմ բոլոր խմբակցություններին, բոլոր պատգամավորներին՝ այս նախաձեռնությանը կողմ քվեարկել եւ հնարավորություն ընձեռել մեր տնտեսավարողներին՝ ստեղծված իրավիճակը հաղթահարելու համար:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարգելի պատգամավորներ, ավարտվեց մտքերի փոխանակությունը:

Այժմ եզրափակիչ ելույթներ: Պրն Անանյան, ասելի՞ք ունեք: Համեցեք: Պետեկամուտների կոմիտեի նախագահ Դավիթ Անանյան:

Դ.ԱՆԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգելի գործընկերներ, փորձեմ շատ արագ անդրադառնալ որոշակի հարցերի, որոնք հնչեցվեցին, բայց մինչեւ հարցերին անդրադառնալը մի հայտարարություն անեմ, որը շատ կարեւոր է հարկ վճարողների համար, որոնք, փաստացի, շահառու են հանդիսանալու այս օրինագծի ընդունման պարագայում: Բնականաբար, մենք շատ հրատապ ռեժիմով ընդունում ենք էս օրինագիծը եւ մենք բոլորս գիտենք, որ հարկատու-հարկառու հարաբերությունները գրեթե ամբողջովին էլեկտրոնացված են, ավտոմատացված են եւ այս տույժի հետ կապված, տույժի ներմուծման, կամ տույժի տոկոսադրույքի իջեցման հետ կապված՝ ծրագրավորման ահագին աշխատանքներ պետք է կատարվեն, որը մենք գնահատում ենք շուրջ 1-1,5 ամիս: Հետեւաբար՝ ես ուղղակի այս ամբիոնից հայտարարում եմ հարկ վճարողներին, որ այս օրինագծի ընդունումից հետո, ապրիլի 21-ից հետո, դուք ձեր անձնական հաշվի քարտերում հնարավոր է, որ տեսնենք դեռեւս պարտավորությունները հաշվարկված 0,075 տոկոսադրույքով, բայց դրանք, երբ մենք ծրագրային ապահովումներն ամբողջությամբ լուծած կլինենք, որը վատագույն դեպքում պլանավորել ենք մինչեւ հունիսի 1-ը, բոլոր պարտավորությունների վերահաշվարկ կկատարվի, ու անձնական հաշվի քարտերում դուք կունենաք իրական տույժերի հաշվարկ:

Հիմա պրն Մարուքյանի հարցին անդրադառնամ: Պրն Մարուքյան, այն ինչ դուք ասացիք, վերաբերում է 1-ին եւ 3-րդ միջոցառումներին: Մենք մի քանի անգամ փոխել ենք բարվոք հարկ վճարող հանդիսանալու այդ իրավակարգավորումը: Դուք ճիշտ եք, այդպիսի խնդիր կա, մի կողմից էլ՝ մենք պետք է, եւ քննարկում ենք Կառավարությունում, միգուցե, մեկ անգամ էլ փոփոխության ենթարկենք, բայց նայում ենք նաեւ այն ենթատեքստում, որ մենք բարվոքի գաղափարը հանկարծ որեւէ ձեւով չոտնահարենք, այսինքն` եթե հիմքում դրել ենք, որ հարկ վճարողը պետք է լինի բարվոք վարքագիծ դրսեւորած, ամեն անգամ փոփոխություններով չբերենք նրան, որ բարվոքության նորմը մենք ոտնահարում ենք, բայց ձեր ասածն այսօր օրակարգային է, քննարկում ենք: Մի 10 վայրկյան, ներողություն եմ խնդրում:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Համեցեք:

Դ.ԱՆԱՆՅԱՆ

-Պրն Խաչատրյան, դուք ասացիք, որ տույժերը ֆինանսական վարքագծի հետ ուղղակի կապվածություն ունեն, բայց հետո առաջարկեցիք, որ միանում եք տույժերը չեղարկելուն կամ տույժեր չհաշվարկելուն: Ուղղակի, տեսեք, տույժեր չհաշվարկելը հարկ վճարողների վարքագծի վրա ուղղակիորեն ունենալու է ազդեցություն, հետեւաբար` ցանկացած քննարկում, հարց, որը կվերաբերի տույժերի չեղարկմանը կամ տույժեր չհաշվարկելուն, ընդհանրապես, Կառավարության անունից ես լիազորված եմ հայտարարել, որ նման օրինագծերը կամ նախաձեռնությունները Կառավարությունը չի ընդունելու, համենայն դեպս, այս քննարկման պարագայում:

Տիկին Սամսոնյան, 8-րդ ծրագրի շահառուների հետ կապված՝ շատ արագ ասեմ: Տեսեք ՊԵԿ-ը տալիս է սոցապ նախարարությանը շահառու հանդիսացող անձանց գործատուների վերաբերյալ տեղեկատվություն: Անձինք դիմում են ներկայացնում սոցապ նախարարություն, եւ սոցապ նախարարությունը տարբեր էլեկտրոնային խողովակներով ստուգում է՝ առաջինը` անձն հանդիսանում է արդյո՞ք տվյալ գործատուի աշխատակիցը, թե՞ ոչ, նրա եկամուտները, հետո այլ շտեմարաններից լ որոշակի տեղեկատվություն ստանալու պարագայում որոշում է կայացնում` անձը հանդիսանո՞ւմ է շահառու, թե՞ չէ: Հիմա, հնարավոր է, որ գործունեության տեսակների դասակարգիչը սխալ լրացնելու պարագայում գործատուն հայտնվի տուժող ոլորտների ցանկում, որ չպետք է հայտնվեր կամ պետք է լիներ տուժողների ցանկում, բայց հայտնված չէ, իսկ ձեր ասած օրինակը, որ 5 աշխատող ունի, 3 հայտնվել են, 2-ը` ոչ, դա վկայում է մեկ անգամ եւս, որ տվյալ գործատուն ունի չգրանցված աշխատող: Հնարավոր չէ, որ բոլոր աշխատողները լինեն գրանցված, ինքը մասնակի տեղեկատվություն ներկայացնի: Թերեւս, այսքանը, շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շատ լավ, հարգելի գործընկերներ, մեզ մնում է լսել վերջին եզրափակիչ ելույթը, որից հետո քվեարկություններ են տեղի ունենալու: Միքայել Մելքումյան:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Հարգելի նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, նախ` ուզում եմ շնորհակալություն հայտնել քննարկման համար, հնչեցված հարցերի, մտահոգությունների համար: Դեռեւս կա երկրորդ ընթերցումը եւ դրան նախորդող հանձնաժողովի նիստը, էդ հարցադրումներն, անպայման, կքննարկվեն, բայց, միեւնույնն է՝ որոշողը լինելու է, պարզ է, ԱԺ-ը, լիագումար նիստը:

Հիմա, մի քանի հարցերի հետ կապված՝ ուզում եմ ասել: Նախ` Ծովինար Վարդանյանի հարցը շատ կարեւոր հարցեր էին` կապված առաջինը, թե 1,5 մլն-ը, եթե միշտ, էսպես ասած, շալակած գնա 2 տարի, ինչ կլինի: Էդ դեպքում պետք է հասկանանք, համադրենք, եթե նենց մի քիչ շատ պարզամիտ չասեմ, բայց պարզ հաշվարկ, թե տարեկան էդ 1,5 միլիոնից ինչ տույժեր են հաշվարկում էդ 0,04-ի մասով, ընդունենք` 200 հազար դրամ կամ 210-220 հազար դրամ երկրորդ տարին էլ՝ էլի: Ինքն ի՞նչ է անում. ուզում է, որպեսզի էդ տույժերը գան մինչեւ վերջ հաշվի՞ն, այսինքն` վճարի՞ էդ 1,5 միլիոնը, թե՞ մեկ տարվա ընթացքում՝ էդ գումարը կամ երկրորդ տարվա ընթացքում՝ մյուս գումարը: Այսինքն` եթե պարզ, սենց, նայենք, ուղղակի, դրամական հոսքերի մասով, ընդամենը, դա է, որովհետեւ հենց 1.5 միլիոնից անցավ, ինքն ինչ-որ մի գումար պիտի վճարի, որ արգելանք, արգելադրում չանեն: Այսինքն` սա ամեն սուբյեկտ ինքը կորոշի, բայց քանի որ մենք ասել ենք, որ փոքր, միջին բիզնեսի համար էդքան հարկի գեներացիան ոնց որ իր մաքսիմալ ոլորտների համար դա է, էդ դեպքում սա էլ մի բան է, որ ինքը կարող է պահի ու անի:

Երկրորդը` կապված ժամկետի առումով ձեր հարցադրման հետ, տիկին Վարդանյան: Հիմա, տեսեք՝ ինչ ենք անում մենք. ժամանակին եղել է 0,5 տոկս, հետո՝ 0,15 տոկոս, հետո՝ 0,75, հիմա՝ 0,4, ոնց որ պնդում են՝ կարգապահությունը չի վատացել, այսինքն` մենք ոչ միայն սա անում ենք՝ էս վիճակից ելնելով, այլ, ընդհանրապես, կգնանք, որովհետեւ առաջիկա մեկ տարում, առնվազն, ենթադրում ենք, կամ 1,5-ում, որ վիճակը շատ կտրուկ ռեցեսիայից դուրս չի գալու, կգա ճանապարհ, մի տարի կանցնի, 1.5 կանցնի, մենք միասին կորոշենք, թե ինչ անել: Եվ, ուղղակի, դրա հետ կապված՝ նաեւ Արկադի Խաչատրյանի հարցին եմ ուզում անդրադառնալ` օպտիմալ չափը, էդ տույժերի շեմը որոշելու: Կարելի է նաեւ տարբեր դատողություններ անել, թե էդ տույժը կապենք, ասենք թե, ընդունենք՝ հարկերի չափի հետ կամ հարկային էլաստիկություն քննարկենք, չքննարկենք, այնուամենայնիվ, էս փուլում սա եղել է կոմպրոմիս: Եվ պատահական չէ, որ ես նորից ուզում եմ ամփոփիչ ելույթի վերջում ասել, որ այս քննարկումը դասական օրինակ էր, որ ընդդիմությունը եւ իշխանությունը, քաղաքական մեծամասնությունը եւ գործադիրը միասին շատ կարճ ժամկետում եղավ, ընդամենը 1-2 օրվա ընթացքում, կարողացանք քննարկել: Եվ հուսով եմ, որ սա մեր բոլոր տնտեսավարողների համար կլինի կարեւորագույն որոշում, եւ, պրն Միրզոյան, էն, որ միշտ ասել ենք, որ պետք է կարողանալ միասին ձեւաչափով աշխատել, կյանքը բերեց դրան: Հիմա, Աստված տա, որ էսպիսի օրենսդրական նախաձեռնություններ` միասնական կարծիքով, շատ լինեն եւ եթե հիմնական քաղաքական ուժերը պաշտպանում են, ուրեմն, անպայման, դրա արդյունքը լավ է լինելու: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Երկու հարցի քննարկումն ավարտեց եւ այժմ պետք է քվեարկենք քննարկված նախագծերը: Քվեարկության է դրվում պատգամավոր Բաբկեն Թունյանի կողմից ներկայացված` «Հայաստանի Հանրապետության հարկային օրենսգրքում լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին» հարցը: Վարման կարգի վերաբերյալ` Բաբկեն Թունյան:

Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի գործընկերներ, երկու նախագծերի հետ կապված էլ կոչ եմ անում գործընկերներիս՝ կողմ քվեարկել եւ առաջին ընթերցմամբ էս պահին հավանություն տալ նախագծերին:

Ինչ վերաբերում է իմ հեղինակած նախագծին` թե՛ որպես նախագծի հեղինակ, թե՛ որպես արտահերթ նիստը նախաձեռնողների ներկայացուցիչ ես, ինչպես նշեցի, 24-ժամյա ռեժիմի առաջարկը հետ եմ վերցնում, ավելի լավ է՝ մենք առաջին ընթերցմամբ ընդունենք ու ինքներս մեզ ժամանակ տանք` 1 շաբաթվա, 10 օրվա ընթացքում հնչած առաջարկները մեկ անգամ էլ քննարկել ու լրամշակել: Սա շատ հրատապ չէ` 1 շաբաթը, 10 օրը եղանակ չի փոխի: Բոլորիդ առաջարկներին անհամբեր սպասում ենք, աշխատանքային խմբի ձեւաչափով էլ կքննարկենք, հետո կգանք երկրորդ ընթերցում: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Քվեարկություն:

Կողմ` 111

Դեմ` 0

Ձեռնպահ` 0

Որոշումն ընդունվել է:

Այժմ քվեարկում ենք պատգամավոր Միքայել Մելքումյանի կողմից ներկայացված` «Հայաստանի Հանրապետության հարկային օրենսգրքում փոփոխություն եւ լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին» հարցը: Քվեարկություն:

Կողմ` 109

Դեմ` 0

Ձեռնպահ` 0

Որոշումն ընդունվել է:

Դահլիճից պատգամավորներ կան, որ ցույց են տալիս, որ չեն կարողացել քվեարկել, խնդրում եմ գրանցեք: Որոշումն ընդունվել է:

Եվ այժմ, հարգելի գործընկերներ, ունենք 3 ժամ՝ գրավոր առաջարկների համար: 3 ժամը լրանալուն պես պիտի տեղի ունենա, այսինքն` հանձնաժողովն իր հերթին ունի 3 ժամ, բայց, կարծում եմ` չի սպասի 3 ժամը լրանալուն, տեղի կունենա տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի նիստը, որի ընթացքում կտրվի գլխադասային այս հանձնաժողովի եզրակացությունը, որից հետո մենք կրկին կհավաքվենք այստեղ` քննարկելու երկրորդ ընթերցմամբ քննարկված նախագիծը: Ես կարող եմ ենթադրել` մոտավորապես, 3,5 ժամ հետո, հիմա 2-ն է, մոտավորապես, 3,5 ժամ հետո կլինի հինգ անց կես:


Ժամը 17:30

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ Է ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԱԽԱԳԱՀ ԱՐԱՐԱՏ ՄԻՐԶՈՅԱՆԸ

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարգելի պատգամավորներ, քննարկում ենք ԱԺ պատգամավոր Միքայել Մելքումյանի կողմից ներկայացված` «Հայաստանի Հանրապետության հարկային օրենսգրքում փոփոխություն եւ լրացում կատարելու մասին» եւ «Կուտակային կենսաթոշակների մասին» օրենքում փոփոխություն կատարելու մասին» օրենքների նախագծերի փաթեթը երկրորդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը:

Հիմնական զեկուցող` Միքայել Մելքումյան:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Հարգելի նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, ընդամենը, երեւի...

