National Assembly of the Republic of Armenia | Official Web Page | www.parliament.amNational Assembly of the Republic of Armenia | Official Web Page | www.parliament.am
HOME | MAIL | SITEMAP
ArmenianRussianEnglishFrench
Արխիվ
29.12.2020

Երկ Երք Չրք Հնգ Ուր Շբթ Կիր
01 02 03 04 05 06
07 08 09 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31
 
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎ
ՅՈԹԵՐՈՐԴ ԳՈՒՄԱՐՈՒՄ
ԱՐՏԱՀԵՐԹ ՆՍՏԱՇՐՋԱՆ


ՍՂԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ N 2

29 դեկտեմբերի 2020

Ժամը 11:00

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ ԵՆ ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԱԽԱԳԱՀ ԱՐԱՐԱՏ ՄԻՐԶՈՅԱՆԸ

ԵՎ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՏԵՂԱԿԱԼ ՏԵՂԱԿԱԼՆԵՐ ԼԵՆԱ ՆԱԶԱՐՅԱՆԸ

 

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Բարև ձեզ, հարգելի պատգամավորներ, խնդրում եմ տեղադրել քարտերը և պատրաստվել գրանցման. գրանցում։ Գրանցվել է 90 պատգամավոր։ Քվորում կա, սկսենք աշխատել:

Քննարկում ենք ԱԺ «Իմ քայլը» խմբակցության կողմից ներկայացված «ՀՀ ԱԺ պատգամավոր Նաիրա Զոհրաբյանի` որպես մարդու իրավունքների պաշտպանության և հանրային հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահի լիազորությունների դադարեցման մասին» ԱԺ որոշման նախագիծը:

Հիմնական զեկուցող` ԱԺ պատգամավոր Արթուր Հովհաննիսյան: Համեցեք, պրն Հովհաննիսյան:

 Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Սիրելի քաղաքացիներ, հարգելի գործընկերներ, քննարկում ենք «ՀՀ ԱԺ պատգամավոր Նաիրա Զոհրաբյանի` որպես մարդու իրավունքների պաշտպանության և հանրային հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահի լիազորությունների դադարեցման մասին» ԱԺ որոշման նախագիծը: Մինչև հիմնավորման առանցքային հատվածին անդրադառնալը հարկ է արձանագրել, որ ԱԺ մշտական հանձնաժողովի նախագահի ընտրության, ինչպես նաև նրա լիազորությունների դադարեցման հարաբերությունները կարգավորող օրենսդրությունից պարզ է դառնում, որ թե´ ընտրության, և թե´լիազորությունների դադարեցման գործընթացները գտնվում են բացառապես ԱԺ խմբակցությունների քաղաքական որոշումների կայացման և ԱԺ-ի կողմից սեփական գործունեության կազմակերպման տիրույթներում:

Այսպես, մշտական հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնում ընտրվելու համար նախատեսված չեն առանձին պահանջներ կամ չափորոշիչներ, որոնց պետք է բավարարի թեկնածուն: Մշտական հանձնաժողովի նախագահի լիազորությունները դադարեցնելու համար նախատեսված չեն հիմքեր, ի տարբերություն, օրինակ` ԱԺ պատգամավորի, ՍԴ դատավորի, դատավորների դեպքում: Ավելին, լիազորությունների դադարեցման հիմքերը բացակայում են նաև ԱԺ-ի կողմից իր կազմից ընտրվող ԱԺ նախագահի, ԱԺ նախագահի տեղակալների համար: Թե´ մշտական հանձնաժողովի նախագահի և թե´ ԱԺ նախագահի և նրա տեղակալների լիազորություններն այդ պաշտոնում դադարեցնելու դեպքում օրենսդրությամբ պարզապես ամրագրվում է, որ դրա համար պետք է փակ, գաղտնի քվեարկությամբ ընդունվի ԱԺ որոշում, ինչպես նաև սահմանվում է որոշման ընդունման համար պատգամավորների անհրաժեշտ ձայների քանակը:

Մշտական հանձնաժողովի նախագահի ընտրության գործընթացի՝ բացառապես ԱԺ խմբակցությունների քաղաքական տիրույթում լինելը պարզ է դառնում նաև հաշվի առնելով, որ խմբակցությունները կարող են փոխհամաձայնությամբ փոխանակել կամ միմյանց զիջել մշտական հանձնաժողովի նախագահի թեկնածու առաջադրելու իրենց իրավունքը: Վերոգրյալից պարզ է դառնում, որ մշտական հանձնաժողովի նախագահի, ԱԺ նախագահի, ԱԺ նախագահի տեղակալի պաշտոնների դեպքում թե´ սահմանադրի, թե´ օրենսդրի կողմից արտահայտվել է հստակ կամք` ձեռնպահ մնալ այդ պաշտոններում անձանց լիազորությունների դադարեցման առանձին հիմքեր սահմանելուց՝ այդ հարցերը թողնելով ԱԺ խմբակցությունների քաղաքական որոշումների, և, ընդհանուր առմամբ, ԱԺ-ի կողմից սեփական գործունեության կազմակերպման տիրույթներում:

Չնայած վերոգրյալին, «Իմ քայլը» խմբակցությունը, հավատարիմ մնալով ԱԺ գործունեության թափանցիկության ապահովման սկզբունքին, անհրաժեշտ է համարում անդրադառնալ այն հանգամանքներին, որոնցից պարզ է դառնում, որ գործնականում առկա է պատգամավոր Նաիրա Զոհրաբյանի կողմից ԱԺ մարդու իրավունքների պաշտպանության և հանրային հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնում հետագա պաշտոնավարման անհնարինություն: Մասնավորապես, սույն թվականի դեկտեմբերի 17-ին Նաիրա Զոհրաբյանը «Ֆեյսբուք» սոցիալական կայքում կատարել է գրառում, որն իր մեջ պարունակում է նաև հետևյալ հատվածը. «Ես ատում եմ քեզ, ժեխ, որ իշխանության բերեցիր քո նմանին, ով դանդաղ փակում է մեր պետականության էջը». մեջբերման ավարտ: Սույն թվականի դեկտեմբերի 22-ին նույն կայքում Նաիրա Զոհրաբյանը կատարել է գրառում, որն իր մեջ պարունակում է նաև հետևյալ հատվածը, մեջբերման սկիզբ և ներողություն մեջբերման համար. «Մեր երկրի թիվ մեկ խնդիրը տգիտությունն է: Նիկոլի ու նիկոլիզմի ավարտից հետո մենք, եթե ուզենք, այո, բռնի ուժով պիտի կրթենք նաև հասարակության էդ հատվածին, որ այլևս որևէ ընտրության ժամանակ չգնա և իր հայելային արտացոլանքին չբերի իշխանության: Ես ժեխին հայրենիք չեմ զիջելու: Հիմա ես լինելու եմ Հանրապետության Հրապարակում` Նիկոլից ու ժեխից իմ հայրենիքը փրկելու համար։ Ժեխն իմ երկրում այլևս ոչինչ չի որոշելու: Ու, եթե պետք լինի, այո, մինչև կրթական որոշակի ցենզի հասնելը, Ժեխին պիտի զրկել որևէ կարգի որոշում կայացնելու և, առաջին հերթին՝ ընտրելու իրավունքից ու բռնի ուժով տանել կրթելու: Սա այլևս ազգային անվտանգության լրջագույն հարց է։ Սա այլևս տեսակի կռիվ է՝ ժողովրդի ու ժեխի կռիվ. ո՞ր տեսակը կհաղթի, էդպիսի պետություն էլ կունենանք։ Մենք ժեխապետություն չենք ունենալու, վստահ եղեք». մեջբերման ավարտ:

Պատգամավոր Նաիրա Զոհրաբյանը բազմիցս հրապարակային հանդես է եկել նույն արժեհամակարգային տրամաբանությամբ: Սահմանադրության «Սահմանադրական կարգի հիմունքները» վերտառությամբ առաջին գլխի անփոփոխելի երկրորդ հոդվածով ամրագրվում է, որ ՀՀ-ում իշխանությունը պատկանում է ժողովրդին, ժողովուրդն իր իշխանությունն իրականացնում է ազատ ընտրությունների, հանրաքվեների, ինչպես նաև Սահմանադրությամբ նախատեսված պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինների ու պաշտոնատար անձանց միջոցով: Նույն գլխի անփոփոխելի երրորդ հոդվածով ամրագրվում է. «Հայաստանի Հանրապետությունում մարդը բարձրագույն արժեք է: Մարդու անօտարելի արժանապատվությունն իր իրավունքների և ազատությունների անքակտելի հիմքն է: Մարդու և քաղաքացու հիմնական իրավունքների և ազատությունների հարգումն ու պաշտպանությունը հանրային իշխանության պարտականություններն են: Հանրային իշխանությունը սահմանափակված է մարդու և քաղաքացու հիմնական իրավունքներով և ազատություններով` որպես անմիջականորեն գործող իրավունք»:

Սահմանադրության «Մարդու և քաղաքացու հիմնական իրավունքները և ազատությունները» վերտառությամբ երկրորդ գլխի 48-րդ հոդվածի առաջին և երրորդ մասերով, համապատասխանաբար, ամրագրվում է ԱԺ ընտրությունների, հանրաքվեների և ՏԻՄ-երի ընտրությունների ժամանակ 18 տարին լրացած ՀՀ քաղաքացիների՝ ընտրելու հանրաքվեներին մասնակցելու հիմնարար իրավունքը: Այսպիսով, ԱԺ պատգամավոր Նաիրա Զոհրաբյանի՝ վերը հիշատակված գրառումներից և հրապարակային խոսքից պարզ է դառնում, որ պատգամավորի կողմից արվում են Սահմանադրությամբ ամրագրված՝ մարդու՝ որպես բարձրագույն արժեք անօտարելի արժանապատվությունը ոտնահարող, նվաստացնող և վիրավորանք պարունակող հայտարարություններ, ինչպես նաև Սահմանադրությանն ուղղակիորեն հակասող դասակարգումներ մարդկանց միջև, ավելին, այդ դասակարգմամբ պայմանավորելով վերջիններիս՝ Սահմանադրությամբ ամրագրված հիմնարար՝ ընտրելու իրավունքի իրացումը:

Վերոնշյալն ակնբախ է դարձնում, որ պատգամավոր Նաիրա Զոհրաբյանը չի կարող լինել մի հանձնաժողովի նախագահ, որի գործունեության առանցքը մարդու իրավունքների պաշտպանությունն է: «Իմ քայլը» խմբակցությունն առաջարկում է ԱԺ-ին կայացնել որոշում Նաիրա Զոհրաբյանի՝ հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնում լիազորությունների դադարեցման մասին, դրանով ուղերձ հղելով ՀՀ քաղաքացիներին մարդու իրավունքների և արժանապատվության նկատմամբ նսեմացնող խոսքի այդ անթույլատրելիության և դրա նկատմամբ ԱԺ-ի անհանդուրժողական դիրքորոշման մասին: Շնորհակալություն, սիրով կպատասխանեմ հարցերին:

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցերի համար հերթագրում: Հովիկ Աղազարյան:

 Հ.ԱՂԱԶԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: ԱԺ-ը որոշում է կայացնում, և Նաիրա Զոհրաբյանը զրկվում է հանձնաժողովի նախագահի լիազորությունից և պարտականությունից: Հետո ի՞նչ է տեղի ունենում, կասե՞ք մի երկու բառով:

 Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Երկշաբաթյա ժամկետում «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցությունը կարող է առաջադրել հանձնաժողովի նոր նախագահի թեկնածու, եթե չի առաջադրում, ապա դրանից հետո քվոտան անցնում է իշխող մեծամասնությանը:

 Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք կա՞: Արձագանք:

Հ.ԱՂԱԶԱՐՅԱՆ

-Իսկ իրավունք ունի՞ «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցությունը՝ նորից նույն թեկնածությունն առաջադրել, թե՞ ոչ:

 Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Որքան տեղյակ եմ, «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցությունը հայտարարել է, որ թեկնածու չի առաջադրելու, բայց իրավունք ունի առաջադրելու, բնականաբար: Քաղաքական հայտարարություն է կատարվել, որ թեկնածու չեն առաջադրելու, և, հետևաբար՝ սպասենք քաղաքական զարգացումներին:

 Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Դե, ցանկացած դեպքում երկշաբաթյա ժամկետը չի կարող խախտվել: Հայտարարությունը դեռ...

 Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Այո, չի կարող խախտվել, և երկշաբաթյա ժամկետը դեռ ընթացքի մեջ է, բնականաբար, լինելու:

 Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շատ լավ: Մեր գործընկերներից Վլադիմիր Վարդանյանը չի կարողացել հերթագրվել հարցի համար: Համեցեք:

 Վ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Պրն Հովհաննիսյան, իհարկե, ցանկացած տեսակի ատելության խոսք և ցանկացած վիրավորանք, որը հնչում է ՀՀ քաղաքացու, ընդհանրապես, մարդու նկատմամբ, որը հակասում է Սահմանադրության մեջ ամրագրված արժեքներին, դատապարտելի է, և պետք է արժանանա համարժեք գնահատականի, բայց ես հետևյալ հարցն ունեմ. Եթե. օրինակ` տիկին Զոհրաբյանը լիներ ոչ թե այս հանձնաժողովի նախագահ, այլ որևիցե հանձնաժողովի նախագահ, նույն ընթացակա՞րգն էր կիրառվելու իր նկատմամբ, թե՞ ոչ: Սա՝ մեկ:

Երկրորդ. Արդյո՞ք չեք մտածում, որ...

 Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆ

-Միացրեք խոսափողը:

 Վ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Արդյո՞ք չեք գտնում, որ տվյալ պարագայում տիկին Զոհրաբյանն առավելապես հանդես է երել որպես պատգամավոր, այսինքն` տեսեք, եթե տիկին Զոհրաբյանը չլիներ հանձնաժողովի նախագահ, նույն վարքագիծը դրսևորելու պարագայում նա չպե՞տք է ենթարկվեր պատասխանատվության, և եթե այո, ապա վարքագիծն առավելապես բնութագրելի է ոչ թե հանձնաժողովի նախագահի վարքագծին, այլ պատգամավորի վարքագծին, և գործիքակազմի ընտրության պարագայում արդյո՞ք սա միակ լուծումն էր, որ կարող էր կիրառվել: Շնորհակալություն:

 Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Իհարկե, հաշվի առնելով, որ տիկին Զոհրաբյանը հանդիսանում է մի հանձնաժողովի նախագահ, որի առանցքում են մարդու իրավունքները, խնդիրն ավելի է սրվում, բայց կոնկրետ ինձ համար, անկախ ամեն ինչից, ցանկացած հանձնաժողովի նախագահի նման հայտարարության դեպքում ես կարծում եմ, որ այս գործընթացը պետք է կիրառելի լիներ:

Իսկ ինչ վերաբերում է պատգամավորների վարքագծին, ես կարծում եմ, որ մենք, մեր ողջ ներուժը պետք է կիրառենք և արագացնենք պրոցեսն ԱԺ-ում էթիկայի մշտական հանձնաժողով կամ էթիկայի հանձնաժողով ստեղծելու մասով, որպեսզի դրա տիրույթում առանձին պատգամավորների վարքագիծը քննարկենք: Այս պահին տիկին Զոհրաբյանի գործողությունները ես չեմ կարող դիտարկել բացառապես որպես ԱԺ պատգամավորի գործունեություն միայն խոսքը, որովհետև տիկին Զոհրաբյանը ներկայացնում է մարդու իրավունքները և ԱԺ-ի անունից հանդես է գալիս մարդու իրավունքների պաշտպանությամբ:

 Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Արձագանք:

 Վ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-Միանշանակ համաձայն եմ ձեզ հետ, որ մարդու իրավունքների մշտական հանձնաժողովն առավել զգայուն է, բայց դիցուք պատկերացրեք, որ տիկին Զոհրաբյանն այլևս հանձնաժողովի նախագահ չէ և շարունակում է նույն վարքագիծը դրսևորել: Տվյալ պարագայում «Ազգային ժողովի կանոնակարգ» ՀՀ սահմանադրական օրենքով, ՀՀ օրենսդրությամբ ի՞նչ լծակներ, հնարավորություններ կան` պատասխանատվության կանչելու այդպիսի վարքագծի համար, և արդյո՞ք մենք այստեղ չենք խառնում երկու վարքագիծ, այսինքն` վարքագիծ, որը պատժելի է անկախ նրանից, թե անձը հանձնաժողովի նախագա՞հ է, թե՞ ոչ, և վարքագիծ, որը բացառապես բնորոշ է հանձնաժողովի նախագահին, օրինակ` պարբերաբար նիստերին չներկայանալ, նիստեր չհրավիրել, նիստեր չանցկացնել, հրաժարվել ստորագրել փաստաթղթերը, չբաշխել այն օրինագծերը, որոնք, ըստ էության, վերապահված են այդ հանձնաժողովին և այլն, այսինքն` չկատարել հանձնաժողովի նախագահի գործառույթները:

 Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Պրն Վարդանյան, ես վստահ եմ, որ մենք՝ որպես նույն խմբակցության անդամներ հնարավորություն կունենանք՝ միասին մանրամասն քննարկել, թե պատգամավորների վարքագծի կանոնների խախտման դեպքում ինչ «սանկցիաներ» հնարավոր կլինի կիրառել:

Ինչ վերաբերում է Նաիրա Զոհրաբյանին, ապա ինձ համար միանշանակ է որ Նաիրա Զոհրաբյանը ոտնահարել է Սահմանադրության կարևորագույն գլուխները` կոնկրետ ընտրելու իրավունք ունեցող մարդկանց ընտրելու իրավունքն է ոտնահարել, և որպես մարդու իրավունքների հանձնաժողովի նախագահ, որպես պատգամավոր՝ միանշանակ անընդունելի է: Բայց, պատգամավորների վարքագծի կանոններն առանձին քննարկման թեմա է, դրա համար առանձին ընթացակարգեր միասին հասկանանք, էթիկայի հանձնաժողովը քննարկենք, միասին նայենք` ձեր նշած իրավական ի՞նչ լծակներ, վստահաբար, դուք ինձանից ավելի լավ գիտեք, թե իրավական ի՞նչ լծակներ կարելի է կիրառել էթիկայի կանոնները խախտած կամ, առհասարակ, օրենքները խախտած պատգամավորների նկատմամբ, բայց կոնկրետ այս հարցի որոշման, այս հարցի քննարկումն ինձ համար միանշանակ է, որ նման արտահայտություններ, ի դեպ` սիստեմատիկ այդ հարթակից հնչող հայտարարությունների ֆոնին այդ գծի մեջ եղած պատգամավորի այս արտահայտությունը պետք է կոնկրետ գնահատականի արժանանա, և հենց քաղաքական գնահատականի արժանանա: Սա է իմ դիրքորոշումը: Շնորհակալություն:

 Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Ավարտվեցին հարցերը, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը, պրն Հովհաննիսյան: Այժմ «Ազգային ժողովի կանոնակարգ» ՀՀ սահմանադրական օրենքի 150-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն հիմնական զեկուցողից հետո ելույթ կարող է ունենալ, հարցերին պատասխանել, ինչպես նաև եզրափակիչ ելույթ ունենալ մշտական հանձնաժողովի նախագահը: Ինչպես տեսնում եք, տիկին Զոհրաբյանը դահլիճում չէ: Հետևաբար՝ մենք անցնում ենք մտքերի փոխանակությանը: Մտքերի փոխանակության համար հերթագրում: Սուրեն Գրիգորյան:

 Ս.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի գործընկերներ, ես ուզում եմ մեզ վերադարձնել այն գործընթացին, երբ մենք ընտրում էինք մշտական հանձնաժողովի նախագահներ և հիշենք, որ այդ ընտրության ժամանակ ներկայացնում էին կենսագրություն: Այդ կենսագրության ներկայացումն ինքնանպատակ չէ: Կենսագրության ներկայացումը միտված է նրան, որպեսզի պարզ լինի, թե մարդն իր անցած ճանապարհով և իր արժեհամակարգով արդյո՞ք կարող է կոնկրետ հանձնաժողովը գլխավորել: Օրինակ` երբ իմ գործընկերոջ թույլտվությամբ ես ներկայացնում էի Անդրանիկ Քոչարյանի կենսագրությունը պաշտպանության հանձնաժողովի նախագահ լինելու համար, պարզ էր, որ այնտեղ նշվում էին այն փաստերը, որոնք պետք է ի ցույց դնեին, որ պրն Քոչարյանը կարող է մասնագիտական առումով ղեկավարել այդ հանձնաժողովը:

Հիմա, չի կարող որևէ հանձնաժողով և, հատկապես մարդու իրավունքների հանձնաժողովը ղեկավարել մարդ, ով կրում է մի արժեհամակարգ, որի դեմ ինքը պետք է պայքարի: Այսինքն` երբ ինքը մարմնավորում է, չասեմ՝ մարմնավորում է, հնչեցնում է մտքեր, որոնց արմատախիլ անելուն ինքը պետք է իր ամենօրյա գործունեությամբ նպաստի: Եվ եթե հարց է առաջանում, թե արդյո՞ք ինքը կարող է իրականացնել այդ հանձնաժողովի նախագահի լիազորությունները, իմ կարծիքով՝ ինձ համար, առհասարակ, հարցական է, թե ոնց կարող է նման մարդ պատգամավորի լիազորություններն իրականացնել, որովհետև Սահմանադրության 94-րդ հոդվածն ասում է, որ պատգամավորը ներկայացնում է ամբողջ ժողովրդին: Չի ասում, որ ներկայացնում է այն ժողովրդին, ով իրեն ձայն է տվել, չի ասում, որ ներկայացնում է այն ժողովրդին, ով իրեն սիրում և հարգում է, ամբողջ ժողովրդին, այսինքն` այդ թվում՝ այն ժողովրդին, ում կոնկրետ տիկին Զոհրաբյանն անվանում է ժեխ:

Հիմա, ինձ մոտ հարց է առաջանում. այդ դեպքում մարդը ո՞նց է ներկայացնում ինչ-որ մեկին, ում ինքը համարում է ժեխ: Բայց, ցավոք սրտի, նման հայտարարություններ անելու հիմքով պատգամավորական լիազորությունների դադարեցման գործընթաց նախատեսված չէ:

