National Assembly of the Republic of Armenia | Official Web Page | www.parliament.amNational Assembly of the Republic of Armenia | Official Web Page | www.parliament.am
HOME | MAIL | SITEMAP
Armenian Russian English French
Արխիվ
8.02.2024

Երկ Երք Չրք Հնգ Ուր Շբթ Կիր
01 02 03 04
05 06 07 08 09 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29
 
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎ
ՈՒԹԵՐՈՐԴ ԳՈՒՄԱՐՈՒՄ
ՅՈԹԵՐՈՐԴ ՆՍՏԱՇՐՋԱՆ


ՍՂԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ N 6

8 փետրվարի 2024

Ժամը 10:00

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ ԵՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԱԽԱԳԱՀ ԱԼԵՆ ՍԻՄՈՆՅԱՆԸ ԵՎ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՏԵՂԱԿԱԼ ՌՈՒԲԵՆ ՌՈՒԲԻՆՅԱՆԸ

         

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Բարև ձեզ, հարգելի պատգամավորներ, խնդրում եմ տեղադրել քարտերը և նախապատրաստվել գրանցման։ Գրանցում։ Հարգելի պատգամավորներ, գրանցվել է 58 պատգամավոր, քվորում ունենք, կարող ենք սկսել։ Շարունակում ենք քննարկել Վճռաբեկ դատարանի քաղաքացիական պալատի դատավորի թափուր տեղում ընտրելու համար առաջադրված թեկնածուների ընտրության հարցը։

Վճռաբեկ դատարանի դատավորի թեկնածու Գուրգեն Մալխասյանին ներկայացնելու համար ձայնը տրվում է Բարձրագույն դատական խորհրդի նախագահ Կարեն Անդրեասյանին։ Խնդրեմ, համեցեք։ 

Կ.ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆ

-Ազգային ժողովի մեծարգո նախագահ, հարգարժան փոխնախագահներ, հարգելի պատգամավորներ, ձեզ եմ ներկայացնում Գուրգեն Հովհաննեսի Մալխասյանի կենսագրությունը։

Պարոն Մալխասյանը ծնվել է Գյումրիում 1967 թվականին։

Երևանի պետական համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետում է ստացել մասնագիտական կրթությունը և ավարտել է 1996 թվականին։

Ունի 29 տարվա և 8 ամսվա մասնագիտական ստաժ։ Արդեն ունի 4 ամսվա դատավորի ստաժ, նոր է դարձել դատավոր Շիրակի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանում։

Պարոն Մալխասյանի աշխատանքային կենսագրությունն սկսվել է 1993 թվականին Շիրակի մարզի ներքին գործերի վարչությունում՝ օպերլիազորի պաշտոնից։

Այնուհետև աշխատել է Գյումրիի «ԲԱՇՇԻՆ» ՇՄԳ-ում՝ որպես առաջին կարգի իրավախորհրդատու:

Այնուհետև մի շարք մասնավոր ընկերություններում կատարել է իրավաբանի աշխատանք։

2010-2012 թվականներին աշխատել է Ազգային ժողովի նախագահի տեղակալի աշխատակազմում՝ որպես գլխավոր մասնագետ:

2012-2014 թվականներին աշխատել է Գյումրու քաղաքապետարանում՝ որպես Գյումրի համայնքի ղեկավարի տեղակալ և համակարգել է Գյումրու համայնքապետարանի աշխատակազմի իրավաբանական ապահովման բաժինը:

2014-2023 թվականներին եղել է «Մալխասյանց փաստաբանական կենտրոն»-ի փոխտնօրեն:

2010-ից առ այսօր Հայաստանի Հանրապետության Փաստաբանների պալատի անդամ է, բայց արտոնագիրը կասեցված է։

Եվ, ինչպես նշեցի, 2023-ից առ այսօր Շիրակի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր է: 

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Հարցերի համար կարող եք հերթագրվել, հարգելի պատգամավորներ։ Հերթագրում։ Արծվիկ Մինասյան, համեցեք։

Ա.ՄԻՆԱՍՅԱՆ

-Պարոն Անդրեասյան, նախ` կարծում եմ` կենսագրականի մեջ մի բան չկար, համենայնդեպս։ Պարոն Մալխասյանը, եթե չեմ սխալվում, նաև Աշխատանքի տեսչությունում, երբ կազմավորվում էր, իրավաբանական ստորաբաժանման ղեկավարն էր և ներդրում է ունեցել այդ ոլորտում իրավակիրառ արդյունավետ պրակտիկա ձևավորելու ուղղությամբ։ Բայց հարցս էդ թեմայով չէ, այլ կուզենայի ձեր տեսակետը լսել հետևյալի մասին։

Հաճախ թե՛ դատավորների, թե՛ Բարձրագույն դատական խորհրդի անդամների համար սահմանված կարևորագույն պահանջներից մեկը վերաբերում է մասնագիտական ոլորտին և բարձրագույն պահանջ է ներկայացվում «բարձր որակավորման մասնագետ» ձևակերպմամբ, առավել ևս, Բարձրագույն դատական խորհրդի դեպքում` գիտնական անդամների կամ հեղինակավոր գիտնական իրավաբանների պահանջով։

Հիմա այսօր օրակարգում քվեարկություններից մեկը վերաբերում է Բարձրագույն դատական խորհրդի անդամին։ Կխնդրեի ձեր գնահատականը, մեկնաբանությունը, թե ինչպես է այս նորմն իրավակիրառ պրակտիկայում դրսևորվում «գիտնական անդամ կամ հեղինակավոր գիտնական» արտահայտության տեսակետից։ Գիտնականը, ամենայն հավանականությամբ, պետք է բնութագրվի կա՛մ գիտական աստիճանով, կոչումով, կա՛մ գիտական հոդվածների առկայությամբ։ Այ, ինչպե՞ս է բնութագրվում, օրինակ` «հեղինակավոր իրավաբան» ձևակերպումը, որովհետև պարոն Կարեն Թումանյանին, որը պետք է քվեարկվի, այս պահանջների մասով, ճիշտ է, այստեղ արդյունավետ քննարկում չի եղել, բայց Բարձրագույն դատական խորհրդի մասին է խոսքը գնում: Կխնդրեի, որ ձեր տեսակետը ներկայացնեք։ 

Կ.ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆ

-Պարոն Մինասյան, դուք ինքներդ ձեր խոսքում ուղղեցիք` հեղինակավոր իրավաբան, այսինքն` կա՛մ գիտնական, կա՛մ հեղինակավոր իրավաբան, և. այո, պարտադիր չէ, որ Բարձրագույն դատական խորհրդի անդամն ունենա գիտական կոչում այդ իմաստով, և կարևոր է հեղինակությունը։ Իսկ հեղինակությունը շատ բարդ է չափել։ Ես հիշում եմ, որ մարդու իրավունքների պաշտպանի ընտրության ժամանակ ամեն անգամ քննարկվում էր, թե արդյո՞ք այդ մարդը հեղինակություն ունի, թե՞ չունի և ո՞վ է կարողանում չափել։ Ինձ համար ամենակարևոր չափիչն Ազգային ժողովն է։ Եթե Ազգային ժողովը, լսելով թեկնածուին, տեսնելով նրա կենսագրությունը, կհավատա, որ նա հեղինակավոր իրավաբան է, ուրեմն, Ազգային ժողովը կընտրի, եթե Ազգային ժողովը գտնի, որ բավարար չէ այդ հեղինակությունը, ուրեմն, կփնտրի այլ թեկնածու։ Այստեղ մենք ասելիք կամ անելիք չունենք և հոժարակամ կընդունենք ցանկացած մեր նոր գործընկերոջ, որին Ազգային ժողովը կորոշի տեսնել Բարձրագույն դատական խորհրդում։ 

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Արձագանք։ 

Ա.ՄԻՆԱՍՅԱՆ

-Ասածիս նպատակը նաև համազոր չափանիշների ներկայացումն է։ Եթե «գիտնական անդամ» հասկացությունը բնութագրվում է գիտական աստիճանով կամ կոչումով կամ որոշակի գիտական հոդվածներով, այսինքն` գիտության մեջ ներդրում կատարած անձի մասին, համարժեք ձևով պետք է ընկալվի նաև «հեղինակավոր» ձևակերպումը։ Այսինքն` եթե, օրինակ` մարդը ներկայացնում է իր գործունեությունը միայն այն դատական գործերով, որտեղ եղել են ընդդեմ Հայաստանի գործեր Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանում, արդյո՞ք դա չափանիշ է հեղինակությունը գնահատելու առումով, թե՞, այնուամենայնիվ, Բարձրագույն դատական խորհրդի հեղինակության տեսակետից չափազանց կարևոր է, որ ավելի լայն չափանիշներ լինեն, միայն զուտ քաղաքական քվեարկությունը չլինի։ 

Կ.ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆ

-Պարոն Մինասյան, ես զուտ քաղաքական քվեարկության մասին չէի խոսում` ասելով Ազգային ժողովի որոշման վերաբերյալ իմ խորին հարգանքի մասին։ Ես վստահ եմ, որ այս դահլիճում կա այն իմաստնությունը, որ հասկանան, թե մարդը միայն մի քանի գործո՞վ է արժանի, թե՞ նաև իր ամբողջ ճանապարհով է արժանի՝ լինելու այս կամ այն մարմնում։

Եվ ես ուզում եմ հատուկ ընդգծել, որ իրավապաշտպանի առաքելությունն այնքան վեհ առաքելություն է, որ դա ընդդեմ Հայաստանի կամ ընդդեմ որևէ մեկի աշխատանք չէ, դա մարդու իրավունքի պաշտպանություն է։ Եվ, այո, դու կարող ես քո կյանքում մեկ գործ պաշտպանել և այնքան մեծ ներդրում ունենալ իրավունքի և իրավաբանության ոլորտում, էլ չասեմ` հանրային հեղինակություն վայելել, որ մեկ գործը բավական լինի, էլ չասեմ՝ եթե այդ գործերը տասնյակ են եղել։

Ես այստեղ, իհարկե, ոչ թե փորձում եմ լինել որևէ թեկնածուի քարոզիչ կամ ներկայացուցիչ, ուղղակի, ուզում եմ ասել, որ տեսականորեն մեկ գործն էլ է բավական հեղինակության համար։ 

Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պարոն Անդրեասյան, զբաղեցրեք ձեր տեղը։

Վճռաբեկ դատարանի դատավորի թեկնածու Գուրգեն Մալխասյան։ Պարոն Մալխասյան, համեցեք կենտրոնական ամբիոնի մոտ, մինչև 20 րոպե ունեք։ 

 Գ.ՄԱԼԽԱՍՅԱՆ

-Բարև ձեզ։ Ազգային ժողովի մեծարգո նախագահ, հարգարժան փոխնախագահներ, հարգելի պատգամավորներ, առաջադրվելով Վճռաբեկ դատարանի դատավորի պաշտոնում, ցանկանում եմ հակիրճ ներկայացնել այն նպատակները, որոնք ձևավորվել են իմ իրավաբանական պրակտիկայի ընթացքում և որոնց հաղթահարման նպատակով առաջադրվել եմ որպես դատավորի թեկնածու` համոզմունք ունենալով, որ կարող եմ նպաստել այդ խնդիրների առավել լավ լուծմանը։

Մասնավորապես, գաղտնիք չեմ բացահայտի, բոլորի համար ակնհայտ է, որ Վճռաբեկ դատարանը հանդիսանում է դատական իշխանության բարձրագույն ատյանը և իր սահմանադրական առաքելությունն իրականացնում է օրենքների և այլ նորմատիվ իրավական ակտերի միատեսակ կիրառության ապահովման, ինչպես նաև մարդու իրավունքների և ազատությունների հիմնարար խախտումները վերացնելու ուղղությամբ կատարված աշխատանքով։

Ըստ էության, թե ինչ գործառույթներով է իրականացվում սահմանադրաիրավական նման առաքելության բացահայտումը, առավել մատչելի բացատրված է Քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 394-րդ հոդվածով, որտեղ, հատկապես 1-ին մասով, որը վերաբերում է օրենքների և նորմատիվ իրավական ակտերի միատեսակ կիրառությանը, օրենսդիրը Վճռաբեկ դատարանին օժտել է իրավանորմի մեկնաբանության բարձրագույն առաքելությամբ։ Իսկ «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» ՀՀ սահմանադրական օրենքի 10-րդ հոդվածի համակցության մեջ ակնհայտ է, որ Վճռաբեկ դատարանի՝ որոշակի փաստական հանգամանքներում իրավանորմին տրված մեկնաբանությունը պարտադիր է մյուս իրավակիրառ մարմինների, դատարանների համար, և նրանք կարող են շեղվել դրանից, եթե ծանրակշիռ փաստարկներով հիմնավորում են իրենց շեղվելու նպատակը։