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Մեկ վայրկյան սպասեք, խնդրում եմ: Հարգելի գործընկերներ, նիստը սկսված է, խնդրում եմ լռություն: Շարունակեք:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, 10 րոպե առաջ ավարտվեց տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի նիստը, որտեղ Կառավարության կողմից առաջարկված առաջարկություններն ընդունեցինք, ես հակիրճ ասեմ, որովհետեւ այսօր օրենքը քննարկել ենք, նորից չեմ վերաշարադրելու:

Առաջինն այն է, որ կապված է ժամկետների հետ, որ ապրիլի 20-ը տեղափոխվում է ապրիլի 21` կապված հաշվարկային մեխանիզմների, ծրագրային հաշվարկների իրականացման մեխանիզմների հետ, որը, բնականաբար, ընդունվել է:

Երկրորդը՝ շատ կարեւոր մի պահ, որ, քանի որ սոցիալական վճարը մեզանում համատեղված է, ներառվում է եկամտային հարկի մեջ, ուրեմն, նաեւ սոցվճարների հետ կապված, պետք է ներառվեն կուտակային կենսաթոշակային համակարգի հետ կապված փոփոխությունները, այսինքն` տույժի հաշվարկը նորից իջնի 0,4 հարյուրորդական:

Նաեւ հանձնաժողովում քննարկվել են «Բարգավաճ Հայաստան»-ի առաջարկները, նաեւ, «Լուսավոր Հայաստան»-ի ներկայացուցիչներն այնտեղ էին, նաեւ «Լուսավոր Հայաստան»-ի նմանատիպ միացյալ առաջարկը, որպեսզի այս արտակարգ ռեժիմի պայմաններում տույժերը, որոնք հաշվարկվում են 0,4 հարյուրորդական, դրանք այդ ընթացքում չհաշվարկվեն, այլ գնան սառեցման ճանապարհով:

Քննարկեցինք, տարբեր մտքեր հնչեցին, պրն Անանյանը, երեւի, դրան կանդրադառնա, որ դրա վարչարարությունը եւ՛ տեխնիկական, եւ՛ այլ բնույթի, որոշակի պրոբլեմներ է առաջացնելու, բայց ես կխնդրեմ, որ պրն Անանյանն իր ելույթում անդրադառնա դրան, այսինքն` այդ հարցը նույնպես քննարկվել է, բայց հանձնաժողովի կողմից մերժվել է:

Բայց, իհարկե, ընդհանուր օրենքը, ոնց ներկայացրել էինք, ընդունվեց, եւ մենք կարծում ենք, որ այս փուլում կատարվել է այն, ինչ հնարավոր է, որ կատարվեր, եւ քանի որ այս ճգնաժամային փուլում մեկ ամսից ավելի կամ 20 օրվանից ավելի շատ բարդ է պլանավորել, նույնն էլ բիզնեսն է` չգիտենք, թե մեկ ամիս, ամիսուկես ամիս հետո ինչ գործոններ ոնց են ազդելու:

Դրա համար մենք կարծում ենք, որ այս ձեւաչափը հետագայում կարելի է եւս շարունակել, եւ եթե լավ լուծումներ կան` տվյալ փուլին համարժեք, համապատասխան, այդ լուծումներով առաջ շարժվենք, այդ թվում, դա իմ անձնական կարծիքն եմ ասում, հարկային արձակուրդների բլոկը, որը կապված է ամենախոցված, ընդունենք` տուրիզմի, հյուրանոցային տնեսության, մասամբ` հանրային սննդի, եթե դա թույլ տան, արդեն մի ուրիշ վիճակ է:

Հիմնականում սա է, այլ փոփոխություններ չկան, ինչի մասին այսօր քննարկել ենք, գումարած այն, ինչ ներկայացրեցի: Այսքանը:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-«Բարգավաճ Հայաստան»-ը, ինչպես հիմնական զեկուցողն ասաց, առաջարկ է ներկայացրել, հետեւաբար` հարցի իր հնարավորությունն ունի: «Բարգավաճ Հայաստան», հարց ունե՞ք: Չունեք:

Այդ դեպքում կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը, պրն Մելքումյան:

Հարակից զեկուցման համար ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Հռիփսիմե Գրիգորյանին:

Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն Մելքումյանն արդեն ներկայացրեց, իսկապես, քիչ հանձնաժողովում առաջ քննարկվեց, եւ ընդունվեցին Կառավարության առաջարկները, որոնց մի մասը բովանդակային էր` կենսաթոշակների մասին օրենքում եւս փոփոխություն կատարելը՝ ավտոմատ, նաեւ խմբագրական, իսկ մյուս առաջարկը՝ կապված հարկային արձակուրդի հետ, եթե կարճ ձեւակերպենք, հետ չընդունվեց, եւ պրն Անանյանը, իսկապես, երեւի, ավելի մանրամասն կանդրադառնա: Այստեղ վարչարարության մեծ խնդիրներ կունենայինք, եւ ուրախ եմ նաեւ նշել, որ քննարկումը շատ կառուցողական էր եւ «Բարգավաճ Հայաստան»-ն ի դեմս պրն Մելքումյանի եւս ընդունեց, որ, այո, չնայած գաղափարը շատ դրական էր, բայց իրականացվելիությունը` բարդ:

Էնպես որ, խնդրում եմ երկրորդ ընթերցմամբ եւս կողմ քվեարկել:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը: Ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում ՊԵԿ նախագահ Դավիթ Անանյանին, ով կներկայացնի գործադրի դիրքորոշումը հարակից զեկուցման տեսքով:

Դ.ԱՆԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգելի գործընկերներ, Կառավարության կողմից ներկայացված առաջարկին չեմ անդրադառնա, որովհետեւ պրն Մելքումյանը, ըստ էության, անդրադարձավ, եւ քանի որ հանձնաժողովը դրական կարծիք է ներկայացրել, ես կուզեմ մեր գործընկերների ներկայացրած տեսակետի եւ առաջարկի վերաբերյալ ասել այն խնդրահարույց կետերը կամ դրույթները, որոնք հանձնաժողովի նիստի ժամանակ ներկայացրեցի:

Տեսեք, մեր գործընկերներն առաջարկում են կամ առաջարկել էին, որպեսզի այն տույժերի տոկոսադրույքը` 0,075-ից 0,04 հարյուրերորդական իջեցնելը կիրառվի ոչ թե ապրիլի 21-ից, այլ կիրառվի շատ ավելի վաղ ժամանակաշրջանից, ենթադրենք` մարտի 1-ից կամ մարտի 14-ից: Ես ներկայացրեցի, թե գաղափարական առումով կամ գաղափարախոսական առումով չներկայացրեցի, թե դա ինչպիսի՞ վարքագծային դրսեւորումների կհանգեցնի հարկ վճարողների մոտ, ես անդրադարձա իրագործելիության խնդրին: Պատկերացրեք, մի քանի իրավիճակ նկարագրեմ. պետական գնումների մասնակիցները, տնտեսվարողները որոշակի պահի դրությամբ հարկային պարտավորությունների վերաբերյալ տեղեկանք են ներկայացնում, օրինակ՝ գնումների պատվիրատու պետական մարմնին, եւ եթե, օրինակ` տոկոսների կամ տույժերի վրա հաշվարկ կատարելու արդյունքում համակարգը տոկոսների իջեցման պարագայում նաեւ ոչ ծանրաբեռնված ֆինանսական միջոցն ուղղի պարտավորությունների մարմանը, ապա այդ տեղեկանքները, որոնք արդեն իսկ տրամադրվել են, կլինեն արդեն խնդրահարույց կամ սխալ:

Մեկ այլ պարագա. հարկային համալիր ստուգումները, որոնք իրականացվում են, եւ այն ստուգումները, որոնք ավարտվել են, ենթադրենք՝ մինչեւ ապրիլի 20-ն ընկած ժամանակահատվածում, եւ հարկային համալիր ստուգում իրականացնողներն են հաշվարկել տույժերը մինչեւ ստուգում իրականացնելու օրը, դրանից հետո, ինչպես գիտեք, արդեն անձնական հաշվի քարտում արդեն հաշվարկն իրականացվում է քարտավարի կողմից:

Ակտն արդեն իրավական ուժ ստացած փաստաթուղթ է, որով հարկ վճարողին առաջադրվել են հարկային պարտավորություններ, եւ եթե մենք հետադարձ ուժ տանք տույժերի կիրառմանը, ապա չկա որեւէ ընթացակարգ, թե մենք ինչպես պետք է արդեն ավարտված ստուգումը բացենք, վերաբացենք: Դա կլինի վերստուգո՞ւմ, թե՞ նոր ստուգում, եւ այդ ստուգման կամ նոր ստուգման ընթացքում կամ դրա շրջանակներում ինչպե՞ս պետք է կատարվի հարկային պարտավորությունների վերահաշվարկ, տվյալ դեպքում` նվազում:

Հաջորդը. չկատարված հարկային պարտավորությունների հետ կապված՝ ՊԵԿ-ը վարույթներ է իրականացրել, վարչական որոշումներ է կայացրել եւ ուղարկել է ԴԱՀԿ: Եթե մենք տույժերի վերահաշվարկ ենք անում, ապա տույժերի վերահաշվարկի արդյունքում փոխվում է այն հարկային պարտավորությունը, որը ենթակա է եղել կատարման արդեն հարկադիր կատարողի կողմից, այսինքն` այստեղ էլ խնդիրներ են առաջանում:

Մյուսը. սոցիալական վճարները, որոնք սահմանված ժամկետներում գործատուն վճարել է, անմիջապես ուղարկվում են դեպոզիտարիա, դեպոզիտարիան դրանք անմիջապես ուղարկում է անձնական հաշիվներին եւ կառավարող ֆոնդերին: Դրանք որեւէ ձեւով էլ վերահաշվարկման ենթակա չեն, որովհետեւ դրանք հետ վերադարձման ենթակա չեն:

Ես կարող եմ թվարկել եւ ավելի շատ օրինակներ բերել, որոնք ապացուցում են մեր այն տեսակետը, որ մեր հարգելի գործընկերների առաջարկը, որ տույժերի ավելի նվազ դրույքաչափի կիրառումը մենք հետընթաց անենք ավելի վաղ ժամանակաշրջանից, իրագործելիության հետ կապված՝ կա խնդիր, եւ ես կխնդրեմ, որ մենք մի պահ իմ ներկայացրածի շրջանակներում գնահատենք, սա ոչ միայն տեխնիկական խնդիր է, սա ոչ միայն վարչարարության խնդիր է նաեւ իրավական խնդիր է, որովհետեւ հարկային պարտավորությունների վերահաշվարկման ժամանակ կարող են նաեւ իրավապահ մարմիններում տարբեր իրարամերժ ինչ-որ իրավիճակներ ստեղծել, որովհետեւ, օրինակ` ակտը բողոքարկվել է կամ, ասենք` դատական կարգով ինչ-որ բաներ են կայացվել, այսինքն` այդ բոլոր փաստաթղթերում հնարավոր են պարտավորությունների չափի վերահաշվարկներ, որոնք բերելու են կոլապսային ինչ-որ իրավիճակների:

Թերեւս` այսքանը: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն եւ ձեզ, պրն Անանյան, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը, իսկ մենք մտքերի փոխանակության համար հերթագրվում ենք:

Սերգեյ Բագրատյան:

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, կարեւոր նախագիծ է, եւ մեր առաջարկությունն էլ եմ կարեւորում՝ նաեւ հասկանալով Կառավարության մոտեցումն ի դեմս պրն Անանյանի, որն ավելի զգուշավոր է, բայց մեր ասածը հետեւյալն է, եթե մերդը չի աշխատում, ասենք` տվյալ սննդի օբյեկտը չի աշխատում, այդ հատվածում տոկոսը չվճարի, ասենք` արտակարգ իրավիճակը տեւում է մեկ ամիս, մեկ ամսով տոկոս չվճարի, մենք չենք ասում՝ ընդհանրապես չվճարի: Այն մարդը, որ ներդրում է արել, հյուրանոց է կառուցել, եւ հիմա այդ հյուրանոցը չի սպասարկում որեւէ մեկին ոչ իր մեղքով, գոնե, տոկոս չվճարի: Սրա մասին է մեր առաջարկը:

Եթե մենք նայենք միջազգային փորձը, ֆորս մաժորը միջազգային կատեգորիա է, ֆորս մաժորի ժամանակ ավարտվում են բոլոր պայմանավորվածությունները: Հատկապես տնտեսական դաշտում այլեւս պայմանագրային պարտավորությունները դադարում են գոյություն ունենալ: Այս իմաստով՝ մենք պետք է նայենք, շատ նման է այս վիճակը հայտնի «Տիտանիկ» ֆիլմի նավին: Հիմա, այս նավը, որ գնալու է, այնպես չէ, որ մենք ուզում ենք վնաս տալ, որ նավը խորտակվի, որովհետեւ մենք էլ ենք մեջը, այսինքն՝ մեր ասած առաջարկների իմաստն այն է, որ նավը հնարավորինս ուշ խորտակվի, մեկ է` խորտակվելու է: Այս համաշխարհային պանդեմիան շատ բան է խորտակելու: Հիմա, մեր նպատակն է, ասում ենք` աջ պահիր, ձախ պահիր, մի խփիր ժայռին, թե չէ՝ հայտնվել ենք «Տիտանիկ»-ի միջի երաժիշտների դերում, էդ նավը գնում է, արդեն խորտակվում է, նվագում ենք: Ի՞նչ նվագել, այս պահին, այս ժամանակ մենք պետք է հստակ մեր գործն անենք: Եվ այս իմաստով՝ մեկ-մեկ լինում է, չէ՞, այս պահին այդ նավն այս իշխանությունն է վարում, որ ասում ես` լավ չես վարում, ասում է` դուրներդ չի գալիս, իջեք նավից: Ո՞ւր իջնենք, ջուր է, հո չե՞նք էթալու` խեղդվենք: Դրա համար ասում ենք՝ քանի որ մի նավ է, եկեք այդ նավը շատ զգույշ տանենք, տեսնենք՝ կհասցնե՞նք նավահանգստին, թե՞ չենք հասցնի: Այս առաջարկի իմաստը սա է: Մենք որ ասում եք, մեկ է՝ այս առաջարկը հետո բերելու եք: Այսօր չենք պնդում, քանի որ հազիվ համաձայնության ենք եկել, հազվադեպ է լինում, չէ՞, որ իշխանությունն ընդդիմության հետ լեզու են գտնի, հազիվ լեզու ենք գտել, այս մի օրենքն անցկացնում ենք, բայց սպասեք հաջորդ օրենքին, դրանից հետո` հաջորդ օրենքին, պատրաստվեք, որ չխորտակվենք: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արկադի Խաչատրյան:

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի գործընկերներ, նախ` ուզում եմ վերահաստատել մեր դիրքորոշումը, որ ներկայացված նախագիծը, իրապես, գործարարությանն աջակցող նախագիծ է, հետեւաբար՝ միանշանակ ողջունում ենք եւ կողմ ենք քվեարկելու, այդուհանդերձ ուզում եմ պարտադիր անդրադառնալ մեր քննարկմանը հանձնաժողովում, մեր հնչեցրած առաջարկին, եւ առհասարակ, մեր կողմից առաջարկվող այն հիմնական հարցադրումներին, որոնք պետք է, մեր կարծիքով` անհապաղ քննարկման առարկա դարձնել:

Առաջինը. նախ` կարծում եմ, որ քննարկման ենթակա չէ այն փաստը, որ այս պահին գործարար աշխարհն ունի աջակցության կարիք: Թեեւ կուտակված հարկային պարտավորությունները վերաբերելի են անցած տարվան կամ առաջին եռամսյակին, այդուհանդերձ, գործունեության դադարեցումը կամ մասնակի դադարեցումը բերել է իրացվելիության պակասի եւ մեծ դժվարություններ է առաջացրել հարկային պարտավորությունները կատարելու համար, իսկ նրանք, ովքեր ի վիճակի են կատարել, հնարավոր է՝ կատարման արդյունքում հայտնվեն նաեւ ծանր վիճակում: Հետեւաբար՝ այստեղ միջոցառումներ պետք է քննարկվեն, բոլոր դեպքերում:

Մեր առաջարկները հետեւյալն են:

Առաջին. օրենսդրությամբ սահմանված է, որ մինչեւ մարտի 20-ը գործարարները կարող են դիմել՝ շահութահարկի կանխավճարի հաշվարկման բազայի վերանայում կամ այլ մեթոդաբանություն կիրառելու: Մենք կարծում ենք, որ պետք է քննարկվի մարտի 20-ի ժամկետը երկարաձգելու հարցը:

Երկրորդ` շահութահարկի կանխավճարի հարց: Կարծում ենք, որ պետք է քննարկման առարկա դառնա շահութահարկի 20 տոկոսը 10 տոկոսով փոխարինելու հարցը, սա՝ մեկ սցենար, երկրորդ սցենար, առհասարակ, կանխավճարից այս ընթացքում հրաժարվելու հարցը:

Մյուսը` հարկային արձակուրդների հարցը: Մենք կարծում ենք՝ այստեղ եւս երեք սցենար ենք տեսնում. Մեր կարծիքով՝ շահութահարկի գծով հարկային արձակուրդի հարց պետք է քննարկվի:

Առաջինը` ընդհանուր շահութահարկի արձակուրդ. հետաձգման մասին է խոսքը, այլ ոչ թե, ընդհանրապես, սառեցման:

Երկրորդ տարբերակ` միայն թիրախային՝ տուժած որոշակի ոլորտների համար:

Երրորդ ուղղություն. ըստ հաշվետվությունների եւ նրանց վճարման կարողության՝ ՊԵԿ-ն ի վիճակի է մոնիտորինգ անել: Կարելի է որոշել այն սուբյեկտներին, նրանց ցանկը, որոնք ծանր վիճակում են հայտնվում, եւ թիրախային խմբեր որոշելով՝ սահմանել հստակ չափանիշներ՝ այդ հարկային արձակուրդները կիրառելու համար:

Ինչ վերաբերում է տույժերի սառեցմանը, այս առաջարկը հնչեցնում ենք հարկային արձակուրդի իրականացման համատեքստում, եւ ավտոմատ այս ընթացքում սառեցվելու են նաեւ տույժերը:

Կարծում ենք` այս հարցերը, առնվազն, քննարկման առարկա պետք է դառնան, եւ անհապաղ միջոցառումներ արվեն՝ բիզնեսին աջակցելու համար:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Մանե Թանդիլյան:

Մ.ԹԱՆԴԻԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Իմ գործընկերը բովանդակային ներկայացրեց այն առաջարկը, մենք ակնկալում էինք, որ Կառավարությունը, առնվազն, կդիտարկի դրա քննարկման հնարավորությունը, եւ ես տեսնում եմ, որ անգամ դա չի քննարկվում:

Պարզ է, որ «Լուսավոր Հայաստան»-ը կողմ է քվեարկելու նախագծին, որովհետեւ ամենայն քննադատական, թեկուզ, հայացքով, բայց եւ այնպես, դա բարելավվող նորմ է:

Այսպես. մենք ի՞նչ էինք ասում, պրն Անանյան. ասում էինք` երկրորդ, երրորդ եռամսյակում դադարեցրեք տույժերի հաշվարկը հարկային պարտավորությունների իմաստով: Իմ ընկալմամբ՝ դուք տեխնիկական խնդիրներ եք առաջ բերում, եւ դա բացառապես տեխնիկական է: Վերահաշվարկ կանեն, այո, դիտարկեք նախորդ վերահաշվարկածի համատեքստում, եւ ձեր, անգամ եթե ակտ եք գրել, անգամ եթե որոշակի հաշվարկներ են տեղի ունեցել, թող նոր օրենքի, օրենսդրության շրջանակներում վերահաշվարկի ենթարկվի, եւ հետեւաբար՝ այդ հնարավորությունը կա ճշգրտված հաշվետվությունների միջոցով, որի արդյունքում տվյալ վճարումները կայացած կամ չկայացած կլինեն, գերավճար կամ տեղի չեն ունենա:

Կուտակայինի առումով՝ այո, նույնը. հաջորդ հաշվարկի ժամանակ կլինի այսքան գումարի գերավճար կամ գերահաշվարկ, եւ հետեւաբար՝ այդ առումով՝ դա, ընդամենը, տեխնիկական խնդիր է, եւ տեխնիկական խնդիրը պատճառ բերելով՝ չփոխել եւ չբարելավվել տնտեսվարողի այսօրվա իրավիճակը՝ ընդունելի չէ: Դիմում ենք բոլոր բանկերին, առեւտրային կազմակերպություններին, ինչպե՞ս ենք այդ դեպքում մենք ակնկալել, որ նրանք, իրենց պայմանագրային հարաբերությունները վերանայելու են: Օրենքը նույն ձեւով պայմանագրային հարաբերություն է տնտեսվարողի եւ պետության միջեւ, փոփոխության դեպքում վերանայման հնարավորություն կա, եւ հետեւաբար՝ սա, ընդամենը, տեխնիկական պատճառաբանություն է, որի հնարավորությունը կամ ունեք, կամ, եթե չունեք, ստեղծեք, եւ այս համատեքստում այսօր չօժանդակել կոնկրետ ֆինանսատնտեսական ճգնաժամի պայմաներում գործող տնտեսվարողներին՝ ուղղակի, ընդունելի չէ:

Իհարկե, դա ձեր որոշումն է, դա քննարկման առարկա կարող եք դարձնել, կարող եք` ոչ, նախագիծը, ըստ էության, ընդունելի է, բայց այն, որ դուք չեք դիտարկում տոկոսների հաշվարկման դադարեցում, դա տարօրինակ է, առնվազն. ճգնաժամի պայմաներում: Շնորհակալ եմ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Տարոն Սիմոնյան:

Տ.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, այսօր առավոտյան հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովը որոշում էր ընդունել եւ հայտարարությամբ հանդես եկավ, որ կոմունալ ծառայությունների վճարմանը խոչընդոտող հանգամանքներն այսուհետ վերացած է համարում, այսինքն` ֆորսմաժորային իրադրությունն այսուհետ վերացած է համարում, եւ բաժանորդները պետք է վճարեն կոմունալ վճարները: Պատճառ է բերվում այն, որ Կառավարությունը հաստատել է սոցիալական փաթեթներ եւ այդ սոցիալական փաթեթների տրամաբանության ներքո քաղաքացիներն արդեն գումար ունեն եւ կկարողանան վճարել:

Բայց, ամենայն հարգանքով թե՛ հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովի նկատմամբ, թե՛ նման ծառայություններ մատուցող ընկերությունների, պետք է նշենք, որ բնակչության զգալի տոկոս կա, որը չի օգտվում այս սոցիալական փաթեթներից, եւ նրանց համար էական ֆորսմաժորային հանգամանքներ են, չեն կարողանում գնալ աշխատանքի, չունեն հնարավորություն՝ գումար վաստակելու, եւ արդյունքում ստացվում է մի իրավիճակ, որ այս խումբ մարդկանց համար ֆորսմաժորային իրավիճակները գործում են. շարունակում են գործել, իսկ կոմունալ ծառայություններ մատուցող մեր ընկերություններն արդեն վաղվանից, երեւի թե. սկսելու են անջատման գործընթացները: Ընդամենը մի քանի ժամվա ընթացքում մեր խմբակցության պատգամավորները գրեթե անթիվ, ոչ մի քանի հազար, բայց համեմատական տեսանկյունից որ ասենք, եթե ժամվա մեջ ստանում եք մի քանի տասնյակ նամակներ, դա նշանակում է, որ օրվա ընթացքում կստանաք արդեն հարյուրը գերազանցող նամակներ:

Քաղաքացիների համար սա բավականին լուրջ խնդիր է, հարգելի գործընկերներ, եւ եթե նման որոշումներ, նման հայտարարություններ է անում հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովը, նա դրա սոցիալական հետեւանքները, առնվազն, պետք է գնահատի, նոր անի: Իհարկե, նման իրավասություն՝ որպես այդպիսին, էլ չկա: Սրանք պայմանագրային հարաբերություններ են, իսկ պայմանագրային հարաբերությունների չկատարման հիմքում` ֆորսմաժորային հանգամանքներ: Դուք՝ որպես պետություն կամ որպես պետական մարմին կարող եք հայտարարել, որ գնահատում եք, որ ֆորսմաժորային իրավիճակներ առկա են, բայց որպես այդ նույն մարմին՝ իրավունք չունեք գնահատել, որ վերացել են այդ հանգամանքները, որովհետեւ քաղաքացիների համար այդ հանգամանքները շարունակում են գոյություն ունենալ: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Լիլիթ Մակունց:

Լ.ՄԱԿՈՒՆՑ

-Շնորհակալություն: Նախապես ներողություն եմ խնդրում թեմայից մի փոքր շեղվելու համար, բայց, քանի որ հնչեցին անհանգստություններ՝ տեքստիլի արտադրամասերի աշխատանքի հետ կապված, անհանգստություններով կիսվեց նաեւ մեր հարգարժան գործընկեր պրն Մարուքյանը, ուստի, հարկ եմ համարում երկու դիտարկում հնչեցնել:

Առաջինը. պարետատունը հայտարարել էր, որ ամսի 20-ից կսկսեն գործարկվել աշխատանքները տեքստիլի արտադրամասերում, եթե վարակի տարածման ինտենսիվությունը նվազ լինի 1-ից: Ընդգծեմ, որ այս պահին վարակի տարածման ինտենսիվությունը 1-ից բարձր է, եւ դրա հետ կապված՝ բնականաբար, պարետատունը լրացուցիչ հայտարարություն կանի: Միեւնույն ժամանակ, նշեմ նաեւ, որ տեքստիլ արտադրողները հանդիպում են ունեցել էկոնոմիկայի նախարարությունում եւ խնդրել են, առաջարկել են, որ առաջարկվող կանոնների պահպանմամբ աշխատեն միայն այն ընկերությունները, այն արտադրամասերը, որոնք նախապես կդիմեն էկոնոմիկայի նախարարությանը, որովհետեւ կան տեքստիլի արտադրամասեր, որոնք չեն ուզում առաջարկվող պայմաններով աշխատել: Այս կապակցվածությամբ ձեռք է բերվել պայմանավորվածություն, եւ հենց այսօր, պարետի համապատասխան որոշումը կայացվելու է, որ այն արտադրողները, ովքեր համաձայն են առաջադրվող կանոնների պահպանմամբ աշխատել, դիմում եմ նախարարություն, այնուհետեւ կարող են ծավալել իրենց գործունեությունը: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արման Բաբաջանյան:

Ա.ԲԱԲԱՋԱՆՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, հարգարժան նախագահություն, շարունակելով վերջին բանախոսների մտահոգությունը՝ դժբախտաբար պետք է նշեմ, որ մենք վերջին օրերին համավարակի՝ վտանգավոր ծավալներով ուժգնացում ունենք, եւ թվերը գնալով ավելանում են, եւ տանը մնալու անհրաժեշտությունը դեռեւս շարունակում է համարվել կենսական, քանի որ, եթե վարակի տարածման տեմպերը շարունակվեն վերջին օրերի դինամիկայով, մենք կարող ենք ունենալ կառավարելիությունից դուրս իրավիճակ` դրանից բխող բոլոր ողբերգական հետեւանքներով:

Թվում է, թե այս իրողությունը պետք է ակնհայտ լիներ պետական եւ կառավարման բոլոր օղակների համար, սակայն երկրորդելով իմ գործընկերոջը` պրն Սիմոնյանին, ասեմ, որ չափազանց մտահոգիչ է հայտնի բաջանաղի ղեկավարած՝ հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովի այսօրվա տարածած հայտարարությունը: Ես չեմ քննարկում, թե մեր բնակիչները, մեր համաքաղաքացիներն ունե՞ն անհրաժեշտ միջոցներ՝ կոմունալ վճարումներ կատարելու համար, բայց բուն տեքստը, որ ֆորս մաժորը հաղթահարված է, ինքնին վտանգավոր է, եւ դա առաջացնում է ռիսկեր, որ մարդիկ կարող են, ուղղակի, ավելի հանգիստ նայել ստեղծված իրավիճակին, եւ հաղթահարված համարել համաճարակը, եւ սա, ուղղակի, անթույլատրելի է: Ես դատապարտում եմ Կառավարության եւ նշված հանձնաժողովի այս հայտարարությունը: Սա, ըստ էության, համավարակի հաղթահարման իմիտացիա ստեղծելու փորձ է, եւ կոչ եմ անում քաղաքացիներին՝ չթուլացնել զգոնությունը, քանի որ ցավոք, կորոնավիրուսը դեռեւս շարունակում է տարածվել:

Որեւէ տնտեսական նպատակ, այդ թվում` բնական մենաշնորհներ ունեցող ընկերությունների վճարումները չեն կարող արդարացնել այն վտանգը, որ ստեղծվում է նման անհամարժեք եւ անիրական հայտարարություններով: Պետությունը պարտավոր է գտնել մեխանիզմներ` քաղաքացիների կոմունալ վճարումների խնդրը գոնե ժամանակավորապես լուծելու համար: Կորոնավիրուսի համավարակի հաղթահարման իմիտացիայի փորձը, վստահաբար, այդպիսի լուծում չէ եւ հղի է չափազանց վտանգավոր հետեւանքներով: Մնացեք տանը եւ առողջ եղեք:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արման Աբովյան:

Ա.ԱԲՈՎՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, պրն Մելքումյան, պրն Անանյան, հարգելի նախագահություն, գոյություն ունի շատ պարզ եւ հստակ իրողություն, որ այսօր երկրորդ ընթերցմամբ մենք քննարկում ենք մի նախագիծ, որի մասին պրն Բագրատյանն ասաց` եկանք որոշակի կոնսենսուսի: Այո, լսեցինք այն պատճառաբանությունը, որը պրն Անանյանը բերեց, ինչի պատճառով որոշակի տուժեր եւ տուգանքներ չեղարկելու որոշակի տեխնիկական խնդիրներ կան, սակայն ես համոզված եմ, որ այն իրավիճակը, որը ստեղծվել է այսօր ֆորս մաժորի պայմաններում, եւ ֆորս մաժորը, նվազագույնը, կտեւի մինչեւ մայրսի 14-ը, դա՝ նվազագույնը, պետք է հաշվի առնել շատ պարզ իրողություն, որ այն տույժ-տուգանքները, որոնք հաշվարկվում են արտակարգ դրության պայմաններում, այս կամ այլ կերպ պետք է չեղարկվեն:

Ընդ որում, խոսքը գնում է ոչ միայն տույժ-տուգանքների մասին, որոնք հարկային պարտավորությունների պատճառով են գոյանում, այլ, առհասարակ, բոլոր տույժ-տուգանքները, որոնք, չգիտեմ, վարկային տույժ-տուգանքներ կան, տարատեսակ ֆինանսական ինստրումենտներ կան՝ այդ տույժ-տուգանքների հետ կապված, առհասարակ, արտակարգ դրության ժամանակ այդ բոլորը պետք է հանվեն:

Իհարկե, մենք կշարունակենք աշխատել մեր գործընկերների հետ, որ, ի վերջո, գանք մի լուծման, որը թույլ կտա այն, ինչ ես նոր հնչեցրեցի: Խոսքը տույժ-տուգանքների մասին է, այդ հարցը, ի վերջո, լուծել, որովհետեւ տրամաբանական չէ, երբ արտակարգ դրություն է, տրամաբանական չէ, երբ տնտեսական ճգնաժամ է, որը, մենք հասկանում եք, որ խորանալու միտում ունի եւ խորանալու է, եւ այս պայմաններում, գոնե, արտակարգ դրության այդ ժամանակահատվածը պետք է լինի տրամաբանական, իսկ տրամաբանականը ենթադրում է, իհարկե, տույժերի եւ տուգանքների իսպառ վերացում: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Սարգիս Ալեքսանյան:

Ս.ԱԼԵՔՍԱՆՅԱՆ

-Հարգելի նախագահող, հարգելի գործընկերներ, սիրելի հայրենակիցներ, ներողություն եմ խնդրում քննարկվող հարցից շեղվելու համար, եւ հուսով եմ` Կառավարության անդամներն ականջալուր կլինեն բարձրացվող խնդիրներին: Խոսքը գյուղատնտեսությամբ զբաղվողների` հողի հետ ամենօրյա կռիվ տվող մեր հայրենակիցների առջեւ ծառացած խնդիրների մասին է: Որո՞նք են այդ խնդիրները, որ ժամ առաջ լուծման կարիք ունեն: Կառավարության աջակցության ծրագրերը հիմնավորապես վերաբերում են գյուղատնտեսական վարկային միջոցների տոկոսների սուբսիդավորմանը, որն ինքնին նոր խնդիրներ է առաջացնում:

Նախ` այդ վարկերը հասանելի չեն հասարակ գյուղացուն, քանի որ նրանց գերակշիռ մասը ցանկության բացակայության եւ վատ վարկային պատմության պատճառով չի դիմում՝ վարկ ստանալու համար: Դիմումատուների մի մասին վարկերը եւ վարկային կազմակերպությունները տարաբնույթ պատճառաբանություններով վարկ չեն տրամադրում: Դիմումատուների միայն մի փոքր հատվածն է` մինչեւ 5 տոկոս, որ վարկավորվում է:

Այսպիսով, մեխը դնելով միայն արտոնյալ վարկերի վրա, մենք գյուղացիական տնտեսությունների միայն 2-3 տոկոսին ենք օգնության ձեռք մեկնում: Այս միջոցն ինքնախաբեություն է, եւ չի կարող լուծել հասարակ գյուղացու խնդիրները:

Մյուսը` ոռոգումը: Առանց ջրի անհնար է պատկերացնել գյուղատնտեսության զարգացումը: Մեր երկրում մշակովի հողատարածքների մի զգալի հատված կարոտ է ոռոգման: Առանձին համայնքներ կան, որտեղ բնակչության ապրուստի միակ միջոցը գյուղատնտեսությունն է, միակ հույսը տեղումներն են: Նախ` տարվա բյուջեով իռիգացիոն համակարգերի արդիականացման համար աննշան միջոցներ են հատկացվել, եւ արդյունք ակնկալելը, կրկին, ինքնախաբեություն կլինի:

Գյուղտեխնիկա` խորհրդային տարիներից ժառանգած...

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Պրն Ալեքսանյան, մի վայրկյան ընդհատեմ, էլի ձեզ: Հարգելի գործընկերներ, առաջարկում եմ լսել ամբիոնի մոտից խոսող մեր գործընկերոջը: Համեցեք:

Ս.ԱԼԵՔՍԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Խորհրդային տարիներից ժառանգած տեխնիկայի մի մասը թալանվեց, մի մասը տրվեց գյուղացուն, մի մասն էլ մնաց ավտոպարկերում, եւ չօգտագործվելով՝ մետաղի ջարդոնի վերածվեց: 30 տարի է անցել, եւ գյուղական համայնքները գյուղտեխնիկայի թարմացման խիստ կարիք ունեն: Ի՞նչ է անում Կառավարությունն այս ուղղությամբ: Մեծ հաշվով` ոչինչ:

Հրատապ խնդիրները բազմաթիվ են, եւ ինձ հատկացված ժամանակը շատ քիչ է` դրանց կետ առ կետ անդրադառնալու համար, միայն մի կարճ եզրահանգում անեմ, եթե թույլ կտաք. Կառավարության հնգամյա հեղափոխական ծրագիրը ներկայացնելու ժամանակ գյուղատնտեսությունը հռչակվեց առաջնահերթություններից երկրորդը` առանց համապատասխան նախարարության, եւ պաշտոնական տվյալներով՝ ոլորտը գրանցեց մոտ 4.5 տոկոս անկում: Սա է արդյո՞ք առաջնահերթությունների ի կատար ածման վեկտորը, եւ արդյո՞ք միայն վարկ տրամադրելով կարո՞ղ ենք զարգացում ապահովել: Սթափվել եւ քաղաքականությունը վերանայել է պետք: Այսքանը: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Վաղարշակ Հակոբյան: Հանո՞ւմ եք: Հերթագրված պատգամավորների ելույթներն ավարտվեցին: Այժմ` խմբակցությունների անունից ելույթներ: «Լուսավոր Հայաստան»` Էդմոն Մարուքյան:

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

-Հարգելի ԱԺ նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, շնորհակալ եմ, տիկին Մակունց, արձագանքի համար, եւ էկոնոմիկայի նախարարության այդ տեղեկությունով կիսվելու համար: Պետք է ասեմ հետեւյալը. մոտավորապես նման տեղեկատվություն մեզ էլ է հասել, բայց այստեղ հարց է առաջանում. այնպիսի նախապայմաններ են դրված այդ ընկերությունների առջեւ, օրինակ` սոցիալական հեռավորության պահպանում, հիմա, եթե ԱԺ-ի վրա չտարածվեր արտակարգ դրությունը կամ տարածվեր, հիմա չի տարածվում, մենք նույնպես այդ չափանիշներին չէինք կարողանա համապատասխանել, որովհետեւ չենք կարող իրարից 2 մետր հեռու նստել եւ քվեարկել: Այնպիսի պայմաններ են դրված այդ ընկերությունների առջեւ, որ դա նշանակում է՝ չեք կարող աշխատել, մոտավորապես դրա վերնագիրն այսպիսին է. դուք չպետք է աշխատեք: Նորմալ է, հիմա, եթե կա նման պայման, պահանջ, այդպես է` այդպես է:

Հիմա, հարց է առաջանում, դե որ չեն կարող աշխատել, չի թույլատրվում, դե այդ 2 հազար 6 հարյուր ընտանիքներին պետք է պետությունն աջակցի: Դե, գնացեք, աջակցեք: Իսկ ո՞վ է ասել, որ, անպայման, պետք է աշխատեն, եթե չի կարելի աշխատել: Եթե չի կարելի աշխատել, չպետք է աշխատեն, բայց որ պետությունը պետք է քայլեր ձեռնարկի, ֆինանսավորի, աջակցի այս ընտանիքներին, միանշանակ է:

Տեսեք՝ ի՞նչ է դուրս եկել: Հա՛մ ասում եք՝ մի աշխատեք, հա՛մ այնպիսի չափանիշներ եք սահմանել, որ իրենց այդ աջակցությունը չի հասնում, հա՛մ էլ գնում եք, մի հատ էլ 100 հազար դրամ տուգանում եք այս մարդկանց: Ժողովուրդ, այսպես չի լինելու: Վաղ թե ուշ բացվելու է ամեն ինչ, եւ կորոնավիրուսի պայմաններում մենք սովորելու ենք ապրել: Որքան շուտ սա հասկանանք, որքան շուտ քայլեր անենք, այնքան կփրկենք տնտեսության մնացորդները, էլի, մի երկու բան, ինչ մնացել է: Այլապես, մենք ունենք նույն հիվանդությունների աճ, մոտավորապես հիմա սկսվել է, այսինքն` հիմա երկիրը կարանտինի մեջ է, աճը կա, չի դադարում կարանտինի պայմաններում, նաեւ տնեսությունն ենք կործանվում միաժամանակ: Այստեղ պետք է ոսկե միջին լուծումը գտնենք, տարբերակ չկա, չենք կարող այս ձեւով, օրինակ` շարունակել, եւ երբ մենք թուլացումների մասին խոսում էինք, այս ամենը հաշվի էինք առնում, որովհետեւ, եթե, վերջին հաշվով, մարդկանց ասում եք՝ մնացեք տանը, այդ մարդը քեզ հարց է տալիս` բա, ո՞նց ապրենք: Այ, էդ ոնց ապրելու պատասխանը պետք է պետությունը կա: Մինչեւ այսօր մեր Կառավարությունը չի ասել` մեր ՀՆԱ-ի քանի՞ տոկոսն է պատրաստ ծախսել այս մարդկանց տանը մնալու համար: Թող ասեն: Մենք հաշվել ենք` 0,84 տոկոս է պատրաստ ծախսել: Դա ոչ մի բան է եղած իրողությունների մեջ, եւ դրա համար, սիրելի գործընկերներ, եկեք, իրապես, մտածենք, Կառավարության հետ քննարկումներ անեք, եւ ում որ ասում ենք` մնա տանը, տանենք 100 հազար դրամ փող տանք պետությունից եւ ասենք` դե, մնա տանը, ես ուրիշ տարբերակ չեմ տեսնում: Եվ, էլի եմ կրկնում` էս տուգանքները պետք է չեղարկվեն: Շնորհակալ եմ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արման Աբովյան` «Բարգավաճ Հայաստան»:

Ա.ԱԲՈՎՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, չնայած մեր առաջարկներն այս փուլում չընդունվեցին, մենք, իհարկե, չենք դադարի մեր առաջարկների շուրջ, խոսքը գնում է տույժ-տուգանքների չեղարկելու մասին արտակարգ դրության ժամանակ, ուրիշ օրենսդրական նախաձեռնություններով հանդես կգանք, այնուամենայնիվ, կոչ ենք անում քվեարկել կողմ, եւ բնականաբար, մենք կողմ ենք քվեարկելու:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-«Իմ քայլ»-ը խմբակցության անունից կխոսի Բաբկեն Թունյանը:

Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի գործընկերներ, մինչեւ բուն նախագծին անցնելը, իհարկե, պրն Մարուքյան, այն բոլոր ոլորտները, որոնք տուժել են, մանավանդ, եթե պարետատան որոշումներով իրենց գործունությունը սահմանափակվել է, իրենք պետք է ակնկալիք ունենան պետությունից՝ որոշակի աջակցություն ստանալու, եւ արդեն իսկ հաստատված 14 միջոցառումերի շրջանակներում ամենատարբեր ձեւաչափերով մարդիկ այդ օգնությունը ստանում են: Հիմա, կարող է՝ մեկը շատ է ստանում, մեկը քիչ է ստանում, մեկն էլ ինչ-որ չափանիշի չի բավարարում, բայց այդ միջոցառումներն էլ հընթացս ճշգրտվում են, եւ, մասնավորապես, ձեր նշած ոլորտի մասով, այս պահին քննարկումներ են գնում, փորձում ենք հասկանալ` ընդհանուր բեռն ինչքան է լինելու, եւ ամենայն հավանականությամբ, իրենց համար, թեթեւ արդյունաբերության համար լրացուցիչ միջոցառումներ կլինեն:

Ինչ վերաբերում է բուն նախագծին, այսօր, կարծում եմ` արդարացված էր ձեզ, հարգելի գործընկերներ, այս կորոնավիրուսի պայմաններում խնդրելը, որ եւս մի քանի ժամ անցկացնենք եւ նախագծեր քննարկենք: Իմ կարծիքով՝ կարեւոր երկու հարց լուծեցինք: Առաջին նախագծով` արագացված կապի ամորտիզացիայի մասով` մեկ ամսով այդ ժամկետն առաջ տվեցինք, այսինքն` արագացրեցինք, իսկ պրն Մելքումյանի ներկայացրած նախագծով, ինձ թվում է, թեկուզ ոչ այնքան մեծ, բայց նկատելի օգուտ ենք տալիս տնտեսվարողներին, իրենց բեռը թեթեւացնում ենք:

Մի դիտարկման մասին էլ. «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցության առաջարկի մասին` տույժերն ու տուգանքները չհաշվարկել արտակարգ իրավիճակում: Այստեղ մի շատ կարեւոր հանգամանք կա, որ առաջարկը վերաբերում է նրան, որ դա ունենա հետադարձ ուժ, այսինքն` արդեն իսկ հաշվարկված տույժերի վերաբերյալ որոշումներ կայացվեն, իսկ դա արդեն տեխնիկական որոշակի բարդություն է ենթադրում: Եթե, ընդհանրապես, մենք խոսում ենք սկզբունքի մասին, եկեք դա քննարկենք, բայց այստեղ էլ, կարծում եմ` ընդհանրապես տույժը հանելն անարդարության որոշակի էլեմենտներ է պարունակում, բայց կարող ենք չափը քննարկել, ավելի նվազեցնել, բայց՝ հետագայում: Սա ընդունենք: Կոչ եմ անում գործընկերներիս՝ կողմ քվեարկել այս օրենքի նախագծին, իսկ մյուս օրենքինը՝ արդեն սահմանված ժամկետում` երկու շաբաթից երկրորդ ընթերցումով կներկայացնենք: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Եզրափակիչ ելույթներ: Դավիթ Անանյան. ավելացնելու բան չունե՞ք, պրն Անանյան: Դուք, տիկին Գրիգորյան, եւս ավելացնելու բան չունեք:

Հեղինակ Միքայել Մելքումյանի եզրափակիչ ելույթը:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Հարգելի նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, ուղղակի, հակիրճ պետք է ասեմ, որ ես շնորհակալություն եմ հայտնում քննարկման համար: Իսկապես, երեւի, տնտեսվարողները սպասում են այս որոշմանը, բայց ես առաջ անցնելով՝ ասեմ, որ մեր գերխնդիրը երկու դրվագի մեջ եմ տեսնում:

Առաջինը, որ այս անորոշության պայմաններում մենք որոշակիությունը մի քիչ մեծացնենք, այսինքն՝ գոնե մի երկու ամիս իմանանք, թե ինչ է լինում, եւ երկրորդը, որ աշխատատեղերը չփակվեն:

Ես չհրապարակեցի, միգուցե, բայց 2019 թվականին, երբ, ընդունենք՝ կար ակտիվ տնտեսական վիճակ, 513 սուբյեկտ մտել էր մենակ ՊԵԿ սնանկացման հայցով, իսկ այլ գերատեսչություններ՝ նույնպես, այսինքն` սրանցից 200-ը 1-ից 3 միլիոն դրամ պարտքի պատճառով էր: Մենք պետք է թույլ չտանք հետագա սննկացումները, մենք պետք է փրկենք մեր աշխատատեղերը, եւ հիմիկվանից արդեն, պրն Անանյան, ուզում եմ ասել, որ, քանի որ մենք ունենք հիմա, տեսեք՝ ինչ է ստացվում, 1,5 միլիոն բարձրացրել ենք արգելանք չդնելու շեմը, սննկացման համար շեմը մնացել է 1 միլիոն, մենք պետք է սննկացման շեմը բարձրացնենք, այդ օրենքը մենք դրել ենք շրջանառության մեջ, բայց հետագայում կքննարկենք: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, ավարտվեց այս կարեւոր նախագծի քննարկումը, եւ այժմ այն պետք է քվեարկենք:

Քվեարկության է դրվում ԱԺ պատգամավոր Միքայել Մելքումյանի կողմից ներկայացված՝ «Հայաստանի Հանրապետության հարկային օրենսգրքում փոփոխություն եւ լրացում կատարելու մասին» եւ «Կուտակային կենսաթոշակների մասին» օրենքում փոփոխություն կատարելու մասին» օրենքների նախագծերի փաթեթը երկրորդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը: Քվեարկություն:

Կողմ` 107

Դեմ` 0

Ձեռնպահ` 0

Որոշումն ընդունվել է:

Օրակարգը սպառված է: Նիստն ավարտվեց:




ԱԺ Նախագահ  |  Պատգամավորներ|  ԱԺ խորհուրդ  |  Հանձնաժողովներ  |  Խմբակցություններ  |  Աշխատակազմ
Օրենսդրություն  |   Նախագծեր  |  Նիստեր  |   Լուրեր  |  Արտաքին հարաբերություններ   |  Գրադարան  |  Ընտրողների հետ կապեր  |  Հղումներ  |  RSS