National Assembly of the Republic of Armenia | Official Web Page | www.parliament.amNational Assembly of the Republic of Armenia | Official Web Page | www.parliament.am
HOME | MAIL | SITEMAP
ArmenianRussianEnglishFrench
Արխիվ
9.02.2017

Երկ Երք Չրք Հնգ Ուր Շբթ Կիր
01 02 03 04 05
06 07 08 09 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28
 
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎ
ՀԻՆԳԵՐՈՐԴ ԳՈՒՄԱՐՄԱՆ ՏԱՍՆՄԵԿԵՐՈՐԴ ՆՍՏԱՇՐՋԱՆ

ՍՂԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ - N 4

9 փետրվարի 2017

Ժամը 1200

   ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ ԵՆ ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԱԽԱԳԱՀ ԳԱԼՈՒՍՏ ՍԱՀԱԿՅԱՆԸ ԵՎ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՏԵՂԱԿԱԼ ՀԵՐՄԻՆԵ ՆԱՂԴԱԼՅԱՆԸ
 
 

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Բարեւ ձեզ, հարգելի պատգամավորներ: Խնդրում եմ տեղադրել քարտերը եւ նախապատրաստվել գրանցման: Մենք սկսում ենք մեր աշխատանքները: Գրանցում: Գրանցվել է 98 պատգամավոր, քվորում ունենք, կարող ենք շարունակել 4-օրյա նիստերի աշխատանքները:

Հարգելի գործընկերներ, տեղեկացնեմ, որ այսօր՝ փետրվարի 9-ին, ԱԺ «Բաց դռներ» ծրագրի շրջանակներում ՀՀ ԱԺ են այցելել Երեւանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի պետական քոլեջի դասախոսներ եւ ուսանողներ: Ողջունենք նրանց:

ԾԱՓԱՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆ

Հարգելի պատգամավորներ, ես պետք է ձեզ տեղեկացնեմ, որ Վերահսկիչ պալատի նախագահ Իշխան Զաքարյանն ԱԺ նախագահ Գալուստ Սահակյանին ներկայացրել է պաշտոնից հրաժարականի մասին դիմում:

Այժմ քվեարկության ենք դնում...

Վարման կարգով, համեցեք: Նաիրա Զոհրաբյան՝ վարման կարգով:

Ն.ԶՈՀՐԱԲՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի խորհրդարան, հարգելի նախագահող, հենց նոր տիկին Նաղդալյանն ընթերցեց Իշխան Զաքարյանի՝ Վերահսկիչ պալատի նախագահի, 10 տարի ԱԺ վերահսկիչ պալատի նախագահի հրաժարականի դիմումը: Ես կարծում եմ՝ մենք պետք է ունենանք եւ մշակենք քաղաքակիրթ ավանդույթ՝ շնորհակալություն հայտնենք այն մարդկանց, այն պաշտոնյաներին, ում ընտրում է ԱԺ-ն՝ երկար տարիների համագործակցության եւ համատեղ աշխատանքի համար: Շնորհակալություն:

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Շատ շնորհակալություն, տիկին Զոհրաբյան, քաղաքակիրթ մշակույթ ձեւավորելու ձեր առաջարկի համար, բայց, ես կարծում եմ, որ մենք նախեւառաջ պետք է ունենանք քաղաքակիրթ մշակույթ՝ հարգելու մեր իսկ օրենքները եւ պրոցեդուրաները, իսկ ձեզ բոլորիդ հայտնի է, որ համաձայն «ԱԺ կանոնակարգ» օրենքի՝ ԱԺ կողմից ընտրված կամ նշանակված յուրաքանչյուր պաշտոնատար անձ իր հրաժարականի մասին գրավոր դիմումը ներկայացնում է ԱԺ նախագահին, բայց դիմումն ընդունված է համարվում ոչ թե նշանակման պահին, այլ որոշակի ժամկետ, որոշակի ժամանակ հետո, որովհետեւ շատ հնարավոր է, որ պաշտոնատար անձը դիմում ներկայացնելուց հետո եռօրյա ժամկետում հետ վերցնի իր դիմումը, եւ այդ դիմումն այլեւս ընդունված չի լինի:

«Վերահսկիչ պալատի մասին» օրենքով, հարգարժան տիկին Զոհրաբյան, տեղեկացնեմ, որ այդ ժամկետը 15 օր է սահմանված, ուստի մենք եկեք ժամանակից առաջ չընկնենք եւ մեր պաշտոնատար անձերին, բոլորին տանք այն հնարավորությունը, որը սահմանված է օրենքով, եւ սպասենք, երբ որ իրավական բոլոր մեխանիզմները գործած կլինեն, որից հետո նոր մենք կհայտարարենք այն մասին, որ դիմումը համարվում է ընդունված: Դա օրենքի պահանջ է, եւ մենք ճիշտ կանենք, որ լինենք օրենքի պահանջների շրջանակում:

Հարգելի գործընկերներ, այժմ քվեարկության ենք դնում երեկ քննարկված հարցերը:

Քվեարկության է դրվում ՀՀ Նախագահի ներկայացրած 2015 թվականի դեկտեմբերի 12-ին ստորագրված Փարիզյան համաձայնագիրը վավերացնելու մասին հարցը: 3-րդ մաս, 125-րդ հարց, 28-րդ ենթակետ: Քվեարկություն: Հրաշալի է:

Կողմ՝ 93

Դեմ, ձեռնպահ չկա, որոշումն ընդունվել է: Տակ դերժատ:

Քվեարկության է դրվում ՀՀ Նախագահի ներկայացրած 2012 թվականի դեկտեմբերի 8-ին հաստատված՝ Կիոտոյի արձանագրության Դոհայի փոփոխությունը վավերացնելու մասին հարցը: 3-րդ մաս, 125-րդ հարց, 12 ենթակետ: Քվեարկություն:

Կողմ՝ 91
Դեմ, ձեռնպահ չկա, որոշումն ընդունված է:

Քվեարկության է դրվում ՀՀ Նախագահի ներկայացրած 2016 թվականի սեպտեմբերի 7-ին Վիեննայում ստորագրված «Հայաստանի Հանրապետության կառավարության եւ Միջուկային փորձարկումների համապարփակ արգելման պայմանագրի կազմակերպության նախապատրաստական հանձնաժողովի միջեւ Միջուկային փորձարկումների համապարփակ արգելման պայմանագրի համար միջազգային մշտադիտարկման կառույցներին առնչվող աշխատանքների՝ ներառյալ հետվկայագրման աշխատանքների իրականացման մասին» համաձայնագիրը վավերացնելու մասին հարցը: 3-րդ մաս, 125-րդ հարց, 25-րդ ենթակետ: Քվեարկություն:

Կողմ՝ 86
Դեմ՝ 3
Ձեռնպահ չկա:

Հարգելի գործընկերներ, դահլիճում խնդրում եմ շատ չաղմկել:

Քվեարկության է դրվում ՀՀ Նախագահի ներկայացրած 2014 թվականի հուլիսի 7-ին Բուենոս Այրեսում ստորագրված «Հայաստանի Հանրապետության կառավարության եւ Արգենտինայի Հանրապետության կառավարության միջեւ հարկային հարցերում տեղեկատվության փոխանակման մասին» համաձայնագիրը վավերացնելու մասին հարցը: 3-րդ մաս, 125-րդ հարց, 15-րդ ենթակետ: Քվեարկություն: Խեր է:

Կողմ՝ 89
Դեմ, ձեռնպահ չկա, որոշումն ընդունվել է:

Քվեարկության է դրվում ՀՀ Նախագահի ներկայացրած 2015 թվականի հոկտեմբերի 16-ին Բուրաբայում ստորագրված «Անկախ պետությունների համագործակցության մասնակից պետությունների քրեակատարողական ծառայությունների ղեկավարների խորհրդի ձեւավորման մասին» համաձայնագիրը վավերացնելու մասին հարցը:    3-րդ մաս, 125-րդ հարց, 16-րդ ենթակետ: Քվեարկություն: Աչք արեցիք, էլի՞:

Կողմ՝ 69
Դեմ՝ 5
Ձեռնպահ՝ 14

Որոշումն ընդունվել է:

Քվեարկության է դրվում ՀՀ Նախագահի ներկայացրած 2014 թվականի նոյեմբերի 27-ին Ժնեւում ստորագրված «Առեւտրի համաշխարհային կազմակերպության ստեղծման մասին» Մարաքեշի համաձայնագիրը փոփոխող արձանագրությունը վավերացնելու մասին հարցը: 3-րդ մաս, 125-րդ հարց, 17-րդ ենթակետ: Քվեարկություն:

Կողմ՝ 89, 87, ներողություն:

Դեմ, ձեռնպահ չկա, որոշումն ընդունվել է:

Քվեարկության է դրվում ՀՀ Նախագահի ներկայացրած 2015 թվականի սեպտեմբերի 15-ին Դուշանբեում ստորագրված «Զինվորական եւ այլ կազմավորումների, դրանց շարժական գույքի, ինչպես նաեւ ռազմական նշանակության արտադրանքի փոխադրումների ոլորտում Հավաքական անվտանգության մասին պայմանագրի կազմակերպության անդամ պետությունների համագործակցության մասին» համաձայնագիրը վավերացնելու մասին հարցը: 3-րդ մաս, 125-րդ հարց, 21-րդ ենթակետ: Քվեարկություն:

Կողմ՝ 70
Դեմ՝ 4
Ձեռնպահ՝ 13

Որոշումն ընդունվել է:

Քվեարկության է դրվում կառավարության կողմից ներկայացված «Հայաստանի Հանրապետության զինված ուժերի ներքին ծառայության կանոնագիրքը հաստատելու մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը: 3-րդ մաս, 112-րդ հարց: Քվեարկություն:

Կողմ՝ 88
Դեմ չկա
Ձեռնպահ՝ 1

Որոշումն ընդունված է:

 Քվեարկության է դրվում կառավարության կողմից ներկայացված «Հայաստանի Հանրապետության զինված ուժերի կայազորային եւ պահակային ծառայությունների կանոնագիրքը հաստատելու մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը: 3-րդ մաս, 114-րդ հարց: Քվեարկություն:

Կողմ՝ 88
Դեմ, ձեռնպահ չկա, որոշումն ընդունվել է միաձայն:

Քվեարկության է դրվում ԱԺ պատգամավորներ Արտակ Սարգսյանի, Արթուր Ստեփանյանի եւ Վահրամ Մկրտչյանի կողմից ներկայացված «Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական օրենսգրքում փոփոխություն կատարելու մասին» ՀՀ օրենքի նախագիծը 2-րդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը: Առաջին մաս, առաջին հարց: Քվեարկություն: Այ, այսպիսի ԱԺ է:

Կողմ՝ 87
Դեմ, ձեռնպահ չկա, որոշումն ընդունվել է:

Հարգելի պատգամավորներ, մեր քվեարկություններն ավարտվեցին: Այժմ ես ներկայացնեմ քննարկվող հարցերի հաջորդականությունը:

Կառավարության կողմից ներկայացված «Էլեկտրոնային փաստաթղթի եւ էլեկտրոնային թվային ստորագրության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություն եւ լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը: Առաջին մաս, 5-րդ հարց:

Դահլիճից դուրս գործ ունեցողներին խնդրում եմ դա անել լուռ եւ արագ:

Կառավարության կողմից ներկայացված «Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական օրենսգրքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը: Առաջին մաս, 6-րդ հարց:

Կառավարության կողմից ներկայացված «Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ Հայաստանի Հանրապետության օրենսգրքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը: 3-րդ մաս, 90-րդ հարց:

Կառավարության կողմից ներկայացված «Քրեակատարողական ծառայության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը: 3-րդ մաս, 100-րդ հարց:

Կառավարության կողմից ներկայացված «Զինծառայողների եւ նրանց ընտանիքների անդամների սոցիալական ապահովության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացում կատարելու մասին» եւ «Փրկարար ծառայության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացում կատարելու մասին» օրենքների նախագծերի փաթեթն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը: 3-րդ մաս, 113-րդ հարց:

 ՀՀ Նախագահի ներկայացրած 2015 թվականի հոկտեմբերի 16-ին Բուրաբայում ստորագրված «Արտակարգ իրավիճակների կանխման եւ վերացման բնագավառում Անկախ պետությունների համագործակցության մասնակից պետությունների համագործակցության մասին» համաձայնագիրը վավերացնելու մասին հարցը: 3-րդ մաս,    125-րդ հարց, 30-րդ ենթակետ:

Կառավարության կողմից ներկայացված «Սեյսմիկ պաշտպանության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություն կատարելու մասին» եւ կից ներկայացված օրենքների նախագծերի փաթեթն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը: 3-րդ մաս,     35-րդ հարց:

Հարգելի պատգամավորներ, այժմ մենք քննարկում ենք կառավարության կողմից ներկայացված «Էլեկտրոնային փաստաթղթի եւ էլեկտրոնային թվային ստորագրության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություն եւ լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը:

Հիմնական զեկուցողն է «Օրենսդրության կարգավորման ազգային կենտրոն» հիմնադրամի տնօրեն պարոն Արմեն Եղիազարյանը: Պարոն Եղիազարյան, համեցեք կենտրոնական ամբիոնի մոտ, մենք համակ ուշադրությամբ լսում ենք ձեր զեկույցը:

Ա.ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆ

-ԱԺ հարգելի փոխնախագահ, հարգելի պատգամավորներ, թույլ տվեք ձեր քննարկմանը ներկայացնել «Էլեկտրոնային փաստաթղթի եւ էլեկտրոնային թվային ստորագրության մասին» օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» ՀՀ օրենքի նախագիծն առաջին ընթերցմամբ: Ի՞նչ է առաջարկվում այս նախագծում անել:

Առաջինը՝ սահմանել, որ հավաստագրման կենտրոնները կարող են կասեցնել իրենց կողմից տրամադրված էլեկտրոնային թվային ստորագրության հավաստագրերի գործողությունը կամ վավերությունը միայն օրենքով եւ ստորագրող անձի հետ կեղծված պայմանագրերում, կնքված, ներողություն, կնքված պայմանագրերում նախատեսված դեպքերում:

Հիմա ինչի՞ համար է այդ փոփոխությունը, որովհետեւ գործող օրենքով նախատեսվում է, որ հավաստագրման կենտրոնները կարող են կասեցնել իրենց կողմից տրամադրված էլեկտրոնային թվային ստորագրության հավաստագրերի գործողությունը, այդ անվավերությունը, սակայն դեպքերը չեն սահմանվում, բայց առաջարկում ենք այս օրենքի բացը լրացնել:

Հաջորդ կետով առաջարկվում է սահմանել, որ ՀՀ կառավարության կողմից ստեղծված եւ լիազորված հավաստագրման կենտրոնի կողմից թողարկված էլեկտրոնային թվային ստորագրության անհատական հավաստագրերն անհրաժեշտ է զետեղել ՀՀ նույնականացման քարտում: Դա օրենքում չկա, երեւի այն պատճառով, որ այն ժամանակ, երբ օրենքն ընդունվել էր, նույնականացման քարտ չկար, սակայն ռեալ կյանքում առկա են էլեկտրոնային թվային ստորագրության անհատական հավաստագրերը նույնականացման քարտերում: Ուստի, առաջարկվում է օրենքում այդ բացը նույնպես լրացնել:

Հաջորդ կետով նախատեսվում է, որ հավաստագրման կենտրոնի կողմից իր կայքում տեղադրվում է էլեկտրոնային թվային ստորագրության ակտիվացման համար անհրաժեշտ քայլերի նկարագրությունը, որովհետեւ ակտիվացնելը մի քանի քայլերից բաղկացած գործընթաց է, եւ մարդիկ չգիտեն՝ ո՞նց դա անել:

Հաջորդը՝ հաշվի առնելով, որ նույնականացման քարտ ոչ բոլորը կարող են ունենալ, օրինակ՝ հատուկ կարգավիճակ ունեցող մարդիկ չեն կարող ունենալ նույնականացման քարտ, առաջարկվում է օրենքի 13-րդ հոդվածում նախատեսել, որ հավաստագրման կենտրոնը կարող է թողարկել այլ տեսակի նյութական կրիչներում զետեղված էլեկտրոնային թվային ստորագրության հավաստագրեր: Նաեւ առաջարկվում է սահմանել, որ այլ տիպի, այլ տեսակի նյութական կրիչներում զետեղված թվային էլեկտրոնային ստորագրության հավաստագրերի թողարկման եւ տրամադրման կարգը սահմանվում է ՀՀ կառավարության կողմից:

Հաջորդ կետը՝ հաշվի առնելով, որ էլեկտրոնային թվային ստորագրության հավաստագիրը տրամադրելու համար հիմք հանդիսացող նույնականացման քարտն ունի վավերականության ժամկետ, առաջարկում ենք օրենքի 14-րդ հոդվածում սահմանել, որ նույնականացման քարտում զետեղված էլեկտրոնային թվային ստորագրության հավաստագիրը տրվում է նույնականացման քարտի վավերականության ժամկետով: Ինչպես հայտնի է՝ նույնականացման քարտերը տրվում են 10 տարի ժամկետով: Օրենքի 14-րդ... Գործող օրենքում դա չկա՝ էլի նույն պատճառով, որ, երբ օրենքն ընդունվում էր, նույնականացման քարտ գոյություն չուներ:

Հաջորդը՝ առաջարկվել է սահմանել եւ տարանջատել էլեկտրոնային թվային ստորագրության հավաստագրի գործողության կասեցման եւ դադարեցման հիմքերը: Ինչի՞ համար է դա արվում, որովհետեւ գործող օրենքով սահմանվում են այն դեպքերը, երբ հավատարմագրված հավաստագրման կենտրոնն իրավունք ունի կասեցնել կամ դադարեցնել էլեկտրոնային թվային ստորագրության հավաստագրի գործողությունը: Մասնավորապես հավատարմագրական հավաստագրված կենտրոնը նույն հիմքով կարող է եւ՛ կասեցնել, եւ՛ դադարեցնել թվային ստորագրության հավաստագրի գործողությունը, հետեւաբար, այստեղ առաջարկվում է անջատել այն հիմքերը, որով ինքը դադարեցնում է, եւ այն հիմքերը, որով կարող է կասեցնել:

Եվ վերջապես վերջին կետով, որն առաջարկվում է, առաջարկվել է նախատեսել, որ հավաստագրման կենտրոնի կողմից իր նախաձեռնությամբ էլեկտրոնային թվային ստորագրության հավաստագրի գործողության ժամանակավորապես կասեցումը կատարվի ստորոգրյալ անձի պաշտոնական էլեկտրոնային փոստին այդ մասին ծանուցում ուղարկելուց հետո: Այսքանը, շնորհակալություն:

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պարոն Եղիազարյան, հակիրճ եւ բովանդակային ներկայացնելու համար, ինչպես միշտ:

Ա.ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆ

-Ես էլ եմ շնորհակալ:

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, հերթագրում՝ հիմնական զեկուցող Արմեն Եղիազարյանին հարցերով դիմելու համար: Հերթագրում: Հերթագրվել է մեկ պատգամավոր՝ Վահրամ Մկրտչյան: Համեցեք, պարոն Մկրտչյան:

Վ.ՄԿՐՏՉՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պարոն Եղիազարյան, ներկայացվող օրինագծի 4-րդ հոդվածի վերջին պարբերության վրա եմ ձեր ուշադրությունը հրավիրում, երբ հավաստագրման կենտրոնն իր նախաձեռնությամբ դադարեցնում է թվային ստորագրության գործունեությունը: Այնտեղ նշված է նաեւ՝ որ դեպքերում, երբ կորել է կամ կեղծման կասկած կա, կամ չի վճարվել, եւ նշվում է, որ, երբ էլեկտրոնային փոստին ծանուցում է ուղարկվում հավաստագրման կենտրոնի կողմից, այդ պահին է դադարեցվում գործունեությունը:

Այստեղ արդյոք ճիշտ չե՞ք համարում, որ ոչ թե այդ պահին ինքն ուղարկի եւ դադարեցնի, այլ գոնե ծանուցման վերաբերյալ հավաստագրում ստանա, որ ստացվել է այդ հաղորդագրությունն օգտագործողի կողմից, սեփականատիրոջ կողմից:

Ա.ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆ

-Այստեղ, քանի որ ստորագրությունը տրամադրող հավաստագրված մարմինն իրավունք ունի կասեցնել, այ, այդ պատճառներով, բայց ստորագրության հետ բազմաթիվ խնդիրներ կարող է կախված լինեն՝ մասնավորապես կեղծման հետ, եթե իրենք կասկածներ ունեն, եթե չի վճարել: Սա ինչի՞ համար է արվում, որ մարդ իմանա, որ իր ստորագրությունը կասեցված է այս պատճառով, ոչ թե ինչ-որ ժամանակ տանք, որ ինքը խնդիրը լուծի:

Կասեցումը նշանակում է, որ այդ պարագան վերանալու դեպքում համապատասխանաբար ստորագրությունը նորից կվավերացվի: Այստեղ, պարզապես, նրա համար է, որ մարդն իմանա դրա մասին, որ իր ստորագրությունը կասեցված է: Դրա համար չեմ կարծում, որ պետք է, ենթադրենք, ինչ-որ ժամանակ տալ, որովհետեւ այս տիպի էլեկտրոնային համակարգերում ռեակցիայի արագությունը կարեւոր է: Ենթադրենք,    ինչ-որ մեկի քարտը կասեցվում է, հնարավոր չի հայտարարել, հետո   ինչ-որ ժամանակ հետո կասեցնել: Անվտանգության հետ ու հնարավոր դեպքերի հետ կապված իրավիճակ է:

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Արձագանքի համար՝ Վահրամ Մկրտչյան: Համեցեք, պարոն Մկրտչյան:

Վ.ՄԿՐՏՉՅԱՆ

-Պարոն Եղիազարյան, եթե հավաստագրման կենտրոնն ստացել է հավաստում, որ կորել է այդ համապատասխան քարտը կամ կեղծման լուրջ վտանգ կա, հիմնավոր կասկած,  միգուցե դուք ճիշտ եք ասում, բայց, եթե մարդը չի վճարել, չվճարման հիմքը կարող է լինել, այնտեղ, եթե ես չեմ սխալվում, տարեկան երկու անգամվա գրաֆիկով է վճարումը, հիմա պաշտոնատար անձը կարեւոր գործառույթներ է իրականացնում, դուք միանգամից ծանուցում եք եւ անջատում իր ստորագրության այդ հնարավորությունը: Ժամանակ տվեք՝ գոնե ծանուցվի, որ ինքը դա չի վճարել:

Ինչո՞ւ եմ ասում սա, ծանուցման մասին բոլոր մեր՝ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ ծանուցումներ եւ այլն, բոլորը մենք ասում ենք՝ անպայման պետք է ծանուցվողը հավաստի, որ ինքն ստացել է, իսկ այստեղ դուք, ուղղակի, ծանուցում եք եւ անջատում: Ես խնդրում եմ մի հատ ուշադրություն դարձրեք սրա վրա:

Ա.ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆ

-Ես էլի ենթադրում եմ, որ մենք գործ ունենք կոմպյուտերային համակարգերի հետ, ցանցերի հետ՝ այդ թղթային համակարգչի, ու այստեղ վտանգները շատ են, դրա համար ինչ վերաբերում է չվճարելուն, հայտնի է, որ այդ համակարգերը, ոնց որ ասում են, ինքնածածկող են, եթե հիմա մարդը չվճարի, մինչեւ չանջատես... Նույն ձեւի ցանկացած էլեկտրոնային համակարգն է, եթե դուք հեռուստացույցի գումարը, ենթադրենք, կաբելային հեռուստացույցի գումարը չեք վճարում, իրենք անջատում են: Փողը կտա, կմիացնեն, կվավերացնեն:

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, մենք այս օրենքի նախագիծն առաջին ընթերցմամբ ենք հիմա քննարկում, եւ ես հորդորում եմ, որ եւս մեկ անգամ՝ արդեն հետագա քննարկումների ընթացքում, առավել մանրամասն այս խնդիրներին անդրադառնանք: Պարոն Մկրտչյան, կարծում եմ՝ կա դրա հնարավորությունը: Շատ լավ:

Շնորհակալություն, պարոն Եղիազարյան, ձեզ ուղղված հարցերն ավարտվեցին:

Ա.ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն:

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Հարակից զեկուցողն է պետական իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ պարոն Լեւոն Մարտիրոսյանը: Համեցեք, պարոն Մարտիրոսյան:

Լ.ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Մեծարգո տիկին Նաղդալյան, հարգելի գործընկերներ, պատիվ ունեմ ներկայացնելու պետաիրավական հանձնաժողովի եզրակացությունը՝ այս օրինագծի հետ կապված: Օրինագիծն ուղղված է որոշակի օրենսդրական բացեր լրացնելուն՝ կապված էլեկտրոնային թվային ստորագրության կիրառման հետ:

Իսկապես, բավականին ժամանակ է անցել հիմնական օրենքի ընդունման պահից՝ 2004 թվականից, եւ որոշակի եւ՛ օրենսդրական, եւ՛ տեխնոլոգիական փոփոխություններ են տեղի ունեցել, եւ այս նախագծով այդ բացերը լրացվում են: Պետաիրավական հանձնաժողովը դրական եզրակացություն է տվել նախագծին, առաջարկում եմ կողմ քվեարկել: Եթե կան հարցեր, պատրաստ եմ պատասխանել:

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Շատ բարի, շնորհակալություն: Հարգելի գործընկերներ, հարցերով պետական իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Լեւոն Մարտիրոսյանին դիմելու համար՝ հերթագրում:

Լ.ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ

-Իմիջիայլոց, մենք նաեւ խոսեցինք՝ հանձնաժողովի նիստի ընթացքում, որ այս էլեկտրոնային կառավարման համակարգը, «Էլեկտրոնային Հայաստան» կամ «Էլեկտրոնային կառավարություն», որ ասում ենք, ինչ-որ բավարար ընթացքով է զարգանում, բայց շատ անելիքներ դեռ կան՝ համեմատած, օրինակ՝ ԱՊՀ տարբեր երկրների, էլ չեմ ասում Բալթյան երկրների, Արեւելյան Եվրոպայի երկրների հետ, բայց աշխատանք տարվում է, բավարար ռեժիմով կարելի է ավելի լավ աշխատել: Շնորհակալություն:

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Շատ բարի: Շնորհակալություն, պարոն Մարտիրոսյան, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը, հացեր չկան:

Հարգելի գործընկերներ, մտքերի փոխանակության համար հերթագրում: Հերթագրվածներ չկան: Եզրափակիչ ելույթի անհրաժեշտություն, պարոն Մարտիրոսյան, չեմ տեսնում, պարոն Եզիազարյան, նույնպես չկա: Հարցի քննարկումն ավարտվեց:

Հարգելի պատգամավորներ, մենք քննարկում ենք կառավարության կողմից ներկայացված «Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական օրենսգրքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն առաջին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը:

Հիմնական զեկուցողն է ՀՀ արդարադատության նախարարի տեղակալ պարոն Սուրեն Քրմոյանը: Համեցեք, պարոն Քրմոյան:

Ս.ՔՐՄՈՅԱՆ

-ԱԺ մեծարգո փոխխոսնակ, հարգելի պատգամավորներ, ձեր քննարկմանն է ներկայացվում Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական օրենսգրքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու վերաբերյալ օրինագիծը: Մասնավորապես խոսքը վերաբերում է Քաղաքացիական օրենսգրքի այնպիսի կարեւորագույն ինստիտուտին, ինչպիսին է սերվիտուտը կամ ուրիշի գույքից սահմանափակ օգտվելու իրավունքը:

Խնդիրը կայանում է նրանում, որ ներկայումս Քաղաքացիական օրենսգիրքը թեպետ նախատեսել է սերվիտուտի ինստիտուտը, բայց նախատեսել է բացառապես գույքային սերվիտուտի ինստիտուտը: Սա նշանակում է, որ անձն ուրիշի գույքից կարող է օգտվել բացառապես այն դեպքում, երբ ունի համապատասխան անշարժ գույք եւ գույքային միավոր, եւ կարող է դիմել եւ կամավոր կամ դատական կարգով սերվիտուտ սահմանել՝ ուրիշի գույքից, հողամասից օգտվելու իրավունքի նկատմամբ:

Այդուհանդերձ, տեղեկացնեմ, որ տարբեր եվրոպական երկրներում գոյություն ունի «անձնական սերվիտուտի» հասկացություն: Սա նշանակում է, որ սերվիտուտը սահմանվում է կամ ուրիշի գույքից սահմանափակ օգտվելու իրավունքը սահմանվում է՝ կապված ոչ թե որեւէ գույքային միավոր տիրապետելու հետ, այլ տվյալ անձի հետ: Այսինքն՝ սահմանում է անձնական սերվիտուտի ինստիտուտը: Ներկայացված նախագծով մենք փորձել ենք կանոնակարգել «անձնական սերվիտուտի» հասկացությունը, տեսակները, կիրառման կարգը եւ պայմանները:

Միեւնույն ժամանակ մենք փորձել ենք նաեւ խմբագրել գույքային սերվիտուտի հետ կապված հարաբերությունները եւ այն առավելապես համապատասխանեցնել գոյություն ունեցող, այսինքն՝ կարգավորել այն հարաբերությունները, որոնք ներկայումս կարգավորված չեն:

Շատ կարեւոր ինստիտուտ ենք մենք ներդրել, նաեւ «բացասական սերվիտուտի» հասկացություն ենք ներդրել: Մասնավորապես գույքային սերվիտուտի շրջանակներում նախատեսվել է, որ սերվիտուտի ուժով գերակա գույքի սեփականատերն իրավունք ունի ոչ միայն ինքնուրույն օգտվել ծառայող գույքից, այլ նաեւ պահանջել գույքի սեփականատիրոջից, որ նա որոշակի գործողություններ չանի, այսինքն՝ բացասական սերվիտուտ, որը կխանգարի իր կողմից այդ սերվիտուտի իրականացմանը:

Մենք սահմանել ենք անձնական սերվիտուտի տարատեսակներ՝ անձնական սահմանափակ սերվիտուտ, անձնական լիարժեք սերվիտուտ, որը գրականության մեջ կոչվում է ուզուֆրուկտ: Ես ուզում եմ նշել, որ մենք փորձել ենք կանոնակարգել այնպիսի չկարգավորված հարաբերություններ, մասնավորապես նախագծի ընդունումը թույլ կտա կանոնակարգել այնպիսի հարաբերություններ, ինչպիսին են, օրինակ՝ փոքր ճարտարապետական նմուշներ տեղադրելը, օրինակ՝ փոքր հուշարձանները, հուշատախտակները, եթե տեղադրվում է եւ փակցվում է, որեւէ իրավական հիմք դրա համար չկա, բացի դրանից տարբեր տեսակի նաեւ հարաբերություններ, որոնք կօգնեն մեր տնտեսավարողներին տնտեսության զարգացման համար:

Մասնավորապես, օրինակ՝ գովազդի տեղադրման հետ կապված հարաբերությունները, եթե թույլատրվում է ուրիշի գույքի վրա կամ ուրիշի հողամասը օգտագործելով՝ գովազդ տեղադրել, այդ թվում՝ պետական հողամասերի վրա, կամ, օրինակ՝ շենքերի վրա գովազդ տեղադրելը, կամ շենքի կամ գույքային միավորի վրա, օրինակ՝ բջջային օպերատորների կայանների այդ ալեհավաքները կամ հեռարձակող կայանները տեղադրելը, որը կարգավորված չի, եւ փաստացի հնարավոր չէ, օրինակ՝ շենքի տանիքը կամ շենքի մի մասը վարձակալությամբ հանձնել, կա ավելի քաղաքակիրթ ձեւ, որը մենք փորձում ենք ներդնել՝ դա «անձնական սերվիտուտի», «սահմանափակ սերվիտուտի» եւ «ուզուֆրուկտի» հասկացությունն է:

Այսքանը, խնդրում եմ հավանության արժանացնել: Եթե հարցեր կլինեն, խնդրեմ:

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, արդարադատության նախարարի տեղակալ պարոն Սուրեն Քրմոյանին հարցերով դիմելու համար՝ հերթագրում: Ես կավելացնեմ: Շատ լավ, հերթագրվել են 9 պատգամավոր՝ Միքայել Մելքումյան: Համեցեք, պարոն Մելքումյան:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պարոն Քրմոյան, բազմաթիվ հարցեր ունեմ, դրանցից մի քանիսը, ուղղակի, հնչեցնեմ: Տեսեք, նախեւառաջ մինչեւ հմա ինչո՞ւ չունենք այդ անձնական սերվիտուտը, որովհետեւ, եթե չեմ սխալվում, Քաղաքացիական օրենսգիրքը գործում է 99 թվականից, չէ՞:

Ս.ՔՐՄՈՅԱՆ

-Այո:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Գույքային սերվիտուտը հստակ սահմանված է, բայց ես ուզում եմ մի երկու պրակտիկ օրինակ բերեմ:

Առաջինը՝ դուք գիտեք, որ, ասենք, հատկապես մասնավոր, այսպես, առանձնատների հատվածներում մեկ էլ կտեսնեք, որ, ասենք, առանձնատներն են, ու նեղ մի հատ այսպիսի կածան է, մի արահետ է գնում դեպի մյուսի տունը, հա՞, որտեղ մասնավոր շինություններ կան, ընդունենք: Դուք տիրապետո՞ւմ եք, թե ընդհանրապես սերվիտուտի իրավունքը պահպանված է, ասենք, հետիոտնի համար, մարդու, բայց, ասենք, եթե հակահրդեհային, ասենք, պետք է տեխնիկական սպասարկում իրականացվի եւ այլն, ո՞նց են այդ հրդեհները հանգցնելու: Այդպիսի տեղեկատվություն դուք ունե՞ք, ասենք, թե ի՞նչ է կատարվում, որովհետեւ բազմաթիվ այդպիսի բաներ կան: Սա մեկ:

2-րդը՝ ասենք թե, եթե խոսքը գնում է, դուք ասացիք ալեհավաքների կամ բջջային կայանների սպասարկման մասին, դուք տեղյա՞կ եք, որ այլ իրավական ակտերի հետ, ասենք թե, չգիտեմ, մեր օպերատորները, երբ որ դնում են այդպիսի կայաններ՝ սպասարկող, հողհատկացման հիմքեր կա՞ն օրինական եւ դրանք գրանցվա՞ծ են: Այսինքն՝ սերվիտուտի միջոցով այլ հողամասերում դրանց իրավունքը՝ կադաստրային, ո՞նց է գրանցվում դա, տեղյա՞կ եք, ես պրակտիկան եմ ասում:

Եվ կարող է մի քիչ էլ չառնչվի սրա հետ, բայց ուզում եմ, որպեսզի դրան էլ դուք պատասխանեք: Ասենք թե, երբ որ, ասենք, որոշակի հատվածներում՝ փողոցներում, առաջին հարկերում, մուտքեր է բացվում, չէ՞, ասենք, որպեսզի դա հասարակական տարածք դառնա, ամբողջ շենքի բնակիչներից պետք է ստորագրություններ հավաքվի: Այսինքն՝ դա նորմա՞լ եք համարում, որ բոլորը: Ասենք թե, մեկն ինչ-ինչ պատճառով չի տալիս, խափանվո՞ւմ է, թե՞ ինչ-որ մեխանիզմ կա, որպեսզի օրինական այս հարցերը լուծվեն: Այսքանն առայժմ:

Ս.ՔՐՄՈՅԱՆ

-Պարոն Մելքումյան, շնորհակալություն: Դե ինչո՞ւ չունենք, որովհետեւ ներկայումս կարիք է առաջացել այդ հարաբերությունները կարգավորել, պատկերացրեք, 99 թվականին բոլոր գործող նորմերով, օրինակ՝ գույքի օգտագործման, հետագայում կառուցապատման, վարձակալության ինստիտուտներով կարողանում էին այդ հարցերը լուծել, ներկայումս առաջացել է վիճակ, երբ այդ ինստիտուտները բավարար չեն, հա՞:

Օրինակ՝ ես շեշտադրեցի, օրինակ՝ շենքի տանիքին կամ դիմապատին թույլտվության հարց է, այս պարագայում գրեթե անհնար է լինում, որպեսզի, օրինակ՝ օգտագործման իրավունք ձեւակերպվի եւ դա պետական գրանցում ստանա, որովհետեւ, օրինակ՝ դա շենքի պատի մի մաս է կամ տանիքի մեկ քառակուսի մետր տարածքն է, եւ գործող ինստիտուտները բավարար չեն, եւ ըստ այդմ մենք որոշել ենք կատարելագործել օրենսդրությունը, որպեսզի տնտեսության համար որեւէ խոչընդոտ չլինի:

Սերվիտուտ՝ հետիոտնի հետ կապված, խնդիրը հետեւյալն է՝ այստեղ մենք գործ ունենք ոչ միայն սերվիտուտի ինստիտուտի, այլ նաեւ քաղաքաշինական նորմերի հետ: Նախ առաջինը, եթե սերվիտուտ է սահմանում, եղած հնարավորությունների սահմանում արդեն հարցը քննարկվում է կա՛մ փոխադարձ համաձայնությամբ, կա՛մ դատական կարգով, եւ այն պահանջը, որը ներկայացնում է սեփականատերը՝ գույքային սերվիտուտի դեպքում, օրինակ՝ ինքը պահանջում է, որ իրեն հետիոտնային տարածք տրամադրեն, իրեն տրամադրում են դա, եթե ինքը պահանջում է, որ ավտոմեքենայի մուտք տրամադրեն, արդեն այդ հարցն է քննարկվում:

Ինչ վերաբերում է ձեր մատնանշած հարցին, որ հակահրդեհային կանոններ է, սա ամբողջությամբ քաղաքաշինական նորմերի խնդիր է, եւ ըստ այդմ խնդիրը կայանում է նրանում, որ ի սկզբանե պետք է այդ խնդիրը սահմանվի քաղաքաշինական նորմերով, եւ կառուցապատման ընթացքում այդ խնդիրները լուծվեն, իսկ, եթե առաջացել է այս փուլում, այդ դեպքում մենք սահմանել ենք հնարավորություն՝ հասարակության կարիքների համար սերվիտուտ սահմանելու գաղափարը՝ մասնավորապես հաղորդագրության ուղիների, համապատասխան կայանների, սյուների, ջրատար խողովակների համար, կարող է օրենքով կամ դատարանի որոշմամբ սահմանվել սերվիտուտ հասարակական կարիքների համար, եւ մենք համապատասխան կարգավորումները տվել ենք, բայց, ուղղակի, ձեր հիշատակած հարցն առնչվում է եւ՛ քաղաքաշինական նորմերին, եւ՛ հակահրդեհային նորմերին, եւ՛ սերվիտուտին:

Եթե խոսքը վերաբերում է, եթե ինչ-որ անձն է ուզում, իր ցանկությամբ, իր ներկայացրած պահանջի հիման վրա է քննարկվում՝ տրամադրեն հետիոտնի համար մուտք, թե՞ ավտոմեքենայի մուտք, ի՞նչ չափով, ի՞նչ ծավալով, հա՞:

Բջջային կայանների հետ կապված ասեմ, եթե խոսքը վերաբերում է հողհատկացմանը, դա կանոնակարգված է, եւ եթե հողհատկացում է տրամադրվում, օրինակ՝ որոշակի քառակուսի մետր հող է տրամադրվում համայնքի կողմից կամ սեփականատիրոջ կողմից, որ կայան տեղադրվի, դա, ուղղակի, ձեւակերպվում է որպես անհատույց օգտագործում կամ, կարծում եմ՝ ավելի շատ վարձակալություն: Խոսքը վերաբերում է այն դեպքերին, երբ այդ կայանները կամ ալեհավաքները տեղադրվում են որոշակի արդեն գոյություն ունեցող շինությունների վրա, եւ այս պարագայում, պատկերացրեք, հնարավոր չի օգտագործումը, օրինակ՝ մեկ քառակուսի մետր կամ երկու քառակուսի մետր վարձակալության տանիքի այս մասն առանձին գույքային միավոր, այս պարագայում ավելի պարզ է, հա՞:

Իսկ մուտքերի բացման հետ կապված հարցերը դա բազմաբնակարան շենքերի վերաբերյալ օրենսդրությամբ է սահմանված: Ասեմ, որ հստակ հարցեր են դրված օրենքով՝ ո՞ր հարցերը կարող են որոշվել, պետք է բնակիչները, պետք է բոլոր բնակիչները համաձայնություն տան, եթե չեմ սխալվում, այս դեպքում պարտադիր է բոլոր բնակիչների համաձայնությունը:

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Արձագանքի համար՝ Միքայել Մելքումյան: Համեցեք:

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Պարոն Քրմոյան, ես դա էլ ասում եմ՝ ասենք թե, մի բնակիչ կա՛մ բացակայում է, կա՛մ չկա, դա մեծ պրոբլեմ է, այսինքն՝ հետաձգվում է, հետո դատի են տալիս, որ սրա ստորագրությունը կեղծված է, գիտե՞ք, բազմաթիվ դեպքեր կան: Խոսքը գնում է նրա մասին, որ մեր օրենսդրությունը, ես չեմ ասում՝ անմիջապես կապված է սրա հետ, այնքան պարզեցվի, որ թեկուզ այդ փոքր բաների հարցում մենք կարողանանք, ուրեմն, լուծում տանք, որովհետեւ տարիներ շարունակ լուծումներ չի ստանում:

Ինչ վերաբերում է այդ նեղ արահետներին, որ ես ասում եմ, դա պարզ է՝ սովետական տարիներից է գալիս նաեւ, ասենք, կան տներ, չգիտեմ, գյուղակներ, փոքր տներ, բայց մարդիկ են ապրում այդտեղ տասնյակ տարիներ եւ այդ պայմաններում, կարող եմ թաղամասերն ասեմ, ինձնից լավ գիտեք: Ո՞նց անենք, դուք ունե՞ք այդպիսի ամբողջական պատկերացում, այսինքն՝ այդ տիպի, ասենք, ո՞ր մասն է, որ այդպես պրոբլեմային է՝ 10 տոկոս, 20 տոկոս, 30 տոկոս: Այսինքն՝ այդ սերվիտուտի իրավունքը կա՛մ գրանցված չի, կա՛մ էլ դրա իրավական հիմքերը թույլ են: Այդտեղ ամեն ինչ կարող է լինել, եւ մենք իրավական հակազդման, ուրեմն, գործիքակազմ չկարողանանք կիրառել: Ես հակահրդեհայինը, ուղղակի, օրինակ ասացի, կարող է լինել շտապօգնությունը եւ այլն, եւ այլն:

Ս.ՔՐՄՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ճիշտն ասած, քանի որ խնդիրն ավելի շատ վերաբերում է բնակավայրերի կառուցապատման սխեմաներին, հատակագծերին եւ այլն, եւ այլն, մենք՝ Արդարադատության նախարարությունը, կոնկրետ պատկերացում չունի եւ չունի վիճակագրական տվյալներ՝ ինչքան մենք խնդիր ունենք, բայց կարծում եմ՝ դա ընդհանուր բնակավայրերի կառուցման սխեմաներով պետք է լուծվի՝ սեփականատերերի շահերը հաշվի առնելով:

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Հարցի համար՝ Հրանտ Բագրատյան: Համեցեք, պարոն Բագրատյան:

Հ.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Այսպիսի մի քանի հարց: 214 հոդվածի 5-րդ կետն ասում է, որ հասարակական կարիքների համար, ուրեմն, օդային, ստորգետնյա մալուխային գծերի եւ այլնի, եւ այլնի նպատակով համապատասխան հողամասերում՝ անկախ սեփականության իրավունքի սուբյեկտի, սահմանվում է անվճար մշտական սերվիտուտ: Չե՞ք կարծում, որ սա հակասում է Սահմանադրության, կարծեմ, 60-րդ հոդվածը՝ սեփականության պաշտպանության, որ սեփականությունն անձեռնմխելի է, որ այն անպայման կարող է խախտվել միայն օրենքով ու դատական կարգով: Այսինքն՝ այստեղ նման տիպի գրառումն արդյոք ճի՞շտ է:

2-րդը՝ այս նույն կետի հետ կապված: Ո՞վ է որոշում հասարակական կարիքը: Սահմանադրությունը քննարկելիս ջրի երես եկավ այն հարցը, որ կառավարությունը որոշում ու անցնում է հանրային շահ: Ե՛վ «հասարակական կարիք», եւ՛ «հանրային շահ» հասկացությունը երկրում պետք է սահմանել առնվազն տեղական հանրաքվեի միջոցով, որ հենց ժողովուրդը պետք է որոշի, այլ ոչ թե կառավարությունը՝ դա հանրային շա՞հ է, թե՞ չէ: Սրանք են, որ առաջ են բերել պրոբլեմները՝ Բյուզանդի եւ այլն, եւ այլն, եւ զարմանալի է, որ այս օրենքում դա մենք չենք սահմանում:

Մի 3-րդ հարց՝ ասացեք խնդրեմ՝ այո՞, թե՞ ոչ, եւ ո՞ր հոդվածներն են: Բոլոր դեպքերում, եթե սեփականատերը դեմ է, ուրեմն, վեճը պետք է լուծվի դատական կարգո՞վ, թե՞ չէ, թե՞ վեճը լուծում ենք, ասում ենք՝ դե գնա բողոքի՝ համաձայն չես: Հստակ սա ասեք, որովհետեւ մենք կարդում ենք, այստեղ պարոն Ջհանգիրյանն ինձ օգնում է՝ հասկանալու, ինքն աշխատել է օրենքի հետ, այնուամենայնիվ, ինձ էլի պարզ չի լինում՝ դա հստակ այդպե՞ս է, թե՞ չէ, եւ ո՞ր կետերն են:

Եվ մի վերջին կետ էլ: Շարադրանքն ամբողջովին այսպիսին է՝ սեփականության իրավունքը երեք գործառույթ է ներկայացնում՝ տնօրինում, տիրապետում, օգտագործում: Հիմա, եթե սերվիտուտի ենք ենթարկում, շարունակում ենք գրել, որ տնօրինում, տիրապետում, օգտագործումը մնում է սեփականատիրոջ վրա, բայց չէ՞ որ արդեն սահմանափակվեց: Ես չեմ հասկանում՝ ինչո՞ւ է շարադրանքն այդպիսին, դա զուտ իրավաբանական տեխնիկայի հա՞րց է, թե՞ դա, պարզապես, կարիք ունի խմբագրման:

Ս.ՔՐՄՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Շատ բավականաչափ լուրջ հարց էր, պարոն Բագրատյան, որը գիտական նաեւ լուրջ վերլուծությունների է ենթարկվել: Մասնավորապես Սահմանադրության հակասության հետ կապված եւ ընդհանրապես հասարակության եւ պետության կարիքների համար գույքի օտարման ինստիտուտը տեսական գրականության մեջ երկու տարբերակ կա, որը տարբեր աշխարհում կիրառվում է, մասնավորապես մեկը՝ օրենքի հիման վրա, որը կիրառվում է Հայաստանում, մեկը՝ հենց օրենքի ուժով:

Այսինքն՝ հետեւյալն է՝ մեկը մենք կոնկրետ ասում ենք, օրենքում տալիս ենք մեխանիզմ, ասում ենք՝ այս մեխանիզմով այս լիազոր մարմինը կորոշի հասարակության եւ պետության կարիքները, եւ կոնկրետ ՀՀ-ում օրենսդիրը որոշել է, որ դա պետք է լինի օրենքի հիման վրա՝ կառավարության որոշմամբ:

Կա տեսական գրականության, կան երկրներ, որոնք դիտարկում են տարբերակ՝ կոնկրետ գույքի դեպքում կոնկրետ օրենք են ընդունում, հա՞: Դուք ասում եք՝ տեղական հանրաքվե, այնտեղ ավելի բարձր մակարդակ է տալիս օրենքով: Մեզ մոտ մոդել է ընտրված, եթե մենք մոդելը փոխում ենք, պետք է անդրադառնանք համապատասխան կարգավորումներին, հասարակության եւ պետության կարիքների համար գույքի օտարման հետ կապված այդ հարաբերությունների կարգավորմանը:

Ինչ վերաբերում է Սահմանադրության հակասությանը, ուղղակի, ուզում եմ ասեմ՝ ո՞նց ենք մենք այդ խնդրի լուծումը տեսնում: Նախ 5-րդ հոդվածից հետո գալիս է 6-րդ հոդվածը: 6-րդ կետը նախ ասում է՝ հարկադիր գույքային սերվիտուտ չի կարող սահմանվել, եթե սերվիտուտով ծանրաբեռնված ամբողջ հողամասը սեփականատիրոջ համար կորցնում է իր տնտեսական կամ գործառութային նշանակությունը, որն առկա է մինչեւ սերվիտուտի սահմանելը:

Այսինքն, եթե մենք, օրինակ՝ անցկացնում ենք այդտեղով ջրագիծ, եւ ինքն այսուհետ չի կարողանում այդ գույքն օգտագործել, մենք այդ ջրագիծը պետք է ուրիշ ձեւով անցկացնենք, բայց, ամեն դեպքում, ուզում եմ... Ուրիշ տեղով, այո: Իսկ այստեղ խնդիրը նաեւ հետեւյալում է՝ մենք սահմանել ենք կամավոր եւ հարկադիր: Առաջինը դա կամավորն է, եւ կամավորի դեպքում բանակցում են համապատասխան գույքի սեփականատիրոջ հետ եւ կնքում են համաձայնագիր, այսպես, թե այնպես այդ համաձայնագիրը պետք է լինի, եթե հարկադրի մասին է խոսքը, այսպես, թե այնպես գնում է դատական կարգավորման:

Այստեղ՝ 5-րդ հոդվածում, ընդհանուր կանոն է սահմանված: Պատկերացրեք, պարոն Բագրատյան, հիմա բոլոր էլեկտրահաղորդագրության ուղիները տեղադրված են եւ կարող են տեղադրված լինել որոշակի անձանց գյուղատնտեսական հողերի միջով կամ համապատասխան: Դա արդեն իսկ կայացած փաստ է, եւ մենք սահմանում ենք օրենքով, որ դա օրենքով անվճար մշտական սերվիտուտ է սահմանում, բայց, եթե որեւէ տեսակի վեճ կա կամ երկու կողմերից էլ վեճի խնդիր կա եւ համաձայնություն չկա, այդ պարագայում դատական կարգով, սեփականատերն այսպես, թե այնպես հնարավորություն ունի դատական կարգով վիճարկել ցանկացած գործողությունները կամ չթույլատրել օգտվել, եւ հետագայում համապատասխանաբար հարկադրանքի ինստիտուտն այստեղ չի կարող կիրառվել: Այսինքն, եթե մարդն ասում է չէ եւ չի թողնում, նա սեփականատեր է, մինչեւ որ դատարանը չի որոշի եւ հարկադրանքի միջոցով չի պարտադրի:

Իսկ տնօրինման, օգտագործման եւ տիրապետման ինստիտուտի հետ կապված հարաբերությունները նույնպես կարգավորված են գույքային սերվիտուտի դեպքում հետեւյալ ձեւով: Նա այսպես, թե այնպես տնօրինում, օգտագործում է գույքը՝ բացառությամբ այն դեպքերի, երբ դա խանգարում է սերվիտուտին, եւ մենք կարծում ենք՝ դա նույնպես Սահմանադրության նորմին համահունչ է, որովհետեւ բոլոր այն իրավունքները, որոնք Սահմանադրությամբ ամրագրված են, կարող են որոշակի հիմքերով սահմանափակվել օրենքի ուժով, եւ մենք փորձում ենք այստեղ օրենքի ուժով սահմանափակել:

Ավելին ասեմ՝ այստեղ այս նոր ինստիտուտների ներդրումը պայմանագրային դեպքում, օրինակ՝ անձնական սերվիտուտի դեպքում լրացուցիչ հիմքեր է տալիս, որ կողմերը համաձայնությամբ կարողանան ասեն, օրինակ, եթե տալիս է ուզուֆրուկտի ինստիտուտ, այսինքն՝ անձնական անսահմանափակ ինստիտուտ, սեփականատերը չի կարող այդ գույքից օգտվի, չի կարող այդ պայմանագիրը խզի, եթե այլ մեխանիզմ ուզում է կիրառի, Քաղաքացիական օրենսգրքով սահմանված է գույքի անհատույց օգտագործման պայմանագիր, վարձակալության պայմանագիր, չգիտեմ, ռենտայի պայմանագիր: Այսինքն՝ այդ ինստիտուտները կան, սա արդեն՝ անձնական սերվիտուտի դեպքում, կամավորության:

Ձեր հարցերը, մտահոգություններն ավելի շատ գույքային սերվիտուտին են, ես փորձեցի ներկայացնել, որ մենք հնարավորինս օրենքով փորձել ենք եւ՛ սեփականատիրոջը պաշտպանել, եւ՛ նաեւ պաշտպանել այդ սերվիտուտի պահանջները:

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Արձագանքի համար, պարոն Բագրատյան, կարիք կա՞: Համեցեք:

Հ.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Լավ, հասկացա, դուք ուզում եք ասել, որ անպայման դատարան դիմելու իրավունք կա, բայց, այնուամենայնիվ, նայեք 214 հոդվածի 5 եւ 6 կետերը, ես 6-րդ կետը կարդացել եմ: Գիտե՞ք, փորձեք իմ աչքերով նայել: Պատկերացրեք, որ դատարանում այսպիսի վեճ կա, եւ կա 5 եւ 6 կետերը, դատավորն ի՞նչ է անում:

Ուզում եմ ձեզ ասել, որ Միացյալ Նահանգներում միայն «Շահութահարկի մասին» օրենքը 1900 էջ է: Դոդի եւ Ֆրանկի օրենքը, որ երեկ չէ մյուս օրը Կենտրոնական բանկը վիճարկում էր, 2700 էջ է՝ A4 ֆորմատի: Մարդիկ օրենքում դնում են, լրիվ գրում են: Այ, այս ձեւի օրենքները, մենք անցել ենք պառլամենտական հանրապետության, եւ մեր դիտողություններից մեկն այն էր, որ օրենքները հետայսու պետք է գրվեն շատ ավելի լայն, շատ ավելի ծավալուն: Օրինակ 5-րդ եւ 6-րդ կետերը միասին ինչպե՞ս ենք կիրառելու, չէ՞ որ դա հենց դատարաններում ստեղծում է վախ, չէ՞ որ դա հիմք է դնում, որ ամեն մարդ իր ձեւով ուզի մեկնաբանի:

Ս.ՔՐՄՈՅԱՆ

-Պարոն Բագրատյան, ուղղակի, ուզում եմ նաեւ նշել հետեւյալը, որ մեր Սահմանադրությունը՝ նախորդը եւ նոր խմբագրությամբ ընդունվածը, ավելի շատ կենտրոնանում է եւ խոսում է, որ ՀՀ-ում մասնավոր սեփականությունն է պահպանում, եւ այդ սահմանադրական նորմի լույսի ներքո նաեւ ուզում եմ այս հիշատակել եւ ուզում եմ հետեւյալ կարեւոր հղումն անել, որ ներկայումս եւ՛ Հողային օրենսգրքով, եւ՛ սերվիտուտի դրույթներով մենք այստեղ որեւէ ավել բան չենք գրել, այսինքն՝ գործող կարգավորումներն ենք պահպանել: Ուղղակի, ուզում եմ նշել, որ այսպես, թե այնպես մենք փորձում ենք այդ խնդիրներն ավելի հստակ կանոնակարգել: Շնորհակալություն:

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Հարցի համար՝ Շիրակ Թորոսյան: Համեցեք, պարոն Թորոսյան:

Շ.ԹՈՐՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պարոն Քրմոյան, շատ հարցեր են առաջանում, բայց ես կենտրոնանամ երկու հարցի վրա: 210 հոդվածի 4-րդ կետում նախատեսվում է, որ ուրիշի գույքից սահմանափակ օգտվելու իրավունքներից է ուրիշի բնակելի տարածության սահմանափակ օգտագործելու իրավունքը: Այ, ես օրենքի նախագծում փնտրեցի, բայց չգտա՝ բնակելի տարածության օգտագործելու իրավունքի ի՞նչ դրսեւորումներ կարող են լինել, եւ օրենքն ինչպե՞ս է դրանք կարողանալու կարգավորել:

Եվ 2-րդ հարցս բնակելի բազմաբնակարանային շենքերի մասին է: Երբ այնտեղ առաջանում են խնդիրներ, ապա իրավասու մարմինը դա կարող է համատիրությունը լինե՞լ, թե՞ առանձին վերցված բնակիչները: Ենթադրենք, ասենք, տանիքի վրա ինչ-որ մի բնակիչ ինչ-որ մի գործողություն է կատարում կամ, ասենք, համայնքային ծառայություններն ինչ-որ գործողություն են կատարում, համատիրությո՞ւնն է իրավասու անձը՝ թույլատրող չթույլատող, թե՞ բնակիչներն են, որոնք պետք է կոլեկտիվ կամ անհատական վերաբերմունք ցուցաբերեն տվյալ խնդիրներին: Շնորհակալություն:

Ս.ՔՐՄՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պարոն Թորոսյան: Ուզում եմ նշել, որ բնակելի տարածությունն օգտագործելու իրավունքն ավելի մանրամասն կարգավորում է ստացել տարբեր նաեւ իրավական՝ թե՛ Քաղաքացիական օրենսգրքում, թե՛ Ընտանեկան օրենսգրքում: Որպես օրինակ կարող եմ ասել, օրինակ՝ երեխան, որը բնակվում է բնակարանում, չունի սեփականության իրավունք, կամ ամուսինը չունի սեփականության, բայց ունի այդ տարածքում բնակվելու իրավունք, եւ որեւէ վեճի առկայության դեպքում մենք դա սահմանում ենք որպես գույքից օգտվելու կամ սահմանափակ օգտվելու իրավունք:

Դա տարատեսակներից մեկն է, բայց օրենքով կարող են բազմաթիվ դեպքեր լինեն, երբ բնակելի տարածությունից օգտվելու իրավունք կարող է ունենալ, հա՞, չգիտեմ, հիմա չկա այդ ինստիտուտը՝ կոմունալ բնակարանների, բայց համապատասխանբար, եթե բնակարանը տեսականորեն կարող է կիսվել եւ օգտագործվել մի քանի անձանց կողմից, եւ այդ պարագայում այս իրավունքը սահմանվել է որպես առանձնահատուկ տեսակ, որովհետեւ օրենքով համապատասխան կարգավորումներ են նախատեսված այլ հոդվածներում:

Ձեր 2-րդ հարցին, եթե գործողություն է կատարվում: Եթե բնակիչները բազմաբնակարան շենքերի վերաբերյալ օրենսդրության համապատասխան ընտրել են համատիրություն եւ նշանակել են համապատասխան ղեկավար, այդ համատիրության կանոնադրությամբ իրավասություններ են որոշակի տվել տվյալ համատիրությանը:

Մասնավորապես, եթե կանոնադրությամբ թույլատրված է, որ համատիրությունը համապատասխան որոշումներ կայացնի, կանոնադրության հիման վրա այդ թույլտվությունները տալիս է համատիրությունը, օրինակ՝ գովազդ տեղադրելու կամ համապատասխան փոփոխություններ, մաքրելու, վերանորոգման աշխատանքներ կատարելու:

Եթե խոսքը վերաբերում է կապիտալ շինարարությանը, ընդհանուր համատեղ սեփականություն հանդիսացող գույքի փոփոխություններ կատարելուն, ապա օրենքի ուժով այդ որոշումների ընդունումը վերապահված չի համատիրությանը, այլ այդ որոշումներն այսպես, թե այնպես բնակիչների ընդհանուր ժողովում պետք է ընդունեն:

Ուզում եմ հատուկ շեշտեմ, որ գործող օրենսդրության համաձայն բարձրագույն մարմինը բնակիչների ընդհանուր ժողովն է՝ եւ՛ օրենքի, եւ՛ նաեւ տվյալ համատիրության կանոնադարության հիման վրա: Եթե խոսքը վերաբերում է, օրինակ՝ ձեռնահարկ կառուցելուն, փոփոխություններ կատարելուն, շինարարական աշխատանքներ կատարելուն, դա պետք է որոշվի բնակիչների ընդհանուր ժողովում:

Նորից ուզում եմ ասել, քանի որ ինքը հարակից է առնչվում, եթե չեմ սխալվում, այդ որոշումները պետք է ընդունվեն միաձայն: Այնտեղ որոշումների տեսակներ կան՝ 2/3, միաձայն եւ այլն:

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Արձագանքի համար՝ Շիրակ Թորոսյան: Համեցեք:

Շ.ԹՈՐՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պարոն Քրմոյան, համակողմանի բացատրության համար: Ես մեկ հարց եւս ուզում եմ հնչեցնել, ընդհանրական հարց՝ կապված առաջին հարցիս հետ: Այ, մեր օրենսդրությունը նախատեսո՞ւմ է այսպիսի լուծում, եթե, ասենք, ուրիշի բնակելի տարածության սահմանափակ օգտվելու իրավունքի պարագայում առաջանան ինչ-որ իրավիճակներ, երբ օրենսդրությունը նախատեսի այդ սահմանափակ իրավունքի վերադրումը լիարժեք իրավունքի: Շնորհակալություն:

Ս.ՔՐՄՈՅԱՆ

-Լիարժեք իրավունքը, իհարկե, կա, դա այն պարագայում է, երբ արդեն օրենսդրությամբ կարգավորված է ծնողի՝ երեխային խնամելու իրավունքը, զավակի իրավունքը՝ խնամելու համապատասխանաբար ծնողներին, օրենսդրությամբ նախատեսված է նաեւ այդ բնակելի տարածքի իրավունքը, մասնավորապես այդ հարաբերությունների մեծ մասը վերաբերում է երեխաների իրավունքների պաշտպանությանը:

Այդ լիարժեք օգտվելը բնակվելու իրավունքն է, հա՞, սեփականության իրավունքի փոխանցման հետ կապված որեւէ կարգավորում չկա, այսինքն՝ այս հարցը միանշանակ է՝ սեփականատերն է տիրապետում, տնօրինում, օգտագործում գույքը: Ինչ վերաբերում է օգտվելուն՝ տարբեր իրավական ակտերով սահմանված է բնակելի տարածքից սահմանափակ եւ ամբողջական օգտվելու իրավունքը:

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Հարցի համար՝ Ռուզաննա Մուրադյան:

Ռ.ՄՈՒՐԱԴՅԱՆ

-Պարոն Քրմոյան, մասնավորապես ինձ համար անհասկանալի է հոդված 212-ը, որը վերաբերում է գույքային սերվիտուտի բովանդակությանը՝ առաջին կետը, որտեղ գերակա գույքի սեփականատերն իրավունք չունի ծառայող գույքում կատարել փոփոխություններ: Մի կողմից ասվում է՝ բացառությամբ փոփոխություններ, որոնք անհրաժեշտ են գույքի սերվիտուտի իրականացման համար, բայց մյուս կողմից էլ ասվում է, որ գույքային սերվիտուտի իրականացման համար անհրաժեշտ ցանկացած փոփոխություն կատարվում է գերակա գույքի սեփականատիրոջ կողմից, եւ կատարված ծախսերը չեն հաշվարկվում գույքային սերվիտուտի վճարման մեջ:

Խնդրում եմ մեկնաբանեք, որովհետեւ այստեղ հակասություն է, կարծես, մի կողմից չի կարելի փոփոխություններ, մյուս կողմից «ցանկացած փոփոխություն» բառակապակցությունն է գալիս:

Ս.ՔՐՄՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն հարցի համար: Հետեւյալն է՝ պատկերացրեք, կոնկրետ իրադրություն նկարագրեմ, ստացել է գույքային սերվիտուտի իրավունք՝ հողամասով անցնելու կամ համապատասխան իր հողամաս կամ իր բնակարան մուտք գործելու իրավունք, դատարանով ստացել է այդ իրավունքը, բայց այնտեղ պարիսպ է տեղադրված, հա՞: Այս պարագայում, պատկերացրեք, ընդհանուր որեւէ փոփոխություն կատարելու իրավունք չունի գերակա գույքի սեփականատերը, այսինքն՝ ով որ պահանջում է՝ բացառությամբ այն դեպքերի, մի բացառություն կա, որոնք անհրաժեշտ են գույքային սերվիտուտի իրականացման համար:

Օրինակ՝ ես ստացել եմ իրավունք՝ այս հողամասով անցնելու դեպի իմ հողամասը կամ իմ բնակելի տունը, այս պարագայում ես առնվազն պետք է հնարավորություն ունենամ մի հատ դուռ բացելու, որպեսզի կարողանամ անցնեմ, այս մեկ բացառությունը: Ընդհանուր որեւէ բան ես իրավունք չունեմ այնտեղ անեմ, չեմ կարող, չգիտեմ, ճանապարհ անեմ, այդ ճանապարհը հողայինից դարձնեմ ասֆալտապատ, չգիտեմ, ներկեմ պատերը, փոխեմ: Միայն այն խնդիրը պետք է լուծեմ, որ մի հատ հնարավորություն ունենամ՝ դուռ բացեմ, որպեսզի կարողանամ անցնեմ այնտեղով, որովհետեւ այնտեղ անթափանց պարիսպ է: Այս սկզբունքն է:

2-րդ նախադասության իմաստը կայանում է նրանում, որ, եթե նման կարիք է առաջանում, ապա կատարելու փաստացի եւ դրա ֆինանսական ծախսերը կրում է գերակա գույքի սեփականատերը: Ես դիմել եմ, ինձ տվել են սերվիտուտ, ես եմ պարտավոր ծախսերը կրել եւ այդ, օրինակ՝ բացվածքը կատարել, այդ շինարարական աշխատանքները կատարել: Եթե այդտեղ էլ վեճեր են առաջանում, նույնպես դատական կարգով պետք է լուծվի:

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Արձագանքի համար՝ Ռուզաննա Մուրադյան:

Ռ.ՄՈՒՐԱԴՅԱՆ

-Ես կարծում եմ, որ այդ դեպքում միգուցե հենց այդ առաջին կետը խմբագրվի, որովհետեւ առաջին պարբերությամբ, այնուամենայնիվ, նույն գերակա գույքի սեփականատիրոջ կողմից բացառվում է փոփոխությունը, հետո բացատրվում: Դա մասնագիտորեն դուք ավելի լավ գիտեք, պարզապես, այսպես, աչքի է զարնում այդ հակասությունը:

Ս.ՔՐՄՈՅԱՆ

-Մենք առաջինից 2-րդ կաշխատենք, հա՞:

Ռ.ՄՈՒՐԱԴՅԱն

-Շատ լավ: Եվ եւս մի բան, որը վերաբերում է հոդված 211-ի 2-րդ կետին: Ասում է՝ գույքային սերվիտուտ կարող է սահմանվել գերակա գույքի սեփականատիրոջ կամ կառուցապատման իրավունք ունեցող անձի պահանջով: Միգուցե «կամ»-ը «եւ»-ի փոխակերպվի, որովհետեւ, եթե սեփականատիրոջ կողմից չի լինում այդ ցանկությունը, բայց կառուցապատողի կողմից, ասենք, իրավունքը կա, այստեղ ինչ-որ բան չի՞ առաջանում, թե՞...