Էստեղ իմ խոսքը վերաբերում էր նրան, որ Վճռաբեկ դատարանի գործառույթն իրականացվում է իրավանորմի մեկնաբանության առաքելությամբ։ Իհարկե, Վճռաբեկ դատարանը կոլեգիալ մարմին է, և կոլեգիալ մարմնի աշխատանքում ընդամենը մեկ դատավորի մասնակցությունն ընդհանուր կոլեգիալ մարմնի իրավական մտքի մի մասնիկն է։ Սակայն էստեղ նաև կարևորում եմ այն, որ, իմ դիտարկումներով` Վճռաբեկ դատարանի առաքելության իրականացումն իրավանորմի մեկնաբանության առումով ունի առանցքային մի նպատակ։ Իրավանորմի մեկնաբանությամբ Վճռաբեկ դատարանը ձևավորում է դատական պրակտիկա։ Իհարկե, որևէ կերպ հնարավոր չէ ոչ թե անտեսել, այլ հաշվի չնստել նրա հետ, որ Վճռաբեկ դատարանի դատական ակտերն իրավունքի աղբյուր չեն, սակայն Սահմանադրության 79-րդ հոդվածի տիրույթում, ըստ էության, ապահովում են իրավական որոշակիություն այնքանով, որքանով իրավանորմի կարգավորման տիրույթում գտնվող յուրաքանչյուր անձ կանխատեսելի հնարավորություն ունենա՝ իր վարքագիծը համապատասխանեցնելու իրավանորմերի պահանջներին։ Այսինքն` շատ դեպքերում իրավանորմն ունի բառերի տառացի նշանակությամբ արտահայտություն, սակայն, ըստ էության, տողատակերում կան հանգամանքներ, որոնց հետ պետք է համապատասխանեցվի վարքագիծը։ Իհարկե, շատ երկար չեմ կարող խոսել այդ մասին, սակայն ցանկանում եմ կարևորել հետևյալը։

Իրավանորմի մեկնաբանությունը, ըստ էության, դատական պրակտիկայում ուղղակիորեն կապված է տվյալ գործի լուծման համար փաստերը որոշելու և ապացուցման պարտականությունը բաշխելու հետ։ Այլ կերպ ասած, արդարադատությունը, ըստ էության, իրականացվում է դեռևս դատական փուլ չթևակոխած, այսինքն` երբ նախապատրաստական փուլում դատարանն ապացույցների բեռի բաշխում է կատարում։ Ցանկացած արհեստավարժ իրավաբանի համար այդ պահից արդեն կանխատեսելի է գործի ելքը։ Ինչի՞ համար եմ ես մանրամասնում։ Այսինքն` դատական պրակտիկայի ձևավորման համար առանցքայինը և կարևորագույնը նա է, որ Վճռաբեկ դատարանի կողմից հնարավորինս շատ տրվի յուրաքանչյուր վեճով ապացուցման առարկա հանդիսացող փաստերի շրջանակը և պարտականությունների բաշխումը, որից կախված` արդեն կանխատեսելի է վեճի լուծումը։ Իմ խորին համոզմամբ՝ յուրաքանչյուր հարցով, երբ դատարանը, ընդհանուր առմամբ, քննում է իրավունքի վերաբերյալ վեճ, և այդ իրավունքը ծագում է իրավանորմից, Վճռաբեկ դատարանի մեկնաբանությունը հիմնականում վերաբերում է իրավանորմի փաստակազմին։ Իսկ փաստակազմն ինքնին կազմում են այն փաստերը, որոնք վեճի լուծման համար էական են, քանի որ վեճի լուծման համար հենց էական իրավանորմերի փաստակազմերն են վերլուծվում։ Հազարից մեկ է պատահում, որ անհրաժեշտություն է առաջանում իրավանորմի սանկցիայի մեկնաբանության առումով։ Իսկ ի՞նչ նշանակություն ունի դա։ Ընդհանուր առմամբ, իրավական վեճը դատարանում վեճ է իրավունքի մասին։ Դատարանն ապացուցման պարտականությունները բաշխելիս կողմերից յուրաքանչյուրին մի շղթա է տալիս, այդ շղթան կազմված է օղակներից, իսկ այդ օղակները փաստերն են, որոնք էական են գործի լուծման համար։ Եվ այդ շղթան, որը դատավարության կողմերի ձեռքում է, վերջնականում, արդեն դատաքննության փուլում պետք է ձգվեն այդ շղթաները։ Եվ եթե որևէ մեկն այդ շղթայի օղակներից մեկը չի հիմնավորել, կորցնում է իր իրավունքը։ Հետևաբար` ամեն ինչ գնում է նրան, որ իրավանորմի մեկնաբանությունը, ըստ էության, դատավարության արդարադատության իրականացման համար ամենակարևորի՝ ապացուցման բեռի բաշխման համար է։ Այսինքն` էդ պահից կանխատեսելի, թափանցիկ է դատական ակտը։ Իսկ եթե կանխատեսելի և թափանցիկ է, նշանակում է` հանրային վստահության աճի խնդիրն ապահովված է։ Բնականաբար, կանխատեսելի ակտ ստանալով` հանրությունը համոզված է լինում արդարադատության կայացման առումով։

Հատկապես, հարգելի պատգամավորներ, կցանկանայի մեկ փաստ ևս արձանագրել, որ ամեն ինչ գնում է դեպի էլեկտրոնային արդարադատություն, առաջին քայլերն արդեն իսկ կատարված են, հայցադիմումները ներկայացվում են էլեկտրոնային եղանակով և համապատասխան ընթացակարգերով։ Վճռաբեկ դատարանն ինչքան հնարավորություն ունենա՝ փաստակազմեր որոշելու վեճերով նախադեպեր ստեղծելու, դրանք կհամալրեն էն կուտակիչը, որը հետագայում էլեկտրոնային արդարադատության ավելի կատարյալ և ավելի համոզիչ, ավելի մատչելի հիմք կհանդիսանա։

Այդ առումով կցանկանայի նաև արձանագրել, որ Վճռաբեկ դատարանը, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ նաև ապահովում է մարդու իրավունքների և ազատությունների հիմնարար խախտումների վերացումը, գործերը վարույթ ընդունելիս հիմնականում ղեկավարվում է երկու սկզբունքով. մեկը` եթե կա իրավանորմի մեկնաբանության անհրաժեշտություն, այսինքն` միատեսակ կիրառության ապահովում, և երկրորդը` եթե առկա է մարդու իրավունքների և ազատությունների հիմնարար խախտում, այսինքն` նյութական կամ դատավարական իրավանորմի կիրառմամբ դատարանը խաթարել է արդարադատության բուն էությունը։ Այդ ձևակերպումը հանրային ընկալման մեջ որոշակի բարդույթներ է առաջացնում, և երբ Վճռաբեկ դատարանը վարույթ չի ընդունում բողոքը` պատճառաբանելով, որ կողմը չի հիմնավորել մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների խախտումը, այսինքն` արդարադատության բուն էության խաթարումը, ըստ էության, Վճռաբեկ դատարանը մատնացույց է անում, որ չի տեսել նյութական կամ դատավարական իրավանորմի խախտում։ Սակայն այն մյուս ձևակերպման պարագայում ժողովրդի մոտ առաջանում է որոշակի անվստահություն, թե պատճառաբանությունը բավարար չէր դրա համար։ Իրավաբանի համար տեսանելի է և բավարար է։ Սակայն այդ տեսանկյունից, իմ կարծիքով, անհրաժեշտ է նաև որոշակի իջեցնել Վճռաբեկ դատարանի մատչելիության շեմը, որպեսզի հանրային ընկալման համար ավելի լայն հնարավորություն լինի։

Ընդհանուր առմամբ, շատ բաներ կան խոսելու, քննարկելու, բայց չեմ ցանկանում ձեր ժամանակը վատնել։ Իմ մոտեցումները նրանք էին, որոնք ներկայացրի։ Եթե հարցեր ունեք, սիրով կպատասխանեմ։ 

Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարցերի համար հերթագրում. Սերգեյ Բագրատյան։ 

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պարոն Մալխասյան, 2023 … 

Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Ներողություն։ Հարգելի գործընկերներ, լռություն պահպանեք և զբաղեցրեք ձեր տեղը։ Համեցեք, պրն Բագրատյան։ 

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-2023 թվականին 180 երկրների մեջ մեր երկիրը կոռուպցիայի ընկալման համաթվով գրավեց 62-րդ տեղը` ունենալով 47 միավոր։ Այն դասակարգիչների մեջ, որոնց հիման վրա ձևավորվում է այդ համաթիվը, կարևոր է արդարադատության համակարգի համաթիվը։ Հետևաբար` իմ հարցը հետևյալն է. դուք՝ որպես արդարադատության համակարգի ներկայացուցիչ, 100 բալանոց սիստեմում մեր արդարադատությանը քանի՞ բալ կտայիք կոռուպցիայի դեմ պայքարի իմաստով։ 

Գ.ՄԱԼԽԱՍՅԱՆ

-Եթե կոռուպցիայի դեմ պայքարի իմաստով, իրականում, իմ խորին համոզմամբ, ես 100 բալ կտայի, որովհետև ինձ դեռևս չի հանդիպել դատական համակարգում դատարանի լիազորությունների մեջ մտնող որևէ գործառույթի իրականացման թերացում, որը կասկած հարուցի դատարանի ազնվության առումով, որ մղված է կոռուպցիան բացառելու գործողություններ կատարելուն։

Ես հարցն ընկալեցի այնպես, թե ինչ մասնակցություն ունի դատարանը։ Իսկ եթե հարցը վերաբերում էր դատարանում կոռուպցիայի համատեքստին, դրա վերաբերյալ էր, բնականաբար, օբյեկտիվորեն ես էլի ունեմ իմ համոզմունքը, որը շատ դրական է, սակայն քաղաքական զսպվածության, դատավորի վարքագծի և էթիկայի կանոններից ելնելով` նպատակահարմար չեմ գտնում հանրային քննարկման ժամանակ նման դիրքորոշում արտահայտել, թեև իմ համոզմունքը շատ դրական է։ 

Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Արձագանք։ 

Ս.ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ

-Պրն Մալխասյան, ժողովուրդը մի շատ հետաքրքիր խոսք ունի, ասում է` բա, որ բոլորդ ազնիվ եք, վանքի մոմերն ո՞վ գողացավ։ Հիմա, եթե արդարադատության համակարգից էս հսկայական դժգոհությունը կա, ինչպե՞ս կարող եք արդարադատությունը գնահատել 100 տոկոսով առանց կոռուպցիայի։ Տա Աստված, որ այդպես լինի, բայց իրականության մեջ բազմաթիվ խնդրահարույց դեպքեր կան, նաև այդ ուղղությամբ դատավորների նկատմամբ հարուցված կոնկրետ գործեր կան։ Այսինքն` կոռուպցիայի փաստեր կան, հենց միայն այդ փաստերը բավարար են, որ 100 տոկոս չլինի։ Հետևաբար` կխնդրեի, որ ձեր գնահատականը լինի միջազգային այս նորմերին համապատասխան, որովհետև եթե 100 տոկոս լիներ, մենք չէինք լինի 62-րդ տեղում, կլինեինք 7-րդ տեղում։ Շնորհակալություն։ 

Գ.ՄԱԼԽԱՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պարզաբանեմ։ Ես նշեցի՝ 100 տոկոս, քանի որ ինձ հայտնի չէ որևէ դեպք, երբ դատարանը նման գործերով արդարադատություն իրականացնելուց հրաժարվեր, իսկ եթե արդարադատություն իրականացնելուց չի հրաժարվել, նշանակում է` 100 տոկոս մասնակցությունն ապահովել է։ Թե արդյունքում ինչ դատական ակտեր են եղել, թե արդյունքում ինչ է արձանագրվել՝ դա յուրաքանչյուր դեպքի համար ունի օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ պատճառներ, և կարող է՝ արձանագրվել է էն առումով, թե յուրաքանչյուր ֆիզիկական անձ ունի իր ընկալումը, պատկերացումը և սպասումը, մեկին կբավարարի, մյուսին չի բավարարի։ Իմ գնահատականը մասնակցության առումով 100 տոկոս էր, որովհետև ինձ հայտնի չէ որևէ դեպք, երբ դատարանը հրաժարվի նման գործերով արդարադատություն իրականացնելուց։ Ես բուն գործառույթի մասին էի խոսում` 100 տոկոս։ Բնականաբար, ես արդյունքի մասին 100 տոկոս կամ ինչ-որ տոկոս ասելու ողջամիտ տվյալներ չունեմ և վերլուծություն չեմ կարող անել, և որպես իրավաբան, առավել ևս որպես դատավոր՝ չեմ կարող հետևություններ անել։ Իմ խոսքը վերաբերում էր մասնակցությանը, այսինքն` դիմել են, դատարանն իր գործառույթների շրջանակներում կատարել է այն, ինչ պիտի կատարեր։ Իսկ 100 տոկոս, որովհետև հայտնի չէ մի դեպք, որ դիմել են, և դատարանը չի իրականացրել արդարադատություն, այլապես քրեական գործ կհարուցվեր արդարադատությունից հրաժարվելու համար։ 

Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Գուրգեն Արսենյան։ 

Գ.ԱՐՍԵՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Պրն Մալխասյան, դուք ձեր ելույթում նշեցիք, որ արդարադատության իրականացման ընթացքը ձեզ համար ապացույցների բաշխման պրոցես է, և այդ ապացույցների բաշխման պրոցեսում հաշվի են առնվում ինչպես այն ապացույցները, որոնք ներկայացնում է մեղադրական կողմը, ասում է` կատարվել է հանցագործություն, կան նաև ապացույցներ, որ ներկայացնում է պաշտպանական կողմը, որն ասում է` ոչ, չի կատարվել հանցագործություն, այսինքն` այդ դատաքննության ընթացքում այդ շղթան ձգվում է երկու կողմ։ Արդյո՞ք ձեր գործունեության ընթացքում, երբ դուք ուսումնասիրում եք այդ ապացույցները, հաշվի առնում եք, օրինակի համար՝ ժամանակագրական վիճակը, թե այդ ապացույցները ոնց են ձեռք բերել քննչական մարմինները, որովհետև կա ապացույցների շարք, որը ձեռք է բերվում նախաքննության ընթացքում, երբ մեղադրվողը գտնվում է սովորական կարգավիճակում, և կա ապացույցների շարք, որը ձեռք է բերվում, երբ մեղադրյալը գտնվում է կալանավորված վիճակում, որը լրիվ այլ կարգավիճակ է, և, ասենք` քննչական մարմիններն այդ գործիքակազմը կիրառում են ավելի հեշտ կամ ավելի, սենց ասեմ, խոստովանական, ինքնախոստովանական ցուցմունքներ կորզելու կամ ձեռք բերելու համար։ Դատարանի կողմից դատաքննության անցկացման ընթացքում կշեռքին դրվո՞ւմ է, թե ապացույցների այս մասը ոնց է ձեռք բերվել, որովհետև հանրային գիտակցության մեջ արդեն կամաց-կամաց տեղավորվում է, որ քննության ընթացքում քննչական մարմինների կողմից կիրառվում են, այսպես ասենք, ազատությունից զրկելու և ճնշում գործադրելու մեխանիզմներ։ Շնորհակալություն։ 

Գ.ՄԱԼԽԱՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Նախ` արձանագրեմ, որ ես քաղաքացիական գործեր քննող դատավոր եմ, բայց, բոլոր դեպքերում, հարցն ինձ համար հասկանալի էր և կփորձեմ այնքանով, որքանով դա կփարատի ձեր մտահոգությունները, հայտնել հետևյալը, որ խոսքն այստեղ ապացույցների մասին չէր, այլ ապացուցման պարտականության, փաստերի ապացուցման։ Փաստերը, որոնք վկայակոչում են կողմերը, իրենց պահանջների և առարկությունների հիմքում կազմում են գործի լուծման համար էական փաստական հանգամանքներ, և այդ փաստերն ապացուցող ապացույցները նոր ամեն կողմ ներկայացնում է իր փաստի ապացուցման համար։ Այստեղ ապացույցների գնահատման կանոն կա, որն օրենսդիրը սահմանել է իրենց համակցության մեջ և այդ ապացույցներն իրենց որակական առումով արժանահավատության թույլատրելիության և վերաբերելիության հատկանիշներով այնքանով, որքանով ավելի հավանական է դարձնում տվյալ փաստի գոյությունը կամ բացակայությունը, գնահատվում են իրենց համակցության մեջ։ Ողջամտությունը և տրամաբանությունն այստեղ պարտադիր են, որովհետև որևէ կերպ ուղղակի կոնկրետ մատրիցա, բանաձև այստեղ չկա։ Սկզբունքը դա է, այսինքն` դատարանի ներքին համոզմունքը պետք է ձևավորվի համակցության մեջ վերլուծված ապացույցների տրամաբանական վերլուծության արդյունքում։ 

Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Արձագանք։ 

Գ.ԱՐՍԵՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Ես չէի առաջարկում, որ, ասենք` այդ գնահատականը, որը դուք տալիս եք հիմա, այդպես մանրամասն լիներ, պարզապես, իմ հարցի մեջ կար մի պրոցես, որը հանրային անհանգստություն է առաջացնում մեր երկրում, որովհետև բազմաթիվ անգամ, երբ քննարկում էինք դատավորների թեկնածությունը, ես թեկնածուին տվել եմ այս հարցը, թե ոնց եք դուք դիտարկում, օրինակի համար՝ վերադաս ատյաններ բողոքարկման պրոցեսը, որը վերածվել է, ասենք` ավտոմատ ինչ-որ համակարգի, անպայման, պիտի բողոքարկեն, եթե դատախազության կողմից պահանջված պատժաչափը դատարանը չի տալիս։ Առաջին ատյանն իրականացնում է դատաքննություն, բողոքարկում են վերաքննիչ, վերաքննիչի կողմից առաջին ատյանի որոշումը թողնելուց հետո, անպայման, պետք է գնա վճռաբեկ, վճռաբեկը չի ընդունում, նոր համարվում է, որ, այո, դա սրա շարունակությունն էր։ Այդ իմ հարցը, որը նոր տալիս էի, էս իմ սկզբունքի շարունակությունն էր, որովհետև դատարանի ու դատավորի կողմից արդարադատության իրականացման պարագայում, ճիշտ եք ասում, չկա կոմպյուտերային ծրագիր, որ պարամետրերը տայինք, սակայն նաև դատավորի խիղճն է շատ կարևոր հանգամանք, շատ կարևոր կշռաքար։ Եվ բողոքարկման պարագայում մեղադրական կողմի կողմից բողոքարկվում է, ոնց որ, դատավորի խիղճը նաև։ Շնորհակալություն։

 Գ.ՄԱԼԽԱՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Դատավորի խիղճը, ազնվությունը, արդարամտությունը, բոլոր դեպքերում, ցանկացած դատավորի համար կանխավարկածային մակարդակի վրա է, կասկածի տակ չի դրվում, քանի դեռ հակառակը չի ապացուցվել։ Իմ կարծիքը դա է։ Եվ, ընդհանուր առմամբ, քաղաքացիական դատավարությամբ այստեղ վերադասության հարց չկա։ Կողմերն ազատ են իրենց տնօրինչականության և ինքնավարության մեջ, բողոք կբերեն, թե չեն բերի՝ իրենք են որոշում իրենց իրավունքների պաշտպանության եղանակը։ Շնորհակալություն։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Այլ հարցեր չկան, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։

Վճռաբեկ դատարանի դատավորի թեկնածու Արման Օհանյանին ներկայացնելու համար ձայնը տրվում է Բարձրագույն դատական խորհրդի նախագահ Կարեն անդրեասյանին։ Համեցեք, պրն Անդրեասյան։

 Կ.ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆ

-Մեծարգո փոխնախագահ, հարգելի պատգամավորներ, ձեզ եմ ներկայացնում Արմեն Վարդանի Օհանյանի կենսագրությունը:

Արմեն Օհանյանը ծնվել է Երևանում 1982 թվականին։

Իրավաբանական կրթությունն ստացել է Հայաստանի Հանրապետության Պետական կառավարման ակադեմիայի իրավագիտության ֆակուլտետի մագիստրատուրայում` ավարտելով 2006 թվականին և Երևանի պետական տնտեսագիտական ինստիտուտի աշխատանքի տնտեսագիտության և սոցիոլոգիայի ֆակուլտետում էլ ստացել է կրթություն և ավարտել 2003 թվականին։

Մասնագիտությամբ տնտեսագետ-իրավագետ է, ունի մասնագիտական 10 տարվա և 2 ամսվա ստաժ, դատավորի ստաժը դրանում կազմում է 7 տարի 6 ամիս։

Իր աշխատանքային գործունեությունն սկսել է 2000 թվականին:

«Մարաշ» ՍՊԸ-ի գլխավոր հաշվապահի տեղակալ է եղել:

Այնուհետև 2005-2006 թվականներին եղել է դատարանների նախագահների քարտուղարության բյուջետային բաժնի մասնագետ:

2006 թվականին եղել է Վճռաբեկ դատարանի բյուջետային բաժնի մասնագետ:

2006-2008 թվականներին աշխատել է Դատական դեպարտամենտի ֆինանսաբյուջետային վարչությունում՝ որպես ավագ մասնագետ։

2008-2009 թվականներին եղել է Երևանի քաղաքացիական դատարանի աշխատակազմի ղեկավար:

2009-2014 թվականներին աշխատել է Երևանի կոնյակի գործարանում` զբաղեցնելով տարբեր պաշտոններ` մասնագետ, այնուհետև` իրավաբան, այնուհետև` գործադիր տնօրենի տեղակալի անձնակազմում, Հայկական կոնյակագործների միությունում՝ որպես կոորդինատոր:

2014 թվականին Վերաքննիչ դատարանի դատավորի օգնական է եղել։

2014-2015 թվականներին եղել է Նոտարական պալատի աշխատակազմի ղեկավար:

Արդեն 2016-2019 թվականներին եղել է Տավուշի մարզի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավոր։

2019-2022 թվականներին եղել է Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր:

2022 թվականից տեղափոխվել է Երևան։ Շնորհակալություն։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարցերի համար հերթագրում։

 Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Պրն Անդրեասյան, բարև ձեզ ևս մեկ անգամ։ Ես մի հարց ունեմ, որը վերաբերում է ձեզ, ինչպես նաև կուզենամ, որ մնացած դատավորներն արձագանքեն։ Խոսքը քաղաքացիական գործերով դատավարություններին է վերաբերում։ Կոնկրետ՝ զրպարտության և վիրավորանքի վերաբերյալ բազմաթիվ վճիռներ են կայացվում, և նույնիսկ այն դեպքում, երբ դատարանը համաձայնում է, որ տեղի է ունեցել վիրավորանք, զրպարտություն, այնուամենայնիվ, դատավորները խուսափում են փոխհատուցման մեծ չափ սահմանելուց։ Խոսքը չի գնում նրա մասին, որ պատասխանող կողմին հնարավորինս շատ ծանր իրավիճակում դնել, բայց կա մեկ այլ ծայրահեղություն, երբ ծախսը` փաստաբանի ծախսը, պետական տուրքի ծախսը, դատարանը, նույնիսկ կայացնելով որոշում, որով փաստում է, որ տեղի է ունեցել վիրավորանք, զրպարտություն, չի փոխհատուցում հայց ներկայացրած անձի ծախսերը։ Բազմաթիվ տենց գործեր կան, նաև իմ կողմից ներկայացված հայցեր, երբ դատարանը, ուղղակի, իր մինիմալ շեմն է սահմանում, երբ ակնհայտ է, դե, չի կարող ասել, որ կոնկրետ այս պարագայում զրպարտություն և վիրավորանք չի եղել։ Կուզենամ ձեր կարծիքը լսել սրա մասին, և շատ եմ ուզում այս հարցը բարձրացնել: Էլի շատ հարցեր կան՝ դատական համակարգի հետ կապված, որոնց մասին մենք հետո կզրուցենք, հետո կխոսենք, բայց այս պահին կուզենամ սրա հետ կապված ձեր դիրքորոշումը և մեր դատավորների դիրքորոշումը լսել։ Շնորհակալություն։

Կ.ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ, Ազգային ժողովի մեծարգո նախագահ, հարցի համար։ Ձեր հարցադրմանը ես արդեն ունեի իմ պատրաստի պատասխանը, բայց հենց դուք արդեն նշեցիք, որ նաև ձեզ հետ կապված վեճերում կա որոշակի խնդիր, դա ինձ անմիջապես սահմանափակեց, որովհետև դա կդառնա որոշակի ազդեցություն՝ միգուցե նաև ձեր ընթացիկ գործերի հետ կապված, հետևաբար` ես զերծ կմնամ ավելի առարկայական խոսել ընդհանուր խնդրի մասին, որպեսզի սա որևէ ձևով չընկալվի որպես ճնշում դատավորների վրա Բարձրագույն դատական խորհրդի կողմից կամ անձամբ իմ կողմից։ Ես, ուղղակի, կարող եմ տեսական մի փոքր վերլուծություն անել, քանի որ ժամանակը թույլ է տալիս, և հայտնել հետևյալը։

Դատավորն ունի հայեցողության շրջանակ։ Ընդ որում՝ այդ հայեցողության շրջանակն իրեն տվել եք դուք` օրենսդիրը, ասել եք՝ կարող ես քննարկել և ըստ գործի իրավիճակի հասկանալ` այ այդ վնասը, որ պետք է հատուցես մարդուն, որի արժանապատվությունը տրորվել է, դու պետք է որոշես մինչև այսքան գումարի սահմաններում։ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի վրա է սա հիմնված, որ ամեն անգամ դատարանն ինքն է որոշում, թե տվյալ դեպքում խոսքի ազատությունը չարաշահող սուբյեկտը, իր ֆինանսական վիճակից ելնելով, ինչ պատասխանատվության պետք է ենթարկվի։ Կարելի է այդ ներքին շեմին որոշակի հստակեցումներ տալ օրենսդրությամբ, որը կօգնի դատավորին՝ ավելի ճիշտ կողմնորոշվել իր հայեցողության շրջանակում։ Կարող է դա անել Վճռաբեկ դատարանը, իհարկե, սա որևէ ձևով ուղղորդում չէ, ուղղակի, տրամաբանական լուծում է, օրինակ` նախադեպային իրավունքով հասկանալ, թե որ դեպքում այդ նվազագույն շեմն ինչպիսին պիտի լինի։ Այս տեսակ քննարկումները մենք պատրաստ ենք ծավալել նաև այլ ձևաչափերում, նաև սա թույլ տալով, օգտվելով առիթից, մենք պատրաստ ենք հանդիպել ամբողջ խորհրդի կազմի կամ խորհրդի անդամների հետ, անձամբ ես՝ մեր բոլոր ֆրակցիաների հետ։

