National Assembly of the Republic of Armenia | Official Web Page | www.parliament.amNational Assembly of the Republic of Armenia | Official Web Page | www.parliament.am
HOME | MAIL | SITEMAP
ArmenianRussianEnglishFrench
Արխիվ
11.02.2020

Երկ Երք Չրք Հնգ Ուր Շբթ Կիր
01 02
03 04 05 06 07 08 09
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29
 
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎ
ՅՈԹԵՐՈՐԴ ԳՈՒՄԱՐՄԱՆ ՉՈՐՐՈՐԴ ՆՍՏԱՇՐՋԱՆ

ՍՂԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ N 8

11 փետրվարի 2020

Ժամը 10:00

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ ԵՆ ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԱԽԱԳԱՀ ԱՐԱՐԱՏ ՄԻՐԶՈՅԱՆԸ ԵՎ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՏԵՂԱԿԱԼՆԵՐ ԱԼԵՆ ՍԻՄՈՆՅԱՆԸ ԵՎ ԼԵՆԱ ՆԱԶԱՐՅԱՆԸ
 

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Բարեւ ձեզ, հարգելի գործընկերներ: Նախ` շնորհավորենք մեր գործընկեր Գեւորգ Պապոյանին տարեդարձի առթիվ:

ԾԱՓԱՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Խնդրում եմ տեղադրել քարտերը եւ նախապատրաստվել գրանցման: Գրանցում: Գրանցվել է 104 պատգամավոր:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, «Ազգային ժողովի յոթերորդ գումարման չորրորդ նստաշրջանի օրակարգում լրացումներ կատարելու մասին» Ազգային ժողովի որոշման նախագիծը ներկայացնելու համար ձայնը տրվում է Ազգային ժողովի նախագահ Արարատ Միրզոյանին:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-«Ազգային ժողովի յոթերորդ գումարման չորրորդ նստաշրջանի օրակարգում լրացումներ կատարելու մասին» Ազգային ժողովի որոշման նախագծի առաջին բաժնում ընդգրկված հարցեր չկան:

Երկրորդ բաժնում այն հարցերն են, որոնց վերաբերյալ գլխադասային հանձնաժողովը ներկայացրել է դրական եզրակացություն: Դրանք 14-ն են եւ առանց քվեարկության ընդգրկվում են օրակարգ:

3-րդ բաժնում 4 նախագիծ կա, որոնց վերաբերյալ գլխադասային հանձնաժողովները տվել են բացասական եզրակացություններ: Այս հարցերը պետք է քվեարկենք առանձին-առանձին: Ես ավարտեցի:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Հարգելի պատգամավորներ, ձեզ ներկայացվեց «Ազգային ժողովի յոթերորդ գումարման չորրորդ նստաշրջանի օրակարգում լրացումներ կատարելու մասին» Ազգային ժողովի որոշման նախագիծը, խնդրում եմ հարցեր տալու համար հերթագրվել: Հերթագրում: Հերթագրված պատգամավորներ չկան: Ձայնը տրվում է Ազգային ժողովի նախագահ Արարատ Միրզոյանին: Խնդրեմ, պրն Միրզոյան:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Քննարկենք հիշատակածս 4 նախագծերը եւ քվեարկենք: Առաջին հարցը ներկայացնելու համար ձայնը տրվում է «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության... Առաջին հարցը հետեւյալն է. «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության կողմից ներկայացված՝ «Հայաստանի Հանրապետության հարկային օրենսգրքում փոփոխություն եւ լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը: Հիմնական զեկուցող` տիկին Մանե Թանդիլյան:

Մ.ԹԱՆԴԻԼՅԱՆ

-ԱԺ հարգարժան նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, ձեր քննարկմանն ենք ցանկանում ներկայացնել Հարկային օրենսգրքում փոփոխություն՝ կապված բանկերի եւ վարկային կազմակերպություններում հաշվառված, արտաբալանսում պահվող ժամկետանց պարտավորությունների կապակցությամբ: Գիտեք, որ տարիների ընթացքում այդ պարտավորությունները կուտակվում են, եւ սրանց մասով բանկերն ու վարկային կազմակերպություններն ունենում են խնդիր՝ կապված Հարկային օրենսդրության հետ:

Համաձայն ԿԲ-ի հաշվետվության՝ բանկային համակարգում ժամկետանց վարկերը կազմում են մոտ 13 տոկոս, որոնցից արտաբալանսում պահվում է մոտ 8 տոկոսը: Շատ հաճախ բանկերն ու վարկային կազմակերպությունները պատրաստ են լինում ներել ժամկետանց պարտավորությունների մի մասը՝ մնացածը միանվագ կամ նոր ժամանակացույցով վճարելու պարագայում` հաշվի առնելով ամբողջ գումարը ստանալու հավանականությունն ու ժամանակը:

Միեւնույն ժամանակ, կա նաեւ պարտքի զիջման հնարավորություն` որոշակի զեղչերով: Սակայն, այս բոլոր դեպքերում ֆինանսական կառույցների համար առաջանում են հարկային պարտավորություններ, մասնավորապես, ներված վարկի տոկոսագումարի տույժի համար վճարվում է շահութահարկ, քանի որ այդ ամենը համարվում է եկամուտ: Դեռ ավելին, ֆիզիկական անձերի պարագայում ներման դեպքում գումարները հարկվում են եկամտային հարկով որպես հարկային գործակալ եւ պահվում բանկերի կամ վարկային կազմակերպությունների կողմից: Արդյունքում շատ հաճախ նման գործարքները բանկի կամ վարկային կազմակերպության համար, ուղղակի, շահավետ չեն, քանի որ վճարված գումարը, ըստ էության, շատ ավելի քիչ է, քան գոյացող հարկերը, հետեւաբար՝ այս վարկերը շարունակում են մնալ հաշվառված, պարտավորությունները՝ չկատարված, պահվում են արտաբալանսում, եւ այս պարագայում տուժում են բոլոր երեք կողմերը: Ֆինանսական կառույցները չեն կարողանում հետ ստանալ ժամկետանց վարկերը, անձինք չեն կարողանում ազատվել ժամկետանց պարտավորություններից, որոնց մասով կուտակվում են տոկոսներ եւ տույժեր, բյուջեն էլ չի կարողանում ստանալ հարկային մուտքեր:

Հաշվի առնելով խնդրի կարեւորությունը՝ առաջարկել էինք Հարկային օրենսգրքում կատարել փոփոխություն, որը հնարավորություն կտա առանց հարկային պարտավորությունների իրականացնել վարկերի ներման եւ զեղչով զիջման գործարքներ: Սա նաեւ կնպաստեր վարկերի տոկոսների նվազեցմանը:

Հարգելի գործընկերներ, հարկ է նշել, որ այս պարտավորությունների մարման հավանականությունը մոտ է զրոյին, քանի որ մենք առաջարկել էինք նման հնարավորություն կիրառել միայն այն դեպքում, երբ բանկերը կամ վարկային կազմակերպություններն անցել էին ամբողջ գործընթացը` այդ գումարները վերականգնելու համար, այսինքն` ներառյալ դատական պրոցեսները սպառված են, եւ այդ գումարները, ըստ էության, որեւէ հավանականությամբ չէին վերադարձվելու:

Պետք է ասեմ, որ հանձնաժողովում քվեարկությունը միատար չի եղել, եղել են թե՛ կողմ, թե՛ դեմ ձայներ, թե՛ ձեռնպահ, եւ սա պայմանավորված է նրանով, որ խնդրի գոյությունն արձանագրվում է, սակայն լուծումը, որը մենք ենք առաջարկում, քննարկման առարկա է, մենք պատրաստ ենք ընդունել առաջարկներ: ԸՆդունել էինք ԿԲ-ի առաջարկները, բայց եւ այնպես, հարցը լիագումար նիստերի դահլիճ չմտավ: Ես առաջարկում եմ այս հարցը, կարեւոր հարց է, քննարկման առարկա դարձնել այս դահլիճում: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, տիկին Թանդիլյան: Տնտեսական հարցերի հանձնաժողովի դիրքորոշումը կներկայացնի Ծովինար Վարդանյանը: Համեցեք:

Ծ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի գործընկերներ, հարցը քննարկվել է տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողվում: Քննարկմանը ներկա էին նաեւ ԿԲ ներկայացուցիչները: Նախագիծը խնդրահարույց է գտել Կառավարությունը, ինչպես նաեւ հանձնաժողովում քննարկվեց այն հետեւանքով, քանի որ հնարավոր է, որ այն ավելացներ, այսպես ասած, վարկառուների անպարտաճանաչ վարքագիծ խթանող, կարելի է ասել, էլեմենտներ էր պարունակում, պլյուս նաեւ, այնտեղ նման արտոնությունն անժամկետ լինելու պատճառով, նաեւ այդ մասով խնդիրներ կային, եւ թե՛ Կառավարությունը, թե՛ ԿԲ-ը կարծիք հայտնեցին, որ ավելի ինստիտուցիոնալ մոտեցումների են կողմ, եւ հանձնաժողովում նախագիծը ստացավ բացասական եզրակացություն: Այսքանը, շնորհակալ եմ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, տիկին Վարդանյան, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը, եւ մենք պետք է քվեարկենք:

Քվեարկության է դրվում «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության կողմից ներկայացված՝ «Հայաստանի Հանրապետության հարկային օրենսգրքում փոփոխություն եւ լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը 7-րդ գումարման 4-րդ նստաշրջանի օրակարգում ընդգրկելու մասին հարցը: Քվեարկություն:

Կողմ` 40
Դեմ` 62
Ձեռնպահ` 10

Որոշումը չի ընդունվել:

Այժմ, ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում պրն Միքայել Մելքումյանին՝ ներկայացնելու «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցության կողմից ներկայացված՝ «Թանկարժեք մետաղների մասին» օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Հարգելի նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, մենք ներկայացնում ենք մի օրենսդրական նախաձեռնություն, որի արդիականությունը կասկած չի հարուցում, բնավ, խոսքը գնում է նրա մասին, որ ոսկյա եւ այլ թանկարժեք մետաղներից պատրաստված իրերի հարգը, այսինքն` նրանց պրոբը հաճախ չի համապատասխանում խփված դրոշմների իրականությանը, եւ սա լրջագույն պրոբլեմներ է ստեղծում ինչպես սպառողների շահերի պաշտպանության, այնպես էլ, բնականաբար, զբոսաշրջիկների համար: Դուք գիտեք, որ զբոսաշրջիկների թվաքանակի մեծ աճ է, եւ իհարկե, մարդիկ, միգուցե, տարիներով չեն էլ իմանում, որ իրենց ձեռքբերած ապրանքը չի համապատասխանում այն հարգին, որը որոշվել է:

Ես ստացել եմ տեղեկատվություն, էկոնոմիկայի նախարարությունն ասում է, որ 146 մարդ հավատարմագրված է, այս ոլորտում կա 8 կազմակերպություն, որոնք ծանուցվում են եւ աշխատում են, բայց 146 հոգի հավատարմագրեր են ստացել եւ աշխատում են:

Մեր առաջարկն այն է, որ տարիներ շարունակ այս խնդիրն իր լուծումը չի ստանում, որեւէ կոնկրետ վարչարարություն չկա, էկոնոմիկայի նախարարի տեղակալը, որը մասնակցեց հանձնաժողովին, չուներ նույնիսկ համապատասխան վիճակագրություն, բայց փաստը մնում է փաստ, որ այդ պրոբլեմները կան: Դրանք լուծելու համար մենք առաջարկում ենք ժամանակավորապես ստեղծել պետական ընկերություն, որտեղ կկուտակվեն եւ այդ մարդիկ, որոնք աշխատում են, հենց աշխատանքի կընդունվեն, նաեւ այդտեղ որեւէ աշխատատեղի պրոբլեմ չի առաջանա, կզինվեն ժամանակակից տեխնիկայով, եւ փողերը, այն գումարները, որ դնում ենք, կգնա նաեւ պետական բյուջե` անհասկանալի այլ տեղեր գնալու արդյունքում: Սա, կարծում եմ, որ հարցի լուծում, իհարկե, մշտական այդպես չի լինելու, բայց մի որոշ ժամանակ, որպեսզի շուկայում մենք կարգ ու կանոն մտցնենք եւ լինի համապատասխանություն, առաջարկում ենք գնալ այս ճանապարհով: Հանձնաժողովում քննարկման ժամանակ բոլորն ընդունեցին, որ այս պրոբլեմը կա, բայց ձայները կիսվեցին` 5 կողմ, 5 դեմ եւ 3 ձեռնպահ, այսինքն` 1 ձայն չբավարարեց:

Ես առաջարկում եմ, որ մենք այս հարցին կողմ քվեարկենք, ներառենք օրակարգում, քննարկենք, նույնիսկ եթե պետական ընկերության գաղափարն ինչ-որ իզմիրի բացակայության պայմաններում, միգուցե ինչ-որ կերպ ընկալելի չէ, չնայած ամբողջ աշխարհում ժամանակ առ ժամանակ նաեւ գնում է պետականացման գործընթաց, նաեւ ապապետականացման, բայց, կարծում եմ` այս հարգորոշումն ու հարգադրոշմումն այն դասական բիզնես գործընթացը չեն, որ, անպայման, մենք մտածենք, որ բոլոր ժամանակներում դա պետք է լինի ազատական դաշտում: Մտցնենք կարգ ու կանոն: Սա կնպաստի, որպեսզի, իսկապես, մարդը, որ առնում է ապրանք, իմանա, թե ի՞նչ ապրանք է առնում, վստահ լինենք եւ այդ վստահությունը պետությունը վերցնի իր վրա: Այսօր նաեւ պետությունը կարող է...

Քննարկենք, եթե ընթացիկ լուծումներ կան, խնդրեմ, մենք պատրաստ ենք բոլոր տիպի առաջարկներն ընդունել: Առաջարկում եմ ներառել օրակարգ եւ քննարկել լուծում գտնելու ճանապարհը, որովհետեւ եթե չանենք, լուծումներ չեն գտնվի, տենց էլ մենք կունենանք այն խնդիրները, որ այսօր ունենք:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Գլխադասային հանձնաժողովի դիրքորոշումը ներկայացնելու համար ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում Գեւորգ Պապոյանին:

Գ.ՊԱՊՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն: ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգարժան պատգամավորներ, սիրելի հայրենակիցներ, ես ուզում եմ նախ` նշել, որ հանձնաժողովում եղել են եւ՛ կողմ ձայներ, եւ՛ դեմ ձայներ, եւ՛ հիմնականում ձեռնպահ ձայներ էին, եւ այս առթիվ ողջ հանձնաժողովը, այո, ուներ դիրքորոշում, որ իրականում խնդիր կա: Մենք մեր ելույթներում էլ նշեցինք, որ խնդիրը բարձրաձայնելու մասով, այսպես ասենք, մենք շնորհակալ ենք պրն Մելքումյանին, որ այս խնդիրը բարձրաձայնեց, որովհետեւ, այո, իրականում ես նույնպես կարծում եմ, որ մենք այս ոլորտում ունենք խնդիրներ, եւ երբեմն, այո, օրինակ` այդ 325, 500 կամ 700 եւ ավելի հարգադրոշմումով զարդերը կարող են չհամապատասխանել այն հարգադրոշմմանը, որ իրականում կա:

Սակայն, եւ՛ մենք, եւ՛ Կառավարությունը խնդրի լուծման այլ ուղի ենք տեսնում, քան պրն Մելքումյանը: Պրն Մելքումյանն առաջարկում է ոլորտը պետականացնել, այսինքն` ենթադրում եմ՝ ժամանակավորապես կասեցնել այն մարդկանց իրավունքը, հավաստագրերը, որ նրանք ունեն եւ այդ գործունեությունն ամբողջովին տեղափոխել պետական ոլորտ: Բայց այստեղ կա մի խնդիր: Հայաստանում ոսկերչությունը բավականին արագ զարգանում է, եւ մեր նպատակադրումն է առաջիկա տարիներին էլ ավելի այս ոլորտը զարգացնել: Հատկապես վերջին մի քանի տարիներին միջինասիական շուկայում բավական զարգացել է, եւ այստեղ մենք լուրջ արտահանում ունենք եւ մենք տեսնում ենք վտանգ, որ պետականացումը կարող է այս հարցում որոշակի խոչընդոտներ եւ խնդիրներ առաջացնել:

Ինչո՞ւ այդպես, ինչո՞ւ ենք այդ խնդիրը տեսնում. որովհետեւ բոլոր երկրներում, որտեղ ուսումնասիրություն կա, որ այս ոլորտը մասնավորի ձեռքում է, ոսկերչությունը զարգացման բարձր մակարդակի վրա է, եւ, ընդհակառակը, որպես կանոն, եթե պետության ձեռքում է, ապա համեմատաբար` ավելի ցածր է:

Մյուս կողմից՝ ԵԱՏՄ-ում մենք նոր համաձայնագիր ենք ստորագրել, որով արդեն մեր տարբեր երկրների հարգադրոշմում իրականացնող կազմակերպությունների, անձանց կատարած հարգորոշման եւ հարգադրոշմման որոշումները նաեւ այլ երկրներում են լինելու, այլ երկրներում են, այսպես ասենք, անցնելու, այդ որոշումները, եւ, դրա հետ զուգահեռ, արդեն ՀՀ Կառավարությունը պարտավորվել է ավելի խիստ վերահսկողություն եւ վարչարարություն իրականացնել, նաեւ խախտումների դեպքում վարչական տուգանքների ծավալը մեծացնել, այսինքն` մենք գնալու ենք վարչարարության խստացման, վարչական տուգանքների մեծացման ճանապարհով, եւ նախարարությունն այստեղ անելիքներ ունի, եւ փոխնախարարը մեզ բոլորիս խոստացել է, որ կուսումնասիրի խնդիրը եւ համապարփակ կներկայացնի նաեւ, թե ինչ են առաջարկում՝ այս ոլորտում խնդիրը լուծելու համար:

Այս փուլում առաջարկում ենք ձեռնպահ մնալ եւ չփոփոխել գործող օրենսդրությունը: Այսքանը:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շատ լավ, պրն Պապոյան, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը: Հարգելի գործընկերներ, մենք պետք է քվեարկենք՝ հարցն օրակարգում ընդգրկելու համար: Վարման կարգով` Միքայել Մելքումյան:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ: Հարգելի գործընկերներ, տեսեք, իսկապես, ԵԱՏՄ շրջանակներում Հայաստանը վերցրել է ոսկերչության բնագավառի Եվրասիական բրենդի ձեւավորման գործառույթը: Սա նշանակում է, որ այստեղ վարչարարության մասին խոսեցին, տարիներով անհնար է այդտեղ էֆեկտիվ վարչարարություն անել: Հիմա, այս փուլում մենք պետք է գնանք նրան, որ այդ հարգադրոշմումը, հարգորոշումը լինի պետության հսկողության ներքո, որպեսզի մարդը հստակ իմանա` ապրանքն առավ, ինքն է, այդ ապրանքն է, ինչ որ առնում է: Այլապես, դա կարող է չխթանել, հակառակը, արգելակել սպառողական շուկայի զարգացումն այս առումով, եւ փողերն էլ, մենք մոռանում ենք, որ գնում են պետական բյուջե: Դրանք, եթե ամբողջական այդ գումարները, այդ հարգադրոշմումը պետությունը վերցնի, միլիարդից ավելի գումար է լինելու: Այնպես որ, ես առաջարկում եմ քննարկել, այլապես մենք լուծում չունենք այս պահին:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Վարման կարգի վերաբերյալ` Բաբկեն Թունյան:

Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ինչպես գործընկերս նշեց, մենք՝ գրեթե բոլորս պրն Մելքումյանին շնորհակալություն ենք հայտնել այս նախագիծը բերելու համար, զուտ նրա համար, որ այս խնդիրը բարձրաձայնվել է: Բայց խնդիրը պետք է երկու մասի բաժանել, այսինքն` մենք պետք է հասկանանք՝ խախտումը կատարվում է ոսկու վաճառքի կետերո՞ւմ, թե՞ կատարում են այդ 8 ընկերությունները, որոնք ունեն այդ հարգորոշման եւ հարգադրոշմման իրավունքը:

Եթե վաճառքի կետերում է, այդտեղ լրիվ ուրիշ թեմա է, պրն Մելքումյանը գտնում է, որ այդտեղ չէ խնդիրը: Եթե խնդիրն այդ 8 կազմակերպությունների մեջ է, եւ կասկածներ կան, որ այդտեղ միտումնավոր եւ ոչ միտումնավոր խախտումներ են կատարվում, պրն Մելքումյանի հետ մենք համաձայնություն ենք ձեռք բերել, որ ինքն այդ ամբողջ ինֆորմացիան փոխանցի էկոնոմիկայի նախարարությանն ու նաեւ մեզ, եւ մենք այդ հարցում փորձենք հետեւողական գտնվել, իսկ լուծումը, որ առաջարկվում է` սարքել այդ ամբողջ ծառայությունը պետական, շատ խնդրահարույց է, եւ, այստեղ այս իզմիրի տարբերությունն էլ մի կողմ դրած, շատ մեծ հարց է, թե պետությունն այդ գործառույթն արդյունավետ կիրականացնի՞, թե՞ ոչ:

Դրա համար առաջարկում եմ այս փուլում բացասական քվեարկել, հետո, մենք այս խնդրին էլի մանրամասն կանդրադառնանք: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Վարման կարգի վերաբերյալ` Սերգեյ Բագրատյան:

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի գործընկերներ, պրն Պապոյանը նշեց, որ բիզնեսը չի կարելի պետականացնել: Մոտեցումը ճիշտ չէ ձեւակերպված: Ընդամենը, վերահսկողության խնդիր է դրել մեր խմբակցությունը, եւ պրն Մելքումյանն իր խոսքում ճիշտ նշեց, որ սա ժամանակավոր կարգավորում է, այսինքն` պետությունը պետք է հանձնառու լինի խնդրահարույց հարցերի շուրջ, վերցնի կարգավորիչ դերը, իր գործառույթն իրականացնի, հետո փոխանցի մասնավոր ընկերություններին: Այս պահին այս կարգավորումը ՀՀ-ում բացակայում է: Խիստ անհրաժեշտ է, որ քննարկենք, եւ պետական կարգավորման դերի բարձրացումն այսօր արդիական է այս ոլորտում: Արտադրողներն էլի բազմապիսի են, պետք է արտադրեն տարբեր տեսակի եւ տարբեր շուկաների համար ապրանքատեսակներ, բայց պետությունը պետք է վերահսկի, որպեսզի այդ խաբեությունն այլեւս վերանա եւ Հայաստանի ոսկերչության հեղինակությունը բարձրանա, որից հետո կարող են նաեւ մասնավոր ընկերությունները լիցենզավորված գործունեություն իրականացնել: Սա է խնդիրը: Խնդրում եմ քննարկման ենթակա այս հարցին, անպայման, քվեարկել կողմ եւ քննարկել: Քննարկենք, գտնենք լավագույն լուծումը: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Լավ, հարգելի գործընկերներ, քվեարկենք: Քվեարկության է դրվում «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցության կողմից ներկայացված՝ «Թանկարժեք մետաղների մասին» օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը յոթերորդ գումարման չորրորդ նստաշրջանի օրակարգում ընդգրկելու մասին հարցը: Քվեարկություն:

Կողմ` 48
Դեմ` 52
Ձեռնպահ` 15

Որոշումը չի ընդունվել:

Ձայնը տրվում է Կառավարության կողմից ներկայացված՝ «Հասարակական կազմակերպությունների մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքի նախագծի հիմնական զեկուցող ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեի նախագահ Դավիթ Անանյանին:

Դ.ԱՆԱՆՅԱՆ

-ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգելի գործընկերներ, «Հասարակական կազմակերպությունների մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը մշակվել է ՊԵԿ-ի նախագահի կողմից ստեղծված աշխատանքային խմբի կողմից: Շուրջ մեկ տարի տեւել են խմբի աշխատանքները: Խմբում ներգրավված են եղել ՀԿ-ներ, այնուհետեւ օրինագիծը դրվել է հանրային քննարկման, եւ այն նախագիծը, որը հիմա ներկայացվում է ձեզ, հանրության եւ ՀԿ-ների լայն կոնսենսուսի շրջանակներում է:

Մասնավորապես, օրենքի մշակումը պայմանավորված է օրենքի կիրառման ընթացքում ի հայտ եկած խնդրահարույց եւ...

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Պրն Անանյան, մի վայրկյան, ներողություն եմ խնդրում: Հարգելի գործընկերներ, դահլիճում պահպանեք լռություն, տեսնենք՝ այս նախագիծն ինչո՞ւ է բացասական եզրակացություն ստացել: Համեցեք, պրն Անանյան:

Դ.ԱՆԱՆՅԱՆ

-Օրենքի կիրառման ընթացքում ի հայտ եկած տարընթերցումներն ու խնդրահարույց իրավական նորմերը հարթելու եւ դրանք վերախմբագրելու, իրավական կարգավորումներ տալու անհրաժեշտությամբ, ինչպես նաեւ Ֆինանսական միջոցառումների աշխատանքային խմբի` ՖԱԹՖ-ի 8-րդ հանձնարականի պահանջներին համապատասխանեցնելու հանգամանքով: Փոփոխությունների ենթարկվող դրույթների վերաբերյալ ստացվել են, ինչպես արդեն ասացի, ՀԿ-ների բազմաթիվ հարցադրումներ, որոնք քննարկվել եւ, ընդհանուր առմամբ, ընդունվել են:

Նախագծով կատարվող փոփոխությամբ հաշվետվության հրապարակման պարտադիր պահանջ է սահմանվում բոլոր ՀԿ-ների համար: Գործող կարգավորմամբ՝ կազմակերպությունը պարտավոր է յուրաքանչյուր տարի հրապարակել իր գործունեության վերաբերյալ հաշվետվություն, եթե կազմակերպության գույքի ստացման աղբյուր են հանդիսացել հանրային միջոցները: Այժմ ՖԱԹՖ-ի 8-րդ հանձնարարականի 8.3 կետի համաձայն՝ երկրները պետք է ունենան հստակ քաղաքականություններ շահույթ ստանալու նպատակ չհետապնդող բոլոր կազմակերպությունների կառավարման եւ ղեկավարման թափանցիկությանը, հաշվետվողականությանը: Հետեւաբար՝ օրինագծի հիմնական նպատակը նա է, որ այսուհետ բոլոր ՀԿ-ները պարտավոր են տարեկան հաշվետվություն ներկայացնել մինչեւ հաշվետու տարվան հաջորդող տարվա մայիսի 30-ը, էլեկտրոնային եղանակով: Էլեկտրոնային եղանակով հաշվետվություններ ներկայացնելու համար ՊԵԿ-ի կողմից մշակվել են taxservice.am հարթակում հաշվետվություններ ներկայացնելու ծրագրային միջոցներ, որի արդյունքում, եթե հաշվետվությունները հրապարակվեն, հանրությունը հասանելի կլինի բոլոր հաշվետվություններին:

Որոշ ճշգրտող փոփոխություններ են կատարվել՝ կապված անդամների եւ կամավորների թիվը հաշվետու տարվա հունվարի 1-ի դրությամբ հայտարարագրելու հետ: Այսօր գործող իրավակարգավորումներով՝ ՀԿ-ը պարտավոր է հաշվետվության մեջ ներկայացնել անդամների եւ կամավորների թվի վերաբերյալ տեղեկատվությունը հաշվետու տարվա հունվարի 1-ի դրությամբ: Մեր կարծիքով՝ այդ տեղեկատվությունը պետք է ներկայացնել հաշվետու տարվա դեկտեմբերի 31-ի դրությամբ, որովհետեւ հունվարի 1-ի դրությամբ տեղեկատվությունը, կարելի է ասել, արդեն ժամանակավրեպ է: Ինչպես նաեւ...

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Պրն Անանյան, ժամանակը լրացավ, վաղուց արդեն:

Դ.ԱՆԱՆՅԱՆ

-Շատ լավ, ես, ընդհանուր առմամբ, ներկայացրեցի:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շատ լավ, պրն Անանյան, շնորհակալություն:

Եվ այժմ` մարդու իրավունքների պաշտպանության եւ հանրային հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Արթուր Հովհաննիսյանը կներկայացնի հանձնաժողովի դիրքորոշումը:

Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն Անանյանը հնարավորինս մանրամասն ներկայացրեց նախագիծը: Հանձնաժողովի նիստում եւս նախագիծը մանրամասն քննարկվել է: Ձայները բաշխվել են հետեւյալ կերպ. «Իմ քայլը» խմբակցությունը կողմ է արտահայտվել նախագծին, «Բարգավաճ Հայաստան»-ի մեր գործընկերները ձեռնպահ են արտահայտվել, եւ «Լուսավոր Հայաստան»-ի մեր գործընկեր Անի Սամսոնյանը դեմ է արտահայտվել: 4 կողմ, 3 ձեռնպահ եւ 1 դեմի պատճառով բացասական եզրակացություն է ստացել այս նախագիծը, սակայն հաշվի առնելով նախագծի կարեւորությունը եւ այն, որ ՀԿ-ների գործունեությունը պետք է հասանելի լինի մեր հանրության համար եւ դրանք պետք է հաշվետու լինեն հանրությանը, քանի որ տարաբնույթ գործառույթներ են իրականացնում, մենք առաջարկում ենք, որպեսզի «Իմ քայլը» խմբակցությունը եւս կողմ քվեարկի, նաեւ մեր գործընկերները՝ այդ թվում, կողմ քվեարկեն այս նախագծին` լիագումար նիստում քննարկման հնարավորություն ընձեռելու համար:

Նաեւ ուզում եմ տեղեկացնել, որ մենք պատրաստակամություն ենք հայտնել հանդիպել ՀԿ-ների հետ՝ նրանց կողմից որոշակի բարձրաձայնված հարցերին պատասխաններ գտնելու համար, բայց նաեւ պետք է նշել, որ մինչ այս պահը, ՊԵԿ մեր գործընկերները եւս ՀԿ-ների հետ քննարկումներ ունեցել են, եւ մեծ հաշվով, ՀԿ-ների կողմից բողոք չկա, եւ հորդորում եմ կողմ քվեարկել այս նախագծին: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Հովհաննիսյան, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը: Այժմ պետք է քվեարկենք: Վարման կարգի վերաբերյալ` Հովհաննես Հովհաննիսյան:

Հ.ՀՈՎՀԱՆԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Մենք քննարկել ենք այս հարցը խմբակցությունում, եւ քանի որ հարցը նուրբ է եւ վերաբերում է ՀԿ-ների գործունեությանը եւ հաշվետվողականության բարձրացմանը, եւս մեկ անգամ ուզում եմ շեշտել, որ ՀԿ-ներն առաջինից երկրորդ ընթերցում, եթե օրինագիծը քննարկվի եւ քվեարկվի, պարտադիր կհրավիրվեն ԱԺ, քննարկում կծավալվի, բոլոր մտահոգությունները կփարատվեն, որից հետո նոր կլինի երկրորդ ընթերցում:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Վարման կարգի վերաբերյալ` Լիլիթ Մակունց:

Լ.ՄԱԿՈՒՆՑ

-Շնորհակալություն: Ինչպես պրն Հովհաննիսյանը նշեց, «Իմ քայլը» խմբակցությունում քննարկվել է թեման, եւ մենք կողմ եք քվեարկելու նախագիծն օրակարգ մտցնելու եւ քննարկելու համար, հետագա քայլերը, ինչպես պրն Հովհաննիսյանը նշեց, օրինագիծն առաջին ընթերցում անցնելու պարագայում մենք կհրավիրենք ՀԿ-ներին եւ կքննարկենք այս հարցը: Այժմ «Իմ քայլը» խմբակցությունը կողմ է քվեարկելու` օրակարգ ներառելու համար:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Վարման կարգի վերաբերյալ` Անի Սամսոնյան:

Ա.ՍԱՄՍՈՆՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցությունը դեմ է քվեարկել հանձնաժողովում այս նախագծին, որովհետեւ հայտնի է, որ ՀԿ-ներն արդեն իսկ տալիս են հաշվետվություն, ներկայացնում են հաշվետվություն, սակայն այս նախագծով անհարկի ավելացվում է ՀԿ-ների բեռը, եւ նախագծում տեղ են գտել ձեւակերպումներ, որոնք իրավակիրառ պրակտիկայում տեղ են թողնելու, որպեսզի ՊԵԿ-ը հայեցողական մոտեցում ցուցաբերի հարցերին:

Պետք է նշեմ նաեւ, որ այս նախագծի շուրջ ՀԿ-ների շրջանում չկա լայն կոնսենսուս, որովհետեւ կան բողոքներ, եւ նախագիծն ինքնին խնդրահարույց է: Այդ իսկ պատճառով մենք դեմ ենք քվեարկելու: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Վարման կարգի վերաբերյալ` Արման Աբովյան:

Ա.ԱԲՈՎՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, քանզի խոսքը գնում է ՀԿ-ների, առհասարակ, գործունեության հետ եւ, նամանավանդ, այդ ֆինանսական հաշվետվությունների, իսկ եթե ավելի բաց խոսենք, ոչ թե իրենց գործունեություն, այլ, առհասարակ, ֆինանսական այդ բոլոր հոսքերի մասին, ապա կարծում ենք, համաձայն եմ տիկին Սամսոնյանի հետ, որ լայն կոնսենսուս չկա ՀԿ-ների մեջ, եւ մենք քվեարկելու ենք դեմ, եւ կարծում ենք, որ մինչ օրենքը բերելը պետք էր բավականին լայն քննարկումներ անցկացնել ՀԿ-ների եւ, առհասարակ, հասարակության մեջ: Շնորհակալ եմ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Վարման կարգի վերաբերյալ` Նաիրա Զոհրաբյան:

Ն.ԶՈՀՐԱԲՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, այո, որեւէ մեկը դեմ չէ թափանցիկությանը, բայց թափանցիկությունն այլ բան է, շատ դեպքերում, շատ ավելի խստ պահանջներ դնել ՀԿ-ների առաջ, նաեւ՝ գույքային, ասենք, օրինակ` մենք հարց տվեցինք, պատասխանը չստացանք` մեկ աթոռ ավելի, մեկ աթոռ պակաս՝ կարո՞ղ է բերել ինչ-ինչ խնդիրների, եւ քանի որ, իսկապես, համաձայն եմ՝ ՀԿ-ների մեջ այս հարցում չկա լիակատար կոնսենսուս, եւ բազմաթիվ ՀԿ-ներ սա համարում են Դամոկլյան սուր իրենց գլխին` հետագա իրենց գործունեությունը կասեցնելու համար, «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցությունը կքվեարկի դեմ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Եվ վերջին ելույթը` վարման կարգի վերաբերյալ` Բաբկեն Թունյան:

Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Ես ուզում եմ տիկին Սամսոնյանի ասածը պարզաբանել, որ նշեցիք` արդեն իսկ հրապարակում են, դա այդպես չէ: Հրապարակում են այս պահին այն ՀԿ-ները, որոնք պետությունից օժանդակություն են ստանում, իսկ դա բոլորը չէ: Ամբողջ իմաստն այն է, որ պետք է հրապարակեն բոլոր կազմակերպությունները: Ես այդպես հասկացա:

Երկրորդը. եթե ՀԿ-ների հիմնական նպատակներից մեկը հաշվետվողականություն եւ թափանցիկություն պահանջելն է Կառավարությունից եւ մնացածից, ապա ի՞նչ խնդիր կա, որ իրենք այդ նույն հաշվետվողականությունն ու թափանցիկությունն ապահովեն: Այսինքն` եթե մարդիկ պետք է հաշվետվողականություն հրապարակեն, դա ինչո՞ւ է դամոկլյան սուր՝ իրենց գլխին կախված: Ես դա, ընդհանրապես, չեմ հասկանում:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արմեն Եղիազարյան` վարման կարգի վերաբերյալ:

Ա.ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Թույլ տվեք չհամաձայնվել, որովհետեւ ես երկար տարիներ աշխատել եմ ՀԿ-ում, եղել եմ նախագահ մի քանի կազմակերպություններում, եւ բոլոր հաշվետվությունները հրապարակվում են, եւ այն, ինչ դուք հիմա նշում եք, իրականությանը չի համապատասխանում: Բոլորը նշվում է` գույքագրում, հարկային հաշվետվություն, եւ ամեն ինչ շեշտվում է, ընդհուպ մինչեւ բանկային... (Խոսակցություններ դահլիճում):

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Ավարտեցի՞ք, պրն Եղիազարյան:

Ա.ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆ

-Այո:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Քվեարկության է դրվում Կառավարության կողմից ներկայացված՝ «Հասարակական կազմակերպությունների մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը յոթերորդ գումարման չորրորդ նստաշրջանի օրակարգում ընդգրկելու մասին հարցը:

Քվեարկություն:

Կողմ` 74
Դեմ` 38
Ձեռնպահ` 0

Որոշումն ընդունվել է:

Ձայնը տրվում է «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության կողմից ներկայացված՝ «Ձերբակալված եւ կալանավորված անձանց պահելու մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագծի հիմնական զեկուցող Տարոն Սիմոնյանին:

Տ.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, այս նախագծի ոդիսականը բավականին հետաքրքիր է: Այս նախագիծը ԱԺ բերվել է գրեթե բոլոր ընդդիմադիր խմբակցությունների կողմից եւ մերժվել է գրեթե բոլոր իշխանությունների կողմից, ոչ թե` գրեթե, այլ` բոլոր իշխանությունների կողմից: Վերջին անգամ այս նախագիծն այս ամբիոնից հնչեցրել է Նիկոլ Փաշինյանը, եւ կրկին մերժվել է իշխանության կողմից, «Ելք» խմբակցության շրջանակներում է դա տեղի ունեցել:

Ես երկու խոսքով ներկայացնեմ, թե ինչի մասին է խոսքը: Բոլորդ գիտեք, որ ձերբակալվածների եւ կալանավորվածների պահման վայրեր պատգամավորներն իրավունք ունեն մուտք եւ ելք կատարել: Սակայն, սրանով սահմանափակված է օրենսդրական կարգավորումը, եւ գործնականում մենք ունենում ենք այնպիսի վիճակներ, երբ պատգամավորը կարողանում է մուտք գործել, բայց այնտեղ ասում են` հա, մուտք ես գործել, նայիր շուրջդ, ուսումնասիրիր եւ դուրս արի, թույլ չենք տալիս քեզ շփվել կամ որեւէ կոնտակտի մեջ մտնել ձերբակալվածների կամ կալանավորվածների հետ: Արգելք է սահմանված, եւ այդ արգելքը հաղթահարելը բավականին դժվար է:

Մենք այս նախագծով բերում ենք թույլտվություն առ այն, որ նման հիմնարկների ղեկավարներն իրավունք չունեն արգելք սահմանել պատգամավորների, ինչպես նաեւ ԱԺ նախագահի համար, ովքեր կարող են մտնել ձերբակալվածների եւ կալանավորվածների հիմնարկներ եւ տեսակցել այդ նույն անձանց: Ինչո՞ւ է սա կարեւոր. որովհետեւ այլ կերպ հնարավոր չէ կիրառական դարձնել պատգամավորների՝ այդ հիմնարկներ մուտք եւ ելք ապահովելու իրավունքը:

Ես արդեն նշեցի, որ գործնականում նման խնդիրներ առաջացել են մեր պատգամավորների մոտ: Ես վստահ եմ, նաեւ «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցության պատգամավորների մոտ էլ են նման խնդիրներ առաջացել, վստահ եմ, որ նաեւ մեր իշխանական գործընկերներն առնչվել են նման խնդիրների հետ, եւ ես հույս ունեմ, որ մենք հնարավորություն կտանք այս ամբիոնից ավելի մանրամասն ներկայացնել այս նախագծի առանձնահատկությունները, եւ, ի վերջո, դրական կքվեարկենք, որովհետեւ, ի վերջո, նախագիծն իմաստ չունի 5-6 տարի անընդհատ բերել եւ մերժել, եթե բոլորս հասկանում ենք դրա առանձնակի կարեւորությունը:

Իմ գործընկերները, իհարկե, նշում են, որ տեսակցելու իրավունքը հղի է վտանգներով, որովհետեւ կարող են պատգամավորները, օրինակ` որեւէ նախաքննական գաղտնիք տանել, բերել ձերբակալվածների մոտ, բայց ես շտապում եմ ձեզ հիշեցնել, որ եթե պատգամավորներին, վստահվում է պետական գաղտնիք, ապա ենթադրվում է, որ պատգամավորները նման հասունություն ունեն եւ իրավագիտակցության բավականին բարձր մակարդակ, որպեսզի նրանք չկարողանան նախաքննության գաղտնիքի մուտքի, այսպես ասած, բերել-տանելու խնդրի առջեւ կանգնել, եւ ի վերջո, սա պետք է բոլորս գիտակցենք, որովհետեւ այլ կերպ հնարավոր չէ, արդեն իսկ ամրագրված մուտքի իրավունքի կենսագործման տրամաբանական ելքը գտնել:

Շնորհակալություն: Եկեք դրական քվեարկենք, որովհետեւ նույն մեր հանձնաժողովում դեմ ձայներն ավելի քիչ էին, քան ձեռնպահ եւ կողմ ձայները: Այդ իսկ պատճառով, հորդորում եմ բոլորիս կողմ քվեարկել եւ գնալ առաջ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում Նիկոլայ Բաղդասարյանին` ներկայացնելու գլխադասային հանձնաժողովի դիրքորոշումը:

Ն.ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի գործընկերներ, Տարոն Սիմոնյանը շատ ճիշտ ներկայացրեց, որ խնդիր կա այդտեղ: Խնդիրը կայանում է նրանում, որ գործող օրենսդրությամբ նախատեսված է քրեակատարողական հիմնարկներ մինչդատական վարույթի փուլում պատգամավորի մուտքն ու ելքը, մինչդեռ հանձնաժողովի քննարկման ժամանակ մենք արձանագրեցինք, որ կա խնդիր այդտեղ, որ մուտքն ու ելքը դեռեւս չի սահմանում, որ պատգամավորը կարող է ծանոթանալ կալանավորի անձնական գործին, մասնակցել բժշկական զննումներին եւ, քավ լիցի, կարող են ինչ-որ մարմնական վնասվածքներ կամ հետքեր լինել, եւ շփում ունենալ կալանավորի հետ: Սակայն մենք առաջարկեցինք Տարոն Սիմոնյանին, որ իր կողմից ներկայացված ձեւակերպումները հաջող չեն, բերեք հետաձգենք այս քննարկումը եւ ուղղում կատարենք նախագծի դեմ, պրն Սիմոնյանն ասաց` այդ դեպքում պետք է հավաստիություն լինի, որ դուք կտաք դրական եզրակացություն, եթե ես ուղղեմ իմ նախագիծը: Այդ պատճառաբանությամբ, մեր հանձնաժողովի անդամների մի մասը քվեարկեց ձեռնպահ, մյուս մասը` դեմ այդ նախագծին, եւ տրվեց բացասական եզրակացություն: Իմ անձնական կարծիքն է, որ, այնուամենայնիվ, թեպետ պրն Սիմոնյանը սկզբունքորեն չհամաձայնվեց մեր առաջարկությանը, իմ անձնական կարծիքն է, որ հնարավորություն տանք՝ այս նախագիծը քննարկվի եւ, միգուցե, առաջին ընթերցումից հետո պրն Սիմոնյանը, այնուամենայնիվ, ընկալի, որ իշխանական թիմն ուզում էր ոչ թե տապալել նախագիծը, այլ ուզում էր, որ գրագետ եւ ճիշտ ձեւակերպումներով այն ընդունվի, եւ, միգուցե, առաջինից երկրորդ ընթերցմամբ, եթե պրն Սիմոնյանը համաձայնվի վերաձեւակերպել, վերախմբագրել նախագիծն ու ավելի մանրամասն, հստակ սահմանել պատգամավորի լիազորությունը՝ քրեակատարողական հիմնարկներում ծանոթանալու նյութերին եւ մնացած առաջարկությունները մեր կողմից ընդունվեն, մենք կարող ենք այն ամբողջությամբ ընդունել: Շնորհակալություն:

Հանձնաժողովը տվել էր բացասական եզրակացություն: Ասացի, որ ձայները բաժանվել են, եւ մեծամասնությունը դեմ չէր նախագծին, բայց, քանի որ հանձնաժողովի անդամների կողմ ձայները մեծամասնություն չէին կազմում, դրա համար տվեցինք բացասական եզրակացություն: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Ժողովուրդ ջան, հիմա պետք է քվեարկենք: Վարման կարգի վերաբերյալ` Նաիրա Զոհրաբյան: Տեսել եմ, պրն Վարդանյան:

Ն.ԶՈՀՐԱԲՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգարժան գործընկերներ, սա շատ կարեւոր նախագիծ է: Ուզում եմ հիշեցնել, որ քանիցս մենք` պատգամավորներս, իշխանություն-ընդդիմություն տարբեր առճակատումների ժամանակ, հանրային տարբեր էսկալացիաների ժամանակ, երբ ձերբակալվել են տարբեր անձինք, նույն Սարի թաղի դեպքի ժամանակ, փորձել ենք գնալ քրեակատարողական հիմնարկներ, մեզ ասել են` այո, մտեք շենք, մեզ հրավիրել են քրեակատարողական պետի առանձնասենյակ, ասել են` կարող եք թեյ խմել, բայց կալանավորին հանդիպել չեք կարող, որովհետեւ քննչական գործողություններ են կատարվում:

Սա, բացարձակ, անընդունելի է, եւ եթե իմ գործընկերները վերապահումներ ունեն՝ տեխնիկական վերապահումների հետ կապված, ես կարծում եմ՝ պետք է թույլ տալ, որ նախագիծը քննարկվի, առաջին ընթերցմամբ ընդունվի, եւ առաջինից երկրորդ ընթերցում, իհարկե, հնարավոր է անել բոլոր այն տեխնիկական ձեւակերպումները, որոնք կշտկեն եւ, հույս ունեմ` կհանեն մտահոգությունները: Հնարավոր չէ արգելել պատգամավորի մուտքը որեւէ քրեակատարողական հիմնարկ: Շատ դեպքերում, ասեմ ձեզ, էդ քննիչի արգելանքն էլ չի լինում, ասում ենք` բերեք, ցույց տվեք քննիչի արգելանքը՝ չկա, ասում են` դե, քննիչի մոտ է:

Ես հորդորում եմ կողմ քվեարկել այս նախագծին:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Բովանդակային, էականորեն այլ բան ասելու համար` վարման կարգի վերաբերյալ` Գեւորգ Պետրոսյան:

Գ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի գործընկերներ, մենք չպետք է մոռանանք, որ ՀՀ սահմանադրության համաձայն՝ խորհրդարանը, ի դեմս մշտական հանձնաժողովների, խորհրդարանական վերահսկողություն է իրականացնում գործադիր իշխանության վերաբերյալ, եւ քանի որ քրեակատարողական ծառայությունը, իր բոլոր ստորաբաժանումներով հանդերձ, գործադիր իշխանության մարմնի ներսում գործող կառույց է, մենք ինչո՞ւ ենք հրաժարվում մեր վերահսկողական գործառույթներն այդ կառույցում հստակ իրացնելու հնարավորություն տվող իրավանորմերից:

Այո, ճիշտ է ասում տիկին Զոհրաբյանը, էդ ո՞վ է պարապ. էդ ո՞ր պատգամավորն է պարապ, գնա, դուռը ծեծի, ասի` բարեւ ձեզ, ես եկա, ասեն` ներս արի, դու մուտք գործեցիր, դու այստեղ քո առաքելությունն ավարտել ես: Հո մենք չենք գնում՝ այնտեղ վարագույրների մաքրությունը ստուգենք կամ, չգիտեմ, էդ գարշահոտ պետքարանները: Մենք գնում ենք՝ կոնկրետ տեսնելու այս կամ այն կալանավորի եւ ձերբակալվածի վիճակը, եւ որպեսզի տարընկալումների տեղիք չկա այդ մուտք գործելու իրավունքը, որպեսզի դա ինքնանպատակ չընկալվի, անպայման, պետք է թույլ տալ, որ պատգամավորը տեսակցի այն անձի հետ, ում ձերբակալման կամ կալանքի կրման պայմաններն ուսումնասիրելու համար նա մուտք է գործել կալանավայր:

Սա նաեւ մեր հեղինակությունն է, պատգամավորի կարգավիճակի առանձնահատկությունն է: Պատկերացրեք պատգամավորի հոգեվիճակը, երբ գնում է, կներեք, հիմա ավարտում եմ, մուտք է գործում, բայց ասում են` դ, ընդամենը ,մուտք ես գործել, քո իրավունքն իրացրել ես, դե, քեզ հաջողություն: Այսինքն` սրանով մենք դուրս կմղենք մեր իրականությունից Սովետական Միությունից մնացած՝ էն «վատ պետի պաշտամունք» հասկացությունը: Գնում ես, ասում են` պետը կասի, կանեմ, էն մեկն ասում է` չէ, թող մի հատ քրեակատարողական ծառայության պետն ասի, նա էլ ասում է, թող...

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Պրն Պետրոսյան, վաղուց լրացել է:

Գ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Հա, շնորհակալ եմ: Խնդրում եմ կողմ քվեարկել, իսկապես, խնդիրը կա, եւ պետք է լուծում տալ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Վարման կարգի վերաբերյալ` Վլադիմիր Վարդանյան:

Վ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, սա այն եզակի նախագծերից է, որի պարագայում քվեարկությամբ հաղթել է ձեռնպահը, եւ մենք, իրոք, բավականին երկար քննարկում ենք ունեցել, խնդիրն արձանագրել են հանձնաժողովի բոլոր անդամները, եւ «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության կողմից ներկայացված նախագծում ավելի շատ հայեցակարգային խնդիր է: Այո, միանշանակ, բոլորը կողմ են արտահայտվել առ այն, որ պատգամավորը պետք է հնարավորություն ունենա՝ ձերբակալվածին հանդիպել, բայց տեսակցության ինստիտուտն առանձին ինստիտուտ է, առանձին եղանակով է լինում: Մենք առաջարկեցինք հեղինակին հետաձգել, առանձին աշխատել: Հեղինակը, ըստ էության, չհամաձայնեց այդ առաջարկին, բայց հաշվի առնելով հարցի հնչեղությունը, հաշվի առնելով, որ այս կարգավորումները տարածվում են ոչ միայն ԱԺ պատգամավորի, այլ ԱԺ նախագահի, վարչապետի, ՀՀ նախագահի վրա, իրոք, առաջարկում ենք դա քննարկման առարկա դարձնել լիագումար նիստի օրակարգում, փորձել հասկանալ իրավիճակն ու որոնել լուծումներ, որովհետեւ, տեսակցությունը, իրոք, այլ եղանակով է կարգավորվում, չի կարող կարգավորվել այս նախագծով:

Միանշանակ, համաձայն եմ տիկին Զոհրաբյանի հետ, որ ինքնանպատակ է դառնում քրեակատարողական հիմնարկ կամ ձերբակալվածներին պահելու վայր եւ չհանդիպել այն անձին, ով գտնվում է այնտեղ` ձերբակալվածը կամ կալանավորվածը: Սա է մեր դիրքորոշումը: Հանձնաժողովում տեխնիկական քվեարկության արդյունքում ձեռնպահը ստացել է առավել քանակությամբ ձայներ, եւ հանձնաժողովը տեխնիկապես տվել է եզրակացություն, ըստ էության, բացասական: Ես հորդորում եմ իմ գործընկերներին ներառել այս հարցը լիագումար նիստերի օրակարգ եւ քննարկել: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Վարման կարգի վերաբերյալ` Արման Բաբաջանյան:

Ա.ԲԱԲԱՋԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ընդամենը, վերջերս եմ առնչվել այս խնդրին, քրեակատարողական հիմնարկում ցանկացել եմ հանդիպել մեկին, ով արդեն 2 տարի գտնվում է անազատության մեջ եւ դատավարական փուլում է, եւ ստիպված եմ եղել, քանի որ քրեակատարողական հիմնարկի ղեկավարությունը, արդարադատության նախարարը, քրեակատարողական հիմնարկների վարչության պետը թույլ չեն տվել հանդիպել այդ անձին եւ դատարանից եմ թույլտվություն ստացել` այդ անձին հանդիպել:

Նշեմ, որ նույնիսկ մարտի 1-ի իրադարձություններից հետո այսպիսի արգելք չի եղել: Արգելքը սկսել է 2010-2011 թվականներից, երբ արդարադատության նախարար է դարձել Հրայր Թովմասյանը, եւ այս կարգավորումը նախարարության կողմից գործի է դրվել այդ ժամանակ դեռեւս անազատության մեջ գտնվող Սասուն Միքայելյանին եւ Նիկոլ Փաշինյանին տեսակցություններն ԱԺ պատգամավորների կողմից արգելելու, սահմանափակելու համար:

Ուրեմն, ես կարծում եմ, որ պետք է այս հարցը մեկընդմիշտ լուծվի, եւ մենք պետք է կարողանանք նաեւ գնահատական տալ այդ ժամանակ կայացված քաղաքական որոշմանը:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի գործընկերներ, եւս մեկ անգամ հորդորում եմ, երբ վարման կարգի վերաբերյալ ելույթներ ենք ունենում, եկեք խոսենք այն դեպքում, երբ որ այլ բան պետք է ասենք: Արդեն պարզ է, որ մի ֆրակցիայից մի քանի հոգի ասացին, եւ հետո, մյուս ֆրակցիաների դեպքում էլ նույնը լինում է, ասացին իքս դիրքորոշում, հասկացանք, նույնը... Էս մի ֆրակցիան էլ ասաց` համաձայն ենք: Հիմա, ի՞նչ կարիք կա... Եկեք քվեարկենք:

Քվեարկության է դրվում «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության կողմից ներկայացված՝ «Ձերբակալված եւ կալանավորված անձանց պահելու մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը յոթերորդ գումարման չորրորդ նստաշրջանի օրակարգում ընդգրկելու մասին հարցը:

Քվեարկություն:

Կողմ` 116
Դեմ` 1
Ձեռնպահ` 1

Որոշումն ընդունվել է:

Խնդրում եմ մտքերի փոխանակության համար հերթագրվել. հերթագրում:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Հանո՞ւմ եք ելույթը: Հարգելի գործընկերներ, մտքերի փոխանակությունն ավարտվեց: Ձայնը տրվում է ԱԺ նախագահ Արարատ Միրզոյանին՝ Ազգային ժողովի 2020 թ. փետրվարի 11-ին գումարվող նիստերի օրակարգը ներկայացնելու համար:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարգելի պատգամավորներ, 2020 թվականի փետրվարի 11-ին գումարվող նիստերի օրակարգի նախագծի 1-ին բաժնում ունենք 3 հարց, նրանք օրակարգում ընդգրկվում են առանց քվեարկության, ենթակա են պարտադիր քննարկման: Երկրորդ բաժնում ընդգրկված է 17 նախագիծ:

Տեղեկացնեմ, որ երեկ` փետրվարի 10-ին կայացած ԱԺ խորհրդի նիստում քննարկել են այս բաժնում ընդգրկված հարցերի հաջորդականության հետ կապված առաջարկները եւ քվեարկությամբ խորհուրդը հաստատել է այդ առաջարկներն ու այդ օրակարգի նախագիծը: Տեղեկացնեմ, որ օրենքներից մեկի վերաբերյալ, այսպես կոչված հակածխախոտային, պայմանական անվանեք, օրենքի նախագծի հետ կապված՝ առաջարկ է եղել, քննարկման համար հատկացնել մինչեւ 2 ժամ, եւ խորհուրդն այս առաջարկը եւս հաստատել է: Ես ավարտեցի, պրն Սիմոնյան:

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն Միրզոյանին հերթական նիստերի օրակարգի նախագծի վերաբերյալ հարցեր տալու համար խնդրում եմ հերթագրվել. հերթագրում: Հարցեր չկան: Հարգելի գործընկերներ, մտքերի փոխանակության համար կարող եք հերթագրվել. հերթագրում: Հերթագրված պատգամավորներ չկան: Հարգելի գործընկերներ, մտքերի փոխանակությունն ավարտվեց:

Ձայնը տրվում է պարոն Արարատ Միրզոյանին, խնդրեմ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, քվեարկենք: Քվեարկության է դրվում Ազգային ժողովի` 2020 թվականի փետրվարի 11-ին գումարվող հերթական նիստերի օրակարգի նախագծի երկրորդ բաժինն ընդունելու մասին հարցը: Քվեարկություն:

Կողմ` 119
Դեմ` 0
Ձեռնպահ` 0

Որոշումն ընդունվել է:

Նիստերի օրակարգը հաստատվեց, կարող ենք սկսել մեր աշխատանքը:

Հարգելի գործընկերներ, քննարկում ենք Կառավարության կողմից ներկայացված՝ «Սոցիալական աջակցության մասին» օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին» եւ կից ներկայացված օրենքների նախագծերի փաթեթն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը: Հիմնական զեկուցող` աշխատանքի եւ սոցիալական հարցերի նախարարի տեղակալ Ժաննա Անդրեասյան:

Ժ.ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆ

-ԱԺ մեծարգո նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, ՀՀ Կառավարությունը սոցիալական պաշտպանության բնագավառում որդեգրել է համալիր սոցիալական ծառայությունների համակարգի ներդրման քաղաքականությունը, որը պետք է հիմնված լինի սոցիալական կարիքի գնահատման միասնական համակարգի վրա: Մասնավորապես, Ազգային ժողովի կողմից հաստատված, հավանության արժանացած՝ ՀՀ Կառավարության ծրագրի 4.2 բաժնով սահմանված է, որ ինտեգրված սոցիալական ծառայությունների համակարգի ներդրումը կբարձրացնի սոցիալական պաշտպանության համակարգի կառավարման արդյունավետությունը, ինչպես նաեւ սոցիալական ծառայությունների որակը, որը կապահովի ընտանիքի եւ անձի սոցիալական կարիքներին համապատասխան բազմաբնույթ ու ամբողջական սոցիալական ծառայությունների փաթեթի տրամադրումը եւ անձնակազմի մասնագիտական կարողությունների հզորացումը:

Միեւնույն ժամանակ, ՀՀ Կառավարության ծրագրի նույն բաժնով ամրագրված է, որ Կառավարությունը նպատակադրվել է մինչեւ 2023 թվականը վերացնել ծայրահեղ աղքատությունը եւ էապես նվազեցնել աղքատությունը: Այս նպատակի իրագործման համար առանցքային նշանակություն են ունենալու բնակչության անապահով խավի շրջանում կրթության եւ աշխատանքի քաջալերումը, գործարարությունը խթանող ծրագրերի իրականացումը:

Այս գործընթացը պահանջում է ընտանիքների եւ քաղաքացիների սոցիալական կարիքների գնահատման էապես նոր համակարգի ներդրում` անցում կատարելով դրա թվայնացմանը, ինչպես նաեւ դրան համահունչ ծառայությունների փաթեթների ձեւավորմանն ու ընդլայնմանը: Ընդ որում, հավատարիմ մնալով ապակենտրոնացման հետեւողական քաղաքականությանը` սոցիալական կարիքների գնահատման նոր եւ միասնական համակարգի ներդրմանը զուգընթաց ընդլայնվող ծառայությունների մատուցումը նախատեսվում է իրականացնել համայնքների մակարդակում` խթանելով համալիր ծառայությունների համայնքահենք բնույթն ու զարգացնելով համայնքների կարողություններն այս ուղղությամբ, ակտիվացնելով համայնքային սոցիալական ծառայողների ինստիտուտն ու տեղական սոցիալական ծրագրերի իրականացումը, ինչպես նաեւ այս ոլորտում հասարակական կազմակերպությունների հետ համագործակցությամբ տարբեր սոցիալական խմբերի համար իրականացվող ծառայությունների պատվիրակումը համայնքներին:

Ներկայումս սոցիալական կարիքի գնահատման ոլորտում առկա է հետեւյալ իրավիճակը. 38 տարածքային մարմինները գործում են մարզպետարանների ենթակայությամբ, եւ դրանց աշխատողները քաղաքացիական ծառայողներ են, իսկ Երեւանում, Արարատում, Վանաձորում, Գյումրիում եւ Ջերմուկում դրանք գործում են համայնքային ենթակայությամբ, եւ աշխատողները համայնքային ծառայողներն են: Ըստ էության, այս կառույցներն են, որ իրականացնում են սոցիալապես խոցելի եւ անապահով ընտանիքների եւ քաղաքացիների կարիքների գնահատումը:

Սոցիալական կարիքի գնահատում է իրականացնում նաեւ աշխատանքի եւ սոցիալական հարցերի նախարարության զբաղվածության պետական գործակալությունը` 51 տարածքային կենտրոններով, որոնց գործառույթներով սահմանված է աշխատանք փնտրող անձի կարիքների գնահատում եւ անհատական ծրագրի կազմում: Կարիքների գնահատման գործառույթ է իրականացնում նաեւ աշխատանքի եւ սոցիալական նախարարության ենթակայությամբ գործող բժշկասոցիալական փորձաքննության գործակալությունը: Այժմ Կառավարության ծրագրին համահունչ՝ մենք ձեռնարկել ենք կառուցվածքային փոփոխություններ, որոնք շատ էական բարեփոխումներ են, եւ նպատակ ունենք ստեղծել սոցիալական կարիքների գնահատման միասնական համակարգ մեկ գրասենյակի ներքո, որը կմիավորի այս տարաբնույթ եւ ֆրագմենտալ կառույցների իրականացրած գործողությունները եւ որպես հետեւանք կունենա բյուրոկրատական գործընթացների կրճատումը եւ շահառուի կողմից էապես նոր որակով ծառայությունների ստացումը:

Այս պահին կարիքի գնահատման այս միասնական համակարգի ներդրմանը խոչընդոտում է բաշխվածությունը տարբեր կառույցների միջեւ, որոնց մի մասը` սոցիալական աջակցության տարածքային մարմինները գործում են աշխատանքի եւ սոցիալական հարցերի նախարարությունից դուրս: Չնայած 2010 թվականից գործադրված ջանքերին, համալիր սոցիալական ծառայությունների կենտրոնները լիարժեք չեն կայացել: Այստեղ տեղակալված կառույցների միջեւ, չնայած 4 կառույցները ֆիզիկապես գտնվում են մեկ շենքում, բայց հորիզոնական գործընկերային հարաբերությունները գրեթե չեն գործում:

Սոցիալական կարիքի գնահատման գործառույթ ունեցող 4 կառույցներն իրականացնում են միմյանցից անջատ եւ չփոխկապված գործընթացներ, ինչն անհարկի մեծացնում է վարչարարության ծախսերը, որոնք ՀՀ-ի համար գնահատված են 2.2 տոկոս այն պարագայում, երբ զարգացված երկրներում վարչարարության ծախսը 0.5-ից 1 տոկոս է:

Նպատակ ունենալով իրականացնել այս կառուցվածքային բարեփոխումը, մենք իրականացրել ենք մեծածավալ նախապատրաստական աշխատանք՝ միտված թե՛ բովանդակային փոփոխություններին նպաստի համակարգի փոփոխության տեսքով, ինչպես նաեւ աշխատակազմի համալրմանը, որի շրջանակներում համագործակցում ենք սոցիալական աշխատանքի մասնագիտությամբ կրթություն իրականացնող 5 բուհերի հետ: Այս փոփոխությունների առնչությամբ էական են «Սոցիալական աջակցության մասին», «Տեղական ինքնակառավարման մասին», «Երեւան քաղաքում տեղական ինքնակառավարման մասին» եւ Ընտանեկան օրենսգրքի փոփոխությունները, որով առաջարկում ենք սոցիալական աջակցության մարմինների լիազորությունն այս կարիքի գնահատման տեսքով վերապահել աշխատանքի եւ սոցիալական հարցերի նախարարությանը, եւ սա հնարավորություն կտա անցում կատարել բարեփոխման հաջորդ փուլերին` ձեռնարկելով միասնական գրասենյակի ստեղծումն ու դրանից բխող բովանդակային փոփոխությունները: Շնորհակալություն:

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն, տիկին Անդրեասյան: Հիմնական զեկուցողին հարցեր ուղղելու համար հերթագրում: Արտակ Մանուկյան:

Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն, տիկին Անդրեասյան: Ճիշտն ասած, ես կուզենայի ձեր ռազմավարական նպատակները հասկանալ, որովհետեւ, եթե մենք ուսումնասիրում ենք, օրինակ` տեղական ինքնակառավարման մարմինների մասին պարտադիր բաղադրիչը, 6-րդ կետը, ոնց որ թե, համայնքի բնակչության սոցիալական պաշտպանությունն է, եւ մենք հիմա, փաստորեն, համայնքից այդ գործառույթը վերցնում ենք եւ այլ մարմին ենք առաջարկում, որ իրականացնենք: Արդյո՞ք սա հակասության մեջ չի մտնում, եւ եթե սա որպես ռազմավարություն է, էլ ի՞նչն ենք ուզելու պարտադիր գործառույթներից վերցնել: Շնորհակալություն:

Ժ.ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ինչպես ասացի, այս բարեփոխումն ամենեւին միտված չէ համայնքների լիազորությունների կրճատմանը, հակառակը` միտված է զարգացնելու նաեւ համայնքների կարողությունները, որովհետեւ առկա իրավիճակն այսպիսին է, որ քանի որ այս կազմակերպական գործառույթը պատվիրակված է եղել 5 համայնքներում` համայնքներին եւ մյուս տեղերում՝ վերապահված մարզպետարաններին: Սա ստեղծել է մի իրավիճակ, երբ համայնքները, ըստ էության, չեն իրացրել նույն՝ տեղական ինքնակառավարման օրենքով իրենց վերապահված՝ համայնքի սեփական լիազորությունները, որոնք նույնպես պարտադիր են սոցիալական պաշտպանության ոլորտում, եւ դրանք բավականին շատ են:

Ըստ էության, օրենսդրությամբ հստակ սահմանված է, թե որո՞նք են պետական նշանակության սոցիալական խնդիրները, որոնք անցնում են կենտրոնական քաղաքականության լիազորության ներքո, եւ որո՞նք են համայնքային նշանակությանը: Նախատեսված են նաեւ հստակ գործիքներ, որոնք համայնքները կարող են օգտագործել՝ այդ խնդիրները լուծելու համար: Սկզբունքը հետեւյալն է. համայնքների դերը սոցիալական պաշտպանության ոլորտում...

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Տիկին Անդրեասյան, ներողություն, ժամանակը սպառվեց, պատգամավորն արձագանքի: Խնդրեմ:

Ա,ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Բայց էլի, ես շատ կուզենամ, որ հնարավորինս հստակեցնեք՝ արդյո՞ք օրինակ` մշակութային կյանքի կազմակերպումը նույն տրամաբանությամբ մենք չե՞նք կարող միասնական անել, եւ այն: Որո՞նք են ձեր ռազմավարական մոտեցումները:

Ժ.ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆ

-Պրն Մանուկյան, մեր փոփոխության նպատակը ծառայությունները հնարավորինս համայնքներում իրացնելն է, համայնքային ծառայությունների այս համակարգը կայացնելն է, եւ այս նպատակով մենք այս տարի արդեն իսկ իրականացրել ենք շուրջ 140 մրցույթ, եւ դրանք պատվիրակված ծառայություններ են՝ ՀԿ-ների եւ համայնքների հետ համագործակցությամբ: Տեսլականը հետեւյալն է. կարիքի գնահատումը, որի հիման վրա որոշվելու է՝ տարբեր տիպի աջակցությունների հնարավորությունը պետք է իրականացնել միասնական ձեւով, ծառայությունների տրամադրումը համայնքների մակարդակում, եւ այստեղ է, որ համայնքների դերը շատ մեծ է:

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Սերգեյ Բագրատյան: Ինչո՞ւ չեք միացնում:

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարցս վերաբերում է հետեւյալին. դուք նշեցիք, որ 38 տարածքային կառույցներում կարիքների սոցիալական գնահատում է իրականացվում, եւ յուրաքանչյուր մարզպետարանում 4 տարբեր կառույցներ զբաղվում են գրեթե միանման գործառույթներով: Ենթադրում եք, որ ճիշտ կլինի, որ միասնական մոտեցում լինի` սրանով իսկ բարելավելու ծառայության որակը:

Ամենեւին չեմ վիճարկում նպատակը, ուղղակի, ուսումնասիրել եք եւ համոզվել եք, որ այո, բազմաթիվ թերություններ կան այս ծառայություններում, եւ բազմաթիվ քաղաքացիներ բողոքում են, որ սոցիալական կարիքի ճիշտ գնահատումը բավարար չափով եւ արդար չի կատարվում: Արդյ՞ոք գտել եք այն մեխանիզմը, բացի զուտ մեխանիկորեն միացնելուց եւ մեխանիկորեն ձեւակերպելուց միասնական հասկացությամբ այն մեխանիզմը, որը, իրապես, կօգնի՝ այլեւս դեպի արդար ճանապարհ տանելու այս գործընթացը: Շնորհակալ եմ:

Ժ.ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆ

-Այո, շատ կարեւոր հարց եք տալիս: Մենք էապես փորձում ենք փոխել նաեւ բովանդակությունը, այսինքն` ինչպես է իրականացվում կարիքների գնահատումը, ինչպես նաեւ թվայնացնել եւ հնարավորինս ինքնաշխատ դարձնել գործընթացը: Մասնավորապես, մշակվել է դեպքի վարման տեղեկատվական համակարգը, դրա շուրջ վերապատրաստվել են այս աշխատակիցները, նաեւ քայլեր ենք ձեռնարկել, որպեսզի այս գործընթացը հնարավոր լինի իրականացնել շարժական տեխնոլոգիաների` պլանշետների միջոցով, ինչը հնարավորինս կբարձրացնի նաեւ հասցեականությունը:

Այս տարվա բյուջեով նաեւ դրված է տուն այցերի ֆինանսավորման հնարավորությունը, որի բացակայությունն էապես խոչընդոտում էր աշխատանքների որակին: Ինչպես նաեւ ասացի, որ փորձում ենք համալրել մարդկային ռեսուրսները, եւ համագործակցում ենք 5 բուհերի հետ, որպեսզի իրենց՝ սոցիալական աշխատողի մասնագիտություն ունեցող շրջանավարտները հնարավորինս մասնակցեն մեր ոլորտում եղած կառույցներում թափուր հաստիքներին եւ համալրեն դրանք:

Եվ, իհարկե, ամենակարեւոր բարեփոխումը, ընդհանրապես, աջակցության նպաստների համակարգի բովանդակային բարեփոխումն, որի մասով առաջիկայում, կարծում եմ` կարող ենք մանրամասն քննարկում ունենալ:

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք: Խնդրեմ:

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Դուք գրեթե կանխեցիք իմ երկրորդ հարցը: Երկրորդ հարցս վերաբերվում էր, որ, այո, բովանդակային որոշակի փոփոխությունների առումով, որ դուք ծրագրել եք, եւ գտնում եք, որ այստեղ որոշակի ֆինանսական ծախսեր են պահանջվելու, նախատեսվո՞ւմ են այդ ոլորտի բյուջետային ավելացումներ, եւ, եթե նախատեսվում է, ի՞նչ չափով: Շնորհակալություն:

Ժ.ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆ

-Այս պահին ընթանում են 2021 թվականի բյուջետային հայտի եւ միջնաժամկետ ծախսերի ծրագրի մշակման աշխատանքները: Դրա շրջանակներում, իհարկե, քննարկում ենք եւ հաշվարկում ենք նաեւ այս բարեփոխման պարագայում պահանջվող փոփոխությունները բյուջեում:

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Քանի որ հարց ու պատասխանի համար ընդամենը 10 րոպե էինք նախատեսել, հաջորդ հարցի հնարավորությունը տամ «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցությանը: Սրբուհի Գրիգորյան:

Ս.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ասեմ, որ շատ կարեւոր նախաձեռնություն է, որը ժամանակին պաշտպանել է նաեւ մեր նախարարը` Մանե Թանդիլյանը, որը, ցավոք, այդ ժամանակաշրջանում չի իրագործվել: Բայց այսպիսի մի հարց. ինչո՞ւ օրենքն ուժի մեջ մտնելու 6 ամիս հետո:

Ժ.ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Քանի որ օրենքի՝ ուժի մեջ մտնելը պայմանավորված է մի շարք ենթաօրենսդրական ակտերում փոփոխություններ կատարելու, ինչպես նաեւ բյուջեում վերաբաշխում կատարելու գործընթացի հետ, որովհետեւ այս պահին, այդ կառույցների ֆինանսավորումն իրականացվում է մարզպետարանների միջոցով, համայնքներինը` աշխատանքի եւ սոցիալական հարցերի նախարարության բյուջեից, այս բոլոր փոփոխությունները կպահանջվեն այս 6 ամսյա ժամկետում, մինչեւ հնարավոր լինի ամբողջությամբ գործարկել, ինչպես նաեւ այս ինտեգրված միասնական գրասենյակի ձեւավորումը, ինչպես արդեն իմ խոսքում ներկայացրեցի, բնականաբար, պահանջում է որոշակի ժամանակ, որը հնարավոր կլինի միայն օրենքի ընդունումից հետո:

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք: Շատ լավ: Գոռ Գեւորգյան: Հանո՞ւմ եք հարցը: Միքայել Մելքումյան:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Տիկին Անդրեասյան, տեսեք, դա շատ լավ է, որ դուք կարիքները գույքագրում եք, եւ այլն, թվայնացնում եք, որպեսզի իմանաք, թե ո՞ր անապահովն ի՞նչ պրոբլեմ ունի:

Բայց նախ` կուզենայի՝ մի երկու պաշտոնական թիվ հնչեցնեք: Դուք ասացիք` ծայրահեղ աղքատությունը պետք է վերացնեք: Որքա՞ն է այսօր ծայրահեղ աղքատությունը, քանի՞ մարդ եւ ի՞նչ տոկոս է:

Երկրորդ. որքա՞ն է պաշտոնական աղքատության մակարդակն այս փուլում եւ իջեցման դինամիկա կա՞, թե՞ չկա:

Եվ երրորդ հարցն այսպես ձեւակերպենք. այնուամենայնիվ, ինչքան էլ մենք կարիքները գույքագրենք, մեզ են դիմում, մենք տարբեր տեղերում հանդիպում ենք` հանրային վայրերում եւ այլն, որ մարդը չունի օթեւան, մարդը չունի դեղի փող, մարդը, մեղմ ասած, սոված է:

Հիմա, ինչքան էլ գույքագրենք, պետությունն ի՞նչ ձեւով է իր գործառույթն իրականացնում, իր պարտավորությունն ունի՞, թե՞ չունի, որովհետեւ մենք տեսնում ենք եւ՛ բազմազավակ ընտանիքներ, եւ՛ տարբեր հաղորդումներում անընդհատ ցույց են տալիս՝ ինչ վիճակներում են, այսինքն` այդ պարտավորությունը ո՞նց է սահմանված` հասնելու այդ բոլոր անօթեւաններին, թե՞ այդ համակողմանի ինֆորմացիան մենք չունենք այս պահին:

Ժ.ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ծայրահեղ աղքատությունը վիճակագրական կոմիտեի հրապարակած պաշտոնական տեղեկատվությամբ 2018 թվականի տվյալներով կազմում է շուրջ 1 տոկոս, որը շուրջ 30 հազար մարդ է:

Ինչ վերաբերում է աղքատության մակարդակին, ապա այն գնահատված է 23.5 տոկոս, եւ անցյալ թվերի նկատմամբ` 2017 թվականի, որոնք 25.7 էին, ըստ էության, ունենք նվազում 2.2 տոկոսով, եւ կարծում ենք, որ այս միտումը կշարունակվի: Մենք արդեն իսկ դիտարկել ենք ազդեցությունը կենսաթոշակների չափի բարձրացման, նվազագույն աշխատավարձի չափի բարձրացման, միջին աշխատավարձի չափի բարձրացման տեսանկյունից, որոնք, իհարկե, բնակչության եկամուտների մասով ունենում են ազդեցություն եւ ազդեցություն են գործում նաեւ աղքատության գծի վրա, ինչպես նաեւ, ազդեցություն են գործում հարակից մեր փոփոխությունները, օրինակ` ժողովրդագրության ոլորտում իրականացվող, օրինակ` խնամքի նպաստի բարձրացումը եւ նաեւ նոր տիպի աջակցությունների ներդրումը:

Ինչ վերաբերում է այն հարցին, որ իրականում կարիքները բազմազան են, այո, աղքատությունը բազմաչափ երեւույթ է, եւ սոցիալական աջակցության այն համակարգը, որ մենք նախատեսում ենք ներդնել, ուղղված է ոչ միայն նյութական ապահովությանը, այլ նաեւ առողջապահական, կրթական, բնակարանային ապահովման կարիքներին, եւ սրանց բոլորի համար ծառայությունների անհրաժեշտ ցանկը եւ չափորոշիչները մշակվում են:

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք: Ասեք:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Շատ բարի: Դուք գիտեք, որ մենք ունենք հազարավոր մարդիկ, ովքեր աշխատում են, բայց համարվում են աշխատող աղքատներ: Խնդրում եմ ուշադրություն` աշխատող աղքատ, որովհետեւ օրական ինչ-որ գումար ստանալով՝ իր կենսամակարդակը չի ապահովում, այնուամենայնիվ, իրեն աղքատությունից չի փրկում: Հիմա, ելնելով այդ աշխատող աղքատների, անօթեւանների եւ այդ կարիքավորների այդ ամբողջ հանրությունից, եւ նրանից, ինչ Կառավարությունն անում է, դուք համոզվա՞ծ եք, որ սա տնտեսական հեղափոխության միջոցով է արվում, այսինքն` քայլերը հեղափոխակա՞ն են, թե՞ չէ, թե՞ կարող է՝ կիսահեղափոխական են կամ մի քիչ...