Ս.ՔՐՄՈՅԱՆ

-Պատկերացրեք, էլի կոնկրետ իրավիճակում անձն ստացել է քաղաքապետարանից իրավունք՝ կառուցապատել եւ այստեղ կառուցել, ասենք թե, չգիտեմ, 7 հարկանի շենք, նա այս հողի սեփականատերը չի, բայց ունի կառուցապատման իրավունք եւ պետք է շինարարական տեխնիկան անցկացնի, որպեսզի այդ աշխատանքները կատարի, կամ այդ հողամասը համապատասխանաբար այլ մուտք չունի կամ ունի, օրինակ՝ մարդատար մեքենաների մուտք, բայց պետք է այդ շինարարության ընթացքում շինարարական տեխնիկա այնտեղ մտնի եւ աշխատի, այդ պարագայում կառուցապատողը նույն իրավունքներն ունի, իրեն տրվել է կառուցապատման իրավունք, եւ նա կարող է դիմել այդ ծառայող գույքի սեփականատիրոջը՝ կամավորության, վճարովի, թե այլ հիմունքներով կամ դատարանի որոշմամբ, որպեսզի, օրինակ՝ շինարարության ընթացքում թույլատրեն՝ իր տարածքով շինարարական տեխնիկան մուտք ու ելք անի:

Այսինքն՝ այս դեպքերի համար է, որ կառուցապատողն ունի գրեթե նույն իրավունքները, ոնց որ սեփականատերը, որովհետեւ կառուցապատման իրավունք ունի, բայց չի կարողանում այդ գույքից օգտվել, որովհետեւ որոշակի սահմանափակումներ ունի:

Գ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ

-Գագիկ Ջհանգիրյան:

Գ.ՋՀԱՆԳԻՐՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, ես չեմ ուզում հատուկ ելույթ ունենալ, ուղղակի, հարց տալու իմ իրավունքն ուզում եմ օգտագործել, մի երկու, այսպես, նկատառում ներկայացնել:

Գիտե՞ք, մենք այստեղ նոր բան չենք հայտնագործում, սա հռոմեական քաղաքացիական իրավունքն է, Նապոլեոնի քաղաքացիական օրենսդրությունն է, տեսնում եք՝ նույնիսկ ուզուֆրուկտը հռոմեական տերմինոլոգիա է, ուղղակի, անցած օրն էլ մենք այս Քրեական օրենսգրքի պատժից պայմանական վաղակետ ազատման ինստիտուտի հետ կապված էինք, այսպես, քննարկում: Ես հասկանում եմ՝ բոլորն իրավաբաններ չեն, երբ ծանոթանում են, նույնիսկ գործող այսօր սերվիտուտի իրավունքի վերաբերյալ եք հարցեր տալիս, գույքային սերվիտուտի:

Իհարկե, այս նախագիծը կարելի է բարելավել, խմբագրել, ինչ-որ բաներ ճշգրտել, բայց հիմա, կներեք ինձ, մենք ընթացքից չենք սովորի ամբողջ ծավալով սերվիտուտի իրավունքը՝ Քաղաքացիական օրենսգրքում, մենք մի քիչ պետք է վստահենք այստեղ մասնագետների, իրավաբանների կարծիքին: Այսքանն էի ուզում ասել, շնորհակալ եմ:

Ս.ՔՐՄՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ուղղակի, հարցն ավելի շատ օժանդակող ելույթ էր:

Գ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ

-Վահրամ Մկրտչյան:

Վ.ՄԿՐՏՉՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պարոն Քրմոյան, իհարկե, մեր հանձնաժողովում մանրամասն քննարկվել է սույն օրինագիծը, եւ մեր հարգարժան գործընկերոջ դիտողությունն ինչ-որ առումով միգուցե նաեւ վերաբերի այն մարդկանց, ովքեր մասնակցել են այդ քննարկմանը, այդուհանդերձ, մի քանի դրական բաներ կան, որոնք ցանկանում եմ բարձրաձայնել:

Օրինակ՝ մասնավորապես խոսքը վերաբերում է այն կետին, երբ գործող օրենսդրությամբ, եթե գույքի սեփականատերը փոխվում էր, ապա սերվիտուտը չէր պահպանվում, իսկ այս նոր օրինագծով այն պահպանվում է, եւ շատ կարեւոր է դա, որպեսզի ավելորդ նորից քաշքշուկներ, նորից դատարաններ չգնան:

Հարցս ինչ-որ առումով պետք է վերածածկի նաեւ պարոն Բագրատյանի հարցին, թերեւս դուք դրան մանրամասնորեն պատասխանեցիք, բայց մի հարց ինձ համար մնաց՝ 114 հոդվածի հարկադիր գույքային սերվիտուտի մասով, երբ առաջին կետով մենք ֆիքսում ենք, եթե այդ տվյալ սերվիտուտը պահանջողն անհամաչափ ծախսերի առաջ է կանգնում եւ պետք է անպայման հարկադիր սերվիտուտով ծանրաբեռնվող գույքի վրա օգտագործման իրավունք ձեռք բերի, ենթադրում է, որ դա հատուցելի է:

Հիմա նմանատիպ դեպք է, երբ 5-րդ հոդվածում մենք հասարակական կարիքների համար ասում ենք, որ անհատույց է դա, չնայած 6-րդ հոդվածն էլ իր հերթին, 6-րդ մասը լրացնում է, որ, եթե նպատակային նշանակությունը կորցրել է, ապա դա հնարավոր չէ, բայց, այնուհանդերձ, եթե նպատակային նշանակությունը չի կորցրել, հարկադիր սերվիտուտ է, բայց հասարակական կարիքների համար, այստեղ, որպեսզի սեփականատիրոջ իրավունքն էլ չոտնահարվի, կարելի էր որոշակի վճար սահմանել նաեւ՝ թեկուզ եւ դա խորհրդանշական լիներ, եւ ոչ թե անհատույց լիներ: Սա մեկ:

2-րդը, քանի որ ուզուֆրուկտը մեր իրականության մեջ նոր գործառույթ է, ինչո՞վ է սա տարբերվում, ըստ էության, անհատույց օգտագործման պայմանագրից, որովհետեւ ես նայում եմ՝ այնտեղ հատուցման դեպքեր չեն նախատեսվում: Կխնդրեմ հատկապես ուզուֆրուկտի մասը մի քիչ պարզաբանեք եւ մեկ, երկու օրինակ բերեք: Շնորհակալ եմ:

Ս.ՔՐՄՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պարոն Մկրտչյան, հետեւյալն է՝ նախ 214-ի առաջին հոդվածի մասով կուզենայի նշել, որ հետեւյալ խնդիրը կա: Օրենսդիրը սահմանել է, եւ պարոն Ջհանգիրյանը նշեց, որ արդեն գործող նորմ է սա, որ կարող է այդ գույքի սեփականատերը, գերակա գույքի սեփականատերը դիմել՝ սերվիտուտ սահմանելու, եթե այլ ձեւով հնարավորություն չունի այդ խնդիրը լուծելու կամ հնարավորություն ունի, բայց դա կապված է անհամաչափ ծախսերի հետ:

Օրինակ՝ սեփականատերն ասում է՝ ես այստեղով պետք է մեքենայով մտնեմ, դուրս գամ, բայց որեւէ տարբերակ չկա, ես տունը գնել եմ, հնարավորությունը միայն ոտքով է, հետիոտնային մուտք է, եւ ես ուզում եմ մեքենայով մտնեմ, որովհետեւ մեքենա ունեմ, այդ պարագայում ի՞նչ է գնահատելու՝ նախ կողմերը համաձայնությամբ, եթե չէ, դատարանն ի՞նչ է գնահատելու: Գնահատելու է՝ արդյոք հնարավո՞ր է, որ գերակա գույքի սեփականատերն այլ ձեւով անի:

Օրինակ՝ ասում է՝ գիտես ի՞նչ կա, այստեղ ճանապարհ կա, այս ճանապարհով դիմի քաղաքապետարան, թույլտվություն ստացի, այս մի կողմից անցկացրու մուտքդ: Եթե հաշվարկում են, որ օրինակ, չգիտեմ, ինքը, մի հատ աբսուրդ օրինակ եմ ուզում բերել, էստակադա պետք է կառուցի ինչ-որ բանի վրայով, որպեսզի գա, մտնի իր մեքենայով իր հողամաս, այդ ժամանակ դատարանը գնահատում է, որ հնարավոր չի դա անել կամ շատ մեծ անհամաչափ ծախսերի հետ է կապված, եւ ըստ այդմ սահմանվելու է սերվիտուտ:

Ինչ վերաբերում է անվճար սերվիտուտին՝ շատ դժվար կլինի այդ վճարը սահմանել, ասեմ ինչու, որովհետեւ, պատկերացրեք, ամբողջ հանրապետության մեջ սփռված ջրամատակարարման գծերը, ամբողջ հանրապետությունով սփռված էլեկտրոսնուցման գծերը, գազատարները, այդ պարագայում, այդ բոլոր դեպքերում, երբ որ օրենքը սահմանվել է անվճար: Եթե դու ունես գյուղատնտեսական նշանակության հող, այնտեղ դու գյուղատնտեսություն ես անում, եթե պետք է, որ դրա վրայով էլեկտրական լարեր անցկացվեն կամ դրա կողքով պետք է գազատար գնա, պետք է անվճար լինի այդ օգտագործումը, եւ ամբողջ աշխարհում այս պրակտիկան ընդունված է, որովհետեւ դա ահռելի գումարներ կլինեն: Պատկերացրեք, այդ ջրամատակարարման, գազամատակարարման կամ էլեկտրական էներգիայի մատակարարման կազմակերպումից ինչքան ծախսեր պետք է կատարեն, օրինակ՝ ամբողջ հանրապետության տարածքում: Այս նպատակով է այս կարգավորումը տրվել:

Ուզուֆրուկտի տարբերությունը շատ հետաքրքիր է, որովհետեւ նախ սա գույքի անսահմանափակ, անձնական անսահմանափակ սերվիտուտի տեսակ է սա համարվում, եւ որոշակի կարգավորումներ տարբերվում են: Ես արդեն նշեցի, որ այս հարաբերությունները կարող են կարգավորել տարբեր ինստիտուտների միջոցով՝ դա կարող է լինել գույքի անհատույց օգտագործման պայմանագիր, դա կարող է լինել վարձակալության պայմանագիր, թեպետ ուզուֆրուկտը, որպես կանոն, սահմանվում է անվճար:

Խոսքը վերաբերում է այն դեպքերին, եթե ինչ-որ մեկն ինչ-որ ժամանակով փորձում է այդ գույքը ձեզ տրամադրել ոչ թե վարձակալությամբ, ոչ թե անհատույց օգտագործմամբ, այլ հստակ ասում է, օրինակ՝ 10 տարով այս հողատարածքից դու ես օգտվում, այս հողատարածքի բերքը դու ես տնօրինում եւ այլն, եւ այլն: Օգտագործման իրավունքն ավելի շատ պարտականություններ է սահմանում: Այս դեպքում այդ պարտականությունները չկան, եւ ուզուֆրուկտն ավելի շատ է պաշտպանում այն անձին, որի օգտին կատարվում է այդ, որն օգտվում է այդ իրավունքից:

Այդուհանդերձ, բավականաչափ նուրբ, այսպես ասեմ, կարգավորումներ են տրված՝ ուզուֆրուկտի, բայց խոսքը վերաբերում է այն դեպքերին, երբ գրեթե բոլոր իրավունքները՝ որոշակի ժամանակով այդ գույքից օգտվելու եւ դրա օգուտները կամ դրա օգտագործման արդյունքում ստացված եկամուտը եւ պտուղներն օգտագործելու իրավունքը տրվում է քեզ: Ինքը, օրինակ՝ տարբերվում է ցմահ հոգալու պայմանով ռենտայի պայմանագրից, որովհետեւ այնտեղ, ի վերջո, գույքն անցնում է այլ անձի, այս պարագայում գույքը չի անցնում, որովհետեւ սահմանափակված է:

Այսինքն՝ գրեթե նույն ինստիտուտներն են՝ մի փոքր տարբերությամբ, որը փորձել ենք անել, որ անձինք, քաղաքացիական շրջանառության սուբյեկտները կարողանան ճիշտ ընտրել՝ ո՞րն է իրենց ավելի հարմար: Ես ձեզ հետ համամիտ եմ, մենք պետք է նաեւ այս ինստիտուտի կիրառման հետ կապված լայնածավալ լուսաբանման աշխատանքներ տանենք:

Գ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ

-Վահրամ Մկրտչյան, խնդրեմ:

Վ.ՄԿՐՏՉՅԱՆ

-Շնորհակալություն պատասխանի համար: Թերեւս մեկ այսպիսի հարցադրում, երբ որ այս ուզուֆրուկտի մասով նոր գործառույթ եք մտցնում այս Քաղաքացիական օրենսգրքում: Հիմա խնդիրը հետեւյալն է՝ ուսումնասիրել եք, տեսել եք, որ այս տիրույթը բա՞ց է, մարդիկ այլ իրավահարաբերությունների մեջ են գտնվում, եւ դա կանոնակարգելու կարիք է առաջացել:

Ս.ՔՐՄՈՅԱՆ

-Այո, անձնական սերվիտուտի բոլոր տեսակների մասով ուսումնասիրվել է, եւ բազմաթիվ հարաբերություններ կարգավորված չեն: Մեկն ուզում է հուշատախտակ տեղադրի, քաղաքապետարանը տալիս է թույլտվություն, բայց այդ բազմաբնակարան շենք է, եւ մենք սեփականատեր ենք, ինչպե՞ս պետք է թույլ տանք: Այստեղ պետք է սահմանափակ թույլտվություն տանք, ամբողջական տանք, ցմահ տանք այդ անձին, տարբեր տեսակի:

Օրինակ՝ թույլտվություն ենք տալիս, Տրանսպորտի նախարարությունը գովազդային վահանակների թույլտվություն է տալիս, կամ քաղաքապետարանը տալիս է տվյալ սուբյեկտին, բայց պայման է դնում, որ այդ սուբյեկտը չի կարող փոխանցել այլ անձի: Քեզ է տրված այդ իրավունքը, այդ լիցենզիան քեզ է տրված, հա՞, ոնց որ լիցենզավորման հարաբերություններում լիցենզիան չես կարող փոխանցել այլ անձի, նույն այս ուզուֆրուկտի կամ գույքից սահմանափակ օգտվելու իրավունքի դեպքում չես կարող այդ իրավունքը փոխանցել, եւ կոնկրետ անձի հետ է:

Մենք տալիս ենք կոնկրետ այս անձին, մյուս անձին չենք տալիս, իր հարցն ուրիշ ձեւ կքննարկենք, հա՞, նաեւ այստեղ հաշվի առնելով այդ անձի գործունեության տեսակը, չգիտեմ, ինչո՞վ է զբաղվում, ինչպես օրինակ՝ մենք բջջային օպերատորներին թույլատրում ենք դնել կամ հակառակը՝ մենք բազմաբնակարան շենքով որոշել ենք, որ չենք թողնելու, որ մեր տանիքին տեղադրվի համապատասխան ալեհավաք, բայց, օրինակ՝ գովազդային վահանակը կթողնենք:

Այսինքն՝ այս պարագայում հնարավորություն ունեն նաեւ կանոնադրությամբ ամրագրել համատիրությունները կոնկրետ տեսակ, որի դեպքում, օրինակ՝ համատիրությունն իրավունք է ունենալու՝ թույլտվություն տալ, որպեսզի տեղադրեն: Ասում է՝ մենք որոշել ենք՝ այս տեսակներին ուզուֆրուկտ կարող ես տալ՝ այս գործունեությամբ զբաղվողներին, բջջային ալեհավաքի համար մենք, չգիտեմ, մտավախություն ունենք, չենք թույլատրում: Սա է ամբողջ իմաստը:

Գ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ

-Հարց տալու համար՝ Խոսրով Հարությունյան:

Խ.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

-Պարոն Քրմոյան, ես պետք է ասեմ, որ օրենքի նախագիծը բավականին պահանջարկված՝ քաղաքացիական իրավունքների ոլորտում, խնդիրներ է լուծում, այդուհանդերձ, մի քանի հարցադրումներ, որոնց պատասխանները հաճույքով ես կլսեմ:

Առաջինը՝ խոսքս վերաբերում է 212-րդ հոդվածին՝ գույքային սերվիտուտի բովանդակությանը: Ամրագրում եք, որ գերակա գույքի սեփականատերն իրավունք ունի ծառայող գույքում կատարել փոփոխություններ՝ բացառությամբ այն փոփոխությունների, որոնք անհրաժեշտ են գույքային սերվիտուտի իրականացման համար: Ինչպե՞ս է որոշվում այդ փոփոխությունների ծավալը, ո՞վ է դրա որոշողը: Այստեղ դրա մասին ոչինչ չկա գրված:

2-րդը՝ տեսեք, 213-րդ հոդվածում, ըստ էության, դուք ներմուծում եք նոր տերմին՝ սերվիտուտ պահանջող անձ, սահմանման մեջ դա կոչվում է գերակա սեփականատեր: Այնտեղ էլ ավելացրեք այս տերմինը, որպեսզի հակասություն չառաջանա: Մի խոսքով, այդտեղ համաձայնեցման խնդիր կա:

3-րդ հարցադրումը՝ տեսեք, դուք սահմանում եք 214 հոդվածում՝ հարկադիր գույքային սերվիտուտի հատվածում, ըստ էության, նկարագրում եք այդ հարկադիր սերվիտուտի բոլոր հնարավոր դեպքերը: Չե՞ք գտնում, որ դա հավասար չափով նաեւ վերաբերում է կամավոր սերվիտուտին, այդ նույն դեպքերով կարող է կամավոր սերվիտուտն էլ լինել, մինչդեռ կամավոր սերվիտուտի 213-ի առաջին հոդվածում ոչ մի նկարագրություն դրա մասին գոյություն չունի: Միգուցե այստեղ կա՛մ հղում կատարենք 214-ի առաջին կետի վրա՝ 213-ում, կա՛մ, ըստ էության, այստեղ շարադրենք, այնտեղ հղում կատարենք սրա վրա:

Հիմա հիմնական հարցը՝ կապված 214-րդ հոդվածի 5-րդ կետի հետ: Ես ձեզ հասկանում եմ, որ վերջին հաշվով, եթե հանրային կարիքների համար, բոլոր այդ աշխատանքների համար սկսեն վճարել, դա բավականին մեծ ծախս կլինի, հետեւաբար, դա, վերջին հաշվով, անդրադառնալու է հանրային ծառայությունների մատուցման սակագնի վրա:

Այստեղ ես ձեզ հետ համամիտ կլինեմ, բայց կան դեպքեր, այ, սա է ամենակարեւորը, որ չի նկարագրված, որ հանրային ծառայության համար օգտագործվող հատվածը՝ հողամասի, այլեւս պիտանի չէ հետագա իր նշանակությամբ օգտագործման համար: Սա չի նկարագրված այս դեպքում: Դա նույնպես կարող եք դուք համարել պարտադիր սերվիտուտ, հասկանում եք, չէ՞, բայց իրականում, ըստ էության, մարդը զրկվի մի հատվածի, ոչ թե ամբողջությամբ գույքից, այլ մի հատվածի օգտագործումից: Կուզենայի ձեր մեկնաբանությունը լսել, որովհետեւ պետք է լինի, այդուհանդերձ, անհրաժեշտ փոխհատուցում: Դրա մասին այս օերնքում ոչ մի բան չի ասված:

Եվ վերջինը՝ տեսեք, 6-րդ կետում դուք խոսում եք, երբ հողակտորը կամ տվյալ հողամասն այլեւս դադարում է իր նշանակությամբ օգտակար լինելուց, բայց այդ նույն բանը սահմանում եք 217-ում: Այդտեղ, ուղղակի, 217-ի 2-րդ կետում ընդամենը պետք չի դա գրել, որովհետեւ, եթե դա այդպես է, նա չի կարող դառնալ, այսինքն, եթե հողամասն այդպիսին է, նա չի կարող դառնալ սերվիտուտի պայմանագրի առարկա: 217-ը նախատեսում է նաեւ այդ դեպքը: Այստեղ մենք ունենք հակասություն:

Ս.ՔՐՄՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պարոն Հարությունյան, շատ հետաքրքիր հարցադրումներ են: Ուզում եմ հետեւյալն ասեմ՝ նախ կամավորի եւ հարկադիրի կարգավորումները: Մեր լուծումը հետեւյալն է՝ 213-ի             2-րդ մասում մենք սահմանել ենք, որ «Կամավոր գույքային սերվիտուտ սահմանելու մասին» պայմանագրում ինչ պայմաններ պետք է լինեն՝ սերվիտուտի առարկան, գործողության ժամկետը, պայմանները, նաեւ հատուցման չափը, կարգը, ժամկետները, սերվիտուտով նշված համապատասխան հատակագիծը:

Այդուհանդերձ, մենք առաջինից 2-րդ ընթերցում կփորձենք նաեւ նայել, եթե ինչ-որ երկու հոդվածների միջեւ կանոնակարգման բացթողում կա, մենք կբերենք նաեւ հարկադիր սերվիտուտից այդ մասերը կամ հղում կտանք: Սա մեկ:

2-րդը, եթե ասում ենք սերվիտուտ պահանջող անձ, պարոն Հարությունյան, մենք դա դիտավորյալ, այդ տերմինը, ուղղակի, պատահական չի օգտագործվել, քանի որ սերվիտուտ կարող է պահանջել, մենք արդեն նախկինում խոսեցինք, ոչ միայն գերակա գույքի սեփականատերը, այլ նաեւ կառուցապատողը:

Դրա լուծումը հետեւյալն է՝ կամ մենք պետք է այս տերմինը պահպանենք եւ այս դեպքում խոսենք պահանջող անձ, մյուս դեպքում՝ գերակա գույքի սեփականատեր, մյուս դեպքում հասկացության մեջ պետք է փորձենք նաեւ մտցնել սեփականատիրոջ հետ կառուցապատողի հարցը: Դա էլ մի հատ կնայենք:

Ինչ վերաբերում է այն հատվածին, որ 217-ում նշվում է նույն մասը, ինչ նշված է 216-ի 6-րդ մասում: Մեր լուծումը հետեւյալն է՝ հարկադիր գույքային սերվիտուտ մենք խոսում ենք այն դեպքերում, երբ այս օրենքի ընդունումից հետո չի կարող սահմանվել, բայց մենք չենք բացառում դեպքերը, երբ նախ մինչեւ օրենքի ընդունումն ինչ-ինչ պատճառներով այդ սերվիտուտը սահմանել է, եւ եկել է իրավիճակ, երբ անշարժ գույքը գույքային սերվիտուտով ծանրաբեռնված լինելու հետեւանքով՝ չի կարող օգտագործվել իր նշանակությանը համապատասխան: Սա այն դեպքերն են, որ կարող է ինչ-որ դեպքում մենք այստեղ լուծում ենք տվել, որպեսզի սերվիտուտի դադարման հիմք սահմանենք, բացի դրանից կարող է նաեւ օբյեկտիվ դեպքեր լինեն:

Պատկերացրեք, ինչ-որ մեկը թույլատրել է, հողամաս է, եւ թույլատրել է այնտեղով ինչ-որ մի խողովակ անցնի, կամ հարեւանը թույլատրել է, որ, օրինակ՝ ինչ-ինչ պայմաններով՝ վարձ վերցնելով թույլատրել է, որ, չգիտեմ, բոլոր հարեւան շենքերն իր տարածքով օգտվեն, հետո վաճառում է այդ տարածքը, նոր սեփականատերը գալիս է եւ տեսնում է, որ հնարավորություն չունի օգտագործել կամ օգտագործելու ընթացքում խոչընդոտներ է տեսնում եւ դիմում է, դատարան է դիմում, ասում է՝ գիտե՞ք ինչ, նախկին սեփականատերն այսպիսի սերվիտուտ է թույլ տվել գույքային, ես գնել եմ այս տարածքը եւ ներկայումս չեմ կարողանում այն օգտագործեմ: Այդ պարագայում նոր գնորդը երկու տարբերակ ունի՝ կա՛մ չեղյալ համարի պայմանագիրը եւ ասի՝ գիտե՞ս ինչ, այս գույքը չի համապատասխանում մեր պայմանագրի դրույթներին, կա՛մ դիմի, այդ սերվիտուտը վերացնի:

Մենք սահմանել ենք, Խոսրով Մելիքի, այն դեպքերը, երբ արդեն այդ պրոբլեմը կա: Ինձ թվում է՝ դուք գիտեք, որ հնարավոր են շատ դեպքեր, որ ինչ-ինչ պատճառներով՝ կա՛մ կամավորության, կա՛մ օրենքի տառը ոչ ճիշտ կիրառելու դեպքում, այդ սերվիտուտն առկա է, եւ սեփականատերը չի կարողանում տիրապետել փաստացի, հա՞, կամ այլ հնարավորություններ են, օրինակ՝ անցկացրել են խողովակաշար իր հողով, մեկ էլ կողքը, օրինակ՝ չգիտեմ, կառուցապատել են, քանդել են եւ նոր տարածք է, ինքը դիմում է, ասում է՝ վերացրեք այդ սերվիտուտը, տարեք, այն կողքով անցկացրեք: Սա է խնդիրը: Շնորհակալություն:

Պետական գրանցո՞ւմը: 5-րդ մա՞սը: Ներողություն, այդ մասով սերվիտուտով ծանրաբեռնված ամբողջ հողամասը՝ սեփականատիրոջ, կորցնում է տնտեսական կամ... Ճիշտն ասած, այստեղ այս տերմինն է՝ ամբողջ մասով, թե մասնակի մասով: Ճիշտն ասած, այս հարցի պատասխանը դեռ չունեմ, մի հատ սա կուսումնասիրեմ, կներկայացնենք, որովհետեւ կոնցեպտուալ լուծումն այն էր, որ, եթե հողամասը, օրինակով ասեմ, գյուղատնտեսական հողով գազ են անցկացնում, ինքը մի պուճուր մասը չի կարողանում օգտագործել, բայց դա նաեւ օրենքի ուժով սերվիտուտ է, եւ ասում են՝ լավ, դու, ենթադրենք, 99 տոկոսն օգտագործում, ես մի տոկոսով թող անցնի այդ գազատարը:

Հիմա այստեղ նաեւ, եթե այդ կարգավորումը փոխենք, միգուցե նաեւ տոկոսային որոշակի խնդիր դնենք: Այս հարցը մենք կուսումնասիրենք եւ կներկայացնենք առաջինից 2-րդ ընթերցմամբ, հա՞:

Գ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ

-Արձագանքի համար՝ Խոսրով Հարությունյան:

Խ.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

-Պարոն փոխնախարար, վերջին հարցադրման հետ կապված: Տեսեք, եթե հանրային կարիքների համար հողամասն օգտագործվում է, եւ դրանից հետո, այդուհանդերձ, դա ինձ չի խանգարում շարունակել՝ ամբողջությամբ իր նպատակին ծառայեցնել հողամասը, այստեղ պրոբլեմ չկա, բայց իրականում հնարավոր են դեպքեր, երբ դուք օգտագործում եք հանրային նպատակների համար հողամասը, ես նրա մի հատվածից զրկվում եմ եկամուտ ստանալու իմ իրավունքից, սա անհապաղ եւ անպայման պետք է ստանա փոխհատուցում: Սա այլ դեպք է, քան այն, ինչ նկարագրված է օրենքում: Սա մեկ:

2-րդը՝ ձեր մեկնաբանությունների հետ համաձայն եմ, այդ թվում՝ կապված նախորդ հարցադրումների հետ, մի օրինակ եմ ուզում բերել, կուզենայի, որ դուք... Ինչպե՞ս պետք է դա արտահայտվի: Տեսեք, ես հողամասի ծայրը վաճառում եմ ձեզ, դուք իրավունք ունեք շենք կառուցել, ես չեմ սահմանափակում ձեր հարկայնությունը, վաղը չէ մյուս օրը մեզ մոտ պրոբլեմ է առաջանում: Որտե՞ղ եւ ինչպե՞ս պետք է կարգավորվի այդ խնդիրը, եթե ոչ այս օրենքում՝ ուզուֆրուկտի մասով, իմ կարծիքով: Խնդրում եմ մեկնաբանել: Շնորհակալ եմ:

Ս.ՔՐՄՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պարոն Հարությունյան, շատ կարեւոր հարց եք բարձրացնում, որը գործնականում լուրջ եւ շատ դեպքերում լուրջ խնդիրների եւ վեճերի առարկա է դարձնում, դրա համար մշակվում է հարեւանային իրավունքի հետ կապված օրենսդրական փաթեթ, որտեղ հստակ սահմանվում են, եւ փորձել ենք պրակտիկայից գտնել եւ միջազգային փորձից հարցերը՝ այդ հարեւանային:

Թույլատրել եք այդ շենքը կառուցել, եւ հետագայում վեճ է առաջացել, քաղաքաշինական նորմեր՝ ծառատունկ եք կատարել ձեր հողամասում, որը խանգարում է այս հողամասին, ստվեր է գցում, ձայնամեկուսացվում, ձայնի կիրառում եւ այլն, եւ այլն: Ցավոք սրտի, այս պահի դրությամբ շատ խնդիրներ կան, որոնք կանոնակարգված չեն, որոնք այդ հարեւանային օրենսդրությամբ պետք է կարգավորվեն: Օրինակ՝ սահմանում է, թե ի՞նչ հեռավորությամբ կարող ես դու ծառատունկ կատարել, ի՞նչ բարձրության: Այսինքն՝ այդ բոլոր հարցերը մենք փորձել ենք առանձին օրենսդրական նախաձեռնության ձեւով ներկայացնել:

Գ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ

-Հարց տալու համար՝ Կարինե Աճեմյան: Խնդրեմ:

Կ.ԱՃԵՄՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պարոն Քրմոյան, պարզ է, որ այս դաշտը կարիք ունի կանոնակարգվելու, եւ ողջունելի է, որ կանոնակարգում եք հենց այս օրինագծով: Ես մի քանի հարց ունեմ:

Առաջին հարցս վերաբերում է 217 հոդվածի 3-րդ կետին, որտեղ նշված է, որ անձնական սահմանափակ սերվիտուտը կարող է տրամադրվել անժամկետ կամ որոշակի ժամկետով, իսկ իրավաբանական անձանց տրամադրվող անձնական սահմանափակ սերվիտուտը չի կարող գերազանցել 10 տարին: Ինչո՞ւ եք նշել հատկապես այս ժամկետները, ինչի՞ հետ է կապված այս սահմանափակումը:

2-րդ հարցս վերաբերում է բացասական սերվիտուտ սահմանմանը, որը, կարծես, հստակ չի, եւ կարո՞ղ եք արդյոք բերել օրինակներ բացասական սերվիտուտի: Նաեւ անձնական սերվիտուտը լայն տարածում ունի, մենք գիտենք, եվրոպական երկրներում: Այստեղ հնչած հարցերից պարզ դարձավ, որ կարող են առաջանալ որոշակի խնդիրներ: Դուք արդյոք հաշվարկե՞լ եք, թե օրենքն ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ կիրառման դեպքում, ի՞նչ շատ մեծ, վիճահարույց խնդիրներ կարող են լինել: Շնորհակալություն:

Ս.ՔՐՄՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, տիկին Աճեմյան: Առաջին հարցի պատասխանը՝ ինչո՞ւ ենք սահմանափակել իրավաբանական անձանց, որովհետեւ ընդունված կանոններ կան, եթե ֆիզիկական անձին է տրամադրվում սահմանափակ սերվիտուտը, անձնական սահմանափակ, մենք այդ անձի համար սահմանում ենք, այսինքն՝ այդ հարաբերությունները պայմանավորված են անձնական հարաբերություններով կամ տվյալ ֆիզիկական անձի խնդիրներով:

Օրինակ՝ մենք թույլատրում ենք, որ այս պատի վրա, օրինակ՝ վաստակավոր գործչի անուն, ազգանուն, իր ցուցատախտակը լինի, մենք այդ ֆիզիկական անձին տրամադրում ենք, այդ ֆիզիկական անձը ցմահ կարող է ունենալ, եւ որեւէ խնդիր չունենա այդ ցուցատախտակը: Եթե խոսքը վերաբերում է իրավաբանական անձին, սովորաբար, այդ հարաբերությունները լինում են պայմանագրային, սովորաբար, այդ հարաբերությունները լինում են վճարի դիմաց, եւ որոշակի փոխհատուցում ստանալու նպատակով եւ ձեռնարկատիրության նպատակով:

Դրա համար մենք սահմանափակում ենք դրել, որպեսզի այս դեպքում պաշտպանենք գույքի սեփականատիրոջ իրավունքները: Եթե ցանկություն ունի, այսպես, թե այնպես ֆիքսել ենք, եթե նկատել եք, այնտեղ մենք ֆիքսել ենք, որ սա կամավորության սկզբունքի հման վրա է կիրառվում: Եթե գույքայինի դեպքում մենք լայն գործիքակազմ ունենք, որպեսզի հարկադիր կիրառենք, այս պարագայում մենք կիրառում ենք կամավորությամբ: Եթե ուզում ես, 10 տարի հետո վերակնքի:

Իսկ ֆիզիկական անձի հետ կապված, պատկերացրեք, նույն օրինակով, տարբեր նմանատիպ օրինակներ, մենք թույլատրել ենք ֆիզիկական անձին ցուցատախտակ տեղադրել, հետո ասում ենք՝ չէ, հանի այդ ցուցատախտակը, այդ մարդը չկա, ասենք թե, մենք ոչ թե ժառանգին ենք թույլատրել, այլ ասել ենք՝ այս մարդու անունով ցուցատախտակը տեղադրեք: Այս պարագայում արդեն մի քիչ այդ հարաբերություններն անձնական բնույթի, կոնկրետ անձի հետ կապված է: Եթե մենք տալիս ենք իրավաբանական անձին, քանի որ այստեղ մենք գործ ունենք բիզնես ոլորտի հետ, փորձել ենք սահմանափակել, քանի որ կամավորության սկզբունքով ցանկացած ժամանակ կարող են երկարաձգել այդ պայմանագիրը կամ նոր պայմանագիր կնքել:

Կիրառման խնդիրների հետ կապված հարցը: Մենք հակառակը՝ փորձել ենք հասկանալ, մենք խնդիրները վեր ենք հանել եւ փորձել ենք լուծումներ տանք, եւ, քանի որ գերակշիռ մասով մենք էական փոփոխության չենք ենթարկել գույքային սերվիտուտի հետ կապված հարաբերությունները, իսկ անձնական սերվիտուտը սահմանել ենք, ընդ որում՝ սահմանել ենք հիմնականում կամավորության սկզբունքով, մենք չենք ակնկալում, որ այս ինստիտուտների կիրառման հետ կապված որեւէ պրոբլեմներ կառաջանան, որովհետեւ անձինք կամավորության սկզբունքով այդ պայմանագրային հարաբերությունների մեջ մտնելու են եւ տրամադրելու են անձնական անսահմանափակ կամ սահմանափակ սերվիտուտ: Շնորհակալություն:

Գ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ

-Արձագանքի համար՝ Կարինե Աճեմյան:

Կ.ԱՃԵՄՅԱՆ

-Պարոն Քրմոյան, դուք բացասական սերվիտուտի մասին չխոսեցիք:

Ս.ՔՐՄՈՅԱՆ

-Հա, կներեք, ներողություն եմ խնդրում:

Կ.ԱՃԵՄՅԱՆ

-Եվ խնդրում եմ, եթե հնարավոր է, մի քանի օրինակ բերեք:

Ս.ՔՐՄՈՅԱՆ

-Բացասական սերվիտուտը, պատկերացրեք, մենք թույլատրում ենք, ասում ենք՝ քեզ թույլատրում ենք, որ դու անցնես այս տարածքով, եւ դրանով սահմանափակվում է, բայց գույքի սեփականատերը որեւէ խնդիրներ է առաջացնում, օրինակ՝ չգիտեմ, տարրական բան՝ քանդում է ճանապարհը, դրա տեղը խոտ է ցանում, չգիտեմ, փակում է այդ ճանապարհը, նեղացնում է, կողքը շինություն է փորձում կառուցել, որը խանգարում է այս սերվիտուտին, այդ պարագայում բազմաթիվ օրինակներ կարող են լինել:

 Ընդ որում՝ բացասական սերվիտուտը նաեւ այդ հարեւանային հարաբերություններին է, կարող է մենք ասենք, որ մենք այստեղ կառուցում ենք, քեզ արգելում ենք, որ այսքան հարկայնությունից բարձր, պայմանավորվում ենք իրար հետ, օրինակ, որ այսքան հարկայնությունից... Գործնականում հնարավորություն ունես դու՝ քաղաքաշինական նորմերով, այսքան հարկայնության շենք կառուցես, բայց մենք պայմանագիր ենք կնքում, որ մեզ սերվիտուտ տուր կամավոր, դա նաեւ կարող է վճարովի լինի, պայմանավորվում ենք, որ այդ սահմանափակումը չկիրառես:

Տարրական օրինակը, եթե, օրինակ՝ քանդում է ճանապարհը, որով մենք անցնում ենք, ասֆալտապատ ճանապարհ է՝ իր հողակտորով, ինքը որոշում է, որ դա պետք է լինի հողային ճանապարհ, որովհետեւ իրենն է: Ասում է՝ էլի գնա, արի, բայց հողային ճանապարհով գնա, ոչ թե ասֆալտապատ ճանապարհով, հա՞:

Այդ պարագայում մենք հնարավորություն ունենք բացասական սերվիտուտ սահմանել, օրինակ՝ ասել՝ սեփականատերը պետք է թույլատրի, որպեսզի անցնես այդ ճանապարհով մեքենայով, ընդ որում՝ սահմանափակում ենք՝ իրավունք չունի ճանապարհում այնպիսի փոփոխություններ կատարել, որը կխոչընդոտի, չգիտեմ, մարդատար, բեռնատար մեքենաների, չգիտեմ, եղանակային վատ պայմաններում անցուդարձի եւ այլն, եւ այլն: Այ, նմանատիպ ցանկացած խնդիր կարելի է լուծել բացասական սերվիտուտի օգտագործմամբ:

Մենք սահմանափակում ենք դրանով սեփականատիրոջ իրավունքը՝ կա՛մ կողմերն են պայմանավորվում, կա՛մ դատարանը՝ ելնելով գործի հանգամանքներից, որոշում է կայացնում բացասական սերվիտուտի վերաբերյալ, որը կարող է զուգորդված լինել նաեւ դրական սերվիտուտի հետ:

Գ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ

-Հարց տալու համար՝ Արամ Մանուկյան:

Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ

-Հարցս մեկ հատ է ընդամենը եւ առաջացել է գազի սակագների քննարկումների ժամանակ, պարոն Քրմոյան, եւ էներգետիկներն ինձ այսպիսի բան էին առաջարկում, որ, եթե սահմանի վրա մոնոպոլ գները բարձր են, եւ մենք ոչինչ չենք կարողանում անել դրա դեմ, ապա կիրառենք Քաղաքացիական օրենսգիրքը, եւ տեղական համայնքները, որոնց տարածքով, որոնց հողամասով անցնում են գազատարերը, իսկ հետո նաեւ այդ խնդիրն առաջացավ ՀԷՑ-ի սյուների եւ լարերի հետ կապված, մենք կիրառենք վարձավճարի օրենքով թույլատրվող սկզբունքը, եւ առավել եւս այս խնդիրը, այսպես, ավելի ցցուն դարձավ, որ դրանք դարձան այլ երկրների սեփականություն:

Դուք ի՞նչ եք կարծում՝ որպես, ես իրավական հարց չեմ տալիս, քաղաքական միջոց, քաղաքական գործիք, եթե քո երկրով անցնում էր, առաջ անցնում էր, հասարակական էր, կար Սովետ երկիր, նույն համայնքի հողը նույն այդ երկրինն էր, հիմա մի քիչ կա եւ՛ միջազգային սուբյեկտ, եւ՛ տեղական համայնք, որն ինքնուրույնություն ունի, իր սեփական հողի համար վարձավճար կարող է սահմանել, վերցնել:

Որպես գործիք, որպես միջոց, որպես անկախության կամ ինքնուրույնության, կամ մենաշնորհի դեմ պայքարելու միջոց՝ չե՞ք կարծում՝ կարելի է թողնել այդ հնարավորությունը, որ բոլոր այն բաները՝ բարձրաոլտերի սյուները, տրանսֆորմատորների տարածքները, գազատարների տարածքները,  որոնք անցնում են համայնքների տարածքով, գոնե այս դեպքում, որոշակի դեպքում ազատություն լինի, որ քո քաղաքացու շահն այդպես մոնոպոլ միջազգային կառույցը չդնի, ոտնահարի:

Սա, իհարկե, որոշ առումով հակալիբերալ մոտեցում է, որովհետեւ դու պետք է գրավիչ լինես, որ ներդրում արվի, քեզ գազ եւ հոսանք մատակարարեն, բայց այս դեպքում մի տեսակ ոտնահարվում է քո քաղաքացու կամ քո տեղական ինքնակառավարման մարմինների իրավունքները: Հիմա այս դեպքում, ես ինչքան հասկացա, խնդրում եմ ինձ բացատրեք, մենք բացառո՞ւմ ենք այլեւս կամ թողնո՞ւմ ենք այս խնդիրն ի օգուտ օգտագործողների, բայց ոչ ի օգուտ սեփականատիրոջ: Շնորհակալություն:

Ս.ՔՐՄՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պարոն Մանուկյան: Ուղղակի ուզում եմ հատուկ նշել, որ մենք այս նորմը նոր չենք սահմանել, սա գործող կարգավորում է, բայց իմ կարծիքն ասեմ: Ես հանրային ծառայությունների ոլորտի մասնագետ չեմ, բայց կարող եմ ասել, որ կարծում եմ, եթե մենք թույլատրենք՝ համայնքը կամ սեփականատերը սահմանի վարձավճար, այսինքն՝ փոխենք կոնցեպտուալ այս հոդվածը, տեսականորեն դա կնշանակի, որ, ի վերջո, դա ազդելու է բնակչությանը մատակարարվող հոսանքի, ջրի եւ գազի գների վրա: Այսինքն՝ այդ վարձավճարը, ի վերջո, այդ անձն այլ ձեւով վճարելու է:

Ես կարծում եմ՝ հենց այդ տրամաբանությունից ելնելով՝ անկախ, թե ով է դրա սեփականատերը, եւ, ի վերջո, սեփականատերը դա ՀՀ-ում գրանցված իրավաբանական անձ է, որը գործունեություն է ծավալում, որը սակագներ է հաստատում նաեւ իր ծախսերը հաշվի առնելով, կարծում եմ՝ այս դրույթն առավել, խառնաշփոթից խուսափելու համար, իմ կարծիքով, ես նորից եմ ուզում ներողություն խնդրեմ, որովհետեւ ես այդ ոլորտի մասնագետ չեմ, բայց կարծում եմ՝ մեր Քաղաքացիական օրենսդրության համատեքստում եւ հաշվի առնելով միջազգային փորձը՝ այս պարագայում ջրագծերի, գազատարների, հոսանքի գծերի եւ նմանատիպ կառույցների համար վարձավճար չի սահմանվում: Շնորհակալություն:

Գ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ

-Ընդմիջում՝ 60 րոպե:


Ժամը 1430

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ Է  ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՏԵՂԱԿԱԼ ՀԵՐՄԻՆԵ ՆԱՂԴԱԼՅԱՆԸ
 
 

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Հարգելի պատգամավորներ, մենք շարունակում ենք մեր աշխատանքը։ Հարակից զեկույցի համար ես կենտրոնական ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում պետաիրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ պրն Լեւոն Մարտիրոսյանին։

Լ.ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ

-Մեծարգո տիկին Նաղդալյան, հարգելի գործընկերներ, ես եւս մեկ անգամ պատիվ ունեմ ներկայացնելու  պետաիրավական  հանձնաժողովի եզրակացությունն այս օրինագծի հետ կապված։  Մենք բավականին բուռն եւ հետաքրքիր քննարկում ունեցանք պետաիրավական  հանձնաժողովում, թեեւ զեկուցողը պրն Քրմոյանը չէր, մյուս փոխնախարարն էր։ Ինչպես այս դահլիճում մեր գործընկերների կողմից բազմիցս հնչեցվեց, այնպես էլ պետաիրավական  հանձնաժողովի նիստում, նաեւ ես, եթե չասեմ տարակուսանք, ապա զարմանք հնչեցրեցինք, որ Քաղաքացիական օրենսգիրքը 1998  թվականին է ընդունվել, եւ շուրջ 19 տարի է պահանջվել, որպեսզի սերվիտուտի նման հին, վաղուց գոյություն ունեցող ինստիտուտի հասկացությունը եւ տարատեսակները նկարագրվեն, որովհետեւ դա այն տարատեսակն է, որը մենք հիմա ենք քննարկում՝ վաղուց է հայտնի։

Սերվիտուտը հին Հռոմից եկած ինստիտուտ է, որը, ինչպես ասում են՝ լավ է ուշ, քան երբեք։ Այս տարատեսակները, որ հիմա նկարագրվում են այս օրինագծում, իհարկե, կարեւոր են, եւ պետք է տեղ ունենան։

Պետաիրավական  հանձնաժողովի եզրակացությունը դրական է։ Եթե հարցեր կան, կարող եմ պատասխանել։

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Շատ բարի։ Եթե հարցեր կան, հարգելի գործընկերներ, խնդրում եմ հերթագրվել՝ Լեւոն Մարտիրոսյանին հարցեր տալու համար։ Հերթագրվել է մեկ պատգամավոր, Խոսրով Հարությունյան։ Համեցեք, պրն Հարությունյան։

Խ.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

-Պրն Մարտիրոսյան, ես ձեր մեկնաբանությունն էի ուզում լսել այն կապակցությամբ, որ  նախագծում գույքային սերվիտուտի բոլոր հնարավոր տարբերակները սահմանելիս չենք խոսում սերվիտուտի ժամկետների մասին, մինչդեռ  այդ ինստիտուտը կարող է գոյություն ունենալ։

217 հոդվածի 5-րդ մասում օգտագործվում է «մշտական սերվիտուտ» հասկացողությունը։ Խոսքը, հավանաբար, անժամկետ սերվիտուտի մասին է։ Կուզենայի լսել ձեր մեկնաբանությունը, արդյոք, գույքային սերվիտուտը կարո՞ղ է ունենալ որոշակի ժամկետային սահմանափակում, թե՞ ոչ, թե՞ սա բացթողում է։

Լ.ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ

-Պրն Հարությունյան, պատահական չէր, որ ես նշեցի, որ սերվիտուտի հասկացությունը շատ հին է, եւ բազմաթիվ տարատեսակներ ունի, եւ՛ ժամկետային, եւ՛ անժամկետ, վճարովի, անվճար եւ այլն, անձնական, գույքային եւ այլն։ Եթե որեւէ մի տարատեսակ տեղ չի գտել,  ես ուշադիր չեմ եղել, դա հեղինակներին է պետք դիմել։ Ես կարծում եմ, որ 1-ից 2-րդ ընթերցման ժամանակ պետք է, այսինքն՝ սերվիտուտի բոլոր տարատեսակները հնարավորինս պետք է տեղ գտնեն։

Էլի եմ կրկնում, քանի որ 1998  թվականին է ընդունվել Քաղաքացիական օրենսգիրքը, զարմանալի է, որ այսքան երկար ժամանակ է տեւել, որ բոլոր տարատեսակները, մանավանդ,  նախորդ օրինագծի քննարկման ժամանակ ես ասացի,  որ տեխնոլոգիական զարգացում է եղել 2004 թվականից սկսած, երբ այդ օրենքն ընդունվել է, հասկանալի է, որ ինչ-որ բացեր կան այս ընթացքում՝ կապված տեխնոլոգիական զարգացման հետ, բայց սերվիտուտն այնքան հին հասկացություն է, որ դժվար թե, վերջին 19 տարում այնպիսի քաղաքացիարավական կամ տնտեսական հարաբերություններ ի հայտ գային, նոր սրա կարիքը լիներ։

Եթե որոշ բացեր կան, 1-ից 2-րդ ընթերցում եւ՛ հեղինակները, եւ՛ մենք պետաիրավական  հանձնաժողովում կքննարկենք անպայման եւ տեղ կգտնի դա։

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Արձագանքի կարիք չկա, շնորհակալություն, պրն Մարտիրոսյան։

Հարգելի գործընկերներ, հերթագրում՝ մտքերի փոխանակության համար։ Հերթագրվել է 2 պատգամավոր, Խոսրով Հարությունյան։ Համեցեք, պրն Հարությունյան։

Խ.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, ես նույնպես այն կարծիքին եմ, ինչպես արտահայտվեց պրն Մարտիրոսյանը՝ «լավ է ուշ, քան երբեք», հետեւաբար, ավելի կարեւոր է, թե էականորեն  ի՞նչ խնդիր ենք ուզում կարգավորել։

Թեպետ ես՝ ինքս, գոհունակություն եմ ստացել ձեր ներկայությունից, պրն փոխնախարար, եւ՛ մասնագիտական առումով, բերված օրինակների առումով, այդուհանդերձ թույլ տվեք ներկայացնել մեկ-երկու հարցադրումներ, որոնց արդյունքում նախագիծը կարող է շահել։

Մեր Քաղաքացիական օրենսգրքում սերվիտուտն ունի 7 հոդված, 210-ից մինչեւ 217-րդ հոդվածները։ Դուք այստեղ տեղավորվել եք այդ 7 հոդվածի տրամաբանության մեջ, բայց Քաղաքացիական օրենսգրքի ներկայիս, դեռեւս գործող տարբերակում 210-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է «սերվիտուտ» հասկացողությունը։

Իմ կարծիքով, երբ որ մենք այստեղ խոսում ենք 210-րդ հոդվածի մասին եւ նախագծի 2-րդ հոդվածի մասին, մենք չենք  սահմանում՝ ի՞նչ բան է սերվիտուտ, միանգամից ասում ենք, որ սերվիտուտը լինում է գույքային, անձնական եւ այլն։

Զուտ իրավական տեխնիկայի տեսանկյունից նախ պետք է լինի մի հատ ընդհանուր դրույթ՝ ի՞նչ բան է սերվիտուտը, ինչպե՞ս ենք դա հասկանում, որից հետո մնացածը։ Հետագա հոդվածներում ինչ-որ բաներ գրում ենք դրա մասին, բայց ես կարծում եմ, որ դա պետք է բերել առաջ, եւ այդ ժամանակ  Քաղաքացիական օրենսգրքի ընկալումը կլինի ավելի լիարժեք։

2-րդ թեզը՝ ես սրա վերաբերյալ առաջարկությունները ձեզ կներկայացնեմ։ Ես ասում էի, որ դուք օգտագործում եք սերվիտուտի պահանջ ներկայացնող անձ, բայց դա օգտագործում եք հոդվածներից մեկում,  մինչդեռ  նախկինում, մասնավորապես, նույն հոդվածի  2-րդ մասում՝ «Գույքային սերվիտուտ կարող է սահմանվել գերակա գույքի սեփականատիրոջ կամ կառուցապատման իրավունք ունեցող անձի պահանջով»։ Հետեւաբար,  այս հոդվածում պետք է է ֆիքսել՝ «սերվիտուտի պահանջ ներկայացնող անձ» հասկացողությունը, եւ բացել, ասել, որ սրանք են, որից հետո տեքստում կարող եք օգտագործել այս տերմինը։

Հաջորդը՝  տեսեք, մենք խոսում ենք 214 հոդվածում հարկադիր գույքային սերվիտուտի մասին։ 1-ին մասի սահմանումը ոչ մի վեճ չի առաջացնում, բացառությամբ, որ վերջում պետք է գրվի, որ այն դեպքերում, երբ, որի կատարումը կապված է անհամեմատ ավելի մեծ ծախսերի հետ, այլ կերպ, այլ ճանապարհով կատարումը պահանջում է ավելի մեծ ծախսեր, այլապես կստացվի, որ նույն սերվիտուտի մասին է խոսքը գնում։  Սա խմբագրականի տպավորություն է տալիս։

Խնդիրը հետեւյալն է՝ 214 հովածի 2-րդ մասում մենք ունենք այսպիսի գրառում, պրն Քրմոյան, «Սույն հոդվածի 1-ին մասով սահմանված դեպքում հարկադիր գույքային սերվիտուտը սահմանում է դատարանը՝ սերվիտուտ պահանջող անձի հայցով, կամավոր գույքային սերվիտուտի սահմանման վերաբերյալ համաձայնության չգալու դեպքում»։

Մենք ենթադրում ենք, որ 1-ին քայլը պետք է լինի կամավոր սերվիտուտի քայլը,  այդ ոլորտում համաձայնության չգալու դեպքում նոր դիմել դատարան։ Սա նշանակում է, որ դուք դատարան պետք է ներկայացնեք ինչ-որ հիմք, որ դուք դիմել եք, նա մերժել է, նոր պետք է ներկայացվի դատարան։ Իմաստ ունի՞, որ սա ինչ-որ մի կերպ նկարագրել, որպեսզի հետո տարբեր հարցադրումներ չառաջանան։

Հաջորդ թեզը կապված է հետեւյալի հետ, նույն 214 հոդվածի 4-րդ մասի մասին է՝ «Հասարակական կարիքների համար հարկադիր գույքային սերվիտուտը կարող է սահմանվել օրենքով»։

Հաջորդ մասում գրում ենք, որ այդ սերվիտուտը պետք է լինի անվճար։ Ես կարծում եմ, որ սա պետք է լինի 4-րդ մասում որպես ընդհանուր դրույթ, իսկ 5-րդ մասում պետք է շարադրվի նման սերվիտուտի դեպքերը։ Այստեղ առաջանում է 2-րդ իմ հիմնական հարցը՝  եթե հասարակական նպատակների համար իմ հողամասն օգտագործվում է եւ օգտագործված մասը, հետագայում մասը, ոչ թե ամբողջ հողակտորը, մասն այլեւս հետագայում պիտանի չէ իր նշանակությամբ ծառայելու, օգտագործելու համար, այդ դեպքը պետք է նկարագրվի այստեղ։ Նման դեպքերում պետք է փոխհատուցեն սեփականատիրոջը։ Սա շատ լուրջ հարց է, որովհետեւ դուք գազատար կարող է անցկացնեք իմ հողամասի ծայրով, մի մասով, որի արդյունքում իմ հողամասն այլեւս օգտագործել հնարավոր չի։ Եթե ձեր աշխատանքից հետո, ձեր միջամտությունից հետո հասարակական նպատակներով իմ հողամասը դեռ ես կշարունակեմ օգտագործել, օրինակ՝ ստորգետնյա ենթակառուցվածքներ եք անցկացնում, որից հողամասի օգտագործումը կարող է չտուժել։ Այդ ժամանակ ես խնդիր չունեմ, դուք ճիշտ եք, բայց, եթե  դա ինձ զրկում է իմ հողամասի   մի մասից օգտվել, հետեւաբար,  պոտենցիալ եկամուտներից, ապա դա պետք է նկարագրվի, եւ դա պետք է անպայման վերաբերի, կապվի փոխհատուցման հետ,  ինչպես դա սահմանված է Սահմանադրությամբ։

Հաջորդը՝ տեսեք, մենք խոսում ենք սերվիտուտի վճարի մասին։ Թվում է, թե սա այնքան պարզ հարց է, որին անդրադառնալն իմաստ չունի, բայց ես ուզում եմ հարցնել՝ ի՞նչ սկզբունքով պետք է կողմերը պայմանավորվեն սերվիտուտի վճարի մասին, իսկ դատարանն ի՞նչ սկզբունքից ելնելով պետք է սերվիտուտի վճարը սահմանի։

Օրինակ՝ սկզբունք մեկ, որ այդ վճարը չի կարող լինել ավելին, քան այն ծախսերը, որ կկատարեր տվյալ սերվիտուտ պահանջող անձը, եթե նա այլ ճանապարհով փորձեր օգտվել։ Ինձ համար սա կլիներ սկզբունք, բայց սա միակ սկզբունքը չի կարող լինել։ Եթե օրենքը որեւէ բան չի պահանջում, որեւէ սկզբունք չի դնում, կարծում եմ՝ դա կարող է վաղը չէ մյուս օրը նույնիսկ կամայական մեկնաբանությունների տեղիք տա։ Սերվիտուտ պահանջողը կարող է դատարանի միջնորդությամբ սահմանել մի վճար, որ սերվիտուտ սեփականատիրոջը բոլորովին ձեռք չի տալիս, եւ նա պարտավոր է, կարող է հիմնավորել դա։  Եթե ինչ-որ մի սկզբունք այստեղ չֆիքսվի՝ մենք  հետագայում անընդհատ կունենանք վեճեր։

Հաջորդ խնդիրը դա այն է, որ գույքային սերվիտուտի վերաբերյալ մենք ընդհանրապես չենք խոսում ժամկետների մասին, անժամկետ գույքային սերվիտու՞տ, թե՞ ժամկետային։  Երկուսն էլ կարող են լինել։ Եթե հասարակական նպատակների համար սերվինտուտը կարող է լինել անժամկետ եւ անվճար, ապա մնացածը կարող են լինել եւ՛ ժամկետային, եւ՛ վճարովի, հետեւաբար, այստեղ սրա մասին պետք է խոսել։

Իմ հաջորդ առաջարկը վերաբերում է հետեւյալին, խոսքը վերաբերում է ուզուֆրուտին։ Այստեղ խոսում ենք  ընդամենը գույքի օգտագործման մասին, մինչդեռ ուզուֆրուտը կարող է վերաբերվել թե՛ շարժական, թե՛ անշարժ գույքի որոշ մասի օգտագործման իրավունքի հետ, ոչ միայն ամբողջ գույքի, այլ նրա մի մասի, հասկանու՞մ եք, համաձա՞յն եք, թե՞ ոչ, հետեւաբար, այստեղ սրա մասին պետք է գրվի։

Եվ վերջինը՝ ես մնում եմ այն կարծիքին, պրն Քրմոյան, իմ հարցում ես նկարագրեցի, որ հողամասի մի հատվածը վաճառում եմ ձեզ կառուցապատման իրավունքով, եւ այս մեր քաղաքացիների գիտակցության մեջ չկա, որ մենք պետք է սահմանափակենք հարկայնությունը, որ նա այնպիսի տուն չկառուցի, որ վաղը այդ տունը ստվերի։ Համաձայնվեք, որ այդ սահմանափակումը նաեւ գնի հետ կապ ունի, իրացման։

Հիմա որտե՞ղ սա պետք է կարգավորվի։ 1-ին հայացքից թվում է, թե սա սերվիտուտի հետ կապ չունի, բայց հարկային սահմանափակման գործիքը, հարցադրումը, դա ինչ-որ կերպ աղերս ունի սերվիտուտի ինստիտուտի հետ։ Եթե մենք այստեղ պետք է կարգավորենք, ապա փորձենք կարգավորել, եթե՝ չէ, ես շատ կուզենայի, որ դուք ինձ հուշեիք, թե ո՞ր իրավական ակտում դա պետք է կարգավորում ստանա։ Սա շատ վիճելի հարց է եւ տարածված է մեր պրակտիկայում։ Կողմերը՝ չունենալով անհրաժեշտ իրավական գիտելիքները, երբեմն գործը հասցնում են շատ լուրջ կոնֆլիկտների։ Կուզենայի այս հարցերի մեկնաբանությունները լսել։

Ընդհանուր առմամբ պետք է ասեմ, որ բավական լուրջ աշխատանք է կատարված, լիարժեք փորձ է արվում ներկայացնել  այս կարեւորագույն ինստիտուտը։ Անշուշտ, սա պետք է ստանա կանաչ ճանապարհ, բայց ես ենթադրում եմ, որ համապատասխան փոփոխություններից կամ լրամշակումից հետո։

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Ելույթի համար՝ Միքայել Մելքումյան։ Համեցեք, պրն Մելքումյան։

Մ.ՄԵԼՔՈՒՄՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, իսկապես, կարեւորագույն օրենսդրական նախաձեռնություն է։ Իմ  հարցադրումները լինելու են պրակտիկ դաշտի հետ կապված։ Ցանկացած օրենսդրական նախաձեռնություն պետք է, որ սպասարկի կամ բիզնես շահը կամ հանրային շահը։

Իմ հարցերի  ժամանակ, պրն Քրմոյան, ասացի, որ մենք ունենք տասնյակ տարիներով եկած խնդիրներ, եւ օրինակներ բերեցի։ Հիմա ուզում եմ այս միտքը զարգացնեմ, շարունակեմ։

Տեսեք՝ մասնավոր տների հատվածներում բոլորս ականատես ենք լինում, որ կան առանձին շատ նեղ արահետներ, ասենք՝  2 մասնավոր տներ են եւ արանքով գնում է 3-րդի կամ 4-րդի տունը։   Դուք ասացիք, որ դա քաղաքաշինական նորմերի հետ կապված խնդիր է։ Դուք իրավացի եք, դրանք նորմերի հետ կապված խնդիրներ են։ Այդտեղ այդ սերվիտուտն օրինական հիմքո՞վ է, թե՞ սերվիտուտ է, որը ոչ մի տեղ գրանցված չէ, որովհետեւ, եթե մենք ասում ենք սերվիտուտ՝ նշանակում է, որ նա պետք է ամբողջական սպասարկման բովանդակություն ունենա։

Երբ որ շինարարության համար հողահատկացում է կատարվում, սպասարկող հողամասի չափը եւ այն շինթույլտվությունը, որի մեջ ամրագրվում է էլեկտրաէներգիայի, ջրամատակարարման եւ այլ ենթակառուցվածքների մոտեցումները, պետք  հանգուցալուծումները լինեն։  Այսինքն՝ կյանքում ի՞նչ անհարմարություններ կան, որոնք որ այդ սերվիտուտի ռեալ օգտագործումը շատ սահմանափակ են դարձնում։ Ես սա էի ակնկալում, որ դուք պետք է այդ սերվիտուտի ինստիտուտը տեղայնացնեք այդ պրակտիկ անհարմարությունների հետ կապված լուծումներին, եւ տեսնեք՝ սա սպասարկելու՞ է մյուսին, թե՞ չի սպասարկելու։

2-րդը՝ կապված փոխհատուցումների հետ։ Ընդունենք, որ մեկը մյուսին սերվիտուտ է տալիս, վեճ է առաջանում, օրենքը չի կարգավորում, բոլոր դեպքերում դատական վեճերը վերջին ատյանն է, որ որոշումներ է կատարում։ Դուք գիտեք, որ խնդիրը ոչ թե այս գույքը նրան օտարելն է, այլ չափի մեջ է։ Դատարանը, երբ որ գին է սահմանում,  թե ինչքա՞ն է այդ գույքի արժեքը, վեճը դրա մեջ է, թե ո՞վ որոշեց։ Տալիս են ինչ-որ գնահատողների, եւ այդ վեճը սկսում է շարունակվել արժեքի շուրջը։ Սերվիտուտի այս հարցերը նայվա՞ծ է, թե այդ փոխհատուցումն իրենից ի՞նչ է ներկայացնում։

3-րդը՝ այդ բջջային, այդ ծառայությունների, հեռահաղորդակցության   ոլորտի ձեռնարկությունների եւ այլն, վաղուց ինձ  ծանոթ է  այս խնդիրը, որ տանիքներում տեղադրում են, տարբեր տեղերում այդ վիշկաները դնում են։ Դա պահանջու՞մ է օրինական հիմքեր, որպեսզի գրանցվի այդ իրավունքը։ Հետագա վեճերի ժամանակ, երբ որ առ ոչինչ է լինում դրա հիմքերը, այդ պայմանագիրը առ ոչինչ է։ Դրանից հետո վեճերն  իրավական հիմքեր ունե՞ն, թե՞ չունեն։

Մի օրինակ էլ ասեմ։  Այս քննարկումների էությունը կայանում է նրանում, որպեսզի մենք ավելի հարմարավետ դարձնենք փոխհարաբերությունը։ Օրինակ՝ ես ուզում են 1-ին հարկում գտնվող որոշակի տարածք, բնույթը քաղաքապետարանը փոխել ա, ասում ա. հասարակական նշանակության ենք դարձնում։ Տանում են, պրոյեկտ են գծել տալիս, դրանից հետո կամ դրանից առաջ պետք է գնա, ամբողջ շենքի բնակիչներից ստորագրություն հավաքի։

Դուք ո՞նց եք պատկերացնում, երբ  մեկ-երկու բնակիչ բացակայում են կամ չեն ուզում ստորագրեն կամայական։

Ես չեմ նույնացնում սերվիտուտի հետ, բայց ասում եմ՝ դուք ո՞նց եք պատկերացնում։ Մեր մյուս  օրենսդրությունն ի՞նչ է ասում, որ տվյալ  շենքի մակերեսից 3 մետր լայնության հողակտորն ամբողջ շենքի բնակիչների սեփականությունն է համարվում։ Դրա համար նրանք պետք է համաձայնություն տան։

Այստեղ իմ գործընկերներից մեկը խոսեց, կարծեմ, Արամ Մանուկյանը, գազաբաշխման եւ էլեկտրաբաշխման համակարգերի մասին։ Այո, ես հիշում եմ, 2002 թվականին, երբ որ բաշխիչ էլեկտրական ցանցերը սեփականաշնորշվում էին՝ դրանք օրենքով  սեփականաշնորհվեցին։ Բնակելի շենքերում  ենթակայաններ կան, չէ՞, այդ ենթակայանները մեխանիկորեն անցան  էլեկտրական ցանցերին։ Ասենք, այդտեղ կից ապրող կա՞, թե՞ չկա։ Դա անհարմարություն չի ստեղծու՞մ։ Դրա հիմքերը կադաստրում գրանցվա՞ծ են, թե՞ չէ։ Այս բոլոր հարցերը շաղկապված են։

Ես կուզենայի, որ ձեր հարցադրումների մեջ  դուք տանեիք նրան, որ ավելի հարմարավետ է դարձնում, քաշքշուկներն ավելի  սահմանափակում է, սպասարկում է հանրային շահը եւ բիզնես շահը պրակտիկ լուծումների տեսանկյունից, որոնք որ տասնյակ տարիներ մնում են թղթի վրա, չեն լուծվում,  եւ կոռուպցիոն ռիսկերի հիմք են հանդիսանում։

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, մտքերի փոխանակությունն ավարտվեց։

Հարգելի պատգամավորներ, մենք քննարկում ենք կառավարության  կողմից  ներկայացված «Վարչական  իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքում փոփոխություններ եւ լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը 1-ին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։

Հիմնական զեկուցողն է ՀՀ արդարադատության նախարարի տեղակալ պրն Սուրեն Քրմոյանը։ Համեցեք, պրն Քրմոյան, կենտրոնական ամբիոնի մոտ։

Ս.ՔՐՄՈՅԱՆ

-Մեծարգո տիկին փոխխոսնակ, հարգելի պատգամավորներ, ձեր քննարկմանն է ներկայացվում «Վարչական  իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքում փոփոխություններ եւ լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը։

Խնդիրը կայանում է նրանում, որ ներկայումս Վարչական  իրավախախտումների վերաբերյալ օրենսգրքի 186-րդ հոդվածը վարչական պատասխանատվություն է նախատեսում արգելված առարկաների հանձնումը, ուղղիչ հիմնարկներում կալանավորներին պահելու վայրերին, եւ նշված անձանց արգելված առարկաներ եւ իրեր հանձնելու համար սահմանված է  վարչական պատասխանատվություն։

Այդ հոդվածն ընդունվել է տարիներ առաջ։ Պատասխանատվություն կիրառող մարմինը դա պատգամավորների, գյուղական  խորհուրդներին, գործադիր կոմիտեներին առընթեր վարչական հանձնաժողովներն են, որոնք փաստացի երկար տարիներ արդեն չեն գործում։ Դուք տեսնում եք լրատվամիջոցներից, որ գրեթե ամեն օր կամ ամեն շաբաթ քրեակատարողական հիմնարկները  հայտնաբերում են համապատասխան արգելված իրեր, առարկաներ, որոնք փորձում են փոխանցել  քրեակատարողական հիմնարկներում գտնվող կալանավորված կամ պատիժը կրող անձանց։ Ըստ այդմ՝ հնարավոր չի լինում պատասխանատվություն կիրառել, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ որ Քրեական օրենսգրքով նախատեսված արարքի հատկանիշներ կան։ Այս պարագայում 1-ինը պատասխանատվության անխուսափելիության սկզբունքն է խախտվում, եւ այն տուգանքները, որոնք որ պետք է գանձվեն պետական բյուջե՝ չեն գանձվում տարիներ ի վեր։

Մենք նախագծով առաջարկում ենք  Վարչական  իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 186-րդ հոդվածով նախատեսված վարչական իրավախախտում կատարելու գործեր քննելու եւ որոշում ընդունելու իրավասությունը վերապահել  քրեակատարողական հիմնարկների պետերին կամ ձերբակալվածներին պահող վայրերի պետերին։

Խնդրում եմ հավանության արժանացնել։

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, ՀՀ արդարադատության նախարարի տեղակալ Սուրեն Քրմոյանին հարցերով դիմելու համար՝ հերթագրում։ Հարցեր չկան, շնորհակալություն։

Հարակից զեկուցողն է պետաիրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ պրն Էդմոն Մարուքյանը։ Պրն Մարուքյան, համեցեք կենտրոնական ամբիոնի մոտ։

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

-Հարգելի տիկին փոխխոսնակ, հարգելի գործընկերներ, խորհրդարանի քննարկմանն է ներկայացվել «Վարչական  իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքում փոփոխություններ եւ լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը։ Համապատասխանեցման խնդիր կա, մինչ օրս մենք չենք կարողացել ընդունել ՀՀ Վարչական  իրավախախտումների վերաբերյալ նոր օրենսգիրքը, եւ Սովետական օրենսգիրքն անընդհատ փոփոխությունների ենք ենթարկում։  Սա է պատճառը, որ նաեւ խնդիր կա վարչական տույժերի ենթարկելու հետ կապված քրեակատարողական հիմնարկներում։

Ավելացնելու բան չունեմ, նախագիծը շատ պարզ է։  Պետաիրավական հանձնաժողովը տվել է դրական եզրակացություն։ Այսքանը։ Եթե հարցեր կան՝  կարող եմ պատասխանել։

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, եթե հարցեր կան պրն Էդմոն Մարուքյանին, ապա խնդրում եմ հերթագրվել։ Պրն Մարուքյան, շնորհակալություն,  ձեզ ուղղված հարցեր չկան։

Հարգելի գործընկերներ, հերթագրում՝ մտքերի փոխանակության համար։ Հերթագրվածներ չկան։ Եզրափակիչ ելույթի անհրաժեշտություն չկա։  Հարցի քննարկումն ավարտվեց։

Մենք քննարկում ենք կառավարության կողմից ներկայացված «Քրեակատարողական ծառայության  մասին» ՀՀ օրենքում լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը 1-ին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։

Հիմնական զեկուցողն է ՀՀ արդարադատության նախարարի տեղակալ պրն Սուրեն Քրմոյանը։ Համեցեք, պրն Քրմոյան, կենտրոնական ամբիոնի մոտ։

Ս.ՔՐՄՈՅԱՆ

-Մեծարգո տիկին փոխխոսնակ, հարգելի պատգամավորներ, ձեր քննարկմանն է ներկայացվում «Քրեակատարողական ծառայության  մասին» օրենքում լրացումներ  կատարելու վերաբերյալ օրինագիծը։

 Շատ պարզ նախագիծ է, որով փորձում ենք նաեւ շտկել առկա բացերն օրենսդրության մեջ։ Մասնավորապես, ներկայումս  «Քրեակատարողական ծառայության  մասին» օրենքով սահմանված է, որ  քրեակատարողական ծառայողները կարող են ունենալ հաշվեցուցակային զենք եւ հատուկ միջոցներ։ Գործող օրենքն ունի մի թերություն, որ սահմանված չէ այն կարգը, որով պետք է այդ հաշվեցուցակային զենքը հատկացվի, պահվի, կրվի, համապատասխանաբար այդ ոլորտի հարաբերությունները կարգավորված չէ։  Մենք փորձում ենք լրացնել օրենսդրական առկա բացը եւ կանոնակարգել քրեակատարողական ծառայողին պահելու եւ կրելու իրավունքով հաշվեցուցակային զենք եւ ռազմամթերք հատկացնելու, հատկացված զենքը պահելու եւ կրելու կարգն ու պայմանները։

Մասնավորապես, նախատեսում ենք սահմանել, որ այդ կարգը, կառավարությանը լիազորություն տալ, որպեսզի այդ կարգը սահմանի։ Օրենքի ընդունումից հետո նախատեսվում է, որ կառավարությունն իր որոշմամբ կսահմանի քրեակատարողական ծառայողին պահելու եւ կրելու իրավունքով հաշվեցուցակային զենք եւ ռազմամթերք հատկացնելու, հատկացված զենքը պահելու,  կրելու եւ հանձնելու  կարգը։

Խնդրում եմ հավանության արժանացնել։

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, ՀՀ արդարադատության նախարարի տեղակալ Սուրեն Քրմոյանին հարցերով դիմելու համար՝ հերթագրում։ Հարցեր չկան, շնորհակալություն։

Հարակից զեկուցողն է պետաիրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Էդմոն Մարուքյանը։ Համեցեք, պրն Մարուքյան, կենտրոնական ամբիոնի մոտ։

Է.ՄԱՐՈՒՔՅԱՆ

-Հարգելի տիկին փոխխոսնակ, հարգելի գործընկերներ,  խորհրդարանի քննարկմանն է ներկայացվել «Քրեակատարողական ծառայության  մասին» ՀՀ օրենքում լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը, որով նախատեսվում է, որ քրեակատարողական ծառայողներին հաշվեցուցակային զենք տրամադրելու, կրելու, պահելու կարգ սահմանվի։ Օրենքի կիրարկման անհրաժեշտ պայմանները ստեղծելուն է միտված նախագիծը, եւ մանրամասն ներկայացվեց։

Պետաիրավական հանձնաժողովը նախագծին տվել է դրական եզրակացություն։ Առաջարկում եմ քվեարկել կողմ։

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, հերթագրում՝ պրն Էդմոն Մարուքյանին հարցերով դիմելու համար։ Հերթագրում։ Պրն Մարուքյան, հարցեր չկան, շնորհակալություն  ձեզ։

Հարգելի գործընկերներ, հերթագրում՝ մտքերի փոխանակության համար։ Հերթագրվածներ չկան։ Եզրափակիչ ելույթի անհրաժեշտություն չկա։  Հարցի քննարկումն ավարտվեց։

Հարգելի պատգամավորներ, մենք քննարկում ենք կառավարության կողմից ներկայացված «Զինծառայողների եւ նրանց ընտանիքների անդամների սոցիալական ապահովության  մասին» ՀՀ օրենքում լրացում կատարելու մասին» եւ «Փրկարար ծառայության  մասին» ՀՀ օրենքում լրացում կատարելու մասին»  օրենքների նախագծերի փաթեթը 1-ին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։

Հիմնական զեկուցողն է ՀՀ արտակարգ իրավիճակների  նախարարի տեղակալ պրն Հայկարամ Մխիթարյանը։ Պրն Մխիթարյան, համեցեք կենտրոնական ամբիոնի մոտ։

Հ.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ

-Մեծարգո փոխնախագահ, հարգարժան պատգամավորներ, ձեր քննարկմանն եմ ներկայացնում «Զինծառայողների եւ նրանց ընտանիքների անդամների սոցիալական ապահովության  մասին» ՀՀ օրենքում լրացում կատարելու մասին» եւ «Փրկարար ծառայության  մասին» ՀՀ օրենքում լրացում կատարելու մասին»  օրենքների նախագծերը։