Ես հասկանում եմ, որ դահլիճում անընդհատ հնչում են հարցեր, դժգոհություններ, մտահոգություններ ընդհանուր դատական համակարգից։ Իհարկե, Վճռաբեկ դատարանի դատավորի թեկնածուների քննարկման ժամանակ, երևի, ամենաճիշտ հարթակը կամ պահը չէ՝ այդ բոլոր խնդիրների մասին խոսելու, բայց ես պատրաստ եմ և՛ հրապարակային, և՛ փակ հանդիպել Ազգային ժողովի բոլոր խմբակցությունների հետ։ Վստահ եմ` Բարձրագույն դատական խորհրդի իմ բոլոր գործընկերները նույնպես պատրաստ են շահագրգիռ քննարկումների, թե որտեղ պետք է մենք հասկանանք մեր անելիքը, որտեղ պետք է օրենսդրական նախաձեռնություններով հանդես գանք։

 Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Արձագանքեմ։ Ցավոք սրտի, իմ խաչը, երևի, ծանր է, որովհետև Հայաստանի Հանրապետությունում, գրեթե, տենց թեմա չկա, որի հետ ես կապ չունեմ, բայց հասկանում եմ, որ դուք չեք կարող պատասխանել` ձեր իսկ կողմից նշված պատճառներով։

Այո, դատական համակարգից, բնական է, կա դժգոհություն (փռշտոց դահլիճում), էդքան էլ ճիշտ, կա դժգոհություն ոչ միայն իմ, այլ մեր բազմաթիվ քաղաքացիների կողմից։ Ես կարծում եմ, որ արդարադատության նախարարի երեկվա ասած գաղափարը շատ կարևոր է, ես նույնպես ուզում եմ այդ գաղափարը կրկնել, որ այն բոլոր դեպքերում, երբ դատավորների գործունեության, գործողությունների հետ կապված՝ կան մտահոգություններ, կա հնարավորություն՝ նաև քննարկման դնելու դատավորի կողմից կայացված այդ գործողությունը։ Եվ ես կարծում եմ, որ մեր համաքաղաքացիները պետք է այդ հնարավորությունից օգտվեն, և դատավորները նույնպես պետք է իմանան, որ իրենց որևիցե որոշում, անկախ նրանից, թե դա ում է վերաբերում, չի անտեսվելու, և իմանան, որ մեր քաղաքացիներն այդ որոշումների հետևից գնալու են։

Կ.ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆ

-Պրն Սիմոնյան, ես ինձ թույլ կտամ արձագանքել և օգտվել այս հնարավորությունից։ Նախ` ուզում եմ հատուկ շեշտադրել, որ կարծում եմ՝ բացառիկ տեղ է հասել դատական համակարգը, որ խնդիրներն ու մտահոգությունները բարձրացվում են Ազգային ժողովի բոլոր թևերից։ Սա կարող է և՛ լավ, և՛ վատ ընկալման պատճառ լինել, բայց ես մի բան էլ եմ ուզում այստեղ հատուկ շեշտադրել, որ երբ թողեցին, որ դատական իշխանությանը, այսպես ասած, իր յուղի մեջ տապակվի, այսինքն` գործի անկախ և լիարժեք լինի իր իսկ որոշումների տերը, դա ոչ մեկին իրավունք՝ չտվեց զգալու, որ դատավորը կամ դատական իշխանությունն անկախ է նաև օրենքից։ Եվ հենց այդ պատճառով ես վստահ եմ, նաև ձեր բոլորի առաջ սա կարևոր արձանագրում է, որ, այո, մի կողմից՝ Ազգային ժողովի ոչ մի թև, ոչ մի կուսակցություն որևէ կերպ չպետք է ճնշի դատավորին, բայց մյուս կողմից` դատավորը չպետք է մտածի, որ ցանկացած ապօրինություն կարող է լինել անպատժելի։ Դրա համար կան հստակ ձևեր` դիմելու Բարձրագույն դատական խորհուրդ, իսկ Բարձրագույն դատական խորհուրդը, հաստատ, ամենաարդար ձևով պատասխանատվության կենթարկի այն դատավորին, որը խախտել է որևէ մարդու իրավունք։ Շնորհակալություն հնարավորության համար։

 Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Անդրեասյան, զբաղեցրեք ձեր տեղը։

Ձայնը տրվում է Վճռաբեկ դատարանի դատավորի թեկնածու Արման Օհանյանին։ Համեցեք, պրն Օհանյան։

 Ա.ՕՀԱՆՅԱՆ

-Բարև ձեզ։ Ազգային ժողովի մեծարգո նախագահ, հարգելի փոխնախագահ, հարգելի պատգամավորներ, սիրելի հայրենակիցներ, նախքան ելույթիս բուն բովանդակությանն անցնելը ցանկանում եմ շնորհակալություն հայտնել Հայաստանի Հանրապետության Բարձրագույն դատական խորհրդին Վճռաբեկ դատարանի դատարանում պաշտոնավարելու համար Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովին իմ թեկնածությունը ներկայացնելու համար։

Քաղաքակիրթ աշխարհում ընդունված սկզբունքների համաձայն` դատավորների առաջխաղացումն իրականացվում է օբյեկտիվ գործոնների, մասնավորապես, կարողությունների, փորձառության և բարեվարքության հիման վրա։ Թեև երբեմն մեկ կյանքն էլ բավական չէ մարդուն լիովին ճանաչելու համար, այդուհանդերձ, արևելյան իմաստությունն ասում է, թե աղբյուրի ջրի որակն ստուգելու համար հարկավոր չէ աղբյուրի ողջ պարունակությունը պարպել, ընդամենը մեկ կումն էլ բավական է կարծիք կազմելու համար։

Ուստի՝ կջանամ ինձ հատկացված սահմանափակ ժամանակահատվածում հնարավորինս պարզ և հանգամանալից ձեզ ներկայացնել Վճռաբեկ դատարանի դատավորի բարձր կարգավիճակում առաքելություն իրականացնելու վերաբերյալ իմ տեսլականը։

Այսպես, դատական իշխանությունը ժողովրդավարական պետություններում, տվյալ դեպքում նաև Հայաստանի Հանրապետությունում, իշխանության երեք կարևոր և հավասարազոր հիմնասյուներից մեկն է։ Այն ներգրավված է ընդունված օրենքների կիրառումն ապահովելու գործում` երաշխավորելով հասարակական կյանքում և հարաբերություններում արդարության սկզբունքի կենսագործումը, առավել կամ պակաս չափով այն ապահովում է նաև այդ օրենքների ներդաշնակությունը սահմանադրական նորմերին։ Իրենց այս գործառույթներն իրականացնելու համար դատական իշխանությունը և դատավորները, մասնագիտական բարձր պատրաստվածությունից զատ, պետք է լինեն անկախ։ Անկախությունն անաչառության կարևոր երաշխիքն է։ Անհնար է պատկերացնել անաչառ և արդար դատավարություն առանց դատավորի անկախության։ Դատական ակտ կայացնելիս դատավորները պարտավոր են լինել անաչառ, զերծ լինել անձնական համակրանքի կամ հակակրանքի զգացումներից, առաջնորդվել կողմնապահության իսպառ բացառման սկզբունքով, հակառակ դեպքում, անգամ մասնագիտական փայլուն որակների և դատական համակարգի անկախության պարագայում անհնար է պատկերացնել արդարացի դատական ակտ կայացնելու գործընթաց։

Դատական իշխանությունը` որպես տարատեսակ շահերի բախման հանգուցալուծման հանգրվան, պետք է վայելի կողմերի և լայն հանրության վստահությունը։ Այս առումով անհնար է գերագնահատել դատավորների մասնագիտական որակների, բարոյական նկարագրի և օրինապաշտ գործունեության դերն ու նշանակությունը։

Դատավորներն ունեն քաղաքացիների կյանքի, ազատությունների, իրավունքների, պարտականությունների, սեփականության առնչությամբ որոշում կայացնելու վերջնական իրավասություն։ Հատկանշական է, որ դատավորների անկախությունը նրանց սեփական շահերի համար տրված բացարձակ իրավասություն կամ արտոնություն չէ։ Այն բխում է իրավունքի գերակայության շահերից և այն անձանց շահերից, որոնք փորձում են օգտվել արդարադատությունից և արդարություն են ակնկալում։ Ավելին, գործառութային անկախությունը, ինքնուրույնությունը դատական իշխանության անօտարելի հատկանիշն է, որին պետք է նպաստեն իշխանության բոլոր թևերն ու հասարակության բոլոր շերտերը, ինչը բխում է իրավունքի գերակայության և այն շահագրգիռ անձանց շահերից, որոնք օգտվում են արդարադատությունից և ակնկալում են ստանալ այնպիսի վերջնական լուծումներ, որոնք ամփոփված կլինեն արդարադատություն բովանդակած դատական ակտերում։

Վճռաբեկ դատարանը դատական իշխանության շոգեքարշն է, որն իր 5-ամյա գործունեության ընթացքում և դրա տարբեր փուլերում ստանձնել է միատեսակ դատական պրակտիկա և այդ պրակտիկայի ձևավորման և զարգացման ծանր բեռն ստանձնելով` անընդհատ զարգացրել և փոփոխել է իր գործառույթների իրականացման մոտեցումները, որոնք արտահայտվել են Վճռաբեկ դատարանի դատական ակտերի մշակման և կայացման գործընթացներում։ Նշված էվոլյուցիան ակներև է տարբեր ժամանակահատվածներում այդ մարմնի կողմից կայացված դատական ակտերի ուսումնասիրությունից։ Դրանք թույլ են տալիս նկատել, որ դրական միտում ունեն ինչպես որոշումների ձևավորման կառուցվածքային մոտեցումները, մասնավորապես, առավել ընկալելի և հստակ է դարձել ինչպես իրավական մեկնաբանությունների՝ կոնկրետ գործերի նկատմամբ կիրառելիությունը, այնպես էլ իրավական դիրքորոշումների քննարկման և փաստարկման խորությունը։

Հարկ է նշել, որ Վճռաբեկ դատարանի գործունեության մեջ առանձնակի կարևոր է մի կողմից՝ սահմանադրի և օրենսդրի կամքի իրագործումը Հայաստանի Հանրապետության անունից կայացվող բոլոր դատական ակտերում, մյուս կողմից` մարդու իրավունքների և ազատությունների առավել արդյունավետ պաշտպանության ապահովման ուղղությամբ Սահմանադրության և միջազգային ակտերում ամրագրված դրույթների մեկնաբանումը։

Անհրաժեշտ է առանձնակի ընդգծել, որ Վճռաբեկ դատարանը կարողացել է ճկուն իրագործել այս երկու խնդիրները` միաժամանակ ցուցաբերած դատական ակտիվ գործունեության արդյունքում ստեղծելով իրավունքի զարգացման արդի մակարդակին համահունչ դատավարական բնույթի նորմեր, որոնք իրենց ամրագրումն են ստացել Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավապահ և դատական մարմինների առօրյայում կիրառվող կայուն հաստատված նախադեպային իրավունքով։ Արդար և արդյունավետ դատական իշխանությունն իրավունքի գերակայության, արդար դատաքննության և արդյունավետ արդարադատության կարևորագույն նախադրյալն է, որին ձգտում է մարդու իրավունքները և ազատությունները բարձրագույն արժեք հռչակած, ժողովրդավարական արժեհամակարգ որդեգրած ամեն մի պետություն, որոնց շարքին է դասվում նաև Հայաստանի Հանրապետությունը։

Հռոմեական պետական ականավոր գործիչ Մարկոս Տերենտիոսը դեռևս մեր թվարկությունից առաջ նկատել է. «Չկա այնպիսի մի միտք, որը երբևէ մեկն արտահայտած չլինի»։

Հետևաբար` ամբողջացնելով երկրիս թիվ մեկ ամբիոնից իմ գործընկերների կողմից բազմիցս արտահայտած Վճռաբեկ դատարանի գործունեության վերաբերյալ դիրքորոշումները, կարող ենք ամբողջացնել և առանձնացնել այն երկու կարևոր բաղադրիչները, համաձայն որոնց` Վճռաբեկ դատարանի որոշումները հնարավորություն են ստեղծում՝ լրացնելու և շտկելու օրենքներում առկա բացերը, տարակարծիք մեկնաբանությունները, ինչպես նաև լուծել դատական պրակտիկայում ծագող խնդիրները։ Վճռաբեկ դատարանի որոշումներն ապահովում են և պետք է ապահովեն դատավարության մասնակիցների համար վստահելի արդարադատություն։