Ժ.ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆ

-Կարծում եմ՝ իմ գնահատականը սուբյեկտիվ եք համարելու, բայց կարծում եմ՝ այս բարեփոխումը, իրապես, հեղափոխական է:

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Շատ լավ: Հարցերի ժամանակն ավարտվեց, շնորհակալություն տիկին Անդրեասյան, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը: Հարակից զեկուցող` առողջապահության եւ սոցիալական հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահի տեղակալ Հերիքնազ Տիգրանյան:

Հ.ՏԻԳՐԱՆՅԱՆ

-Հարգելի նախագահող, հարգելի գործընկերներ, ձեր քննարկմանն է ներկայացվել «Սոցիալական աջակցության մասին», «Տեղական ինքնակառավարման մասին» «Երեւան քաղաքում տեղական ինքնակառավարման մասին» եւ «Ընտանեկան օրենսգրքում փոփոխությունների մասին» օրենքների փաթեթը: Հիմնական զեկուցողը` տիկին փոխնախարարը համապարփակ ներկայացրեց փոփոխության նպատակը եւ ակնկալվող արդյունքները: Ըստ էության, ամբողջական բարեփոխում է կատարվում սոցիալական աջակցության համակարգում: Կարող է՝ առաջին հայացքից օրենքներում կատարվող փոփոխությունները թվան զուտ տեխնիկական, որովհետեւ ՏԻՄ-ների օրենքում փոփոխությունները զուտ լիազորությունների որոշակի կրճատում են նախատեսում, նույնը՝ նաեւ Երեւան քաղաքում, «Տեղական ինքնակառավարման մասին» օրենքի նախագծում, բայց իրականում սա համալիր եւ ընդգրկուն փոփոխություն է այն առումով, որ գործող ներկա ապակենտրոն կառույցների համակարգը վերանայվում է, եւ աշխատանքի եւ սոցիալական հարցերի նախարարությունն առաջարկում է բնակչության սոցիալական կարիքի գնահատման ոլորտում իրականացնել կենտրոնացված, համակարգված մոտեցում այն առումով, որ այսուհետ աշխատանքի եւ սոցիալական հարցերի նախարարության համակարգում կգործի կենտրոնացված կառույցը:

Ի՞նչ ունենք մենք այսօր, ըստ էության: Մենք ունենք ապակենտրոն կառույցներ, որոնք ունեն տարբեր կարգավիճակներ` գործակալության կարգավիճակ՝ մարզպետարանի կառուցվածքում, եւ նաեւ 5 քաղաքապետարանների գործող 17 բաժիններ, իսկ գործակալությունները թվով 38-ն են, եւ ունենք այնպիսի մի իրավիճակ, որ մարզպետարանի աշխատակցները քաղծառայողներ են, իրենց կարգավիճակով, համայնքի աշխատակիցները` համայնքային ծառայողներ են, ունեն թեեւ նույն լիազորությունների շրջանակը, դա սոցիալական կարիքի գնահատումն է, ունեն նույն պարտականությունները, նույն գործառույթները, բայց ունեն բոլորովին տարբեր իրավական կարգավիճակ` լինելով քաղաքացիական ծառայող եւ համայնքային ծառայողներ:

Համանման միասնական կարգավորում ունենալու նպատակով անհրաժեշտ է, որպեսզի նրանց եւ՛ որպես ծառայող կարգավիճակն ընդհանրացվի, եւ՛ նաեւ միասնականացվի նրանց լիազորությունների շրջանակն իրավունքների եւ պարտականությունների առումով: Այս նպատակն է հետապնդում առաջարկվող փոփոխությունը, ինչպես նաեւ, եթե մենք տեսնում ենք նրանց հաստատված կանոնադրությունը եւ ֆինանսավորման աղբյուրները, բոլորովին տարբեր կարգավիճակներ ունեն՝ ունենալով միասնական, թեկուզ օրինակելի կանոնադրություն, բայց հաստատված տարբեր կարգավիճակ ունեցող սուբյեկտների կողմից:

Ի վերջո, այս փոփոխությունները կնպաստեն նրան, որ մենք ունենանք միասնական կենտրոնացված մարմին, որի խորհրդատվական, մեթոդաբանական ուղղորդումը կանի աշխատանքի եւ սոցիալական հարցերի նախարարությունը, եւ ապակենտրոն կառույցներն այլեւս չեն ունենա հայեցողական գործառույթներ իրականացնելու հնարավորություն:

Հանձնաժողովում մանրամասն քննարկվել է նախագիծը, տրվել է դրական եզրակացություն, եւ կխնդրեի իմ գործընկերներին կողմ քվեարկել այս նախագծերի փաթեթին: Շնորհակալություն:

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Տիկին Տիգրանյան, հարցերի ժամանակը սպառված է:

Հերթագրում մտքերի փոխանակության համար: Միքայել Մելքումյան:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Հարգելի նախագահող, հարգելի գործընկերներ, փաստորեն, ներկայացված նախագիծը սոցիալական համակարգի կառավարման գործընթացների մեջ փոփոխության միտված մի նախագիծ է, որտեղ գնում է կենտրոնացում, որտեղ կհավաքագրվի ամբողջ տեղեկատվությունը, կգնահատվի, թե ով ով է: Ընդ որում, երեւի, դուք ամփոփիչ ելույթում կասեք նաեւ անհատական մակարդակում, որովհետեւ, կյանքից, եթե մենք ապրում ենք, հասկանում ենք, որ դրսում, ներսում, տարբեր տեղեր տեսնում ենք, որ մարդիկ մոտենում, ասում են` էս չունեմ, էն չունեմ, վիճակս սենց է, տուն չունեմ եւ այլն, այսինքն` եթե մենք կարողանանք արձանագրել, թե այդ վիճակի` ծայրահեղ աղքատ կամ ոչ ծայրահեղ, բայց էլի շատ կարիքավոր մարդկանց հասցեները որտե՞ղ են, օրինակ` քանի՞ անօթեւան կա, եւ «անօթեւանների տներ» ինչ-որ հասկացություն կար ժամանակին, դրանք գործո՞ւմ են, թե՞ չեն գործում, մենք կարող ենք հասցեական գործողություններ կատարել:

Բայց, միեւնույնն է՝ որպեսզի մենք ամբողջապես հաղթահարենք այս ամեն ինչը, պետք է լինի որակական տնտեսական աճ: Ես կուզենայի, որպեսզի միշտ սոցիալական կամ առողջապահական ոլորտի հիմնախնդիրները ներկայացնելիս, անպայման, մեր էկոնոմիկայի բլոկի ներկայացուցիչները զուգահեռ ազդեցության գնահատական տան: Կարծեմ՝ մենք մինչեւ հիմա էլ չունենք մշակված այդ 4 ազդեցության համախումբը, որը պարտավորված ենք, որպեսզի ասենք` 2.5 տարի հետո այս աճի պայմաններում բյուջեն համալրվելու է այսքան միջոցներով, այսքան աշխատատեղ, եւ այդ հարցը մեխանիկորեն գալու, դուրս է գալու: Էն մարդիկ, ովքեր այլեւս չեն աշխատելու, այդ հնարավորությունը չունեն` թոշակառուներ, հիվանդներ, եւ այլն, հասկանանք, որ այսքան է մնում պետության բեռը նրանց նկատմամբ, ավելի մեծացնենք այդ աջակցությունը, այսինքն` չափելի ձեւով այս ամեն ինչը պետք է կարողանանք ներկայացնել:

Այսինքն` որպեսզի ես իմանամ` պետությունը գնում է այս ճանապարհով, այս աճի մասին, որ ասում ենք` աճ կա, գործերը լավ են եւ այլն, սա բերելու է այնտեղ այսքան չափելի մակարդակի, այսինքն` ես այսպես եմ պատկերացնում, թե ոնց պետք է ներկայացվի, որպեսզի այս համադրությունները ճիշտ լինեն: Այսքանը:

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Վարազդատ Կարապետյան:

Վ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Մենք մի անգամ քննարկել ենք տիկին Անդրեասյան, ձեր հետ այս հարցը, բայց մեզ մոտ մնացին բազմաթիվ հարցեր, որոնք բաց էին, եւ այդ հարցերի պատասխանը, ցավոք սրտի, չունենք հիմա: Ես առաջարկում եմ հետեւյալ հաջորդականությամբ գնալ առաջ: Մենք նախ` պետք է տեսնենք ռազմավարությունն ամբողջական, այսինքն` սոցիալական ապահովության աջակցության բնագավառն ինչպիսի՞ն է ձեր պատկերացմամբ լինելու ապագայում, եւ ապա նոր հասկանանք` այս կոնկրետ դրվագն ինչպե՞ս է տեղավորվում այդ ամբողջ ռազմավարության մեջ: Հիմա, հետեւաբար՝ առաջին քայլով մենք պետք է ռազմավարությունը տեսնենք, ապա նոր՝ օրենսդրության փոփոխությունը, եւ ռազմավարությունը պետք է բխի «Իմ քայլը» դաշինքի նախընտրական ծրագրից եւ կարգախոսներից` հոգատար հանրության, օջախի, համայնքի, որոնք դրված են մեր ծրագրի եւ մեր ռազմավարության մեջ:

Հիմա, մենք սրան զուգահեռ՝ ունենք նաեւ ապակենտրոնացման հայեցակարգ, որտեղ նոր գործառույթներ ենք փոխանցում համայնքներին: Ձեր առաջարկով մենք համայնքներից պետք է գործառույթ վերցնենք: Իհարկե, ձեր քննադատությունը, որ համայնքներն ամբողջությամբ չեն իրացնում սա, հաճախ տարբեր են իրարից, նրանց կատարած աշխատանքի որակը տարբերվում է, այո, դա այդպես է, բայց մենք պետք է հոգանք, որպեսզի համայնքները կարողանան, ի վիճակի լինեն սովորել նույնատիպ բարձր որակի ծառայություն մատուցել: Վերջիվերջո, երբ մենք միավորվել ենք իրար հետ, մեր ընտանիքներում եւ մեր համայնքներում միավորման առաջին դրդապատճառը եղել է փոխօգնությունը, եւ կարծում եմ՝ մենք այս գործիքը համայնքներից վերցնելու, անգամ գնահատումը համայնքներից վերցնելու իրավունք չունենք, եւ հիմա համայնքներում ստեղծվում են քաղաքացիների սպասարկման գրասենյակներ, դա նույնպես միավորման ռազմավարության մաս է, որտեղ հնարավորինս նոր գործառույթներ պետք է փոխանցվեն համայնքներին:

Կարծում եմ՝ մենք մեկ անգամ եւս պետք է դիտարկենք ընդհանուր ռազմավարությունը, ապա հասկանանք օրենսդրական փոփոխությունների անհրաժեշտությունը: Շնորհակալություն:

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Տաթեւիկ Հայրապետյան:

Տ.ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Շնորհակալ եմ ներկայացման համար, տիկին Անդրեասյան: Կարծում եմ` իսկապես, շատ կարեւոր օրինագիծ ենք քննարկում: Կցանկանայի, քանի որ չհասցրեցի հարց հնչեցնել, ըստ էության, կցանկանայի՝ նաեւ ձեր խոսքում դրան անդրադառնաք: Արդյո՞ք այս ապակենտրոնացումից դեպի կենտրոնացում տեղափոխելը նաեւ որոշակիորեն նպատակ ունի նաեւ կոռուպցիոն հնարավոր ռիսկերը նվազեցնել, եւ նաեւ կցանկանայի՝ անդրադառնաք, թե այս գործընթացի շրջանակներում արդյո՞ք նախարարությունն ունի բավականաչափ ռեսուրս մասնագիտական առումով՝ այդ վերահսկողությունն իրականացնելու եւ համապատասխան գնահատականները տալու, որպեսզի հանրության ներսում կամ այդ գործընթացներից օգտվող քաղաքացիները չբախվեն խնդիրների հետ, եւ այդ գործընթացը հավելյալ խնդիրներ չառաջացնի հենց քաղաքացիների համար:

Ընդհանուր առմամբ, կցանկանայի՝ նաեւ անդրադառնաք, թե այս պահի դրությամբ, որովհետեւ, որքանով տեղյակ եմ, որոշակիորեն արդեն ինքնին վերահսկվում է նախարարության կողմից, այս պահի դրությամբ, այսպես ասած, հարաբերակցությունը, որքանո՞վ է դեռեւս գտնվում համայնքային վերահսկողության ներքո եւ որքանով` նախարարության, այսինքն` ի՞նչ կարգի տոկոսային հարաբերակցության փոփոխության մասին է խոսքը գնում: Կարծում եմ` սա եւս կարեւոր է հասկանալ: Այսքանը, շնորհակալություն:

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Սոֆիա Հովսեփյան:

Ս.ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի գործընկերներ, շատ կարեւոր հարց է քննարկվում, եւ քննարկման հենց բուն նպատակն այն է, որ ինչ-որ ձեւով բարեկեցիկ վիճակի բերենք նաեւ սոցիալապես անապահով խավին, որովհետեւ այսօր, իրապես, ապակենտրոնացման արդյունքում ամեն մեկը կախված լինելով ինչ-որ կառույցից՝ իրենց հարցերի պատասխանը երբեք չեն ստանում, եւ անընդհատ բախվում են խնդիրների, որոնք առավել քան արհեստածին են ստեղծված: Ես հույս ունեմ, որ նախարարությունն ունի այն գործիքակազմը, որ պետք է թեթեւացնի, իրապես, մարդու սոցիալական խնդիրը, եւ միեւնույն ժամանակ, այդ ծանրաբեռնվածությունը, որ մի կենտրոնից մյուս կենտրոն, անընդհատ մարզից, մարզկենտրոնից դեպի գյուղեր կամ քաղաքներ էր տեղափոխվում, այս հարցը լուծվի, սակայն՝ ճիշտ մասնագետների, բավարար մասնագետների եւ ճիշտ գործիքակազմի արդյունքում, որովհետեւ հաճախ է լինում, որ ինչ-որ բան ենք փոխում լավ նպատակներով, բայց հոնքը սարքելու տեղն աչքն ենք հանում:

Ես հույս ունեմ, որ սա այդ նախագծերից չի լինելու, եւ առավելագույն մասնագետների ներգրավվածություն կլինի, որպեսզի, ոչ թե մենք խնայենք կենտրոնացնելով եւ արդյունքում մարդկանց կարիքների գնահատումն ուշացնենք, այլ առավելագույն ծառայություններ մատուցենք եւ իրական կարիքների գնահատում անենք: Այսօր շատ հաճախ է լինում, որ մարդու կարիքները պետք է ներկայացնենք այս կամ այն խմբին, որպեսզի աջակցություն ստանա: Սակայն, մի ամբողջ մարզ մի քանի կառույցներով չի կարողանում մեկ ընտանիքի ամբողջական փաթեթը ներկայացնել, որ հասկանանք` մարդն ի՞նչ խնդիր ունի:

Այս հարցերը պետք է ներգրավվել, որպեսզի, բացի սոցիալական աշխատողից` սոցաշխատողից, թե՛ հոգեբանական աջակցությունը լինի, թե՛ ցանկացած աջակցություն, նաեւ` խորհրդատվական, որ տվյալ մարդը հասկանա, թե այդ պահին ինչի կարիք ունի, եւ համապատասխան ուր դիմի, եւ ոչ թե տեղից-տեղ գնա, եւ ոչ մեկը չիմանա, թե ո՞ւր է գնացել, ինչու է գնացել:

Շնորհակալ կլինեմ, որ մինչեւ երկրորդ ընթերցում մեզ տաք նաեւ այդ գործիքակազմի մասին տեղեկություն, որ հասկանանք` այն, ինչը փոխում ենք, արդյո՞ք լիարժեք նպատակին կծառայի, թե՞ ոչ: Շնորհակալություն:

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Սոս Ավետիսյան:

Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

-Հարգելի նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, իրապես, կարեւոր առաջարկ է արվում, բայց ես ուզում էի, տիկին Անդրեասյան, մի հարցի անդրադառնալ, որովհետեւ, ըստ երեւույթին, ի՞նչ է տեղի ունենում: Տեղի է ունենում կենտրոնացում, եւ կարիքների գնահատումը, ոնց հասկանում եմ, պետք է տեղի ունենա այլ տեղ, ինչ որ այն ժամանակ էր: Սրա կարեւորությունը, թերեւս, նրանում է նաեւ, որ ոչ միայն այդ սոցիալական հարցերի գնահատումն էր, որպես այդպիսին, կոռուպցիայի հնարավորություններ ստեղծում, այլեւ, եթե ես ճիշտ եմ հասկանում, սա, ուղղակի, քաղաքական կոռուպցիայի հնարավորություններ էր տալիս՝ տարբեր համայնքներում ունենալով այսպիսի ներկայացուցիչներ:

Հիմա, սրա տեխնիկական հատվածն է նաեւ շատ կարեւոր ներկայացնել, ինչպես գործընկերներս նշեցին: Դրա հետ մեկտեղ, ես կարծում եմ, որ այդ տվյալների հավաքագրումը, որը, ցավոք սրտի, ընդհանուր պետական խնդիր է, այսինքն` տվյալների պակասն այսօր, քաղաքականություն մշակելու խնդիրներից մեկը հենց տվյալներ չունենալն է: Արդյո՞ք հնարավոր կլինի այդ տվյալները կիսել այլ նախարարությունների հետ, արդյո՞ք հնարավորություն կունենան դրանք տեսնել նաեւ պատգամավորները, եւ սա այն կարեւոր հարցն է, որ ինձ համար շատ հիմնարար է, որովհետեւ, եթե տվյալներ չես ունենում, շատ դժվար է քաղաքականությունը հասկանալ, քաղաքականության էֆեկտիվությունը հասկանալ, եւ եթե դա չի կիսվում որպես գիտելիք, դա նույնպես խնդիր է, այսինքն` ես չէի ուզի, որ կենտրոնացումից հետո դա լիներ շատ փակ համակարգ՝ որպես այդպիսին: Խնդրում եմ այս հարցերին նույնպես անդրադառնաք, եթե դժվար չէ:

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Արփինե Հովհաննիսյան, ներողություն, Դավոյան: Արթուր Գրիգորյան: Ուրեմն, մտքերի փոխանակությունը սպառվեց: Եզրափակիչ ելույթների կարիք կա՞, տիկին Տիգրանյան: Ո՞չ: Տիկին Անդրեասյան, համեցեք:

Ժ.ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Իրոք, կարեւոր մտքեր հնչեցին, որոնց կուզեի անդրադառնալ ամփոփիչ ելույթում: Հատկապես կարեւոր եմ համարում համայնքների եւ ապակենտրոնացման ռազմավարության գործընթացում այս բարեփոխման նշանակությունը: Ուզում եմ եւս մեկ անգամ ընդգծել, որ տեղի ունեցող բարեփոխումը որեւէ կերպ ուղղված չէ համայնքների որեւէ լիազորությունների սահմանափակմանը կամ նրանց դերի եւ նշանակության նվազեցմանը քաղաքացու եւ մարդու հանրային կյանքի կազմակերպման ոլորտում: Հակառակը, այս բարեփոխումը միտված է նրան, որպեսզի համայնքները ստանան հնարավորություն՝ իրացնել սեփական լիազորությունները սոցիալական պաշտպանության ոլորտում, զարգացնեն համայնքային սոցիալական ծառայողների ինստիտուտը, որը նախատեսված է օրենքով, եւ որի համար վերապահված են եւ՛ գործառույթներ, եւ՛ ռեսուրսներ, իրացվի տեղական, սոցիալական ծրագրերի մշակումն ու իրականացումը համայնքային նշանակության սոցիալական խնդիրների լուծման համար, որն այսօր, թերեւս, մնում է, ընդհանրապես, չիրացված, նույնիսկ մեծ համայնքների դեպքում, ինչպիսին, օրինակ՝ Երեւան քաղաքն է:

Ի՞նչ է սա նշանակում: Սա նշանակում է, որ մենք ասում ենք` եկեք բաժանենք խնդիրները: Եթե մենք գնահատում ենք կարիքները, ապա անհրաժեշտ է ունենալ միասնական քաղաքականություն, որովհետեւ այդ կարիքի գնահատման արդյունքում մենք տալու ենք թե՛ հնարավորություն՝ օգտվելու պետական ծրագրերից, թե՛ նաեւ հնարավորություն՝ օգտվելու համայնքային ծրագրերից եւ ծառայություններից: Խնդիրը միայն գնահատման համակարգն է: Ծառայություններն ամբողջապես համայնքներում են, եւ մենք այս տարի ավելի քան եռապատկել ենք երեխաներին, տարեցներին, հաշմանդամություն ունեցող անձանց ուղղված ծառայությունները համայնքների մակարդակում՝ մտնելով համայնքներ, որտեղ դա մինչեւ այս չի եղել, եւ մեր առաջիկա պլաններում է այս լիազորությունն ամբողջությամբ փոխանցել համայնքներին, ինչպես նաեւ զարգացնել բոլոր այն գործիքները, որոնք այսօր էլ ունեն համայնքները եւ պետք է կիրառեն սոցիալական պաշտպանության ոլորտի համայնքային նշանակության խնդիրները լուծելու համար:

Ժամանակս սպառվեց, մյուս հարցերին սիրով կպատասխանեմ նաեւ հաջորդ հնարավորությունների դեպքում: Շնորհակալություն:

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարցի քննարկումն ավարտվեց:

Այժմ, հարգելի պատգամավորներ, քննարկում ենք ԱԺ պատգամավորներ Նարեկ Զեյնալյանի, Արփինե Դավոյանի, Լուսինե Բադալյանի եւ Կարեն Սարուխանյանի կողմից ներկայացված՝ «Պետական նպաստների մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը: Հիմնական զեկուցող` ԱԺ պատգամավոր Նարեկ Զեյնալյան:

Ն.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի գործընկերներ, առաջարկվում է «Պետական նպաստի մասին» ՀՀ օրենքում լրացումներ կատարել եւ ավելացնել «խնամակալության նպաստ» հասկացությունը, եւ այն մարդկանց, ովքեր իրենց խնամակալության տակ շուրջօրյա ունեն անձինք, ովքեր կարիք ունեն շուրջօրյա խնամքի, իրենց նկատմամբ սահմանել նպաստ: Նախագծի սկզբնական տարբերակում շահառուների թիվը բավականին լայն էր, մեծ էր, բայց աշխատանքային մի քանի քննարկումներ ունեցանք նախարարության հետ, հանձնաժողովում, եւ գումարը բավականաչափ մեծ էր ստացվում, մի քանի միլիարդ դրամի մասին էր խոսքը, եւ շահառուների թիվը կրճատեցինք եւ թողեցինք այս պահին ամենախոցելի խումբը, մինչեւ 14 տարեկան երեխաների մասին է խոսքը, ովքեր ունեն խնամքի կարիք: Դրանք ծնողական խնամքից զուրկ մնացած երեխաներն են եւ հոգեկան խնդիրներ ունեցող երեխաները` թվով 433 հոգի:

Հանձնաժողովում քննարկել ենք հարցը, նախարարության սկզբնական տարբերակում բացասական կարծիք կար, բայց քննարկումների արդյունքում նախարարության հետ համաձայնեցրեցինք շահառուների շրջանակը եւ վերջնական տարբերակի վրա կանգնեցինք: Հանձնաժողովը եւս ակտիվ քննարկել է եւ դրական եզրակացություն է տվել, եւ խնդրում եմ ԱԺ-ին կողմ քվեարկել: Շնորհակալություն, եթե հարցեր կան, սիրով կպատասխանեմ:

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Հարցեր զեկուցողին: Միքայել Մելքումյան:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն Զեյնալյան, դուք ասացիք, որ սկզբնական փուլում թիվը շահառուների մեծ էր` մի քանի միլիարդ, եւ իջել է 433-ի թվաքանակով: Կխնդրեի՝ ասեք` ինչքա՞ն էր սկզբնական փուլը թվաքանակով, եւ այդ թվից ելնելով, եթե սա ամենախոցելի խումբն է` 433-ը, էն երկրորդ խոցելիները ովքե՞ր են, եւ ի՞նչ գումար կա, ոչ այդ միլիարդները, որպեսզի, միգուցե, նրանց էլ ներառենք այս փուլում, այսինքն` այդ 433-ից դուրս կարող է՝ էլի խոցելի են, էն աստիճանի, ոնց որ 433-ը չեն, բայց հասկանանք, թե դրանք ովքե՞ր են, միգուցե, դրանց մի մասն էլ ներառենք, եթե դա, ասենք՝ շատ մեծ գումարներ չեն:

Ն.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն Մելքումյան, ի սկզբանե նախագծում ներառված էին հոգեկան խանգարում ունեցող անձինք, եւ երրորդ աստիճանի սահմանափակում ունեցող անձինք, նրանց թվաքանակը մոտավորապես 30 հազար է, եւ գումարը կազմում էր 4 միլիարդ դրամի կարգի ծախս, բյուջեի, եւ նախարարության հետ քննարկման արդյունքում որոշեցինք միայն անչափահաս երեխաներին թողնել՝ հետագայում նաեւ հնարավորություն ունենալով անդրադառնալ այս հարցին:

Նաեւ տիկին Անդրեասյանն առավել մանրամասն կներկայացնի: Ասեմ, որ այս պահին Կառավարությունում շրջանառվում է նախագիծ` «անձնական օգնականի համակարգ» ինստիտուտի ներդրման համակարգի նախագիծը, եւ այդ մասով, կարծում եմ` մնացած հատվածի հետ կապված խնդիրները կլուծվեն նաեւ ձեր բարձրացրած մտահոգությունների տեսանկյունից:

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Խնդրեմ, արձագանքեք:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Այո, երեւի Կառավարության ներկայացուցչին խնդրենք՝ ինքը մի քիչ բացի, այսինքն` հասկանանք, թե դրանք ովքե՞ր են, եւ այդ առումով, եթե նրանք էլ ծայրահեղ վիճակում են, այսինքն` խնամքի կարիք ունեն, բայց ֆինանսական ռեսուրս չկա, մի հատ հասկանանք` ովքեր են, միգուցե, ավելացնենք, այսինքն` սա մի քանի հարյուր միլիոն դրամ էր, եւ եթե եւս մի քանի հարյուր միլիոն դրամով կարող ենք ընդգրկել էլի մի քանի հարյուր մարդու, անպայման, դա անենք:

Ն.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Պրն Մելքումյան, հոգեկան խնդիրներ ունեցող անձանց թիվը մոտավորապես 23 հազար է: Մոտավորապես մինչեւ 9 հազարի կարգի, եւ այն, ինչը որ գիտենք, բացահայտված է այս պահին, երրորդ աստիճանի սահմանափակում ունեցող անձինք են, եւ 433 հոգի, նշեցի, երեխաներն են, եւ մնացած մասը, որ մասն էլ ընդգրկենք` երրորդ աստիճանի սահմանափակում ունեցողներին կամ հոգեկան խնդիրներ ունեցող անձանց, այս պահին արդեն գումարը միլիարդից անցնում է: Շնորհակալություն:

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Գոռ Գեւորգյան:

Գ.ԳԵՎՈՐԳՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն Զեյնալյան, ըստ էության, գործընկերոջս հարցի շարունակությունն է: Նախնական հաշվարկով քանի՞ հոգի շահառում ենք ունեցել, որից սահմանազատվել են եւ մնացել են 433-ը` որպես առաջին անհրաժեշտության շրջանակի շահառուներ:

Եվ, եթե չեմ սխալվում, եթե հարցը հնչեցվել է պատասխանի առումով, այս 433-ի ամսական ծախսն ինչքա՞ն է կազմում:

Ն.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Թվաքանակի մասով, պրն Գեւորգյան, արդեն նշեցի ընդհանուրը, մոտավորապես, ամբողջ շահառուների թիվն ինչ-որ նախատեսված է նախնական տարբերակով, մոտավորապես 30 հազարի կարգի է: Նախատեսվում է ընդհանուր նպաստների տրամաբանության սահմաններում 26 հազար 500 դրամ տրամադրել յուրաքանչյուր խնամակալին:

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք: Ոչ: Տաթեւիկ Հայրապետյան:

Տ.ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Դուք նշեցիք, որ մի քանի միլիարդի մասին էր գնում խոսքը, այժմ ի՞նչ գումարի մասին է գնում խոսքը, եւ միեւնույն ժամանակ ասացիք, որ հնարավոր է՝ հետագա քայլերով նախարարությունն է նախատեսում նաեւ մյուսների հետ կապված որոշակի լուծումներ: Նաեւ կխնդրեմ հարցով հենց նախարարության ներկայացուցչին առաջիկա ռազմավարությունը ներկայացնել այս հարցում:

Ն.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Տիկին Հայրապետյան, կներեք, վերջին հատվածը չլսեցի: Ե՞րբ է ներդրվելու անձնական օգնականի համակարգը: Դրա մասի՞ն է խոսքը: Հա, ինչպե՞ս է ներդրվելու: Կարծում եմ` տիկին Անդրեասյանը մանրամասն կներկայացնի նաեւ ժամկետների առումով, իհարկե, մոտավորապես: Դա, ըստ էության, փակելու է այն բացը, որը չի փակում այս նախագծով նախատեսված նպաստի համակարգը, եւ առավել ներառական է դարձնելու աջակցության համակարգը եւ այն անձանց, ովքեր խնամքի կարիք ունեն, հնարավորություն է ընձեռելու ավելի որակյալ օգնություն ցուցաբերել, եւ այն անձինք, ովքեր խնամակալ են, հնարավորություն են ունենալու աշխատել, քանի որ այս պարագայում իրենց շուրջօրյա խնամքի տակ ունենալով որեւիցե անձ, գործունակ լինելով, կներեք, աշխատունակ լինելով՝ հնարավորություն չեն ունենում աշխատել, որովհետեւ 24 ժամ պետք է խնամք իրականացնեն, եւ անձնական օգնականի ինստիտուտ մտցնելու պարագայում այդ հարցը փակվում է:

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք: Խնդրեմ:

Տ.ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Առաջին հարցս կրկնեմ` այժմ այս փոփոխությամբ որքա՞ն գումար է հատկացվելու:

Ն.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Մոտավորապես 20 միլիոն դրամ, եթե չեմ սխալվում:

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Ընդմիջում կես ժամ: Կշարունակենք ընդմիջումից հետո:


Ժամը 12:00

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ ԵՆ ՀՀ ԱԺ ՆԱԽԱԳԱՀ ԱՐԱՐԱՏ ՄԻՐԶՈՅԱՆԸ ԵՎ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՏԵՂԱԿԱԼ ԼԵՆԱ ՆԱԶԱՐՅԱՆԸ
 

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, շարունակում ենք նախագծի քննարկումը, բայց մինչ կշարունակենք, եկեք ԱԺ «Բաց դռներ» ծրագրի շրջանակներում ողջունենք Երեւանի Լեոնիդ Ազգալդյանի անվան թիվ 200 հիմնական դպրոցի աշակերտների եւ ուսուցիչների այցը:

ԾԱՓԱՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Ողջույն, բարի գալուստ: Պրն Զեյնալյան, համեցեք: Գեւորգ Պապոյան:

Գ.ՊԱՊՈՅԱՆ

-Պրն Զեյնալյան, նախ` շնորհակալ եմ նախագծի համար, գաղափարն ինձ, իրոք, շատ է դուր գալիս, բայց մի երկու հարց, կարծում եմ` երեւի դուք, բնականաբար, ավելի լավ կտիրապետեք հարցերին: Իրավիճակն էսպիսին է. հոգեկան հիվանդները հաշմանդա՞մ են համարվում, թե՞ ոչ, որովհետեւ, որքան ես տեղեկացված եմ, 3-րդ եւ 4-րդ կարգի հաշմանդամները որոշակի պետական աջակցություն, եթե սխալվեմ, իհարկե, կասեք, որովհետեւ վստահ չեմ, բայց ունե՞ն իրենք որոշակի աջակցություն եւ սա փոխարինո՞ղ է, թե՞ հավելյալ է էդ դեպքում, եթե այդպես է:

Եվ էսպիսի իրավիճակ. երբեմն լինում է, որ հոգեկան հիվանդություն ունեցող անձինք որոշակի շրջան, օրինակ` մեկ ամիս, գնում են բժշկական հաստատություններ եւ հետ են վերադառնում, էդ շրջանում վճարվելո՞ւ է, թե՞ ոչ: Էս հարցը ո՞նց է կարգավորվում: Շնորհակալ եմ:

Ն.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Հոգեկան խնդիրներ ունեցող անձիք, իհարկե, հաշմանդամության խումբ ունեն: Նպաստի այս նպաստի տեսակը տրամադրվելու է նրանց խնամողներին, ոչ թե հենց անձանց, այլ ովքեր աշխատունակ են, կարող են աշխատել, բայց այն պատճառով, որ շուրջօրյա խնամքի տակ ունեն խնամարկյալներ, այդ իսկ պատճառով հնարավորություն չունեն գումար վաստակել, գումարը տրամադրվելու է հենց այն անձանց, ովքեր խնամում են: Սա է ամբողջ հարցը: Իսկ բժշկական հաստատություններ այցելելու եւ բուժման գործընթացն անցնելու պրոցեսը, իհարկե, ոչ բոլորի վրա է տարածվում: Բնականաբար, էդ պահին չի դադարում խնամակալության նպաստը եւ էդ ընթացքում եւս նախատեսվում է, որ տրամադրվի էդ գումարը:

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Հա, խնդրեմ, արձագանքեք:

Գ.ՊԱՊՈՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ պարզաբանումների համար: Այս պարագա՝ մի նոր հարց. եթե մենք ասում ենք, որ քանի որ էս մարդը կարող էր աշխատել, բայց չի աշխատում, որովհետեւ խնամում է, իհարկե, պետությունը դրա համար վճարում է, հասկանալի է, ամբողջությամբ ընդունում եմ, բայց էս պարագայում, օրինակ` կարող են լինել այլ հաշմանդամներ, որոնք, ենթադրենք` էլի 3-րդ կամ 4-րդ կարգ ունեն եւ, ըստ էության, մարդիկ կան, որոնք հենց խնամում են իրենց: Քննարկվե՞լ է էդ տարբերակը, որ էս պարագայում էլ, օրինակ` այս աջակցությունը լինի, եւ սա ի՞նչ ծախս է ենթադրել, էս հարցի շուրջ ձեր մեկնաբանությունը:

Ն.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Իհարկե, քննարկվել է, պրն Պապոյան: Հաշմանդամության խմբերը երեքն են, չորրորդ խմբի հաշմանդամություն չկա, իհարկե, կան այդպիսի անձինք: Ես ասացի, որ իրենք 3-րդ աստիճանի սահմանափակում ունեցող անձանց կարգին են դասվում: Սա եւս ի սկզբանե ներառված էր եղել նախագծի մեջ, բայց հաշվի առնելով գումարի մեծությունը եւ այն փաստը, որ այս պահին տարվա կեսին բյուջեի մեջ այդպիսի մեծ փոփոխություն անել հնարավոր չէր, ներառեցինք միայն այն խոցելի խումբը, որոնք համարեցինք ամենախոցելին` մինչեւ 14 տարեկան երեխաները, անչափահասները, իսկ մնացածի մասով արդեն, երբ ներդրվի անձնական օգնականի ինստիտուտը, տիկին Անդրեասյանը մանրամասն դրա մասին կասի, իրենց մասով անձնական օգնականի ինստիտուտը կփակի այդ բոլոր բացերը:

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Սոֆիա Հովսեփյանը դահլիճում չէ: Հարցերն ավարտվեցին: Շնորհակալություն, պրն Զեյնալյան:

Հարակից զեկուցող` առողջապահության եւ սոցիալական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Լուսինե Բադալյան:

Լ.ԲԱԴԱԼՅԱՆ

-Հարգարժան նախագահող, սիրելի գործընկերներ, հարցը մանրամասն քննարկվել է առողջապահության եւ սոցիալական հարցերի մշտական հանձնաժողվում: Ի սկզբանե նախագիծը, այո, լրիվ ուրիշ տեսք ուներ ու, պրն Պապոյան, ձեր հարցին պատասխանեմ նաեւ ես, որ ի սկզբանե ներառված էին բոլոր խոցելի խմբերը: Էստեղ մի քիչ ես համաձայն չեմ, չեմ կարող առանձնացնել` թե երեխաների խնամքն է ավելի խոցելի, թե՞ 24-ժամյա անկողնային ռեժիմով, օրինակ` ծանր ինսուլտով պառկած ծնողին կամ բարեկամին խնամելը, եւ հետեւաբար` էստեղ խնդիրը, բնականաբար, բոլորս էլ հասկանում ենք, որ պետբյուջեից չի կարող տրամադրվել էնպիսի գումար, որ կոմպենսացվի խնամակալների 24-ժամյա խնամքը, որովհետեւ նրանք մեծ մասամբ աշխատունակ են, բայց ստիպված են մնալ տանը, եւ քանի որ մեր օրենքով խնամակալությունն անվարձահատույց է մինչ այս պահը, հիմա մենք փոփոխություն ենք անում, որպեսզի դրա համար, գոնե, ինչ-որ մի բան ավելանալով հաշմանդամության ձեր նշած նպաստին, գոնե մի քիչ կարողանանք էս իրավիճակը շտկել, շատ քիչ, բայց, ի վերջո, եկանք հասանք հենց այն կետին, ինչ պրն Զեյնալյանն ասաց, երկար բանակցություններից հետո պետբյուջեի մեծ ծանրաբեռնվածությունից խուսափելու համար դեռեւս այս պահին փորձել ենք թողնել մինչեւ 14 տարեկան երեխաների խնամքի պահը:

Ինչ վերաբերում է անձնական օգնականի ինստիտուտին, ողջունելով այս ինստիտուտի ներդրումը՝ կարծում եմ, որ այն էլ չի կարողանալու ամբողջությամբ լուծել այս հարցը եւ հետեւաբար` կարծում եմ, որ ամբողջությամբ բացը չի լրացնի: Մենք ընթացքում կհետեւենք, հնարավորության դեպքում այս շրջանակում ավելի շատ կընդգրկենք, կմեծացնենք, կընդլայնենք, որպեսզի կարողանանք հնարավորինս աջակցություն ցուցաբերել այն մարդկանց, ովքեր ինքնակամ, փաստորեն, իրենց վրա վերցրել են այդ բավականին ծանր պատասխանատվությունը եւ կարողանում են գլուխ բերել:

Հանդիպումներ ենք ունեցել նաեւ մի շարք խնամակալների հետ: Իհարկե, չգիտեմ էս դեպքում այնքան ծանր է նրանց վիճակը, որ որեւիցե աջակցության կարիք, ամեն դեպքում, կա, սոցիալական լուրջ խնդիր ենք լուծում:

Մենք դեռ կլսենք սոցիալական հարցերի նախարարության մեր ներկայացուցչի տեսակետը, եթե կարիք լինի, դրանից հետո էլ ելույթներ, անպայման, կլինեն, բայց, այնուամենայնիվ, հորդորում եմ կողմ քվեարկել այս օրինագծին եւ գոնե ինչ-որ չափով պետական ուշադրություն եւ պետական փոքրիկ աջակցություն կարողանանք այս փուլում մենք ցուցաբերել այս խոցելի խմբերին, որոնք մեր կարիքը հնարավորինս ունեն այս պահին: Շնորհակալություն:

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարցեր` հարակից զեկուցողին: Սերգեյ Բագրատյան:

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Այդպես էլ հասկանալի չէ ձեր ասածից, ի վերջո, էս 433 երեխան 3-րդ կարգ եւ հոգեկան խնդիրներ ունեցող շահառուների մասի՞ն է, եթե, այո, ինչո՞ւ առաջինի, երկրորդի մասին չէ, չեմ կարողանում հասկանալ:

Լ.ԲԱԴԱԼՅԱՆ

-Բացատրեմ, պրն Բագրատյան: Խնդիրը 24 ժամվա խնամքի մասին է, այսինքն` այն, որ ծնողն ի վիճակի չէ խնամքը թողնել եւ գնալ աշխատելու, որովհետեւ մնացած դեպքերում ինչ-որ կերպ այս հարցը լուծվում է, այսինքն` նույն նախարարությունն ունի տարբեր ծրագրեր: Անձնական օգնականի մասին էլ կխոսեմ, որ կարող է ժամանակավոր խնամք ստանձնել եւ այս ընթացքում ծնողն ինչ-որ կերպ գնա աշխատի, եթե աշխատունակ է, իսկ էն դեպքում, երբ բացարձակ հնարավոր չէ 24 ժամ, գոնե 1 ժամ երեխային թողնել գնալ, նրանց համար է նախատեսված այս գումարը` նպաստը:

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք:

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Ամենեւին չպարզաբանեցիք խնդիրը: Ես ձեզ ասում եմ` եթե ունենք առաջին, երկրորդ կարգի հաշմանդամություն ունեցող երեխաներ, որոնք նույնպես ունեն խնամքի կարիք, ինչո՞ւ ենք երրորդ կարգի եւ հոգեկան խնդիրեր ունեցող երեխաներին ընդգրկում այս ցուցակում (խոսում են դահլիճում)

Լ.ԲԱԴԱԼՅԱՆ

-3-րդ կարգի մասին չէ, 3-րդ աստիճանի, նախ` եթե մենք խոսում ենք 3-րդ աստիճանի, սա 3-րդ կարգը չէ եւ էս դեպքում էլ, երբ երեխաների մասին ենք խոսում, հաշմանդամության կարգը հաշվի չենք առնում, հաշվի ենք առնում այն երեխաներին, որոնք ինչ-որ կերպ ներառված են որոշ ծրագրերում, այսինքն` ներառական ծրագրի շրջանակներում նրանք կարողանում են դպրոց հաճախել, մանկապարտեզ հաճախել, մի շարք սոցիալական ծրագրերի մասնակցել:

Մենք այս պահին խոսում ենք այն երեխաների ծնողների մասին, որոնք որեւիցե կերպ, ցավոք սրտի, չեն կարող ներառվել այլ հաստատություններ, խնամքը, թեկուզ ժամանակավոր, չեն կարող ստանձնել, եւ երեխային ծնողը խնամում է 24 ժամ տնային պայմաններում:

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Միքայել Մելքումյան:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Տեսեք, հետեւյալ ձեւով ձեւակերպեմ. իմ հիմնական նպատակն այն է, որ մենք էդ շրջանակն ընդլայնենք, չնայած հասկացա, որ էդ 433-ը մի սկզբունքով ձեւավորված խումբ է, դրանից 434-րդը չի մտնում էդ սկզբունքի մեջ, ըստ երեւույթին: Հիմա հարցն էսպես ձեւակերպեմ. իսկ էդ չմտածները, երբ նրանց խնամակալական նպաստ չենք դնում եւ այլն, կարո՞ղ է լինել բացասական մի վիճակագրություն, որ կյանքի հետ անհամատեղելի վիճակ է ստեղծվում, այսինքն` չխնամելու արդյունքում, եթե չկա դա, էնպիսի մի վիճակ է, որ էդ մարդիկ արդեն առողջությունը նենց են կորցնում, որ արդեն կարող են մահանալ, այսինքն` մենք ունենք էդպիսի մի վերլուծություն, որ դուրս մնացածների վիճակն էնպիսին է, որ սրա բացակայության պայմաններում ստեղծվում է խայտառակ անելանելի վիճակ:

Լ.ԲԱԴԱԼՅԱՆ

-Պրն Մելքումյան, ես ձեր հարցադրումների հետ ամբողջությամբ համաձայն եմ, ու էդ բոլոր հարցերն անընդհատ քննարկել ենք հանձնաժողովում եւ մենք հենց դրա կողմնակիցն էինք, որ ոչ թե սահմանափակվի էս փոքր թվով կամ միայն երեխաների հատվածով, այլ խոցելի խմբերը շատ-շատ են: Եվ ես իմ ելույթում էլ ասացի, ինձ համար, օրինակ` մի քիչ դժվար է ավելի խոցելի համարել երեխաների՞ խնամքը, թե՞ ավելի խոցելի համարել հենց այն թեկուզ տարեց մարդկանց կամ ոչ երիտասարդ մարդկանց, որոնք գամված են անկողնուն, այսինքն` տարբերություն էստեղ առանձնապես չկա ու շրջանակը, բնականաբար, պետք է հնարավորինս ընդլայնել, բայց, էլի մեկ անգամ կրկնելով իմ գործընկերների մտահոգությունը, խնդիրն այն էր, որ օրենքն ուժի մեջ մտնելուց անմիջապես հետո տարվա կեսից պետբյուջեի վրա պետք է դրվեր շատ մեծ ծախս, հետեւաբար` հավանաբար այս պահին համաձայնել ենք սահմանափակվել հենց այս խմբով մի պայմանով, որ եթե անձնական օգնականի ինստիտուտը չկարողանա այն բացը լրացնել, մենք արդեն այս մեր նախնական վիճակին բերենք օրենքը եւ փորձենք այդ տարբերակով:

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Հա, խնդրեմ, արձագանքեք:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Ես, իհարկե, Կառավարության ներկայացուցչին էլ կուղղեմ այս հարցը: Հաշվի առնելով էն հանգամանքը, ինչպես քաղաքական մեծամասնությունն է հայտարարում, որ եղած ծրագրավորված տնտեսական աճից ավելի աճեր է տարվա ընթացքում լինում, ավելի, քան մենք նախատեսել ենք, բայց էն ավելի աճի ծախսի ուղղությունը, երեւի թե, պլանավորված չէ, որովհետեւ եթե դու մի բան հստակ չունես, ավելի մասն արդեն Կառավարությունն իր հայեցողությամբ սկսում է ծախսել: Հիմա ենթադրենք, որ էդ ավելին լինելու է, հաջողակ տարի է, եւ գնալու ենք էդ հեղափոխական տնտեսական աճին, հիմա հնարավոր չէ, որ մի քանի հարյուր միլիոն դրամ էլ նախատեսեինք` հաշվի առնելով էդ դրական սպասումները, բերեինք էդ անելանելի վիճակում գտնվող մարդկանց: Այսինքն` Կառավարությունը ոնց է մեկնաբանում դա, որովհետեւ միեւնույնն է՝ մենք մեր խորհրդարանական վերահսկողության շրջանակներում հետամուտ ենք լինելու, թե ավելի աճի հաշվին ստացված եկամուտներն ուր են գնում:

Լ.ԲԱԴԱԼՅԱՆ

-Կառավարությունը, իհարկե, ձեր հարցին կպատասխանի, հարցի հասցեատերը ես չեմ, որովհետեւ էդ նույն հարցերն ես ինքս եմ ուղղել Կառավարությանը: Կառավարության տարբերակը, համենայն դեպս ես նախնական ասեմ, Կառավարությունը կհավելի, եթե դրա կարիքը լինի, այն է, որ տարբեր սոցիալական ծրագրերի շրջանակներում որոշակի աջակցություն կցուցաբերվի, ուղղակի, էստեղ խնդիրն այն է, ես խնդիր եմ տեսնում, որ որպեսզի անձնական օգնականը կարողանա կոնկրետ օգուտ տալ, եւ մենք շոշափելի արդյունք նկատենք, դրա համար պիտի բացվեն հավելյալ աշխատատեղեր, որպեսզի ծնողը կարողանա ընդունվել աշխատանքի: Բացի այն, որ էդ ցանկությունն ունի նաեւ պիտի դրա հնարավորությունը ստեղծվի եւ անձնական օգնականին պիտի վճարվի այնքան, որ նա կարողանա տակդիրներ փոխել եւ մնացած բոլոր խնդիրները հավուր պատշաճ կատարել: Ամեն դեպքում, սրանք լուջ հարցեր են, որոնք մեր ուշադրության կենտրում շարունակում ենք պահել թե՛ մենք, թե՛ նախարարությունը, եւ հուսով եմ` բոլորիս աջակցությամբ շահառուների թիվն էլ ավելի կմեծացնեք եւ դրանից օգտվողների թիվը եւս: Շնորհակալություն:

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Արման Աբովյան:

Ա.ԱԲՈՎՅԱՆ

-Տիկին Բադալյան, երկու հարց: Հարց համար մեկ. եթե, նպաստի մասին է խոսքը գնում, ի՞նչ գումարի մասին է չափը, առհասարակ, ինչի՞ մասին է խոսքը:

Եվ ի՞նչ սկզբունքներով է ձեւավորվել գումարի չափի այդ փիլիսոփայությունը, գաղափարը:

Լ.ԲԱԴԱԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Բնականաբար, եթե մեզ մնար` այդ գումարի չափը կլիներ շատ մեծ, բայց Կառավարությունը կհաստատի գումարի չափը: Ենթադրում եմ, որ դա կլինի նույն նպաստի չափով, մոտավորապես:

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Խնդրեմ, արձագանքեք:

Ա.ԱԲՈՎՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Կխնդրեի Կառավարության ներկայացուցչին, երբ ելույթ ունենա, այս հարցին հստակ պատասխանի, թե ի՞նչ գումարի մասին է խոսքը գնում եւ ի՞նչ փիլիսոփայությունով է ձեւավորվել: Շնորհակալություն:

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարցերն ավարտվեցին:

Հարակից զեկուցող` ՀՀ աշխատանքի եւ սոցիալական հարցերի նախարարի տեղակալ Ժաննա Անդրեասյան:

Ժ.ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Քանի որ արդեն իսկ հարցի քննարկումը տեղի ունեցավ, ես կուզեի պարզաբանել Կառավարության սկզբունքային դիրքորոշումը: Բնականաբար, Կառավարությունը մեծապես կարեւորում է բոլոր քաղաքացիների պատշաճ սոցիալական աջակցությունը եւ նրանց կարիքների վրա հիմնված ծառայությունների ու քաղաքականության հասցեական տեղի ունենալը, բայց շատ կարեւոր ենք համարում, թե ի՞նչ գաղափարական հիմքի վրա եւ ի՞նչ սկզբունքների հիման վրա ենք այդ քաղաքականությունն իրականացնում: Եվ կարծում եմ` բոլորս համաձայն ենք, որ հիմքում մարդու իրավունքն է:

Եթե փորձենք ախտորոշել հաշմանդամություն ունեցող անձանց եւ նրանց խնամքը տանող անձանց հիմնական խնդիրները, դրանք կարող ենք խմբավորել երկուսում: Եթե այս առաջարկի հիմքում ընկած նայենք, ապա դրանցից մեկն այն է, որ այն մարդիկ, որոնք ունեն որոշակի խնդիրներ տեղաշարժման, ինքնասպասարկման եւ այլ առումներով, նրանք ունեն կյանքի որակի եւ իրենց համար մատչելի միջավայրի ապահովման խնդիր, իսկ այն անձիք, ովքեր իրականացնում են այդ մարդկանց խնամքը, կարիք ունեն ընտրության հնարավորության, որպեսզի կամ իրենց ցանկությամբ շարունակեն խնամքն իրականացնել կամ ունենան իրենց մասնագիտական կարողությունների, աշխատանքային հնարավորությունների զարգացման հնարավորություն՝ որեւէ այլ գործունեությամբ զբաղվելու համար:

Մեր համոզմամբ՝ առաջարկվող աջակցությունը չի կարող այս երկու խնդիրներն էլ լուծել, որովհետեւ, ընդամենը, խնամակալության նպաստ նշանակելով խնամքն իրականացնող մարդկանց՝ մենք դրանով չենք լուծում հաշմանդամություն ունեցող անձի կյանքի որակի խնդիրը, մենք դրանով նաեւ չենք լուծում խնամքն իրականացնող մարդուն որեւէ կերպ այլ ընտրության հնարավորություն տալու խնդիրը:

Եվ հենց սա է Կառավարության եզրակացության հիմքը, ուզում եմ շեշտել, եւ ոչ միայն ֆինանսական հարցը, այլ այն խնդիրը, որ եթե մենք խոսում ենք բյուջեում հավելյալ միջոցների ներգրավման մասին, ապա առաջարկում ենք դա իրականացնել այն քաղաքականության շրջանակներում, որ իրացնում ենք եւ որն ուղղված է հաշմանդամություն ունեցող անձանց սոցիալական ներառմանը հասարակական կյանքի բոլոր ոլորտներում, մատչելի միջավայր ստեղծելու եւ անկախ կյանք ապահովելուն: Եվ այստեղ անձնական օգնականի գաղափարը նաեւ ՄԱԿ-ի կոմիտեի կոնկրետ դիտարկումներից մեր երկրին բխող առաջարկություն է, որով առաջարկել էր ՀՀ-ին ձեռնարկել իրավական միջոցներ եւ հատկացնել բավարար ռեսուրսներ աջակցության ծառայությունների զարգացման համար, այդ թվում` անձնական օգնականի ծառայության, որը կնպաստի համայնքում հաշմանդամություն ունեցող անձանց անկախ կյանքին եւ այս միջոցով պետք է ասել, որ նաեւ պետության միջոցների ծախսի տեսանկյունից մենք ունենում ենք շատ ավելի արդյունավետ մոդել, երբ անձնական օգնականի ծառայությունն իրականացնող մարդիկ ստանալով աշխատավարձ՝ նաեւ ապահովում են հարկային մուտքեր պետական բյուջե, ինչպես նաեւ հնարավորություն ենք ընձեռում հաշմանդամություն ունեցող անձի ընտանիքում իր խնամքն իրականացնող անձին նույնպես զբաղվել աշխատանքային գործունեությամբ: Գոնե նրանց մի մասը նույնպես կընդգրկվի աշխատանքային շուկայում եւ նույնպես սրա միջոցով կունենա հավելյալ մուտքեր նաեւ բյուջեում, կփոխվի թե՛ հաշմանդամություն ունեցող անձի, թե՛ նրա խնամքը տանող անձի կյանքի որակը, ինչպես նաեւ պետական բյուջեի ծախսի տեսանկյունից կունենանք շատ ավելի տրամաբանական ու մտածված մոտեցում: Եվ այս հանգամանքից ելնելով է, որ առաջարկել ենք, որպեսզի քննարկումը հավելյալ միջոցների եւ այս խմբերին աջակցության տրամադրման շրջանակներում իրականացնենք Կառավարության ընդհանուր քաղաքականության սկզբունքների ներքո եւ հավելյալ միջոցներն ուղղենք այն ծրագրերի ու քաղաքականության իրականացմանը, որը հանդիսանում է մարդու իրավունքից բխող եւ մարդու կյանքի որակը փոխող:

Ինչ վերաբերում է մինչեւ 14 տարեկան երեխաների խնամակալներին որոշակի աջակցության տրամադրմանը, ապա սա համահունչ է Կառավարության քաղաքականությանը, որովհետեւ այսօր մենք, փաստացի, ունենք անհավասար իրավիճակը:

Ըստ էության, երեխայի ընտանիքում ապրելու իրավունքը Կառավարության որդեգրած ամենակարեւոր քաղաքականություններից է, եւ խնամակալները շատ հաճախ հենց այն մարդիկ են, որ կենսաբանական ընտանիքում ապրելու հնարավորության բացակայությամբ երեխայի լավագույն շահից բխող մոտեցումն են ապահովում, սակայն էս պահին պետական աջակցություն չկա: Հուսով ենք որ այս մոտեցմամբ այդ աջակցությունը հնարավոր կլինի իրականացնել: Շնորհակալություն:

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն, մեկ հարց կարող եք տալ: Հերթագրում: Միքայել Մելքումյան:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Այնուամենայնիվ, տիկին փոխնախարար, մեզ հետաքրքրող հարցը հետեւյալն է. այդ 433-ից դուրս կատեգորիայի մարդիկ, որոնց խնամելու համապատասխան պայման չի լինելու, կյանքի հետ անհամատեղելի վիճակ կա՞, թե՞ չկա, թե՞ կարող են հանգիստ էդ խնամքը չունենալ, այսինքն` ինչի՞ է բերում դա, էքստրեմալ վիճակ կա՞, թե՞ չկա: Էդպիսի ինչ-որ մոնիտորինգ, վիճակ ունե՞նք, թե՞ չէ:

Ժ.ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆ

-Պրն Մելքումյան, նախ` ուզում եմ հստակեցնել, որ ընդունվելու պարագայում առաջինից երկրորդ ընթերցման շրջանակներում մենք շահառուների շրջանակը հավելյալ կքննարկենք եւ կհասկանանք` ընդհանուր թվի ի՞նչ շրջանակի մասին ենք խոսում, որովհետեւ, կարծում եմ` կարիք կունենանք հավելյալ ճշգրտելու կոնկրետ այս խմբում ներառված անձանց թիվը:

Ինչ վերաբերում է նրան, որ նաեւ այլ խմբերի մասով կարիքների գնահատում ունենանք եւ աջակցություն ունենանք, սա ներկայումս Կառավարության շրջանակներում քննարկման փուլում է գտնվում, եւ առաջիկայում ԱԺ կուղարկվեն հաշմանդամություն ունեցող անձանց ոլորտում մի քանի օրենսդրական նախաձեռնություններ, որոնք ամբողջությամբ ուղղված են կարիքի անհատական գնահատման մոդելի ներդրմանն առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության չափանիշների եւ ֆունկցիոնալ գնահատման կարգի համաձայն, եւ, կարծում եմ` սա կլինի, իրապես, մարդկանց հասցեական աջակցություն տրամադրելու հիմնական ճանապարհը, որով գնում ենք եւ առաջիկայում ձեր քննարկմանը կներկայացնենք:

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Արձագանք, խնդրեմ:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Այսինքն` էն «Նպաստների մասին» առաջին օրենքում կարիքների գնահատման դրույթը, որ դնում ենք նաեւ նրանք կգնահատեն էդ ամբողջ գործընթացը եւ մենք կունենանք թվայնացված պատկեր: Հաճախ, մի հատ բան եմ էլի ուզում ասել, ուզում էի ելույթում ասել, բայց նաեւ կասեմ: Մեկ-մեկ էդ տվյալները նաեւ թվայնացված շատ լավ են, մարդու հոգեկան վիճակը, մարդկանց կենսակերպը, ռեալ վատ վիճակը ռեալ չեն ներկայացնում, այսինքն` մենք պետք է նաեւ կենդանի էդ մարդկանց տեսնելու, կենդանի իրավիճակն արձանագրելու գործիք ունենաք, որպեսզի հատ-հատ, մարդ առ մարդ մենք իմանանք, թե ամեն մեկի հետ ռեալ ի՞նչ է կատարվում եւ դինամիկան գնահատենք` մի տարի առաջ ոնց էր, հիմա ոնց է եւ այլն:

Ժ.ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆ

-Պրն Մելքումյան, ամբողջությամբ համամիտ լինելով, անձնական օգնականի ծառայությունը, որ ուզում ենք լայնածավալ ներդնել, ուղղված է հենց դրան, որ լինեն մասնագիտական ծառայություններ կոնկրետ անձին եւ սա, իհարկե, թույլ կտա դինամիկ ձեւով վերահսկել փոփոխությունը, հասկանալ` ինչպես են փոխվում մարդու կարիքները:

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարցերի ժամանակը սպառվեց: Հերթագրում` մտքերի փոխանակության համար: Գոռ Գեւորգյան:

Գ.ԳԵՎՈՐԳՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի նախագահող, հարգելի գործընկերներ, սիրելի քաղաքացիներ, իրապես չափազանց լավ նախաձեռնություն է, եւ ես այս նախաձեռնությունը տրամաբանության մեջ կարող եմ կապել նախորդ նախաձեռնության հետ եւ սա դիտարկել որպես հարցի լուծման համալիր մոտեցում, եւ ինչպես արդեն մի քանի անգամ քննարկվեց, նախ` մենք պետք է գույքագրենք եղած ամբողջ խնդիրները: Մասնավորապես` էդ տվյալների ընդարձակ բազայի ստեղծումը եւ էս կենտրոնացման փիլիսոփայության մեջ, որն այս պահի դրությամբ առաջարկեց նաեւ համապատասխան գերատեսչությունը` անմիջականորեն կապված է նաեւ այս խնդրի հետ:

Նախ` եկեք միասին ամրագրենք, որ ամբողջական զրոյական վիճակից առաջարկել են շատ լավ նախաձեռնություն եւ, ըստ էության, այնուամենայնիվ, կյանքի որակի վրա ամբողջական ազդեցություն չունենալով հանդերձ սա չափազանց մեծ եւ կարեւոր քայլ է: Եվ եթե դիտարկում ենք սա` մարդու իրավունքների պաշտպանության տեսակետից եւ պետության կողմից որեւէ իրի անմիջական բաղադրիչը չանտեսելու փիլիսոփայության ներքո, ապա, իրապես, շատ կարեւոր առաջընթաց է:

Իհարկե, պետք է հասկանանք, որ այդ 433 հոգու շրջանակը հնարավոր է, որ ունենա նաեւ իր սահմանների ընդարձակումը` ներառելով մյուս խոցելի խմբերը, բայց եկեք ամրագրենք նաեւ այն հանգամանքը, որ եթե այդ օգնականի ինստիտուտի ներդրման մոդելն իրականում կիրառվեց եւ ամբողջությամբ կարողացավ իր առջեւ դրված խնդիրը կարգավորել, բնականաբար, հարցի փիլիսոփայությունը տեղափոխվում է լրիվ այլ հարթակ:

Ես ողջունում եմ այս նախաձեռնություն եւ եւս մեկ անգամ կոչ եմ անում բոլորիս` միաձայն եւ դրական քվեարկություն ապահովենք: Շնորհակալություն:

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Արման Աբովյան:

Ա.ԱԲՈՎՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, սիրելի համաքաղաքացիներ, իհարկե, այս նախաձեռնությունը ողջունելի է եւ գլխադասային հանձնաժողովում քննարկումները ցույց տվեցին, որ գրեթե բոլոր քաղաքական ուժերը եւ պատգամավորները, որոնք ներկայացված են գլխադասային հանձնաժողովում. համամիտ են այս մտքի հետ, սակայն բազմաթիվ անգամ ընդգծվեց, պրն Զեյնալյանն ընդգծեց, Կառավարության ներկայացուցիչն ընդգծեց, ես էլ եմ հարկ համարում եւս մեկ անգամ ընդգծել, որ կարիք կա ընդլայնել ցանկն այն ծառայությունների, որոնք պետք է մատուցվեն այն մարդկանց, որոնք ինչ-ինչ պատճառով, գիտեք, միշտ խուսափում եմ այդ բառից՝ «հաշմանդամ», ինչ-ինչ պատճառներով չեն կարողանում ապահովել հենց իրենք իրենց:

Իհարկե, հասկանալի է` ինչի՞ համար մեկնարկը տրվեց երեխաներից, կոպիտ ասած, ինչի համար, որովհետեւ մենք հասկանում ենք, որ ամենախոցելի խմբերը հենց երեխաներն են, բայց եկեք չմոռանանք, որ հիմնական ծավալը, որ կա, ես ի նկատի ունեմ թվային ծավալը, թվային ծավալը ցույց է տալիս, որ շատ մեծ աջակցության կարիք ունեն նաեւ այն մարդիկ, ովքեր հիվանդության կամ տարիքի պատճառով նույն կերպ անգործունակ են եւ նույն կերպ ստիպված են խնամքի տակ գտնվել: Համարում եմ անհրաժեշտ ոչ միայն դեկլարատիվ հայտարարություններ անել, որ, այո, մենք կընդլայնենք, այլ հենց այսօր կամ վաղը մեկնարկեն այդ ցանկի թե ընդլայնման աշխատանքները, խոսքը գնում է այն մարդկանց մասին` տարեցների մասին կամ հաշմանդամների մասին, որոնք իրենց չեն կարողանում խնամել, եւ, ինչո՞ւ ոչ, միանգամայն համաձայն եմ պրն Մելքումյանի հետ, բազմաթիվ անգամ Կառավարությունը հայտարարում է, որ դե, մեզ մոտ ավելի շատ են լինելու գումարային այդ ներհոսքերը: Խնդրեմ, եթե ավելի շատ են լինելու, ուրեմն, տրամաբանական է, որ ավելի շատ էլ կարող է ծախսվել հենց այս նպատակների համար:

Դրա հետ մեկտեղ նաեւ շատ կարեւոր եմ համարում օրինագծերի մեջ նաեւ ադապտացիոն որոշակի դրույթներ մտցնել: Խոսքը սոցիալապես խոցելի խավերի ներկայացուցիչների, ինչո՞ւ ոչ, նաեւ սոցիալական եւ ոչ միայն, կյանքի մեջ, կոպիտ ասած, ներգրավելու այդ պրոցեսներն են, դրա մասին էլ պետք է շատ լուրջ մտածել: Շնորհակալություն:

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Միքայել Մելքումյան:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, իսկապես, օրենսդրական նախաձեռնությունը հավանության պետք է արժանացնել: Ես երկու առաջարկ ունեմ:

Առաջինն այն է, որ պրն Զեյնալյանին եւ Կառավարության գործընկերներին եմ դիմում, որ եթե այս փուլում Կառավարությունն ասել է` այսքան միջոց կարող ենք տրամադրել եւ էդ 433-ի վրա է սահմանափակված, մենք ունենք միջնաժամկետ ծախսային ծրագիր եւ հաջորդ տարիների համար եւ նաեւ ընթացիկ, ինչպես պրն Աբովյանն ասաց, մինչեւ այդ շեշտադրում է արնել, որ բյուջե եկած ավելի գումարների մի հատված բյուջետային ծախսերի համամասնությունների տրամաբանությամբ, որովհետեւ պարզ է` ավելի եկած գումարն ամբողջական չի գնալու սոցիալականին, կարող է մի մասը գնալ կապիտալ ծախսերի, հրատապ այլ խնդիրների եւ այլն, ֆորս մաժորային լուծումների: Մենք հիմիկվանից իմանանք, որ առաջիկա 3 տարիների համար էն մյուս խմբերը, ովքեր չեն մտել, արդեն հիմա Կառավարությունը դրա մասին հայտարարի, որը հեշտ բան չէ, որովհետեւ անընդհատ կյանքը փոխվում է: Այսինքն` հիմա մենք պարտավորություն վերցնենք առաջիկա 3 կամ 5 տարիների ընթացքում խմբեր ներգրավելու եւ ասենք, որ, ոնց որ ծայրահեղ աղքատությունն ասում ենք` վերացնելու ենք այս ինչ թվին, գա եւ դա դուրս գա:

Եվ, իհարկե, բնականաբար, էն թվայնացումը՝ թվայնացում, նորից եմ ուզում շեշտադրել, բայց կենդանի մենք պետք է արձանագրենք մարդկանց վիճակը, որովհետեւ բոլորս էլ տարբեր տեղերում` փողոցում, մի ուրիշ տեղ, մեզ մոտենում են տարբեր մարդիկ, նայում ես, որ ծայրահեղ շատ վատ վիճակում են եւ պատմություններ են նկարագրում, որ անհնար է տենց ապրելը, այսինքն` մարդ առ մարդ սոցիալական էդ ծառայությունները, թվայինից բացի, պետք է տիրապետեն կենդանի իրավիճակին: Այսքանը:

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Սրբուհի Գրիգորյան:

Ս.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Մեծարգո տիկին փոխխոսնակ, հարգելի գործընկերներ, սիրելի քաղաքացիներ, հիրավի, շատ կարեւոր նախաձեռնություն ենք այսօր քննարկում: Ես քանիցս ասել եմ, որ այս նախագիծը ես ուզել եմ ինքս բերել ԱԺ, սակայն իմ գործընկերներն առաջ են ընկել ինձանից, որի համար շատ ուրախ եմ: Մեզ համար տարբերություն չկա, թե դահլիճի որ կողմից կգա նախաձեռնությունը, մեզ համար կարեւոր է, որ խնդիրները լուծվեն:

Բնականաբար, ունեցել եմ առաջարկներ, առաջարկներից մեկն այն է, որ այն կանայք, իսկ մենք գիտենք, որ այսպիսի երեխաներին հիմնականում Հայաստանում խնամում են կանայք, այն կանայք, ովքեր ստիպված են 24 ժամ մնալ տանը եւ պահել իրենց երեխաներն, նրանց ոչ թե նպաստ վճարվի, այլ նվազագույն աշխատավարձի չափով վճարում իրականացվի, եւ այդ տարիները համարվեն ստաժ, որովհետեւ մեր մոտեցումը հետեւյալն է. հիվանդ երեխա ունեցող ծնողի համար հիվանդ երեխա ունենալը չպետք է լինի դատավճիռ: Եվ էնպես է ստացվում, որ երեխային խնամելուց հետո ծնողները` այս դեպքում՝ հիմնականում մայրերը, հետագայում 63 տարին լրանալուց հետո ստանում են նվազագույն կենսաթոշակ, որովհետեւ ստաժ էլ չի հաշվարկվում:

Հաջորդ առաջարկս վերաբերել է դայակների ինստիտուտի նման մի ինստիտուտ օգտագործելուն, որպեսզի էս խնդիրը լուծենք, նաեւ հնարավորություն տանք, որ կանայք կարողանան իրացնել աշխատելու իրենց իրավունքը, եւ որքանով որ հասկանում եմ, տիկին Անդրեասյան, անձնական օգնականի ինստիտուտով մենք կարողանում ենք էդ խնդիրը լուծել, հետեւաբար` կարող եմ համարել, որ իմ առաջարկներից մեկն ընդունվել է, որի համար շատ ուրախ եմ: Հաջող քվեարկություն:

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Արփինե Դավոյան:

Ա.ԴԱՎՈՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, ես կարծում եմ` սա այն փոքր օգնությունն ասեմ, թե ինչպես ձեւակերպեմ, որ մենք կարող ենք այս պահին անել մեր խնամակալների համար: Ես հարցերի ժամանակ չկարողացա գրանցվել, տիկին Անդրեասյան, ուզում եմ հարցս ուղղել ձեզ. երբ մենք խոսել ենք նման հիվանդների խնամակալների հետ` 3-րդ աստիճանի խնամակալների հետ, այսպիսի մի հարց են բարձրացրել. քանի որ շատ հիվանդներ չեն կարողանում օգտվել իրենց հատկացված բժշկական անվճար ծառայություններից, սակայն խնամակալներն են ունենում արդեն առողջական խնդիրներ` եւ՛ ծանրության հետ կապված, եւ՛ ամբողջ օրը հիվանդին խնամելու հետ կապված, եւ ծնողներից շատերը հարց են բարձրացնում, ասում են` իսկ ինչպե՞ս կարելի է կազմակերպել, որ այդ ծառայություններից, գոնե, մենք կարողանանք օգտվել, որովհետեւ չենք աշխատում, ունենք գումարային, ֆինանսական խնդիրներ: Եվ նույնիսկ ձեր նախարարության աշխատակիցներից մեկն ասաց, որ կարող ենք քննարկել նման փաթեթ, նման գործառույթներ, որպեսզի այդ հիվանդությունների որոշ մասը, որն ունի հիվանդը, սակայն չի օգտվում այդ ծառայություններից, ծնողները կամ խնամակալն ինչ-որ ձեւով կարողանան օգտվել:

Խնդրում եմ ասեք` ունե՞ք նման մոտեցում, ունե՞ք նման ծրագիր եւ որքանո՞վ է իրատեսական դա անել, որովհետեւ շատ մեծ օգնություն, եւ հաստատ մեծ օգնություն կարող ենք ունենալ հենց էդ ընտանիքներին, ոչ միայն խնամակալին: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Սոֆյա Հովսեփյան:

Ս.ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Սիրելի ընկերներ, նախ` կուզենամ մեկ առաջարկով հանդես գալ, հետո նոր նախագծի մասին խոսեմ: Նախագիծը շատ կարեւոր նախագիծ է եւ բոլորս քննարկելու ժամանակ օգտագործում ենք տերմինաբանություն, որը, ուղղակի, խաթարում է ամբողջ նախագիծը` հաշմանդամներ, հիվանդներ եւ նմանատիպ արտահայտություններ: Բերեք ուղղակի, կա հստակ տերմինաբանություն, մենք օգտագործենք այն տերմինաբանությունը, որն այդ մարդկանց, թերեւս, մենք լավ բան ենք անում, բայց օգտագործելիս, ուղղակի մենք կոնկրետ առավելագույնս խոցելի ենք դարձնում եւ եթե խոցելիությունը մենք պետք է ցույց տանք, որպեսզի այս նախագծի կարեւորությունը նշենք, ուղղակի, կարող եմ առաջարկել` նախագծեր չբերենք: Մեզ հարիր չէ այս բառերով խոսելը, ու շատ շնորհակալ կլինեմ, եթե մենք այս տերմինաբանությունը փոխենք, որովհետեւ հստակ ամրագրված կա:

Ինչ վերաբերում է նախագծին, շատ կարեւոր նախագիծ է, եւ այս նախագծերի բացակայության պատճառով շատ երեխաներ այսօր ուղղակիորեն չեն կարող անգամ դպրոց հաճախել, որովհետեւ ծնողը չունի անգամ տարրական փոքրիկ գումար, որպեսզի որպես խնամակալ երեխային հասցնի դպրոց եւ կարողանա երեխայի կրթության իրավունքն իրացնել: Եվ նմանատիպ նախաձեռնությունները, որքան հիշում եմ թիվը, 430 երեխայի մասին էր խոսքը, արդեն իսկ 430 երեխա կունենա հնարավորություն՝ օգտվել, գոնե, կրթության իրավունքից կամ այն մինիմալից, որը տրված է իրեն՝ ունենալու, բայց չունի ինչ-ինչ գումարների պատճառով:

Ես շատ ուրախ կլինեմ, որ հետագայում մեծացվի այս թիվը, որովհետեւ պետությունը պետք է հոգա այդ երեխայի համար խնամատար ընտանիքի ստեղծման ծառայությունները, եւ երեխաները կամ մեծահասակներն ուղղակիորեն գումարի կամ ֆինանսի պատճառով չլինեն զրկված էն մինիմալից, որը, ցավոք, այսօր ունեն:

Եվ շատ ուրախ կլինեմ, պրն Զեյնալյան, որ հետագայում նոր նախագծով էլ հանդես գաք` այդ տարիքային շեմը մեծացնելու եւ միեւնույն ժամանակ լրացուցիչ աջակցության կարիքի շեմը մեծացնելու առումով, որ որեւէ մեկը երկրում դուրս չմնա այս ծրագրից: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Մտքերի փոխանակությունն ավարտվեց: Եզրափակիչ ելույթներ:

Տիկին Անդրեասյան, ասելիք ունե՞ք, եթե, այո, ապա մոտեցեք ամբիոնին:

Ժ.ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն, տիկին Հովսեփյան, շատ կարեւոր դիտարկման համար: Իրոք, կարեւոր է, թե ի՞նչ լեզվով ենք խոսում այն խնդիրների մասին, որ բարձրաձայնում ենք, եւ երբ որ խոսում են մարդու իրավունքների վրա հիմնված մոտեցումների մասին, ըստ էության, խոսում ենք նաեւ, թե ինչպես ենք անվանում այն խմբերին ու այն մարդկանց, որոնց խնդիրներն այստեղ փորձում ենք բարձրաձայնել:

Ուզում եմ եւս մեկ անգամ հավատացնել, որ Կառավարության քաղաքականությունն ամբողջությամբ ուղղված է սոցիալական աջակցությունը դարձնելուն թիրախային, հասցեական եւ համապատասխան այն խմբերի կարիքներին, որոնք կան` հաշմանդամություն ունեցող անձանց եւ նրանք խնամքը վարող անձանց մարդու իրավունքների ապահովման տեսանկյունից: Եվ մեր հետագա ռազմավարության, այդ թվում` միջնաժամկետ ծախսային ծրագրի մեջ մենք հետեւողական շարունակելու ենք ընդլայնել թե՛ այդ աջակցությունների շարքը, եւ թե՛ թիվը, եւ կարծում եմ` առաջիկայում ԱԺ-ի հետ հնարավորություն կունենանք քննարկել այդ նախագծերը եւ ցույց տալ այն կոնկրետ աջակցությունն ու դրա մեծացման ծավալներն այս խմբերի, որոնց մասին հարցեր հնչեցին:

Ինչ վերաբերում է հնարավոր աջակցությանը տարբեր հիվանդությունների պարագայում ոչ միայն հաշմանդամություն ունեցող անձանց, այլ նաեւ նրանց ընտանիքի անդամներին, ապա ասեմ, որ ներկայումս նպաստների համակարգի եւ սոցիալական աջակցության համակարգի ամբողջական վերափոխման շրջանակներում մենք դիտարկում ենք նաեւ առողջապահական ծառայությունների շարքը, որոնցից հնարավորություն ունեն օգտվել սոցիալապես անապահով քաղաքացիները: Եվ այժմ մշակման փուլում են գտնվում թե՛ ծառայությունները, եւ թե՛ նաեւ դրանց չափորոշիչները, եւ, անպայման, այն բոլոր առաջարկությունները, որ կունենանք աշխատանքային խմբի քննարկումների շրջանակներում, հաշվի կառնենք, եւ կարծում եմ, որ արդեն այս տարվա երկրորդ կիսամյակում կկարողանանք նաեւ ավելի մանրամասն քննարկել թե՛ ծառայությունների շարքը, եւ թե՛ դրանց չափորոշիչները` արդեն իսկ ունենալով հաստատված իրավական ակտեր: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, տիկին Անդրեասյան: Տիկին Բադալյան, ավելացնելու բան ունե՞ք: Համեցեք:

Լ.ԲԱԴԱԼՅԱՆ

-Հարգելի նախագահություն, սիրելի գործընկերներ, եկա, որպեսզի, ուղղակի, հիշեցնեմ, որ շատ է խոսվում շահառուների շրջանակն ընդլայնելու մասին: Ի սկզբանե մեր նախագիծն ունեցել է շահառուների շատ մեծ թիվ, այսինքն` բոլոր նրանք, ովքեր դրա կարիքն ունեցել են, էնտեղ ընդգրկված են եղել: Մեր մեղքով չէ, որ շահառուների տիվը մոտավորապես 20.000 իջել է եւ դարձել է 400 եւ մոտավորապես մի քիչ ավելի շատ, եւ բացատրեցինք պայմանները, պատճառները, թե ինչու մենք էդպես արեցինք:

Ամեն դեպքում, ես հուսով եմ, որ չի լինի, որ այսօր քննարկեցինք, հետո մոռացանք եւ համատեղ 3 խմբակցություններով էլ կկարողանանք ջանքեր գործադրել, որպեսզի եւ սոցփաթեթի պահը, որովհետեւ, տիկին Դավոյանի խոսքն ուզում եմ շարունակել, այդ քննարկումներին մենք երկուսով ենք եղել, ծանրություն բարձրացնելու պատճառով շատ ծնողներ ունեն արդեն լուրջ առողջական խնդիրներ` կապված ողնաշարի հետ, մի շարք առողջական խնդիրներ, որոնք հենց դրանից են բխում, այսինքն` էստեղ մենք կարող ենք նաեւ այդ խնդիրը լուծել, նրանց սոցփաթեթներ առաջարկել եւ ինչո՞ւ չէ, իհարկե, մեր երազանքը, նպատակը, որին մենք շարժվելու ենք, հենց շահառուների ամբողջ խմբին ընդգրկելն է սոցիալական այս նախագծի շրջանակներում, եւ հուսով եմ, որ մեր համատեղ աշխատանքի արդյունքում մենք կկարողանանք դա իրականացնել:

Եվս մեկ անգամ հորդորում եմ կողմ քվեարկել մեր նախագծին, եւ թող այս նախագիծը լինի սոցիալական բարեփոխումների հենց առաջին փոքրիկ քայլը, որին կհետեւեն բավականին լուրջ փոփոխություններ: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, տիկին Բադալյան: Եզրափակիչ ելույթի համար, պրն Զեյնալյան, ավելացնելու բան ունե՞ք:

Ն.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Հարակից զեկուցողներին տրված մի քանի հարցերի կուզենայի անդրադառնալ:

3-րդ աստիճանի սահմանափակում եւ 3-րդ խմբի հաշմանդամություն հասկացությունները նույնական չեն, տարբեր են: Կառավարության որոշում գոյություն ունի բժշկասոցիալական փորձաքննության չափորոշիչները հաստատելու մասին, որտեղ սահմանված է, թե 3-րդ աստիճանի սահմանափակում ունեցող անձիք ովքեր են: Դրանք տարբեր կատեգորիաների անձինք են, ինքնասպասարկման ապահովման ունակության անկարողություն ունեցող անձիք, ինքնուրույն տեղաշարժվելու անկարողություն ունեցող անձինք, ուսումնառության անկարողություն, կողմնորոշման անկարողություն եւ այլն, այսինքն` սրանք նույնական հասկացություններ չեն: Պրն Բագրատյանը բարձրացրեց էս հարցը, ցավոք սրտի, ներկա չէ, որ պարզաբանումը լսի:

Պրն Մելքումյան, տեսեք, ես նոր հաշվեցի գումարը, թիվը մի քիչ այլ հնչեցրեցի ես սկզբից, մոտավորապես 140 մլն դրամի մասին է խոսքը, եթե ընդգրկում ենք այս խմբին: Խումբն ավելացնելու դեպքում արդեն միլիարդներից գումարն ավելանում է, իսկ մնացած խմբերին այս պահին խմբավորել եւ մաս-մաս ներառել հնարավոր չէ, որովհետեւ, շատ ճիշտ նկատեցիք, պետք է իրականացվի կարիքների գնահատում, յուրաքանչյուրի առանձին կարիքի գնահատում պետք է իրականացվի, նոր փորձենք որոշակի ձեւով խմբավորել եւ ներառել: Դրա համար էս փուլում սահմանափակվել ենք միայն ամենախոցելի խմբերով:

Երեւի թե, այսքանը: Հա, եւ դուք ասացիք` Կառավարությունը պարտավորություն վերցնի, տիկին Անդրեասյանը բազմիցս նշեց, որ անձնական օգնականի ինստիտուտը ներդնելու պարագայում, որն արդեն իսկ պրոցեսի մեջ է, կիրականացվի բոլորի կարիքների գնահատում, եւ այդ բացը կփակվի այդ համակարգի ներդրմամբ: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Զեյնալյան: Հարգելի գործընկերներ, հարցի քննարկումն ավարտվեց:

Այժմ քննարկում ենք Կառավարության կողմից ներկայացված՝ «Բնակչության բժշկական օգնության եւ սպասարկման մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություն կատարելու մասին» եւ կից ներկայացված օրենքների նախագծերի փաթեթն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին» հարցը:

Հիմնական զեկուցող` առողջապահության նախարարի տեղակալ Անահիտ Ավանեսյան: Համեցեք, տիկին Ավանեսյան:

Ա.ԱՎԱՆԵՍՅԱՆ

-Հարգարժան նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, ձեր քննարկմանն եմ ներկայացնում «Բնակչության բժշկական օգնության եւ սպասարկման մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություն կատարելու մասին» եւ մի շարք հարակից օրենքներում փոփոխություններ կատարելու մասին» օրինագծերը:

Նախ` նշեմ, որ հաշվի առնելով նախագծում կատարված լայնածավալ փոփոխությունները եւ լրացումները՝ այն շարադրվել է նոր խմբագրությամբ: Սույն օրենքը հանդիսանում է առողջապահության ոլորտի հիմնարար օրենքներից մեկը եւ առաջարկված փոփոխությունները եւ լրացումները կոչված են պաշտպանելու պացիենտների իրավունքները՝ մի կողմից եւ Կառավարության եւ պետական լիազոր մարմնի իրավասությունները՝ մյուս կողմից:

Եվ այսպես, նախագծով առաջարկվում է եւ ակնկալվում է գործող օրենքի հասկացությունները լրացնել նոր սահմանումներով, ինչպիսիք են, օրինակ` թեսթավորում, մասնագիտական էթիկայի կանոններ, էթիկայի հանձնաժողով, էլեկտրոնային առողջապահության համակարգ, հեռաբժշկություն, բժշկական արտադրատեսակներ եւ այլն:

ՀՀ մարզերում գործող բժշկական կազմակերպություններում բժշկական օգնություն եւ սպասարկում ստացող պացիենտներին առավել որակյալ, արագ եւ մատչելի բժշկական օգնություն եւ սպասարկում կազմակերպելու նպատակով օրենքով ամրագրվել են հեռաբժշկության ծառայության կազմակերպման վերաբերյալ դրույթները:

Ամրագրվել է լաբորատոր գործունեության վերաբերյալ դրույթ եւ ՀՀ Կառավարությանը լիազորություն է վերապահվել կարգավորելու լաբորատոր ցանցի համակարգի հետ կապված հարաբերությունները, սահմանելու համընդհանուր լաբորատոր ցանցի համակարգը, բաղադրիչները, դրանցում ընդգրկված յուրաքանչյուր մակարդակի լաբորատորիաների գործառույթները: Բացի այդ, սահմանվել են որակի կառավարման համակարգերի ներդրումը եւ հիմնական հասկացությունները: Նկատի ունենալով, որ ՀՀ սահմանադրությունը պահանջում է անձնական տվյալների մշակման նպատակների սահմանում օրենքի մակարդակով, առաջարկվում է առողջապահության ոլորտում պետական մարմինների եւ պաշտոնատար անձանց լիազորությունների լիարժեք իրականացման, հանրային առողջության պահպանման եւ բարելավման, ինչպես նաեւ մարդկանց բժշկական օգնության եւ սպասարկման պատշաճ կազմակերպման տեսանկյունից սպառիչ ձեւով սահմանել նպատակները` անձնական տվյալների մշակման օրինականությունն ապահովելու նպատակով: Այս առումով անհրաժեշտ է նկատել, որ սահմանված նպատակները չեն վերաբերում միայն անձնական, այլ նաեւ ոչ անձնական տվյալներին, որոնք անհրաժեշտ են առողջապահական համակարգի բնականոն եւ արդյունավետ գործունեության համար:

Կառավարությանը լիազորություն է վերապահվել նախագծով սահմանված նպատակների իրականացման համար սահմանել պետական մարմինների միջոցով անձնական տվյալների փոխանակման կարգը: Այս կարգավորումը չափազանց անհրաժեշտ եւ կարեւոր կարգավորում է:

Սահմանվել են էլեկտրոնային առողջապահության համակարգի ներդրման եւ գործունեության ապահովմանն ուղղված դրույթներ: Սույն համակարգը ենթադրում է տեղեկատվության ենթակառուցվածքների ամբողջություն, ինչն ապահովելու է յուրաքանչյուր պացիենտի բժշկական տվյալների մուտքագրումը, մշակումը, պահպանումը, արխիվացումը եւ օգտագործումը:

Սահմանվել է բժշկական գաղտնիք հասկացության իրավական բովանդակությունը, դրա փոխանցմանը եւ մշակմանը ներկայացվող պահանջները, մասնավորապես, բժշկական գաղտնիքի փոխանցման պայմանները:

Նախատեսվել է ստեղծել բուժաշխատողների ընդհանուր ռեգիստր, որի ստեղծման եւ վարման կարգը կսահմանի ՀՀ Կառավարությունը:

Գործող օրենքի «Մարդու իրավունքները բժշկական օգնության եւ սպասարկման բնագավառում» գլուխը վերանվանվել է «Մարդու` պացիենտի իրավունքները եւ պարտականությունները բժշկական օգնության եւ սպասարկման ոլորտում»:

Այսպիսով, մենք զերծ ենք մնում «հիվանդ» հասկացության օգտագործումից եւ այլեւս ներառելու ենք օրենքում պացիենտ հասկացությունը:

Պացիենտների լրացուցիչ իրավունքների պահպանումը նպատակ ունի բարձրացնել պացիենտների իրավագիտակցությունը, իրավունքների պաշտպանության ոլորտում ապահովել համապատասխան օրենսդրական փոփոխություններ: Սույն իրավունքների առանձնահատկությունները սահմանելով՝ հաշվի է առնվել նաեւ ոչ չափահաս պացիենտների իրավունքների իրացումը, եւ նրանց լրացուցիչ տեղեկացված լինելու եւ որոշակի վավերապայմանների առկայության դեպքում նաեւ սեփական որոշումներ կայացնելու իրավունք է սահմանվել:

Բժշկական օգնություն եւ սպասարկում իրականացնողների համար որպես պարտականություն սահմանվել է ՀՀ ոստիկանություն բժշկական հաստատություն տեղափոխված պացիենտի վերաբերյալ հաղորդում ներկայացնելը, եթե բժշկական հաստատություն տեղափոխված պացիենտն անգիտակից է կամ ունի որոշակի վնասվածքներ, որոնք հիմք են տալիս ենթադրելու, որ տեղի են ունեցել բռնի կամ հակաօրինական գործողություններ: Սույն բարեփոխման արդյունքում բժշկական կազմակերպությունները հստակ կունենան էն ծավալը, որի դեպքում պիտի դիմեն, հաղորդում ներկայացնեն ոստիկանություն եւ անհարկի բացատրություններ վերցնելուց եւ հաղորդումներ ստանալուց ոստիկանության աշխատանքը եւս կթեթեւանա:

Շնորհակալություն: Նախագիծը բավական երկար քննարկման փուլ է անցել հանձնաժողովում եւ լրամշակվել է, ուստի խնդրում ենք կողմ քվեարկել:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, տիկին Ավանեսյան: Հարցեր զեկուցողին: Հերթագրում: Միքայել Մելքումյան:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Տիկին Ավանեսյան, մի քանի հարց ունեմ:

Առաջինը. դուք ասացիք, որ անձնական տվյալների մշակման օրինականության հարցն է լուծվում, իսկ մինչեւ էս օրենքի ընդունումը... Այսինքն` կարո՞ղ ենք պնդել, որ անօրինական են մշակվել այդ տվյալները, եւ էդտեղ պրոբլեմ կա: Սա` մեկ: Այսինքն` դուք պնդում եք, որ Կառավարության որոշումներով կամ այլ նորմատիվ ակտերով, միգուցե, կարգավորված է, բայց օրենքով չկա: Սա՝ առաջին հարցը: Այսինքն` անձնական տվյալների մշակման օրինականություն: Դա նշանակում է, որ այդ տվյալները կարող են փոխանցվել տարբեր տեղեր, եթե որեւէ պարտավորություն չկա եւ մարդն անպաշտպան կզգա: Սա` առաջինը:

Երկրորդը. «պացիենտ» հասկացությունը: Այսինքն` մենք չունենք էդ բառը, իր արմատը որտեղի՞ց է: Այնուամենայնիվ, քննարկվե՞լ է, որ համարժեք հայեցի որեւէ բառ ընտրվի, թե՞ չէ, թե՞ պետությունների մեծ մասում հենց իրենց օրենքներով դա է օգտագործվում:

Եվ մեկ էլ, որ դուք ասում եք` էլեկտրոնային առողջապահություն: Այնուամենայնիվ, մենք մեր տեխնիկական մակարդակով պատրա՞ստ ենք կոմպլեքս համալիր էդ էլեկտրոնային առողջապահության իրականացման համար, որովհետեւ դա բխում է, որ նաեւ այլ համակարգերի հետ մենք պետք է համարժեք... Մենակ առողջապահությունում չի լինի, պետք է հարակից այլ համակարգերում էդ թվայնացման տեխնիկական մակարդակը լինի, որպեսզի մենք անցնենք նաեւ էլեկտրոնային առողջապահության:

Ա.ԱՎԱՆԵՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Մելքումյան: Փորձեմ արագ բոլոր հարցերին պատասխանել:

Ինչ վերաբերում է անձնական տվյալների մշակմանը, ներկայումս գործում է «Անձնական տվյալների մասին» օրենքը, որը, ընդհանուր առմամբ, կարգավորում էր դաշտը, բայց սրանով` այս օրենսդրական նախաձեռնությամբ, մենք փորձել ենք ոլորտային, համապարփակ եւ սպառիչ կերպով կարգավորել առողջապահության ոլորտում, մասնավորապես` բժշկական գաղտնիքին վերաբերող անձնական տվյալների մշակման, փոխանցման, պահպանման ողջ գործընթացը, եւ սույն օրենքի ընդունումը հնարավորություն կընձեռի նաեւ ձեր ասած էլեկտրոնային առողջապահության համակարգի ամբողջական ներդրմանը, որովհետեւ ներկայումս մենք այլ համակարգերի հետ ինտեգրումների խնդիր ունենք, որը հենց օրենսդրական բացերի պատճառով է: Ուստի, հույս ունենք, որ օրենքի ընդունումից հետո այդ ինտեգրումներն արագ տեմպով կշարունակվեն:

Տեխնիկապես ասեմ, որ մեր էլեկտրոնային առողջապահական համակարգը վերջին տարում թարմացվել է, եւ սերվերների առումով մենք ունենք ներկայումս բավական բարձր պաշտպանական մակարդակ ունեցող պահուստային սերվերի տեղադրում, նաեւ մի շարք համակարգիչներ` 2400 համակարգիչներ ենք բաժանել բուժաշխատողներին, որպեսզի ամբողջ համակարգն ի վիճակի լինի գործել:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք, պրն Մելքումյան:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Եթե դժվար չէ էդ «պացիենտ» հասկացությանն էլ կանդրադառնաք:

Եվ մյուսը. էդ դեպքում, եթե մենք ունենք «Անձնական տվյալների մասին» օրենսդրություն, ամեն մի ոլորտ իր մասին օրենքում բերի, նորից տեղայնացնի, էդպես, ընդունենք` դա բիզնեսում գաղտնիք հետ կապված, կոմերցիոն գաղտնիքի, բանկային գաղտնիքի, այսինքն` էդ օրենքը չի սպասարկում ամբողջական դաշտը, ամեն մի ոլորտ իր մասին էդ օրենքը նորից բերի անձնական տվյալների պաշտպանության, մի քիչ, ինչ-որ շատ չէ՞ դա, այսինքն` էն մայր օրենքն էդ դեպքում ինչի՞ համար է:

Ա.ԱՎԱՆԵՍՅԱՆ

-Նշեմ, որ «Անձնական տվյալների մասին» օրենքում միայն հպանցիկ մեկ հոդվածի շրջանակներում բժշկական գաղտնիքի կարգավորում է նախատեսված, եւ մենք, իհարկե, կարիք ունենք համապարփակ ձեւով մեր ոլորտում սույն տեղեկատվության առանձնահատկությունները կարգավորել:

Պացիենտ եզրույթի հետ կապված՝ նշեմ, որ, պրն Մելքումյան, ոչ միայն պացիենտ, այլ նաեւ մենք օրենքում ունենք պալիատիվ օգնություն: Մենք երկար քննարկումների արդյունքում, ի վերջո, ամրագրեցինք միջազգային ընդունված տերմինները եւ, այո, փորձեցինք հայերեն տարբերակները ներառել, բայց բժշկագիտության մեջ գիտեք, որ եւ՛ լատիներեն, եւ՛ միջազգային ընդունված տերմիններ կան, որոնք ավելի հասկանալի են եւ ընդունելի են: Հնարավորինս խուսափել ենք, բայց մի քանի դեպքով ավելի նպատակահարմար ենք գտել:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Գեւորգ Պապոյան:

Գ.ՊԱՊՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ես նայում եմ օրենքի դրույթները, էստեղ մենք մի շարք հասկացություններ ենք ներմուծել եւ բացատրել: Ես կխնդրեի` դուք, ուղղակի, նաեւ պարզաբանեիք` ինչո՞վ է սա պայմանավորված, երբ մենք օրենքի մակարդակում էսպիսի խնդիրներ ենք լուծում, որովհետեւ ենթադրում եմ, որ պրակտիկ կյանքում, միգուցե, նաեւ ինչ-որ տեղ իրավական խնդիրներ լուծելիս կարող է՝ սրանց հստակեցման անհրաժեշտություն է առաջացել: Ես կխնդրեի` այդ մասը դուք մեկնաբանեիք, որովհետեւ այս հարցը նաեւ պրն Մելքումյանի հարցի տրամաբանական շարունակությունն է` կապված անձնական տվյալների հետ, որովհետեւ կարո՞ղ ենք ենթադրել կամ էդպիսի բան կա՞, թե՞ ոչ, որ էստեղ խնդիր է առաջացել, եւ փորձում ենք մենք կանոնակարգել էս հարցը:

Եվ վերջում էլ էլի մի փոքր հարց` կապված պացիենտի հետ: Դա հայերե՞ն է, թե՞ ոչ, այսինքն` ներառվե՞լ է, համարվո՞ւմ է հայերեն բառ, թե՞ ոչ: Երեւի, այսքանը:

Ա.ԱՎԱՆԵՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ինչ կապված է մի շարք հասկացությունների` նոր հասկացությունների ներառման հետ օրենքի մակարդակում, նշեմ, որ սա պայմանավորված է օրենքում նոր կարգավորման ոլորտների ներգրավմամբ, այսինքն` մենք կարգավորել ենք էլեկտրոնային առողջապահությանը վերաբերող ողջ իրավահարաբերությունների ծավալը, դրա համար էլ կարիք է առաջացել այս իրավակարգավորման շրջանակներում օգտագործված մի շարք հասկացությունների օրենսդրական ամրապնդման, որպեսզի մենք հետագայում չունենանք տարընթերցումներ կամ այլ հարցեր:

Եվ «Նորմատիվ իրավական ակտերի մասին» օրենքի պահանջներին համահունչ՝ էստեղ ներառված են միայն այն հասկացությունները, որոնք օրենքի այլ գլուխներում կարգավորման են ենթարկվել, այսինքն` մենք չունենք ներառված էնպիսի հասկացություններ, որոնք հետագայում օրենքի այլ հոդվածներում տեղ չեն գտել:

Անձնական տվյալների հետ կապված՝ նշեմ, որ, այո, եւ տեխնոլոգիաների զարգացման եւ ներկայիս իրավահարաբերությունների զարգացման արդյունքում, իհարկե, մեծ պահանջ է ստեղծվել՝ այս ոլորտը մանրամասն եւ հստակ կարգավորման ենթարկել` ելնելով կարեւորությունից եւ վտանգավորության աստիճանից:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք:

Գ.ՊԱՊՈՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ: Մի փոքր, ուղղակի, շարունակեմ պացիենտի թեման: Էն ինչ արված է, այսինքն` «հիվանդ» բառը փոխարինել պացիենտով, ես, իհարկե, ողջունում եմ, բայց էստեղ ես հասկանում եմ` պատճառը որն է. հասարակական ընկալման խնդիր կա: Մենք փորձում ենք էդ ընկալումը փոխել, բայց, օրինակ` մտավախություն չունե՞ք, որ ինչ-որ ժամանակ հետո, օրինակ` 5-10-20 տարի հետո նույն ընկալումը մենք կունենանք՝ արդեն պացիենտ բառի հետ կապված, այսինքն` էստեղ չենք կարողանա խուսափել դրանից, էլի: Սրա մասին ձեր կարծիքը:

Ա.ԱՎԱՆԵՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Նշեմ, թե ինչու ենք փոխել հասկացությունը. որովհետեւ ով է պացիենտը. պացիենտն այն անձն է, ով դիմել է՝ բժշկական ծառայություն կամ օգնություն ստանալու: Եվ ունենք դեպքեր, երբ անձը հիվանդ չէ, բայց պետք է ներառվի այս շրջանակի մեջ, այսինքն` մենք լայնացրել ենք հասկացությունը, եւ օրինակ բերեմ, որ հղի անձը, երբ որ դիմում է բժշկական օգնության, նա հիվանդ չէ եւ նրան հիվանդ անվանելը ճիշտ եւ տեղին չէ:

Եվ հայերենով փոխելու սույն ձեւակերպումը, նորից կրկնեմ, որ փորձել ենք, բայց, ի վերջո, հանգեցինք, որ միջազգային ընդունված տերմին է շատ ավելի ընկալելի է, հասկանալի է եւ սպառիչ կարգավորում է տալիս:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Սերգեյ Ատոմյան:

Ս.ԱՏՈՄՅԱՆ

-Շնորհակալություն, տիկին փոխնախարար, մանրամասն ներկայացնելու համար նախագիծը եւ շնորհակալություն բազմածավալ բարեփոխումների նախագիծ ներկայացնելու համար: Դուք ձեր ելույթում նշեցիք, որ հեռահար բժշկության ինստիտուտ եք ինչ-որ ներդնում: Խնդրում եմ դրա մասին մի քիչ ավելի մանրամասն եւ, մեծ հաշվով, այդ բարեփոխումների նախագիծը ներկայացրեցիք, բայց ինձ համար պարզ չդարձավ, թե կոնկրետ մեր քաղաքացիների կյանքում ի՞նչն է կոնկրետ բարելավելու: Խնդրում եմ դրա մասին նույնպես նշեք:

Ա.ԱՎԱՆԵՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Այո, ճիշտ եք` մենք ներդնում ենք հեռաբժշկություն հասկացությունը եւ նման հնարավորություն ենք ընձեռում մեր պացիենտներին եւ բժիշկներին, որովհետեւ ներկայիս տեխնոլոգիական հնարավորությունները թույլ են տալիս կրկնակի կարծիք ստանալ բուժման վերաբերյալ կամ բժիշկին դիմելուց, բուժման սխեման ստանալուց հետո անհարկի ամեն անգամ ճանապարհ չկտրել, գնալ բժշկի մոտ եւ հեռահար ձեւով ստանալ խորհրդատվություն:

Մենք օրենքում հնարավորություն ենք ընձեռել, որ Կառավարությունը սահմանի ողջ ընթացակարգը, թե ինչպես է այդ պրոցեսն իրականացվելու եւ պատասխանատվության հստակ մեխանիզմ ենք սահմանել, թե պացիենտի առջեւ ով է պատասխանատվություն կրում հեռահար բժշկությունից օգտվելու ժամանակ: Եվ նշեմ, որ պացիենտի առջեւ պատասխանատվություն է կրում իրեն բուժող բժիշկը:

Եվ հուսով ենք, որ այս ինստիտուտի ներդրումը հնարավորություն կտա, ինչպես նշեցի, եւ՛ մարզերում, եւ՛ հեռավոր բնակավայրերում մատչելի ձեւով խորհրդատվություն ստանալ եւ իզուր ծախսեր չկատարել: Արձագանքեք, ես շարունակեմ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք, պրն Ատոմյան:

Ս.ԱՏՈՄՅԱՆ

-Ես ոնց հասկացա ձեր ասածից, այսինքն` հեռահար բժշկությունը նույնպես էլի վճարովի բժշկության մեջ է մտնում, ուղղակի, խորհրդատվությունը հեռահար կարգով է տեղի ունենում: Շնորհակալ եմ:

Ա.ԱՎԱՆԵՍՅԱՆ

-Այո: Եվ մի քանի խոսք ասեմ` ինչով է բնակչության համար, քաղաքացու համար կարեւոր սույն նախագծի ընդունումը:

Ինչպես նշեցի, մենք փոփոխություններ ենք իրականացրել եւ պացիենտի իրավունքների եւ պարտականությունների ողջ ծավալի մեջ: Ներդնում ենք լաբորատոր ցանցի կարգավորման, էլեկտրոնային առողջապահության կարգավորման, էթիկայի հանձնաժողովի ստեղծման հնարավորությունները, որակի կառավարման համակարգի ներդրման հնարավորությունները եւ սույն օրենքը մեզ` որպես քաղաքականություն մշակող լիազոր մարմին, հնարավորություն կտա մեր ոլորտում մի շարք բնագավառներում կարգավորող նորմերի միջոցով հասնել պացիենտի համար ավելի որակյալ բժշկական օգնության եւ սպասարկման կազմակերպման:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Սրբուհի Գրիգորյան:

Ս.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Տիկին Ավանեսյան, հանձնաժողովի նիստում տասնյակ հարցեր բարձրացրեցի, որոնցից մի մասի սպառիչ պատասխանը, ցավոք սրտի, այդպես էլ չստացա, բայց հիմա էսպիսի մի հարց ունեմ՝ «Շարունակական մասնագիտական զարգացում» գլխին վերաբերող: Մարզերի բուժաշխատողներն ինչպե՞ս են էդ զարգացումն ապահովելու, գումարն ովքե՞ր են վճարելու՝ ԲԿ-նե՞րը, թե՞ բուժաշխատողներն իրենց կամքով գնալու են վերապատրաստման, թե՞ ինչպես: Եվ էդտեղ, ինչքանով գիտեմ, նախկինում կոռուպցիոն սխեմաներ են եղել` ծանոթով, բարեկամով ուղարկել են վերապատրաստման: Էդ մեխանիզմը կարգավորելու հնարավորություն ունի՞ էս օրենքը, թե՞ չէ:

Ա.ԱՎԱՆԵՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն, տիկին Գրիգորյան: «Շարունակական մասնագիտական զարգացում» գլխում մենք, նախ` ժամկետների հետ կապված որոշակի փոփոխություններ ենք իրականացրել, նաեւ հնարավորություն ենք ընձեռել ժամկետի ավարտի դեպքում սահմանված կրեդիտների չափը չապահոված բժիշկների համար թեսթավորման միջոցով լրացնել այդ բացը եւ ստանալ հավաստագիր, որպեսզի մենք խնդիր չունենանք նույն մարզերում եւ, ընդհանրապես, մեր բժիշկները եւ բուժաշխատողներն անհարկի ձեւով նրանք չզրկվեն աշխատելու իրավունքից:

Շարունակական մասնագիտական զարգացման կուրսերը ֆինանսավորման մի շարք աղբյուրներ ունեն: Իհարկե, առաջինը` անձն իր միջոցների հաշվին է վերապատրաստվում: Բացի դրանից, գործատուների կողմից են լինում նաեւ հնարավորություններ, լինում է, որ բժշկական ասոցիացիաներն իրենք են կազմակերպում դասընթացները եւ անվճար ձեւով հնարավորություն են ընձեռում իրենց անդամներին՝ մասնակցելու եւ ստանալու կրեդիտներ եւ, իհարկե, պետական միջոցների հաշվին եւս կա մի սահմանափակ հնարավորություն՝ վերապատրաստումներ անցկացնելու: Արձագանքեք, ես կշարունակեմ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք, տիկին Գրիգորյան:

Ս.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Մարզերում կան բժշկական կենտրոններ, որտեղ սակավ թվով բժիշկներ կան եւ, ցավոք սրտի, նրանց տարիքը մոտենում է կենսաթոշակի տարիքին, եթե դեռեւս, իհարկե, չի անցել, եւ էդտեղ մրցակցություն չկա: Ինչպե՞ս ենք կարողանալու մոտիվացնել էդ բժիշկներին, որպեսզի նրանք իրենց միջոցներով գնան վերապատրաստման:

Ա.ԱՎԱՆԵՍՅԱՆ

-Շարունակելով՝ ասեմ, որ մենք նաեւ օրենքի շրջանակներում հնարավորություն ենք ընձեռում՝ հեռավար ձեւով ուսուցում ստանալու եւ օնլայն ձեւով ստանալով գիտելիքների այդ ծավալը՝ եւս կրեդիտներ ստանալու:

Այո, դուք ճիշտ եք ասում, որ մենք ունենք մարզերում որոշակի մասնագետների պակաս եւ ոչ թե մրցակցությունը պետք է խրախուսի կամ մոտիվացնի, այլ՝ օրենքով սահմանված պահանջը, որովհետեւ 5 տարվա ընթացքում բժիշկը կամ բուժաշխատողը պարտավորված է որոշակի թվով կրեդիտներ լրացնել, ինչն ուղղված է շարունակական մասնագիտական զարգացմանը, հմտությունների պահպանմանն ու զարգացմանը: Մենք գիտենք, թե ինչ արագ են զարգանում տեխնոլոգիաները, բժշկական գիտությունը, եւ բժիշկները պետք է ընթացքում վերազինվեն նոր գիտելիքներով, նոր մեթոդներով:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Գուրգեն Բաղդասարյան:

Գ.ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Տիկին Ավանեսյան, իմ հարցը վերաբերում է բժշկական օգնության եւ սպասարկման իրականացման ֆինանսավորմանը եւ կոնկրետ հարց եմ ուզում տալ, որովհետեւ մի քանի օր առաջ ինձ դիմել էին էս հարցով եւ չստացվեց էդ հարցի լուծումն իրականացնել, լավ է, որ էսօր եկավ, ոնց որ առիթ է, որ էդ հարցը տամ:

Տեսեք, հիմա մարդը գնում է բուժվելու, փաստացի 2-3 տեղ հետազոտվելուց հետո բոլոր բժիշկներն ասում են` այ, տես քեզ 2-րդ կարգ հասնում է, քո համար բուժօգնությունը ձրի է, այսինքն` պետությունն այդ հարցը լուծում է, բայց ինչ է ստացվում. էդ թուղթը, կարգը ստանալու համար անհրաժեշտ է իրեն մոտավորապես 2 ամիս կամ, միգուցե, ավելին: Եվ ստացվում է` էդ մարդը փող չունի կամ պետք է գնա վարկ վերցնի, կամ հիմա մի հատ ինչ-որ թազա խորհուրդ են տվել` արտերկրում հանձնվի: Ձեր բերած էս նոր օրենքը տենց հարց լուծո՞ւմ է: Շնորհակալություն:

Ա.ԱՎԱՆԵՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար: Չեմ կարծում, որ բարձրացված հարցը մեր ոլորտին է վերաբերում, որովհետեւ մենք բժշկական օգնության ծառայությունները մատուցում ենք համաձայն արդեն իսկ սահմանված կարգավիճակի, երբ անձն ունի սահմանված կարգավիճակ, արդեն իսկ նա հանդիսանում է մեր շահառուն եւ մտնում է պետական նպատակային ծրագրերի շրջանակներում ֆինանսավորվող ծրագրերում:

Ճիշտն ասած, այն ընթացքը, որը տեւում է անձի համար՝ սույն կարգավիճակը ձեռք բերելու, չգիտեմ՝ բյուրոկրատական կամ այլ հարցերից ելնելո՞վ է ձգձգվում, թե՞ ինչ, բայց, ճիշտն ասած, չեմ կարող պատասխանել: Հենց որ անձն արդեն իսկ ստանում է կարգավիճակ, դրանից հետո արդեն ծառայությունները եւ օգնությունը նրան հասանելի են հենց էդ պահից:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք, պրն Բաղդասարյան:

Գ.ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ

-Էս հարցը, իրոք, կարեւոր է, որովհետեւ շատ են դիմել, ես տարածքից ընտրված պատգամավոր եմ, համ էլ իրենք էդ հարցի պատասխանը թող իմանան: Տեսեք, ինչ է ստացվում. գնում են, հետազոտվում են, մարդը, փաստացի, իրավունք ունի՝ էդ ամեն ինչից օգտվել, բայց հիմա բժիշկի ասած էդ եզրակացությունը, որ իրեն հասնում է, դա արդեն հերիք չէ՞, որպեսզի պետությունը սկսի ֆինանսավորել:

Ա.ԱՎԱՆԵՍՅԱՆ

-Ոչ, իհարկե, կան սահմանված ընթացակարգեր, որ անձը պետք է ունենա համապատասխան որոշակի պայմաններ, որպեսզի, բավարարելով էդ պայմաններին՝ ստանա կարգավիճակ եւ այնուհետեւ արդեն օգտվի պետության կողմից երաշխավորված ծառայությունների ողջ ծավալից:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցերն ավարտվեցին, տիկին Ավանեսյան, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը:

Ա.ԱՎԱՆԵՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարակից զեկուցման համար ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում առողջապահության եւ սոցիալական հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ Նարեկ Զեյնալյանին:

Ն.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Ըստ էության, հարգելի գործընկերներ, քննարկում ենք «Բնակչության բժշկական օգնության եւ սպասարկման մասին» մայր օրենքը: Գործող օրենքն ընդունվել է 1996 թ., այս ընթացքում եզակի փոփոխություններ են իրականացվել օրենքում եւ ժամանակն է, որ առողջապահության ամբողջ դաշտը կարգավորվի, եւ առավել համապարփակ օրենք ունենանք: Ամենայն մանրամասնությամբ հիմնական զեկուցողը ներկայացրեց, ես դետալների մեջ չեմ խորանա, ուղղակի, նշեմ, որ ունեցել ենք 94 առաջարկություն, որոնցից 82-ն ընդունվել է: Աշխատանքային քննարկումներ ենք ունեցել նախարարության հետ, հանձնաժողովում ենք բավականին մանրամասն քննարկել եւ միաձայն կողմ ենք քվեարկել օրենքի նախագծին, եւ ես առաջարկում եմ կողմ քվեարկել: Հարցերին մեծ սիրով կպատասխանեմ:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Պրն Զեյնալյան, եթե ավարտեցիք:

Ն.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Այո:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը, հարցերին հատկացված ժամանակը սպառվել է: Մտքերի փոխանակություն. ելույթների համար հերթագրում: Արման Աբովյան:

Ա.ԱԲՈՎՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, հարգելի քաղաքացիներ, իհարկե, շատ կարեւոր համապարփակ, լայն, մեծ օրինագիծ է: Ինչպես ընդգծեց պրն Զեյնալյանը, սա, փաստացի, նոր տեսլական է, նոր փիլիսոփայություն է, ինչո՞ւ ոչ, սակայն գոյություն ունի նաեւ մի այլ իրողություն: Այլ իրողությունն այս նամակների մեջ է, այն մարդկանց եւ ՀԿ-ների, որոնք իրենց, ինչո՞ւ ոչ, մտավախությունը, իրենց կարծիքը բավականին կտրուկ, բավականին, ինչո՞ւ ոչ, նաեւ հիմնավորված, բայց, պարզ է, իրենց տեսլականին համահունչ՝ ուղարկել էին մեզ բոլորիս: Ես շատ ուշադիր ծանոթացա նամակի հետ եւ կարծում եմ, որ այսպիսի օրինագծերը պարտադիր պետք է, նվազագույնը, անցնեն հանրային լսումներով: Դա իմ անձնական կարծիքն է, որովհետեւ այն հարցերը եւ այն մեթոդաբանությունը, այն ճանապարհները, որոնք ներկայացված օրինագծում, խոսքն այս օրինագծի մասին է, առաջարկվում են, իհարկե, ուզենք թե չուզենք, առնչվում են մեզ բոլորիս հետ, եւ կարծում եմ, որ այս օրինագիծը պետք է արժանանա ամենալայն քննարկումների:

Այդ իսկ պատճառով, պրն Զեյնալյան, Կառավարության անդամ, կներեք ձեր ազգանունը չեմ կարող (խոսում են դահլիճից), հա, կներեք, կարծում եմ, որ կարիք կա կազմակերպել անպայման երկրորդ ընթերցման ընթացքում հնարավորինս լայն լսումներ եւ հրավիրել այն բոլոր կազմակերպություններին, ՀԿ-ներին, ինչո՞ւ ոչ քաղաքացիներին, որոնք ունեն իրենց ուրույն տեսլականն այս օրինագծի շուրջ: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Միքայել Մելքումյան:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի նախագահող, հարգելի գործընկերներ, միանգամից ասեմ, որ ազգանունը շատ լավ հիշում եմ, որովհետեւ լավ ազգանուն է Ավանեսյանը, չնայած բոլոր ազգանունները լավն են, բայց ես արձանագրեցի դա: Սա` մեկ:

Երկրորդ` «պացիենտ» անունը, ինձ մոտ մի քիչ բան է առաջացնում, «Լեզվի մասին» օրենքի հետ ազդեցության գնահատական, ինչ-որ բան կա՞, թե՞ չկա: Ես կառաջարկեի, որ առաջինից երկրորդ ընթերցում դիմենք համապատասխան պետական կառույցին, որովհետեւ «Լեզվի մասին» մենք օրենք ունենք եւ ստանանք՝ հնարավո՞ր է, որ «պացիենտ»-ն օգտագործվի, որովհետեւ դա պաշտոնական... Այլ բան է, որ խոսակցության մեջ, բայց պաշտոնական գրագրության մեջ օրենքով ստանդարտ սահմանել պացիենտ՝ մի քիչ պետք է հասկանանք որեւէ հակասություն կա՞, թե՞ չկա: Սա` մեկ:

Եվ, իհարկե, տարբեր պրոբլեմներ կան: Էստեղ պրն Գուրգեն Բաղդասարյանը բարձրացրեց հարց, ես համամիտ եմ, որ էդ խնդիրը, իսկապես, կա, էլեկտրոնային կառավարման հետ կապված՝ կարող է որոշակի իրավունքների եւ պատասխանատվության դիսոնանս առաջանալ, որ էլեկտրոնային խորհրդատվությունը պաշտոնական հի՞մք է, թե՞ չէ, որովհետեւ առողջության հետ խնդիր ունենք:

Մի բան եմ ուզում ասել. վերջերս մի հաղորդում նայեցի, հայազգի մի անձնավորություն, ուրախացա, ճիշտն ասած, բավականին լրջագույն լաբորատոր հետազոտություններ անցկացնելով Կուբայում, հետո Դոմինիկյան Հանրապետությունում, հետո Միացյալ Նահանգներում՝ ստացավ մի, էսպես, հավելանյութ, որը կոչվում է «Էսկոզին», որը կանաչ կարիճի թույնն օգտագործում է չարորակ ուռուցքների բուժման նպատակով եւ, փաստորեն, Ղազախստանում, Ռուսաստանում, Բելառուսում, Դոմինիկյան Հանրապետությունում գրանցված է, իսկ Միացյալ Նահանգներում որպես սննդային հավելում է գրանցված:

Ես կուզենայի՝ ավելի շատ դուք ասեիք, որ, օրինակ` ՀՀ-ում օգտագործվող բոլոր դեղամիջոցները, հավելումներն անվտա՞նգ են, թե՞ չէ, ուղղակի, մի քիչ շեղվում եմ, բայց որոշակի անվտանգության մակարդակ պետությունը երաշխավորո՞ւմ է, թե՞ չի երաշխավորում: Իսկ, ընդհանուր առմամբ, իհարկե, սա համարում եմ քայլ, որը մոդեռնացնում է մենեջմենտը, բայց օրենքը ես նայեցի, էնտեղ գրված է` էս օրենքը նոր խմբագրությամբ շարադրել, հետո փոփոխություններ ենք անում: Երբ ընտրենք օրենքը, հիմա էդ նոր խմբագրությունը սրա հետ համատեղելի՞ է, թե՞ նա ուրիշ բան է, սա ուրիշ բան է:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Սուրեն Գրիգորյան:

Ս.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի տիկին Ավանեսյան, երեւի, 2 բանի համար ներողություն խնդրեմ:

Առաջինը` որ ելույթ եմ ունենում մի նախագծի վերաբերյալ, որից մասնագիտական չեմ հասկանում:

Երկրորդը` որ մեծ ծավալի փոփոխություններ են, երեւի, լիքը խոսելու բան կա, բայց խոսում ենք էդ «պացիենտ» բառից:

Ուղղակի, մի դիտարկում, եթե նպատակահարմար կհամարեք, կարծում եմ` մի գործողություն պետք է կատարվի: Ես համաձայն եմ, որ «հիվանդ» բառը, առհասարակ, շրջանառությունից պետք է դուրս գա, որովհետեւ ինքը որոշ դեպքերում խոսում է մարդկանց վերաբերյալ, ովքեր հիվանդ չեն, հղիների օրինակը դուք բերեցիք:

Երկրորդը՝ ուղղակի մշակութային առումով, ընկալման առումով: Երբ որեւիցե բառ օրենքում գրվում է, ենթադրվում է, որ դա արդեն հայերեն բառ է` փոխառված կամ ոչ փոխառված: Եվ որեւիցե բառի գոյության առկայությունը ես պատկերացնում եմ, որ պետք է ֆիքսվի, որ ինչ-որ բառարանում էդ բառը պետք է լինի: Ես փորձեցի ծանոթանալ, ոչ մի բառարանում, որ նայեցի, նման բառ չկա: Եվ կարծում եմ, որ ինչքան էլ ճիշտ է, որ էդ բառը պետք է մեր լեզվի մեջ ներառվի, պետք է հասկանալ էդ ընթացակարգը եւ կարծում եմ` պետք է մի հատ քննարկվի, որպեսզի որեւիցե բառարանում այդ բառը ներառվի, որովհետեւ դա այլեւս հայերեն բառ է, իսկ եթե դա հայերեն բառ չէ, ապա ՀՀ օրենքում ո՞նց կարող է տեղ գտնել, ուղղակի, ընթացակարգային առումով, որպեսզի այս հարցերն էլ չառաջանան: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Սոֆիա Հովսեփյան:

Ս.ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Նախ` ասեմ, որ շատ լավ նախաձեռնություն է օրենքի մի քանի թղթանոցը վերածել էսքան լայն օրինագծի, սակայն օրինագիծը պետք է ունենա առավելագույն աջակցող եւ շտկող հանգամանքներ: Եվ էստեղ ինձ համար հարց է առաջանում հոդված 37-ում, երբ, ի տարբերություն նախորդ օրենքի, հանված է պատանատոմիայի գործունեությունը՝ որպես փորձաքննություն: Ինչո՞ւ է հանված դա:

Երկրորդը. հոդված 38-ում սահմանված է դատաբժշկական փորձաքննությունը եւ այնքան լայն կետեր են նշված դատաբժշկական փորձաքննության մեջ ու ամենախնդրահարույցն ինձ համար 6-րդ կետն էր` հանկարծամահության դեպքում՝ անկախ տարիքից, մահը վրա հասնելու հանգամանքից: Ինչպե՞ս եք պատկերացնում, որ, դիցուք, ինչ-որ գյուղում 98 տարեկան մի պապիկ գիշերը քնել է եւ առավոտ չի արթնացել: Այս մարդը նույնպես համարվում է հանկարծամահ եւ այս պապիկի ընտանիքի անդամները պետք է դատաբժշկական փորձաքննության համար ոստիկանություն գնան, լիքը պարզաբանումների գնան, հետո նոր թույլ տան, որ այս պապիկը ոչ թե բռնության հետեւանքով է մահացել, այլ զուտ տարիքային խնդիր է եւ այլն:

Կամ մի շարք դրույթներ էս դատաբժշկական փորձաքննությունում էնպես են սահմանված, որ ախտաանատոմիական փորձաքննությունը կամ գործողությունը, ինչպես որ հիմա նշված է, ուղղակի, անտեսվում է: Եթե մենք ուզում ենք վերացնել տեսակը, դիահերձումները, առհասարակ, հանել, եւ ամբողջությամբ հանել եւ տանել դատաբժշկական, ապա շատ լուրջ խնդրի առաջ ենք կանգնելու, որովհետեւ այդ փորձն անցած տարի փորձեց առողջապահության նախարարությունը, թե, չեմ հիշում, դատախազությունն իր կամքով անել, եւ մենք ականատես եղանք նույն Շիրակի մարզում, որ երբ մարդը մահացել էր, եւ ստիպել էին տանել արդեն դատաբժշկական փորձաքննության, այդ ընտանիքը դիակը վերցրել, գնում էր մարզպետարան` մարզպետին պատասխանատվության ենթարկելու: Սրանք լուրջ խնդիրներ են, որոնք ես չեմ հասկանում` ինչպե՞ս է եղել, որ տեղ են գտել էսքան լայն հոդվածում:

Ես կխնդրեմ` միանալով պրն Աբովյանի առաջարկին, որ, պրն Զեյնալյան, իրապես լսումներ անցկացվեն, որովհետեւ էսքան լայն օրինագիծ բերել եւ լսումերով բոլոր շահագրգիռ կողմերին չլսել՝ ես կարծում եմ` բացթողում կլինի:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Եզրափակիչ ելույթներ: Պրն Զեյնալյան, ասելիք ունեք: Օյ, ներողություն, պրն Զեյնալյան, վերջին ելույթը չլսեցինք: Սերգեյ Բագրատյան:

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, տիկին Ավանեսյան, ձեր ազգանունը ես էլ եմ լավ հիշում: «Բնակչության սպասարկման բժշկական օգնության մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ կատարելու այս նոր հայեցակարգն ինձ մտածել է տալիս տնտեսական իմաստով, այսինքն` ինձ համար հասկանալի չէ, թե այս ծրագիրն ի՞նչ արժե, այս ծրագրի տակ դրած գումարները մենք որտեղի՞ց ենք հայթայթելու, որովհետեւ իմ տնտեսագիտական գիտելիքները թույլ են տալիս ասել, որ սա, առնվազն, կրկնակի ծախս է, քան եղել են մինչ այժմ այս ոլորտի հետ կապված իրականացվող ծախսերը, այսինքն` պետական բյուջեի հետ կապված՝ ինքը լուրջ խնդիրներ պետք է ունենա: Ես կցանկանայի լսել սրա տնտեսական գինը` ի՞նչ արժեն այս փոփոխությունները, եւ արդյո՞ք մենք ունենք այդքան գումար, որ կարող ենք սա իրականացնել, եթե, իհարկե, սա գրանտային ծրագիր չէ, միգուցե, ինչ-որ ծրագիր կա, որ գրանտներով իրականացվում է: Եվ արդյո՞ք, եթե ոչ գրանտային է, եւ պետական միջոցներով պետք է արվեն այս ծախսերը, միգուցե, նախ` հաշվառենք մեր եղած այս տարի ունեցած սպասարկման հնարավորությունները: Մարզերում ահավոր ծանր վիճակ է բժշկական հաստատություններում, գիտեք, որ միջոցներ չկան, հնարավորություններ չկան, շատ ցածր աշխատավարձով, ուղղակի, նվիրյալներ են աշխատում, եւ եթե մենք այս ամբողջ ծրագիրը ներդնենք եւ, իսկապես, կարողանանք բարձրակարգ սպասարկում իրականացնել, քավ լիցի, բոլորս շնորհակալ կլինենք, գլուխ կխոնարհենք դա իրականացնող մարդկանց առաջ, բայց մենք պետք է հարցի գինը հստակ ներկայացնենք:

Եթե մենք ԱԺ-ում քննարկում ենք մի նախագիծ, ես, ճիշտն ասած, չեմ տեսել, որ իշխող ուժի քաղաքական ծրագրում այս փոփոխությունները ներառված լինեն, այսինքն` ես պատկերացնում եմ հետեւյալ կերպ. երբ իշխանությունը ստացել է 70 տոկոսից ավելի ձայն եւ իր ծրագիրն է իրականացնում եւ այդ ծրագրի տակ տնտեսական հաշվարկներ կան, պետք է ներկայացնել, որ մենք գլոբալ առումով կարողանանք հասկանալ՝ իշխող ուժի քաղաքական ծրագրի իրականացմանն է ուղղվա՞ծ, թե՞ սա պահի տակ ինչ-որ գրանտային ծրագիր է, մասնակցել եւ հաղթել են, ունեն այդ միջոցները եւ պետք է դա ներդնեն՝ բժշկական ծառայությունների սպասարկման որակը բարելավելու համար: Սա շատ կարեւոր է, եւ խնդրում եմ, որ այդ մասին ձեր տեսակետը հայտնենք: Շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Նարեկ Զեյնալյան:

Ն.ԶԵՅՆԱԼՅԱՆ

-Անդրադառնամ ելույթների ժամանակ բարձրացված մի քանի հարցերի:

«Պացիենտ» բառը մի քանի անգամ հնչեցվեց: Դա միակ բառն է, որն ամբողջությամբ նկարագրում է այն անձին, ով դիմել է բժշկական հաստատություն: Պրն Գրիգորյան, դուք եւս այս՝ «պացիենտ»-ի հարցը բարձրացրեցիք, այլապես պիտի գրվի` «բուժհաստատություն դիմած անձ», որովհետեւ այդ մարդը հիվանդ չէ, էդ մարդը կարող է լինել հիվանդ, կարող է լինել առողջ, կարող է ունենալ որեւէ ախտաբանական իրավիճակ, կամ պիտի թողնենք «պացիենտ» բառը, որը համապարփակ նկարագրում է կամ դրա փոխարեն գրենք «բուժհաստատություն դիմած անձ»:

Ինչ վերաբերում է փորձաքննություններին, տիկին Հովսեփյանն այս հարցը բարձրացրեց, կարծում եմ` նախ պետք է մենք տարանջատենք միմյանցից «ախտաբանաանատոմիական դիահերձում» հասկացությունը «բալզամացում»-ից: Տեսեք, ՀՀ-ում 75 տոկոս դեպքերում իրականացվում է ախտաբանաանատոմիական դիահերձում, եվրոպական երկրներում այս թիվը հասնում է 15 տոկոսի, ԱՊՀ երկրներում` 25 տոկոսի: Մենք նույնացնում ենք, այսինքն` մեր բնակչությունը նույնացնում է ախտաբանաանատոմիական դիահերձումը բալզամացման հետ:

Առաջինն ախտորոշման, ճշտման նպատակով է իրականացվում, իսկ երկրորդը` ընդամենը, պահպանման: Մենք առաջարկություն ենք ներկայացրել, եւ օրենքում դա ընդգրկվել է, որպեսզի հնարավորություն լինի նաեւ, ընդհանրապես, չիրականացնել որեւիցե տեսակի դիահերձում, այլ իրականացվի միայն բալզամացում, որը եւս ֆինանսական որոշակի խնայողություն կլինի բյուջեի ծախսային մասով:

Եվ մի քանի նկատառում` շարունակական մասնագիտական զարգացման հետ կապված: Էստեղ եւս մենք առաջարկություններ ենք արել, իրականացրել, բայց դեռ չենք հասցրել ներառել նախարարության հետ միասին, քանի որ էստեղ ձեւակերպումների հստակեցման հարց կար, որպեսզի կարողանան այդ շարունակական մասնագիտական զարգացումը ճիշտ իրականացնել, եւ որեւիցե անձ չզրկվի մասնագիտական լիցենզիայից, երբ այն մտնի ուժի մեջ:

Ինչպես նաեւ մարդկային ներուժի պլանավորման հարցն ենք հստակ ներկայացրել, որպեսզի օրենքում եւս ընդգծված լինեն դրույթներ, որոնք կվերաբերեն մարդկային ներուժի պլանավորմանը եւ կառավարմանը, որպեսզի մարզերում չունենանք բժիշկների սով, իսկ Երեւանում բավականաչափ խիտ լինեն բժշկական հաստատություններն ու բժիշկները:

Էս հարցերն առաջինից երկրորդ ընթերցմամբ, բնականաբար, նախարարության հետ համատեղ կներառենք նախագծում: Այսքանը, շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հիմնական զեկուցող Անահիտ Ավանեսյանի եզրափակիչ ելույթը:

Ա.ԱՎԱՆԵՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Այո, սույն նախագիծը մեր մայր օրենքն է հանդիսանում, եւ քանի որ փոփոխությունները բավական լայնածավալ էին, եւ նոր կարգավորման ոլորտներ են ավելացել, համաձայն նորմատիվ իրավական ակտերի պահանջների՝ այն նոր խմբագրությամբ է շարադրվել:

Ինչ վերաբերում է հանրային քննարկումներին, այո, այս նախագիծը նաեւ շատ զգայուն թեմաների է առնչվում, ինչպիսիք են, օրինակ` բժշկական գաղտնիքը, պացիենտների իրավունքները, դրա համար այն վերջին 1.5 տարվա ընթացքում բազմաթիվ քննարկումների առարկա է դարձել: Եվ ես նշեմ, որ մենք նաեւ ներառել ենք մի շարք հասարակական կազմակերպությունների եւ քաղաքացիական հասարակության անդամների տված առաջարկները: Բացի դրանից, մարդու իրավունքների պաշտպանի կողմից մանրակրկիտ ձեւով ուսումնասիրվել են այն բոլոր փոփոխությունները, որ մենք ներառել ենք եւ, իհարկե, եթե առաջինից երկրորդ ընթերցման ժամանակ եւս կարիք լինի մեկ անգամ քննարկել, պատրաստակամ ենք:

Կուզեի անդրադառնալ, թե ինչքանո՞վ է այն արտացոլում եւ կապված Կառավարության ծրագրի հետ: Նշեմ, որ Կառավարության ծրագրում առանձնացված առողջապահության ամբողջ մասի դրույթները, որոնք պարտավորվել ենք իրագործել, դրանց իրավական հիմքերն ապահովելու համար սույն նախագիծը շատ մեծ նշանակություն ունի: Նշեմ մի քանի դրույթներ, դրանից են, օրինակ` էլեկտրոնային առողջապահության ընդհանուր ներդրումը եւ դրանով ոչ միայն ֆինանսավորման ցուցանիշների ներառումը, այլ նաեւ կլինիկական տվյալների ներառումը: Դրանք հնարավոր կլինի իրագործել միայն սույն օրենքի ընդունման պարագայում:

Բացի դրանից, մասնագիտական շարունակական զարգացման, կադրերի, մարդկային ներուժի կառավարման, այսինքն` Կառավարության մի շարք պարտավորություններ, որոնք նա իր ծրագրով ստանձնել է, մենք հնարավորություն կունենանք իրագործել սույն օրենսդրական նախաձեռնության արդյունքում: Եթե մեկ րոպե թույլ տաք` շարունակեմ:

Դեղերի մասին: Նշեմ, որ դեղերի մասին, իհարկե, կարգավորումները սույն օրենքի կարգավորման առարկա չեն հանդիսանում, բայց, այո, ՀՀ օրինական ճանապարհով ներմուծված դեղերը եւ սննդային հավելումները համապատասխանում են բոլոր որակական չափանիշներին եւ անվտանգ են, եւ առողջապահության նախարարությունը պատասխանատվություն է կրում դրանց որակի համար: Շնորհակալություն հարցերի համար:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարցի քննարկումն ավարտվեց:

Հարգելի գործընկերներ այժմ քննարկում ենք ԱԺ պատգամավորներ Արգիշտի Մեխակյանի եւ Գեւորգ Պապոյանի կողմից ներկայացված՝ «Հողի հարկի մասին» օրենքում փոփոխություն կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին» հարցը:

Հիմնական զեկուցող` պատգամավոր Արգիշտի Մեխակյան:

Ա.ՄԵԽԱԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն: ԱԺ հարգարժան նախագահ, հարգելի գործընկերներ, ձեզ եմ ներկայացնում «Հողի հարկի մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություն կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը, որով առաջարկվում է, որ ֆիզիկական անձինք հողն օտարելուց առաջ, օտարման ամիսն ընդգրկող ժամանակահատվածը ներառյալ, կատարեն տվյալ հողի մասով հողի հարկի վճարումները: Օրենքի գործող կարգավորմամբ՝ եթե վաճառողը չի կատարել հողի հարկի վճարումը, ապա այն փոխանցվում է նոր սեփականատիրոջը, ինչի մասին պարտավոր չէ տեղյակ պահել գնորդին: Եվ նոտարի կողմից օտարման պայմանագրում մեծամասամբ չի նշվում, որ հողի հարկի չմարված պարտավորությունը փոխանցվում է նոր սեփականատիրոջը եւ սեփականության իրավունքի փոխանցումից միառժամանակ հետո նոր սեփականատերը պարզում է, որ իրեն են փոխանցվել նախորդ սեփականատիրոջ կողմից տարիներով չվճարված հողի հարկի գումարները` իր տույժ տուգանքներով:

Առաջարկվող կարգավորումը միտված է բացառել վերը նշված խնդիրները եւ ավելի պարզեցնել գնորդ-վաճառող իրավահարաբերությունները:

Նշեմ, որ նման կարգավորում արդեն իսկ գործում է մեքենաների գույքահարկի դեպքում, եւ ԱԺ-ում առաջին ընթերցմամբ ընդունվել է նույն կարգավորումը շենք-շինությունների գույքահարկի մասով:

Նախագծի վերաբերյալ Կառավարությունից առաջարկ ենք ստացել, համաձայնել ենք այդ առաջարկի հետ եւ եթե առաջին ընթերցմամբ անցնի, առաջինից երկրորդ ընթերցման ժամանակահատվածում մենք կվերախմբագրենք եւ կներառենք այն նախագծի մեջ: Այսքանը, շնորհակալություն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Մեխակյան: Հիմնական զեկուցողին հարցեր ուղղելու համար հերթագրում: Մեկ հարց ունենք: Կարճ, շատ լավ, պրն Մելքումյան:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Պրն Մեխակյան, նախորդ օրենքի քննարկման ժաման էս հարցը հնչեցվեց, որ նոտարիատ են գնում կամ որեւէ տեղ գործարք անում, արդեն օրենքը կարգավորում է, որ էդ օրվանից է սկսվում հաշվարկվել հողի գույքահարկը նոր սեփականատիրոջ համար, եւ էն եղածը մնում է նախորդ սեփականատիրոջը:

Ես կխնդրեի էդ հարցը մեկնաբանել, որովհետեւ բավականին մենք արդեն քննարկեցինք, որ հստակ է, որ գործարքի օրվանից նոր սկսվում է հաշվարկը նոր սեփականատիրոջ համար:

Ա.ՄԵԽԱԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն Մելքումյան, նշեմ, որ հողի հարկի, ինչպես նաեւ գույքահարկի պարտավորություն, ծագում է սեփականության իրավունքի գրանցումից հետո միայն: Էդ դեպքում, սովորաբար, մենք գործարք անելուց առաջ մոտենում ենք կադաստր եւ այնտեղից ստանում ենք պարտադիր փաստաթղթերի ցանկը, որն անհրաժեշտ է տվյալ գործարքը կադաստրով գրանցելու համար, եւ եթե դրա մեջ ներառվի զրոյական տեղեկանքի պարտադիր պահանջ եւ այդ փաստաթղթերը հավաքելուց հետո՝ նոտարական պայմանագիր եւ այլն, էդ խնդիրն արդեն լուծվում է:

Կառավարության առաջարկը հենց դրան էր վերաբերում, որպեսզի մենք ներառենք էն դրույթը, որ կադաստրը պահանջի զրոյական տեղեկանք:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք կա՞, պրն Մելքումյան: Չկա՞: Շատ լավ, հարցերն ավարտեցին: Ընդմիջում:


Ժամը 14:30

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ ԵՆ ՀՀ ԱԺ ՆԱԽԱԳԱՀ ԱՐԱՐԱՏ ՄԻՐԶՈՅԱՆԸ ԵՎ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՏԵՂԱԿԱԼ ՎԱՀԵ ԷՆՖԻԱՋՅԱՆԸ
 
 

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շարունակում ենք մեր աշխատանքները, հարգելի գործընկերներ, մենք հիմնական զեկուցողին հարցերն ավարտեցինք։

Հարակից զեկուցման համար ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Արտաշես Պետրոսյանին։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգելի գործընկերներ, քննարկում ենք «Հողի հարկի մասին» ՀՀ օրենքում լրացումներ կատարելու մասին» հարցը։

Ներկայիս կարգավորումներով՝ հողի առուվաճառքի պայմաններում վաճառող կողմը չէր պարտավորվում հողի հարկի գծով պարտավորությունները մարել, ինչը հետագայում առաջացնում էր բազում խնդիրներ գնորդների համար։ Հետեւաբար՝ այս նախաձեռնությունը կարգավորելու է այդ հարցը։ Եվ այս նախաձեռնությունով առաջարկվում է, որ առուվաճառքի դեպքում վաճառող կողմը պարտավորվի մարել հողի հարկի գծով պարտավորությունները։

Ինչպես նշվեց, հարցը քննարկվել է ԱԺ տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովում եւ արժանացել է դրական եզրակացության, ինչպես նաեւ Կառավարության կողմից եղել են առաջարկներ, քանի որ առաջարկը մի քիչ ուշ մտավ հանձնաժողով, եւ չհասցրեցինք վերջնական քննարկել, եւ հեղինակների կողմից կքննարկվի եւ երկրորդ ընթերցման ժամանակ կմտցվի նախագծի մեջ։ Ի՞նչ էր առաջարկը. Կառավարությունն առաջարկում է, որ կադաստրում գործարք կատարելիս պարտադիր այդ զրոյական տեղեկանքը ներկայացվի, եւ նոր կատարվի գործարք։ Այսքանը, առաջարկում եմ կողմ քվեարկել նախագծին:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, կարող եք հարցեր ուղղել զեկուցողին։ Հարցերի համար՝ հերթագրում։

Սուրեն Գրիգորյան։

Ս.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Պետրոսյան, առհասարակ, ո՞րն է այն փաստարկի, որովհետեւ, կարծում եմ՝ էդ փաստարկը հնչել է, հակափաստարկը, որ, առհասարակ, պայմանագրի այս հանգամանքները կողմերի ազատության շրջանակներում պետք է կարգավորեն, այսինքն՝ կողմերին պարտադրել, որպեսզի իրենք որոշակի ձեւով կարգավորեն այս կամ այն վճարի կատարումը։

Ինչքանո՞վ է համահունչ սա պայմանագրի ազատության սկզբունքի հետ, առհասարակ։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ուրեմն, պայմանագիր կնքելիս կողմերը կարող են պայմանագրի մեջ ֆիքսել այն պայմանները, որ առաջացած պարտավորությունները չփոխանցվեն գնորդին, բայց կոնկրետ դեպքեր են պայմանագրային դեպքերը, բայց հիմնականում, ինչպես նաեւ ավտոմեքենա վաճառելիս պարտավոր են զրոյական տեղեկանք ներկայացնել, նոր կատարել գործարք, նույնն առաջարկվում է նաեւ այս հողի հարկի գծով, ինչպես նաեւ առաջարկվել էր գույքահարկի գծով փոփոխություններ կատարելիս։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք, պրն Գրիգորյան։

Ս.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Տեսեք, պրն Պետրոսյան, ձեր բերած բոլոր դեպքերի դեպքում էդ նույն հարցը ես տալու եմ։ Այսինքն՝ դուք ուղղակի վկայակոչում եք դեպք, որ արդեն էդ կարգավորումը նախադեպ ունի, բայց կողմերը, այսինքն՝ գույքի առ ու վաճառք է կամ հողի, հողի հարկի մարման մասով կարող են համաձայնության գալ, որ գնորդը մարի, ըստ այդմ, վաճառքի գնից ինչ-որ նվազեցում կատարվի կամ հակառակը։

Ուզում եմ հասկանամ՝ ինչո՞վ է պայմանավորված, որ պետությունն այս օրենքի ընդունման դեպքում, ըստ էության, մտնում է կողմերի հարաբերությունների մեջ։ Պետությունը պետք է մտնի կողմերի հարաբերությունների մեջ էն ժամանակ, երբ հիմնական ինչ-որ շատ լուրջ ռիսկեր է փակում, որ կողմերը կարող են... Այսինքն՝ անշարժ գույքի պարտադիր պետական գրանցման համար սա հասկանալի է՝ ինչու է պետությունը միջամտում։ Էս հարցի մասշտաբն ինչո՞վ է հիմնավորվում, որ էս էնքան կարեւոր հարց է, որ պետությունն էստեղ էլ պետք է միջամտի, միջամտության դեպքում կարգավորման խնդիրը չէ, միջամտելու անհրաժեշտությունն է, առհասարակ, ուզում եմ հասկանալ։ Շնորհակալություն։

Ա.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շատ լավ։ Ուղղակի, ես նշեցի, որ նման բողոքներ շատ են եղել, որ գործարքների ժամանակ գնորդները չիմանալով, որ հողի վրա կան պարտավորություններ, որոնք հետագայում փոխանցվել են իրենց, այդ խնդիրների լուծման համար է, ուղղակի, գնորդի անտեղյակ լինելու պատճառով։ Բայց եթե գնորդը նախապես տեղյակ լինի, ինչպես դուք նշեցիք, որ հողի վրա կան պարտավորություններ հողի հարկի գծով, կարող են համաձայնության գալ վաճառողի հետ, գնից իջնել, նվազեցնել կամ կոնկրետ պայմանագրերի հետ կապված։ Այսքանը։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Միքայել Մելքումյան։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Տեսեք, հիմնական զեկուցողին իմ հարցի շարունակությունը եւ Սուրեն Գրիգորյանի հարցադրումն էլ էդ մասով տեղին էր, Ուրեմն, տեսեք, որ դուք ասում եք՝ կադաստրը պարտադրում է, որ զրոյական տեղեկանք տանեն, բայց ինչի՞ հիման վրա է պարտադրում, այսինքն՝ կադաստրը դրա իրավասությունն ունի՞, որ գործարք անողներից մի կողմին, եթե օրենքում տենց դրույթ չկա, ո՞ր ակտի հիման վրա: Մեքենաներինն ուրիշ է, մեքենաների համար սահմանված է, բայց հողի եւ անշարժ գույքի, շենք-շինությունների համար կադաստրը... Այսինքն՝ ըստ երեւույթին, պետք է արձանագրենք՝ էդ պահանջն օրինակա՞ն է, թե՞ անօրինական է, սա՝ մեկ։

Եվ երկրորդը. էս առաջարկը ես էլ եմ արել. եղբայր, երկու կողմերը գործարք են անում, մի կողմը ճշտե՞լ է, որ պարտք կա, էդ գնից ինքը կհանի, էդքան քիչ կվճարի, այսինքն՝ գործարքի ազատությունը կայանում է նրանում, որ երկու կողմերը բոլոր պայմաններն ուսումնասիրում են, մարդը, որ ինչ-որ բան է ձեռք բերում, ուսումնասիրում է, չէ՞, ինքն էլ կարող է ազատ գնալ, տեղեկանք ստանալ, թե ինչ ծանրաբեռնվածություն ունի սա։ Դրա համար էս առումով, ես կարծում եմ, որ պետք է հասկանանք, թե ինչ ենք անում՝ հատկապես հաշվի առնելով, որ 2021 թվականի հունվարի 1-ից մտնում է նոր Հարկային օրենսգրքի էդ դրույթը, որի համաձայն՝ ինքը մեխանիկորեն գործելու է։

Այսինքն՝ ես կխնդրեի՝ նախ՝ մի հատ հասկանայինք՝ կադաստրի էդ պահանջն օրինակա՞ն է, թե՞ չէ, թե՞, ուղղակի, քեզ առաջարկում է, որ սենց մի բան, էլի։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Շատ լավ։ Նու, տեսեք, ես նշեցի, որ Կառավարությունը, ուղղակի, առաջարկ էր արել, որ կադաստրում գրանցելու ժամանակ պահանջվի զրոյական տեղեկանքը։ Հիմա էդ առաջարկը կքննարկվի հեղինակների կողմից, բայց ինձ թվում է՝ դրական եզրակացության կարժանանա։

Իսկ ինչ մնում է այն դեպքերին, շատ դեպքեր եղել են, որ վաճառողը չի տեղեկացրել, որ ունի հարկային պարտավորություններ, եթե տեղեկացնի բարեխիղճ ձեւով, այդ դեպքում արդեն պայմանագրով կնշեն այդ կետը, որ եկեք նվազեցնենք վաճառքի գնից կամ արդեն իրար մեջ կպայմանավորվեն:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք, պրն Մելքումյան։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Իմ ասածը հետեւյալն է. մենք մեջ ենք բերում՝ հաշվի առնելով, որ կադաստրը պարտադրում է՝ բերեք էս տեղեկանքները, նոր գրանցեմ, օրինակա՞ն է նրա պահանջը, թե՞ ինքն իր համար ստեղծագործում է, ասում է՝ էս բերեք, էն բերեք, որի իրավունքը չունի, սրա մասին է խոսքը, այսինքն՝ ինքն ինչի՞ համար է անում: Երբ մարդը մի բան է ձեռք բերում, ուսումնասիրում եւ տեսնում է՝ ինչ պրոբլեմներ շուրջը, ինչ խնդիրներ կան դրա շուրջը։ Անկեղծ ասած, ես գիտեմ, որ պարտավորությունները փոխանցվում են մենակ բաժնետոմսեր ձեռք բերելու ժամանակ, գույքային միավորը վաճառելու ժամանակ պարտքը ժամանակագրական առումով է փոխանցվում, երբ որ ձեռք է բերում նոր սեփականատերը, գույքի հետ պարտքը չի փոխանցվում։

Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

-Կադաստրի այդ առաջարկն օրինական է, թե ոչ՝ մենք ենք որոշելու, այսինքն՝ եթե մենք ընդունեցինք տվյալ օրենքի նախագծում, որ գործարք կատարելիս  պարտադիր է զրոյական տեղեկանքը, այդ դեպքում օրինական կլինի, բայց եթե մենք օրենքում չընդգրկենք, եւ կադաստրը պահանջի, անօրինական կլինի։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Լիլիթ Ստեփանյան: Հանո՞ւմ եք հարցը, շատ լավ։ Հարցերն ավարտվեցին, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը, պրն Պետրոսյան։ Հարակից զեկուցման համար ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում տարածքային կառավարման եւ ենթակառուցվածքների նախարարի տեղակալ Վաչե Տերտերյանին։

Վ.ՏԵՐՏԵՐՅԱՆ

-Հարգելի ԱԺ, մեծարգո ԱԺ նախագահ, ես շատ բան չունեմ ավելացնելու, որովհետեւ պատգամավորներն ինձնից առաջ օրենքի բովանդակությունը ներկայացրեցին։

Մեր առաջարկությունը խմբագրական է եւ վերաբերում է հատկապես այն դրույթին, որ թեզը, որն առաջարկվում է օրենքի նախագծով եւ ընդունվելու դեպքում պիտի կարգավորի, ինքը պիտի ունենա գործուն մեխանիզմ, այդ իսկ պատճառով մենք առաջարկել ենք այնպիսի տարբերակ եւ հեղինակների ու հանձնաժողովի հետ քննարկման արդյունքում համաձայնել ենք, որ կխմբագրենք, որ պարտավորության կատարումը ներառվի պարտադիր ներկայացվող փաստաթղթերի ցանկում, պրն Մելքումյանը ճիշտ հարցադրում արեց, մենք հենց օրենքով կսահմանենք, որ դա անհրաժեշտ է՝ ի թիվս այլ փաստաթղթերի, որպեսզի դա ներկայացվի եւ ֆիքսվի, որ էդ պարտավորությունը կատարված է։

Էս պարագայում ես ուզում եմ նաեւ ասել, որ խոսքը վերաբերվում է ոչ թե միմյանց նկատմամբ ունեցող պարտավորություններին, էս դեպքում՝ քաղաքացիաիրավական հարաբերություններին, այլ խոսքը վերաբերում է հանրային պարտավորություններին, մասնավորապես, համայնքային պարտավորությանը, համայնքին վճարվող գույքին։

Այս առումով՝ հաշվի առնելով իրավիճակը եւ հաշվի առնելով մեր, իսկապես, ձեւավորված ավանդույթը, մենք ունենք առաջընթաց հարկերի հավաքագրման, հարկային կարգապահության առումով, բայց գաղտնիք չէ, որ ունենք նաեւ պրոբլեմներ, այսինքն՝ գույքի առուվաճառքի պարագայում շատ դեպքերում մենք քաղաքացուն, գնորդին լայն հնարավորություն կամ հասանելի էֆեկտիվ հնարավորություն էսօր չունենք տված, որպեսզի նա իրազեկվի պարտքի մասին։

Պրն Մելքումյան, մենք հիմա աշխատանքներ ենք կատարում, մենք կունենանք 2021 թվականին Հարկային օրենսգրքի գործելուց միասնական բազա, որը բոլորին հասանելի կլինի։ Եվ էս դեպքում էս կարգավորման դերն էապես կկրճատվի, որովհետեւ մարդիկ, իսկապես, կիմանան, թե ինչ պարտքի մասին է խոսքը, եւ էս դեպքում արդեն փոխադարձ պայմանավորվածությունների շրջանակում խնդիրը կլուծվի։

Այս պահին մենք սա համարում ենք էֆեկտիվ, նաեւ փորձ կա՝ կապված շարժական գույքի հետ, դա մեքենաներն են, մենք էս դրույթն իրացնում ենք, 2021 թ. հետո եղած գործիքակազմը թույլ կտա մեզ շատ ավելի էֆեկտիվ լինել եւ էս խնդիրը բովանդակային առումով լուծել այլ հարթությունում։ Թերեւս, այսքանը։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շատ լավ, պրն Տերտերյան, դեռ հարցերի համար ժամանակ կա մնացած։ Հարցերի համար հերթագրում։ Միքայել Մելքումյան։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Պրն Տերտերյան, այո, դուք իրավացիորեն նշեցիք, փաստորեն, արձանագրեցիք, որ կադաստրի պահանջը, օրինական պահանջ չէ, այսինքն՝ ինքը մի բան է ասում, որը, ուղղակի, առաջարկ է, որ հիմա բերեք զրոյական տեղեկանք։

Վ.ՏԵՐՏԵՐՅԱՆ

-Հիմա չէ, էս օրենքն ընդունելուց հետո։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Չէ, չէ, մինչեւ էդ օրենքը, այ, հիմա, մինչեւ օրենքի գործողությունը, որ կադաստրն առաջարկում է, ասում է՝ բերեք զրոյական տեղեկանք, ինչի՞ հիման վրա է ասում։

Վ.ՏԵՐՏԵՐՅԱՆ

-Ինչ-որ թյուրըմբռնում կա, հեսա կճշտենք։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Էս՝ մեկ, երկրորդը՝ էսպիսի մի բան. եթե մենք կարողանում ենք թվայնացման եւ էլեկտրոնային համակարգ ստեղծելու միջոցով ամբողջ պատկերն ունենալ, այսինքն՝ նորից եմ ասում, այո, դուք ճիշտ եք ասում, որ մենք պետք է դյուրացնենք, մարդը գույք է ձեռք բերում, հետաքրքրվում է՝ էս ի՞նչ գույք է, երրորդ կողմի պրետենզիաներ կան էդտեղ, կարող է մտնեն դատարան առնելուց հետո, պարզվի, որ սրա նկատմամբ հավակնություն ունեն ինչ-որ ժառանգներ, մտնեն եւ այլն, չէ՞, այսինքն՝ միշտ էդ պրոբլեմը կա։

Հիմա, այսինքն՝ կարեւորը նա է, որ մենք ստեղծենք համընդհանուր մի տեղեկատվական բազա, պետությունը երաշխավորի, որ գույք ձեռք բերելու ժամանակ ամբողջովին էդ ծանրաբեռնվածությունները, պրոբլեմները, ոնց որ էդ կադաստրի սահմանափակումների տեղեկանքն է, չէ՞, որ գնում ես, ինչ-որ 10, թե 15 օր է, էդքան էր գործում նա, այ, էդ տեղեկատվական համակարգն ունենանք, որպեսզի գնորդն ամեն ինչ իմանա գույքի մասին։

Վ.ՏԵՐՏԵՐՅԱՆ

-Եթե թույլ տաք, ձեր հարցադրման առաջին մասը. էսօր կադաստրը նման պահանջ չի ներկայացնում։ Մենք ասում ենք, որ էս օրենքն աշխատելու պարագայում, չէ, երեւի, լավ չենք պատկերացրել, կադաստրն էսօր էդպիսի պահանջ չի ներկայացնում, հակառակը, մենք ասում ենք, որ սահմանենք առուվաճառքի դեպքում հարկային պարտավորության մարման անհրաժեշտություն, պլյուս՝ էդ անհրաժեշտության ֆիքսում գրանցման պահին, որովհետեւ եթե մենք ֆիքսումը չենք սահմանում օրենքով, ապա էդ պարտավորության կատարումը որեւէ կերպ չի արձանագրվում եւ մոնիտորինգի չի ենթարկվում։

Ինչ վերաբերում է ձեր հարցի մյուս մասին, ինչի մասին մենք հիմա իրար ներկայացնում էինք, ապա առաջինը՝ հարկային պարտավորության մասով՝ այո, մենք կունենանք միասնական բազա, որը կլինի հասանելի։ Էս պարագայում էս դրույթի իրագործումը շատ ավելի կհեշտանա, որովհետեւ եթե մենք որպես քաղիրավական պայմանագրի երկու կողմեր՝ գնորդ եւ վաճառող, տեղյակ ենք ամբողջ պատկերին, կա նաեւ էլեկտրոնային հասանելի բազա, ապա էս պահանջի կատարումը մեզ մեծ դաշտ կտա՝ կկատարեմ ես, թե կկատարեք դուք, բայց փաստ կլինի, որ հանրային պարտավորությունը կիրականացվի։

Մյուս մասը ձեր հարցադրման. դուք ավելի ընդլայնեցիք խնդիրը, որովհետեւ այո, գույքային պարտավորությունները կարող են լինել շատ ավելի լուրջ, հընթացս դա էլ կներառվի, միասնական բազայում կլինի։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Մեկ էլ՝ մեկ բան էլ արձանագրենք, որ 2021 թվականից ուժի մեջ մտնող Հարկային օրենսգրքի համապատասխան դրույթով արդեն սա լուծված է, այսինքն՝ եթե մտնի ուժի մեջ, աշխատելու է մինչեւ սույն թվականի տարեվերջ, չէ՞, ըստ էության, փաստորեն, էդպես է ստացվում։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Պատասխանեցիք, չէ՞, պրն Տերտերյան։

Վ.ՏԵՐՏԵՐՅԱՆ

-Այո։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Սուրեն Գրիգորյան։

Ս.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Հարցս հետեւյալն է, պրն Տերտերյան, տեսեք, դուք ընդունո՞ւմ եք, որ էս նախագծի հիմքը եւ պատճառը հետեւյալ խնդրի լուծումն է. լինում են գործարքներ, երբ գույքի առարկան, հա՞, հողամասի վերաբերյալ կան վճարումներ, էդ վճարման պարտավորությունը, ճիշտ նշեցիք, կողմերի միջեւ չէ՝ պետական կամ տեղական ինքնակառավարման կոնկրետ մարմնի նկատմամբ է, հա՞։ Քանի որ կողմերն էս գործընթացում չեն խոսում, թե էս գումարն ով պետք է վճարի, հետո, փաստացի, դեպքեր են լինում, որ գնորդը, տուժում է, որ ինքը չի իմանում, որ պետք է տենց գումար վճարվի, առնում է էդ գույքը, հետո մի օր պարզվում է փաստը, հանկարծակիի է գալիս։

Հիմա, էս նախագծի միակ նպատակն էդ իրավիճակում գնորդին պաշտպանելն է, որպեսզի ինքն էս հարցով հանկարծակիի չգա, ճի՞շտ եմ հասկանում։

Վ.ՏԵՐՏԵՐՅԱՆ

-Մեկնաբանել կարելի է էդպես, բովանդակությամբ՝ այո։

Ս.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Եվ արձագանք չկա՞, շատ լավ։ Հարցերն ավարտվեցին, պրն Տերտերյան։

Վ.ՏԵՐՏԵՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություւն։ Մտքերի փոխանակություն, ելույթների համար հերթագրում։ Միքայել Մելքումյան։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, ճիշտն ասած, ես մի փոքր հիմա թեմայից, իհարկե, հողի մասին եմ խոսելու, բայց այլ թեմայով, որովհետեւ հարցադրումներով մենք պարզաբանեցինք, խոսքս վերաբերում է հողի նպատակային նշանակության փոփոխման գործընթացներին եւ ընթացակարգերին, այսինքն՝ եթե հիշում եք, ես ժամանակին մի օրենսդրական նախաձեռնություն էի ներկայացրել, որը վերաբերում էր ներդրումային ծրագրերի աջակցության մեկ պատուհանի սկզբունքին։ Որոշ ժամանակ հետո հայտարարվեց, որ էկոնոմիկայի նախարարությունում ստեղծվել է ներդրումների աջակցության կենտրոն, որը զբաղվում է էդ հարցերով, այսինքն՝ ընդունվեց, որ էդ մի պատուհանը չկար, իբր, մի պատուհանը սա է, որն էն լիազորությունները չի կարող ունենալ։ Բայց ուրիշ բան եմ ասում, քանի որ էդ շղթայի ներդրումային ծրագրերի իրականացման մի մասը վերաբերում է հողի նշանակության փոփոխությանը, հասարակական, արտադրական, գյուղատնտեսական, պրն Տերտերյան, հիմնական զեկուցողին չեմ դիմում, ձեզ եմ դիմում, կխնդրեի, որ, ես գիտեմ, որ միջգերատեսչական հանձնաժողով էլ կա դրա համար, հետո մտնում է, Կառավարության որոշմամբ է, եթե չեմ սխալվում կամ կոմիտե է մտնում եւ այլն, էդ միջգերատեսչականի մասով կարո՞ղ է՝ հանկարծ մենք իմանանք, էդպիսի տեղեկատվություն ունենաք, թե քանի՞ էդ տիպի ծրագիր խափանվել է կամ ուշացել է կամ մերժվել է՝ կապված, ընդունենք՝ ճանապարհների մոտիկության, չգիտեմ ինչ-որ եւ այլն, որովհետեւ մի էդպիսի քննարկման էլ ես եմ ակամայից նախարարական կոմիտեում մասնակցել էդ երկու գերատեսչությունների ղեկավարների վեճին, որոնք երկուսն էլ հիմա չկան, չեն աշխատում։

Եվ կցանկանայի, որ ասեիք՝ արդյո՞ք էս գործող ընթացակարգը կամ դրա կատարման պրակտիկան խոչընդոտում է շատ ներդրումային ծրագրերի իրականացմանը, որովհետեւ մարդը պիտի ներդրում անի, հողի նշանակությունը փոխված չէ, սպասում է, վերջում ասում է՝ դե, լավ, եթե չեք անում, չեմ անում էդ ներդրումը։ Այսքանը։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Սերգեյ Բագրատյան։

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, իհարկե, օրենքը կարեւոր է, եւ մեր գործընկերները ճիշտ շեշտադրումներ են արել, բայց չի տրվում մի քանի հարցի պատասխան։ Մասնավորապես, ժառանգության դեպքում, երբ հայրը զավակին ժառանգում է այդ հողը, ինչո՞ւ պետք է այդ ժառանգության պայմաններում կամ նվիրատվության պայմաններում պետությունը կարողանա ստիպել, որպեսզի քաղաքացին վճարում կատարի, երբ իրավահաջորդության հիմքով հողի հարկն ընթացքում պետք է վճարվի, եւ որեւէ կերպ այս միջամտությունը չի կարող ընդունվել։ Կամ, եթե մահվան հետեւանքով ժառանգություն է ստացել, ո՞վ պետք է վճարի այդ դեպքում այդ առաջացած պարտքը։

Չեն կարգավորվում այդ խնդիրները, բացի դա, եթե մենք գիտենք, որ, ընդամենը, հունվարի 1-ից այլեւս լիարժեք գործելու է Կառավարության կողմից ներկայացված նախագիծը, Կառավարությունն ինչո՞ւ է այս հատվածական օրենքն ընդունում։ Ինչքան էլ ես հարգեմ իմ գործընկերների աշխատանքը, բայց կրկնակի աշխատանք անելու խնդիր է առաջանում, եւ ինչո՞ւ ենք մենք հանրային միջոցները լրացուցիչ օգտագործում, երբ որ լիարժեք օրենքը կա։ Սա ես ամենեւին այլ մտքով չեմ ասում, բայց եթե, օրինակ՝ ընդդիմությունը ներկայացներ նման նախագիծ, դուք միանգամից կասեիք, որ Կառավարությունը լիարժեք նախագիծ ունի եւ շուտով ուժի մեջ կմտնի, խնդրում ենք հետ տարեք նախագիծը, եւ մենք հարգել ենք բազմաթիվ անգամներ։

Այս դեպքում ինչո՞ւ ենք երկակի ստանդարտ կիրառում, եթե, իսկապես, մենք հունվարի 1-ից ամբողջ օրենքի նախագիծն ունենալու ենք, եւ Կառավարությունը տեղյակ է դրան, Կառավարությունը, ընդամենը, պետք է մեր գործընկերներին ասի, որ այս օրենքն այլեւս ուժի մեջ է եւ իմաստ չունի ձեր աշխատանքը, եւ ոչ թե բերել, այսքան քննարկումների արդյունքում մենք ընդունենք եւ 7 ամիս հետո ամբողջական օրենքը մտնի ուժի մեջ։ Կարծում եմ՝ սա արդյունավետ ճանապարհ չէ։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արման Աբովյան։

Ա.ԱԲՈՎՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, միանում եմ պրն Բագրատյանի կարծիքին։ Տեսեք՝ ինչ է ստացվում. ստացվում է, որ գալիս է մի կարգավորում, որն անցնելով բոլոր ինստանցիաները, պրոցեդուրաները, եւս բավականին երկար ճանապարհ է լինելու, եւ, ընդամենը, օրենքը գործելու է մի քանի ամիս, եթե, իհարկե, հասցնի գործի։ Դրա հետ մեկտեղ մենք ունենք մի իրողություն, որ 2021 թվականից համապարփակ այդ բոլոր կարգավորումները, որոնք մտնում են, իրենք արդեն իսկ բոլոր այս հարցերը շտկում են։

Ճիշտն ասած, կցանկանայի, որ հիմնական զեկուցողը եւս մեկ անգամ այդ փաստարկը հնչեցներ՝ ինչի՞ համար մենք այս ժամանակահատվածը չենք սպասում, եթե, օրինակ՝ այդ 2-3 ամսվա խնդիրը, կոպիտ ասած, չակերտներում, բյուջեն լցնելն է, ապա, կարծում եմ, որ այս եղանակը չի լուծի այդ հարցը, պարզապես, չի լուծի, որովհետեւ շատ վճարներ ոչ թե անմիջապես են լինում, այլ նույնիսկ, երբ մենք վերցնում ենք առք ու վաճառքի սանդղակը, ինքն էլ ունի սեզոնային որոշակի ժամանակացույց, եւ այդ ժամանակացույցը ցույց է տալիս, որ հիմնականում այդ առք ու վաճառքի ընթացքները տեղի են ունենում գարնանը, իսկ գարնանը, հաստատ, չենք հասցնի։ Փաստացի, այս օրինագիծը, ցավոք, չի լուծի իր առջեւ դրված խնդիրը։

Ինչ վերաբերում է քաղաքացիների շահերին, այո, քաղաքացիների շահերն ամենակարեւորն են, իրենք գերակայում են, էստեղ երկու կարծիք չի կարող լինել, բայց դրա հետ մեկտեղ նաեւ գոյություն ունի քայլերի էֆեկտիվության տրամաբանություն, որը կրկին անգամ պրն Բագրատյանի եւ պրն Մելքումյանի հետ համաձայն եմ, չի համապատասխանում այդ էֆեկտիվության տրամաբանությանը։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Սուրեն Գրիգորյան։

Ս.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ելույթս բխելու է տվածս հարցերից, եւ ես ամփոփեմ եւ կարծիքս արտահայտեմ։ Տեսեք, ասվում է, որ նախագծի նպատակը գնորդին պաշտպանելն է, պրն Տերտերյանն էլ հաստատեց, այսինքն՝ որպեսզի գնորդը չհայտնվի մի իրավիճակում, որ գնել է գույք՝ չիմանալով, որ այդ գույքը ծանրաբեռնված է պարտավորություններով, ինքը պետք է դրա մասին իմանա։

Հիմա, նախագծով առաջարկվում է խնդիրը լուծել հետեւյալ կերպ. կոնկրետ նշվում է էն մարդը, ով պետք է, այսինքն՝ վաճառողը՝ տվյալ դեպքում, եթե ճիշտ եմ հասկանում, վճարումը կատարի, գույքն այլեւս չծանրաբեռնված վիճակում փոխանցի գնորդին։ Ինձ թվում է, որ կա ավելի փափուկ լուծում, որը լուծում է խնդիրը, բայց պայմանագրային ազատությունն էլ չի խախտում։ Ըստ էության, էստեղ կա, ընդամենը, խնդիր գնորդի եւ վաճառողի միջեւ՝ էս խոսակցությունը բացելու, որպեսզի գնորդն անտեղյակ չլինի, թե ինչ գույք է առնում։ Էդ դեպքում կարելի է նախատեսել կարգավորում՝ ոչ թե ով պետք է վճարի, այլ, օրինակ՝ նախատեսվի, որ պայմանագրերում առանձին տողով պետք է նշում կատարվի, թե ով է վճարում էս գումարը։ Երբ մենք սա կգրենք, կստացվի, որ անխուսափելիորեն էդ առք ու վաճառքի գործընթացում արդեն էդ խոսակցությունը վաճառողի եւ գնորդի միջեւ բացվելու է, բայց էդ բացված խոսակցության շրջանակներում իրենք են արդեն որոշելու, թե վաճառողը վճարում է, նոր է փոխանցում, թե գնի նվազեցում է իրականացնում, էդ նվազեցումը ենթադրում է, որ հետագայում գնորդն ավելի էժան գնով առնում է, հետո էդ պարտավորությունն է փակում։

Այսինքն՝ եթե խնդիրն էդ խոսակցությունը բացելն է, այդ խոսակցությունը կարելի է բացել՝ ընդամենը նախատեսելով, որ դրա մասին պայմանագիրը պետք է պարունակի նշում, բայց ասել, թե էդ հարցը կողմերի միջեւ ոնց պետք է կարգավորվի, ինձ թվում է, որ խնդրահարույց է՝ պետության, կողմերի հարաբերությունների եւ տվյալ դեպքում պայմանագրի ազատության հարաբերությունների մեջ մխրճվելով։ Շնորհակալություն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Գեւորգ Պապոյան։

Գ.ՊԱՊՈՅԱՆ

-ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգելի գործընկերներ, սիրեի հայրենակիցներ, փորձեմ կարճ անդրադառնալ մի քանի հարցերի։

Պրն Բագրատյան, ժառանգության հարցն առանձին կարգավորում ունի, մենք էստեղ խոսում ենք օտարման մասին։ Իսկ ինչու ենք փորձում, նաեւ պրն Աբովյանն էս հարցին անդրադարձավ, մենք կարծում ենք, որ նվազագույնը 9-10 ամիս առաջ մենք էս օրենքի փոփոխությունը կունենանք, եւ փորձում ենք էս խնդիրը 9-10 ամիս հնարավորինս շուտ լուծել, եւ մեզ հետ նաեւ Կառավարությունն է համաձայն։ Եվ էն ռիսկերը, որոնք, միգուցե, եղել են, դրա համար ավելի հետ են դրվել ժամկետը, հիմա չկան, քննարկել ենք եւ էս առումով՝ եթե հիմա ընդունվեր, հիմա էլ կլիներ, այսինքն՝ փորձում ենք 9-10 ամիս շուտ խնդիրը լուծել։