Ներկայացվող նախագծերով «Զինծառայողների եւ նրանց ընտանիքների անդամների սոցիալական ապահովության  մասին»  ՀՀ-ի  1998 թվականի  հոկտեմբերի 27-ին 258 օրենքի 3-րդ հոդվածի 1-ին մասը լրացվում է նոր «զ»կետով՝ «ՀՀ արտակարգ իրավիճակների  նախարարության  փրկարարական ծառայողները, որոնց վրա տարածվում է սույն օրենքի 33-րդ հոդվածով նախատեսված ՀՀ պետական  բյուջեի միջոցների հաշվին բուժման, կեցության եւ ճանապարհածախսի գումարի հատկացմամբ օտարերկրյա պետություններում զինծառայողի բուժման վերաբերյալ դրույթները։

«Փրկարար ծառայության  մասին» ՀՀ 2005 թվականի հուլիսի 8-ի 171 օրենքի 75-րդ հոդվածը լրացվում է հետեւյալ բովանդակությամբ՝ 1-ի մեկ մասով՝ «Մարտական հերթափոխություն իրականացնելիս կամ առաջնագծում ծառայողական պարտականություններ կատարելիս վնասվածք կամ դրա հետեւանքով հիվանդություն ստացած փրկարարական ծառայողների ստացած վնասվածքի կամ խեղման, կամ ծագած հիվանդության, ՀՀ տարածքում գործող բժշկական օգնություն եւ սպասարկում իրականացնող կազմակերպություններում բուժման, հետազոտության անհնարինության դեպքում, բացառությամբ, եթե ստացած վնասվածքը  կամ խեղումը, կամ  դրանց հետեւանքով ծագած հիվանդությունը դիտավորությամբ ինքն իրեն վնաս պատճառելու հետեւանք չի, օգտվում են «Զինծառայողների եւ նրանց ընտանիքների անդամների սոցիալական ապահովության  մասին» ՀՀ օրենքի 33-րդ հոդվածով սահմանված օտարերկրյա պետություններում բուժման ճանապարհածախսի եւ կեցության գումարը  ՀՀ պետական բյուջեի միջոցների հաշվին հոգալու իրավունքից։

Այն դեպքերում, երբ ծառայողի բուժումը օտարերկրյա պետությունում  կազմակերպելու համար անհրաժեշտ է ուղեկցող անձի ներկայություն, հատուցվում է նաեւ ուղեկցող անձի ճանապարհածախսը  եւ կեցությունն օտարերկրյա պետությունում։

Նշեմ, որ կատարվող լրացումների արդյունքում հնարավորություն է ընձեռվում մարտական հերթափոխություն իրականացնելիս կամ առաջնագծում ծառայողական պարտականություններ կատարելիս ստացած վնասվածքի կամ խեղման, կամ ծագած հիվանդության, ՀՀ տարածքում գործող բժշկական օգնություն եւ սպասարկում իրականացնող կազմակերպություններում բուժման, հետազոտության անհնարինության դեպքում փկարարական ծառայողների  օտարերկրյա պետությունում բուժման ծախսերն իրականացվելու ՀՀ պետական բյուջեի միջոցների հաշվին։

ՀՀ պետական բյուջեի միջոցների հաշվին կատարվելիք ծախսերի հնարավոր հաշվարկ չկա։ Այն կկատարվի ՀՀ պաշտպանության նախարարության, ինչպես նաեւ  ոստիկանության եւ ազգային անվտանգության ծառայության համարվող կատարվող հաշվարկներին համանման։ Այսքանը, շնորհակալություն։

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, հիմնական զեկուցող ՀՀ արտակարգ իրավիճակների  նախարարի տեղակալ Հայկարամ Մխիթարյանին հարցերով դիմելու  համար՝ հերթագրում։ Շնորհակալություն ձեզ, հարցեր չկան, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։

Հարգելի գործընկերներ, հարակից հանձնաժողով է նշանակված եղել սոցիալական հարցերի հանձնաժողովը։ Հանձնաժողովը քննարկել է իր նիստում այս հարցը եւ  տվել է դրական եզրակացություն։

Այժմ հերթագրում՝ մտքերի փոխանակության համար։ Ելույթ ունեցողներ չկան։ Հարցի քննարկումն ավարտվեց։

Հարգելի պատգամավորներ, մենք քննարկում ենք ՀՀ Նախագահի ներկայացրած  2015 թվականի հոկտեմբերի 16-ին Բուրաբայում ստորագրված «Արտակարգ իրավիճակների կանխման եւ վերացման բնագավառում անկախ պետությունների համագործակցության, մասնակից պետությունների համագործակցության մասին» համաձայնագիրը վավերացնելու  մասին» հարցը։

Հիմնական զեկուցողն է ՀՀ արտակարգ իրավիճակների  նախարարի տեղակալ պրն Հայկարամ Մխիթարյանը։ Համեցեք, պրն Մխիթարյան։

Հ.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ

-2015 թվականի  ապրիլի 3-ին Բիշքեկում կայացած   անկախ պետությունների համագործակցության արտգործնախարարների խորհրդի նիստում հավանություն է տրվել «Արտակարգ իրավիճակների կանխման եւ վերացման բնագավառում անկախ պետությունների համագործակցության, մասնակից պետությունների համագործակցության մասին» համաձայնագրի նախագծին։

«Արտակարգ իրավիճակների կանխման եւ վերացման բնագավառում անկախ պետությունների համագործակցության, մասնակից պետությունների համագործակցության մասին» համաձայնագիրը ստորագրվել է   2015 թվականի հոկտեմբերի 16-ին Բուրաբայում՝  ՀՀ Նախագահ Սերժ Սարգսյանի կողմից։

Համաձայնագիրը «Բնական եւ տեխնածին բնույթի արտակարգ իրավիճակների կանխման եւ հետեւանքների վերացման բնագավառում փոխգործակցության մասին» 1993 թվականի հունվարի 22-ի ԱՊՀ մասնակից պետությունների  համաձայնագրի արդիական, համահունչ տարբերակն է։ Նախկինն այլեւս չի համապատասխանում ժամանակակից պահանջներին, չի ներառվում  ստորագրման պահից մինչեւ այսօր   ԱՊՀ  պետությունների օրենսդրական փոփոխություններին։ Համաձայնագրի ուժի մեջ մտնելու ամսաթվից, «Բնական, տեխնածին բնույթի արտակարգ իրավիճակների կանխման եւ հետեւանքների վերացման բնագավառում փոխգործակցության մասին» 1993 թվականի հունվարի 22-ի  համաձայնագրի 1-ից 8-րդ հոդվածները դադարում եմ գործել համաձայնգրի մասնակից կողմերի համար։

Համաձայնագիը համաձայն «ՀՀ միջազգային պայմանագրի մասին» ՀՀ օրենքի՝ անցել է  անհրաժեշտ ներպետական համաձայնեցման գործընթաց։ Համաձայնագրով նախատեսվում է, որ կողմերից մեկի տարածքում արտակարգ իրավիճակի առաջացման դեպքում այդ կողմը կարող է օգնության հայցով դիմել կողմերին։ Կողմերն օգնություն տրամադրում են միմյանց կամավորության սկզբունքով, իրենց հնարավորությունների սահմաններում։ Օգնության տարմադրման պայմանները որոշում  են յուրաքանչյուր կոնկրետ դեպքում հայցով եւ տրամադրվող կողմերի պայմանավորվածության համաձայն։

Համաձայնագրի վավերացմամբ պարզեցվում է ԱՊՀ տարածքում ԱՊՀ մասնակից պետությունների արտակարգ իրավիճակներին միասնական արձագանքման կարգը, արտակարգ իրավիճակների կանխման, դրանց հետեւանքների վերացման, օգնության ցուցաբերման համար անհրաժեշտ սարքավորումների եւ ապահովման նյութերի մաքսային ձեւակերպումների գործընթացները։ Հնարավորություն է ստեղծվում արտակարգ իրավիճակների կանխարգելման եւ հետեւանքների  վերացման գործընթացում լուծել ժամանակի սղության խնդիրը։

Հայաստանն իր աշխարհագրական դիրքով ունի լուրջ աղետավտանգության  ռիսկեր, որոնց դեմ դժվար է միայնակ պայքարել։

Համաձայնագիրը ՀՀ-ի համար իրավական գործիք է՝ ավելի ճկուն ու բազմակողմանի դարձնելու արտակարգ իրավիճակների բնագավառում իրականացվող ներպետական  քաղաքականությունը։

Համաձայնագիրը համապատասխանում է միջազգային իրավունքի համընդհանուր սկզբունքներին ու նորմերին։

Համաձայնագիրը բաց է ցանկացած պետության միանալու համար։ Այսքանը։

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, հիմնական զեկուցող ՀՀ արտակարգ իրավիճակների  նախարարի տեղակալ Հայկարամ Մխիթարյանին հարցերով դիմելու  համար՝ հերթագրում։ Պրն Մխիթարյան, հարցեր չկան, շնորհակալություն ձեզ, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։

Հարգելի գործընկերներ, հերթագրում՝ մտքերի փոխանակության համար։ Ելույթ ունեցողներ չկան։ Շնորհակալություն, հարցի քննարկումն ավարտվեց։

Հարգելի պատգամավորներ, մենք քննարկում ենք կառավարության կողմից ներկայացված «Սեյսմիկ պաշտպանության մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություն կատարելու  մասին» եւ  կից ներկայացված օրենքների նախագծերի փաթեթը 1-ին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։

Հիմնական զեկուցողն է ՀՀ արտակարգ իրավիճակների  նախարարի տեղակալ Հայկարամ Մխիթարյանը։ Պրն Մխիթարյան, համեցեք։

Հ.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ

-Հարգելի պատգամավորներ, ձեզ եմ ներկայացնում «Սեյսմիկ պաշտպանության մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություն կատարելու  մասին» եւ  կից ներկայացված օրենքների նախագծերի փաթեթը։

«Սեյսմիկ պաշտպանության մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություն կատարելու  մասին» օրենքի նախագծով կարգավորվում է սեյսմիկ անվտանգության ապահովմանն առնչվող վերահսկման եղանակնեի եւ սկզբունքների կիրառումը։ Հստակեցվում եւ տարանջատվում են լիազարությունները, բարեփոխվում է «Սեյսմիկ պաշտպանության մասին» ՀՀ օրենքը։ Սույն օրենքը սահմանում է սեյսմիկ անվտանգության ապահովման նպատակը եւ սկզբունքները, խնդիրները, միջոցառումները, համակարգը եւ կազմակերպման հիմնադրույթները, ինչպես նաեւ արտակարգ իրավիճակներին բնակչության եւ տարածքների պաշտպանության գործունեության ոլորտներում պետական կառավարման եւ տեղական ինքնակառավարման մարմինների, կազմակերպությունների եւ ՀՀ քաղաքացիների, քաղաքացիություն չունեցող անձանց եւ օտարերկրյա քաղաքացիների իրավունքներն ու պարտականությունները, օրենսդրության նորմերի եւ պահանջների կատարման նկատմամբ հսկողության եւ վերահսկողության մարմինները

Սույն օրենքի գործողության հիմնական նպատակն է ՀՀ տարածքի սեյսմիկ ռիսկի աճի կանխումը եւ նվազեցումը, մինչեւ բնակչության անվտանգության եւ պետության կայուն զարգացում ապահովող մակարդակը, բնակչությանը վաղ իրազեկումն աղետալի եւ վտանգավոր գործընթացներից ու երեւույթներից, բնակիչների կյանքի եւ գույքի անվտանգության ապահովումը։ ՀՀ պետական կառավարման մարմինների, տեղական ինքնակառավարման մարմինների, ինչպես նաեւ կազմակերպությունների, անկախ նրանց կազմակերպաիրավական ձեւից՝ քաղաքացիների հետ հարաբերությունների կարգավորումը։

Սույն նախագծով, 36 հոդվածով սեյսմիկ անվտանգության ոլորտի կարգավորումը համապատասխանեցվում է ժամանակակից պահանջներին, լուծում է ներկայումս գործող «Սեյսմիկ պաշտպանության մասին» ՀՀ օրենքում 28 հոդվածի առկա բացերը։ Հստակ սահմանազատեում են  սեյսմիկ անվտանգության ապահովման հարցերով պետական կառավարման, հանրապետական, տարածքային եւ տեղական ինքնակառավարման մարմինների լիազորությունները, ինչպես նաեւ նրանց համագործակցության հարցերը։ Ձեւավորվում են բարձր  սեյսմիկ ռիսկի շրջաններում հողօգտագործման,  նախագծման, ավարտված շենքերի ընդունման եւ հետագա  շահագործման կարգը, որն այսօր ենթաօրենսդրական դաշտի ստեղծման հիմքեր են։

Սահմանվում են սեյսմակայունության գնահատման հստակ պայմանները եւ պահանջները, որոնց կատարումը կուղորդի     կազմակերպությունների սեյսմիկ անվտանգության ապահովմանը։ Կարգավորվում եմ սեյսմախոցելիության գնահատականի հետ կապված հետազոտությունների անցկացման մեխանիզմները։ Կանոնակարգվում են շենքերի եւ շինությունների կառուցման, շահագործման հետ կապված սեյսմիկ անվտանգության պահանջների ապահովման հարցերը եւ այլն։

Նախագծի հետ մեկտեղ փաթեթով ներկայացվում է  «Տեղական ինքնակառավարման մասին» ՀՀ օրենքում լրացում կատարելու  մասին» եւ «Երեւան քաղաքում տեղական ինքնակառավարման մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություն կատարելու  մասին» օրենքներով նախագծերով  տեղական ինքնակառավարման մարմինների պարտադիր լիազորություների ամրագրումը, սեյսմիկ ռիսկի նվազեցումը։

Նախագծերի փաթեթը  մինչեւ 1-ին ընթերցում լրամշակվել է ՀՀ ԱԺ պատգամավորներ, ԱԺ իրավաբանական վարչության, հասարակական կազմակերպությունների, ինչպես նաեւ Արտակարգ իրավիճակների նախարարությունում կազմակերպված բաց քննարկումների արդյունքում տրված առաջարկությունների հիման վրա։

Փաթեթի քննարկման ընթացքում փոփոխություններ են կատարվել «Տեղական ինքնակառավարման մասին» ՀՀ օրենքում։ Առաջարկում եմ՝ այն ընդունել 1-ին ընթերցմամբ։

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, հիմնական զեկուցող, ՀՀ արտակարգ իրավիճակների  նախարարի տեղակալ Հայկարամ Մխիթարյանին հարցերով դիմելու  համար՝ հերթագրում։ Հերթագրվել է 1 պատգամավոր, Կարինե Աճեմյան, համեցեք, տիկին Աճեմյան։

Կ.ԱՃԵՄՅԱՆ

-Պրն Մխիթարյան, ողջունելի է, որ մենք ուզում ենք կարգավորել սեյսմիկ պաշտպանության ոլորտը, որովհետեւ մենք սեյսմիկ ռիսկային գոտում ենք ապրում։  Մեր երկիրը մշտապես փոքր երկրաշարժների գոտում է, եւ մենք մշտապես դրա մասին լսում ենք։

Օրենքով կարգավորելով խնդիրը շատ լավ է, բայց ես կուզենայի իմանալ միջազգային փորձի մասին։ Ո՞ր երկրներն են, որոնք եւ՛ սեյսմիկ գոտում  են, եւ՛ օրենքի կիրառմամբ մեծ են հաջողությունները։ Կարծում եմ, որ, օրինակ՝ Ճապոնիայում իրազեկված է հասարակությունը, օրենքներն են գործում, եւ իրենք են պատրաստ։

Իմ հարցը  նաեւ վերաբերում է այդ ժամակահատվածին, քանի որ, եթե արագ կանխագուշակում են երկրաշարժը, դա նշանակում է, որ մարդկային կորուստները, շենք-շինությունների կորուստներն ավելի պակաս կլինեն։  Ո՞րն է այդ ժամանակահատվածը մեր երկրում երկրաշարժից առաջ։ Կխնդրեի, որ այս մասին խոսեիք։

Հ.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն, շատ հետաքրքիր հարց բարձրացրեցիք։ Այո, ես ենթադրում եմ, որ այս ոլորտում առաջատարը Ճապոնիան է, որի հետ մենք շատ սերտ համագործակցության մեջ ենք։ Ամենազարգացածն այս առումով, իմ սուբյեկտիվ կարծիքն է, որ դա Ճապոնիան է։ Ճապոնիան անգամ հասել է նրան, որ ունի երկրաշարժի վաղ ազդարարման համակարգ, որը հիմնականում վերաբերում է այն գնացքներին, որոնք շատ արագընթաց են։  Երկրաշարժի ալիքներն ավելի ուշ են հասնում, դա մինչեւ 8-9 վայրկյան հետո է հասնում, քան այն համակարգը, որ իրենք տեղադրել են եւ ավտոմատ կարողանում են հոսանքազրկել, անջատել։

Աշխարհի մյուս երկիրը Մեքսիկան է, որը Մեխիկոյում է տեղադրված ոչ թե գնացքի առումով, այլ քաղաքի առումով։ Դա շատ մեծ  գումարների հետ է կապված։ Երկրաշարժի դեպքում հիմնականում բոլոր կենսաապահովման ոլորտներն անջատվում են եւ ահազանգը տրվում է մինչեւ 8 վայրկյան առաջ ազգաբնակչությանը։

Կանխատեսման  առումով դա շատ բարդ խնդիր է։ Աշխարհի գիտնականները դեռ շատ երկար կաշխատեն այդ ուղղությամբ։

Պետք է նորից բերեմ Ճապոնիայի օրինակը։ Այնտեղ հարց բարձրացրեցինք մի հանդիպման ժամանակ։ Մասնագետների պատասխանը հետեւյալն էր, որ կարճաժամկետ եւ երկարաժամկետ կանխատեսումներ կան։ Կարճաժամկետ կանխատեսումն այնտեղ 30 տարին է, 30 տարուց ավելի շուտ չեն կարողանում կանխատեսել։ Կանխատեսում են 30 տարվա ժամկետով եւ 70% ճշգրտությամբ, այն էլ ոչ 100%-ով։

Եթե աշխարհի զարգացած երկիրը 30 տարվա կտրվածքով է կանխատեսում, այն էլ 70%-ով, ապա մյուս երկրները, մեր նման երկրներն այդ մասին պետք է դեռեւս երազեն։

Մենք կարճաժամկետի առումով, կոնկրետ, աշխարհում չկա որեւէ երկիր, որ կարողանա կարճաժամկետ կանխատեսում անի, չկա նման բան։

Իսկ երկարաժամկետի առումով արդեն  կարելի է կանխատեսել 30 տարուց բարձր տարիները, իհարկե։ Շատերս այդ ընթացքում ականատես չենք լինում, թե իրականությանը դա կհամապատասխանի՞, թե՞ չի համապատասխանի։

Ճապոնիայում, այո, հասել են մինչեւ համատիրության մակարդակի։ Բոլորը գիտեն, նրանք տարին 2-3 ուսումնավարժանք են անցկացնում, որոնց հովանավորում են եւ՛ պետական կառույցները, եւ՛ քաղաքների քաղաքապետարանները։ Նրանք գիտեն, թե յուրաքանչյուր շենքում քանի՞ բնակիչ է ապրում, համատիրության նախագահները, քանի՞ անչափահասներ կան, քանի՞ ծերեր կան եւ այլն։ Բոորը թղթի վրա ձեւավորած կա իրենց մոտ։  Իրենք տարին մի քանի անգամ ուսումնավարժանք  անցկացնելով՝ բնակչությանը պատրաստ են  պահում, մի խոսքով, նրանք պատրաստ են լինում երկրաշարժի։ Նրանց  նախագծվող շենքերը եւ նրանց ամրությունը... բոլոր դեպքերում մենք դեռ բավականին հեռու ենք այդ իմաստով, բայց դա չի նշանակում, որ մենք անելիքներ չունենք, հակառակը՝ շատ-շատ անելիքներ ունենք, որ գոնե մոտենանք այդ չափանիշներին։

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Արձագանքի համար՝ տիկին Աճեմյան, համեցեք։

Կ.ԱՃԵՄՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Մխիթարյան, Արտակարգ իրավիճակների վարչությունը՝ որպես կառույց,  այս տարիների ընթացքում կայացել է, իր գործառույթներն էլ գնալով զարգացում է։

Ինձ հետաքրքիր է, որպեսզի այդ կանխատեսումներն արվեն,  դրա համար, երեւի թե, տեխնիկապես նորմալ սարքավորումներ են պետք։ Արդյոք, մեր սարքավորումները համապատասխանու՞մ են միջազգային չափանիշներին։ Սեյսմիկ պաշտպանության ոլորտում մենք ինչքանո՞վ ենք սարքավորումներով ապահովված, զինված։

Հ.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ

-Նախ՝ ուղղեմ ձեզ, կներեք, Արտակարգ իրավիճակների վարչություն չէ, Արտակարգ իրավիճակների նախարարություն է արդեն, վարչություն եղել է մինչեւ 2008 թվականը։

Իսկ ինչ վերաբերում է սեյսմոզինվածությանը՝  նոր ես պատահաբար չասացի, որ մեր համագործակցությունը Ճապոնիայի հետ շատ բարձր մակարդակի վրա է։  Ճապոնիայի հետ ծրագրի շրջանակներում մենք բավականին զինված ենք սեյսմոզդաչնիկներով։

Միայն 2011-2013 թվականներին Ճապոնիայի կողմից ուղարկված փորձագետների հետ գնահատվել է Երեւանի սեյսմիկ ռիսկը։ Այդ տարիների աշխատանքը կատարվել է բարձր մակարդակով։

Հիմա ՀՀ-ի այլ բնակավայրերի  սեյսմիկ ռիսկի գնահատման ժամանակն է գալիս։ Մենք ունենք էլի բնակավայրեր, որոնք գնահատված են, բայց դա 30-40%-ի չի կազմել։

Բացի դրանից, մենք Գառնիում ունենք տեղադրված սարքավորումներ, եւ՛ ԱՄՆ-ի կողմից բերված, եւ՛ Ֆրանսիայի կողմից բերված։  Ունենք սեյսմոգրաֆների  փունջ, եւ առաջիկայում այդ փունջը եւս 5-6 սեյսմոգրաֆներով կհարստանա, Ֆրանսիայի կողմից ուղարկված, կտեղադրվի։

Եթե մենք այսօր համեմատենք մինչեւ 2005 թվականների հետ, ապա ես կասեի, որ անհամեմատելի համեմատություններ կլինեն։ Մեր սեյսմոգրաֆները բավականին թարմացվել են, համապատասխանեցվել են միջազգային չափանիշներին։ Ծրագիր կա Եվրասիական բանկի կողմից, 17-18 թվականներին,  եթե մենք կարողանանք այդ ծրագիրը հասցնենք իր նպատակին, պայմանավորվածությունը կա, աշխատանքները տարվում են։ Եթե 18 թվականին ստանանք այդ չափիչ գործիքները՝ կունենանք 80-85%-ոց արդիականացված սեյսմոցանցեր։

Մենք այսօր էլ աշխատում ենք, ունենք արդեն ավտոմատացված հսկայածավալ աշխատանքներ։ Մենք սեյսմիկ ռիսկը չափում ենք նաեւ խորքային ջրերից վերցրած անալիզներով։  Եթե ժամանակին Երեւան  քաղաքում,  մարզերից,  հորերից այդ ջուրը բերում էինք շշերով եւ անալիզի էինք ենթարկում, այսօր հասնում ենք նրան, որ առաջիկայում կունենանք այնպիսի սարքավորումներ, որ տեղում կարողանանք տեսնել ջրի մակարդակը, բարձրացե՞լ է ջուրը, թե՞ ցածրացել է ջուրը։

Մի խոսքով, այսօր մենք բավականին հարստացել ենք այդ գործիքներով եւ  բավականին լուրջ աշխատանքներ ենք կատարում Հայաստանում։

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Մխիթարյան, շատ բազմակողմանի ներկայացրեցիք թեման եւ սպառիչ ձեւով։

Հարգելի գործընկերներ, պաշտպանության, ԱԱ, ներքին գործերի մշտական հանձնաժողովը տվել է իր դրական եզրակացությունն այս օրինագծի վերաբերյալ։

Իսկ հիմա ես առաջարկում եմ հերթագրում՝ մտքերի փոխանակության համար։ Ելույթ ունեցողներ չկան։ Շնորհակալություն, պրն Մխիթարյան։ Այս հարցի քննարկումն ավարտվեց։

Հարգելի պատգամավորներ, հարգելի սակավաթիվ, ներկա պատգամավորներ, որակյալ, բացառապես իշխող կուսակցության ներկայացուցիչներ եւ հարգելի բացակա ընդդիմադիր պատգամավորներ, քննարկում ենք ՀՀ Նախագահի ներկայացրած 2012 թվականի մայիսի 30-ին Աշգաբադում ստորագրված «Անկախ պետությունների համագործակցության, մասնակից պետությունների միգրադարանային բաժանորդագրության համակարգի ստեղծման  մասին», 1999 թվականի հունվարի 13-ի համաձայնագրում փոփոխություններ կատարելու  մասին» արձանագրությունը կից հայտարարությամբ վավերացնելու մասին  հարցը։

Հիմնական զեկուցողն է ՀՀ մշակույթի  նախարարի տեղակալ Արթուր Պողոսյանը։  Համեցեք, պրն Պողոսյան։

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

 -ԱԺ հարգարժան փոխնախագահ, հարգելի գործընկերներ, ձեր ուշադրությանն եմ ներկայացնում «Անկախ պետությունների համագործակցության, մասնակից պետությունների միգրադարանային բաժանորդագրության համակարգի ստեղծման մասին» համաձայնագրում փոփոխություններ կատարելու  մասին» արձանագրությունը։

«Անկախ պետությունների համագործակցության, մասնակից պետությունների միգրադարանային բաժանորդագրության համակարգի ստեղծման մասին» արձանագրությունը ստորագրվել է 2012 թվականի մայիսի 30-ին ՀՀ վարչապետի կողմից։ Արձանագրության նպատակն է եղել գործող համաձայնագրի մեջ որոշակի փոփոխություններ կատարելը։

1999 թվականի հունվարի 13-ին ստորագրված համաձայնագիրը ՀՀ-ի համար ուժի մեջ է մտել 1999 թվականի հոտեմբերի 20-ին։

«Անկախ պետությունների համագործակցության, մասնակից պետությունների միգրադարանային բաժանորդագրության համակարգի ստեղծման  մասին» համաձայնագրի իրագործման նպատակով ԱՊՀ կառույցներում ստեղծվել էր գիտատեխնոլոգիական զարգացման միջպետական կոմիտե, որի կառուցվածքում գործում էր հենց «Միջգրադարանային բաժանորդագրության  մասին»  բաժինը, որն ամբողջությամբ համակարգում էր այս գործընթացը։

Գործող համաձայնագրով նախատեսված հիշյալ գործառույթների իրականացումն այժմ արձանագրությամբ վերապահվում է գիտատեխնիկական եւ նորարարական ոլորտներում համագործակցության, միջպետական խորհրդի։ Այդ փոփոխությունն էլ ամրագրվում է հենց այս ներկայացվելիք արձանագրության մեջ։

Հաշվի առնելով, որ ներկայում 1994 թվականին գործող տնտեսագիտական խորհրդի, միջպետական տնտեսագիտական  կոմիտեի իրավահաջորդն է հանդիսանում, այս փոփոխությունը նույնպես արձանագրության մեջ ներառվել է։ Համապատասխան փոփոխություն է ներառվել՝ «ԱՊՀ տնտեսագիտական խորհուրդ», այս փոփոխությամբ եւ համապատասխան հապավումով։

Արձանագրությամբ  հստակեցվում է, որ այս համաձայնագիրն ուժի մեջ է մտնում համապատասխան համաձայնագրի 11-րդ հոդվածով նախատեսված կարգով։

Այս արձանագրությունը համապատասխանում է ՀՀ Սահմանադրությանը, անցել է համապատասխան ներպետական համաձայնությունները։

Հիմա մի փոքր խոսեմ արձանագրության նպատակի մասին։ Սա իրենից ներկայացնում է ԱՊՀ տարածքի բոլոր գրադարաններում եղած գրադարանային ֆոնդերի փոխանակության համաձայնագիր։ Սա նշանակում է, որ ՀՀ-ում գործող ցանկացած գրադարան այս համաձայնագրի հիմքով կարող է դիմել ԱՊՀ տարածքի մեկ այլ գրադարանի, նրանից խնդրել, իրեն ուղարկելու համապատասխան գրքերը՝ ոչ միայն ֆիզիկապես,  ոչ միայն փոստով ուղարկել, այլ նաեւ հիմա օգտագործվում է էլեկտրոնային տարբերակը։

Սա լուրջ հնարավորություն է տալիս մեր գրադարանից օգտվող բաժանորդներին՝ պատվիրել, պահանջել, ծանոթանալ այն գրադարանային ֆոնդին, որը տվյալ պահին առկա չէ մեր գրադարանում, բայց  առկա է ԱՊՀ տարածքի այլ գրադարաններում։  Գործուն համակարգ է սա։ Այս համակարգից օգտվում են մեր բոլոր գրադարանները։

Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ լիազոր մարմինը՝ ի դեմս Մշակույթի նախարարության, արդեն «Գրադարանային գործի մասին» օրենքի ընդունումից հետո էլեկտրոնային մի տիրույթ է ստեղծել, որն իրենից ներկայացնում է գրադարանային ֆոնդի համահավաք տեղեկատու շտեմարան։ Այդ շտեմարանում  արդեն ներառվում են այն գրքերը, որոնք  ստացվել են ԱՊՀ տարածքի գրադարաններից, եւ հնարավորություն է ընձեռնվում  բոլոր բաժանորդներին,  որ այդ տեղեկատուի միջոցով տեսնեն, թե ի՞նչ առկայություն կա համապատասխան գրադարաններում, նույնիսկ տեսնել, թե ի՞նչ  ֆոնդեր կան ԱՊՀ տարածքի գրադարաններում, եւ օգտվելով իրենց տարածքային գրադարանի հնարավորություններից՝ պահանջել նաեւ այդ գիրքը, որպեսզի որոշակի ժամանակահատվածում հասնի տեղ։

Սրա համար նախատեսված ծախսեր կան նաեւ, որ գրադարաններն իրականացնում են։ Մեր պետական գրադարանների միջոցով մենք իրենց բյուջեներում նախատեսում ենք այդ ծախսերը։ Դրանք տեղափոխման ծախսերն են հիմնականում, իսկ վերջին տարիներին ակտիվ օգտավործվում են նաեւ այդ գրադարաններից ստացվող գրքերի վերաբերյալ էլեկտրոնային տեղեկատվությունը։

Ամբողջ համաձայնագրի էությունն այն է, որ մեկ ընդհանուր տեղեկատվական դաշտ եւ գրքափոխանակության դաշտ ստեղծվի ԱՊՀ տարածքում, իսկ այս արձանագրությունը վերաբերում է այդ համաձայնագրում որոշակի տեխնիկական փոփոխություններ իրականացնելուն, որովհետեւ ԱՊՀ կառույցներում մի շարք կոմիտեներ փոփոխություններ էին կրել, եւ այլ անվանում ունի։

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Պողոսյան։  Հարգելի գործընկերներ, ՀՀ մշակույթի  նախարարի տեղակալ Արթուր Պողոսյանին  հարցերով դիմելու  համար՝ հերթագրում։ Այս պահին դահլիճում բացարձակապես գենդերային իրավահավասարություն է տիրում, ակտիվության իմաստով մեծ առավելություն է։

Հերթագրվել է 3 պատգամավոր, Կարինե Աճեմյան, համեցեք, տիկին Աճեմյան։

Կ.ԱՃԵՄՅԱՆ

-Պրն Պողոսյան, կարծում եմ, որ շատ կարեւոր համաձայնագիր է, որովհետեւ ԱՊՀ երկրների մեջ այս միջգրադարանային բաժանորդագրությունը, կապը շատ կարեւոր է, եւ հատկապես տեխնիկական, գիտական ոլորտում մասնագետների համար։ Այդ համագործակցությունը շատ ողջունելի է։

Ես ուզում էի իմանալ, օրինակ՝ ԱՊՀ երկրների հետ ի՞նչ կարգով է տեղի ունենալու այդ գրքափոխանակությունը։

Դուք ասացիք, որ նաեւ էլեկտրոնային համակարգով կարելի է դա անել։ Մեր երկրում  կամ մնացած երկրներում այդ ֆոնդերի ո՞ր մասն է, որ արդեն   էլեկտրոնային համակարգում ներգրավված է, որովհետեւ գրքի ձեւով դա  միջոցներ է պահանջում, եւ ավելի ժամանակի խնդիր կա։ Արդյոք, այս ֆոնդերը ժամանակի ընթացքում ամբողջովին կդառնա՞ն էլեկտրոնային, եւ ավելի կհեշտանա այս գործընթացը։

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Շատ կարեւոր հարցի մասին եք խոսում։ Ասեմ ձեզ, որ մշտապես  կար մտավախություն, որ մենք սովոր ենք կարդալ, այսինքն՝ ֆիզիկապես գոյություն ունեցող գրքին ինչքա՞ն կարող է «խանգարել» էլեկտրոնային գիրքը, եւ ինչքա՞ն կարող է օգտակար լինել։

Այս արձանագրությունը եւ այս համաձայնագիրը թույլատրում է մեզ  օգտվել եւ՛ ֆիզիկապես գրքի առկայությունից, եթե այդ գրքի տարբերակը թվայնացված է, նաեւ խնդրել, համապատասխան  ԱՊՀ գրադարաններից  ստանալ էլեկտրոնային տարբերակները։ Այս գործընթացն իրականացվում է ավտոմատացված ձեւով։ Բաժանորդը կարող է տեսնել, թե առկա՞ է այդ գիրքը ԱՊՀ որեւիցե մի գրադարանում, իսկ դա կարելի է տեսնել ընդհանուր էլեկտրոնային համակարգի միջոցով։ Այնուհետեւ պատվիրել այդ գիրքը ազգային գրադարանում։ Եթե գրադարանն իր ֆոնդերում ստացել է գրքափոխանակության ծրագրով՝ տրամադրում է այն, եթե չունի՝ պատվիրում է այդ գիրքը։ Համապատասխան ձեւով վճարում է այդ գրքի համար, հիմնականում տրանսպորտային ծախսերը, եւ տրամադրում է բաժանորդին։ Իսկ թվայնացված տարբերակով շատ ավելի արագ է տեղի ունենում, անվճար է տեղի ունենում եւ այլն։

Գրքափոխանակության 2 տարբերակ կա։ Գրադարաններն իրենք են որոշում իրենց հաճելի կամ իրենց համար կարեւոր գրքերը ուղարկել, փոխանակել, այսինքն՝ տալ մեկ այլ երկրի գրադարանի։

2-րդ տարբերակը՝ այն գրքերը, որը պահանջել է արդեն մեկ այլ գրադարան իրենցից, դրանք տրամադրել։

Օրինակ՝ մեր ազգային գրադարանը  2016 թվականին ԱՊՀ գրադարաններից մոտ 250 բավական կարեւոր գիտատեխնիկական բնույթի գրքեր է ստացել, իսկ թվայնացված առումով շատ ավելի շատ, որովհետեւ դա ավելի հեշտ է իրականացվում։

Ինչ վերաբերում է մեր կողմից այդ պայմանները կատարելուն, ես նկատի ունեմ մեր կողմից մեր գրադարանային ֆոնդը թվայնացնելուն, ապա 4-րդ տարին է, եթե չեմ սխալվում, որ մենք սկսել ենք թվայնացնել մեր ազգային գրադարանային ֆոնդը։  Ես հիմա  չեմ կարող թիվ ասել, բայց դա բավական լուրջ է, մոտ 2-3 տասնյակ հազար գրքեր թվայնացվել են։ Դա ամեն տարի մենք շարունակում ենք թվայնացնել։ Հիմնականում հիմք ենք ընդունում այն գրքերը, որոնք ավելի հնատիպ են, գալիս են 1920 թվականից սկսած, ժամանակագրությունն ենք հիմքում դնում եւ բովադակությունը։