Հարկ է նշել, որ այսօր դժվար է գնահատել դատական ակտ, հայցադիմում, բողոք, որը հղում չպարունակի Վճռաբեկ դատարանի այս կամ այն որոշմանը կամ որոշումներով տրված իրավական դիրքորոշումներին։ Վճռաբեկ դատարանի որոշումների պարտադիր լինելը պետք է պայմանավորած լինի ոչ միայն այն հիմքով, որ դրանք Հայաստանի Հանրապետության դատական բարձրագույն ատյանի որոշումներն են, այլ նաև այն հիմքով, որ դրանցում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, այդ թվում` եզրահանգումները, լինեն առավել հասկանալի, տրամաբանորեն փաստարկված, մասնագիտորեն հիմնավոր, հետևաբար` նաև համոզիչ։ Ակնհայտ է, որ նաև Վճռաբեկ դատարանի որոշումների հեղինակությամբ է պայմանավորված դատական իշխանության հեղինակության բարձրացումը, արդարադատության և արդարության նկատմամբ ժողովրդի, հանրության հավատի վերականգնումը։ Այդուհանդերձ, հարկ է նկատել, որ քաղաքացիական արդարադատության ոլորտում, մասնավորապես, վերջին 10-15 տարիների ընթացքում Հայաստանի Հանրապետության դատական իշխանության առջև ծառացած գերխնդիրներից է դարձել Հայաստանի Հանրապետության դատարանների, այդ թվում` նաև Հայաստանի Հանրապետության վճռաբեկ դատարանի գերծանրաբեռնվածությունը, դատական գործընթացների ձգձգվածությունը։ Ի թիվս այլ գործոնների՝ նաև այդ հանգամանքն է նպաստել դատարանների և դատական իշխանության ներկայացուցիչների հանդեպ հանրության վստահության նվազմանը։ Սակայն ես լավատես եմ և կարծում եմ, որ իշխանության երեք թևերի ակտիվ փոխգործակցության և համագործակցության արդյունքում տեսանելի ապագայում կունենանք էականորեն նվազ ծանրաբեռնված դատարաններ, ինչը կհանգեցնի ինչպես դատական ակտերի որակի բարձրացմանը, այնպես էլ ողջամիտ ժամկետներում գործերի քննության իրականացմանը։

Բազմիցս հարց է հնչում, թե ինչու են առաջադրվող թեկնածուները ցանկանում պաշտոնավարել որպես Վճռաբեկ դատարանի դատավոր, ո՞րն է վերջիններիս մոտիվացիան։ Այս առումով հարցին պատասխանելու տեսանկյունից հարկ եմ համարում տարանջատել հետևյալ երկու դիտարկումները։ Նախ` թե արդյո՞ք պատշաճ և ամբողջական պատկերացում է առկա մարմնի և դրա հիմնական առաքելության մասով, որով հանդես գալու ցանկություն է առաջացել թեկնածուի մոտ, և արդյո՞ք պատշաճ և ամբողջական պատկերացում է առկա սեփական կարողությունների և փորձի վերաբերյալ, որոնք հիմք են տալիս՝ նման հավակնություն դրսևորելու։

Առաջին հարցադրման մասով խիստ էական եմ համարում Վճռաբեկ դատարանի սահմանադրական առաքելությունը` ուղղված օրենքների և այլ նորմատիվ իրավական ակտերի միատեսակ կիրառության ապահովմանը, և մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանությանը, որում առավել քան կարևոր է իրավունքի էության ճիշտ բացահայտումն օրենքի բառացի արտահայտությունից դուրս` դրանով նպաստելով ինչպես օրենքի իմաստի ճիշտ և իրավունքի ոգուն համապատասխան բացահայտմանը, այնպես էլ օրենսդրական բացերի լրացմանը, նպաստելով իրավունքի ընդհանուր զարգացմանը և մարդու իրավունքների և ազատությունների հիմնարար խախտումների վերացմանը։

Անդրադառնալով երկրորդ հարցադրման դիտարկմանը, այս մասով հարկ եմ համարում նշել, որ դատական իշխանությունում երկարամյա աշխատանքային փորձը և դրա շրջանակներում տարաբնույթ իրավական և կենսական բնույթի խնդիրների վերհանումը և վերլուծումը թույլ են տալիս ինձ՝ եզրահանգելու, որ պատրաստ եմ ուժերս ծառայեցնել Վճռաբեկ դատարանի վերոհիշյալ առաքելության իրացմանը` իմ համեստ ներդրումն ունենալով նշված մարմնի գործունեության մեջ։

Նշեմ նաև, որ ինչպես ցանկացած այլ աշխատանքում, այս դեպքում ևս ծառայողական առաջխաղացումը լուրջ խթան է հանդիսանում աշխատանքի որակը հնարավորինս բարելավելու և կարողությունները զարգացնելու համար, և, կարծում եմ` ծառայողական առաջխաղացման իմ ակնկալիքը չի կարող ընկալվել որպես բարձր պաշտոն ստանձնելու զուտ նեղ անձնական մղում։

Հարկ եմ համարում նաև նշել, որ յուրաքանչյուր անհատի ցանկացած որոշման և գործունեության, այդ թվում` կարիերայի հիմքում առկա մոտիվացիոն համակարգը մասնագետները բաժանել են երկու խմբի` արտաքին և ներքին։ Արտաքին մոտիվացիայի դրսևորումն այն է, որ մասնագետները դրա տակ հասկանում են նյութական բավարարվածություն, հանրային ճանաչում, հանրային ճանաչման ձգտում, իշխանության վայելքներ։ Ներքին մոտիվացիան սերն է մասնագիտության հանդեպ, սեփական գործունեությունից հոգեկան և բարոյական բավարարվածության զգացումը, մասնագիտական կարողությունների դրսևորումն ու իրացումը։

Ինձ առավելապես առաջնորդում է դրդապատճառների երկրորդ խումբը։ Գիտելիքների ու մասնագիտական կարողությունների իրացումը, մասնագիտական ինքնադրսևորման համակարգում եղած խնդիրների արդյունավետ լուծմանն իմ փորձառությունն ու գիտելիքներն ի սպաս դնելու ցանկությունը, մասնագիտական գործունեությունից հոգեկան և բարոյական բավարարվածությունը, արդարադատության համակարգին ու հանրությանն օգտակար լինելու ցանկությունը և ձգտումն ինձ համար առավել կարևոր արժեքներ են` հաշվի առնելով արտաքին մոտիվացիայի ձևավորման համար անհրաժեշտ նախադրյալների բացակայությունը։

Հարկ եմ համարում նշել, որ ստանձնելով դատավորի բարձր պաշտոնը, մշտապես գործել եմ բարոյական սկզբունքներին համահունչ, դատավորի պարտականությունները մշտապես կատարել եմ Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությանն ու օրենքներին համապատասխան` ապահովելով իրավունքի գերակայությունն ու բարձր պահելով դատական իշխանության հեղինակությունը։

Ամփոփելով խոսքս, հարկ եմ համարում նաև նշել, որ պատասխանատվության խորը զգացումով եմ մոտեցել այս բարձր ամբիոնին և ձեր հավանությանն արժանանալու դեպքում պատրաստ եմ նույն պատասխանատվությամբ պետության և հանրության առջև պարտքի և պատասխանատվության բարձր գիտակցումով շարունակել պաշտոնավարել արդեն իսկ որպես վճռաբեկ դատարանի դատավոր։ Շնորհակալություն։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարցերի համար հերթագրում. Բաբկեն Թունյան։

 Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, շնորհակալություն, պարոն Օհանյան, մասնագիտական ու բովանդակալից ելույթի համար։ Բայց իմ հարցը մի քիչ ավելի թեթև է, երևի, միգուցե նաև մասնագիտական անձնական հետաքրքրության տիրույթից։ Դուք մասնագիտությամբ տնտեսագետ եք ու որպես տնտեսագետ էլ սկսել եք աշխատել՝ հաշվապահից մինչև էդ աստիճաններով անցնելը։ Զուտ ուզում էի հասկանալ, թե ո՞րն է պատճառը, որ տնտեսագիտությունից անցում եք կատարել իրավագիտություն, այսինքն` ի՞նչ է ձեզ մոտիվացրել` տեղափոխելու մասնագիտական հարթությունը։

Հաջորդ հարցն արձագանքի ժամանակ կտամ։

Ա.ՕՀԱՆՅԱՆ

-Բարի, շնորհակալություն հարցի համար, պարոն Թունյան։ Ըստ էության, նմանատիպ հարց հնչեց նաև խմբակցության հետ առանձին հանդիպման ժամանակ։ Ես, ըստ էության, պատասխանեցի, սակայն կրկին անգամ կցանկանամ վերստին, նորից արձագանքել՝ այդ հարցի հետ կապված։

Տեսեք, առաջին մասնագիտությամբ ես տնտեսագետ եմ և իմ աշխատանքային գործունեությունը, չհաշված այն փոքր ժամանակահատվածը, որ մասնավոր ընկերությունում եմ աշխատել, որպես տնտեսագետ սկսել եմ աշխատել դատարանների նախագահների խորհրդի քարտուղարության բյուջետային բաժնում, այսինքն` պետական ծառայությանն եմ, ըստ էության, նվիրել իմ առաքելությունը։ Այդ գործունեության ընթացքում, ըստ էության, բազմիցս առնչվելով Կառավարության որոշման նախագծերին, մասնավորապես, ես ինքս մասնակցել եմ և մեծ ներդրում ունեմ դատական համակարգի բյուջեի ձևավորման գործընթացում, որպիսի հանգամանքից անմասն չէր մնացել նաև Կառավարության հետ անընդհատ շփումների մեջ գտնվելը և տնտեսական այդ բոլոր քննարկումները բերելն իրավական դաշտ։ Առավել ևս, որ ես դրան զուգահեռ՝ ես նաև սովորում էի Կառավարման պետական ակադեմիայի մագիստրատուրայում իրավաբանի մասնագիտությամբ, ինձ ավելի շատ սկսեց հետաքրքրել իրավաբանությունը, և ես որոշեցի իմ կարիերան կառուցել հենց այդ մասնագիտական ուղղվածությամբ։ Եթե հարցս ամփոփիչ չէր, կարող եմ շարունակել։ Շնորհակալություն։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Արձագանք։

  Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Պրն Օհանյան, հիմա, քանի որ դուք մասնագիտությամբ նաև տնտեսագետ եք, ինձ թվում է` դուք շատ ավելի լավ կպատկերացնեք դատաիրավական համակարգի դերը տնտեսության ու տնտեսության զարգացման մեջ, ու խնդիրները, որոնք կարող են այս համակարգի անկատարությունը հարուցել նույն տնտեսության մեջ։

Դուք խոսեցիք դատական համակարգի նկատմամբ հեղինակության մասին, հարցս նաև դրան է վերաբերում։ Գաղտնիք չէ, որ այսօր մենք ունենք խնդիր թե՛ դատական վճիռների ժամանակի առումով, այսինքն` ձգձգումների, թե՛ ծանրաբեռնվածության, թե՛ վստահության, որոշակի առումով, բայց մենք նաև մեկ այլ խնդիր ունենք։ Մենք ունենք նախադեպեր, չեմ կարող ասել, որ դրանք շատ են կամ քանակ չեմ կարող նշել, երբ փաստացի կատարված, կայացված դատական վճիռներն ի կատար չեն ածվում, կամ ձգձգվում է դրանց կատարումը, մասնավորապես, որոշ համայնքների կողմից։ Ասենք` դատարանը կարող է վճիռ կայացնել, որը, սենց, չորով, կներեք այդ արտահայտությանս համար, անտեսվի կամ այնքան ձգձգվի, մինչև այն մարդը, հօգուտ որի վճիռ է ստացել, վճիռն արդեն անիմաստ լինի նրա համար։ Սա ազդում է, ընդհանրապես, և՛ տնտեսության, և՛ դատարանի հեղինակության, և՛, ընդհանրապես, պրոցեսների վրա։ Այս խնդրի մասին ձեր մեկնաբանությունը կխնդրեմ, և, եթե լուծման տարբերակ տեսնում եք, նաև դա։