Ինչ վերաբերվում է, տեսեք, հիմա անդրադառնամ մի շատ կարեւոր հարցի՝ պրն Գրիգորյանի առաջադրած թեզերին։ Էստեղ շատ կարեւոր հարց է հարկ վճարելու մշակույթը, մենք չենք ասում՝ ով պետք է վճարի, մենք ասում ենք՝ հարկերը պետք է վճարվեն, սա շատ կարեւոր խնդիր է։ Մենք պետք է էս մշակույթը եւ պետությունը պետք է էս մշակույթը, նաեւ քաղաքացիներն իրենց մեջ ամրագրեն՝ հարկերը պետք է վճարվեն, եւ էս գործիքով մենք ուղղակիորեն ամրագրում ենք, որ քաղաքացին որեւէ գույք օտարելուց հետո, օտարելուց առաջ իր հարկային պարտավորությունները պետության, հասարակության, համայնքի առջեւ կատարած է լինում։ Շատ պարզ օրինակ. երբ քաղաքացին իր հարկային պարտավորությունը համայնքի առաջ կատարած է լինում, համայնքի բյուջեում հայտնվում է փող, էդ փողն էլ, համայնքը դիմում է պետությանը, ասում է՝ կրկնապատկիր, եռապատկիր, սուբվենցիոն ծրագրով իմ համայնքում գործ անեմ, սա է ամբողջ մեխանիզմը։ Եվ սա հասարակության համար կարեւոր նշանակություն ունեցող հարց է։

Եվ, վերջիվերջո, նաեւ նախարարության հիմնական դիրքորոշումն է պաշտպանել այս օրենքի նախագիծը։ Էստեղ մի կարեւոր հարց կա. գնորդին պաշտպանելը միակ նպատակը չէ, նպատակներից մեկն է, նաեւ հասարակության եւ շահերն էստեղ պետք է հաշվի առնել, եւ սրա մասին նախագծի նպատակներում մենք հստակ նշեք ենք, որովհետեւ հարկ վճարելը նաեւ բերում է հասարակության շահերի ընդհանուր պաշտպանվածության մակարդակի մեծացմանը։

Եվ մի բան էլ, մի նախադասություւն էլ. այս օրենքը, վերջիվերջո, միեւնույնն է՝ 2021 թվականի հունվարի 1-ից լինելու է, մենք ասում ենք՝ էս դրական գործիքը բերեք 10 ամիս շուտ։ Եվ ես շատ ուրախ եմ, որ էս քննարկումն ունեցանք, որովհետեւ Հարկային օրենսգիրքը քննարկելիս նմանատիպ քննարկում չենք ունեցել։ Այսքանը։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հերիքնազ Տիգրանյան։

Հ.ՏԻԳՐԱՆՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, ես հարկ համարեցի ելույթի տեսքով մի քանի մտահոգություն ասել՝ այս նախագծի հետ կապված, քանի որ նույնանման կարգավորմամբ մեկ այլ նախագիծ եւս քննարկել ենք, որը վերաբերում էր անշարժ գույքի, տվյալ դեպքում՝ բնակարանի առք ու վաճառքին։

Ամբողջությամբ կիսում եմ իմ գործընկեր Սուրեն Գրիգորյանի տեսակետն այն մասին, որ այս դեպքում պետությունը որոշակի անհարկի միջամտություն է իրականացնում քաղաքացիների պայմանագրային ազատության իրավունքին, որովհետեւ մենք էստեղ որքան էլ հիմնավորենք, որ, ի վերջո, սա գնորդին պաշտպանելու կամ նպատակներից մեկը գնորդին պաշտպանելու համար է, այդուհանդերձ, հիմքում կա նաեւ հարկահավաքության ապահովման կարեւոր գործառույթը, որն այսօր իրականացնում են ՏԻՄ-ները։ Եվ եկեք ելնենք մեր իրականությունից. հնարավոր են դեպքեր, որ մարդն իր հողամասը վաճառում է կարիքից դրդված, հետեւաբար՝ օրենքով պարտադրել, որ նա պիտի զրոյացնի իր հարկերը, նոր կարողանա իրացնել իր հողամասը, մենք սահմանափակում ենք նրա՝ սեփականությունից ազատորեն օգտվելու իրավունքը, որովհետեւ ցանկացած պահի նա պիտի կարողանա դա իրացնել, օտարել կամ վաճառքի ձեւով, էս դեպքում կարող է գործել այլ համակարգ։ Եթե մենք ուզում ենք գնորդին պաշտպանել, ապա մենք պիտի ունենանք միասնականացված բազա, որտեղ ինչպես, օրինակ՝ միասնական տեղեկանքն են վերցնում տվյալ գույքի վաճառքի դեպքում, ժողովրդի մեջ կոչված այդ «չխաբվելու թուղթը», այդ «չխաբվելու թուղթ» կոչվածում մի տողով կամ գրաֆայով պիտի նշված լինի, թե տվյալ գույքի նկատմամբ ինչ հարկային պարտավորություններ առկա են, էս դեպքում գնորդը կմտածի՝ մտնե՞լ այդ ռիսկի տակ, թե՞ ոչ։ Բայց եթե հողի հարկի գանձումը, ասենք՝ ապաշնորհ գյուղապետերի վատ կառավարման արդյունքում տեղի չի ունեցել, ապա պետք չէ, որ այս դեպքում պետությունը միջամտություն անի կողմերի պայմանագրային ազատության իրավունքին։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի գործընկերներ, սիրելի հայրենակիցներ, քննարկում ենք «Հողի մասին» օրենքի նախագիծը՝ փոփոխություններ կատարելու հետ կապված։ Այս տրամաբանության ներքո ուզում եմ փոքր-ինչ շեղվելով՝ մի քանի առանձնահատուկ եւ կարեւոր հարցերի անդրադառնալ՝ եւս հողի հարկի հետ կապված։

Պրն Տերտերյան, ընդամենը, ամիսներ առաջ «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցության անունից օրենսդրական պատիվ եմ ունեցել նախաձեռնություն ներկայացնելու, մասնավորապես, վերաբերող եւս հողի հարկը զիջելուն՝ մեր գյուղացիների, գյուղատնտեսությամբ զբաղվող քաղաքացիների հետ կապված, բնական աղետներից տուժելու պարագայում հողի հարկից ազատելու այս հնարավորությունն ընձեռելու հարցը, եւ մանրամասն ներկայացրել ենք փորձը, օրինակները, տարածաշրջանում ստեղծված իրավիճակը, եւ գտնում ենք, որ այո, հողի հարկի հետ կապված, առհասարակ, հարկային քաղաքականության հետ կապված՝ մենք պետք է մեր մշակույթն ու վերաբերմունքն ունենանք. հարկման մեխանիզմը եւ հարկը չպետք է ինքնանպատակ լինեն, որովհետեւ այն օրենսդրական նախաձեռնությունը, որը մենք ներկայացնում ենք, ըստ էության, տուժած գյուղացիների մասին էր խոսքը գնում, եւ գաղտնիք չէ, որ Հայաստանում հիմնականում գյուղատնտեսությամբ զբաղվող կազմակերպությունները կամ անհատները վարկեր են վերցնում, եւ տուժելու պարագայում ի՞նչ է ստացվում. նրանք պետք է եւ՛ մայր գումարը փակեն, վարկը փակեն եւ՛ դրան զուգահեռ պետք է հարկվեն էն պարագայում, որ նրանք որեւիցե տեսքով եկամուտ չեն ունեցել եւ տուժել են։

Տուժելու պարագայում հարկել գյուղացուն՝ այդ սկզբունքն ինձ համար եւ մեր խմբակցության ներկայացուցիչների համար անընդունելի է, եւ մեզ համար շատ կարեւոր է այս համատեքստում, քանի որ նման հարց է քննարկվում, թե արդյո՞ք Կառավարությունում քննարկվում է նաեւ այս հարցը, որովհետեւ ամիսներ առաջ այս հարցի հետ կապված եւս՝ Կառավարության ներկայացուցիչներն իրենց մտահոգությունն էին հայտնում եւ ասում էին, որ իրենց տեսլականը կա, տարբերակը կա, որն առաջիկայում պետք է ներկայացնեն խորհրդարանում քննարկման, բայց մինչ այսօր որեւիցե տարբերակ մենք չենք քննարկել։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Եզրափակիչ ելույթներ, պրն Տերտերյան, կարիք տեսնո՞ւմ եք...

Վ.ՏԵՐՏԵՐՅԱՆ

-Նու, բազմաթիվ հարցադրումներ եղան, մի մասին արդեն իսկ նախապես արձագանքվել է։

Պրն Մելքումյանը շատ կոնցեպտուալ հարց տվեց՝ ներդրումներ, հողի կատեգորիաներ փոխել. միայն հողի կատեգորիան չէ, ներդրումների պարագայում ինքը թղթակցվում է մի ամբողջ շղթայի հետ, պետք է ընդունել։ Ստատիստիկան, վիճակագրությունը, ի դեպ, կա, ես ձեզ կտրամադրեմ, համենայն դեպս, քանի անգամ են դրանք մերժվել, չմերժվել, մերժվել են մշտապես հիմնավոր պատճառներով, այսինքն՝ նրանք չեն համապատասխանել հիմնականում քաղաքաշինական նորմատիվներին, սա է եղել պատճառը, որովհետեւ հանձնաժողովի աշխատանքի հիմքում դրված է այդ դրույթը, որ եթե մերժել, ապա պիտի ցուցանել նաեւ իրավական ակտը։ Պրոբլեմը մեծ է, ինձնից լավ դուք գիտեք, պիտի ունենանք քաղաքաշինական գլխավոր փաստաթղթեր, ցավոք սրտի, շատ համայնքների համար չունենք, միայն էդ պարագայում մենք կկարողանանք նախապես ներդրողներին իրազեկել, եւ իրենք կարող են տեղյակ լինել, թե որտեղ ի՞նչ կարգի ներդրումներ կարող են անել։

Այո, քաղաքաշինական գլխավոր հատակագծեր եւ վերակառուցապատման սխեմաներ, նայած թե ինչ միջավայրում է գտնվում։ Ինքը մեծ խնդիր է, լուծում ենք, լուծման ճանապարհին ենք, հատակագծերը հայտնվում են, որովհետեւ եթե բոլոր հատակագծերը լինեն, էդ «հողի կատեգորիայի փոփոխություն» հասկացությունը, ընդհանրապես, կկորի։ Դրա փոխարեն կլինի հատակագծի փոփոխություն, որը բավականին ավելի բարդ ու բավական դժվար պրոցես է։

Թերեւս, այսքանը, որովհետեւ մնացած բոլոր հարցադրումներին, պրն նախագահ, արդեն արձագանքվել է, երեւի, գործընկերները կարձագանքեն։

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շատ լավ, պրն փոխնախարար, շնորհակալություն։ Պրն Պետրոսյան, դուք ասելիք ունե՞ք: Ո՞չ: Հիմնական զեկուցող Արգիշտի Մեխակյան, ասելիք ունե՞ք: Եզրափակիչ ելույթ. Արգիշտի Մեխակյան։

Ա.ՄԵԽԱԿՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի գործընկերներ, տիկին Տիգրանյան, ինչքան էլ համաձայն եմ ձեր հետ, այո, ես համաձայն եմ, որպեսզի լինի միասնական տեղեկատվական բազա, որից հետո, միգուցե, այս դրույթները հանելու անհրաժեշտություն լինի։ Բայց, քանի որ մենք չունենք էդ տեղեկատվական բազան, որ ՀՀ ամբողջ տարածքով հասանելի է, կարծում եմ՝ պետք է էս մասին դեռ չմտածենք։

Իսկ մնացած առումով՝ մենք բաց ենք, եթե առաջին ընթերցմամբ անցավ, առաջինից երկրորդ ընթերցում բոլոր առարկայական առաջարկությունները կքննարկենք, անպայման։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հարցի քննարկումն ավարտվեց։

Հարգելի գործընկերներ, քննարկում ենք «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության կողմից ներկայացված՝ «Տեղական ինքնակառավարման մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություն եւ լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։

Հիմնական զեկուցող՝ ԱԺ պատգամավոր Արմեն Եղիազարյան:  Պրն Եղիազարյան, համեցեք։

Ա.ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Իմ կողմից նախագիծ է ներկայացվել «Տեղական ինքնակառավարման մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություն եւ լրացում կատարելու մասին»։ Խոսքը գնում է նրա մասին, որ այս պահին ժամանակավոր պաշտոնակատարները համայնքային ոչ առեւտրային կազմակերպություններում կարող են աշխատել անժամկետ, եւ դա խնդիր է հարուցում։

Իմ կողմից առաջարկվում է հետեւյալը. «Տեղական ինքնակառավարման մարմինների ՀՀ օրենքի 35-րդ հոդվածի առաջին մասի 11-րդ կետում միջակետը փոխարինել վերջակետով եւ լրացնել նոր նախադասությամբ՝ «Մինչեւ համայնքային ոչ առեւտրային կազմակերպության ղեկավարի թափուր պաշտոն զբաղեցնելու մրցույթի կայացումը համայնքի ղեկավարը կարող է նշանակել համայնքային ոչ առեւտրային կազմակերպության ժամանակավոր պաշտոնակատար ոչ ավելի, քան 6 ամիս ժամկետով։ Եթե հայտարարված մրցույթը համարվում է չկայացած, ապա ժամանակավոր պաշտոնակատարի պաշտոնավարման ժամկետը կարող է երկարաձգվել ընդամենը մեկ անգամ՝ 3 ամիս ժամկետով»։

Եվ 2-րդ հոդվածում անցումային դրույթ է. «Այն համայնքները, որտեղ ոչ առեւտրային կազմակերպություններում տնօրենների ժամանակավոր պաշտոնակատարները գործում են սույն օրենքի ուժի մեջ մտնելու օրվա դրությամբ, փաստացի, աշխատում են 6 ամսից ավելի ժամկետով, սույն օրենքն ուժի մեջ մտնելու օրվանից 2-ամսյա ժամկետում նշանակվում է օրենքի 35-րդ հոդվածի առաջին մասի 11-րդ կետով նախատեսված՝ համայնքային ոչ առեւտրային կազմակերպության ղեկավարի թափուր պաշտոնի զբաղեցնելու մրցույթ»։

Փաստացի, մենք այս նախագծով վերջ ենք դնում այն կոռուպցիոն մեխանիզմին, որ, շրջանցելով օրենքը՝ շատ համայնքի ղեկավարներ նշանակում են ժամանակավոր պաշտոնակատարներ, եւ տարիներով նրանք լինում են իրենց պաշտոնում։ Մենք այս նախագծով վերջ ենք դնում այդ օրինազանց ճանապարհին։ Այսքանը, կպատասխանեմ ձեր հարցերին։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հիմնական զեկուցողին հարցերով դիմելու համար հերթագրում։

Միքայել Մելքումյան։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Պրն Եղիազարյան, այսինքն՝ ձեր դիտարկումները ցույց են տվել, որ բազմաթիվ էդպիսի դեպքեր կան, որ ժամանակավոր պաշտոնակատար են, գործող օրենքով կարող են անժամկե՞տ լինել պաշտոնակատար եւ, եթե ունեք ձեր համայնքային դիտարկումները, ներկայացրեք, միգուցե, գրավոր դիմել եք Կառավարության համապատասխան գերատեսչությանը՝ ստանալու տեղեկատվություն այդ ժամանակավոր ինստիտուտի եւ դրա երկարաձգված ռեժիմի մասին։ Եթե կա՝ հնչեցրեք, եթե չէ...

Ա.ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆ

-Չէ, նման գրություններ չեմ ուղարկել, սակայն դեռեւս ավագանի ժամանակ առնչվել եմ այս խնդրին, եւ թե՛ նախկին օրենսդրության ժամանակ, երբ ժամանակավոր պաշտոնակատարները պետք է ուղարկվեին ավագանու հաստատմանը, եւ թե՛ հիմա, որ պետք է լինի մրցույթ, այդ ժամանակավոր պաշտոնակատարների համար չկա սահմանված ժամկետ, եւ իրենք գործում են տարիներ շարունակ՝ շրջանցելով այդ դրույթը։ Փաստացի, համայնքի ղեկավարը շրջանցում է այդ օրենքի դրույթը եւ իր քմահաճույքով նշանակում է ՀՈԱԿ-ի տնօրեն եւ այդպես թողնում շարունակ։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Միքայել Մելքումյան։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Մեկ էլ՝ էսպիսի մի բան. իսկ նշանակման համար, թեկուզեւ ժամանակավոր պաշտոնակատար, կա՞ն չափանիշներ, որ իքս, իգրեկ՝ էս չափանիշներին համապատասխան պետք է, թե՞ դա էլ է խախտվում, ոչ մի չափանիշ չկա։ Եթե կան, ասենք՝ մի բան է, որ չափանիշներին չի համապատասխանում, մեկ բան է, որ էդպիսի ժամանակավոր պաշտոնակատար է մնում երկար ժամանակով։

Ա.ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆ

-Տեսեք, այս պահին տվյալ ժամանակավոր պաշտոնակատարները, որոնք մնում են շարունակ աշխատելու, չափանիշները պահպանվում են, բայց մենք օրենքի դրույթում նման կետ չենք նշում, քանի որ կարող են լինել ՀՈԱԿ-ներ, մանավանդ, գյուղական համայնքներում, երբ տվյալ պահին տնօրենի թափուր պաշտոնի դեպքում չլինի համապատասխան աշխատակից, որը զբաղեցնի ժամանակավոր պաշտոնակատարը։ Էս դեպքում մենք էդ տեղը բաց ենք թողնում, սակայն վերջնական տնօրենի դեպքում պետք է լինեն հստակ չափանիշներ։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Սերգեյ Բագրատյան։

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Եղիազարյան, ես ինչքան տեղյակ եմ, ՀՈԱԿ-ների ձեւավորումը համայնքներում չի պարտադրվում օրենքով, այսինքն՝ համայնքը կարող է եւ ՀՈԱԿ չձեւավորել։ Ինչո՞ւմ է խնդիրը, եթե ՀՈԱԿ չպիտի ձեւավորվի, ձեր կարգավորման նպատակը ո՞րն է։

Ա.ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆ

-Այս նպատակով արդեն ձեւավորված ՀՈԱԿ-ները մանկապարտեզներն են, սպորտդպրոցներն են, երաժշտական դպրոցները, այն համայնքային կառույցները, որտեղ համայնքի ղեկավարն ուղղակիորեն նշանակում է տնօրեն։

Մեր այսօրվա օրենսդրությամբ մենք փոփոխություն կատարեցինք եւ այլեւս տնօրենները պետք է նշանակվեն մրցույթի արդյունքում, սակայն ժամանակավոր պաշտոնակատարի համար չկա սահմանված, թե ինչքան ժամանակ կարող է նա պաշտոնավարել այդ ժամանակավոր պաշտոնում։ Այսինքն՝ կարող է նշանակել եւ չհայտարարել մրցույթ, եւ էդպես տարիներ շարունակ աշխատել առանց օրենքի նորմը պահպանելու։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք, պրն Բագրատյան։

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Եղիազարյան, էդտեղ դրանից բխող երկրորդ հարցը կա. եթե մենք ՀՈԱԿ-ը ձեւավորում ենք եւ դնում ենք պարտադիր պայման, նախ՝ պետք է չափորոշիչները դնել այն տնօրենին, որը պետք է նշանակվի, այսինքն՝ պրն Մելքումյանի հարցն եմ երկրորդում, եթե չափորոշիչ չկա, մրցույթի իմաստը շատ հեղհեղուկ է դառնում՝ ում պետք է ընտրել, այսինքն՝ նորից մնում է հայեցողական ինչ-որ տեղ։

Եվ երկրորդը. հաճախ այդ նույն ՀՈԱԿ-ները նույն՝ ձեր ասած պայմանով նշանակվելով կամ մրցույթով անցնելով, օրինակ՝ աղբահանությունը, որը հիմնականում ՀՈԱԿ-ների միջոցով պետք է անեն, նորից մրցույթ են կազմակերպում՝ դա պատվիրակելով մրցույթում հաղթող կազմակերպությանը։ Հիմա, եթե դուք էդ օրենքը փորձում եք կարգավորել, միգուցե, նաեւ գործառույթներում կարգավորումներ փորձեք ավելացնել։ Շնորհակալություն։

Ա.ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆ

-Մի հատ ճշտող հարց. մենք էդտեղ գործ ունենք տենդերների հետ, իսկ էս դեպքում ես ուզում եմ՝ տարանջատենք, սա զուտ տնօրենների մասով է։ Քանի որ, ես կրկին նշեմ, մենք գործ ունենք արդեն տարիներ շարունակ աշխատող ՀՈԱԿ-ների հետ, որտեղ ժամանակավոր պաշտոնակատար տնօրեններ ունենք, որոնք հինգ տարուց ավելի տարի աշխատում են որպես ժամանակավոր պաշտոնակատար, նախկինում եւս իրենք չեն ներկայացվել ավագանու հաստատման, քանի որ ինչ-ինչ պատճառներով համայնքի ղեկավարը չի ցանկացել, որովհետեւ իր խնամու, ծանոթի, բարեկամի միջոցով են նշանակված, եւ էդ բացը մինչեւ օրս ունենք։

Այս օրենքի փոփոխությամբ զուտ այդ խնդիրն ենք լուծում այս մասով։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Անուշ Բեղլոյան։

Ա.ԲԵՂԼՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Իմ կողմից շատ ողջունելի գաղափար է, որ եւ կիսում եմ ձեր մտահոգությունն առ այն, որ մարդիկ, իրոք, օգտվում են այդ օրենսդրական բացից եւ տարիներ շարունակ զբաղեցնում են պաշտոնակատարների պաշտոնները, բայց եթե փոխում ենք, եկեք փոխենք ավելի արդյունավետ եւ լրացուցիչ այդ խտրականությունը նույնպես վերացնենք։

Իմ հարցը հետեւյալն է. ինչի՞ հիման վրա եք դուք որոշել, որ 6 ամիս պետք է պաշտոնավարի պաշտոնակատարը։ Պարզ է, որ 6 ամսվա ընթացքում անձը կարող է ձեռք բերել այնպիսի առավելություններ, որոնք հետո էդ ընտրությունը նույնպես կուղղորդեն դեպի իրեն։ Դա ավելի մեղմ, բայց նույնպես լծակ է։ Եվ ինչո՞ւ եք եւս 3 ամսով երկարաձգում պաշտոնավարումը։ Շնորհակալություն։

Ա.ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆ

-Տեսեք, ոչ թե 6 ամիս, այլ մինչեւ 6 ամիս, այսինքն՝ եթե ինչ-ինչ պատճառներով հնարավոր չի կազմակերպել, չկա տվյալ չափանիշներին համապատասխանող մասնագետ, մինչեւ 6 ամիս մենք ունենք ժամանակ, բայց կարող է դա հենց հաջորդ օրը լինել, եթե կան համապատասխան թեկնածուներ։ Իսկ 3 ամիս ավելացնելու հանգամանքը Կառավարության առաջարկն է եղել, որը ես ընդունել եմ։ Հուսով եմ՝ Կառավարությունն իր խոսքում ավելի մանրամասն կմեկնաբանի։ Ես գտել եմ, որ եթե, ինչ-որ պատճառներով չկայանա մրցույթը, մենք եւս 3 ամսով կերկարաձգենք։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք։

Հ.ԲԵՂԼՈՅԱՆ

-Այո։ Հասկանալի է, ուղղակի, պարզ է, որ այդ մինչեւ 6 ամիսը սովորաբար մեր Հայաստանի իրականության մեջ ամեն ինչ մինչեւ վերջին րոպեն է մնում, եւ մինչեւ 6 ամիսը նույն 6 ամիսն է, ինձ թվում է։

Լավ, շնորհակալություն։

Ա.ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆ

-Չգիտեմ, իմ կարծիքով՝ 6 ամիսը մենք պետք է, ամեն դեպքում, սահմանենք, որպեսզի տարբեր տիպի իրավիճակներից խուսափենք, որովհետեւ 1 ամիսը, ինձ թվում է, շատ ավելի կարճ կլիներ, 6 ամիսն ինչ-որ միջին սահման է ընտրված, որպեսզի այդ բացը լրացնենք։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Պրն Եղիազարյան, հարցերն ավարտվեցին, դուք կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։

Հարակից զեկուցող՝ տարածքային կառավարման, տեղական ինքնակառավարման, գյուղատնտեսության եւ բնապահպանության հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Վահե Ղալումյան։

Վ.ՂԱԼՈՒՄՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի գործընկերներ, նշեմ, որ մեր գործընկերոջ ներկայացված օրենքի նախագծի հետ ես էլ նախկինում առնչվել եմ, որ կա նման խնդիր, ողջունում եմ նախագիծը։

Մեր՝ տարածքային կառավարման, տեղական ինքնակառավարման եւ գյուղատնտեսության, բնապահպանության հանձնաժողովում քննարկվել է հարցը։ Կարող եմ նշել, որ օրենքի նախագիծը ներկայացնողն ընդունել է Կառավարության կողմից ներկայացվող դիտարկումները, եւ ձեզ է ներկայացվել լրամշակված տարբերակը։

Հանձնաժողովը դրական եզրակացություն է տվել օրենքի նախագծին, եւ ձեզ նույնպես կոչ եմ անում կողմ քվեարկել։ Այսքանը։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հարակից զեկուցողին հարցերով դիմելու համար հերթագրում։

Սերգեյ Բագրատյան։

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Պրն Ղալումյան, ես առաջին զեկուցողին չկարողացա էդ հարցը երկրորդ անգամ տալ, խնդիրը հետեւյալն էր. պրն Եղիազարյանի նախագծում նշվում էր, որ 6 ամիս հետո մրցույթ պետք է լինի, եթե մրցույթը չկայացավ, եւս 3 ամիս ժամանակավոր պաշտոնակատար է մնում, բայց չի նշում, եթե էդ ժամանակ էլ մրցույթ չիրականացավ, ի՞նչ պիտի լինի։

Այսինքն՝ կմնա՞ էն հին պրակտիկան, կարո՞ղ է շարունակել անընդհատ պաշտոնավարել, թե՞ չէ։ Շնորհակալություն։

Վ.ՂԱԼՈՒՄՅԱՆ

-Պրն Բագրատյան, եթե հիշում եք, հանձնաժողովի նիստին ես նույնպես բարձրացրել եմ այդ հարցը եւ օրենքի նախագիծը ներկայացնողը նշեց, որ էդ պարագայում նորից պետք է նոր հիմունքներով հրամանագրվի արդեն էլի նորից ժամանակավոր պաշտոնակատարը։

Գյուղական համայնքներում իրականում կա նման խնդիր, որ ցենզին չհամապատասխանող մարդիկ չկան, պարզապես, որպեսզի նշանակվի, էդ խնդիրը մենք ունենք։ Եվ կարծում եմ՝ նորից նոր հիմունքներով մինչեւ 6 ամսով պետք է նշանակվի, նորից փնտրտուք արվի։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք, պրն Բագրատյան: Պրն Ղալումյան, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։

Հարակից զեկուցող՝ ՀՀ տարածքային կառավարման եւ ենթակառուցվածքների նախարարի տեղակալ Վաչե Տերտերյան։

Վ.ՏԵՐՏԵՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի նախագահող, հարգելի ԱԺ, ես, թերեւս, ավելացնելու շատ բան չունեմ, որովհետեւ հիմնական զեկուցողը եւ գործընկերները ներկայացրեցին օրենքի նախագծի բովանդակությունը, թե ինչ խնդիր ենք լուծում։

Իրականում խնդիրը կարգավորումների եւ մոտիվացման ֆոնի ձեւակերպումն է, որովհետեւ բոլորիս համար պարզ է, որ իմպերատիվ չի կարելի ենթադրել, որ առաջին իսկ մրցույթը կկայանա կամ երկրորդը կկայանա, կամ երրորդը, պրն Բագրատյանը ճիշտ է, պրն Ղալումյանը երկրորդեց, որ չի բացառվում, որ գյուղական համայնքներում մենք կարող ենք ունենալ իրավիճակներ։ Իրականում օրենքի նախագծի բովանդակային իմաստը, նու, էսպես ասենք՝ չարամիտ կամ դիտավորված գործընթացները կանխարգելելն է եւ դրանք ավելի հրապարակային դարձնելը, որովհետեւ էս պարագայում մենք ստեղծում ենք լրացուցիչ մոտիվացիա՝ էդ հարցը քննարկել՝ իսկ 6 ամիս հետո ինչ ենք անելու, իսկ մյուս 3 ամիս հետո ինչ ենք անելու։

Մյուս հարցը, թե ինչո՞ւ հատկապես 6 ամիս, պիտի պատկերացնել, որ մրցույթի կազմակերպումն ունի որոշակի ընթացակարգ, էդ ընթացակարգով, եթե հիշողությունս ինձ չի դավաճանում, ես փորձեցի օրերով նույնիսկ հաշվել, չհասցրեցի, կարծեմ՝ 2-3 ամիս մի մրցույթի կազմակերպումը պիտի տեւի, ապա կրկնամրցույթը կդառնա 4-5 ամիս, էս պարագայում 6 ամիսը դիտվել է տրամաբանական։ Հիմա պլյուս 3 ամիս՝ էդ մենք ենք առաջարկել, որովհետեւ էս խնդիրը, որպես կանոն, շատ ավելի սուր, եթե առաջանում է, առաջանում է փոքր հեռավոր գյուղական բնակավայրերում, որովհետեւ մենք էս ՀՈԱԿ-ների պարագայում, շատ ՀՈԱԿ-ների պարագայում պահանջների բավականին լուրջ ցենզ ունենք։ Նու, օրինակ՝ ասենք նախադպրոցական հիմնարկներում դա բավականին լուրջ ցենզ է եւ շատ դեպքերում դա չի բավարարում։ Էս ժամկետը, թերեւս, տրամաբանական է թվում, որ այդ ընթացքում կարելի կլինի ինչ-որ լուծումներ գտնել։

Իհարկե, կրկնում եմ, չեմ բացառում, որ էս հարցերի տրամաբանությամբ կարելի է գնալ՝ իսկ եթե, իսկ եթե... Դրանք էն բացառիկ դեպքերն են, որոնք պիտի լուծումներ գտնեն եւ՛ համայնքի, եւ՛ նաեւ մեր միջոցով, կարծես թե։ Մենք լիովին համաձայն ենք եղել նախագծին եւ խնդրում ենք դա ընդունել։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հարցերի համար հերթագրում։ Միքայել Մելքումյան։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Պրն Տերտերյան, տեսեք. հարցադրումներով իհարկե, ահագին բաներ մենք պարզաբանեցինք, բայց ինչպես պետական կառավարման համակարգում, ես մի կողմ եմ թողնում, ելույթում կասեմ, այդպես էլ տեղական ինքնակառավարման մարմիններում աշխատավարձերի ցածր մակարդակը եւ այլն հանգեցնում է նրան, որ էդ աշխատավարձերով համապատասխան որակի աշխատանք շատ բարդ է իրականացնելը։ Ի՞նչ կարծիքի եք, ունե՞ք գնահատական, թե էն մասնագիտական որակները, իհարկե, կան շատ բարեխիղճ պրոֆեսիոնալներ, բայց նաեւ ես կարծում եմ, որ էդտեղ լրջագույն պրոբլեմներ կան։ Դուք՝ որպես ոլորտի երկարամյա ղեկավար պաշտոն զբաղեցրած անձնավորություն, որին ես ճանաչում եմ նաեւ ուսանողական տարիներից, ասենք,՝ ի՞նչ կարծիքի եք՝ էդ համակարգում դինամիկան ո՞ւր է տանում, որովհետեւ աշխատավարձերն էապես չեն աճել, բայց գներն աճել են, մարդն էդ աշխատավարձով չի կարողանում ապրել։ Այսինքն՝ ո՞նց եք տեսնում լուծումը։

Վ.ՏԵՐՏԵՐՅԱՆ

-Նու, ցավոք սրտի, պիտի համաձայնվեմ ձեր հետ էն հանգամանքում, որ կարելի էր պատկերացնել ավելի պատշաճ կամ ավելի համապատասխան վարձատրություն, բայց դա էապես թղթակցվում է համայնքային բյուջեների հնարավորությունների հետ, եւ նաեւ որպես կանոն՝ մեր հանրային ֆինանսների եւ, ընդհանրապես, մեր բոլորի հնարավորությունների հետ։

Պիտի արձանագրենք, որ աշխատավարձերի եւ, ընդհանրապես, համայնքային բյուջետային կարգապահության մեջ, ես ձեզ վստահեցնում եմ, որ էական առաջընթաց կա, այսինքն՝ մենք միասին, գոնե, ես եւ դուք, շատ տարիներ առաջ էլ գիտեինք համայնքային բյուջետային կարգապահության իրավիճակը, եւ հիմա էլ գանձապետական համակարգի ներդրման, բյուջեների կայունության, դոտացիաների ժամանակին ֆինանսավորման եւ էլի շատ դրական տենդենցներ բերել են նրան, որ, համենայն դեպս, համայնքների ճնշող մեծամասնությունում պլանավորված բյուջետային հոսքերը եւ բյուջետային կարգավորումներն իրացվում են։ Նու, իհարկե գնահատականի առումով կարելի է ցանկանալ ավելի մեծ աշխատավարձեր, էս պահին, համենայն դեպս, դրա լուծման տարբերակները պիտի լինեն գոնե վարչարարության ավելի էֆեկտիվացումը, որովհետեւ էնտեղ մենք լագ ունենք, այսինքն՝ եթե հարկերը հավաքվեն 100%-ով, ապա հնարավոր կլինի լրացուցիչ ծախսեր իրականացնել, այդ թվում նաեւ՝ աշխատավարձեր։

ԱԺ-ն ազգային մակարդակում ընդունում է օրենքներ նվազագույն աշխատավարձը բարձրացնելու մասին, ինչը որոշակի արտացոլում է նաեւ համայնքային ծառայողների սանդղակի վրա։ Երկրորդ ուղղությունը հիմնական պիտի լինի ծախսերի օպտիմիզացիան...

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Պրն Տերտերյան, ներողություն, ժամանակը սպառվել է վաղուց։

Վ.ՏԵՐՏԵՐՅԱՆ

-Վայ, ներողություն, չէի նկատել, կներեք։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հնարավորություն ընձեռնենք՝ պրն Մելքումյանն արձագանքի, դուք լիարժեք կպատասխանեք։ Պրն Մելքումյան, համեցեք։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Տերտերյան, դուք շարունակեք, ուղղակի, ուզում էի ես էն միտքը զարգացնել, որ մի կողմից համայնքի ղեկավարը որոշակի ազատության աստիճան ունի՝ ֆինանսական կառավարման առումով էնպես վերափոխել, որ կոնկրետ լավագույն մի քանի աշխատողների ավելի բարձր աշխատավարձ տա եւ այլն։ Կարո՞ղ է ինքը հաստիքացուցակի վերաբաշխումը։

Եվ երկրորդը. այնուամենայնիվ, գանք մի բանի, որ իքս աշխատավարձով որակյալ, այսինքն՝ եթե ցածր է դա, էդ որակյալ, ի վերջո, ծառայություն համայնքային մատուցելը շատ բարդ է լինում, էլի։ Ուղղակի, կարող է ՝ ուժով, մարդիկ այլընտրանք չունեն՝ ուրիշ աշխատանք ունենալու, բայց եթե մի բան մենք ասում ենք՝ ծառայությունն արժե այսքան, չի կարող 4-5 անգամ կամ 10 անգամ ցածր գնով որակյալ որեւէ ծառայություն մատուցվել, սա ակնհայտ է։

Վ.ՏԵՐՏԵՐՅԱՆ

-Նու, ընդհանուր առմամբ, որպես թեզ, պիտի համաձայնել, որ վարձատրությունը պիտի համապատասխանի աշխատանքի որակին եւ պահանջներին, էդ՝ անկախ հարցադրման պահից, տեղից եւ թիրախից, մնացած հարցերը լուծվում են եւ լուծելի են ժամանակի մեջ։

Ինչ վերաբերում է համայնքի ղեկավարին, ապա օրենքը հստակ կարգավորում է, դա համայնքի ղեկավարի բացառիկ լիազորությունը չէ, դա համայնքի ղեկավարի եւ ավագանու լիազորությունն է, եւ որոշակի ընթացակարգերով այո, էդ հնարավորությունը կա՝ պարգեւավճարներ, օպտիմիզացիա, ինչ-որ բաներ։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Սերգեյ Ատոմյան։

Ս.ԱՏՈՄՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Տերտերյան, ինչպես հասկացանք, օրենքի նախագծի բուն իմաստը նա էր, որ համայնքի ղեկավարները ՀՈԱԿ-ի տնօրեններ չկարողանան նշանակել, ՀՈԱԿ-ի տնօրենի ժամանակավոր պաշտոնակատար երկար ժամանակով չկարողանան նշանակել։ Բայց, տեսեք, ինչպես նշեց պրն Բագրատյանը, դուք նույնպես հաստատեցիք, որ կարող են լինել դեպքեր, որ 6 ամիս ժամանակով նշանակեն ՀՈԱԿ-ի տնօրեն, այնուհետեւ ժամանակը լրանալուց հետո վերանշանակվի կրկին նույն անձը եւ այդպես շարունակ։

Չե՞ք գտնում, որ նպատակահարմար է, որ մենք էս օրենքով կարգավորենք, որ, ասենք՝ 2 անգամից ավելի չի կարող նշանակվել կամ 1 անգամից ավելի նույն անձը չի կարող նշանակվել, որ էդ ռիսկերը նույնպես նվազեցնենք։

Վ.ՏԵՐՏԵՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Ատոմյան։ Տեսեք, մենք իրականում նույնիսկ էս կարգավորումը տալիս բոլորս ասում ենք՝ եթե, որովհետեւ իրականում կյանքում կարող են լինել դեպքեր, որ նույնիսկ էս կարգավորման պարագայում մենք, իսկապես, լուծումները չգտնենք, որովհետեւ, կրկնում եմ՝ պրակտիկայում եւ դա հորինված չէ, կարող է լինել որեւէ բնակավայր, որտեղ, ենթադրենք՝ մանկապարտեզի տնօրենի պաշտոնում մրցույթներն ինչ-ինչ պատճառով չկայանան եւ մենք հատկապես առանց որեւէ չարամտության կամ առանց որեւէ դիտավորության, ուղղակի, այլընտրանք չունենանք։

Էս դեպքում մենք պիտի էնպես անենք, որ շարունակություն լինի, մեր օրենքի նպատակն էս դեպքում ես, կներեք, մեր եմ ասում, պատգամավորի, միգուցե, արդեն նորմ է, քանի որ համաձայնվել ենք, օրենքի նախագծի նպատակը հետեւյալն է, որ մոտիվացիան հնարավորինս փոքրացնենք, մոտիվացիան հնարավորինս մերժենք։ Այսինքն՝ 6 ամիս հետո էդ հարցն ակնհայտ քննարկման առարկա կդառնա, կդառնա հանրայնացման առարկա, կլինի այլընտրանքի հնարավորություն, մարդիկ կհասկանան, որ 6 ամիս հետո էս պրոցեսը պիտի կանգնի եւ, եթե կան դրա համար շատ հիմնավոր պատճառներ, ապա նորից սկսվի, սա է, թերեւս, շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք, պրն Ատոմյան: Անուշ Բեղլոյան։

Ա.ԲԵՂԼՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ինչպես պրն Մելքումյանն ասաց, որպես երկար տարիների ղեկավար տեղական ինքնակառավարման մարմինների ոլորտում, ուզում եմ ձեզ հարցնել, ձեր մասնագիտական կարծիքն իմանալ՝ արդյո՞ք ձեր կարծիքով՝ համայնքների խոշորացումը կնպաստի՞ այդ խնդիրների մեղմացմանը, արդյոք խոշորացված համայնքներում այդ ընտրությունն ավելի հեշտ կլինի եւ այլընտրանքը կապահովվի։

Վ.ՏԵՐՏԵՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար։ Միարժեքորեն ձեր նկարագրած բարեփոխումները, ռեֆորմը, որը մենք անվանում ենք համայնքների խոշորացում կամ միավորում, թերեւս, ինքն այո, մասշտաբի էֆեկտի հաշվին ավելի մեծ հնարավորություններ կստեղծի։ Էստեղ կթղթակցվի նաեւ պրն Մելքումյանի բարձրացրած հարցը, որովհետեւ մենք շանս կունենանք՝ ՀՈԱԿ-ներն օպտիմիզացնելու, կառավարման համակարգերն օպտիմիզացնելու, կառավարման առումով՝ մի քանի փոքր մանկապարտեզների փոխարեն ունենալ մի տնօրինություն շատ ավելի շատ խմբերով շատ ավելի շատ բնակավայրերում եւ այլն։

Անկասկած, էդ պրոցեսը բերում է ռեսուրսների, հնարավորությունների կոնսոլիդացիա եւ որպես հետեւանք՝ թղթակցվում է կառավարման ավելի ճկուն, ավելի մեծ հնարավորությունների հետ։ Նաեւ էմոցիոնալ հարթության վրա շատ արգումենտացիաներ կփոխվեն՝ մեր գյուղից տնօրեն, ձեր գյուղից տնօրեն, մի խոսքով՝ էս կարգի հարցերը շատ էական են, որովհետեւ երբ մենք օբյեկտիվ միշտ նշում ենք կադրերի պակասի խնդիրը, էդտեղ օբյեկտիվ երեւույթներից կան նաեւ սուբյեկտիվ երեւույթներ, ցավոք սրտի, մեր բնակչությունը դեռեւս մեծ շարժունակություն չունի ոչ միայն օբյեկտիվ տրանսպորտային, մյուս խնդիրներով, այլ նաեւ էմոցիոնալ հարթակի վրա խնդիր ունի։ Վստահ եմ, որ դա ավելի լավ հնարավորություն է խնդրի լուծման համար։ Շնորհակալություն հարցի համար։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Տիկին Բեղլոյան, արձագանքո՞ւմ եք: Շատ լավ։ Նազելի Բաղդասարյան։