Այդ գործընթացը մեզ մոտ կանոնակարգված ձեւով, իրականացվում է համապատասխան սարքավորումների  ձեւով։ Թվայնացման մակարդակում մենք ԱՊՀ տարածքում չենք զիջում մյուս գրադարաններին, իհարկե, Ռուսաստանում որոշ կենտրոնական գրադարաններ կան, որ այնտեղ թվայնացման մակարդակը շատ ավելի բարձր է։

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Արձագանքի համար՝ համեցեք, տիկին Աճեմյան։

Կ.ԱՃԵՄՅԱՆ

-Դուք նշեցիք ազգային գրադարանի գիտատեխնիկական գրականության մասին, իսկ մշակութային կամ գեղարվեստական գրականության ո՞ր հատվածն է, դա էլ է թվայնացվա՞ծ, թե՞ դրա ամենափոքր մասն է թվայնացված։ Կարծում եմ, որ դա էլ է շատ կարեւոր։ Լավ կլինի, որ մեր կարդացողները, որոնք հիմա ավելի շատ էլեկտրոնային գրականությունից են օգտվում՝ կարողանան օգտվել այդ գրականությունից։

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

-Երբ ես նշում էի, ես նկատի չունեի, որ միայն դա է թվայնացվում։ Իհարկե, մշակութային, պատմական եւ այլ բնույթի գրականությունը նույնպես թվայնացվում է։ Ես հիմա դեմ կարող ասել, թե ինչքա՞ն է մասնաբաժինը, բայց բոլոր ոլորտներից այդ թվայնացումը տեղի է ունենում։ Եթե ձեզ հետաքրքիր է՝ ես կարող եմ ներկայացնել, թե այս պահի դրությամբ մենք ո՞ր ոլորտներով, եւ ինչքա՞ն ունենք թվայնացված գրականություն։

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Հարցի համար՝ Մարգարիտ Եսայան։ Համեցեք, տիկին Եսայան։

Մ.ԵՍԱՅԱՆ

-Հարգելի պրն փոխնախարար, հասկանում ենք, որ պետք է փորձենք աշխատել խաղի այն կանոններով, որը մեզ թելադրում է ԱՊՀ երկրների համագործակցության համաձայնագիրը, եւ որքան պատկերացնում եմ, 99 թվականից ի վեր այս գործընթացները սկսվել են, եւ դեռ ունենք խնդիրներ, որ չենք լուծել։

Շատ լավ է, որ թվայնացումն իրականացվում է, բայց ես տեղյակ եմ, որ թվայնացման համար հարկավոր է բավականին թանկարժեք տեխնիկա՝ այդ գրականությունը թվայնացնելու համար։ Ես տեղյակ եմ, որ որոշ մասով մենք դա չունենք առայժմ։

Տեղյակ եմ նաեւ, որ հատկապես վերջին ամիսների ընթացքում մեր երկրում որոշ գրադարաններ, եթե մեղմ ասեմ՝  կիսափակվեցին կամ փակվեցին։ Ես նկատի ունեմ կոնկրետ երաժշտագիտական գրադարանը, որը նոյեմբերի 24-ին կառավարության որոշմամբ վերածվեց այլ կառույցի՝ Կոմիտասի թանգարանի ինստիտուտի շրջանակում։

Տեղյակ եմ նաեւ, որ Մշակույթի նախարարը բավականին լուրջ աշխատանք է իրականացնում այդ գրադարանի պահուստներում առկա աննախադեպ հարստությունը թվայնացնելու ուղղությամբ։

Սակայն տեղյակ եմ նաեւ, որ այդ գրադարանն ունի բազմաթիվ ընթերցողներ, որոնք ի զորու չեն թվայնացված տարբերակով վերցնել գրականությունը։ Ես հույս ունեմ, որ թվայնացման այս ճանապարհին, լավ է,  որ ԱՊՀ անդամ երկրներին մենք փորձում ենք օգնել եւ այդ միջմշակութային կապն ապահովել, բայց մեր ընթերցողի մասին էլ պետք է մտածենք եւ հիշենք, եւ, երեւի,  այս ճանապարհին չավիրենք ամեն ինչ։ Գոնե գրադարանները, որոնք սպասարկում են երաժիշտներին, կոմպոզիտորներին եւ այլն, գոնե ինչ-որ մասով սրանց գրադարանային ֆունցիան պետք է պահպանվի։

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

-Ասեմ, որ կարեւոր հարց եք բարձրացնում։ Ինչ վերաբերում է տեխնիկական հագեցվածությանը՝ այդ թվայնացնող տեխնիկան շատ արագ է հնանում եւ մաշվում։ Այսօր ազգային գրադարանի մեր ունեցած տեխնիկան առայժմ բավարարում է այդ պահանջներին, գուցե չի ապահովում այն արագությունը, ինչքան որ մեզ պետք է, բայց բավարարում է, որպեսզի կարողանանք որոշակի քանակության գրականություն թվայնացնել։

Ինչ վերաբերում է երաժշտագիտական գրադարանի  փակմանը՝ գրադարանը գտնվում էր մի շենքում, որը ֆիզիկապես եւ բարոյապես շատ մաշված եւ վատ վիճակում էր գտնվում։ Այդ խնդիրը Մշակույթի նախարարությանը բազում տարիներ մտահոգել է։ Մենք փորձել ենք միջամտել, մասնակի վերանորոգումներ անել, կանոնակարգել ֆոնդերը եւ այլն, բայց վերջնական որոշումը կայացրել է գրադարանը։ Այն չի փակվել։ Նրա ամբողջ ֆոնդը մաքրվում է, թվայնացվում է, կանոնակարգվում է, շատ բարեկեցիկ տարածքում է լինելու, Կոմիտասի անվան թանգարան-ինստիտուտի տարածքում։ Այն գործառույթները, որ այդ գրադարանն ապահովում էր մեր երաժշտասեր հանրությանը, մեր կոմպոզիտորներին, մեր ուսանողությանն ապահովել բարձրորակ երաժշտական գրականությամբ, այն լինելու է։

Մենք գրադարանը վերակազմակերպելով՝ կառավարության կողմից խնդրեցինք որոշակի ֆինանսավորում, որպեսզի այդ գրադարանի ֆոնդերն ամբողջությամբ թվայնացնեն։ Այդ թվայնացման, համակարգման աշխատանքների մասին Մշակույթի նախարարությունում բազմիցս  խոսել են։ Այդ աշխատանքներն արդեն սկսվել են, ծավալը շատ մեծ է։ Մենք փորձելու ենք մինչեւ այս կիսամյակի ավարտն ամբողջապես այդ գրադարանը տեղափոխել եւ ծառայությունները մատուցել անվճար։ Մենք որոշել ենք, որ այդ ամբողջ ծառայությունները լինելու են անվճար։

Ես կիսում եմ ձեր մտահոգությունը, բայց հավատացնում եմ ձեզ, որ այդ ֆոնդերը պահպանվելու են շատ ավելի բարեկեցիկ պայմաններում, եւ ծառայելու են հանրությանը։

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Արձագանքի համար՝ Մարգարիտ Եսայան, համեցեք։

Մ.ԵՍԱՅԱՆ

-Հարգելի պրն Պողոսյան, ես չեմ կասկածում, որ շատ բարեխիղճ է արվում, որովհետեւ ինքս հետեւում եմ այդ գործընթացին։ Ես գիտեմ, որ նախարարը պաշտոնապես պատվիրել է, որ որեւէ մշակութային նմուշ, որեւէ գրականություն ուշադրությունից դուրս չմնա։ Ես գիտեմ, որ սրտացավ աշխատանք է իրականանում, պարզապես, իմ առաջարկն այն մասին է, որ գրադարանը որպես գրադարան շարունակի մնալ, որովհետեւ մեր ոչ բոլոր քաղաքացիներն են, որ կարող են էլեկտրոնային տարբերակով օգտվել, բուն գրքի եւ նոտաների հետ գործ ունենալիս պետք է վերցնեն այդ գիրքն իրենց ձեռքը։

Ես սա ասում եմ, որովհետեւ տեղյակ եմ ամբողջ պատմությանը, այս երաժշտագիտական գրադարանի հետ կապված։ Ես այստեղ որեւէ անհանգստություն չունեմ, ուղղակի, այն էր, ինչ որ ասացի, որ գրադարանը շարունակի  սպասարկել նաեւ մեր ընթերցողներին։

Ես ձեզ հիմա մի ուրիշ հարց եմ ուզում տալ։ Մեր Մշակույթի նախարարությունն ունի՞ վիճակագրություն՝  ԱՊՀ երկրներից ավելի շատ ենք մենք օգտվում այլ երկրների՞ց, եւ որո՞նք են այդ երկրները թվայնացված տարբերակով, թե՞ իրենք են ավելի շատ մեզնից օգտվում։  Թույլ տվեք, հայավարի այսպես ասեմ, որ ես  լուրջ կասկածներ ունեմ, որ մեր կապիտալն ավելի լավն է, լավ է պահպանված, եւ իրենք ավելի շատ են մեզնից օգտվում, քան մենք իրենցից։

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

-Իհարկե, մենք ունենք այդպիսի տեղեկատվություն, եթե խոսքը գնում է ԱՊՀ տարածքի մասին՝ մենք իրենցից ավելի շատ ենք օգտվում, քան իրենք մեզնից։ Չգիտեմ, ցավոք սրտի՞, թե՞ բարեխտաբար։

Ես ինչու՞ եմ ազգային գրադարանի օրինակը բերում, օրինակ, երբ 16 թվականին 250 գիրք է ստացել  ազգային գրադարանը, իսկ մեզնից վերցրել են, եթե չեմ սխալվում, մոտ 140 գիրք, դա միայն ազգային գրադարանի ֆոնդերից, միայն ազգային գրադարանի ֆոնդն եմ ես ասում։

Այս պահին ինձ մոտ չկան մյուս գրադարանների տվյալները, բայց ընդհանուր համակարգումն ազգային գրադարանի վրա է դրված։ Մենք ավելի շատ ենք օգտվում ԱՊՀ ֆոնդերից։

Ինչ վերաբերում է այլ ֆոնդերին, եվրոպական երկրներին եւ այլն, այստեղ գործում են մի շարք համակարգեր, մի շարք համաձայնագրեր կան։ Գումարային առումով սա ավելի թանկ գործընթաց է, ասենք՝ Օքսֆորդի համալսարանի ֆոնդերից օգտվելը։ Մենք ունենք այդպիսի իրավասություն, այդպիսի համաձայնագրեր, որ կարող ենք օգտվել, բայց այստեղ  համակարգված տարբերակով չի իրականացվում։ Գուցե պատճառն այն է, որ այդ կապերը, էլեկտրոնային, թվային շտեմարանները ոչ բոլոր գրադարաններն ունեն։ Հիմնականում մեր ազգային գրադարանն ունի, կանոնակարգում է, հավանաբար, այդ գրքափոխանակության թվային առումով արժեքը, որովհետեւ եվրոպական գրադարանների հիմնականում գիտական գրքերը բավականին թանկ են, բայց այդ հնարավորությունը մեր բաժանորդները նույնպես ունեն, կարող են կանոնադրությամբ այդ գրքերը ստանալ։

Էլեկտրոնային տարբերակով, այո, շատ բաց է այդ համակարգը։ Մի շարք համակարգերով վճարում է կատարում ազգային գրադարանը, մտնում է այդ համակարգի մեջ, եւ համահավաք շտեմարանից, գոնե, տեղեկատվությունը՝ բաժանորդին հուզող, աշխարհի որ գրադարանում, որ կա, կարողանում ենք դա ապահովել։

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Հարցի համար՝  Ռուզաննա Մուրադյան, համեցեք, տիկին Մուրադյան։

Ռ.ՄՈՒՐԱԴՅԱՆ

-Պրն Պողոսյան, ինձ հետաքրքրում է, արդյոք, այդ ստեղծված միասնական էլեկտրոնային հարթակը, այդ դաշտը, որտեղից օգտվելու փորձն ունենք, որքանո՞վ է նպաստում, որպեսզի գրքաստեղծման գործընթացում մենք կարողանանք փորձի փոխանակման լայն հնարավորություն ունենալ։ Այս առումով ես համամիտ եմ ձեզ հետ, որ, երբ առիթ է լինում, որպեսզի լինենք ԱՊՀ երկրներից որեւէ մեկում, 1-ին հերթին նաեւ ցանկությունն է լինել գրախանութում, վերցնել նոր գրքեր, որոնք որեւէ ոլորտի նոր շունչը կլինեն, ցավոք, մեզ մոտ դեռեւս այդ տեմպով եւ թափով չի զարգանում։ Սա մեկ։

2-րդը՝ կարող են օգտվել ովքե՞ր, իրավաբանական անձի՞նք, թե՞ ֆիզիկական անձինք եւս։ Եվ այդ օգտվելու մեխանիզմը, եթե դժվար չի, մեկ անգամ եւս հստակեցրեք։

Բացի այն, որ պետական հիմնարկները կամ գրադարաններն ունեն իրենց բյուջեում նախատեսված տող, որով որոշ ծախսեր պետք է անեն։ Արդյոք, հնարավո՞ր է, որ նաեւ առանձին բաժանորդագրություններ լինեն, որոնք որ նախատեսված չեն, եւ դրանցից օգտվեն նաեւ ֆիզիկական անձինք։

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

-Գիրք ստեղծելու հետ կապված փորձի փոխանակում եւ այլն, ասեմ, որ ԱՊՀ տարածքում բավական լուրջ, համակարգող կառույցներ կան, որ փորձում են գրահարատարակչական գործը խրախուսել։ ԱՊՀ համագործակցության տարածքում գործում է գրահարատարակիչների խորհուրդը, որը յուրաքանչյուր տարի քննարկում է այդ խնդիրները, նիստ է գումարում, իրականացնում է մրցույթներ, օրինակ՝ գրքարվեստ մրցույթը, որտեղ մեր գրքերն ամեն տարի ինչ-որ մրցանակների են արժանանում եւ արժանի ձեւով։

Գրահրատարակչությունը նաեւ ինչ-որ տեղ թանկարժեք եւ  աշխատատար գործ է։ Մենք 2 սկզբունք պետք է հաշվի առնենք, գրքի պոլիգրաֆիական որակը, որն ապրանքային տեսք է տալիս գրքին, եւ 2-րդը՝ գրքի բովանդակությունը, դա հետաքրքրու՞մ է բաժանորդին կամ գիրք գնողին։  Այդ առումով, պոլիգրաֆիական որակի առումով մենք ինչ-որ տեղ գուցե հետ ենք մնում այնպիսի երկրներից, ինչպիսիք են  Ռուսաստանը եւ Բելառուսը։

Ինչ վերաբերում է մոտեցումներին՝ այս տարվա բյուջեում մենք մի փոքր փոխել ենք գրահարատարակչության ոլորտի ֆինանսավորման եւ՛ սկզբունքները, եւ՛ մոդելը։ Մենք փորձել ենք այնպես անել, որ այս 2 սկզբունքները՝ գրքի պոլիգրաֆիական որակը եւ բովանդակությունը, իսկապես, լայն  հանրային քննարկում ունենա, ճիշտ որոշվի՝ ի՞նչ գիրք է տպագրվում, ի՞նչ ձեւով եւ այլն։

Շուտով որոշակի ձեւաչափեր՝ հրատարակչական գործի զարգացման առումով, կներկայացվի հանրությանը, նաեւ ԱԺ-ին, որտեղ կարող եմ միայն ասել, որ հանրության բոլոր շերտերը, շահագրգիռ մարմինները Գրողների միությունից, պոլիգրաֆիստներից սկսած, իրենց ներկայությունը, իրենց որոշվելիք ձայնն են  ունենալու այս գործընթացում։

Ինչ վերաբերում է գրադարաններից օգտվելու հնարավորություններին՝ ասեմ ձեզ, որ այդ հնարավորությունները հավասարապես ընձեռված են եւ՛ իրավաբանական անձանց, եւ՛ ֆիզիկական անձանց։ Այստեղ խնդիրն այն է, թե ինչքա՞ն մարդիկ, ի՞նչ հնարավորություններ ունեն, եթե խոսքը գնում է միջգրադարանային բաժանորդագրությունից օգտվելուն՝ ես նկատի ունեմ այլ երկրներից գրքեր բերելը, խոսքը գնում է, թե ինչքա՞ն են նրանք այդ պայմաններին համապատասխանում, վճարունակ,  կամ ի՞նչ ձեւով են ուզում եւ այլն։ Դաշտն ազատ է յուրաքանչյուր իրավաբանական, ֆիզիկական  անձի համար։

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Արձագանքի համար՝ Ռուզանն Մուրադյան։

Ռ.ՄՈՒՐԱԴՅԱՆ

-Օգտվելով այն փորձի փոխանակումից, արդյոք, այդպիսի փորձ դիտարկվե՞լ է մանկական գրականության հետ կապված, որի հարցը բազմիցս բարձրացվել է, որ տպագրվում է ամեն ինչ, այդ ցենզուրա կոչվածը, կամ ինչ-որ չափանիշներով այդ գործընթացի կարգավորումը մեզ մոտ մի քիչ վերանայման կարիք ունի, որպեսզի  գրախանութներում չհայտնվեն ցանկացած տիպի մանկական գրքեր։ Այստեղ ծնողը ոչ թե կանգնի ընտրության հնարավորության առաջ, թե ո՞րն է ավելի դաստիարակչական, ո՞րն է ավելի ճիշտ իր երեխայի տարիքի համար, այլ դա նախապես արվի որոշակի մարմինների կողմից, թեկուզ այդ գրքաստեղծման գործընթացը համակարգող մարմնի կողմից։ Կա՞ այդպիսի փորձ, որ կարելի  այդ փորձը բերել Հայաստան։

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ, շատ կարեւոր հարց եք բարձրացնում, որը մեզ էլ է մտահոգում, նախարարությանը։ Ասեմ ձեզ, որ գրքարտադրության մեջ որպես ամենալավ ապրանք վաճառվողը դա մանկական գրականությունն է, այս առումով խնդիր չունենք։ Սա նաեւ այն ոլորտն է, որը շատ ուշադրության կարիք ունի ձեր իսկ ասած՝  մտահոգությունից ելնելով։

Պետության հնարավորությունները, պետական պատվերի եւ աջակցության միջոցով խրախուսել մանկական այնպիսի գրականության տպագրումը, որը քարոզում է այն, բարոյական ասեմ, չափանիշներ ասեմ, որը չի խեղի երեխայի տրամաբանությունը, բայց շատ ժամանակ գրախանութներում հայտնվում են այնպիսի գրքեր, հիմնականում փորձելով արտասահմանյան գրականության ինչ-որ ստերեոտիպներ կամ դրա նման ինչ-որ բան տպել, որը ես չէի գնի իմ երեխայի համար, ենթադրենք՝ չէի ցանկանա, որ դա ունենա։

Խնդիրը լուծելու համար մի քիչ բարդ է հարցը։  Այստեղ մենք գալիս, հանգում են գրաքննության կամ ցենզուրային, որը ցանկալի չէ եւ չի խրախուսվում։ Սա ոչ միայն գրականության համար, այլ կարելի է նաեւ ֆիլմերի համար ասել, երաժշտության համար եւ այլն, մանկականի հետ կապված պետք է հատուկ վերաբերմունք ունենալ եւ ցուցաբերել։

ԱՊՀ տարածքում նույնպես չի գործում՝ որպես այդպիսին, ինչ-որ գրաքննություն։ Ես ականատես եմ եղել մի շարք տոնավաճառների ժամանակ, Մոսկվայում այնպիսի մանկական գրականությանը վերաբերող այնպիսի գրքերի, որ իմ դուրը չի եկել։  Այդտեղ ազատ մրցակցային դաշտ է, բայց ես համաձայն եմ ձեզ հետ, որ պետք է մտածել, գուցե, ազատությունները չսահմանափակող, բայց բարոյական եւ այլ չափանիշներ սահմանող նորմեր կամ օրենսդրություն մշակել, կոնկրետ երեխաների համար սպառվող մշակույթն օգտագործելու։

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պր Պողոսյան, ձեզ ուղղված հարցերը սպառվեցին։ Մենք կշարունակենք ընդմիջումից հետո։ Հարգելի գործընկերներ, ընդմիջում 30 րոպե։


Ժամը 1630

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ Է ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՏԵՂԱԿԱԼ ՀԵՐՄԻՆԵ ՆԱՂԴԱԼՅԱՆԸ
 
 

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Հարգելի դահլիճում ներկա սակավաթիվ պատգամավորներ եւ բացակա պատգամավորներ, խնդրում եմ զբաղեցնել տեղերը։ Մենք շարունակում ենք մեր աշխատանքները։ Մշակույթի նախարարի տեղակալ Արթուր Պողոսյանն ավարտեց իր հիմնական զեկույցը։ Պետք է ասեմ, որ արտաքին հարաբերությունների մշտական հանձնաժողովը քննարկել է իր նիստում այս հարցը եւ դրական եզրակացություն է տվել, հորդորել է խորհրդարանական գործընկերներին դրական վերաբերմունք ցույց տալ ի օգուտ այս օրինագծի։ Իսկ հիմա ես առաջարկում եմ հերթագրվել մտքերի փոխանակության համար։ Հերթագրում։ Ելույթ ունեցողներ չկան։ Եզրափակիչ ելույթի անհրաժեշտություն չկա, պրն Պողոսյան, շնորհակալություն։  Այս հարցի քննարկումն ավարտվեց։

Հարգելի պատգամավորներ, այժմ քննարկում ենք կառավարության կողմից ներկայացված «ՀՀ տոների եւ հիշատակի օրերի մասին» ՀՀ օրենքում լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը 1-ին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։ Հիմնական զեկուցող՝ ՀՀ մշակույթի նախարարի տեղակալ Արթուր Պողոսյան։

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ ԱԺ հարգարժան փոխնախագահ, հարգելի պատգամավորներ, ձեր ուշադրությանն եմ ներկայացնում «ՀՀ տոների եւ հիշատակի օրերի մասին» ՀՀ օրենքում լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը։ Խոսքը վերաբերում է ՀՀ պետական խորհրդանիշների տոնական օր սահմանելու գաղափարին եւ այն իրավական առումով ամրագրելուն այս օրենքի նախագծով։ Ուզում եմ նշել, որ պետական խորհրդանիշների վերաբերյալ պետական, որպես այդպիսի ծրագիր, որն իրենից ներկայացնում էր այսպիսի անվանում՝ «Պետական խորհրդանիշների հանրահռչակման եւ քաղաքացիական դաստիարակության ազգային ծրագիր», որն ընդունվել է 2010թ. փետրվարին, որն իր մեջ ներառում է մի գաղափարախոսություն՝ ՀՀ հասարակության, քաղաքացիական հայրենասիրական գիտակցության բարձրացման, հոգեւոր ներուժի խթանման անհրաժեշտություն, երիտասարդ սերնդին պետականաշինության գաղափարներին ավելի մոտ պահելու անհրաժեշտություն եւ այլն։ Կարծում եմ, որ այս գաղափարն այն գաղափարներից եւ խնդիրներից մեկն է, որ այսօր շատ պետք է մեր հանրությանը եւ մասնավորապես երիտասարդությանը, մատաղ սերնդին ճիշտ դաստիարակություն ապահովելու համար։

Հանձնաժողովը, որը ստեղծված էր կառավարության որոշմամբ, այս տարիների ընթացքում բավականին լուրջ աշխատանք է իրականացրել ոչ միայն իրավական առումով որոշակի օրինագծեր եւ կառավարության որոշումներ ներկայացնելով, այլեւ կոնկերտ միջոցառումներ իրականացնելով, գրահրատարակչության ոլորտում գրքեր տպելով, երիտասարդության շրջանում փառատոներ, միջոցառումներ իրականացնելով, որի գերնպատակն էր պետական խորհրդանիշների նկատմամբ երիտասարդության մոտ, դպրոցահասակ երեխաների մոտ եւ ընդհանուր առմամբ հասարակության մեջ հարգանք ձեւավորելը։

Ներկայացվող օրինագիծը նաեւ այս հանձնաժողովի առաջարկություններից մեկն է, որն իրենից ներկայացնում է պետական խորհրդանիշների օրը որպես պետական տոն ընդունելը։ Մենք կարծում ենք, որ պետականամետ աշխարհայացք ունեցող քաղաքացու դաստիարակությունը, որը կդրսեւորվի հայրենիքի, հասարակության բարօրրությանն ուղղված պատասխանատվության զգացումով ծառայելու գիտակցությանը, շատ կարեւոր է այսօր մեզ համար։ Այս տոնը պետության զարգացման գործընթացի կարեւորագույն բաղկացուցիչներից մեկը կարող է լինել, ինչը նպաստավոր պայմաններ կստեղծի Հայաստանի քաղաքական, կրթական, մշակութային, կայուն զարգացման երաշխիքների, ազգային եւ համամարդկային արժեքների, հայրենիքի պետականության գիտակցման արմատավորման համար։

Ընդհանուր առմամբ պետության քաղաքացիների վերաբերմունքը դեպի խորհրդանիշները կարելի է համարել այն ցուցիչներից մեկը, թե որքանով են այդ քաղաքացիներն իրենց համարում այդ երկրի քաղաքացիներ, հավատում նրա ապագային։ Այս պարագայում շատ է կարեւորվում պետական խորհրդանիշների հետեւողական հանրահռչակումը, որի կարեւորագույն բաղադրիչներից մեկն է, ըստ այս օրինագծի առաջարկի, պետական տոնի հռչակումը կամ պետականորեն այդ տոնը նշելը։

Պատմությունը ցույց է տվել, որ պետական խորհրդանիշների ներքո ռազմական, մարզական, մշակութային, գիտական եւ այլ նշանակալի հաղթանակներ են արձանագրվել եւ արձանագրվում են։ Պետական խորհրդանիշները ոչ միայն մեր պետականության, այլեւ անկախության խորհրդանիշներ են, պատմական կարեւորագույն արժեքներ, որոնք անհրաժեշտ է պահպանել, մեծարել եւ սիրել։ Այդ սերը սակայն չպետք է գիտակցվի ու դրսեւորվի հանրության միայն առանձին շերտերի կողմից, այլեւ ողջ հանրությունը Հայաստանում եւ սփյուռքում պետք է մեծարանք տածի այն խորհրդանիշների նկատմամբ, որոնք այսօր խորհրդանշում են մեր պետականությունը, անկախությունը։

2010-12թթ. այս հանձնաժողովի կողմից իրականացված միջոցառումները ես կարճ ձեւով փորձեցի ներկայացնել։ Բայց նշեմ նաեւ մեկ այլ օրենսդրական նախաձեռնություն, որն արդեն վերածվեց օրենքի ձեր իսկ կողմից ընդունված։ Եթե հիշում եք, մենք «Զինանշանի եւ դրոշի մասին» օրենքներում որոշակի փոփոխություններ արեցինք՝ թույլատրելով կառավարությանը տեխնիկական բնութագրեր սահմանել այդ խորհրդանիշների կիրառման առումով։ Բացի դրանից, այս հանձնաժողովի առաջարկով եւ անմիջական մասնակցությամբ ընդունվեցին նաեւ այն ժամանակվա էկոնոմիկայի նախարարության կողմից պետական ստանդարտներ դրոշի եւ զինանշանի կիրառման առումով։ Տպագրվել են այս տարիների ընթացքում բազմաթիվ գրքեր, որոնք փորձում են հանրահռչակել եւ ավելի երիտասարդ սերնդին մոտ պահել այս գաղափարախոսությանը։

Ավելին ասեմ, որ այս դահլիճում նստած շատ պատգամավորներ բազմիցս իրենք են նախաձեռնել միջոցառումներ պետական խորհրդանիշների հանրահռչակման առումով դպրոցահասակ երեխաների մոտ։ Ես կարծում եմ, որ աշխատանքները բնական հունով գնում են եւ այս օրենսդրական նախաձեռնությունը, որով մենք առաջարկում ենք, որ հուլիսի 5-ը՝ Սահմանադրության օրը հռչակվի նաեւ պետական խորհրդանիշների օր։ Կարծում եմ, որ ընդունված եւ կարեւոր խնդիր է։ Ես կխնդրեի, որպեսզի 1-ին ընթերցմամբ այս օրենքին դրական եզրակացություն տրվեր։

Այս օրենքով առաջարկում ենք կոնկրետ «Տոների եւ հիշատակի օրերի մասին» օրենքի 11-րդ հոդվածում նոր նախադասությամբ համալրել, որը ներկայացնում է այն, որ այդ նույն օրը՝ հուլիսի 5-ը նշվում է նաեւ որպես պետական խորհրդանիշների օր։ Շնորհակալություն։

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Պողոսյան, ուշադրությամբ լսեցինք, շատ կարեւոր թեմայի է վերաբերում այսօրվա օրինագիծը։ Հարգելի գործընկերներ, մշակույթի նախարարի տեղակալ Արթուր Պողոսյանին հարցերով դիմելու համար՝ հերթագրում։ Արտահերթ կարգով ես մի հարց տամ։

Պրն Պողոսյան, որպեսզի հետո ելույթով հանդես չգամ, ուզում եմ հարցի հետ միասին նաեւ աեմ, որ ողջունում եմ այս նախաձեռնությունը եւ շատ բարձր եմ գնահատում։ Շատ կարեւոր է, որ մենք հետեւողականորեն աշխատենք եւ մեր երիտասարդ սերնդի մոտ, մեր հասարակության մեջ սերմանենք սեր, հավատ, հավատարմություն, որովհետեւ պետական խորհրդանիշները խորհրդանշում են հայրենիքը, մեր երկիրը, մեր պետությունը։ Ողջունում եմ նաեւ այն ծրագիրը, որի մասին խոսեցիք՝ պետական խորհրդանիշների հանրահռչակման ծրագիրը, որի մասին տեղյակ ենք, շատերս մասնակցել ենք։ Ուզում եմ նաեւ ողջունել այն հասարակական կազմակերպությունների, պատկան մարմինների անդամներին եւ ներկայացուցիչներին, ովքեր մասնակցել են եւ նախաձեռնել են տարբեր միջոցառումներ։ Հանրապետական կուսակցության անդամները նույնպես այս ծրագրին շատ ակտիվ մասնակցել են։ Կարծում եմ, որ շատ կարեւոր է այս ծրագիրը։

Հարցս՝ արդյոք բավական եք համարում, որ մենք այսօր սահմանափակվենք այս փոփոխությամբ օրենքի նախագծով, ինչ դուք բերել եք, թեկուզ շատ լավ փոփոխությունով։ Եվ արդյոք դուք բավարար եք համարում այն միջոցառումները, որ մինչ օրս կատարվում են։ Ըստ ձեզ պետք չի՞, որ մենք շարունակենք եւ շատ հետեւողական լինենք մեր գործողություններով այս դաշտում։

2-րդը՝ ես կասեի նաեւ առավել ակտիվ, առավել ագրեսիվ քաղաքականություն վարենք հատկապես հաշվի առնելով մեր անկախության 25-ամյակը, որ մենք նշեցինք անցյալ տարի եւ այս հոբելյանական իրադարձությունների տարում նաեւ այս  տարի հայոց բանակի 25-ամյակն է։ Այսինքն՝ սրանք բոլորը այն միջավայրի, այն մթնոլորտի բաղկացուցիչներն են, որի մեջ նաեւ պետք է մենք հետեւողականորեն եւ շարունակական քայլեր անենք դեպի մեր պետական խորհրդանիշների հանրահռչակումը։ Շատ լավ է, իհարկե, տոնական քայլերգը կամ տեսահոլովակները, որ գնում են։ Բայց, այնուամենայնիվ, իմ կարծիքով դրանք քիչ են եւ այդպիսի տպավորիչ ազդեցություն, ինչպիսին մենք սպասում ենք կամ անհրաժեշտ է, այդպես չէի գնահատի, որ կա։ Այստեղ կարեւոր եմ համարում նաեւ այն, որ զբաղվեն այս խնդրով ոչ միայն մի նախարարություն կամ մի պատկան մարմին, որը ծրագրի պատասխանատուն է, ծրագրի իրականացնողն է, այլ որ սա լինի համապարփակ, որ մեր պետական կառավարման մարմինների, ՏԻՄ-երի, հասարակական կազմակերպությունների, քաղաքացիական հասարակության ինստիտուտների մասնակցությամբ, բոլորի ուշադրության կենտրոնում մենք կարողանայինք բերել այս խնդիրը դնել։ Բավականին ընդհանրական քաղաքականության հարց եմ բարձրացնում այսպիսի ձեւակերպումով։ Կխնդրեի ասեք ձեր կարծիքը։

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Միանգամայն համաձայն եմ ձեր կարծիքի հետ եւ այն հանրահռչակելուն ուղղված մեծ աշխատանք ակնկալելու հետ։ 2010թ. ստեղծված այս հանձնաժողովը ինչ հնարավոր էր բավականին ակտիվությամբ փորձեց իրականացնել եւ այսօր հասանք այն հանգրվանին, որ մենք օրենսդրորերն փորձում ենք պետական խորհրդանիշների օր հանրահռչակել։ Կարծում եմ, որ սա կարեւոր նշանակություն կունենա ոչ միայն այն առումով, որ սրանից հետո մենք ավելի լավ միջոցառումներ կանենք, այլ ուղղակի հոգեբանական, գաղափարախոսական առումով պետական տոնացույցում ունենալ այսպիսի տոն, արդեն ինքնին ինչ-որ կերպ հանրահռչակում է մեր խորհրդանիշների կարեւորությունը։

Համաձայն եմ այն խնդրի հետ, որ սա միայն մշակույթի նախարարության անելիքը չէ։ Գուցե մենք մի փոքր ակտիվություն ենք ցուցաբերել եւ սկսել ենք այս գործընթացը, սակայն շատ եմ կարեւորում, որ այլ գերատեսչություններ եւ հասարակական կազմակերպություններ մասնակցեն։ Քայլերթերը, գրահրատարակչական աշխատանքներ իրականացնելը, միջոցառումները ինքնանպատակ են։ Մենք պետք է մի կարեւոր խնդրի հանգենք, որպեսզի մեր պետական խորհրդանիշները, նրանց նկատմամբ ակնածանքը, նրանց կարեւորումը դառնա առօրյա խնդիր մեր երիտասարդության մոտ եւ հանրության շրջանում։

Ի լրումն իմ ասածի ասեմ, որ 2017թ. մենք շատ լուրջ ծրագրեր ենք բյուջեով դնում այս խնդրի լուծման համար։ Փորձեմ նշել մի քանիսը, որ մարզային ծրագիրը մշակութային, որը կոչվում է մշակութային կանգառ, 426 միջոցառում է իրականացվելու մեր մարզերում, համայնքներում, սահմանամերձ շրջաններում։ Մեծ թիվ է 426-ը մեկ տարվա համար միայն պետական ռեսուրսը օգտագործելով, չհաշված ոչ պետական կազմակերպություններ եւ այլն։ Այս ամենի հիմքում ընկած է մեր հայկականը խորհրդանշելը, հայկական մշակույթը հանհրահռչակելը, մեր պետական խորհրդանիշները հանրահռչակելը։

Սա այն էր, թե մենք ինչ ենք փորձելու անել 2017թ. այս ծրագիրը ավելի լայն ձեւով ներկայացնելու համար։ Իհարկե, կան ռազմահայրենասիրական բնույթի բազմաթիվ միջոցառումներ զորամասերում եւ դպրոցներում իրականացվելիք, որ արդեն պլանավորված են մեր բյուջեում։ Բայց համաձայն եմ ձեր այն մտքի հետ, որ հասարակության լայն համախմբում է պետք, բոլորի օգնությունն է պետք, որպեսզի շատ արագ տեմպերով այս ծրագիրը հանրահռչակվի։ Շնորհակալություն։