 Ա.ՕՀԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն արձագանքի համար, պրն Թունյան։ Տեսեք, ձեր ասած հարցը, ըստ էության, իր օրենսդրական ամրագրումն ունի, թե օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտի չկայացումն ինչ հետևանքներ կարող է ունենալ` վարչական պատասխանատվությունից մինչև քրեաիրավական պատասխանատվության ենթարկելը։ Այս առումով մենք ունենք օրենսդրական կարգավորումներ, և դրանք հստակ ամրագրված են օրենքներում։ Հարցը կայանում է նրանում, թե ինչու դրանք կյանքի չեն կոչվում։ Դատարանները դատական ակտ կայացնելուց հետո, բացառությամբ որոշակի գործառույթների, այսինքն` եզրափակիչ դատական ակտ ներկայացնելուց հետո, բացառությամբ այնտեղ, երբ գործի քննության ավարտից հետո դատարանին իրավասություն է տրված՝ որոշակի գործողություններ կատարելու՝ մասնավորապես, լրացուցիչ վճիռ կամ ինչ-որ վրիպակի ուղղում, կամ կատարողական թերթ տալու որոշում կայացնելու, դատարանն այլ լիազորություն չունի՝ տվյալ գործի շրջանակներում իրականացնելու։ Այսինքն` դատական գործընթացի ավարտի ազդարարման պահից հետո և վճռի հրապարակման պահից հետո դատարանը, բացի իմ կողմից նշված այն բացառությունները, այլ գործողություն կատարելու իրավասությամբ օժտված չէ։ Այսինքն` այդքանով գործի քննությունը հայտարարվում է ավարտված։ Թե հետագայում դատական ակտն ինչու չի կատարվում, դա, ըստ էության, արդեն ոչ թե դատարանի խնդիրն է, այլ դատավարական այն մասնակցի խնդիրն է, որը, ըստ էության, չի ներկայացնում, այդ խնդրի մասին չի բարձրաձայնում համապատասխան մարմինների առջև։ Շնորհակալություն։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։

Հարգելի գործընկերներ, մենք լսեցինք թեկնածուներին։ Այժմ կարող եք հերթագրվել մտքերի փոխանակության համար։ Հերթագրում։ Հերթագրվել է վեց պատգամավոր։

Հարգելի գործընկերներ, հիշեցնեմ, որ մեր այսօրվա օրակարգն է Վճռաբեկ դատարանի դատավորի թեկնածուի ընտրության հարցը, ո՛չ Դաշնակցության պատմությունը, ո՛չ էլ ներկան։ Եվ առաջինը տիկին Գալստյանն է։ Համեցեք։

Եվ ի՞նչ … (Խոսում են դահլիճում։) Դե, էդ կասկածելի է Դաշնակցության դեպքում, ամեն դեպքում։

 Լ.ԳԱԼՍՏՅԱՆ

-Պրն Ռուբինյան, ես ամբողջությամբ կիսում եմ ձեր հորդորը` մնալ օրակարգի սահմաններում, դուք շատ հաճախ եք հնչեցնում այդ հորդորը, բայց հետագայում դուք ինքներդ էլ խախտում եք այն։ Այնպես որ, եկեք պայմանավորվենք, որ, ուրեմն, այն կլինի շարունակական, մեկընդմիշտ և միանշանակ։

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Եկեք։

 Լ.ԳԱԼՍՏՅԱՆ

-Անցնեմ առաջ։ Անկեղծ ասած, ես մտադիր չէի՝ այս օրակարգով խոսելու, բայց երկու հաստատում եղավ, մեկը` Կարեն Անդրեասյանի կողմից, որն ասաց, որ Ազգային ժողովն ամենահեղինակավոր չափիչն է, որն ինձ գրեթե դրդեց՝ հավատալու այս գնահատականին։ Եվ վերջին թեկնածուն, ասաց, որ աղբյուրի ջրի որակն ստուգելու համար մեկ կաթիլն էլ բավական է։ Այս երկու հաստատումներն ինձ դրդեցին, որ ես որոշ մտքեր փոխանակ եմ ձեզ հետ, մանավանդ որ, անկեղծ ասած, իմ պատգամավորական մանդատի, այսպես ասած, ռեսուրսի մի ճնշող մասն այս անցնող 2,5 տարիների ընթացքում, այսպես ասած, մաշվել է քրեակատարողական հիմնարկներում, ոստիկանական բաժանմունքներում, ինչպես նաև դատարաններում։ Իհարկե, սա լավ կյանքից չէ, և այդ աղբյուրի ջրի որակի մեկ կաթիլից, ոչ թե մեկ կաթիլից, այլ մի քիչ ավելի շատ կաթիլներից գոյացած տպավորությունս կամ գնահատականս ուզում եմ հնչեցնել։ Ձեզանից որևէ մեկին, հարգարժան թեկնածուներ, ես չեմ ճանաչում, այնպես որ, դիտողություններս կամ դիտարկումներս խիստ ընդհանրական են։

Այստեղ նաև հնչեց մի խիստ գոհունակ մի տեսակետ՝ բավարարվածություն կոռուպցիայի դեմ պայքարում, գոհունակության հարյուր տոկոսանոց ցուցանիշ հնչեցվեց՝ բացառիկ մի ցուցանիշ, որը, անկեղծ ասած, ինձ դրդեց՝ հիշելու «մեղր ասելուց բերանդ չի քաղցրանում» ասույթը։ Եթե, իսկապես, ամեն ինչ այդքան լավ է, ապա ինչո՞ւ է դատական համակարգը հանրային վստահության սանդղակում ամենացածր նշաձողերը գրավում, այն էլ՝ միգուցե տարիներ շարունակ, բայց բացառապես վերջին շրջանում։

Եվ ես ուզում եմ իմ անձնական փորձառությունից, պատգամավորական փորձառությունից, ոչ թե որպես պարզ քաղաքացի, մի քանի փաստեր այստեղ հնչեցնել և խնդրում եմ դա որպես վրեժխնդրություն չդիտարկել, որովհետև այն պահին, երբ ես բախվել եմ այդ իրականության հետ, նույնիսկ մտքիս մեջ ասել եմ` շատ լավ, դատավորներ, մի օր կգաք Ազգային ժողով։ Բայց, իհարկե, դա անձնական մի ընդունեք։

Փորձառություններից մեկը վերաբերում էր Գայանե Հակոբյանի դեպքին։ Գայանե Հակոբյանը զոհված ծնողի մայր էր, հայտնի դեպք է, անցյալ տարվա կեսերին էր։ Եվ գիշերվա ժամը 4-ին Ազգային ժողովի, եթե չեմ սխալվում, 11 կամ 13 պատգամավորներ Կենտրոն վարչական շրջանի դատարանում էինք՝ մեր երաշխավորությամբ երաշխավորելու Գայանե Հակոբյանի խափանման միջոցի երաշխավորությունը, և 11-14 պատգամավորներ իրար հետևից ելույթներ էին ունենում դատարանում և հաստատում իրենց վճռականությունը, որ մենք երաշխավորում ենք, որ Գայանե Հակոբյանի վարքը կլինի պատշաճ, և մենք՝ երաշխավորողներս, վստահ ենք դրանում։ 13-14 պատգամավորի երաշխավորությունն ունեցավ զրո արժեք։ Ժորա Չիչակյանն էր՝ երիտասարդ մի դատավոր, որը, հավանաբար՝ իշխանություններին հավատարմություն տալու ճիգի, ջանքի մեջ քիչ էր մնում, էսպես, կոստյումը ճղեր հավատարմության խոստման տակ։ Եվ, մի խոսքով, Գայանե Հակոբյանը գնաց կալանքի։ Թե հետագայում ինչ զարգացում ունեցավ, դուք ինքներդ շատ լավ իմացաք։

Երկրորդ դրվագը, որն ինձ բացառիկորեն զարմացրեց, նույնիսկ երգիծանքի ժանրում կարող էի ինչ-որ ֆելիետոն գրել, դա քաղբանտարկյալ Աշոտյանի գործով դատավոր Դոլմազյանն է։ Ուրեմն, երաշխավորություն էր ներկայացրել Կոլումբիայի նախագահներից մեկը, որը պատրաստ էր այդ նույն պահին zoom-ով երաշխավորությունը հաստատել, ԵԱՀԿ նախագահը` Ծերեթելին, որը հիմա Վրաստանի ...

Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Նախկին։

 Լ.ԳԱԼՍՏՅԱՆ

-Նախկին, այո, ասացի, Ծերեթելին, որը հիմա Վրաստանի կուսակցություններից մեկի առաջնորդն է, և ԵԺԿ քարտուղարը, նաև Ազգային ժողովի երեք պատգամավորներ։ Եվ դատավոր Դոլմազյանն այդ երեքի առնչությամբ ասաց, որ անձամբ չի ճանաչում, և նրանք վստահություն չեն ներշնչում։ Ես ասացի՝ լավ, սրանց չի ճանաչում, պատգամավորներին կճանաչի, միգուցե մեր հեղինակությունն ազդեցություն կունենա։ Եվ, ըստ էության, Դոլմազյանը նաև մեզ չէր ճանաչում։

Սրանք էն երկու դեպքերն են, որոնք ոչ միայն վիրավորում են անձնապես ինձ՝ ո՛չ որպես քաղաքացի, ո՛չ որպես պատգամավոր, բացարձակապես ոչ, սա վիրավորանք և արգահատանք է պառլամենտական երկրի Ազգային ժողովի և մեզանից ու ձեզանից յուրաքանչյուրի նկատմամբ, երբ պատգամավորական մանդատը, այն էլ՝ 1 չէ, 2 չէ, 3 չէ, 4 չէ, 14 պատգամավորների մանդատը, դատական համակարգի մանդատն առաջնային մանդատը զրո արժեք ունեցավ: Եվ հիմա, ճիշտն ասած, այս օրերին բախվում ենք մեկ այլ դեպքի հետ, և ես գիտեմ, որ դուք ստորագրություններ եք հավաքում, անկեղծորեն, ես էլ կուզենայի միանալ այդ ստորագրությանը, որովհետև ինձ համար չափանիշներ կան, նաև բարոյական չափանիշներ, որոնք, կներեք, երբեմն ավելին են, քան թղթի վրա արձանագրված օրենքները: Ես շատ կուզենայի, որ մենք չունենայինք այն իրականությունը, որ դատական համակարգը Հայաստանի Հանրապետությունում ամենացածր վարկանիշ ունեցող ինստիտուտն է, որովհետև սրան վերաբերվում եմ ոչ միայն որպես առանձին վերցրած համակարգ, այլ իշխանության կարևորագույն ճյուղերից մեկը, որը, ի վերջո, կուտակում է պետության վարկանիշը: Ես սրան նայում եմ ոչ թե իշխանության, այսօրվա իշխանության դիրքերից, այլ այս խնդրին նայում եմ Հայաստան պետության հեղինակության դիրքերից. ինչպե՞ս անել, որ բարձրացնենք հանրային վստահությունը դատական համակարգի նկատմամբ և կարողանանք հերքել, փորձենք հերքել այն հաստատումը, որ դատական համակարգն այսօր վերածվել է տեռորի գործիքի հատկապես ընդդիմադիր հայացքներ ունեցողների և ընդդիմադիր քաղաքական ուժերի նկատմամբ: Մեր փողոցային պայքարի, միտինգների արդյունքում գաղափարական իմ տասնյակ ընկերներ հայտնվեցին բանտերում, հայտնվեցին կալանքի վայրերում սոսկ իրենց գաղափարական համոզումների համար: Եվ, ըստ էության, մենք ունենք մի իրականություն, երբ կալանքի իրավունքը վերածվել է Հայաստանում ֆետիշի և պատժիչ գործիքի: Եվ մի հանգամանքի էլ կուզենամ անդրադառնալ: Խոսքը վերաբերում է դատավորների պատասխանատվության խնդրին: Շարունակ, ոչ միայն այս վերջին 4-5 տարիների ընթացքում մենք բախվում ենք դեպքերի, երբ միջազգային դատարանում՝ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանում, Հայաստանի դեմ հայցերով 10,000 դոլար, վերջերս կարդացի՝ 1 մլն դոլար և այլն, Հայաստանի բյուջեն ընկնում է պարտքի տակ, պատասխանատվության տակ՝ հատուցելու Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիներին: Ես կարծում եմ, որ պիտի նաև համապատասխան պատասխանատվության ինստիտուտ որդեգրենք հատկապես այն դատավորների նկատմամբ, որոնց սխալ վճիռները ճակատագրական են եղել, թե՛ Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիների համար, թե՛ Հայաստանի Հանրապետության հեղինակության համար: Ես ուզում եմ, որ այս ելույթս չհասցեագրենք կոնկրետ այսօրվա թեկնածուներին, բայց ոչ էլ այն պիտակենք, ասենք՝ վրեժխնդրության ակտ այն դատավորների կամ դատական համակարգի նկատմամբ, որոնք լծվել են իշխանության ծառայությանը և վերածվել են տեռորի գործիքի: Եվ ուզում եմ խոսքս ավարտել համոզումով և հույսով, որ, այնուամենայնիվ, այն խոստումները, որոնցով այսօրվա քաղաքական իշխանությունը եկավ իշխանության, խոստումներ արդարադատության, ազատ ընտրության, անկաշառ և անկախ դատական համակարգի մասին, իրապես լինեն, իրապես համապատասխանեն իրականությանը, և, ամենակարևորը՝ դատական համակարգը չվերածվի գործիքի, որը Հայաստանում ամրագրում է քաղաքական հալածյալների ինստիտուտը, որը, ըստ էության, քաղաքական նկատառումներով դատապարտված իմ մի շարք գործընկերներին, իմ բարեկամներին և ինձ դրդում է նրանց վերաբերվել որպես քաղաքական բանտարկյալների: Այս ամենին ես վերաբերվում եմ Հայաստանի Հանրապետության հեղինակության դիրքերից:

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Ագնեսա Խամոյան:

 Ա.ԽԱՄՈՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ: Պարոն Թումանյան, կխնդրեի վերադառնավ դահլիճ, որովհետև ելույթս ձեր մասին է: Երեկ Ազգային ժողովում քննարկում էինք իշխող «Քաղաքացիական պայմանագիր» խմբակցության կողմից ներկայացված Բարձրագույն դատական խորհրդի անդամի թեկնածուի հարցը: Խոսքը պարոն Կարեն Թումանյանի մասին է, և քննարկման հիմնական թեման, ըստ էության, նրա շուրջ ծավալվեց, թե ինչպես է պարոն Թումանյանն ազատվել զինվորական ծառայությունից՝ ընտանեկան կարգավիճակով պայմանավորված՝ 2 և ավելի երեխա ունենալու հանգամանքի բերումով: Պարոն Թումանյանն իր ելույթում, ըստ էության, նեղսրտեց, ակնարկեց, որ որոշ չափով անձնական տեղեկատվություն է էստեղ հրապարակայնացվում: Պարոն Թումանյան, այս դահլիճում նստած անձանցից յուրաքանչյուրը, խոսքը կվերաբերի ընդդիմադիր պատգամավորին, իշխանական պատգամավորին, չունի անձնական կյանք, մեր կյանքը հանրությանն է, մենք հրապարակային, հանրային մարդիկ ենք, այնպես, ինչպես դուք եք ցանկանում լինել: Դուք պատրաստվում եք իշխող ուժի ձայների միջոցով դառնալ Բարձրագույն դատական խորհրդի անդամ, մարդ, որը պետք է հսկի, վերահսկի դատավորներին, նրանց բարեվարքությունն ստուգի: Դուք ակնհայտորեն խնդիրներ ունեք սեփական կենսագրության հետ, և այս պայմաններում դուք չեք կարող հսկել, վերահսկել, ստուգել դատավորների բարեվարքությունը: Ես, անկեղծ ասած, երեկ ավելի խորը ուսումնասիրեցի ձեր կենսագրությունը և, համադրելով մի քանի կենսագրական տվյալներ, նաև հետևյալ պատկերն ստացա, որ դուք դպրոց հաճախել եք 10 տարեկանում, ավարտել եք 20 տարեկանում: Ես կխնդրեմ, որ նաև հետո լրագրողների հետ զրույցում, երբ «ՔՊ»-ական պատգամավորները ձեզ ընտրեն Բարձրագույն դատական խորհրդի նախագահ, անդրադառնաք նաև այս հարցին: Երեկ խմբակցության ղեկավար Հայկ Կոնջորյանը … (Խոսում են դահլիճում:)

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Շարունակեք, տիկին Խամոյան:

 Ա.ԽԱՄՈՅԱՆ

-Պարոն Կոնջորյան, անկեղծ ասած, երբ ես ձեզ լսում եմ, ինձ մոտ երբեմն տպավորություն է, որ եթե ձեզ հանձնարարեն, օրինակ՝ «ՔՊ»-ում, և դուք ցանկանաք ամեն կերպ, իսկ դուք ցանկանում եք պահել ձեր պաշտոնը, օրինակ՝ եթե ձեզ հանձնարարեն, ասեն՝ Հայկ, պետք է ապացուցես, որ 5 երեխաների մայրը, օրինակ՝ կույս է, ես վստահ եմ, որ դուք դեմքի լուրջ արտահայտությամբ կփորձեք դա ապացուցել, ես վստահ եմ: Դուք երեկ էնպիսի… Մանավանդ, երեկ օրենքն էլ ընդունվեց, չէ՞, այլևս արգելվում է: Դուք երեկ էնպիսի վստահությամբ, ինքնավստահությամբ, արտահայտչամիջոցներով էիք փորձում արդարացնել, հիմնավորել ձեր թեկնածուի՝ զինվորական ծառայությունից ազատվելը, որ ես մի պահ, իսկապես, մտածեցի՝ կարող է՝ սխալվում եմ: Դուք ասում եք, որ թղթերով ամեն ինչ նորմալ է, էն հայտնի խոսույթի նման՝ թղթերով ամեն ինչ նորմալ է, և ինձ խորհուրդ եք տալիս կարդալ Կոռուպցիայի կանխարգելման հանձնաժողովի կողմից տրված բարեվարքության եզրակացությունը: Էդ տվյալները ենթակա չեն հրապարակման: Պարոն Կոնջորյան, ես կարդացել եմ եզրակացությունը, և եզրակացության մեջ հստակ ասվում է, որ, չնայած պարոն Թումանյանի պնդումներին, որ ինքն ամուսնացել է մեկ անգամ, և դա տեղի է ունեցել 2012 թվականին, չնայած այդ հանգամանքին, պարոն Թումանյանն ունեցել է գրանցված ամուսնության ևս մեկ ակտ: Դա տեղի է ունեցել 1997 թվականին՝ բանակ զորակոչվելուց մեկ տարի առաջ: Ես երեկ սխալվել եմ միայն  տարեթվերի հարցում: Սա հանձնաժողովի եզրակացությունն է, որը, ոնց հասկացա, դուք չէիք կարդացել: Դուք ինձ հորդորում էիք կարդալ էդ եզրակացությունը, բայց ինքներդ չէիք կարդացել էդ եզրակացությունը, կամ, ինչպես արդեն ասացի, փորձում էիք համոզել մի բան, որն ակնհայտորեն այլ էր: Դուք ասում եք, որ բարոյականության տեսանկյունից նորմալ է ամեն ինչ, որովհետև բարեվարքության մասին եզրակացության մեջ ամեն ինչ ասված է, և ամեն ինչ հստակ է: Ես ձեզ ներկայացրի փաստեր, որ մարդն ակնհայտորեն խուսափել է զիվորական ծառայությունից: Ես չեմ կարծում, որ էս դահլիճում կա մարդ, որը չի հասկացել, թե էդ ֆիկտիվ ամուսնությունն ում հետ է գրանցված եղել: Դուք հիմա, «ՔՊ»-ական պատգամավորներ, յուրաքանչյուրդ ձեր քվեարկությամբ կիսելու եք էդ բարոյական հարցը: Սա ձեր բարոյականության հարցն է դառնալու: Դուք ուզում եք դարձնել Բարձրագույն դատական խորհրդի անդամ մեկին, որը խուսափել է զինվորական ծառայությունից՝ ամուսնանալով: Կարծում եմ՝ բոլորդ հասկացաք: (Խոսում են դահլիճում:) Տարեթվերի հարցում, այո, երեկ որոշակի թյուրիմացություն է եղել, որովհետև պարզվում է, որ պարոն Թումանյանը, հարգելի Մարիա Կարապետյան, դպրոցն ավարտել է 20 տարեկանում: (Խոսում են դահլիճում:) Ամուսնացել է բանակ զորակոչվելուց 1 տարի առաջ, գրանցվել է ամուսնության ակտ: Դպրոցն ավարտել է պարոն Թումանյանը 20 տարեկանում: Բոլոր փաստաթղթերով, կենսագրական բոլոր տվյալներով՝ դպրոց է ընդունվել 10 տարեկանում, դպրոցն ավարտել է 20 տարեկանում, 20 տարեկանում ամուսնացել է, և իրեն այլևս բանակ չեն տարել: Կարդացեք Կոռուպցիայի կանխարգելման հանձնաժողովի բարեվարքության եզրակացությունը, պարոն Կոնջորյան, «ՔՊ»-ական պատգամավորներ: Կարդացեք, որ հետո գոնե խոսելու տեղ ունենաք նախկիններին, չգիտեմ, բանակից խուսափածներին քննադատելու համար: Որպես սրա շարունակություն՝ պարոն Վլադիմիր Վարդանյանն ասում է՝ բա, տիկին Խամոյան, դուք ինչո՞ւ օրինակ սրա մասին չէիք խոսում, բա, դուք ինչո՞ւ նրա մասին չեք խոսել: Պարոն Վարդանյան, այսինքն՝ դուք ձեր անօրինականությունները, ապօրինությունները փորձում եք արդարացնել նախկինում եղած ապօրինություններո՞վ ու անօրինականություններո՞վ: Բա, դուք 2018 թվականին ինչո՞ւ էիք իշխանափոխություն անում: Ինչո՞ւ էիք իշխանափոխություն անում, երբ ձեր էսօրվա անօրինականությունները պետք է արդարացնեիք նախկինում եղածներով, ինչո՞ւ էիք անում: Եվ ցավում եմ, որ պարոն Անդրեասյանն էստեղ չէ: Երեկ թեկնածուին հարց տվեցի, թե ինչ պետք է ասի Բարձրագույն դատական խորհուրդը … (Խոսում են դահլիճում:) Ես ձեզ հետո կտամ բարեվարքության եզրակացությունը, եթե չունեք:

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Տիկին Խամոյան, բայց դու գիտակցում եք, չէ՞, որ մենք հիմա այլ թեկնածուների ենք քննարկում:

 Ա.ԽԱՄՈՅԱՆ

-Ես գիտակցում եմ, որ դուք պատրաստվում եք, պարոն Ռուբինյան …

Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Հա, լավ, բայց ինչքան կարելի է կամայական գալ, տարբեր թեմաներով խոսել:

 Ա.ԽԱՄՈՅԱՆ

-…Ընտրել թեկնածուի, որն իրավաբան գիտնական չէ, նաև էստեղ Սահմանադրության խախտում գոյություն ունի. բացի իր խնդրահարույց կենսագրությունը, նաև իրավաբան գիտնական չէ: Դուք պատրաստվում եք իրեն դարձնել Բարձրագույն դատական խորհրդի անդամ:

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Բայց մենք դա չենք քննարկում հիմա:

 Ա.ԽԱՄՈՅԱՆ

-Մի խանգարեք ինձ, խնդրում եմ:

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Ի՞նչ է նշանակում՝ մի խանգարեք: Անջատեք տիկին Խամոյանի խոսափողը:

 Ա.ԽԱՄՈՅԱՆ

-Դուք հիմա …

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Վերջ, որովհետև ես ախր զգուշացրի, որ մենք հիմա քննարկում ենք Վճռաբեկ դատարանի դատավորների թեկնածուների հարցը: Դուք եկել եք, քննարկում եք երեկվա հարցը: (Խոսում են դահլիճում:) Միացրեք, թող ավարտի: Ձեզ 10 վայրկյան ժամանակ:

 Ա.ԽԱՄՈՅԱՆ

-Մենք բազմիցս շեղվել ենք օրակարգերից, պարոն Ռուբինյան: Ես հիմա խոսում եմ յուրաքանչյուր դատավորի շահերի տեսանկյունից, որովհետև պարոն Թումանյանը վաղը պետք է գնա, էդ մարդկանց բարեվարքությունն ստուգի՝ ակնհայտորեն խնդիրներ ունենալով սեփական կենսագրության հետ: Շնորհակալություն:

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Հիմա, հարգելի գործընկերներ, ընդդիմության և մեծամասնության ներկայացուցիչներ, ակնհայտ է, չէ՞, որ էս կետից սկսած՝ փոխանակ մենք քննարկենք Վճռաբեկ դատարանի հետ կապված հարցը և թեկնածուներին, քննարկելու ենք Բարձրագույն դատական խորհրդի հարցը: Հիմա, ես չեմ, դուք եք, սա ճի՞շտ է, դուք ճի՞շտ եք համարում սա, որ օրակարգի մի հարցի տակ քննարկելու ենք լրիվ ուրիշ հարց: (Խոսում են դահլիճում:) Համեցեք, պարոն Ալեքսանյան:

 Վ.ԱԼԵՔՍԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Ճիշտն ասած, Բարձրագույն դատական խորհուրդը չենք քննարկելու, պարոն Ռուբինյան, առնվազն, իմ ելույթի մասով, փոքր-ինչ այլ տեսակի հարցեր ենք քննարկելու, մասնավորապես, քննարկելու ենք դիմադրությունը, որի մասին էդքան խոսում է մեր ընդդիմությունը: Ի՞նչ է դիմադրությունը, ո՞րն է իրական դիմադրության ճակատն ու նմանատիպ հարցեր: Բայց սրան գալու համար մի փոքր նախաբան պատմեմ ձեզ, հարգելի գործընկերներ և սիրելի քաղաքացիներ:

2008 թվականին էր, չէ՞, Ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնությունը, կարծեմ: Հոլանդիայի հավաքականը փայլուն էր սկսել առաջնությունը: Էդ թվերին էլ խաղացող կար՝ Վեսլի Սնեյդերը, որը, առհասարակ, բոլոր ժամանակների իմ ամենասիրած ֆուտբոլիստներից էր, փայլուն էր սկսվել առաջնությունը, ես էլ էդ տարի որոշել էի, որ Հոլանդիային եմ երկրպագելու: Բակում էլ ամառ էր, դե, ֆուտբոլ էլ էինք շատ խաղում, դպրոցական էի էդ տարիներին: Ինչ-որ պահի եկավ Հոլանդիա-Ռուսաստան խաղը, ու, տենց, ամեն խաղից առաջ բակի տղաներով խոսում էինք՝ դու ում ես բալետ անում, դու ում ես երկրպագում, էս մեկը կհաղթի, էն մեկը կհաղթի: Հոլանդիա-Ռուսաստան խաղից առաջ խոսք գնաց, թե ում պետք է բալետ անել: Ես ասացի՝ դե, Հոլանդիային, տղաներ, տեսե՞լ եք՝ ինչ ֆուտբոլ են խաղում, ու էդտեղ ես կյանքումս առաջին անգամ լսեցի հետևյալ արտահայտությունը. եղբայր, պետք է Ռուսաստանին բալետ անել, որովհետև եթե Ռուսաստանը չլինի, Թուրքիան մեզ կուտի: Հիմա ի՞նչ եմ ուզում ասել: Եթե ձեզ թվում է, թե մեր ընդդիմության նարատիվն էն ամբողջ կոնտեքստում, ինչ կա, ինչ-որ բանով տարբերվում է 5-րդ կամ 6-րդ դասարանի էդ մեր ընկերոջ ասածից, ոչ, ոչ մի բանով չի տարբերվում, բացարձակապես ոչ մի տառով չի տարբերվում: Մեր ընդդիմության ամբողջ էս նարատիվը, էս ամբողջ խոսքը, որ պետք է դիմադրել, որ Թուրքիան ուզում է մեզ ոչնչացնել, որ Ադրբեջանն ուզում է մեզ ոչնչացնել, որ էս մեկը՝ սենց, որ էն մեկը՝ նենց, ի դեպ, դրա մեջ, բնականաբար, ճշմարտություն կա, ճշմարտության շատ մեծ մաս կա, կամ ճշմարտության ինչ-որ մաս կա, բայց էդ ամբողջ նարատիվը գալիս ու հանգում է էդ իմ նշած կետին, հարգելի գործընկերներ:

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Պարոն Ալեքսանյան, հազար ներողություն, բայց տիկին Խամոյանը գոնե Բարձրագույն դատական խորհրդի մասին էր խոսում, որը դատական համակարգի հետ մի քիչ կապ ուներ: Դուք, ընդհանրապես, օրակարգից դուրս եկաք, բայց, լավ, դուք էլ շարունակեք, ավարտեք, ու էլ չեմ թողնելու ոչ ոքի: (Խոսում են դահլիճում:) Դե, տիկին Խամոյանին թողեցի, չէ՞: (Խոսում են դահլիճում:) Շարունակեք, պարոն Ալեքսանյան:

 Վ.ԱԼԵՔՍԱՆՅԱՆ

-Հավատացնում եմ ձեզ, որ սա ավելի շատ կապ ունի Բարձրագույն դատական խորհրդի ու, առհասարակ, դատական համակարգի հետ, բայց … Շարունակեմ. ինչի՞ մասին է Դաշնակցությունը, ինչի՞ մասին է եղել Դաշնակցությունը: Դաշնակցությունն իրեն դիրքավորում է որպես դիմադրության առաջամարտիկ: Հիմա թույլ տվեք հարցնել՝ ի՞նչին եք դիմադրել, ինչի՞ն եք դիմադրում, հարգելի գործընկերներ, ո՞րն է ձեր դիմադրության ճակատը եղել, և ո՞րն է ձեր դիմադրություն ճակատը հիմա: ԽՍՀՄ ձևավորումից հետո ինչ-որ շրջան, այո, Դաշնակցության դիմադրության ճակատը եղել է Հայաստանի անկախացումը, բայց պատահական չէր, որ ես անցած նիստի ժամանակ մեջբերեցի սովետական ԿաԳեԲեի արտաքին հետախուզության պետի գրքից էն հատվածը, որ ինչ-որ պահից սկսած սովետական ԿաԳեԲեն կարողացավ էնքան գործակալներ ներդնել Դաշնակցության շարքերում, որ ամբողջ Դաշնակցություն կուսակցությունն անցավ իր ամբողջական վերահսկողության տակ և այլևս չէր պայքարում Խորհրդային Միության դեմ: Բայց էդ դեպքում ո՞րն էր էդ պահին, ի՞նչը դարձավ Դաշնակցության դիմադրության ճակատը, երբ Դաշնակցությունը թողեց դիմադրության էդ մի ճակատն ընդդեմ ԽՍՀՄ: Էդ դիմադրության ճակատը Դաշնակցության համար դարձավ Թուրքիան, հարգելի գործընկերներ: Դիմադրության էդ ճակատը Դաշնակցության համար դարձավ Թուրքիան, բայց Թուրքիան դարձավ ոչ թե էն պահին, երբ Դաշնակցությունը տոգորված էր ազգային-ազատագրական պայքարով և այլն, այլ էն պահին, երբ ըստ ԽՍՀՄ ԿաԳեԲեի արտաքին հակահետախուզության պետ պարոն Կալուգինի … Այլ էն պահից սկսած, երբ ԿաԳեԲեի գործակալները ներդրվեցին Դաշնակցության մեջ, հասան էն մակարդակին, որ Դաշնակցությունն ամբողջությամբ անցավ ԿաԳեԲեի վերահսկողության տակ: Չափազանց կարևոր է սա ընկալելը, ժողովուրդ ջան, եթե մենք սա չենք ընկալում, մենք չենք կարողանում շարժվել առաջ: ԽՍՀՄ-ը, ԿաԳեԲեն, հասկանո՞ւմ եք, էս նարատիվները, որոնք էսօր, երեկ, վստահ եմ՝ իմ ելույթից հետո պարոն Մինասյանը, պարոն Խաչատրյանը, պարոն Մանուկյանը հնչեցնում են, էդ նարատիվները ԽՍՀՄ-ը ներդրել է Դաշնակցության մեջ էն բանի համար, որպեսզի Դաշնակցությունը պայքարելու ինչ-որ առիթ ունենա, որպեսզի կոպիտ ասած, կներեք, հազար ներողություն արտահայտության համար, յան տա ԽՍՀՄ դեմ պայքարելուց: Փոխարինվեց դիմադրության ճակատը. դիմադրության ճակատը՝ որպես էդպիսին, դարձավ Թուրքիան: Բայց, օրինակ՝ ինչո՞ւ Թուրքիան, հասկանո՞ւմ եք: Էդ էլ է հարց, չէ՞, ինչո՞ւ Թուրքիան, ինչո՞ւ, օրինակ՝ ոչ Իրանը, չգիտեմ, ինչո՞ւ ոչ ուրիշ պետություն: Էդ էլ է հարց: Էդ դեպքում պետք է, ուղղակի, նայել ԽՍՀՄ հարաբերությունները կոնկրետ թվականներին մեր հարևան երկրների հետ: Պետք է նայել էդ թվերին ԽՍՀՄ հարաբերություններն Իրանի հետ, պետք է նայել ԽՍՀՄ հարաբերությունները Թուրքիայի հետ, ու էդտեղ ամեն ինչ շատ պարզ է դառնում, հարգելի գործընկերներ, բայց ինչո՞ւ է, ինչո՞վ էլ է էս ամեն ինչը ևս մեկ անգամ հիմնավորվում: Հիմնավորվում է շատ պարզ՝ Հայաստանի առաջին Հանրապետության դաշնակցական ղեկավարության գործելակերպով: Կներեք, որովհետև, երբ դուք հիմա գալիս եք, Հայոց ցեղասպանությունից՝ մեր պատմական ողբերգությունից 100 և ավելի տարի անց մեզ ասում եք՝ նրանք ցեղասպանող են, մենք՝ ցեղասպանվող, բայց երբ մենք նայում ենք սրանից 100 տարի առաջ՝ 1918 թվականին, անկախ Հայաստանի առաջին Հանրապետության ժամանակ դաշնակցական ղեկավարության գործելակերպը, որը նշում էր, որ Հայաստանի միակ ապագան բարեկամությունն է Թուրքիայի հետ, շեշտեմ՝ դա ցեղասպանությունից ուղիղ 3 տարի հետո էր:

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Իրականում էդքան էլ հետո չէր, ընթացքում էր, եթե համարենք 1915-1923-ը:

 Վ.ԱԼԵՔՍԱՆՅԱՆ

-Ընթացքում էր, բայց, բնական է, որ առյուծի բաժինը բաժին է ընկնում դրան նախորդած շրջանին, այնուամենայնիվ: Երբ նայում ես, ասում ես՝ լավ, ո՞նց կարելի է, որ 3 տարի անց նման բան ասած լինի մի կուսակցություն, որն էսօր՝ 21-րդ դարում՝ հաջորդ դարում, գալիս է ու էդ նարատիվն է առաջ տանում, էստեղ գալիս է ևս մի ապացույց, ևս մի հանգամանք, որ հենց էդ է, ժողովուրդ ջան, հենց էդ է, ձեր դիմադրության ճակատն էն դիմադրության ճակատն է, որը, նորից ըստ գեներալ Կալուգինի՝ ձևավորվել է էն ժամանակ, երբ Դաշնակցության մեջ ներդրվել են սովետական ԿաԳեԲեի էնքան գործակալներ, որ Դաշնակցությունն ամբողջությամբ անցել է ԿաԳեԲեի վերահսկողության տակ: Դիմադրություն. ասեմ՝ որն է Հայաստանի դիմադրության ճակատը, ասեմ՝ որն է անձամբ իմ դիմադրություն ճակատը, ասեմ՝ որն է իմ դիմադրությունը, որին ես միշտ ու մշտական մաս եմ լինելու, ինչքան որ կամ, ինչքան որ գոյություն ունեմ, ինչքան որ քաղաքականությամբ եմ զբաղվում կամ ինչքան որ քաղաքացի եմ, ուղղակի: Էդ դիմադրությունը Հայաստանի ինքնիշխանությունն է, Հայաստանի անկախությունն է, պաշտպանելը Հայաստանի անկախությունը, պաշտպանելը Հայաստանի ինքնիշխանությունը բոլոր հնարավոր երկրներից ու բոլոր հնարավոր կողմերից, որոնք կփորձեն սպառնալ դրան: Էստեղ, հասկանո՞ւմ եք, դուք կասեք՝ հա, դե մերն էլ է էդ, բայց էդ էդքան էլ տենց չէ, ու դա էլ փաստվում է արդեն ձեր դաշինքի առաջնորդ Ռոբերտ Քոչարյանի նախընտրական, եթե չեմ սխալվում, ասուլիսներից մեկում լրագրողի հարցին ի պատասխան: Լրագրողը շատ ուղիղ հարց է տալիս, ասում է՝ պարոն Քոչարյան, դուք տեսնո՞ւմ եք Հայաստանը միութենական պետության մաս, թե՞ ձեզ համար Հայաստանի Հանրապետության անկախությունը բացարձակ արժեք է: Ձեր դաշինքի առաջնորդը պատասխանում է հետևյալ կերպ. «Ես հիմա պատրաստ չեմ այդ հարցին պատասխանել»: Գիտե՞ք, թե մեր ու ձեր տարբերությունը որն է. մի պարզ բան է իրականում: Էդ սաղ լոլոները, բանը դնենք մի կողմ: Դուք պատրաստ չեք էդ հարցին պատասխանել, բայց մենք պատրաստ ենք էդ հարցին պատասխանել: Մենք պատրաստ ենք ասել, որ Հայաստանի Հանրապետության անկախությունը բացարձակ արժեք է: Մենք պատրաստ ենք ասել, որ Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանությունը բացարձակ արժեք է: Մենք պատրաստ ենք պայքարել դրա համար, ու ես խնդրում եմ ու պնդում եմ, որ դիմադրությունից երբեք չխոսի մի ուժ, որը խորը, համապարփակ ու հաճույք ստանալով՝ պառկել ու հաճույք է ստացել սովետական ԿաԳեԲեից, սովետական ԿաԳեԲեի նարատիվներից ու Հայաստանի ինքնիշխանությանն ու անկախությանը վերաբերող բացարձակ լինելու հարցին ի պատասխան՝ ասում է. «Ես հիմա պատրաստ չեմ այդ հարցին պատասխանել»: Դուք պատրաստ չեք, մենք պատրաստ ենք, ու մենք ամեն օր պատասխանում ենք էդ հարցին: Մենք ամեն օր ենք պատասխանում ու ամեն օր ենք ասում, որ Հայաստանի Հանրապետության անկախությունն ու ինքնիշխանությունը բացարձակ արժեքներ են:

 ԾԱՓԱՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆ

 Ռ.ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, ընդմիջում:




ԱԺ Նախագահ  |  Պատգամավորներ|  ԱԺ խորհուրդ  |  Հանձնաժողովներ  |  Խմբակցություններ  |  Աշխատակազմ
Օրենսդրություն  |   Նախագծեր  |  Նիստեր  |   Լուրեր  |  Արտաքին հարաբերություններ   |  Գրադարան  |  Ընտրողների հետ կապեր  |  Հղումներ  |  RSS
|   azdararir.am