Ն.ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ

-Պրն Տերտերյան, մի այսպիսի հարց ունեմ. դուք գիտեք, որ նախորդ օրենսդրական փոփոխությամբ, երբ լիազորություններն ավագանուց փոխանցվեցին, եւ այժմ մրցութային կարգով պետք է ընտրվեն ՀՈԱԿ-ների ղեկավարները, նաեւ նախատեսվում էր, որ Կառավարությունը կամ այս դեպքում, միգուցե, ձեր նախարարությունը, պետք է մշակեր մրցույթների կարգը։ Առ այսօր այդ կարգը մշակված չէ, եւ ես հետաքրքրվել եմ, որ տարբեր համայնքներում այս պատճառով մրցույթները չեն կայանում։

Մասնավոր դեպքեր կարող եմ բերել, որ, ընդամենը, 1,5 ամիս առաջ Գյումրիում համայնքային ոչ առեւտրային կազմակերպությունների ղեկավարների մրցույթ նշանակվեց, հրապարակվեց պաշտոնական կայքում, այնուհետեւ այդ մրցույթը չեղարկվեց, եւ պարզաբանել էին, որ կարգը հաստատված չէ։

Վ.ՏԵՐՏԵՐՅԱՆ

-Ես խոստանում եմ ձեզ, որ այդ կարգը շատ արագ կհաստատվի եւ կհրապարակվի։ Անկեղծ ասած, ես հիմա ավելի դետալացված չեմ կարող ձեզ պատասխանել, կճշտեմ որոշ դրույթներ, կներկայացնեմ։ Բայց ակնհայտ է, որ շատ արագ պիտի լինի դա, եթե արդեն չկա։ Կներեք, էս պահին, ուղղակի, չեմ տիրապետում։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք, տիկին Բաղդասարյան։

Ն.ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ

-Արձագանքելով՝ եւս մեկ ճշգրտում մտցնենք. շատ դեպքերում համայնքի կողմից ժամանակավոր պաշտոնակատարներ նշանակվում են էնպիսի մարդիկ, որոնք չեն համապատասխանում չափորոշիչներին, եւ, փաստացի, նշանակվում է ժամանակավոր պաշտոնակատար այնքան ժամանակով, մինչ ինքը կհամապատասխանեցվի այդ չափանիշներին, նոր մրցույթի կմասնակցի։

Արդյո՞ք այս տրամաբանությունը կկարողանանք շրջանցել։ Ես նկատեցի, որ այս նախագծի հեղինակները դեմ էին այդ տրամաբանությանը, բայց ի՞նչ եք կարծում՝ արժե արդյո՞ք առաջինից երկրորդ ընթերցում նաեւ այդ փոփոխությունը մտցնել։

Վ.ՏԵՐՏԵՐՅԱՆ

-Անկեղծ ասած, մենք, քննարկել էինք, որ ժամանակավոր պաշտոնակատարների նշանակման պարագայում ցենզը լինի նույնը, ինչ որ պաշտոնավարողի պարագայում է, բայց որոշակի զգուշավորության առիթ, կարծես թե, ունենք, որովհետեւ, այնուամենայնիվ, դա միշտ չի հաջողվում՝ ունենալ էնքան շատ էդպիսի թեկնածուներ, որոնք, ես ի նկատի ունեմ՝ հատկապես փոքր համայնքների պարագայում, որտեղ մարդիկ ժամանակավոր պաշտոնակատար չեն ձգտի լինել, հատկապես, նաեւ էս նախագծի ընդունման պարագայում, որովհետեւ իրենք գնալու են մրցույթի եւ գնալու են արդեն մրցույթով պաշտոնի նշանակվելու։ Էս պարագայում մենք կարող է պրոբլեմ ունենանք՝ նույնիսկ ժամանակավոր պաշտոնակատար նշանակելու։

Բայց, միգուցե, առաջինից երկրորդ ընթերցում մի անգամ էլ վիճակագրությունը կամ սիտուացիան նայենք, եթե գտնենք լրացուցիչ հիմնավորումներ, միգուցե, օրենքի նախագծի հեղինակի հետ մենք իրեն կներկայացնենք ու կփորձենք միասին ինչ-որ ռեակցիաներ էդ թեմային տալ, էլի։ Բայց մի հատ նորից մեկ անգամ ուսումնասիրենք, նոր։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Պրն Տերտերյան, հարցերն ավարտվեցին, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։ Մտքերի փոխանակության համար հերթագրում։

Վ.ՏԵՐՏԵՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Միքայել Մելքումյան։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Ճիշտն ասած, հարգելի գործընկերներ, հարգելի նախագահություն, ես ցանկանում եմ մի շեշտադրում անել մի հարցի շուրջ, որը ոչ միայն տեղական ինքնակառավարման, հենց հիմա պետական կառավարման համակարգում միջին եւ միջինից ցածր հաստիքների վրա 100 հազար դրամ, 120 հազար դրամ աշխատավարձերով, որտեղ որոշակի պահանջներ կան, որ նույնիսկ պետք է ստաժ ունենալ եւ այլն, լրջագույն պրոբլեմներ կան, աշխատող չկա։ Կան բաժիններ, որտեղ բաժնի պետն է եւ աշխատողներ չկան, կամ բաժնի պետն է, իր տեղակալն է, այսինքն՝ չեն համալրվում։

Այսինքն՝ սա նշանակում է, սա ինչ-որ տեղ, միգուցե, սերտորեն շաղկապված չէ էս հարցի հետ, բայց կարծում եմ, որ այս խնդիրը կա եւ շատ կարճ ժամանակ հետո ավելի լավ է՝ մենք արագ արձագանքենք, կարողանանք կոնսոլիդացնել ինչ-որ բաներ, բայց ունենանք էն մասնագիտական պահանջները, որ դրված են, համարժեք աշխատավարձով աշխատողներ, այլապես մենք պետական կառավարման համակարգում լուրջ որակական, կառավարման որակի լրջագույն կորուստ ունենք, որն ակնհայտ է։ Սա մենակ մեկ-երկու ոլորտի մասին չեմ ասում, մարդկանց հետ զրուցում ենք, շփվում ենք, էլի եմ ասում, կարող է բաժիններում լինել մեկ-երկու աշխատող, որովհետեւ էդ աշխատավարձով ոչ մեկ չի գնում աշխատելու։ Պետք է էս փոփոխված ռեալությունները մենք, անպայման, հաշվի առնենք եւ էստեղ լրջագույն շտկումներ անենք։ Ձեւն արդեն, իհարկե, պետք է Կառավարությունը մտածի։
 
 

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Գուրգեն Բաղդասարյան։

Գ.ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ես ուզում եմ անդրադառնալ տիկին Բաղդասարյանի բարձրացրած հարցին՝ կապված էդ ժ. պ.-ի մասնակցել-չմասնակցելու հետ։ Տեսեք, քանի որ սովորաբար մարզերում կադրեր դժվար են ճարվում, մենք էս օրենքի հետ դիտարկել ենք նաեւ էդ 6 ամիս ժամանակահատվածը փորձաշրջան։ Այսինքն՝ եթե ինքը փաստացի բավարարում է, ինձ թվում է՝ մասնակցելն իմաստ ունի՞, չեմ կարծում, որ եթե պրոֆեսիոնալ է, իր գործին տիրապետում է, պրոբլեմ առաջանա։

Եվ մի շատ կարեւոր հարց բարձրացրեց տիկին Բեղլոյանը, հիմա էստեղ չէ, նաեւ հաշվարկել ենք, որ հետագայում էդ համայնքների խոշորացումը միեւնույնն է՝ տեղի է ունենալու։ Եվ էդ համայնքների խոշորացման արդյունքում, մեր կարծիքով՝ ավագանու վերահսկողության ներքո տեղի կունենա մրցակցություն, որն էդ մրցակցության շնորհիվ կբերի լավ կադրեր՝ իրենց տեղը գտնելու համար աշխատելուն։ Սա է հիմնականում նպատակը, մնացածի մասով, պրն Եղիազարյանն արդեն ասաց, կարծում եմ՝ ինչ-որ չափով էս օրենքն այդ հարցին հետագայում նույնպես դրական լուծում կտա։ Շնորհակալություն։
Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Մտքերի փոխանակությունն ավարտվեց, անցնում ենք եզրափակիչ ելույթների։ Պրն Տերտերյան, անհրաժեշտություն չե՞ք տեսնում։ Պրն Ղալումյան, եւս չե՞ք տեսնում։ Պրն Եղիազարյան, համեցեք։

Ա.ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ես, ուղղակի, փոքր անդրադարձ կատարեմ տիկին Բաղդասարյանին, տեսեք, եթե անձը նշանակվում է ժամանակավոր պաշտոնակատար եւ նույնիսկ այդ պահին չի համապատասխանում որեւիցե չափանիշի, եւ արդյունքում այդ 6 ամիս ժամկետում ինքը կարողանում է կրթվել, բարձրացնել իր մասնագիտական որակավորումը, ինչո՞ւ չէ, թող ինքն էլ մասնակցի եւ ինքն էլ, եթե լինի լավագույնը՝ որպես թեկնածու, թող հաղթի մրցումը եւ ինքն էլ շարունակի, ես էդտեղ խնդիր չեմ տեսնում։

Մնացած առումով՝ գտնում եմ, որ կարեւոր նախագիծ է եւ հուսամ՝ կողմ կքվեարկեք։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հարցի քննարկումն ավարտվեց։

Հարգելի գործընկերներ, քննարկում ենք ԱԺ պատգամավորներ Սերգեյ Բագրատյանի, Վարդան Վարդանյանի, Տիգրան Ստեփանյանի, Հրանտ Մադաթյանի, Դավիթ Մանուկյանի, Ջանիբեկ Հայրապետյանի եւ Սոնա Ղազարյանի կողմից ներկայացված՝ «Տեղական ինքնակառավարման մասին» օրենքում լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։ Հիմնական զեկուցող՝ ԱԺ պատգամավոր Սոնա Ղազարյան։

Ս.ՂԱԶԱՐՅԱՆ

-Հարգելի նախագահություն, սիրելի գործընկերներ, մեզ հետեւող սիրելի քաղաքացիներ, ձեր ուշադրությանն եմ ներկայացնում «Տեղական ինքնակառավարման մարմինների մասին» օրենքում լրացումներ կատարելու մեր նախագիծը։ Առաջարկվող նախագծով փորձում ենք ապահովել համայնքներին կատարվող նվիրատվության կամ նվիրաբերությունների գործընթացի թափանցիկությունը։

Մասնավորապես, 79-րդ հոդվածում համայնքի սեփականության գոյացման աղբյուրների մասին հոդվածում առաջարկում ենք ավելացնել պարբերություն առ այն, որտեղ ստիպում ենք, որպեսզի համայնքի ղեկավարը 1 շաբաթվա ընթացքում օրենքով սահմանված նվազագույն աշխատավարձի 100-ապատիկը գերազանցող նվիրատվության կամ նվիրաբերության մասին տեղեկատվությունը դարձնի հրապարակային քաղաքացիների համար։ Առաջարկում ենք դա անել՝ զետեղելով այդ մասին տեղեկատվությունը համացանցային կայքում եւ կամ էլ այն փակցնել համատիրության պատին։

Հարգելի գործընկերներ, ուզում եմ հիշեցնել, որ այս օրենքի գաղափարը ստեղծվել է Հանրայինի եթերում քննարկման ժամանակ, երբ ես, պրն Բագրատյանը եւ տիկին Սամսոնյանը բանավիճում էինք կամազների շուրջ ստեղծված իրավիճակի մասին, եւ հղում անելով Transparency International-ի հայաստանյան գրասենյակի առաջարկին՝ որոշեցինք նման նախաձեռնությամբ հանդես գալ։ Եվ կարծում եմ՝ իմ համեստ դիտարկմամբ՝ այս նախագիծը եւ այն նախագիծը, որ հաջորդիվ կներկայացնի «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցությունը, կարելի է դիտարկել որպես խորհրդարանական համերաշխության նախագիծ։

Եվ ուզում եմ հատուկ շնորհակալություն հայտնել պրն Բագրատյանին՝ կատարված աշխատանքի համար, ինչպես նաեւ Transparency International միջազգային կազմակերպության հայաստանյան գրասենյակին՝ ակտիվ աշխատանքի համար, եւ «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցության բոլոր այն պատգամավորներին, որոնք միացան մեր նախաձեռնությանը։ Սիրով կպատասխանեմ ձեր հարցերին։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հիմնական զեկուցողին հարցերով դիմելու համար՝ հերթագրում։

Միքայել Մելքումյան։

Ս.ՂԱԶԱՐՅԱՆ

-Չէ... (ծիծաղ դահլիճում)։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Միքայել Մելքումյանը գիտենք էլի, որ մշտական ունի, բայց հարգելի գործընկերներ, քարտուղարության հարգելի ընկերներ, որերորդ անգամ է՝ ասում եմ՝ տեխնիկական անսարքություն կա, եւ այս համակարգիչը փոխեք, արդեն հրապարակավ մեկ անգամ եւս ասում եմ՝ տեխնիկական անսարքությունները կարգավորեք։

Արման Աբովյան։

Ա.ԱԲՈՎՅԱՆ

-Տիկին Ղազարյան, շնորհակալություն ներկայացնելու համար օրինագիծը, ըստ էության, սա որոշակի արձագանք է այն վերջին իրադարձություններին, որոնք կապ ունեն, այսպես կոչված, կամազգեյթի հետ եւ այլն։

Հիմա, տեսեք, բացի համայնքներից, օրենքը հստակ նաեւ ֆիքսում է սա որպես հարց՝ խոշոր քաղաքների, եւ համայնքների ղեկավարների, օրինակ՝ Երեւանի քաղաքապետի կամ Գյումրու քաղաքապետի կամ Վանաձորի, այստեղ օրենքը տարաձայնության կամ տարընթերցման տեղ չի թողնում, չէ՞։

Ս.ՂԱԶԱՐՅԱՆ

-Հարգելի պրն Աբովյան, այո, դուք ճիշտ եք, այս օրենքի նախագիծը հենց առաջացել է այդ կամազներին վերաբերող հարցի քննարկման արդյունքում։ Ուզում եմ հիշեցնել, որ Երեւանի քաղաքապետարանը պատրաստել էր շնորհակալագրեր եւ, ըստ էության, այդ գործընթացի թափանցիկությունն այդ կերպ էր փորձել ապահովել, բայց այս օրենքի նախագիծը վերաբերվում է, այո, նաեւ մեծ քաղաքներին, որեւէ խնդիր չի առաջանալու։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք, պրն Աբովյան:

Ա.ԱԲՈՎՅԱՆ

-Եվ մի պարզաբանում էլ. ես օրենքի հետ ծանոթացա, ըստ էության, թափանցիկությունը նաեւ ապահովվելու է ավագանիների քննարկման ընթացքում, եւ դա ներկայացվելու է ավագանիներին, այլ ոչ թե տեսականորեն, օրինակ՝ կայքում տեղադրվելու է, որ այսինչն ինչ-որ նվիրատվություն է արել։

Ս.ՂԱԶԱՐՅԱՆ

-Պրն Աբովյան, ես չեմ ուզում առաջ ընկնել, դա իրականում «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության առաջարկն է, այս երկու նախագծերն իրար փոխլրացնող են։ Եվ ես կարծում եմ, որ «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցությունն այդ մասով կասի, ավագանու մասով համակարգում է արդեն տիկին Սամսոնյանի եւ «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության ներկայացրած նախագիծը։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Նիկոլայ Բաղդասարյան։

Ն.ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Տիկին Ղազարյան, երբ որ դիսպոզիցիան ընթերցում ենք, ստացվում է, որ պետք է հրապարակվի, նախ եւ առաջ՝ երկու տարբերակով՝ միաժամանակ հրապարակում պիտի կատարվի համայնքապետարանում փակցնելու միջոցով եւ սահմանված կարգով համայնքի պաշտոնական համացանցային կայքում առկայության դեպքերում զետեղելու միջոցով։

Այ, եթե չի արվում, ես, ուղղակի, կարող է՝ դա լավ չընկալեցի կամ չհասկացա, եթե չի արվում էս երկու գործողություններից մեկը, այսինքն՝ երբ կա կայք, բայց օրինակ՝ չեն հրապարակում կամ համայնքում չեն փակցնում, ի՞նչ սանկցիաներ են նախատեսվում։

Ս.ՂԱԶԱՐՅԱՆ

-Իրականում, պրն Բաղդասարյան, այդ մասին քննարկում ունեցել ենք նաեւ խմբակցության ներսում, նախքան օրենքը շրջանառելը եւ այս տեսքով, որ շարադրված է, այսինքն՝ պատասխանատվությունը դրվում է համայնքի ղեկավարի վրա, եւ այդ տեղեկատվությունը չհրապարակելու պարագայում համայնքի ղեկավարը քաղաքական պատասխանատվության է ենթարկելու։

Այսինքն՝ եթե մենք իմանալու ենք, որ նվիրատվություն կամ նվիրաբերություն եղել է, եւ համայնքի ղեկավարը չի հրապարակել այդ մասին տեղեկատվություն, ապա քաղաքական գնահատականի է արժանանալու։ Ճիշտն ասած, Transparency International-ի հետ էլ աշխատելիս մենք էս, կարելի է ասել, բացը, փորձել ենք հասկանալ՝ ոնց կարելի է լրացնել, եւ իրականում միակ ձեւը քաղաքական ամոթանքի, պախարակման ինստիտուտի կիրառման միջոցով է։

Նույնն է, օրինակ՝ երբ ԱԺ պատգամավորները գործուղման են լինում եւ դրանից հետո պարտավոր են ասուլիսի միջոցով տեղեկացնել, թե ինչ գործուղման մեջ են եղել եւ դրա արդյունքների մասին, եթե նրանք դա չեն անում, որեւէ սանկցիա չի կիրառվում։ Իսկ ես փորձել եմ ուսումնասիրել նմանատիպ մի քանի օրենքների նախագծեր, որտեղ ենթադրվում է տեղեկատվության ապահովումը եւ, ըստ էության, ոչ մի սանկցիա չկա։ Եթե մենք էս առաջինից երկրորդ ընթերցման ընթացքում որեւէ սանկցիա կարողանանք որոշել, սիրով կավելացնենք, ինձ թվում է՝ օրենքի համահեղինակները համաձայն կլինեն։ Այս պահի դրությամբ սա քաղաքական պատասխանատվության հարց է։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Պրն Բաղդասարյան, արձագանքո՞ւմ եք։

Ն.ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ

-Մի քիչ, ճիշտն ասած, չպատկերացրեցի այն պահը, որ, ընդունենք՝ համայնքի ղեկավար ընտրվել է մի կուսակցական, այլ կուսակցության անդամ է, որն իշխող ուժի հետ կապ չունի կամ, չգիտեմ, ինչ-որ այլ լուծում պետք է գտնել։

Օրինակ՝ դիտարկո՞ւմ եք այսպիսի լուծում, որ համայնքի ղեկավարը հանդիսանում է պաշտոնատար անձ, եւ Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ օրենսգրքում կատարեք լրացումներ, առաջինից երկրորդ ընթերցման ռեժիմով պետք է քննարկեք՝ դա հնարավո՞ր է, թե՞ չէ։ Կարծում եմ՝ հնարավոր կլինի, լրացում կատարեք եւ նախատեսեք էնտեղ պատասխանատվություն՝ կոնկրետ այս գործողություն չկատարելը նախատեսելով սանկցիա՝ օրինակի համար նվազագույն աշխատավարձի 50 կամ 100-ապատիկի չափով, որովհետեւ զսպող օղակ կլինի, որ նա կիմանա, որ դա վարչական պատասխանատվություն է նախատեսում։ Եվ կարող եք նաեւ նախատեսել, որ եթե կրկին խախտի, նաեւ պաշտոնից, ինչ-որ լիազորությունների դադարում, բան, այսինքն՝ վարչական արդարադատության շրջանակում լուծումը գտնենք։

Ս.ՂԱԶԱՐՅԱՆ

-Սիրով կարող ենք առաջինից երկրորդ ընթերցում քննարկել այդ առաջարկը։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հերիքնազ Տիգրանյան։

Հ.ՏԻԳՐԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Շնորհակալություն իմ գործընկերներին՝ նախագիծ ներկայացնելու համար, կարծում եմ՝ շատ կարեւոր է եւ իր ծագման հիմքում ունի որոշակի նախապատմություն։ Ես, ուղղակի, կուզեի մեկ հարց եւ առաջարկ հնչեցնել՝ այս նախագծի հետ կապված, կխնդրեի ձեր դիտարկումը դրա վերաբերյալ։

Տեսեք, մենք, ըստ էության, ունենք իրավակարգավորման նախագիծ, որը բխում է կոնկրետ դեպքից, բայց չեն բացառվի իրավիճակներ, երբ որ ոչ թե ՏԻՄ-ը, այլ պետական մարմինը կարող է ստանալ որոշակի նվիրատվություն, եւ այս հարցը նաեւ այո, քննարկել ենք այդ առաջարկների հեղինակ հասարակական կազմակերպության՝ Transparency International-ի հետ եւ, եթե նկատել եք, նախնական իր տարբերակից հետո կազմակերպությունն ընդլայնեց իր կարծիքն այդ նվիրատվության հետ կապված հարցերով՝ ընդգրկելով նաեւ պետական մարմինները։ Արդյո՞ք չեք նախատեսում նաեւ դիտարկել ոչ միայն ՏԻՄ-ները, նաեւ պետական մարմինները՝ լինել հրապարակային՝ նվիրատվությունների հետ կապված էդ թափանցիկությունն ապահովելու։

Ս.ՂԱԶԱՐՅԱՆ

-Այո, տիկին Տիգրանյան, ես այդ նամակը նույնպես ստացել եմ, քանի որ տիկին Այվազյանի հետ աշխատել ենք այս օրենքի նախագծի շուրջ, եւ մտագրոհների արդյունքում նաեւ ավելի մեծ նախագծի գաղափարը ստեղծվեց։ Կարող ենք դիտարկել, բայց ես ուզում եմ հիշեցնել, որ այս նախագիծը, այո, ունի նախապատմություն, եւ սա քաղաքական քայլ էր՝ արձանագրելու այն, որ խորհրդարանը՝ անկախ քաղաքական ուժերից, զրո հանդուրժողականություն ունի կոռուպցիայի հանդեպ, եւ ցանկացած դրսեւորում բարձրաձայնվելու է։

Ասեմ ավելին, մենք սա դիտարկել ենք որպես ինստիտուցիոնալ լուծում՝ կանխարգելելու ցանկացած կոռուպցիոն դրսեւորում։ Այդ նախագիծն ավելի լայն է եւ, եթե իրավաբաններ էլ ներգրավվեն այդ գործընթացում, սիրով կարող ենք շարունակել ու աշխատել հենց այդ ուղղությամբ, որովհետեւ շատ նուրբ իրավական դիտարկումներ կային այնտեղ։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Ավարտեցի՞ք: Արձագանքո՞ւմ եք։

Հ.ՏԻԳՐԱՆՅԱՆ

-Ես, անշուշտ, կխրախուսեմ, եթե այս նախագիծը լրացվի այլ օրենքների փոփոխությունների փաթեթով եւս, այսինքն՝ որը վերաբերի բոլոր պետական մարմիններին։ Ուղղակի, պետք է մտածել՝ ո՞ր իրավական ակտում կարելի է էդ փոփոխությունն անել։

Եվ մեկ առաջարկ էլ, քանի որ, տեսեք, նվիրատվությունների համար մենք համայնքի ղեկավարից պահանջում ենք 3-օրյա ժամկետ, կարծում եմ՝ ինքը հրապարակում է: Պրոակտիվ լինել՝ հրապարակել. էստեղից կապ է գնում «Տեղեկատվության ազատության մասին» օրենքի հետ, որը նախատեսում է, որ այդ պետական կամ վարչական մարմինները, որոնք ընկնում են էդ հոդվածի կարգավորման տակ, լինեն պրոակտիվ եւ հրապարակեն որոշակի տեղեկատվություն։ Այդ տեղեկատվության ազատության մասին համապատասխան հոդվածում՝ պրոակտիվության, կարելի է հենց էդ դրույթն ավելացնել, այդ թվում՝ նվիրատվությունները։ Ինքը թվարկում է չէ՞՝ կանոնադրություն, հաստիքացուցակ եւ այլն, այդ թվում նաեւ՝ էս շեմից բարձր նվիրատվությունները։ Սա ես կարող եմ ներկայացնել առաջինից երկրորդ։

Ս.ՂԱԶԱՐՅԱՆ

-Շատ լավ, տիկին Տիգրանյան, շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Արման Բաբաջանյան։

Ա.ԲԱԲԱՋԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Տիկին Ղազարյան, նախագծով նախատեսվում է աշխատավարձի 100-ապատիկը գերազանցող նվիրատվության կամ նվիրաբերության ստացման վերաբերյալ 1 շաբաթվա ընթացքում հրապարակել տեղեկատվություն «Տեղական ինքնակառավարման մասին» օրենքի 79-րդ հոդվածի առաջին մասի 5-րդ կետի համաձայն՝ համայնքի սեփականությունը գոյանում է նաեւ նվիրատվություններից։ Իսկ 18-րդ հոդվածի առաջին մասի 25-րդ կետի համաձայն՝ ավագանին որոշում է կայացնում հարկերի եւ օրենքով սահմանված կարգով այլ միջոցների ներգրավման վերաբերյալ։

Հասկանալով այս նախաձեռնության համատեքստը եւ ծագման պատճառը, հասկանալի է, որ ավագանին է որոշում ներգրավել նվիրատվությունը կամ նվիրաբերությունը, իսկ ավագանու որոշումները հրապարակվում են կայքում եւ նիստերն էլ լուսաբանվում են մշտապես, եթե չեմ սխալվում, չե՞ք կարծում, որ այս հարցը կարգավորված է արդեն։

Ս.ՂԱԶԱՐՅԱՆ

-Ավարտեցի՞ք։

Ա.ԲԱԲԱՋԱՆՅԱՆ

-Համեցեք։

Ս.ՂԱԶԱՐՅԱՆ

-Պրն Բաբաջանյան, ըստ էության, հենց նախապատմությունը՝ կամազների պատմությունն ապացուցեց, որ այնտեղ կար օրենսդրական բաց եւ, ըստ էության, Երեւան համայնքին նվիրատվություն կամ նվիրաբերություն արվել էր առանց ավագանիների համաձայնության։ Եվ դրանից բխող բոլոր օրենսդրական բացերն արդեն լրացրել է «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցությունը։

Ես չեմ ուզում առաջ ընկնել, նրանք կներկայացնեն, եւ արդյունքում կտեսնենք, որ այս երկու նախագծերն իրար լրացնում են, նույնիսկ մասնագիտական հանձնաժողովի նիստի ժամանակ պրն Վարազդատ Կարապետյանն առաջարկ էր անում միացնել նախագծերը, որովհետեւ նույնիսկ այդ շեմերի տարբերությունն իրար գալու եւ փոխլրացնելու են։ Տարբեր շեմեր են մեր երկու նախագծերում, եթե ծանոթ եք, դրա համար, ըստ այդմ, մի մասը կարգավորվելու է հենց այսպես, այսինքն՝ նրանք իրենց համացանցային կայքում նվիրատվության կամ նվիրաբերության մասին տեղեկատվություն են զետեղելու, մյուս մասն արդեն ավագանու որոշմամբ է լինելու, որն այո, իրավմամբ ուղիղ եթերով հեռարձակվելու է։ Այսինքն՝ այնտեղ արդեն թափանցիկությունն ապահովված է։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք, պրն Բաբաջանյան: Դուք կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը, տիկին Ղազարյան։

Հարակից զեկուցող՝ տարածքային կառավարման, տեղական ինքնակառավարման, գյուղատնտեսության եւ բնապահպանության հարցերով մշտական հանձնաժողովի անդամ Վահե Ղալումյան։

Վ.ՂԱԼՈՒՄՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, օրենքի սույն նախագիծը նույնպես քննարկվել է մեր հանձնաժողովում եւ ստացել դրական եզրակացություն։

Իմ գործընկերոջը կուզեի ավելացնել, որ հանձնաժողովի քննարկումների հիմքը հանդիսացել է շեմի բարձրացումը 100 հազարից 1 մլն դրամի, բայց, այնուամենայնիվ, օրենքի նախագիծ ներկայացնող թիմը պնդել է իրենց տարբերակը, եւ ձեզ է ներկայացվում 100 հազար դրամի շեմը։

Հանձնաժողովը դրական եզրակացություն է տվել, ձեզ նույնպես կոչ եմ անում կողմ քվեարկել օրինագծին։ Այսքանը։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հարակից զեկուցողին հարցերով դիմելու համար հերթագրում։

Նիկոլայ Բաղդասարյան։

Ն.ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ

-Ես չհասցրեցի շարունակել հարցս հիմնական զեկուցողին, բայց ուզում էի ձեզանից ճշտել, այստեղ ամրագրված է, նվիրատվություն եւ նվիրաբերություն, այ, ինչո՞ւ, քննարկե՞լ եք էդ հարցը՝ ինչո՞ւ հնարավոր չէ, որ ցանկացած ձեռքբերում հրապարակվի, այսինքն՝ ոչ միայն նվիրաբերությունը, նվիրատվությունը, այլ նաեւ այլ տեսակներով գույքը, եթե ձեռք է բերվում, թող էդ դեպքում էլ հրապարակվի, ընդունենք՝ հատուցմամբ կամ անհատույց կարգով ձեռքբերումները հրապարակվեն։

Վ.ՂԱԼՈՒՄՅԱՆ

-Ասեմ, որ նորից էդ հարցը քննարկվել է հանձնաժողովում, եւ բացի այդ քննարկվել է նաեւ օտարերկրյա քաղաքացիների նվիրատվության խնդիրը, որ բազմաթիվ օտարերկրյա քաղաքացիներ, լինելով դրսում ապրող, դրսում բիզնես ծավալող մարդիկ, շատերը չեն ուզում, որ իրենց անունը հրապարակվի, մանավանդ որ իրենք բիզնես գործունեություն են ծավալում դրսում։

Այս հարցում նույնպես օրենքի նախագիծ ներկայացնողները պնդել են, որ պետք է հրապարակվի։ Եվ, եթե դուք գտնում եք, որ էստեղ օրենսդրական խնդիր կա կամ այլ խնդիր, պատրաստ ենք մինչեւ երկրորդ ընթերցում քննարկել նաեւ այդ հարցը։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Արձագանքո՞ւմ եք, պրն Բաղդասարյան։

Ն.ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ

-Այսինքն՝ ճիշտ հասկացա, չէ՞, դուք կողմնակից եք, ուղղակի, ձեր տեսակետն եմ ուզում իմանալ, որպեսզի, հասկանալի լինի, կողմնակի՞ց եք, որ հատուցմամբ կամ անհատույց ցանկացած ձեռքբերման վերաբերյալ տեղեկատվությունը հրապարակային դառնա, որպեսզի խնդիր չառաջանա, չասեն, որ այս օրենքի այսինչ կետով նախատեսված չէր, դրա համար չհրապարակեցինք, սրա մասին է ասածս։

Վ.ՂԱԼՈՒՄՅԱՆ

-Պրն Բաղդասարյան, նշեմ միայն իմ սուբյեկտիվ տեսակետը, որ ես առնչվել եմ նման խնդրի. Գերմանիայում ապրող ամուսիններ, ամուսինը՝ հայ, կինը՝ գերմանացի, ժամանակ առ ժամանակ, տարվա մեջ մեկ-երկու անգամ գալիս էին եւ ամեն գալով Տավուշի մարզում մինչեւ 100 հազար դրամի օգնություն էին տալիս, միայն ուսման վարձ եւ բուժօգնության գումարներ էին տրամադրում, եւ իրենց համար առանցքային նշանակություն ուներ, որ իրենց անունը չհրապարակվի։ Մենք էդ ժամանակ կարողանում էինք ստանալ էդ նվիրատվությունը, բայց օրենքի սույն նախագծից հետո էդտեղ խնդիր է առաջանում։ Անձամբ իմ կարծիքն է, որ էդտեղ հնարավոր է վերանայել, էդ խնդիրն ուսումնասիրել։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Պրն Ղալումյան, հարցերն ավարտվեցին, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։ Հարակից զեկուցող՝ ՀՀ տարածքային կառավարման եւ ենթակառուցվածքների նախարարի տեղակալ Վաչե Տերտերյան։

Վ.ՏԵՐՏԵՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի նախագահող, հարգելի պատգամավորներ, ես եւս կցանկանայի միանալ էն համերաշխությանը, որը հայտարարվեց, մենք դրական կարծիք ենք տվել օրենքի նախագծին մի քանի նկատառումներով, որ այն, այնուամենայնիվ, միտված է ավելի հրապարակային, ավելի թափանցիկ գործելաոճին։ Իհարկե, քննարկված մի շարք հարցերը կամ դրված հարցադրումները, որ եղան, կուզենայի էդ գայթակղությանը, համենայն դեպս, չդիմադրել ու արձանագրել պրն Բաղդասարյանի բարձրացրած հարցը: Մենք այո, սանկցիաների մասին առաջարկ չենք ներկայացրել, որովհետեւ շատ ու շատ նման իրավասություններ եւ պարտականություններ, որոնք սահմանված են համայնքի ղեկավարի եւ ավագանու համար, վերահսկվում են ոչ միայն հրապարակային, ոչ միայն ավագանու, ոչ միայն հանրության կողմից, այլ նաեւ իրավական հսկողության շրջանակներում, եւ սա մենք դասել ենք էդ տիպի լիազորությունների շարքին։

Երկրորդ. ձեր հարցի երկրորդ մասի, միգուցե, մասին կուզենայի ասել հետեւյալը. այնուամենայնիվ, մենք չպիտի մոռանանք, որ համայնքի գույքը, ամբողջական գույքը՝ նվիրատվությունները, նվիրաբերությունները, ձեռքբերումները՝ հատուցումով, անհատույց, բոլոր տիպի գույքերը, բացի հաշվապահական հաշվառման, կներեք, իմ գիտելիքները ուսանողական տարիներից հաշվապահական հաշվառումից առաջ չեն անցել, փոքրամաշ եւ արագամաշ գույք կար, որը կարծես թե, փոքրարժեք եւ արագամաշ, շնորհակալություն, ընկերս ինձ օգնեց, հիմա, բացի դրանից, բոլոր տիպի գույքերն ավագանու տիրապետման եւ լիազորության տակ են, այսինքն՝ եթե նույնիսկ ոչ էդ պահին, ապա տարեվերջին բյուջեի կատարողականում, հաջորդ տարվա բյուջեում դրանք դառնում են հրապարակային եւ թափանցիկ: Էս պիտի մեկընդմիշտ հիշենք, որովհետեւ էդ թափանցիկությունը՝ խորքային թափանցիկությունը պայմանավորվում եւ կարգավորվում է ավագանու մասին մեր պատկերացումներով եւ լիազորություններով։ Հիմա, էս օրենքի նախագծով, քանի որ արդեն նշվեց, որ կա նաեւ հաջորդ մի նախագիծ, մենք, կարծես թե, պրեվենտիվ, ավելի առաջանցիկ հրապարակայնությանը միտված քայլեր ենք անում, ինչը, վերջին հաշվով, ողջունելի է։

Ձեր երկրորդ՝ մի հարցադրում էլ արեցիք դիսպոզիցիայի մասին, որ եւ՛ համայնքի համայնքապետարանում եւ՛ կայքերում, այո, մենք էսօր, քանի որ ունենք շատ փոքր համայնքներ, որոնք դեռեւս չունեն էդպես ժամանակակից էլեկտրոնային հասանելի ռեսուրսներ, միջոցներ եւ ունենք օրենքով կարգավորում, որ համայնքի համայնքապետարանում տեսանելի վայրում կան օրենքով պարտադրված էդ վահանակները, ի դեպ, բոլոր փոքր ու մեծ համայնքներում։ Էս պարագայում դրա համար մենք էս կարգավորմանը համաձայնվել ենք եւ ողջունել ենք, որ եւ՛ համայնքապետարանում որպես տեղ, որտեղ շատ մարդիկ, ի դեպ, ցավոք սրտի, դեռ հասարակության շատ անդամներ էլեկտրոնային հասանելիություն չունեն, իրենք կարող են էնտեղ տեսնել եւ համայնքի պաշտոնական կայքում։

Մենք պատգամավորների հետ մի թեզի մասին էլ ենք պայմանավորվել, որ կմտածենք առաջինից երկրորդ ընթերցում, կարծես թե, համաձայնել ենք, ինչի մասին պրն Ղալումյանն իր ելույթում ասաց։ Պիտի մի հատ նայենք, եթե նվիրատուն որոշակի ցանկություն հայտնի առանձնապես չհրապարակվելու, էսպիսի թեզ,էսպիսի մտահոգություն, կարծես թե՝ տեսել ենք։ Իրավական խնդիր է, պիտի մի հատ էլ նայենք տվյալների պաշտպանության կամ անհատական ինֆորմացիայի տեսանկյունից, եթե նման խնդիր չլինի, ապա մենք էս տեսքով, որ պատգամավորը ներկայացրեց, մենք համաձայնվել ենք եւ դրական կարծիք ենք ներկայացրել։ Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Հարակից զեկուցողին հարցերով դիմելու համար հերթագրում։

Հերթագրվել է 2 պատգամավոր: Միքայել Մելքումյան։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Պրն Տերտերյան, բնականաբար, իհարկե, մենք օրենքը պաշտպանում ենք, թեզն արդյունավետ է, դրա մասին նաեւ կնշենք ելույթում։ Փորձի հետ կապված՝ ասենք՝ մեր հարակից հանրապետություններում, պետություններում, ԵԱՏՄ-ում նայե՞լ եք՝ էսպիսի բան ինչպե՞ս է ձեւավորված։

Օրինակ՝ ես գիտեմ, որ Բելառուսում մինչեւ 70 դոլար նվիրատվության դեպքում եւ այլն, միգուցե, էդ փորձից ունե՞նք որոշակի բան։

Վ.ՏԵՐՏԵՐՅԱՆ

-Մենք, պրն Մելքումյան, ասեմ ձեզ, ոչ միայն կոնկրետ էս կարգավորման, այլ, ընդհանրապես, հրապարակայնության հետ կապված՝ մենք, բացի նրանից, որ ձեզ հայտնի Եվրոպական խարտիայի մասնակից ենք, մենք առաջին երկրների շարքում ենք, որոնք վավերացրել են նաեւ Ուտրեխտյան լրացուցիչ արձանագրությունները հրապարակայնության, եւ հիմա նաեւ բաց կառավարման գործընկերության շրջանակներում բավականին լավ արդյունքներ ունենք, որովհետեւ մեր շատ համայնքներ, մի քանի հարյուր համայնքներ ինֆորմացիոն առումով տեխնոլոգիաներ են կիրառում, նու, ՔՍԳ-ներ ունենք, ահագին առաջընթաց էս դեպքում ունենք։

Եվ հրապարակայնության առումով, ես ասեցի, որ քիչ թե շատ նշանակալի ու կարեւոր որեւէ որոշում, մանավանդ գույքի, փողերի, քաղաքաշինական, էս բոլորը մեր ավագանու լիազորություններն են, եւ նրանք հրապարակային են։ Դուք շատ լավ գիտեք, որ քաղաքային եւ խոշոր համայնքների ավագանու նիստերն արդեն ոչ միայն հեռարձակվում են, այլ հեռարձակվում են ռեալ ռեժիմում, այսինքն՝ ճիշտ պահին եւ օպերատիվ ռեԺիմով հեռարձակվում են։ Այսինքն՝ մեծ հաշվով, մենք էս խնդրի լուծման ճանապարհին ենք ու բավականին հաջող։

Ես ձեզ ասեմ, որ, իհարկե, ուսումնասիրել ենք, տարբեր մոտեցումներ կան, կան մոտեցումներ, երբ, ընդհանրապես, հայտարարվում է, որ որեւէ նվիրատվություն պիտի հայտարարագրվի՝ սկսած անկախ ցենզից՝ 70 դոլար, 1 դոլար եւ այլն։ Մենք գտել ենք էս ճանապարհը՝ պատգամավորների առաջարկած: Շնորհակալություն։

Վ.ԷՆՖԻԱՋՅԱՆ

-Պրն Մելքումյան, արձագանքո՞ւմ եք: Ընդմիջում կես ժամ։




ԱԺ Նախագահ  |  Պատգամավորներ|  ԱԺ խորհուրդ  |  Հանձնաժողովներ  |  Խմբակցություններ  |  Աշխատակազմ
Օրենսդրություն  |   Նախագծեր  |  Նիստեր  |   Լուրեր  |  Արտաքին հարաբերություններ   |  Գրադարան  |  Ընտրողների հետ կապեր  |  Հղումներ  |  RSS