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Շատ լավ։ Ես էլ գոհունակությունս ուզում եմ հայտնել այն աշխատանքների, որ դուք նաեւ հիմա եք նախաձեռնել, որովհետեւ հատկապես վերջին տարիների պայմաններում մենք չենք հիշում, որ մեր մարզերում մենք 400-ից ավելի մշակութային միջոցառում ունենայինք։ Սա, իսկապես, շատ գեղեցիկ նախաձեռնություն է՝ հին ավանդույթների վերականգնում, նոր նպատակներ եւ թիրախներ։ Լավ է, որ մշակույթի նախարարությունը դրոշակակիր է այս գործում, լավ է, որ դուք շարունակական եք։ Կարողանանք այնպես անել, որ սա դառնա բոլոր շահագրգիռ կազմակերպությունների, հասարակական կազմակերպությունների, բոլորիս նպատակը, խնդիրը։ Ամենքս այստեղ անելիք ունենք։

Հարցի համար՝ Ռուզաննա Մուրադյան։

Ռ.ՄՈՒՐԱԴՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Պողոսյան, ինչպես նշեցիք, իրոք, հասունացել է պահը, որ պետք է ունենանք օրենք պետական խորհրդանիշների մասին, որովհետեւ դա ուղղակիորեն նպաստում է մեր աշակերտների, սովորողների, երիտասարդների մոտ պետական մտածողության, պետական գործընթացների կարեւորությանն ուղղված։ Ուզում եմ հարցնել՝ կա՞ միջազգային փորձ, որ նայել եք, որ կա այդպիսի պետական խորհրդանիշների օրենք եւ ինչո՞վ է պայմանավորված հուլիսի 5-ը։

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Իհարկե, միջազգային փորձի ուսումնասիրության արդյունքում ենք նաեւ մենք այս օրենքի նախաձեռնությամբ հանդես եկել։ Եթե չեմ սխալվում, մոտ 56 երկրում կան նմանատիպ օրենքներ մի փոքր տարբերակված ձեւով։ Կա, ասենք, դրոշի օր, օրհներգի օր, գերբի օր։ Կան նաեւ երկրներ, որոնք միանգամից պետական խորհրդանիշները մեկ տոնի շրջանակներում են տոնում։ Ըստ էության, կարեւորն այն է, որ բոլոր երկրներն էլ իրենց պետական խորհրդանիշների նկատմամբ փորձում են ակնածանք սերմանել, հասարակությանը դաստիարակել այն ոգով, որ պետականությունը, հպարտությունը քո երկրի նկատմամբ այդ բոլորը կենտրոնացում եւ միավորվում են պետական խորհրդանիշների մեջ։ Այո, կա այսպիսի օրենսդրություն։ Մենք ելնում ենք նաեւ միջազգային փորձից եւ հաշվի ենք առնում մեզ համար շատ կարեւոր այս գաղափարախոսությունը, որ պետք է հանրահռչակել։

Ինչո՞վ է պայմանավորված հուլիսի 5-ը։ Շատ էինք մտածում դրոշի եւ գերբի հետ կապված մեկ այլ նախաձեռնություն մայիսի 15-ին, բայց քննարկումների արդյունքում եկանք այն առաջարկին, որ հաշվի առնելով, որ Սահմանադրությունը նույնպես համարվում է երկրի օրինականության կամ պետականության ինչ-որ չափով նաեւ խորհրդանիշ, կարեւոր օրենք, թիվ մեկ օրենք, փորձեցինք միացնել այդ օրվա հետ՝ հաշվի առնելով նաեւ այն հանգամանքը, որ ոչ աշխատանքային օր է եւ ցանկալի է այդ օրը Սահմանադրության հետ միասին նշել նաեւ որպես պետական խորհրդանիշների օր։ Միայն այս նկատառումներից ելնելով։ Շնորհակալություն։

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Արձագանքի կարիք չկա։ Հարցի համար՝ Կարինե Աճեմյան։

Կ.ԱՃԵՄՅԱՆ

-Պրն Պողոսյան, անշուշտ, շատ կարեւոր նախաձեռնություն է։ Կարծում եմ, որ բոլորն էլ կողջունեն, որովհետեւ իրականում պետք է երիտասարդների մոտ ձեւավորել խորհրդանիշների հանդեպ դրական վերաբերմունք, նաեւ այդ հանրահռչակման ծրագրերը, որոնք մշտապես այդ հանձնաժողովը եւ մշակույթի նախարարությունն իրականացրել են, շատ նպաստելու են դրան։ Չե՞ք կարծում, որ այդ հայրենասիրական դաստիարակությունը, խորհրդանիշների հանդեպ դրական վերաբերմունքը  մանկուց է պետք ձեւավորել եւ նույնիսկ նախակրթական հաստատություններից։ Այդ առումով չե՞ք կարծում, որ մշակույթի նախարարությունը պիտի սերտ համագործակցի կրթության նախարարության հետ, որովհետեւ այս ծրագրերն իրար հետ կապված են։ Ապագայում կա՞ն այդպիսի ծրագրեր կամ միջոցառումներ, որպեսզի երեխաներին փոքրուց մոտեցնել այդ խորհրդանիշներին եւ հարգանք ձեւավորել։ Ես կարծում եմ, որ շատ կարեւոր օր է դրված Սահմանադրության օրը, որովհետեւ մայր օրենքը եւ խորհրդանիշները կարծես ամբողջացնում են այդ վերաբերմունքը։ Շնորհակալություն։

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Իհարկե, երբ մենք նշում ենք, որ պետական խորհրդանիշների վերաբերյալ վերաբերմունքը, գաղափարախոսությունը պետք է ավելի ակտիվ սերմանել  հանրության մեջ, նկատի ունենք հենց մատաղ սերունդը։ Այս առումով համագործակցությունը կա կրթության նախարարության հետ։ Դպրոցներում կան բացված պետական խորհրդանշանների սենյակներ, նույնիսկ առավոտյան դասարաններում, կարծեմ երկուշաբթի օրերին հնչում է հիմնը, երեխաները կատարում են այդ հիմնը։ Մենք տպագրեցինք կրթության նախարարության հետ համատեղ տետրեր, որտեղ խորհրդանշաններ էին պատկերված, նրանց պատմությունը, օրհներգի տեքստը եւ այլն։ Բացի այդ էլ մեր հանրահռչակման միջոցառումների մեջ անպայման դպրոցները մեծ նշանակություն ունեն։ ԱԺ պատգամավորներներն էլ շատ հարցերում մեզ օգնում են կազմակերպելով մրցույթներ։ Իհարկե շատ կարեւոր է այդ խնդիրը։

Նախակրթարանների մասով կարծում եմ, որ նույնպես այնտեղ ինչ-որ միջոցառումներ անցկացվում են։ Տարիներ առաջ, երբ իմ փոքրիկը հաճախում էր նախակրթարան, ամբողջությամբ անգիր գիտեր օրհներգի տեքստը, նույնիսկ երաժշտությունն էր կարողանում երգել, չնայած նրան, որ տանը չէինք սովորեցրել, նախակրթարանում էր սովորել։ Շատ եմ կարեւորում ձեր ասածը։

Նորից  գալիս եմ այն մտքին, որ հասարակության լայն խավերի եւ կազմակերպությունների համախմբում է պետք այս ամենը  ավելի ակտիվ իրականացնելու համար։ Շնորհակալություն։

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Արձագանք չկա, շնորհակալություն։ Նաիրա Կարապետյան։

Ն.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Պրն փոխնախարար, ես միանում եմ իմ գործընկերների բոլոր առաջարկներին։ Ուզում եմ շարունակել տիկին Աճեմյանի առաջարկը՝ կապված նախակրթարանների հետ։ Երբ իմ քրոջ աղջիկը պետք է ընտրեինք, թե ո՞ր մանկապարտեզն է գնալու, իրար շատ մոտ երկու մանկապարտեզ կար, մեկի մոտ կար փակցված մեր դրոշը։ Երբ եկանք տուն, նա ասաց, որ ես ուզում եմ գնալ Հայաստանովը։ Այսինքն՝ այն, ինչ կա երեխաների մեջ, պետք է շարունակենք զարգացնել։

Հարցս՝ ինչքանով ես հասկացա հուլիսի 5-ը դեռ վերջնական ամրագրված եւ խիստ սահմանված օր չի եւ դեռ քննարկել կարելի է։ Շատ ողջունելի կլիներ, եթե պետական խորհրդանիշների օրն առանձին օր լիներ սահմանված։ Դա եւ՛ Սահմանադրության օրվա խորհուրդը ավելի պարզ եւ ցայտուն կպահպաներ, եւ՛ պետական խորհրդանիշների հանդեպ տոնախմբություններ կկարողանայինք կազմակերպել։ Ես 1-ից 2-րդ ընթերցում առաջարկություն կներկայացնեմ։

2-րդ հարցը՝ մասնավոր սեկտորում շատ են օգտագործվում պետական խորհրդանիշներով աքսեսուարներ՝ սկսած բջջային հեռախոսների պատյաններից, գրիչներ, պայուսակներ, բլոկնոտներ, ինչը շատ ողջունելի է։ Բայց հիմնականում սպառվում է մեր սփյուռքահայ ընկերների կողմից։ Կա՞ նման պետական ծրագիր այդպիսի տպագրությունը դարձնել խրախուսական պարգեւատրում։ Շատ գեղեցիկ կլինի, որ դպրոցականները շարադրություն շահելուց ստանան հեռախոսի պատյան դրոշով, հիմնով եւ գերբով։ Կա՞ այդպիսի նախագիծ։

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարցի 1-ին մասը վերաբերում էր օրվա հետ կապված։ Հավատացնում եմ, որ շատ երկար քննարկում է եղել հուլիսի 5-ը ընտրելու կամ մեկ այլ օրով փոխարինելու առումով։ Անկեղծ ասած, մենք ելել ենք այն տրամաբանությունից, որ պետական խորհրդանիշները Սահմանադրության հետ միասին ամբողջացնում են այս տոնի գաղափարախոսությունը։ Բայց առաջարկությամբ հանդես եկեք, կքննարկենք լրացուցիչ այս հարցը։ Ես արդեն նշեցի, որ մենք տարբերակներ ենք քննարկել դրոշի եւ գերբի օրենքի ընդունման օրը փորձել դա կիրառել եւ այլն, սակայն բազմաթիվ դեմ եւ կողմեր կային եւ վերջնական որոշումը սա է կայացվել։ 1-ից 2-րդ ընթերցում կքննարկենք։

Ինչ վերաբերում է պետական խորհրդանիշներով որոշակի հուշանվերային արտադրանքի տպագրման հետ կապված հարցին, ասեմ, որ նախարարությունն ինչ-որ չափով դա իրականացնում է իր քաղաքականության մեջ։ Այս ծրագրի առաջարկով մենք տպում էինք փոքր գրքեր, բրոշյուրներ, պատվոգրեր, շնորհակալագրեր գերբի եւ դրոշի սիմվոլիկան կիրառելով։ Մասսայական արտադրության մասով չենք մտածել, սակայն անցած տարի ԱԺ-ի կողմից ընդունված օրենսդրական փոփոխություններով «Դրոշի եւ գերբի մասին» օրենքում լրացուցիչ տեխնիկական ստանդարտների հետ կապված որոշում ընդունեցինք, կառավարությունը սահմանեց այդ ստանդարտները, որպեսզի այսուհետեւ հուշանվերային արտադրության մեջ կամ այլ ձեւերով, երբ կիրառվում են, ճիշտ ձեւով կիրառվեն այդ սիմվոլիկաները՝ չխաթարելով գույները, չափերը եւ այլն։ Փորձեցինք կանոնակարգել դրա արտադրությունը։

Նախարարության ծրագրերում կան, սակայն մասսայական հուշանվերային ծավալների մասին խոսել հնարավոր չէ մի քանի պատճառներով՝ ֆինանսական եւ նպատակահարմարության։ Մենք արդեն կիրառում ենք։ Շնորհակալություն։

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Արձագանքի համար՝ Նաիրա Կարապետյան։

Ն.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

-Նշված գրքերը, բրոշյուրները, պատվոգրերը շատ կարեւոր են եւ ողջունելի, սակայն խոսքը վերաբերում է ամենօրյա կիրառման ատրիբուտներին։ Ես, մասնակցելով սեմինարների եւ կոնֆերանսների, նկատել եմ, որ հայ մասնակիցները, ուսանողները մեծագույն հպարտությամբ գալիս են բջջային հեռախոսների վրա ունենալով Հայաստանի դրոշը, գերբը եւ ինչ-որ առանձնահատուկ հպարտություն է դա պարգեւում։ Միգուցե սահմանափակ քանակությամբ, բայց այդպիսի հուշանվերային փաթեթ մենք ունենանք։ Շնորհակալություն համագործակցության համար։

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

-Շատ լավ, ես ձեր առաջարկը կքննարկեմ մեզ մոտ այն հանգամանքից ելնելով, որ մենք հուշանվերային փաթեթների ծրագիր ունենք, որը մի քիչ այլ ուղղվածության է։ Մեր պատմամշակութային հուշարձանների հանրահռչակման մասով է, բայց կարելի է նաեւ այնտեղ սա էլ կիրառել։ Շնորհակալություն։

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Վերջին հարցի համար՝ Մարգարիտ Եսայան։

Մ.ԵՍԱՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Իմ հարցը զուտ խմբագրական բույթի է։ Եթե թույլ տաք, պետք է խնդրեմ, որ նշում անեք, որովհետեւ հիմնավորման մեջ մեկ-երկու բան նկատեցի, որը հայոց լեզվին, մաքրամաքուր հայերենին հարիր չեմ համարում։

Հիմնավորման 2-րդ կետի երկրորդ պարբերությունում նշված է, որ պետության քաղաքացիների վերաբերմունքը դեպի խորհրդանշանները ցուցիչ է այն բանի, թե որքանով են նրանք իրենց համարում այդ երկրի քաղաքացիներ։ Այդտեղ «այդ»-ը անհասկանալի օտարության երանգ է տալիս։ Որքանո՞վ են իրենց համարում երկրի քաղաքացիներ, որովհետեւ այնտեղ արդեն ասում եք պետության քաղաքացիների վերաբերմունքը։ Սա մեկ, եթե ընդունեք, շնորհակալ կլինեմ։

2-րդը՝ երկու տող ներքեւում գրված է, որ այդ սերը չպետք է գիտակցվի ու դրսեւորվի հանրության միայն առանձին շերտերի կողմից, ողջ հանրությունը Հայաստանում եւ սփյուռքում պետք է մեծարանք տածի այս խորհրդանշանների հանդեպ։ Հայոց լեզվում չկա մեծարանք տածել արտահայտություն։ Պետք է մեծարի կամ պետք է հարգանք տածի, պետք է հարգալից լինի։ Մեծարանք տածել արտահայտությունը հայոց լեզվում չկա, ճիշտ չէ։

Հաջորդը՝ խորհրդանշաններ բառը մի քանի տեղ նշել եք խորհրդանիշ, այստեղ խորհրդանշաններ չգիտեմ ինչու՞։ Պետք է խնդրեմ, որ էլի վերանայեք։ Բազմիցս գործածում եք «ավելի քան», «առավել քան»։ Սա հայերեն չէ։ Երբ ուզում եք ասածի կարեւորությունը շեշտել, ամենեւին հարկ չկա ասել առավել քան, ավելի քան։ Ես հիշում եմ իմ հայոց լեզվի դասախոսներից պրն Սաքապետյանը, երբ մեզ բացատրում էր հայոց լեզվի նրբությունները, ասում էր, որ երբ մարդը էլ ասելու բան չի ունենում, ասում է, որ մենք էլ ավելի մեծ հաջողություններ կգրանցենք։ Այստեղ ես հումոր եմ անում։ Երբ ուզում եք լցնել տեքստը, պետք չի հայերենն աղավաղել։ Կներեք, որպես դիտողություն չընկալվի, ուղղակի սիրտս ցավեց։ Ասելիքս ես ելույթում կասեմ։ Շնորհակալություն։

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հավատացնում եմ, որ մենք ասելու շատ բան ունենք, բայց հաշվի առնելով ձեր բանասիրական ունակությունները, ես ամբողջովին ընդունում եմ։ Խորհրդանշաններն ինչու՞ է կրկնվել, որովհետեւ մասնագետների մեջ վիճաբանություն կար՝ խորհրդանիշ բառն օգտագործել, թե՞ խորհրդանշան բառը։ Ի վերջո խորհրդանիշն է ընտրվել։ Այստեղ ուղղակի վրիպակ է։ Ամբողջովին ընդունում եմ ձեր առաջարկները։ Շնորհակալություն։

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Պրն Պողոսյան, շնորհակալություն։ Հարցերն  ավարտվեցին, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։

Հարգելի գործընկերներ, հարակից զեկուցողն է պետաիրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ պրն Լեւոն Մարտիրոսյանը։ Նրան դահլիճում չեմ տեսնում։ Եթե չեմ տեսնում, ապա պարտավոր եմ տեղեկացնել, որ պետաիրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովը դրական եզրակացություն է տվել եւ առաջարկել է խորհրդարանին քվեարկել ի օգուտ այս օրինագծի։

Այժմ մտքերի փոխանակության համար՝ հերթագրում։ Հերթագրվել է երկու պատգամավոր։ Մարգարիտ Եսայան, համեցեք։

Մ.ԵՍԱՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, շնորհակալություն, որ հնարավորություն տվեցիք ելույթ ունենալու։ Շատ երկար չի ասելիքս, որովհետեւ օրենքի նախագիծն էլ այնպիսին է, որ չի ենթադրում երկար ասելիք։ Ինքը կազմ ու պատրաստ ներկայացված օրենք է։ Շնորհակալություն, պրն փոխնախարար, լավ օրենք եք բերել։ Սրա կարեւորությունը կա, բայց ես ուզում եմ այս օրենքի նախագիծը որակել որպես ուշացած կամ արդեն կատարված փաստի արձանագրում, որովհետեւ մեր հանրությունը պետական խորհրդանիշները սիրում է, գնահատում է եւ բոլոր տոներին մենք դրանով ենք զբաղված։ Մեր դպրոցներում դրանով են զբաղված, ինստիտուտներում դրանով են զբաղված։ Մենք այստեղ ամեն նստաշրջանից առաջ մեր պետական օրհներգը կատարում ենք։ Եվ հենց այստեղ թույլ տվեք փոքրիկ հետգրությամբ ասեմ, որ եթե մենք «Տոների մասին» օրենքում փոփոխություն ենք մտցնում եւ պետական խորհրդանիշների մասին հատուկ օրենք ենք ընդունում՝ սահմանելով Սահմանադրության օրը հուլիսի 5, ես ուզում եմ խնդրել, որ հաջորդ գումարման խորհրդարան, ովքեր կգան պատգամավորներ, անգիր անեն ՀՀ օրհներգը։ Երբ այստեղ՝ նիստերի դահիճում կսկսվի նիստը, խնդրում եմ բոլորը երգեն, ինչպես մեր մարզաշխարհի ներկայացուցիչները, բոլոր այն մարդիկ, որ երկիր ու պետություն են ներկայացնում, գոնե սեփական երկրի օրհներգը պիտի անգիր անեն եւ անհարմար չզգան երգել։ Սա շատ կարեւոր է։

Հաջորդը՝ կարեւոր է նաեւ, որ միայն օրենքներով չի, որովհետեւ եթե մեր դրոշները մենք ներկայացնում ենք որոշ տեղերում տրորված, մաշված եւ գունաթափ, դա ամենեւին մեզ պատիվ չի բերում։ Լավ կլինի, որ բոլոր գերատեսչությունների, կազմակերպությունների ներկայացուցիչները, երբ միջոցառումներ են կազմակերպում, գոնե այդ դրոշները արդուկեն, գունաթափ չներկայացնեն եւ տրորված սունդուկներից չհանեն եւ չկախեն։ Այս ենթատեքստում ուզում եմ մի բան հիշեմ։ 80-ական թվականներին, երբ մենք դեռ անկախ պետություն չէինք դարձել եւ Սովետական Միությունը դեռ իր ճգնաժամային վիճակներում էր, իմ արեւմտահայ սկեսուրը ամեն անգամ մայիսի 28-ին հանում էր եռագույնը իր սունդուկից, իր տատիկի սունդուկից, արդուկում էր ամենայն մանրամասնությամբ ու խնամքով եւ մեր տանը այդ եռագույնը լինում էր ամբողջ տոնի ընթացքում։ Ուզում եմ ասել, որ մենք կարող ենք բազմաթիվ օրենքներ ընդունել ամեն ինչի մասին, բայց եթե մենք ինքներս մեր ամենօրյա կյանքում չենք հարգում այդ խորհրդանիշները եւ բավարար պատվախնդիր չենք, դրանց հանդեպ գուրգուրալից չենք, հազար օրենք ընդունենք, ոչինչ մեզ չի փրկելու։ Ասելիքս սա է, խմբագրական դիտողություններս արեցի, շնորհակալ եմ, որ ընդունեցիք։

Մի քիչ վիճելի է, որ հուլիսի 5-ին ենք դա նշելու, բայց համամիտ եմ, որովհետեւ գլխավոր օրենքի հետ զուգահեռ մենք պետք է նաեւ պետական խորհրդանիշերը փառաբանենք։ Էլի վերադառնալով իմ խոսքի սկզբին, ուզում եմ ասել, որ մենք դա արդեն անում ենք առանց այս օրենքի, որովհետեւ երբ մենք ընտանիքներով կամ կոլեկտիվներում նշում ենք Սահմանադրության օրը, բնականաբար, երգում ենք օրհներգը եւ եռագույնն է ներկա լինում։ Եվ լավ է, որ այսուհետ դա օրենքով կանենք։ Բայց էլի եմ խնդրում, որ կարող են օրենքները լինել բազմաձեւ, բազաթիվ, բազմաբառապաշար, բայց այդ օրենքները պետք է պահպանել։ «Պետական խրհրդանիշների մասին» օրենքը՝ առավել եւս, որովհետեւ դա տեսանելի է։ Երբ մենք գնում ենք միջազգային կառույցներում ներկայացնելով մեր պետությունը, լավ կլինի, որ նաեւ մենք ԱԺ-ից, երբ հուշանվերներ ենք տանում, անպայման եռագույնի ֆոնը լինի, մեր զինանշանի հետ կապված բաներ լինեն, որովհետեւ դա շատ կարեւոր է։ Ուրիշ երկրների մեր գործընկերները այդպիսի հուշանվերներ մատուցում են։

Շնորհակալ եմ։ Կարծում եմ, որ պետք է կողմ քվեարկենք այս օրենքի նախագծին։

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Անկասկած։ Ռուզաննա Մուրադյան։

Ռ.ՄՈՒՐԱԴՅԱՆ

-Մեծարգո նախագահող, հարգելի գործընկերներ, ես, ճիշտն ասած, ուզում էի հանել իմ ելույթը, բայց քանի որ հիմնականում խորհրդանիշների հանրահռչակման ուղղությամբ բավականին լուրջ ներդրում նաեւ եղել է այն կազմակերպության կողմից, որը ես ղեկավարում եմ, որի կազմի մեջ մտնում են նաեւ ՀՀ տարբեր  մարզերի դպրոցներ։ Դեռեւս անցած տարի մենք խորհրդանիշների հանրահռչակման մի օր սահմանեցինք, որին մասնակից եղան բոլոր դպրոցների աշակերտները՝ ստեղծելով պաստառներ, թե ինչպես են նրանք կարողանում ստեղծագործական մոտեցում ունենալ պետական խորհրդանիշներին եւ անգամ անցում եղավ պետական խորհրդանիշներից ազգային խորհրդանիշների։ Ուզում եմ հիշեցնել անցած տարվա մեծ միջոցառումը, որն ամփոփվեց ՀՀ Նախագահի մոտ եւ երեխաները ստացան պարգեւներ իրենց ուսուցիչների հետ միասին, որ կարեւորում են այդ ծրագիրը։ Ուզում եմ նաեւ առաջարկ անել մշակույթի նախարարությանը, որպեսզի հաջորդ օրենքի նախագիծը լինի ազգային խորհրդանիշների նմանատիպ մի տոնի ստեղծումը, որովհետեւ դա հուշեցին մեր երեխաներն իրենց աշխատանքներում։ Ինչպես տեսանք պետական խորհրդանիշներից ազգային խորհրդանիշների անցումն այնքան հետաքրքիր եւ սահուն էին կազմակերպել, որ սա մեզ հուշում էր, որ մեծերը կարողանան մտածել եւ օրենսդրական դաշտ բերել մի նոր տոն, որտեղ պետք է կարողանանք մեծարել ազգային խորհրդանիշները։ Իսկ պետական խորհրդանիշների մեծարման հարցում մենք այստեղ իրականում ունենք շատ կարեւոր ներդրում եւ բոլորվին կարեւոր չի, որ մենք այդ ներդրումը ակնկալենք կրթական հաստատություններից։ Կարծում եմ, որ պետական խորհրդանիշների նկատմամբ հարգանքը պիտի սկսվի ընտանիքից, նաեւ բոլոր գերատեսչությունները պիտի իրենց վրա պարտավորություն վերցնեն այնպես, ինչպես միջազգային փորձն է ասում, որի մասով ես հարց տվեցի պրն փոխնախարարին։ Երբ լինում ես տարբեր երկրներում, տեսնում ես, որ կան երկրներ, որ իրենց տան դիմաց դնում են իրենց դրոշները։ Հատկապես ԱՄՆ-ում։ Ես նմանատիպ միջոցառման եմ մասնակցել, երբ դպրոցի խորհրդի նիստ էր Միացյալ Նահանգներում, խորհրդի անդամները շրջվեցին դեպի ամերիկյան դրոշը, երդվեցին, որից հետո նիստը հայտարարվեց բացված։ Ես կարծում եմ, որ մեր դրոշը, զինանշանը եւ օրհներգը առավել քան նման մեծարանքի եւ հարգանքի են արժանի, որին էլ ուղղված է այս ծրագիրը։ Բայց ծրագրից առաջ մեր բոլոր քայլերը հայ լինելու, մեր ազգային ինքնությունը պահելու, պետական մտածողություն ձեւավորելու եւ դաստիարակելու այս բոլոր քայլերը արդեն բերել են նրան, որ այսօր հասունացել է պահը ունենալու օրենք պետական խորհրդանիշների մասին։

Շնորհակալություն եմ հայտնում նախաձեռնության համար։ Կարծում եմ, որ այսուհետեւ այն ավելի լայն շրջանակներ կընդգրկի եւ երեխաների սկսած գործընթացը տարածելու այդ գաղափարը կտարածվի նաեւ մեծերի մեջ։ Միգուցե մենք ինքներս էլ կմտածենք, թե ինչպե՞ս պետք է մեծարենք, փառաբանենք եւ ստեղծագործաբար մոտենանք պետական խորհրդանիշներին, որովհետեւ դրա իմացությունը հարգանք է պետության ղեկավարի նկատմամբ, մեր երկրի Սահմանադրության նկատմամբ։ Սա պետք է դաստիարակել փոքր տարիքից։ Շնորհակալություն։

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի գործընկերներ, մտքերի փոխանակությունն ավարտվեց։ Եզրափակիչ ելույթի անհրաժեշտություն չկա։ Շնորհակալություն։ Հարցի քննարկումն ավարտվեց։

Հարգելի պատգամավորներ, այժմ քննարկում ենք կառավարության կողմից ներկայացված «Հոգեբուժական օգնության մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություն կատարելու մասին» եւ կից ներկայացված օրենքների նախագծերի փաթեթը 1-ին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։ Հիմնական զեկուցող՝ առողջապահության նախարարի տեղակալ Սերգեյ Խաչատրյան։ Համեցեք։

Ս.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

-ԱԺ հարգելի փոխխոսնակ, հարգելի պատգամավորներ, հարգելի գործընկերներ, 1-ին ընթերցմամբ ձեր քննարկմանն է ներկայացվում «Հոգեբուժական օգնության մասին» օրենքում փոփոխություն կատարելու, «Քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ կատարելու մասին», «Քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքում փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքների նախագծերի փաթեթը։ Հոգեբուժության օգնության ոլորտը կարգավորող մայր օրենքը «Հոգեբուժության օգնության մասին» ընդունվել է 2004թ։ Օրենքի կիրարկման ընթացքում ի հայտ են եկել մի շարք խնդիրներ, բացեր։ Դրանց իրավական կարգավորումը հրատապ է առավել խոցելի խումբ դիտարկվող հոգեկան խանգարումներ ունեցող անձանց իրավունքների եւ ազատությունների արդյունավետ կիրարկման եւ պաշտպանության տեսակետից։

2010թ. ՀՀ-ն վավերացրել է «Հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրավունքների մասին» ՄԱԿ-ի կոնվենցիան։ Վերջինս միջազգային իրավաբանորեն պարտավորցնող մարդու իրավունքների մասին պայմանագիր է, որը նպատակաուղղված է հաշմանդամություն ունեցող մարդկանց իրավունքների պաշտպանությանը։ Կոնվենցիան պաշտպանում է հոգեկան առողջության խնդիրներ ունեցող մարդկանց իրավունքները՝ ներառյալ չարաշահումից, բռնությունից եւ խոշտանգումներից պաշտպանության իրավունքը, համայնքում, ընտանիքի հետ ապրելու իրավունքը, սեփական կամքին հակառակ հոսպիտալացվելու, կրթության, փոխադրման եւ այլ հանրային ծառայություններ հասանելիության իրավունքը, տեղեկատվության եւ հաղորդակցության հասանելիության իրավունքը, զբաղվածության եւ պատշաճ կենսամակարդակի իրավունքը, սոցիալական արդարության հասանելիության իրավունքը։

Ելնելով նշվածից, ներկայացված փաթեթով առաջարկվում է գործող օրենքի փոփոխություններ հետեւյալ տեսքով։ Հստակեցնել եւ գործող օրենսդրությանը համապատասխանել օրենքի մի շարք ձեւակերպումներ, հասկացություններ, տերմիններ, որոնք ներկայիս օրենքում ձեւակերպված չեն եւ կան այնպիսիք, որոնք ձեւակերպված են ոչ հստակ, դրանց հստակեցման կարիք կա, լրացնել հոգեկան խանգարում ունեցող անձանց իրավունքները, պարտականությունները։ Մասնավորապես, գործող օրենքում պարտականություններ ձեւավորված չեն, իսկ հոգեկան  հիվանդություն ունեցող անձինք նաեւ պարտականություններ պիտի ունենան, որովհետեւ նրանց մեծ թիվը նաեւ գիտակցություն  ունի եւ հասկանում է իր հետ կատարվող ամեն ինչ, դրանց մասին հոգեկան խանգարում ունեցող անձին եւ օրինական ներկայացուցչին պարտադիր ծանուցման կարգերը։ Կոնկրետացվում են հոգեբույժների պարտականությունները ինչպես հիվանդների իրազեկման, այնպես էլ բժշկական փաստաթղթերի լրացման ոլորտում։ Որպես նոր կարգավորումներ առաջարկվում է սահմանել հոգեկան խանգարումներ ունեցող անձանց վերաբերյալ տվյալների բազաների վարման նպատակները, դրանցում ներառվող տվյալների ցանկը եւ դրանց փոխանցման կարգը, հոգեկան խանգարումներ ունեցող անձանց հաշվառման նպատակները, հաշվառելու եւ հաշվառումից հանելու հիմքերը, ոչ հոժարակամ հոսպիտալացման առավելագույն ժամկետները սահմանել 6 ամիս, որից հետո հոսպիտալացումը կարող է երկարաձգվել նոր դատական ակտի հիման վրա։

Հաջորդը՝ հարկադիր բուժման մեջ գտնվող հիվանդների հետագա բուժման վերաբերյալ առնվազն 6 ամիսը մեկ բուժող բժշկի կողմից եզրակացություն տալու պարտադիր կարգն է եւ դատահոգեբուժական փորձաքննության տեսակների իրականցման առավելագույն ժամկետները եւ դրա իրականացման բացառապես հանձնաժողովային կարգը։

«Քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ կատարելու մասին» եւ «Քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքում փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքներում առաջարկվում է խմբագրական շտկումներ։ Շնորհակալություն։

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Խաչատրյանին հարցերով դիմելու համար՝ հերթագրում։ Հարցեր չկան։ Հարակից զեկուցող՝ առողջապահության, մայրության եւ մանկության հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ Արա Բաբլոյան։

Ա.ԲԱԲԼՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի գործընկերներ, մենք վերջին տարիներին մի քանի անգամ անդրադարձել ենք հոգեբուժության խնդիրներին եւ այս օրենքի մեջ իրականացրել ենք տարբեր փոփոխություններ եւ լրացումներ, քանի որ գիտությունը զարգանում է, պահանջները եւ մարդու իրավունքներն ընդլայնվում են եւ մենք պարտավոր ենք այդ ամենը հաշվի առնել եւ ներդնել մեր երկրում։ Իհարկե, պրն փոխնախարարը լավ հիշում է եւ մենք բոլորս բազմիցս խոսել եւ քննարկել ենք մոտեցումները հոգեկան առողջության պահպանման առումով։ Մենք ուրախ կլինեինք, որ այսօր կարողանայինք ոչ միայն այս փոփոխություններն անել հոգեբուժության բնագավառում, այլ մենք օրենք ընդունեինք մեր բնակչության հոգեկան առողջության պահպանման առումով։

Պարզ լինելու համար ուզում եմ բերել մի օրինակ։ Մենք այսօր ունենք «Բժշկական օգնության եւ սպասարկման մասին» օրենք, բայց դեռեւս չունենք «Առողջապահության մասին» օրենք։ Բարեբախտաբար, կարող եմ նշել, որ «Առողջապահության մասին» օրենքը մեզ մոտ գրեթե ավարտված է եւ նույն փուլում է գտնվում «Հանրային առողջության մասին» օրենքը։ Բայց ինչու՞ մենք, նույն մարդիկ, ովքեր աշխատում են այս բնագավառում եւ ժամանակին ստեղծեցին այդ նախագիծը «Բժշկական օգնության եւ սպասարկման մասին» օրենքի, ժամանակին չստեղծեցին այն նախագիծը, որը կոչվում էր «Առողջապահության մասին» օրենք, որովհետեւ այդ օրենքները կանոնակարգում են ոչ միայն խնդիրներ, որոնք առողջապահության բնագավառի կողմից պետք է իրականացվեն, այլ դա միջգերատեսչական խնդիր է։ Երբ ռեստորանի բարձր երաժշտությունը հնչում է մինչեւ գիշերվա 2-ը եւ թույլ չի տալիս մարդկանց հանգստանալ, դա բերում է մարդկանց մոտ հոգեկան առողջության խանգարում։ Բոլորս լավ հիշում ենք սովետական առողջապահության ժամանակ, որ շատ լավ կանոնակարգված, կազմակերպված առողջապահություն ունեինք, բայց երբ մեզ հարց էին տալիս՝ դուք գիտեք հոգեբան մասնագիտություն կա՞, թե՞ ոչ, մենք ասում էինք՝ այո։ Երբ հարցնում էին, թե կարող եք գոնե մեկ մարդ ցույց տալ, որ աշխատում է այդ մասնագիտությամբ, մենք չէինք կարողանում ցույց տալ։ 1-ին անգամ դրա հետ մենք առնչվեցինք երկրաշարժից հետո, երբ աշխարհը ձեռք մեկնեց մեզ օգնելու եւ առաջին հերթին սկսեցին աշխատել հոգեբանները սթրես տարած մարդկանց հետ, որոնք այդ աղետի հետ ուղղակիորեն առնչվել էին։

Մենք միասին ստեղծեցինք Արտակարգ իրավիճակների նախարարություն, բայց չկարողացանք ստեղծել հոգեբանական ծառայություն։ Բարեբախտաբար, դա զարգանում է եւ եթե հոգեկան առողջությունն արդեն խանգարված մարդկանց հետ առաջին տեղ ունեն հոգեբույժները եւ նրանց հետ միասին աշխատում են հոգեբանները, ապա հոգեկան առողջության պահպանման առումով առաջին տեղում են գտնվում հոգեբանները, որովհետեւ նրանք աշխատում են ոչ միայն նրանց հետ, ովքեր արդեն ունեն խանգարում, այլ աշխատում են, որպեսզի այդ հիվանդությունը չառաջանա, որպեսզի կանխարգելեն խանգարումները։ Սա շատ կարեւոր մոտեցում է։ Դրա համար այսօր, երբ խոսում ենք հանգստյան օրերի մասին, արձակուրդների մասին, աշխատանքային, ընտանեկան պատշաճ պայմանների  մասին, մենք այս ամենը պետք է կանոնակարգենք, որպեսզի պահպանենք հոգեկան առողջությունը։

Անդրադառնալով այսօրվա նախագծին, ուզում եմ տեղյակ պահել, որ լավ նախագիծ է, երկար ժամանակ աշխատել են նրա վրա, մասնագետները լավ պատրաստել են, բայց միեւնույն է, մենք ստեղծեցինք մի հանձնաժողով, որի մեջ ընդգրկված են նախագծի հեղինակները, հոգեբուժության ոլորտի մասնագետները, մարդու իրավունքների ոլորտի մասնագետները, հասարակական կազմակերպություններ այդ բնագավառում գործող։ Ուզում եմ հատուկ շնորհակալություն հայտնել Մարդու իրավունքների պաշտպանին եւ նրա գրասենյակի աշխատակիցներին, որոնք մասնակցեցին մեր լսումներին եւ քննարկումներին։ Այդ առումով հանձնաժողովը տվեց իր դրական եզրակացությունը։ Միեւնույն ժամանակ մենք կարողացանք հավաքագրել մոտ 20 առաջարկներ, որոնցից մի մասը խմբագրական էին, մյուս մասն ուներ կոնցեպտուալ նշանակություն, որոնք 1-ից 2-րդ ընթերցում կներկայացնենք հեղինակներին։

Բերեմ մեկ-երկու օրինակ։ Երբ հանձնաժողովը պետք է գնահատի հետազոտվողի առողջական վիճակը, ապա օրենքի նախագիծը նախատեսում է, որ եթե կա դատաբժշկական հանձնաժողով, որը պետք է դա իրականացնի, իրականացնելուց հետո եզրակացության մեկ օրինակը պետք է տրվի այն մարմնին, որը դիմել է հանձնաժողովին, մյուսը պետք է կցվի հիվանդի գործերին։ Բայց որտե՞ղ է մարդու իրավունքը, որ մարդուն չեն տալիս իր առողջության վերաբերյալ եզրակացությունը։ Մենք տվեցինք մեր դրական կարծիքը, որ այդ եզրակացությունը պետք է տանք այդ մարդուն։ Եթե նա համաձայն չի, ապա ունի իրավունք դիմելու եւ կրկնակի հանձնաժողով պահանջելու, որպեսզի այդ հարցը կրկնակի քննարկվի։

Կան նմանատիպ առաջարկներ, որոնք էլ ավելի ամրապնդում են հոգեկան առողջությունը խանգարված մարդկանց իրավունքները բժշկական հաստատություններում եւ փորձաքննություններն անցնելուց կամ հաշվառումից դուրս գալու կամ նման հաստատությունից դուրս գրվելու առումով։

Կարծում եմ, որ մենք բավականին բազմակողմանի ենք քննարկել այս նախագիծը, տվել ենք դրական եզրակացություն։ Առաջարկում եմ կողմ քվեարկել այս նախագծին։ Շնորհակալություն։

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի գործընկերներ, պրն Բաբլոյանին հարցերով դիմելու համար՝ հերթագրում։ Հարցեր չկան։ Պրն Բաբլոյան, շնորհակալություն, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։

Հարգելի գործընկերներ, մտքերի փոխանակության համար՝ հերթագրում։ Հերթագրվածներ չկան։ Եզրափակիչ ելույթի անհրաժեշտություն եւս չկա։ Շնորհակալություն։ Հարցի քննարկումն ավարտվեց։

Հարգելի պատգամավորներ, այժմ քննարկում ենք կառավարության կողմից ներկայացված «Մշակութային արժեքների արտահանման եւ ներմուծման մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ եւ լրացում կատարելու մասին» եւ «Պետական տուրքի մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքների նախագծերի փաթեթը 1-ին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։ Հիմնական զեկուցող՝ մշակույթի նախարարի տեղակալ Արթուր Պողոսյան։

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգարժան փոխխոսնակ, հարգելի գրոծընկերներ, ձեր ուշադրությանն է ներկայացվում «Մշակութային արժեքների արտահանման եւ ներմուծման մասին» եւ «Պետական տուրքի մասին» ՀՀ օրենքներում փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքների նախագծերը։ Ըստ էության, այս օրենքների փոփոխության անհրաժեշտությունը կայանում է նրանում, որ ՀՀ ԵՏՄ հետ անդամակցության հետ կապված մենք փորձում ենք այս օրենքներով համապատասխանեցնել մեր օրենսդրությունը ԵՏՄ երկրների ընդհանուր օրենսդրությանը եւ մասնավորապես մաքսային օրենքների դրույթներին։

Հիշյալ փոփոխությունների համար հիմք է հանդիսացել Եվրոպական տնտեսական համագործակցության կոլեգիայի 2015թ. ապրիլի 21-ի որոշումը, որն իրենից ներկայացնում է Մաքսային միության մաքսային սահմանով մշակութային արժեքների, ազգային արխիվային ֆոնդերի, բնօրինակ արխիվային փաստաթղթերի արտահանման սահմանափակումների վերաբերյալ կետերի դրույթները։

Ես կփորձեմ ներկայացնել։ Խոսքը այն մասին է, որ մեր օրենսդրությամբ ՀՀ կառավարության կողմից լիազորված մարմինը՝ մշակույթի նախարարությունը մշակութային արժեքների արտահանման համար արժեքն արտահանող իրավաբանական կամ ֆիզիկական անձին տրամարդում էր վկայագիր։ Ըստ էության, նույն այդ աշխատաոճը, նույն ձեւաչափը, օրենսդրական մեխանիզմը շարունակում է մնալ եւ կիրառվել, սակայն փաստաթղթի անվանումը մենք փոխում ենք՝ համապատասխանեցնելով ԵՏՄ ստանդարտներին, որը կոչվում է եզրակացություն կամ թույլատրող փաստաթուղթ։ Ըստ էության, փոփոխության իմաստը դա է։

2-րդը այն է, որ ԵՏՄ փաստաթղթերով եւ օրենսդրական կարգավորումներով լիազորություն էր տրվում տվյալ երկրի մշակութային արժեքների կառավարման լիազոր մարմիններին, որպեսզի իրենց իրավական ակտերով սահմանեն այն մշակութային արժեքների, արխիվային փաստաթղթերի ցանկը, որոնք ունեն սահմանափակումներ։ Սա նշականում է, որ ունենալ այն փաստաթղթերի եւ մշակութային արժեքների ցանկը, որի համար հատուկ պետք է տրվի եզրակացություն կամ թույլատրող փաստաթուղթ։ Այս օրենքում մենք այդ տիպի փոփոխություններ ենք կատարում։ Մասնավորապես, գործող օրենքի մի շարք հոդվածներում «վկայագիր» բառը մենք փոխարինում ենք «եզրակացություն թույլատրող փաստաթուղթ» անունով։ Այնուհետեւ օրենքում սահմանում ենք, լիազորություն ենք տալիս լիազոր մարմնին, որպեսզի նա հաստատի ՀՀ մաքսային տարածքով փոխադրման համար սահմանափակումների ենթակա մշակութային արժեքների, ազգային արխիվային ֆոնդերի փաստաթղթերի եւ արխիվային բնօրինակ փաստաթղթերի ցանկը։ Այնուհետեւ սահմանում ենք դրույթ այդ սահմանափակումներից դուրս ցանկացած մշակութային արժեքի կամ արխիվային փաստաթղթի ազատ կամ հեշտացված արտահանման ռեժիմ։ Սա կոչվում է պարզեցված ընթացակարգ առանց արտահանման իրավունքի եզրակացության կամ լիազորված պետական մարմնի կնիքով վավերացված լուսանկարի արտահանում առանց սահմանափակումների արտահանման ենթակա մշակութային արժեքների եւ մշակութային նշանակության առարկաների։ Սահմանվում է օրենքով նաեւ այն դրույթը, որ ըստ հայտատուի ցանկության նա կարող է ազատ ռեժիմով արտահանվող մշակութային ապրանքի համար դիմել լիազոր մարմնին եւ այդ արժեքի լուսանկարի դարձերեսին ստանալ ստորագրություն կամ կնիք, որպեսզի հեշտացվի եւ պրոբլեմներ չունենա հետագայում արտահանելու համար։ Չնայած այն հանգամանքին, որ այդ մշակութային արժեքը կամ արխիվային փաստաթուղթը կարող էր արտահանվել առանց նաեւ այդ փաստաթղթի, տվյալ դեպքում պետական տուրք չի գանձվում։

Հաջորդ օրենքի փոփոխությունը, որ բխում է այս օրենքից, դա «Պետական տուրքի մասին» օրենքում փոփոխությունն է, երբ մենք նույն տրամաբանությամբ «վկայագիր» բառը փոխարինում ենք «եզրակացություն կամ թույլատրվող փաստաթուղթ» բառերով։ Սա է այս երկու օրենքների փոփոխությունը։ Շնորհակալություն։

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Պողոսյանին հարցերով դիմելու համար՝ հերթագրում։ Հարցեր չկան։ Բայց ես մի փոքր հարցով շատ հակիրճ խնդրում եմ ինձ պատասխանեք։ Իհարկե լավ է, որ մենք համապատասխանեցնում ենք ընթացակարգերը եւ օրենքով կարգավորումները համապատասխանեցնում ենք նաեւ մեր գործընկեր երկրների օրենսդրությանը եւ նպատակը դրական է, բայց հարց, որն ընդհանրական է։ Կարո՞ղ է այս ամենի արդյունքում մենք ունենանք  վտանգներ՝ կապված մշակութային արժեքների կորուստի կամ երկրից փախուստի, արտահանելու կամ հակառակն էլ նույն ձեւով։ Ասենք, մեր երկրի տարածքն օգտագործելու որպես տարանցիկ ճանապարհ այլ  մշակութային արժեքներ անցկացնելու համար։

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ըստ էության, այս փոփոխությունները չեն անդրադառնում որեւէ ռեժիմի փոփոխության։ Այս օրենքով մենք ուղղակի համապատասխանեցնում ենք մեր իրավաբանական տերմինները կամ տրվելիք փաստաթղթի անվանումը, որպեսզի այն համադրելի լինի ԱՊՀ տարածքում մյուս երկրներում կիրառվող փաստաթղթերին։ Սա է, ոչ մի փոփոխություն չկա։ Լրացուցիչն այն է, որ այս օրենքով մենք լիազոր մարմնին տալիս ենք իրավունք, որպեսզի նա նորմատիվ իրավական փաստաթղթով սահմանի այն մշակութային արժեքները եւ արխիվային փաստաթղթերի ցանկը, որոնց նկատմամբ կարող են կիրառվել սահմանափակումներ։ Ըստ էության, ռիսկերի ավելացում կամ պակասեցում չի նախատեսվում։ Եթե կային այդպիսի ռիսկեր մինչեւ այս օրենսդրական փոփոխությունը, ապա դրանք նույն ձեւի մնում են։ Ասեմ, որ մեր համագործակցությունը Ինտերպոլի եւ այլ միջազգային կառույցների հետ մշակութային արժեքների արտահանման այս գործընթացների մեջ նույնպես շատ բարձր մակարդակի է եւ վերջին տարիներին մենք բավականին լուրջ աշխատանք ենք իրականացնում այդ բազաները թվայնացնելու եւ համապատասխանեցնելու իրար։ Շնորհակալություն։

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հուսանք, որ ոչ միայն նման ռիսկեր չեն ավելանում, այլեւ եղած կանոնակարգումներն այնպիսին են, որ մեր մշակութային արժեքները լուրջ հսկողության տակ են եւ վտանգի չեն ենթարկվի։ Կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։

Հարգելի պատգամավորներ, տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովը տվել է դրական եզրակացություն եւ հորդորել է գործընկերներին նույնպես դրական եզրակցություն տալ այս օրինագծին։

Այժմ՝ հերթագրում մտքերի փոխանակության համար։ Հերթագրվածներ չկան։ Եզրափակիչ ելույթի անհրաժեշտություն եւս չկա։ Շնորհակալություն, պրն Պողոսյան, հարցի քննարկումն ավարտվեց։ Այսօր մենք բավականին էականորեն զբաղվեցինք մշակութային դաշտի խնդիրներով։

Հարգելի պատգամավորներ, այժմ քննարկում ենք կառավարության կողմից ներկայացված «Ազգաբնակչության էկոլոգիական կրթության եւ դաստիարակության մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծն 1-ին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։ Հիմնական զեկուցող՝ ՀՀ բնապահպանության նախարարի տեղակալ Սիմոն Պապյան։

Ս.ՊԱՊՅԱՆ

-ԱԺ հարգարժան փոխխոսնակ, հարգելի պատգամավորներ, 1-ին ընթերցմամբ ձեր քննարկմանն է ներկայացվում «Ազգաբնակչության էկոլոգիական կրթության եւ դաստիարակության մասին» ՀՀ օրենքում լրացումներ եւ փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը։

Գործող օրենքն ընդունվել է 2001թ։ 2005թ. մարտի 17-ին ընդունվել է ՄԱԿ-ի Եվրոպական տնտեսական հանձնաժողովի կրթություն՝ հանուն կայուն զարգացման ռազմավարությունը, որում շեշտադրվեց բնապահպանական կրթության, դաստիարակության եւ իրազեկման դերը պետության կայուն զարգացման համատեքստում։

Ելնելով վերը նշվածից, անհրաժեշտություն է առաջացել համապատասխան փոփոխություններ կատարել գործող օրենքում։ Մասնավորապես, խմբագրական փոփոխություններ են կատարվել օրենքի վերնագրում, նախաբանում, 1-ին, 2-րդ, 3-րդ եւ 5-րդ հոդվածներում, օրենքի 4-րդ հոդվածը լրացվել է պետական քաղաքականության իրականացման մի շարք նոր սկզբունքներով։ Մասնավորապես, էկոկրթության եւ դաստիարակության բնագավառում նորարարական գիտական գործունեության խրախուսում, ոլորտում տարբեր կազմակերպությունների եւ պետական մարմինների միջեւ համագործակցության խրախուսում, էկոլոգիական կրթության ներդաշնակեցում կայուն զարգացման այլ ոլորտների հետ, էկոկրթության որակի շարունակական բարելավում միջազգային չափանիշներին համապատասխան։

Օրենքի 7-րդ հոդվածում կատարված փոփոխությամբ հանրակրթական բոլոր մակարդակներում, այդ թվում՝ նախադպրոցական, էկոլոգիական ուղղվածություն ունեցող առարկաներում ուսումնական պարապմունքներում ապահովվելու է բնապահպանական թեմաների ներառումը։

Առաջարկվող օրենքի փոփոխությամբ կկատարելագործվի բնապահպանական կրթության եւ դաստիարակության օրենսդրական դաշտը, կրթություն հանուն կայուն զարգացման ռազմավարության սկզբունքներին համահունչ՝ նպատակ ունենալով ուժեղացնելու բնապահպանական կրթության եւ դաստիարակության դերը ՀՀ կրթական համակարգի բոլոր մակարդակներում, հատկապես նախադպրոցական եւ հանրակրթական մակարդակներում։

Օրենքը քննարկվել է համապատասխան գլխադասային  հանձնաժողովում եւ ստացել է դրական եզրակացություն։ Շնորհակալություն։

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Պապյանին հարցերով դիմելու համար՝ հերթագրում։ Հարցեր չկան։ Սպառիչ էր ներկայացված, շնորհակալություն։

Հարակից զեկուցող՝ գիտության, կրթության, մշակույթի,  երիտասարդության եւ սպորտի հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Ռուզաննա Մուրադյան։

Ռ.ՄՈՒՐԱԴՅԱՆ

-«Էկոլոգիական կրթության եւ դաստիարակության մասին» օրենքը վերջին շրջանում բոլորիս ուշադրության կենտրոնում է հայտնվել երեւի այն պարզ պատճառով, որ կառավարության որդեգրած նոր ծրագրում ունենալ, ստեղծել կանաչ տնտեսություն եւ ազգային կենտրոն, ինչպես նաեւ առաջիկա երեք տարիներին էլեկտրոնային հարթակում ունենալ կանաչ տնտեսությունը խթանող նման ծրագրեր։ Էկոլոգիական կրթությանն ուղղված նախագծերը այդ բավարար օրենսդրական կարգավորման հենք են հանդիսանում։

Օրենքի նախագիծը քննարկվել էր վաղուց կրթության, գիտության, մշակույթի, երիտասարդության եւ սպորտի հանձնաժողովում, ստացել է դրական եզրակացություն։ Խնդրում եմ դնել քվեարկության։

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Շատ բարի։ Հարակից զեկուցող տիկին Մուրադյանին հարցերով դիմելու համար՝ հերթագրում։ Հարցեր չկան, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։ Հերթագրում՝ մտքերի փոխանակության համար։ Հերթագրվածներ չկան։ Եզրափակիչ ելույթների անհրաժեշտություն եւս չկա։ Շնորհակալություն։ Հարցի քննարկումն ավարտվեց։

Հարգելի պատգամավորներ, այժմ քննարկում ենք կառավարության կողմից ներկայացված «Մթնոլորտային օդի պահպանության մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» եւ կից ներկայացված օրենքների նախագծերի փաթեթն 1-ին ընթերցմամբ ընդունելու մասին հարցը։ Հիմնական զեկուցող՝ բնապահպանության նախարարի տեղակալ Սիմոն Պապյան։

Ս.ՊԱՊՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ ԱԺ հարգարժան փոխխոսնակ, հարգելի պատգամավորներ, 1-ին ընթերցմամբ ձեր քննարկմանն է ներկայացվում «Մթնոլորտային օդի պահպանության մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին», «Բուսական աշխարհի մասին» օրենքում լրացումներ կատարելու մասին» եւ «Հողային օրենսգրքում լրացումներ եւ փոփոխություններ կատարելու մասին» ՀՀ օրենքների նախագծերի փաթեթը։

Նախկինում գործող «Սնդարտացման մասին» օրենքի 8-րդ հոդվածը ՀՀ կառավարությանը լիազորում էր ընդունել տեխնիկական կանոնակարգեր, որոնցով սահմանվող պահանջները համաձայն օրենքի 2-րդ հոդվածի պարտադիր են եւ դա որեւէ  իրավական հակասություն չէր առաջացնում։ Մինչդեռ 2012թ. փետրվարի 8-ին ընդունված «Ստանդարտացման մասին» նոր օրենքով այդ պահանջը վերացվել է։

ՀՀ կառավարությունը նույնատիպ պահանջներ ունեցող կանոններ, կարգեր կամ տեխնիկական նորմեր կարող է սահմանել միայն այն դեպքերում, երբ այդ իրավունքներն ու պարտականություններն ամրագրված են որեւէ օրենքով, համաձայն «Իրավական ակտերի մասին» օրենքի 9-րդ հոդվածի։ Հաշվի առնելով, որ բնապահպանության ոլորտը կանոնակարգող օրենքներում նման դրույթ նախատեսված չէ, անհրաժեշտություն է առաջացել նախագծերի այդ տարբերակում համապատասխան ներկայացվող նախագծերի փաթեթում համապատասխան լրացումներ կատարել։ Մասնավորապես, «Մթնոլորտային օդի պահպանության մասին» օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագծով առաջարկվում է 5-րդ հոդվածում նախատեսել տարածքում շահագործվող տրանսպորտային միջոցների սահմանային թույլատրելի մակարդակները, արտանետումների կազմի նորմերը եւ հսկման մեթոդները կառավարության կողմից սահմանելու դրույթ։

«Բուսական աշխարհի մասին» օրենքում լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի նախագծով առաջարկվում է 5-րդ հոդվածում նախատեսել բնակավայրերի կանաչ գոտիների չափերի եւ կազմությանը ներկայացվող պահանջները կառավարության կողմից սահմանելու դրույթ, 18-րդ հոդվածում սահմանել բնակավայրերում կանաչ գոտիների չափերի եւ տեսակային կազմի ներկայացրած խախտումը արգելող դրույթ։ Իսկ «ՀՀ հողային օրենսգրքում լրացումներ եւ փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքի նախագծով առաջարկվում է 36-րդ հոդվածով սահմանել հողի վերին շերտի հանմանը, պահպանմանը եւ օգտագործմանը, հողերն ախտոտումից պահպանելու համար ներկայացվող պահանջները ՀՀ կառավարության կողմից սահմանելու դրույթ։

Օգտվելով առիթից որոշ փոփոխություններ են կատարվում հասկացությունների մեջ, ճշտվում են «Մթնոլոտային օդի պահպանության մասին» օրենքի 2-րդ հոդվածում։ Դրական եզրակացությունը հանձնաժողովի նույնպես առկա է։ Շնորհակալություն։

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Պապյանին հարցերով դիմելու համար՝ հերթագրում։ Հարցեր չկան։ Կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։ Շնորհակալություն։

Հարգելի գործընկերներ, այժմ հերթագրում՝ մտքերի փոխանակության համար։ Հերթագրվածներ չկան։ Եզրափակիչ ելույթի անհրաժեշտություն եւս չկա։ Շնորհակալություն, պրն Պապյան։ Հարցի քննարկումն ավարտվեց։

Հարգելի պատգամավորներ, այժմ քննարկում ենք ՀՀ Նախագահի ներկայացրած 2016թ. հոկտեմբերի 27-ին Փարիզում ստորագրված «ՀՀ կառավարության եւ Ֆրանսիայի Հանրապետության կառավարության միջեւ միգրացիոն գործընկերության վերաբերյալ» համաձայնագիրը վավերացնելու մասին հարցը։ Հիմնական զեկուցող՝ ՀՀ տարածքային կառավարման եւ զարգացման նախարարության միգրացիոն պետական ծառայության պետ Գագիկ Եգանյան։

Գ.ԵԳԱՆՅԱՆ

-ԱԺ մեծարգո փոխխոսնակ, հարգելի պատգամավորներ, ձեր վավերացմանն եմ ներկայացնում «ՀՀ կառավարության եւ Ֆրանսիայի Հանրապետության կառավարության միջեւ միգրացիոն գործընկերության վերաբերյալ» համաձայնագիրը, որը ստորագրվել է 2016թ. հոկտեմբերի 27-ին, Փարիզում։ Այս համաձայնագիրն իր բնույթով յուրահատուկ համաձայնագիր է, քանի որ սրանով առաջին անգամ եվրոպական երկրի հետ սահմանվում է խաղի կանոններ, որը թույլ է տալիս առանձին կատեգորիայի քաղաքացիներին կողմերի տարածք մուտք գործել, այնտեղ գտնվել ընդհանուր սահմանված ռեժիմներից ավելի արտոնյալ պայմաններով։ Խոսքը վերաբերում է չորս կատեգորիայի անձանց։

1-ին կատեգորիան ուսանողներն են, որոնց ուսումնական պրակտիկայի հնարավորություն է տրվում այս համաձայնագրով կողմերի տարածք այցելել։ Համաձայնագրով նախատեսված է, թե ինչպիսի պայմաններ պիտի բավարարի, որ ուսանողը կարողանա իր պրակտիկան կազմակերպել մյուս կողմի տարածքի համապատասխան կրթական հաստատությունում։ Մասնավորապես, եռակողմ պայմանագրի առկայություն բուհերի եւ ուսանողի միջեւ կնքված։

2-րդ կատեգորիան բուհերի նոր շրջանավարտ երիտասարդներն են, ովքեր մասնագիտական ստաժի ձեռքբերման համար այդ հնարավորությունն ունեն կողմերի տարածքում իրականացնել։

3-րդ կատեգորիան երիտասարդ մասնագետներն են, մինչեւ 35 տարեկան քաղաքացիների մասին է խոսքը։ Իրենց համար նախատեսված է  միայն գործատուի համաձայնության պարագայում, եթե նրանք գործատու գտել են։ Դա բավական է, որ նրանք չհասցնեն լրացուցիչ աշխատանքի թույլտվության այդ ընթացակարգը, որը բավականին բարդ, հոգեմաշ եւ շատ դեպքերում բացասական արդյունք բերող ընթացակարգ է։

4-րդ կատեգորիան բարձր որակավորում ունեցող մասնագետներն են։ Նրանց նույնպես առանց օտարերկրացիների զբաղվածության վերաբերյալ ընդհանուր ռեժիմն անցնելու հնարավորություն է տրվում իրենց մասնագիտական գիտելիքները կիրառել մյուս կողմի տարածքում։

Նմանատիպ համաձայնագիր, նմանատիպ մեխանիզմներ մենք չենք ունեցել որեւէ այլ երկրի հետ։ Ֆրանսիայի հետ առաջին անգամն է։ Սա պատահական չի, քանի որ Ֆրանսիայի հետ միգրացիոն ոլորտի համագործակցությունը բավականին երկար ժամանակով պատմություն ունի։ Այն սկիզբ է առել 2008թ. եւ իր մեջ ներառում է այդ համագործակցությունը կոնկրետ կիրառական բնույթի ծրագրերի իրականացում ուղղված այս կամ այն թիրախային խմբերին։ Այդ համագործակցությունն իր մեջ ներառում է նաեւ իրավապայմանագրային բավականին պատկառելի բազա՝ սկսած 2009թ. Լյուքսեմբուրգում  ստորագրված «Գործընկերություն հանուն միգրացայի անշարժ ունակության» հռչակագրով վերջացրած նախանցյալ տարի կնքված վիզաների դյուրացման եւ առանց թույլտվության բնակվող անձանց վերադարձի համաձայնագրով, այլեւ ներառում է ինստիտուցիոնալ մաս։ Ուզում եմ տեղեկացնել, որ Ֆրանսիայի ինտեգրման միգրացիայի ազգային գրասենյակը Հայաստանում հիմնել է իր ներկայացուցչությունը, որն ունի տարածաշրջանային ծածկույթ։ Այսինքն՝ նաեւ զբաղվում է հարեւան պետությունների հետ կապված հարցերով։ Կարծես թե այդ համագործակցության հաստատած ոգուն համապատասխանում է այդպիսի եզակի բնույթ ունեցող նոր ուղղությունը։ Կարեւոր է նաեւ այն, որ այստեղ մենք չենք խոսում միայն լեգալ միգրացիոն հնարավորությունների մեծացման մասին։ Մենք համաձայնագրով դրույթներ ենք նախատեսել միգրացիոն շղթայի մյուս օղակների վերաբերյալ։ Մասնավորապես կոնկրետ մեխանիզմներ են նախատեսված անկանոն միգրացիայի դեմ պայքարի հարցերում։ Դրան վերաբերում է համաձայնագրի համապատասխան հոդվածներ։ Եվ վերջապես նաեւ վերադարձի խթանումը։ Նախատեսված է վերադարձողներին ռեյտեգրացիոն որոշակի աջակցության ցուցաբերում տարբեր հարցերի առնչությամբ։ Հիմնականում նրանց բիզնես գործունեության ուղղությամբ եւ այլ բնույթի աջակցություն ցուցաբերելու հարցերում։ Եթե ի մի բերենք, ապա սա հնարավորություն կտա, որ մի նոր մակարդակի բարձրացնել համագործակցությունը հայ-ֆրանսիական միգրացիոն ոլորտում։ Մենք սա դիտում ենք նաեւ որպես լավ նախադեպ, որ նմանատիպ համագործակցություն հաստատենք նաեւ այլ պետությունների հետ՝ ընդլայնելով այս չորս կատեգորիաները նշելով ուրիշ կատեգորիաների, որ նրանց համար կսահմանվեն արտոնյալ պայմաններ։ Հարցը կայանում է նրանում, որ այսօր օտարերկրյա քաղաքացին, անգամ ՀՀ քաղաքացին, եթե աշխատանքի հնարավորություն ձեռք բերեց Ֆրանսիայում, ապա նա պետք է նաեւ առանձին ընթացակարգով ձեռք բերի բնակության իրավունք։ Այս համաձայնագրով նշված չորս կատեգորիայի անձանց համար հանվում է։ Ընդամենը միայն աշխատանքի առկայությունը բավարար է, որ նրա կացության իրավունքը ավտոմատ ձեւով լուծվի։

Հաշվի առնելով, որ զգալի թվով գործատուներ կան Ֆրանսիայում ծագումով հայերի շրջանում, ապա կարծում ենք, որ այս համաձայնագիրը հնարավորություն կտա, որ շատերը կարողանան իրենց աշխատանքային ունակություններն ու հմտությունները կատարելագործել մյուս կողմի տարածքում։ Սա մի ուղղվածության համաձայնագիր չէ։ Նմանատիպ արտոնություններ կամ աշխատանքի անցնելու հնարավորություններ սահմանված են նաեւ Ֆրանսիայի քաղաքացիների համար։

Խոսելով Ֆրանսիայի հետ համագործակցության մասին կուզեի նշել, որ նույն օրը նաեւ ստորագրվել է մեկ այլ համաձայնագիր, որը վերաբերում է առանց թույլտվության բնակվող անձանց հետընդունման համաձայնագրի կիրարկման արձանագրությանը։ Այդ համաձայնագրի շրջանակներում նույնպես Հայաստանն իր ստանձնած պարտավորությունները կատարում է ամբողջությամբ եւ ժամանակին։

Ներկայացնելով ձեզ այս համաձայնագրի բովանդակությունը, խնդրում եմ ձեր վավերացումը։ Շնորհակալություն։

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Եգանյանին հարցերով դիմելու համար՝ հերթագրում։ Հարթագրվել է մեկ պատգամավոր՝ Կարինե Աճեմյան։

Կ.ԱՃԵՄՅԱՆ

-Պրն Եգանյան, լավ է, որ արտոնյալ պայմաններ են ստեղծվում տարբեր կատեգորիաների համար, որ մեր երիտասարդները կարող են ուսանել Ֆրանսիայում։ Բայց այս մասնագետների, բարձր որակավորում  ունեցող մասնագետների համար, եթե այսքան հեշտացվում է կարգը, չկա՞ վտանգ եւ անհանգստություն, որ նրանք լավ պայմանները, ավելի պահանջված լինելով, պարզապես չեն վերադառնա։ Այսինքն՝ ավելի կհեշտացվի արտագաղթը։ Չունե՞ք այդպիսի անհանգստություն։

Գ.ԵԳԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Տեսականորեն ձեր ասած դրույթը հնարավոր չէ։ Այսինքն՝ կարող է լինի այդպիսի դեպք, բայց մենք հիմա գործակցությունը ծավալում ենք այնպես, որ վիզաների դյուրացումից հետո նաեւ վիզաների ազատականացման անցնենք։ Այսինքն՝ ավելի լայն կոնտեքստով այդ խնդիրը միշտ կա։ Բայց պետք է հիշենք, որ անձը միշտ ինքն է իր արած քայլի հետեւանքները կշռադատում։ Արդյոք տված հնարավորությունը օրինական, որ գտնվի այնտեղ հատուկ ժամկետով, այդ ժամկետից  ավել այդ հնարավորությունը չունի, ինքը երկարացնի եւ մնա ապօրինի, թե՞ վերադառնա։ Մանավանդ վերադառնալու դեպքում համաձայնագրով նախատեսել ենք որոշակի աջակցություններ, որից հետո նորից կարող է նույն ճանապարհով կրկին մեկնել եւ ինքը չհայտնվի անցանկալի անձնաց ցուցակում։ Եթե ի մի բերենք նշված նկատառումները, կարծում եմ, որ պետք է գերակշռի, որ ավելի շատ նրանց լեգալ հնարավորություն տալ։ Եվ ինչքան լեգալացվի, մյուս կողմից որոշակի կանխարգելիչ բնույթ կունենա անլեգալ իրավիճակների չառաջացման համար։ Շնորհակալություն։

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Եթե արձագանք չկա, ես փորձեմ արձագանքել։ Պրն Եգանյան, հարցն էլ էր հետաքրքիր եւ ձեր կարծիքը, որպես մասնագետ, որը երկար տարիներ մեր երկրում այս ուղղության կանոնակարգող լավագույն մասնագետներից է։ Իմ կարծիքով տիկին Աճեմյանի հարցը ինչ-որ սահման ունի աշխատուժի արտահանման հետ, որովհետեւ արտագաղթը դա մի այլ երեւույթ է, բայց բավականին պետություններ կան աշխարհում, որոնք զբաղված են եւ լուրջ հաջողություններ ունեն աշխատուժի արտահանման գործում։ Կարո՞ղ ենք մենք այստեղ ինչ-որ ապագա, հեռանկար ունենալ։ Եթե կարելի է, հակիրճ ներկայացրեք։

Գ.ԵԳԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Անկազմակերպ տեղի ունեցող միգրացիոն տեղաշարժերը, որպեսզի կարողանանք տեղափոխել քիչ թե շատ կանոնավոր գործընթացների մեջ, առաջին հերթին պետք է համապատասխան իրավապայմանագրային բազա, որտեղ կարողանանք սահմանել, թե կոնկրետ ո՞ր կատեգորիաները եւ այդ կատեգորիաների ինդեֆիկացման պրոցեսը շատ դյուրին լինի։ Սա մեկ։

2-րդը՝ այդ կատեգորիաների համար ինչպիսի՞ ռեժիմներ, որոնք պետք է ընդհանուր ռեժիմներից ավելի մեղմ լինեն, որ կարողանանք ասել, որ համագործակցություն եւ շարժունակություն ենք ավելացրել։ Այդ առումով այս համաձայնագիրն այդ ուղղությամբ բավականին լուրջ ձեռքբերում է։ Նմանատիպ համաձայնագիր մենք ԱՊՀ շրջանակներում չունենք։ Ֆրանսիան էլ այլ երկրների հետ չի կնքել։ Սա դիտվում է որպես կանոնավոր լեգալ միգրացիոն կազմակերպելու լավագույն գործիք։ Ինչքան այս ուղղությամբ համագործակցենք այլ երկրների հետ, այդքան հնարավորությունները մեր քաղաքացիների համար ավելի կմեծանա։ Կրկնում եմ, որ անգամ վիզաների ազատականացման դեպքում միշտ անձը պետք է իր իրականացրած քայլերի հետեւանքները  կշռադատի։

Հ.ՆԱՂԴԱԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Եգանյան, հարցերն ավարտվեցին։ Կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։

Հարգելի պատգամավորներ, մտքերի փոխանակության համար՝ հերթագրում։ Ելույթներ չկան։ Եզրափակիչ ելույթի անհրաժեշտություն եւս չկա։ Այս հարցի քննարկումն ավարտվեց։ Ավարտեցինք նաեւ այսօր աշխատանքային օրը եւ այս քառօրյան։ Շնորհակալություն բոլորին, ցտեսություն մինչեւ հաջորդ մեր նիստը։ Արտահերթ նիստ է հրավիրված փետրվարի 14-ին ժամը 12-ին։ Շնորհակալություն։ Ցտեսություն։




ԱԺ Նախագահ  |  Պատգամավորներ  |  Հանձնաժողովներ  |  Խմբակցություններ, խմբեր  |  Աշխատակազմ
Օրենսդրություն  |   Նախագծեր  |  Նիստեր  |   Լուրեր  |  Արտաքին հարաբերություններ   |  Գրադարան  |  Ընտրողների հետ կապեր  |  Հղումներ  |  RSS