Բայց ես նաև ուզում եմ ուշադրությունը հրավիրել մեկ այլ հանգամանքի: Սա սանկցիա չէ, որպեսզի մենք դիտարկենք, թե, օրինակ` կա՞ կրկնակի սանկցիա, թե՞ չկա կրկնակի սանկցիա: Ի սկզբանե հանձնաժողովի նախագահների որոշումը քաղաքական կոնսուլտացիաների տիրույթում է, և քաղաքական որոշումն է, որը կայացվում է խմբակցությունների կողմից, և, ինչպես ճիշտ նշվեց, դրա մասին է վկայում նաև այն, որ քաղաքական պայմանավորվածության շրջանակներում, անկախ Դոնթի բանաձևից, կարող են նաև փոփոխություններ կատարվել և միմյանց զիջվել խմբակցությունների կողմից կոնկրետ հանձնաժողովի նախագահի կամ տեղակալի պաշտոնը: Հետևաբար՝ այս նախագծի առաջին հիմնավորումն այն է, որ ԱԺ-ի տիրույթում է գտնվում այս որոշման կայացումը, և միայն նրա համար, որպեսզի մեր որոշումն ընկալելի լինի և պարզ լինի, թե մենք ինչո՞ւ ենք, առհասարակ, նման անհրաժեշտություն տեսել, ներկայացվում է նաև երկրորդ մասը, և, իմ կարծիքով՝ ներկայացվում է մի շատ պարզ իրողություն. չի կարող մարդկանց ըստ կրթական ցենզի տեսակավորող մարդը, ասելով, որ եթե մարդը, օրինակ` չունի բարձրագույն կրթություն և ինչ-ինչ պատճառներով որակվում է որպես տգետ, չպետք է ասի, թե ո՞վ պետք է լինի իր իշխանությունը, որովհետև այսօր ՀՀ սահմանադրությունն ասում է հակառակը: Ասում է. «18 տարին լրացած ՀՀ քաղաքացի», կրթվածության ցենզին չի անդրադառնում, հետևաբար՝ տիկին Զոհրաբյանի կողմից ոչ թե էթիկական կանոններ են խախտվում, իր կողմից, ըստ էության, ՀՀ սահմանադրական կարգն է վիճարկվում, հարգելի գործընկերներ, և ինչ վերաբերում է իր պատգամավորական մանդատին, ինքը պատգամավորական մանդատը պահպանում է, և մենք լիազորություն չունենք՝ իրեն զրկել պատգամավորական մանդատից, բայց, նորից եմ կրկնում, մենք, կոնկրետ պահի գնահատել ենք, թե արդյո՞ք տիկին Զոհրաբյանը կարող է իրականացնել այդ հանձնաժողովի նախագահի պարտականությունները, թե՞ ոչ, և, ըստ երևույթին, սխալվել ենք մեր որոշման մեջ, երբ գտել ենք, որ այո, կարող է: Ինքն իր գործողություններով ապացուցել է, որ ոչ, չի կարող: Ընդամենը, խոսքը սրա մասին է:

Մի բառով էլ անդրադառնամ նրան, կոնկրետ հետագա գործընթացին: Դոնթի բանաձևը, որ դրված է, բնականաբար, ապահովվում է ընդդիմության ներկայացվածությունը հանձնաժողովի նախագահների և տեղակալների մակարդակով, և տիկին Զոհրաբյանի լիազորությունների դադարեցմամբ ամենևին չի նշանակում, որ «Բարգավաճ Հայաստան» խմբակցությունը զրկվում է հանձնաժողովի նախագահ ունենալու հնարավորությունից: Դա իրենց քաղաքական դիրքորոշումն է, որը, հուսով եմ՝ կփոխվի, որ իրենք ուզում են չառաջադրել թեկնածու, բայց նաև ինչ-որ առումով կարևոր է, որ այս հանձնաժողովի նախագահի տեղակալը նույնպես ընդդիմության ներկայացուցիչ է, ով օրենքի ուժով շարունակելու է պարտականությունները կատարել մինչև նոր նախագահի ընտրությունը: Այսինքն` կարծում եմ, որ այս հարցում էլ պետք է հստակ լինենք: Շնորհակալություն:

 Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հովիկ Աղազարյան:

 Հ.ԱՂԱԶԱՐՅԱՆ

-ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգելի փոխխոսնակներ, հարգելի գործընկերներ, իհարկե, ես կողմ եմ քվեարկելու այս որոշման նախագծին, որովհետև ես չեմ կարծում, որ մեր հանրապետությունում կա որևէ մեկը, որ համաձայն չէ այն մտքի հետ, որ տիկին Զոհրաբյանի պահվածքը, հռետորաբանությունը, մտքերն անհամատեղելի են այն պաշտոնի հետ, որն ինքը զբաղեցնում է, և կարծում եմ, որ եթե նույնիսկ կան մարդիկ, որոնք ցույց են տալիս, որ դեմ են, ապա՝ ուղղակի, որպես առերևույթ ինչ-որ դիրքորոշում:

Բայց ինձ մի ուրիշ բան է անհանգստացնում: Չնայած պրն Միրզոյանը նշեց, որ Նաիրա Զոհրաբյանը կարող է հանդես գալ նաև եզրափակիչ խոսքով, բայց մի պահ ենթադրենք, որ կարող է պատահել, որ ինքը հիվանդ է այս պահին: Միգուցե, մենք ճշտենք այդ հանգամանքը, որպեսզի չզրկենք իրեն հնարավորությունից, որ հետո հետագա շահարկումների տեղիք էլ չտա: Ասենք՝ մենք այդ համոզվածությունն ունե՞նք, որ ինքը կարող էր ներկա լինել, ուղղակիլ ներկա չի եղել, թե՞ ինչ-որ խնդիրներ կարող են լինել: Ես կխնդրեի ԱԺ ղեկավարությանը, որպեսզի այս հարցի հետ կապված՝ մի փոքր պարզաբանում մտցներ: Շնորհակալություն:

 Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Ուղղակի, տեղեկացնեմ, որ տիկին Զոհրաբյանը պատշաճ կարգով տեղեկացվել է: Գոռ Գևորգյան:

 Գ.ԳԵՎՈՐԳՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, անկեղծ ասած, վերջին շրջանում ես խոսելու ցանկություն շատ ավելի քիչ ունեի, բայց որոշ իրողություններ հաշվի առնելով, մասնավորապես, նաև վերջին զարգացումները, ստիպված եմ որոշ մտորումներ փոխանցել նաև ձեզ, և նախապես ներողություն եմ խնդրելու, որ ձեր կողմից բարձրաձայնված հույժ կարևոր թեմայից պետք է այսօր շեղվեմ:

Մեր պետականությունը հայտնվել է ծանրագույն պարտության սալի և ներքաղաքական խորը ճգնաժամի մուրճի միջև: Վիճակը, իրապես, օրհասական է, իսկ պետականությանը սպառնացող վտանգը՝ ահագնացող: Անչափ ցավալի է սույն թվականի նոյեմբերի 9-ին պատերազմը դադարեցնելու մասին արված հայտարարությամբ ստեղծված իրավիճակի վերաբերյալ լսել որոշ գործիչների՝ բովանդակապես բավականին պարզունակ ու իրողությունները մակերեսային գնահատող՝ «այս պատերազմում մենք պարտվել ենք» ձևակերպումը: Պարոնայք, սա լոկ պարտություն չէ, սա ազգային աղետ է ու ողբերգություն՝ իր բոլոր հետևանքներով, որը չունի ու չի ունենալու պատմության ժամկետի վաղեմություն, իսկ գալիք սերունդների կողմից չի արժանանալու որևէ ներողամտության:

Ներկաների կողմից նախկինների արած-չարածների հռետորաբանության ներքո մսխվեց անցած առնվազն երկու սերունդների, ի դեպ, նրանցից շատերը նաև մեր գործընկերներն են, եթե ոչ վերջին 100 տարիների առավել փառահեղ հաղթանակը՝ Արցախյան հերոսամարտը՝ զոհասեղանին դնելով հազարավոր նահատակների ու հայրենիքի մասը, և սա չհասկանալը կամ չարամտորեն չարձանագրելը, մեղմ ասած, դժբախտություն է:

Այսպիսով, հարկ եմ համարում առանձնացնել մի քանի դիտարկումներ: Առաջին. ցավում եմ, որ նրանց համար, ովքեր համառորեն չեն ընդունում իրողությունները, համաշխարհային պատմությամբ, այլ ոչ որևէ ուժի ցանկությամբ, գրեթե միշտ ամրագրվել է, որ նման պարտություն ամրագրած պետության ղեկավարը, իշխանությունները հեռանում են՝ իր կամ իրենց հետ տանելով պարտվածի կարգավիճակից բխող բոլոր բարդությունները՝ միևնույն ժամանակ բացառելով երկրում անիշխանության ու, մասնավորապես, բռնության որևէ դրսևորում:

Երկրորդ. տվյալ պարագայում, ըստ էության, խորհրդարանական պետությունում իր դերակատարումը կարող է ու պետք է ունենա խորհրդարանը, որի տեղն ու դերն ամրագրված է ՀՀ Սահմանադրությամբ:

Երրորդ. հարկավոր է հնարավորություն տալ վիրավորված արժանապատվությամբ ու հայրենազրկված հանրությանը՝ վերարժևորել իրողությունները, համազգային համախմբման ներքո վերագտնել սեփական գոյի վերածննդի նոր բանաձևն ու վստահությունը պետության ապագայի նկատմամբ:

Չորրորդ. իշխանությունները պետք է քաջ գիտակցեն, որ նմանատիպ ճգնաժամերի հանգուցալուծման գործի մեծ մասի պատասխանատվությունը կրում են հենց իրենք։ Հետևաբար` հարկավոր է կառուցողական երկխոսությունը շարունակել, տեղ թողնել, հնարավոր է՝ փոխզիջումներ փնտրել: Սա մեկ ժողովուրդ է` լինի փողոցում, թե տանը: Անթույլատրելի է սեփական ժողովրդի ցավի ու վշտի վրա միմյանց դեմ ռևանշիստական քարոզով մաշեցնել արդեն իսկ ծվեն-ծվեն եղած մեր երկիրը:

Վեցերորդ. ակնհայտ է, որ ստեղծված ներքաղաքական ծայրաստիճան լարված իրավիճակից միակ ելքը, ինստիտուցիոնալ առումով, ՀՀ Սահմանադրությանը հավատարիմ մնալն է: Հետևաբար՝ եթե անգամ այս պարագայում խոսում ենք արտահերթ ընտրությունների մասին, ինչու եթե անգամ, քանի որ երեկվա տեղի ունեցած դեպքերը զարհուրելի էին, ապա հարկավոր է հաշվի առնել ոչ միայն առաջարկվող հարցի բովանդակությունը, այլև պահը: Ընդ որում՝ պահը ճիշտ գնահատելը և սեփական կարողությունների գերագնահատումը, նաև թերագնահատումը կարող է բերել մեկ այլ ծանր, աղետալի իրողության:

Յոթերորդ. այս առումով՝ պետք է հստակ երաշխավորված լինի մեր ժողովրդի, մեր հանրության թափանցիկ կամաարտահայտման հնարավորությունը, սակայն նայելով այսօրվա իրողություններին, ինչպես նաև պետական կառավարման համակարգի ընդհանուր կարգավիճակին, միամտություն կլինի ասել, թե իշխանությունները պատրաստ են այդ իրողությունները՝ այսինքն՝ արտահերթ ընտրությունները կյանքի կոչել:

Ութերորդ. հընթացս հարկավոր է արագ ապահովել ՀՀ պետական սահմանների անվտանգությունը, ձևավորել մեր պետության վաղվա օրակարգը, միջազգային հանրությանը ներկայացնել մեր նոր հարցադրումները, խոսույթը, պետական կառավարման համակարգում ներգրավել բացառապես արհեստավարժ մասնագետների՝ անկախ իրենց քաղաքական ու այլ հայացքներից:

Իններորդ. անել հնարավորը՝ մեր ժողովրդի միասնությունը, համախմբումը, դեպի վաղվա օրը հավատը վերականգնելու համար:

Համազգային համախմբման գործում պետք է կարևորել նաև Հայ առաքելական եկեղեցու դերակատարումը, և, առհասարակ, հայության մտավոր ներուժի օգտագործումն ազգային-պետական արժեքների ներքո, և մեր գերակա շահով առաջնորդվելու մեծ առաքելությունը: Այսքանը:

 Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Արման Բաբաջանյան:

 Ա.ԲԱԲԱՋԱՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Տպավորություն է, որ այս ԱԺ-ը մինչև վերջ չի գիտակցում մեր երկրում խորացող ճգնաժամի ծավալներն ու իր դերակատարությունն այդ գործընթացում, և ո՞վ է ձեզանից այն անմեղը, որն այս օրակարգն է բերել ԱԺ, թող նետի այդ քարն առաջինը: Եվ այդ ինչպե՞ս է ստացվել, որ ձեր աչքի միջի շյուղն ընդունակ եք եղել տեսնել, բայց ընդունակ չեք եղել տեսնել, բայց տեսնում եք դիմացինի աչքի գերանը:

Այո, այո, և ձեզ թվում է, թե արցախյան երկրորդ պատերազմից հետո սա օրակարգային ամենակարևոր հա՞րցն է, որ պետք է քննարկվի այստեղ, և դուք կարծո՞ւմ եք, որ հարկատուները դրա՞ համար են մեզ փող տալիս, և կարծո՞ւմ եք, թե տարեմուտից առաջ ամենաշատը համերաշխության մասին խոսելու փոխարեն մենք այս հարցը պիտի քննեի՞նք: Ես շատ ավելի պիտի ուզեի, որ ձեր մեծամասնության կողմից, ձեր մեծամասնությանը հանձնված հանձնաժողովների ղեկավարների հարցերը քննարկեինք, առհասարակ, ոչ թե գրառումների բովանդակությունը քննելու տեսանկյունից, այլ այդ հանձնաժողովների աշխատանքի արդյունավետության, զբաղվածության:

Հանձնաժողովների պատկառելի մասն այս տարի, առավել ևս, մատնված է եղել պարապության, անգործության, էլ չասեմ՝ պատերազմից առաջ ինչով է զբաղված եղել մեծ մասն այդ հանձնաժողովների, չասեմ՝ պատերազմի ժամանակ ինչով է զբաղված եղել` հանցավոր անգործությամբ, և, գուցե, պետք է քննարկեինք հենց այդ հանձնաժողովների ղեկավարների հարցը: Դա ավելի իմաստուն և ճիշտ կլիներ, թե չէ՝ Նաիրա Զոհրաբյանը մի ավելի, մի պակաս գրառում է արել, կարծում եմ` ընդհանուր մթնոլորտը դրանից ավելի վատը չի դարձել, ոչ էլ այդ գրառման բացակայությունն ավելի լավը պետք է դարձներ մեր կյանքը: Ես, իհարկե, դեմ եմ լինելու այս ձեր նախաձեռնությանը, որովհետև Նաիրա Զոհրաբյանն իմ լավ բարեկամն է, անկախ նրանից, որ իր շեֆի վախից, գուցե, ինձ չի բարևում, բայց վստահ եմ, որ նա այս խորհրդարանում, հաջորդ խորհրդարանում անելիք ունի, և այս մասին չէ, որ ես ուզում եմ խոսել: Ավելի կարևոր հարց եմ ուզում բերել օրակարգ:

Բանակ և արդարադատություն: Ահա կարևորագույն երկու առաջնահերթությունները, որոնք պետությունը պետք է ապահովի իր քաղաքացիների համար: Վերջին պատերազմն ի ցույց դրեց, որ պետությունը չի կարողացել այնպիսի բանակ ստեղծել, որը կարող է ապահովել մեր երկրի, մեր քաղաքացիների անվտանգությունը: Մենք պարտավոր էինք դեռ անցյալ ամիս, պարտության մասին հայտնի հայտարարության ստորագրումից օրեր անց ձեռնամուխ լինել զինված ուժերում ստեղծված իրավիճակի վերաբերյալ լուծումների հայթայթմամը: Բանակն ուշքի բերելու, զրոյից բանակ կազմավորելու համար վարչապետն ընդամենը 10 օր պետք է տար համապատասխան պատասխանատուներին՝ պահեստազորի մասին օրենք մշակելու համար: Մենք, ընդամենը, պետք է որոշեինք, թե ի՞նչ մոդելի պահեստազոր պետք է ունենանք` շվեյցարական, ֆիննական, էստոնական, թե իսրայելական կամ մեկ այլ: Հայաստանի սահմանների, Հայաստանի անկախության և ինքնիշխանության պաշտպանության համար անհրաժեշտ է, առնվազն, 300 հազար պահեստազոր, անհապաղ, առանց հետաձգելու: Եթե այս մարմինը դեռևս կա, եթե այս խորհրդարանը, առհասարակ, գոյություն ունի, այս ԱԺ-ը դեռևս զգում է Հայաստանի պետականության առաջ իր պատասխանատվությունը, եթե մինչև վերջ չենք որոշել հանձնվել, մինչև վերջ օկուպացված չենք համարում մեր երկիրը և համաձայն չենք հանձնել Հայաստանի պետականության բանալիները, ուրեմն պետք է ժամ առաջ գործել:

Այս մարմնի տոտալ անգործությունը չի ներվելու մեզ, որովհետև, եթե սահմաններն անպաշտպան են, նշանակում է, որ մենք կորցրել ենք մեր սուբյեկտայնությունը: Եթե մենք չունենք զինված ուժեր և չենք կարող ինքնուրույն ապահովել մեր սահմանների անվտանգությունը, այդ դեպքում ինչի՞ համար է այս ԱԺ-ը: Չի կարելի չունենալ բանակ, բայց ունենալ պարապության մատնված և երկրի առաջնահերթությունները չհասկացող, խորքային ինֆանտիլիզմի և պրիմիտիվության մակարդակում մնացած, իր անգործությամբ և անգործունակությամբ երկիրը նոր և անխուսափելի պատերազմի առաջ կանգնեցնող խորհրդարան:

Միևնույն ժամանակ պետք է արձանագրենք, որ բանակում մնացած գեներալները, որոնք այս մեծ պարտության, այս մեծ արհավիրքի ուղղակի և անուղղակի պատասխանատուներն են, չեն կարող դառնալ այդ մեծ բարեփոխման` բանակի արդիականացման երաշխավորները: Նրանք պարտվել են, նրանցից շատերի դավադիր, մի մասի ակամա անմեղսակցությամբ մենք կորցրել ենք մեր պետության երազանքն ու այն վերագտնելու համար մեզ անհրաժեշտ է այս բանակում վերջին պատերազմում խիզախած զինվորների, անձնուրաց սպաների մասնակցությունը, որպեսզի նրանց հետ կարողանանք հանուն իրենց ընկերների, եղբայրների լուսավոր հիշատակի մեր երկրի երազանքը հետ բերել և կանոնավոր, արդիական, արհեստավարժ բանակով պատրաստվել մեր երկրի արժանապատիվ ընթացքին:

Բանակից զատ, արժե, որ մենք խոսենք մեր պետության անվտանգությունն ապահովող մյուս կարևոր, բանակից ոչ պակաս կարևոր ուղղության` արդարադատության մասին: Մենք երեկ առիթ ունեցանք՝    դրա մասին խոսել: Ես կարծում եմ, որ բանակից ոչ պակաս կարևոր է երկրում ժամ առաջ արդարադատության համակարգի առողջացումը, և այդտեղ ևս մեր երկրի սուբյեկտայնության հարցն է, մեր երկրի արժանապատվության հարցն է վիճարկվում, և դրա համար շատ կարևոր է, որ մենք այստեղ արձանագրենք, թե այս երկու ուղղություններն ինչ աղետալի իրավիճակում են հայտնվել վերջին շրջանում, և մեր մեղսակցությունը դրանում կարողանանք ֆիքսել և հասկանալ, թե ինչպես ենք առաջ գնալու: Շնորհակալություն:

 Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-«Իմ քայլը» պատգամավորական խմբակցության անունից ձայն է խնդրում պատգամավոր Հայկ Կոնջորյանը:

 Հ.ԿՈՆՋՈՐՅԱՆ

-Մեծարգո նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, սիրելի հայրենակիցներ, այս քննարկվող հարցը մեզ նաև հնարավորություն է ընձեռում՝ ավելի ընդհանրական դիրքերից խոսել մարդու իրավունքների, ժողովրդի և այն արժեքների մասին, որոնք ուղղակիորեն կապ ունեն այսօրվա քննարկման հետ: Նախ և առաջ՝ ես ցանկանում եմ շեշտել, որ անձերը, կոնկրետ այս պարագայում, կարևոր չեն այնքանով, որ որևէ մեկը, եթե լիներ այս հանձնաժողովի նախագահ, անկախ խմբակցային կամ կուսակցական պատկանելիությունից, եթե անգամ այդ անձնավորությունը լիներ «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավոր, ապա, այո, պետք է արժանանար այն նույն գործընթացին և վերաբերմունքին, և այն նույն քննարկումը, որը մենք այսօր ունենք, պետք է լիներ նաև այդ դեպքում:

Ինչի՞ մասին են, ընդհանրապես, մարդու իրավունքները և ինչի՞ մասին է մարդու իրավունքների պաշտպանությունը: Նախ և առաջ` նրանց մասին, ովքեր չեն մտածում քեզ նման: Հեշտ է սիրել քո համախոհին, հեշտ է համաձայն լինել քո համախոհի հետ, բայց այն անձը կամ անձինք, ովքեր իրենց կարգավիճակի բերումով կոչված են՝ պաշտպանելու մարդկանց իրավունքները, նշանակում է, որ առաջին հերթին կոչված են՝ պաշտպանելու այն մարդկանց իրավունքները, ովքեր նաև, այո, իրենց նման չեն, և առաջին հերթին պաշտպանել մարդու իրավունքները՝ նշանակում է պաշտպանել նրանց իրավունքները, ովքեր տարբերվում են քեզանից:

Ի՞նչ ենք մենք տեսնում տիկին Զոհրաբյանի ինչպես վերջին, այնպես էլ մինչ այդ տեղ գտած հայտարարությունների մեջ: Մենք տեսնում ենք ակնհայտ քաղաքական գիծ, և եթե գալու լինենք այս կոնկրետ արտահայտությանը և այն մեջբերումներին, որոնք նշվեցին հիմնական զեկուցողի կողմից, ապա մենք գործ ունենք Հայաստանի քաղաքական դաշտում այսօր զարգացող` ծրագրված կերպով զարգացող մի քաղաքական նարատիվի հետ, որը շատ վտանգավոր և շատ կործանարար կարող է լինել: Այդ նարատիվը ժողովրդին` որպես իշխանություն ձևավորող այդ իրավունքից զրկելու ծրագրված նարատիվ է:

Քաղաքական այս գործընթացների և բանավեճի ժամանակ, երբ ընդդիմադիր որոշ ուժեր պահանջում են, որ այս խորհրդարանն ընտրի վարչապետի մի թեկնածուի իբրև վարչապետ, ով չունի որևէ մանդատ ժողովրդի կողմից և այս խորհրդարանի կողմից, մյուս կողմից՝ Հանրապետության վարչապետի և քաղաքական մեծամասնության կողմից հստակ նշվում է, որ Հայաստանում ընթացող գործընթացների մեջ կենտրոնականը պետք է լինի ժողովրդի ձայնը, և... Պրն Եղոյան, դուք խանգարում եք, խնդրում եմ... Եվ որևէ պարագայում ժողովուրդը չպետք է դուրս թողնվի գործընթացներից, ժողովուրդը չպետք է զրկվի իշխանություն ձևավորելու իր անբեկանելի, սահմանադրական, հիմնարար իրավունքից: Ու երբ մենք տեսնում ենք, որ շատ կոնկրետ քաղաքական գործիչներ հարթակից հնչեցվող ելույթներում և այս դեպքում նաև ԱԺ ժողովրդի առաջնային մանդատ կրող մարմնի` մարդու իրավունքների հանձնաժողովի նախագահը ևս ժողովրդին անվանում է ժեխ, մենք տեսնում ենք ժողովրդին դելեգիտիմացնելու այդ կործանարար նարատիվի դրսևորումը նաև այն մարդու և այն կարգավիճակը զբաղեցնող մարդու կողմից, ով պետք է լիներ առաջիններից մեկը, որը պետք է պաշտպաներ ժողովրդի այդ անօտարելի իրավունքը: Ես, օրինակ` պատկերացնում էի, որ տիկին Զոհրաբյանն ինքը պետք է լիներ այն անձը, ով հենց իր համախոհների կողմից ժողովրդին ժեխ, ժեխացնելու, ներողություն այս արտահայտությանս համար, այս նարատիվի դեմը պետք է առներ` հանդես գալով որպես մարդու իրավունքների հանձնաժողովի նախագահ, որովհետև, կրկնում եմ` մարդու իրավունքների պաշտպանությունը, նախ և առաջ՝ նրանց իրավունքների պաշտպանությունն է, որոնք քեզ հետ համաձայն չեն, որովհետև հեշտ է սիրել և համաձայն լինել նրա հետ, ով քո ընկերն է, քո համախոհն է, քո կուսակիցն է և այլն: Դրա մեջ ոչ մի դժվար բան չկա, բայց առաքելությունը, որը դրված է այս կամ այն պաշտոնյայի վրա, նախ և առաջ՝ պատասխանատվություն է, և այս պատասխանատվությունն առաջին հերթին վերաբերում է նրանց, ովքեր քեզ հետ չեն գտնվում նույն քաղաքական ճամբարում և չեն գտնվում նույն հարթակի վրա: Ահա այստեղ, այս վտանգավոր քաղաքական նարատիվի տրամաբանական հանգրվանն է տիկին Զոհրաբյանի հայտարարությունը:

Ես հակված չեմ այն մտքին, որ տիկին Զոհրաբյանը, ուղղակիմի անմեղ հայտարարություն է արել, որովհետև, այո, Նաիրա Զոհրաբյանն այս խորհրդարանի ամենափորձառու պատգամավորներից է, նախկին լրագրող, ով շատ լավ, ճարտար լեզու ունենալով՝ շատ լավ գիտի՝ երբ, որտեղ և ինչ տեքստ է գրում: Անկեղծ ասած, ես անգամ կարծում եմ, որ տիկին Զոհրաբյանը չի էլ ուզում այլևս լինել այս հանձնաժողովի նախագահ, որպեսզի գուցե ավելի ազատ, գուցե ավելի անբռնազբոս կերպով արտահայտի իր՝ երբեմն շատ միզանտրոպ մտքերը: Ես կարծում եմ, որ անգամ նրան, միգուցե, կաշկանդում է լինել այս հանձնաժողովի նախագահը, և ես չեմ էլ կարծում, որ չլինելով այս հանձնաժողովի նախագահ, դրանից որևէ տիեզերական փոփոխություն է կատարվելու Նաիրա Զոհրաբյանի կամ որևէ այլ հանձնաժողովի նախագահի կյանքում:

Այո, ես համաձայն եմ նախորդիվ հնչեցրած ելույթի այն թեզին, որ պետք է քննարկել նաև մյուս հանձնաժողովի նախագահների և, ընդհանրապես, բոլոր պատասխանատուների գործունեության արդյունավետությունը: Ես համաձայն եմ դրա հետ և, այո, մեր Կառավարության և մեր մեծամասնության, այո, յուրաքանչյուրիս կատարած գործունեությունը պիտի քննարկվի և գնահատական տրվի, և դրա ամենատրամաբանական և ամենահիմնարար գնահատականը պիտի տա ՀՀ քաղաքացին, հայ ժողովուրդը, որի այդ հիմնարար իրավունքի նկատմամբ ոտնձգությունների սիստեմատիկ պատերազմը մենք տեսնում ենք ամենօրյա ռեժիմով:

Պրն Վարդանյանը, ցավոք, այստեղ չէ: Ես կուզենայի պատասխանել նաև իր կողմից հնչեցված հարցին: Օրինակ` պրն Վարդանյանը հանդիսանում է պետաիրավական հանձնաժողովի նախագահը: Բացի իր պատգամավորի մանդատ ունենալու հանգամանքից, պրն Վարդանյանը նաև որպես հանձնաժողովի նախագահ կոչված է ավելին անել իրավական պետության կայացման համար, քան թեմյուս բոլոր պատգամավորները, որովհետև այդ կարգավիճակը ենթադրում է նաև պատասխանատվություն, և մանդատն այս դեպքում առանձնացնել կարգավիճակից և կարգավիճակը դիտել իբրև տեխնիկական աշխատանքներ կատարելու համար նախատեսված գործիք՝ ես դրա հետ բացարձակապես համաձայն չեմ, և այստեղ կարգավիճակն առաքելության հետ ուղղակիորեն կապ ունի: Մարդու իրավունքների հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնը միայն տեխնիկական գործառույթներ իրականացնող որևէ մեկի գործունեություն չէ, դա նաև առաքելություն է, մանավանդ, երբ մենք խոսում ենք մարդու իրավունքների մասին:

Նույնը վերաբերում է նաև պետաիրավական հանձնաժողովի նախագահին, նույնը վերաբերում է նաև մյուս հանձնաժողովների նախագահներին, և դրա համար ես կարծում եմ, որ այո, յուրաքանչյուր պաշտոնյայի կողմից հնչող նման աներկբա հայտարարությունները, որոնք կասկածի որևէ տեղիք չեն տալիս, պետք է քննության առնվեն և պետք է ունենան իրենց տրամաբանական արձագանքը:

Ես ուզում եմ նաև նշել, որ բազմաթիվ քաղաքացիներ դիմել են թե´ անհատապես, թե´ խմբակցությանը՝ վրդովված այդ հայտարարություններից հետո, և մարդիկ, այո, իրենց արժանապատվությունը վիրավորված են համարում և առավել ևս վիրավորված են համարում, երբ նա, ով կոչված է պաշտպանելու իրենց իրավունքները, հենց նա է առաջին հերթին նման աներկբա տորպեդահարում ժողովրդի իշխանությունը, և մարդու և քաղաքացու արժանապատվությունը:

Այնպես որ, ես կարծում եմ, որ այս քննարկվող հարցն այս իմաստով ամբողջությամբ տրամաբանական է: Ես կրկին երկրորդում եմ, որ մենք պետք է պատրաստ լինենք՝ քննարկելու ավելի ցավոտ հարցեր, ավելի պատասխանատու կարգավիճակում գտնվող մարդկանց բացթողումների վերաբերյալ, յուրաքանչյուրիս բացթողումների վերաբերյալ, բայց մյուս կողմից՝ դա չի նշանակում, որ ժողովրդի բացարձակ մեծամասնությանը, արժանապատվությանը, ընտրելու իրավունքին, կործանարար քաղաքական նարատիվ ձևավորելով և հաղորդելով, իշխանությունից զրկելու համար գաղափարական հիմքեր նախապատրաստելը չպետք է ունենա իր տրամաբանված արձագանքը: ՀՀ-ում իշխանությունը պատկանում է ժողովրդին, ժողովուրդն իր իշխանությունն իրականացնում է հանրաքվեների, ազատ ընտրությունների և օրենքով սահմանված բոլոր միջոցներով, և այդ իշխանությունն ուզուրպացնելը հանդիսանում է հանցագործություն, և այդ հանցագործության համար գաղափարական հիմքեր նախապատրաստելը ևս, իմ կարծիքով՝ պակաս հանցագործություն չէ: Շնորհակալություն:

 Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Ելույթներն ավարտվեցին: Այժմ ձայնը տրվում է հաշվիչ հանձնախմբի... Հա, եզրափակիչ ելույթ. պրն Հովհաննիսյան, համեցեք:

Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

-Ես՝ շատ կարճ, չէի կարող չանդրադառնալ պրն Բաբաջանյանի ելույթին: Եթե քննարկում ենք այս հարցը, սա ամենևին էլ չի նշանակում, որ այլ կարևոր հարցեր ստվերվել են, կամ սա ամենակարևոր հարցն է: Ամենևին: Իմ կարծիքով՝ սա, միգուցե, ամենավերջին հարցն է, որ մենք պետք է քննարկեինք, և եթե ձեզ համար նորմալ է, որ այս ԱԺ-ում, օրինակ` կարող են լինել շեֆերով պատգամավորներ և/կամ դուք կարող եք վեր դասել ձեր ընկերական հարաբերությունները Նաիրա Զոհրաբյանի հետ և դեմ քվեարկել այս նախագծին, ապա մեզ համար առաջնայինը ՀՀ քաղաքացու և նրա իրավունքների պաշտպանությունն է՝ թե´ ի պաշտոնե, թե´ բարոյական առումով: Նորից եմ կրկնում` այս հարցի քննարկումը մեզ համար բնավ ամենակարևորը չէ, բայց սա ուղերձ է ՀՀ բոլոր քաղաքացիներին, որ ԱԺ-ը, առնվազն «Իմ քայլը» խմբակցությունը և, մասնավորապես, այս պահին՝ «Իմ քայլը» խմբակցությունը կանգնած է ՀՀ քաղաքացու կողքին, և, ինչպես պրն Կոնջորյանն իրավացիորեն նշեց, սա ինձ համար նաև հանրային պահանջ է, որովհետև նման արտահայտություններից հետո բազմաթիվ քաղաքացիներ իրենց վրդովմունքն են արտահայտել, խնդրել և պահանջել են, որպեսզի մենք ձեռնարկենք այս գործընթացը: Շնորհակալություն:

 Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Այ, հիմա ելույթներն ավարտվեցին: Ձայնը տրվում է հաշվիչ հանձնախմբի նախագահ Վահագն Հովակիմյանին` քվեարկության կարգը, տեղն ու ժամը ներկայացնելու համար:

 Վ.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ

-ԱԺ հարգելի նախագահ, հարգելի գործընկերներ, ձեզ եմ ներկայացնում «ՀՀ ԱԺ պատգամավոր Նաիրա Զոհրաբյանի` որպես մարդու իրավունքների պաշտպանության և հանրային հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահի լիազորությունների դադարեցման մասին» քվեարկության անցկացման տեղի և ժամի մասին: Ըստ այդմ՝ քվեարկությունը տեղի կունենա նիստերի դահլիճի հարևանությամբ նախասրահում, ժամը 13:10-ից 14:10, այսինքն` մենք մինչև 12:30 ունենք քվեարկություն, որն ընթանում է նիստին զուգահեռ: Դա Հաշվեքննիչ պալատի անդամի քվեարկությունն է, դա 12:30-ին կավարտվի, մենք մինչև ժամը 13-ը կամփոփենք հանձնախմբով, հետո 13:10-ից մենք կսկսենք հաջորդ քվեարկությունը: Տեղեկացնեմ, որ քվեաթերթիկը նախորդ քվեարկություններից տարբերվում է այնքանով, որ քվեարկության հարցն է դրված քվեարկության: Հարցին «Կողմ» և «Դեմ» նշումով դուք ձեր կարծիքն եք արտահայտելու, այսինքն` այս դեպքում հարցն է դրվում քվեարկության` «Կողմ» կամ «Դեմ» հարցը: Այսքանը, շնորհակալություն:

 Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Հովակիմյան: Այժմ մենք անցնենք օրակարգի հարցին: Օրակարգի վերջին հարցն է:

Քննարկում ենք «Իմ քայլը» խմբակցության կողմից ներկայացված՝ «Կուսակցությունների մասին» սահմանադրական օրենքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին և կից ներկայացված օրենքների նախագծերի փաթեթը երկրորդ ընթերցմամբ և ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը: Հիմնական զեկուցող` ԱԺ պատգամավոր Համազասպ Դանիելյան:

 Հ.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

-ԱԺ հարգելի նախագահ, հարգելի գործընկերներ, երկրորդ ընթերցմամբ քննարկում ենք «Կուսակցությունների մասին» սահմանադրական օրենքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին» և հարակից օրենքների նախագծի փաթեթը: Մոտ 3 շաբաթ առաջ առաջին ընթերցմամբ ընդունված այս փաթեթի վրա մենք, ինչպես և խոստացել էինք, շարունակեցինք աշխատանքները: Այս ընթացքում մենք ունեցել ենք մի շարք կոնսուլտացիաներ, աշխատանքային քննարկումներ, այդ թվում նաև խորհրդարանական այլ ուժերի, արտախորհրդարանական ուժերի կողմից գաղափարների քննարկում: Անպայման, ուզում եմ ընդգծել արդարադատության նախարարության մեր գործընկերների հետ շատ ինտենսիվ, համագործակցային աշխատանքը, «Կոռուպցիայի կանխարգելման» հանձնաժողովի, ԿԸՀ-ի: Համառոտ փորձեմ ներկայացնել այն մի քանի փոփոխությունները, որոնք տեղ են գտել լրամշակված տարբերակում:

Առաջինը, անպայման, կուզեմ ներկայացնել այն փոփոխությունը, որը կապված է կուսակցությունների հիմնադրման հետ: Ինչպես հիշում եք, նախագծի ընդհանուր տրամաբանությունն այն էր, որ մենք կուսակցությունների հիմնադրման գործընթացը, ընդհանուր առմամբ ազատականացնում էինք, փորձում էինք նվազեցնել լրացուցիչ խոչընդոտները, այդ թվում նաև վարչարարության հետ կապված, և փոփոխված նախագծում, ըստ էության, մենք ևս մեկ կարևոր քայլ ենք իրականացրել` կուսակցությունների հիմնադրման երկու քայլ ենթադրող գործընթացը պարզեցնելով: Եթե նախկինում, այսինքն` գործող օրենսդրությամբ նախատեսված է, որ կուսակցություն կարող են հիմնադրել համագումարի ընթացքում առնվազն 100 ՀՀ քաղաքացի, և հետո ժամանակ է տրվում քաղաքացիների՝ օրենքով սահմանված թիվը լրացնելու համար մինչև նվազագույնը 800, ապա այժմ կուսակցության հիմնադրման այս ընթացակարգն ավելի պարզեցվել է, և հիմնադիր համագումարում օրենքը նվազագույն թիվ է սահմանում 300-ը, և դա արդեն բավարար է, որպեսզի կուսակցությունը կարողանա դիմել գրանցման համար:

Երկրորդ և, միգուցե, ամենաշատ քննարկված դրույթը կախված էր կուսակցությունների հանրային ֆինանսավորման բանաձևի հետ: Լրամշակված տարբերակում մենք որդեգրել ենք հետևյալ տարբերակը. այն կուսակցությունները, որոնք ստանալու են հանրային ֆինանսավորում, այդ հանրային ֆինանսավորման ընդհանուր ծավալի 60 տոկոսը, ըստ էության, երաշխավորված է բոլոր այն կուսակցությունների համար, որոնք օրենքի պահանջի համաձայն՝ կներկայացնեն համապատասխան հայտարարագիր, հաշվետվություն: Մնացյալ 40 տոկոսը, որը նպատակային ֆինանսավորվում է, բաշխվելու է հետևյալ 3 տողերի միջև. ընդհանուր գումարի 20 տոկոսը` նպատակային ֆինանսավորման կեսը բաշխվելու է՝ հաշվի առնելով կուսակցության գործադիր մարմնում, մշտապես գործող ղեկավար մարմնում սեռերի ներկայացվածությունը: Ընդ որում` այն պարագայում, եթե նվազ ներկայացված սեռը 20 տոկոսից պակաս է կազմում, ապա այս ֆինանսավորումը չի ստացվի: 20-ից 40-ի միջակայք ունեցող կուսակցությունների դեպքում դա կլինի ընդհանուր գումարի 10 տոկոսը կամ այս տողով նպատակային ֆինանսավորման կեսը: 40 և ավելի տոկոս ներկայացված գործադիր մարմին ունեցող կուսակցությունների դեպքում կստանան ամբողջ ծավալը:

Երկու մնացյալ տողերը տասական տոկոսով տրամադրվելու են այն կուսակցություններին, որոնք ունեն.

ա. տարածքային որոշակի ներկայացվածություն, այսինքն` առնվազն մարզերի կեսում ներկա կուսակցություններին սրանով խրախուսելու ենք, որպեսզի կուսակցությունները, որոնք հանրային ֆինանսավորումից են օգտվում և որոշակի աջակցություն են ստացել ԱԺ ընտրություններում, ներկա լինեն մարզերում:

Երկրորդ. արդեն տվյալ կուսակցության, նպատակային ֆինանսավորման մնացյալ վերջին 10 տոկոսը ծառայելու է տվյալ կուսակցության գաղափարախոսությանը և այդ գաղափարախոսության հետ կապված, հանրային քաղաքականության հարցերի հետ կապված հետազոտությունների իրականացմանն ու հրապարակմանը, և այստեղ էլ նախապայմանը լինելու է, որ հանրային միջոցներով իրականացված հետազոտությունները հասանելի լինեն հանրությանը:

Կարևոր փոփոխություններ նաև տեղի են ունեցել՝ կապված… Իմ ժամանակը լրանում է... Նաև մի շարք փոփոխություններ են տեղի ունեցել՝ կապված վարչական և քրեական սանկցիաների հետ: Այստեղ կանգ կառնեմ, քանի որ ժամանակս լրացավ:

Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն պրն դանիելյան: Առաջարկներ ներկայացրել են «Իմ քայլը» խմբակցությունն ու պատգամավոր Վլադիմիր Վարդանյանը, ով այս պահին դահլիճում չէ, չի կարող հարցեր տալ: Ձեզ հարցեր չեն կարող ուղղվել, պրն Դանիելյան, շնորհակալություն:

Հարակից զեկուցող` պետաիրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Նազելի Բաղդասարյան:

 Ն.ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ

-Հարգելի նախագահող, հարգելի գործընկերներ, այս նախագիծը և ամբողջական օրենքների փաթեթը, թերևս, այն նախագծերից է, որը տևական ժամանակ քննարկվել է, և թեև «Իմ քայլը» խմբակցության կողմից է շրջանառության դրվել, բայց անմիջականորեն աշխատանքային խումբը մեծ աշխատանք է ծավալել և փորձել է ներառել հասարակության այն բոլոր շրջանակները, որոնք հետաքրքրված են այս փաստաթղթով: Թեև սա սահմանադրական օրենք է և կարևոր իրավական փաստաթուղթ է, բայց, այնուամենայնիվ, այն ենթադրում է շատ հստակ քաղաքական ենթատեքստ, որովհետև խորհրդարանական կառավարման երկրում «Կուսակցությունների մասին» օրենքն առանցքային նշանակություն ունի:

Առաջինից երկրորդ ընթերցում ներկայացված այն բոլոր փոփոխությունները, որոնք եղել էին քաղաքական ուժերի կողմից, այդ թվում խորհրդարանական և արտախորհրդարանական ընդդիմության, շահագրգիռ պետական կառույցների կողմից դիտարկվել են ամենատարբեր մակարդակներում, այդ թվում` կոռուպցիայի կանխարգելման հանձնաժողովի, ԿԸՀ-ի, և այն բոլոր մարդկանց, ովքեր այս նախագծի բարելավման համար իրենց միտումներն ու պատկերացումներն ունեին: Հաշվի առնվել է, տևական ժամանակահատվածում լրամշակվել է, և ես կարծում եմ, այսօր որ բավականին ամբողջական տեսք ունի նախագիծը:

Բնականաբար, ներկայացնելով պետաիրավական հարցերի հանձնաժողովի դիրքորոշումը, ասեմ, որ միաձայն դրական եզրակացություն է ստացել, և, իհարկե, բոլորին կոչ եմ անում կողմ քվեարկել՝ ևս մեկ անգամ շեշտադրում անելով, որ եթե մենք ուզում ենք ունենալ ազատ և անկախ ընտրություններով ձևավորված իշխանություն, եթե մենք ուզում ենք ժողովրդավարության հաստատում բերել մեր երկրում, ապա սա շատ կարևոր նախադրյալ է: Շնորհակալ եմ:

 Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն, տիկին Բաղդասարյան, հարցեր չկան:

Հարակից զեկուցող` ՀՀ արդարադատության նախարարի տեղակալ Քրիստինե Գրիգորյան:

 Ք.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

-Տիկին նախագահող, հարգելի գործընկերներ, ես իմ ժամանակը կօգտագործեմ՝ գործընկերոջս` պրն Դանիելյանի կողմից հիմնական փոփոխությունները ներկայացնելու գործընթացը շարունակելու համար:

Ասեմ, որ առաջինից երկրորդ ընթերցման ընթացքում հիմնական փոփոխությունների շարքում է նաև համագումարի կողմից և մշտապես գործող ղեկավար մարմնի կողմից կուսակցության և կուսակցությունների դաշինքների նախընտրական ցուցակների հաստատման հետ կապված լիազորությունների հստակեցումն այն տրամաբանությամբ, որ համագումարի բացառիկ լիազորություն է սահմանվել հերթական ընտրությունների ընթացքում կուսակցությունների նախընտրական ցուցակի առնվազն առաջին երեք տասնյակի թեկնածուների հաստատումն այն տրամաբանությամբ, որ կուսակցությունն իր կանոնադրությամբ կարող է հաստատել ավելի մեծ թիվ հերթական ընտրությունների դեպքում համագումարին վերապահելու պահը:

Մնացած բոլոր՝ թե´ արտահերթ, թե´ հերթական ընտրությունների ժամանակ կուսակցությունների դաշինքների ցուցակների հաստատումը, ինչպես նաև հերթական ընտրությունների ընթացքում կուսակցությունների առաջին երեք տասնյակից ներքև ցուցակի հաստատումը վերապահված է մշտապես գործող ղեկավար մարմնի լիազորությունների շարքին՝ նկատի ունենալով, որ արտահերթ ընտրությունների դեպքում, հատկապես, կուսակցությունները պետք է ունենան բավարար ժամանակ և մոբիլություն և ճկունություն՝ և՛ բանակցություններ վարելու, դաշինքների առումով, և՛ ցուցակները հաստատելու առումով:

Գործընկերս նշեց, որ «Կոռուպցիայի կանխարգելման հանձնաժողովի մասին» օրենքում են կատարվել որոշակի հստակեցումներ, մասնավորապես, դրանց տրամաբանությունը եղել է կուսակցությունների տարեկան հաշվետվություններն ուսումնասիրելու ընթացքում այս հանձնաժողովի կողմից միատեսակ վարույթ իրականացնելու նորմեր ապահովելը: Որոշակի ժամկետներ են հստակեցվել այդ առումով:

Մի կարևոր փոփոխություն նաև կատարվել է «Իրավաբանական անձանց պետական ռեգիստրի մասին» օրենքով, որոնք միտված են կուսակցությունների գրանցման և նրանց կանոնադրությունների ընթացիկ փոփոխությունների գրանցման ընթացքում ավելորդ հնարավոր վարչարարությունը կրճատելուն: Ինչպես նշվեց, լրամշակվել են «Կուսակցությունների մասին» օրենքով նախատեսված կանոնների խախտման համար Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ օրենսգրքում նախատեսված զանցանքների դիսպոզիցիաները, ինչպես նաև Քրեական օրենսգրքի նախագծով նախատեսվող հանցակազմերի դիսպոզիցիաները հստակեցնելու ուղղությամբ:

Թերևս, սրանք էին այն հիմնական փոփոխությունները, որ կատարվել են առաջինից երկրորդ ընթերցման ընթացքում, և ես՝ որպես Կառավարության ներկայացուցիչ ուզում եմ շնորհակալություն հայտնել «Իմ քայլը» խմբակցությանն ու հիմնական զեկուցող պրն Դանիելյանին` ակտիվ և կառուցողական աշխատանքի համար: Շնորհակալություն:

 Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալ ենք տիկին Գրիգորյան, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը, հարցեր չկան: Մտքերի փոխանակության համար հերթագրում: Հովհաննես Իգիթյան:

 Հ.ԻԳԻԹՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի նախագահող, հարգելի գործընկերներ, ես, ուղղակի, ուզում եմ շեշտել 3 հարց, որոնք քննարկվում էին Հայաստանում 30 տարի առաջ, որոնք քննարկվում են միջազգային հանրության օղակներում և տարբեր երկրներում:

Առաջինը. շատ կարևոր հարց է ֆինանսավորման թափանցիկությունը. ո՞վ կարող է ֆինանսավորել: Հայաստանում մենք միշտ այդ հարցն էինք նայում, թե ինչպես կանոնակարգել, որ կուսակցությունները դրսից չֆինանսավորվեն: Տարբեր մտքեր են, տարբեր ձևով էինք լուծում, ընդ որում՝ պարզվում է, որ միայն «Կուսակցության մասին» օրենքով հնարավոր չէ ֆինանսական հարցը լուծել: Այստեղ գալիս է, օրինակ` ԶԼՄ-ների հարցը, այսինքն` արդյո՞ք կուսակցությունը կարող է ունենալ սեփական լրատվական միջոց և ինչպե՞ս պետք է ֆինանսավորվի: Այս օրենքով անհնար է լուծել բոլոր կոռուպցիոն հարցերը, որովհետև լրատվական միջոցները` ԶԼՄ-ներն աշխարհում արդեն համարվում են հիմնարկներ, որտեղ փողերի լվացումը բավականին հեշտ է իրականացվում:

Մի հարց էլ, որն էլի անուղղակի է կապված այս օրենքի հետ, ձեռներեցությամբ զբաղվելն է: Դա ավելի շատ մենք պետք է նայենք՝ ի վերջո, հասկանալով, որ կուսակցության հիմնական իմաստը մեր դեպքում` խորհրդարանի ձևավորմանը մասնակցությունն է, և այստեղ պետք է այդ հարցը մենք լուծենք, մինչև հիմա չենք լուծել: Ի՞նչ է նշանակում պատգամավորի՝ ձեռներեցությամբ զբաղվելը կամ չզբաղվելը: Աշխարհում տարբեր ձևեր կան: Հիմնական ձևը, իհարկե, այն է, որտեղ նշանակվում է համապատասխան մենեջեր այդ բիզնեսի համար, մենք պետք է սրա մասին ասենք, խոսենք և, իհարկե, կուսակցության ձեռներեցությամբ զբաղվելու հարցը ևս, չնայած օրենքում կա անուղղակի ձևով, պետք է լուծվի այլ օրենքներով: Շնորհակալություն:

 Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Նիկոլայ Բաղդասարյան:

 Ն.ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Հարգելի գործընկերներ, իհարկե, իդեալական մոդել գոյություն չունի, առավել ևս այս օրենքի վերաբերյալ: Այս օրենքում զետեղված յուրաքանչյուր ինստիտուտի վերաբերյալ տարբեր պետություններում գոյություն ունեն տարբեր մոդելներ, և այդ մոդելները մի պետությունում կարող են դրական գործել, ՀՀ-ում կարող են բացասական գործել: Բայց կա մի մոտեցում, իմ կարծիքով, որը շատ կարևոր է` կուսակցության անդամները պետք է հնարավորինս ներգրավված լինեն ցանկացած պրոցեսում, և այդ պրոցեսներից առավել կարևորն է, որպեսզի կուսակցության անդամները կարողանան ձևավորել իրենց պատգամավորների ցուցակը, այսինքն` կուսակցության անդամը պետք է հնարավորություն ունենա իր մեկ ձայնով կամ կոալիցիա կազմելով՝ այս կամ այն թեկնածուին ընդգրկված ունենալ, ընդգրկել այդ ցուցակում:

Հետևաբար՝ այն մեխանիզմը, որը մենք այսօր փոփոխեցինք, ես այնքան էլ այդ հաշտ չեմ մեխանիզմի հետ: Խոսքը նրա մասին է, որ հերթական ընտրությունների ժամանակ վարչությունը կարողանա որոշում կայացնել, որ նա, ի տարբերություն հանրագումարի, գնում է դաշինքով և այդ դեպքում, ըստ էության, կուսակցության անդամներն իրենք չեն ձևավորում այդ ցուցակը, այլ վարչության անդամների մեծամասնությունը:

Կարծում եմ՝ մենք այստեղ իրավական խնդիր ունենք, և հետագայում պետք է այդ խնդիրը քննարկվի, որովհետև ժամանակագրական առումով ստացվում է, որ կուսակցությունը ծանուցում է իր անդամներին հանրագումարի մասին, գումարվում է հանրագումար, հանրագումարի ժամանակ որոշվում է, որ իրենք գնում են կուսակցության ընտրություններին, ձևավորում են այդ ցուցակի առաջին 30 տեղը, այնուհետև վարչությունն այդ հանրագումարից հետո որոշում է, որ պետք է գնան դաշինքով, և ստացվում է, որ այդ որոշումը հակասում է հանրագումարի որոշմանը, որն իրավական տեսակետից՝ իմ կարծիքով՝ չի կարող գոյություն ունենալ: Հետևաբար՝ այս նկատառումները հաշվի առնելով, օրենքի հեղինակներին և մեր գործընկերներին կոչ եմ անում, որ երբ մենք կքննարկենք հաջորդիվ օրենքներն ընտրությունների վերաբերյալ, այս խնդիրը պետք է լուծվի, որովհետև, երբ դու հաշվի չես նստում կուսակցության անդամի ձայնի հետ, դա միշտ բացասական հետևանքներ է ունենում: Շնորհակալություն:

 Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Գևորգ Գորգիսյան:

 Գ.ԳՈՐԳԻՍՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, բավական երկար ժամանակ քննարկվեց սույն օրենքն իր տարբեր փոփոխություններով, տարբեր առաջարկներով: Թեև առաջին ընթերցման ժամանակ մեր որոշ առաջարկներ հաշվի առնված չէին, բայց առաջինից երկրորդ ընթերցման ընթացքում բավականին միասին աշխատեցինք, և մեր հիմնական մտահոգությունները վերացված են օրենքով, և կարելի է ասել, որ մեր բոլոր առաջարկները, առաջին մտահոգությունները, ինչ քննարկել ենք, ընդունվել են: Ըստ այդմ` «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցությունը կողմ կքվեարկի այս նախագծին: Շնորհակալություն:

 Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Արման Բաբաջանյան:

 Ա.ԲԱԲԱՋԱՆՅԱՆ

-Ինչպես առաջին ընթերցման, այնպես էլ երկրորդ ընթերցման ժամանակ ես դեմ եմ քվեարկելու այս նախագծին մի պարզ պատճառով, որ օրենքը, ըստ էության, պետք է հստակ պատասխաներ, թե ինչպես է երկիրն ապահովագրվում ընտրություններին հաջողությամբ մասնակցելու պարագայում: Քաղաքական ուժը, որը ստանում է հանրության քվեն, ովքեր են, որ պետք է վճռեն պետության և ազգի ճակատագիրը: Չի կարող կուսակցությունների գաղափարախոսությունը կամ դրա չգոյությունը, -իզմերից կամայական հրաժարումը, աշխարհայացքի չգոյությունը, այլ պետության կամ պետությունների շահի կամ շահերի սպասարկումը, պետության ապագայի, պետական կառավարման մասին նրա պատկերացումներն ու տեսլականը լինել բացառապես այդ կուսակցության սուվերեն իրավունքը: Չի կարող այդպիսի կուսակցությունը, ստանալով իշխանության գալու իրավունք, չստանձնել որևէ պարտավորություն: Օրենքը պետք է շատ խիստ պահանջներ դնի քաղաքական կուսակցության անվան տակ հանդես եկող և ընտրություններին մասնակցելու հայտ ներկայացնող կազմակերպությունների նկատմամբ: Սա չափազանց կարևոր հարց է, ըստ իս, որը պետք է դրվեր օրենքի առանցքում: Կարծում եմ, որ Հայաստանի 30 տարվա քաղաքական դաշտը, առհասարակ, այս հարցի պատասխանը չի գտել: Մենք բոլորս ինչ-որ իմաստով գտնվում ենք խորքային, այս մասով՝ պրիմիտիվության մակարդակում: Մինչ այս հիմնարար օրենքին անդրադառնալը, կարծում եմ` մենք հիմնավորապես պետք է զբաղվեինք մեր կրթական համակարգով և դպրոցները պատրաստեինք, առհասարակ, մեր պետության ապագայի վերաբերյալ կարևոր դիսկուրս և կարևոր քննարկում ունենալու տեսանկյունից: Մենք այդ հնարավորությունը բաց ենք թողել 2018-ին: Ես չգիտեմ՝ երբ երբևէ կբացվի այդ հնարավորությունը մեզ բոլորիս համար, բայց ես հիշում եմ հեղափոխության ժամանակ Արարատ Միրզոյանի տված հանձնառություն-խոստումը հենց այս օրենքի մասով, որ «Կուսակցությունների մասին» օրենքը, ըստ էության, պետք է հիմնավոր կերպով վերջ դներ բիզնեսի և քաղաքականության սերտաճմանը: Մենք չտեսանք այդ հանձնառության իրագործումը նախորդ 2-2,5 տարիների ընթացքում: Շատ կարևոր է, որ մենք կարողանանք ոչ միայն օրենքի մակարդակում, այլև ավանդույթի ուժով այդ ամենն իրագործված տեսնել մեր կյանքում, և միայն դրանից հետո, իրապես, խոսենք կայացած կուսակցական համակարգի գոյության մասին, և այդ համակարգով, իսկապես, որակյալ ընտրություններ և որակյալ խորհրդարան ունենալու հեռանկարների մասին: Շնորհակալություն:

 Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-«Իմ քայլը» խմբակցության անունից ձայն է խնդրում պատգամավոր Համազասպ Դանիելյանը:

 Հ.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

-Շնորհակալություն: Թեև խմբակցության անունից եմ ձայն խնդրել, բայց խոսքիս առաջին մասը խիստ անձնական է լինելու:

Գիտեք, վերջին շրջանում, հաշվի առնելով այն աղետալի իրավիճակը, որ ստեղծվել է մեր երկրում, շատ դժվար է շարունակել իմաստ գտնել սեփական գործունեության մեջ և, եթե այս նախաձեռնությունը, ինչպես նաև գալիք Ընտրական օրենսգրքի հետ կապված փոփոխությունները չլինեին, ապա այդ իմաստի փնտրտուքը դժվար է լինելու՝ որպես օրենսդիր:

Ես ուզում եմ, որ մենք այսօր այստեղ ֆիքսենք, որ այն հանձնառությունը, որը հրապարակվել է թե´ ԱԺ նախագահի անունից, թե´ «Իմ քայլը» խմբակցության անունից առ այն, որ ՀՀ-ում կարևորագույն քաղաքական փոփոխությունները ծագելու են, քննարկվելու են խիստ ներառական ձևով հենց ԱԺ-ում, այդ հանձնառությունն իրականացված է, և հույս ունեմ, որ մենք նույնը կարող ենք անել նաև Ընտրական օրենսգրքի պարագայում` փոխելով դրանից առաջ եղած ավանդույթը:

Խիստ կարևոր է նաև, որ Ընտրական օրենսգրքի հետ կապված առաջիկա քննարկումներին ներկայացված լինեն այդ խոսակցությանը նաև այն քաղաքական ուժերը, որոնք Ա-ի մաս չեն, և դրա հանձնառությունը նույնպես կա: Ես նկատում եմ, որ պրն Բաբաջանյանը գլուխը դրական է շարժում: «Կուսակցությունների մասին» օրենքի հետ կապված՝ ես անձնապես իր հետ խոսել եմ առաջին ընթերցումից առաջ՝ առաջարկելով ներկայացնել առաջարկություններ: Ես որևէ առաջարկություն չեմ ստացել, այսօր լսում եմ ինչ-որ մոտեցումներ, որոնք բանավոր են, որոնց մի մասը, անկեղծ ասած, միգուցե ձևակերպումների հետ կապված, ինձ համար, գոնե, անհասկանալի է: Հետևաբար՝ եթե, պրն Բաբաջանյան, դուք ունեք առաջարկներ, այդ հանձնառությունը կա, և դա վերաբերում է ցանկացած պատգամավորի, ցանկացած կուսակցությանը` դրա վրա աշխատելու:

Ես ուզում եմ նորից շնորհակալություն հայտնել բոլոր այն պատգամավորներին, նաև փոքրամասնությունը ներկայացնող «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցությանը, նաև պետական ինստիտուտներին հենց ի դեմս Քրիստինե Գրիգորյանի, արդարադատության նախարարությանը` շատ մանրամասն այս փոփոխություններն իրականացնելու համար:

 Լ.ՆԱԶԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Դանիելյան: Հարգելի գործընկերներ, օրակարգը սպառվեց: Այս պահին դեռ ընթանում են փակ քվեարկություններ, որոնք տևեն մինչև 12:30: Ով չի հասցրել քվեարկել, խնդրում եմ գնալ և քվեարկել, այնուհետև ուշադիր լինենք, որ կոչնակի ձայնով վերադառնանք նիստերի դահլիճ: Այդ ժամանակ հաշվիչ հանձնախումբը կհրապարակի փակ քվեարկությունների արդյունքները, նաև կիրականացնենք «Կուսակցությունների մասին» օրենքի երկրորդ ընթերցումը: Այսքանը:.


Ժամը 13:00

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ Է ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԱԽԱԳԱՀ ԱՐԱՐԱՏ ՄԻՐԶՈՅԱՆԸ

 

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, տեղի է ունեցել քվեարկությունը, և այժմ ձայնը տրվում է հաշվիչ հանձնախմբի նախագահ Վահագն Հովակիմյանին` ներկայացնելու արդյունքները:

 Վ.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ

-ԱԺ հարգելի նախագահ, հարգելի գործընկերներ, ձեզ եմ ներկայացնում հաշվիչ հանձնախմբի թվով 85-րդ արձանագրությունը: ԱԺ հաշվիչ հանձնախումբը, նախագահությամբ Հովակիմյանի, քարտուղարությամբ Դավոյանի, անդամներ Գաբրիելյանի, Պողոսյանի, Կարապետյանի, Կոստանյանի արձանագրում է. Հաշվեքննիչ պալատի անդամի ընտրության համար առաջարկվել է Կարեն Առուստամյանի թեկնածությունը: Նրա ազգանունն ընդգրկվել է գաղտնի քվեարկության քվեաթերթիկում: ԱԺ 132 պատգամավորներից քվեարկությանը մասնակցել են 104-ը:

Բացելով գաղտնի քվեարկության քվեատուփը, հաշվիչ հանձնախումբը պարզեց. քվեատուփում առկա էր 104 քվեաթերթիկ, որոնցից որևէ մեկն անվավեր չի ճանաչվել, իսկ ձայները բաշխվել են հետևյալ կերպ. Կարեն Առուստամյանին կողմ է քվեարկել 103-ը, դեմ` 1-ը:

 Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Ըստ այդմ՝ որոշումն ընդունվել է: Շնորհավորում ենք պրն Առուստամյան:

 ԾԱՓԱՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆ

Հարգելի գործընկերներ, ինչպես հիշում եք, այժմ մենք գրեթե այս պահից մեկնարկող այլ փակ գաղտնի քվեարկություն ունենք: Հաշվիչ հանձնախմբի նախագահն արդեն տեղեկացրել է տևողության, ինչպես նաև վայրի մասին, այդ քվեարկությունից հետո նորից խնդրում եմ հետևել կոչնակին, մենք կհավաքվենք դահլիճում, որպեսզի լսենք արդեն այդ քվեարկության արդյունքները, ինչպես նաև դա կնշանակի, որ նիստն ավարտվում է, նստաշրջանը, ըստ էության, ավարտվում է և ավարտից անմիջապես առաջ, այսինքն՝ հաջորդ անգամ, երբ կհավաքվենք դահլիճում նաև կքվեարկենք քննարկված նախագծերը: Այս պահին այդ նախագիծը, ըստ էության, մեկն է՝ «Կուսակցությունների մասին» օրենքի երկրորդ ընթերցմամբ քվեարկությունն այդ ժամանակ կկայանա: Նորից կոչ եմ անում՝ ուշադիր լինել կոչնակին: Առայժմ:

 Վ.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ

-Ուղղակի, եթե ԱԺ նախագահը թույլ տա ես մի հստակեցում պիտի խոսքիս վերջում ասեի, որ այս քվեարկությանը դրված է մարդու իրավունքների պաշտպանության հանձնաժողովի նախագահի լիազորությունների դադարեցման հարցը: Ով կողմ է լիազորությունների դադարեցմանը, քվեարկում է կողմ, ով դեմ է լիազորությունների դադարեցմանը, քվեարկում է դեմ: Այսինքն՝ լիազորությունների դադարեցմանը կողմը «Կողմ»-ում է նշում կատարում, դեմը «Դեմ»-ում է նշում կատարում:

 Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շատ լավ:

ՔՎԵԱՐԿՈՒԹՅՈՒՆ

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, խնդրում եմ զբաղեցնել տեղերը: Գիտեք, որ տեղի է ունեցել փակ գաղտնի քվեարկություն, և այժմ հաշվիչ հանձնախմբի նախագահ Վահագն Հովակիմյանը պետք է ներկայացնի քվեարկության արդյունքները: Ըստ այդմ՝ ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում հաշվիչ հանձնախմբի նախագահ Վահագն Հովակիմյանին: Համեցեք, պրն Հովակիմյան:

 Վ.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ

-ԱԺ հարգելի նախագահ, հարգելի գործընկերներ, ձեզ եմ ներկայացնում հաշվիչ հանձնախմբի թվով 87-րդ արձանագրությունը: ԱԺ հաշվիչ հանձնախումբը, նախագահությամբ Հովակիմյանի, քարտուղարությամբ Դավոյանի, անդամներ Գաբրիելյանի, Պողոսյանի, Կարապետյանի և Կոստանյանի արձանագրում է. ՀՀ ԱԺ պատգամավոր Նաիրա Զոհրաբյանի՝ որպես մարդու իրավունքների պաշտպանության և հանրային հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահի լիազորությունների դադարեցումը: Նրա ազգանունն ընդգրկվել... Սխալ է գրված, բայց ընդգրկվել է գաղտնի քվեարկության քվեաթերթիկում, որովհետև քվեաթերթիկում ամբողջ տեքստն էր, ինչպես ես ձեզ ասացի, ոչ միայն ազգանունն էր, այլ ամբողջ այս տեքստն էր ընդգրկված: Եվ ԱԺ 132 պատգամավորներից քվեարկությանը մասնակցել է 84-ը:

Բացելով գաղտնի քվեարկության քվեատուփը, հաշվիչ հանձնախումբը պարզեց. քվեատուփում առկա էր 84 քվեաթերթիկ, որոնցից անվավեր ճանաչվեցին 2-ը, իսկ ձայները բաշխվել են հետևյալ կերպ. դադարեցմանը կողմ քվեարկել է 78 պատգամավոր, դադարեցմանը դեմ է քվեարկել 4 պատգամավոր:

 Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Ըստ այդմ՝ որոշումն ընդունվել է: Շնորհակալություն, պրն Հովակիմյան, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը:

Հարգելի գործընկերներ, այս նստաշրջանում մեզ մնացել է մի քննարկված և դեռ չքվեարկված նախագիծ: Մենք հիմա այդ նախագիծը կքվեարկենք, այնուհետև նստաշրջանը կավարտվի, բայց ուզում եմ տեղեկացնել, որ դրանից 30 րոպե հետո, մոտավորապես, այսինքն՝ 15:10 տեղի կունենա ԱԺ խորհրդի նիստ, որովհետև «Իմ քայլը» խմբակցությունը նոր արտահերթ նստաշրջանի՝ այսօր գումարվելիք նստաշրջանի միջնորդություն է ներկայացրել: Օրակարգում երեկ քննարկված առաջին ընթերցմամբ ընդունված նախագծերն են հիմնականում: Այդ մասին հավելյալ կխոսենք: Եվ այսօր այդ արտահերթ նստաշրջանը կգումարվի շուրջ մեկ ժամ հետո: Խնդրում եմ ուշադիր եղեք կոչնակին:

Այժմ քվեարկում ենք: Քվեարկության դրվող այս նախագծերի փաթեթում կան սահմանադրական օրենքներ, ուստի՝ նախագծերի փաթեթը պետք է ընդունենք պատգամավորների ընդհանուր թվի ձայների առնվազն երեք հինգերորդով:

Եվ այսպես, քվեարկության է դրվում «Իմ քայլը» խմբակցության կողմից ներկայացված՝ «Կուսակցությունների մասին» սահմանադրական օրենքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին» և կից ներկայացված օրենքների նախագծերի փաթեթը երկրորդ ընթերցմամբ և ամբողջությամբ ընդունելու մասին» հարցը: Քվեարկություն:

Կողմ՝ 98 և մեկ պատգամավոր ևս կողմ է արտահայտվում, չի կարողացել էլեկտրոնային քվեարկել:

Դեմ՝ 1

Որոշումն ընդունվել է:

Հարգելի գործընկերներ, նորից եմ կրկնում՝ այս նստաշրջանի օրակարգը սպառվեց, ավարտվեց, բայց կես ժամ հետո տեղի կունենա խորհրդի նիստ և մեկ ժամ հետո՝ նոր նստաշրջան: Շնորհակալություն:


Ժամը 15:45

 

ՍՂԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ N 3

                                                                              

 ՆԱԽԱԳԱՀՈՒՄ Է ՀՀ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԱԽԱԳԱՀ ԱՐԱՐԱՏ ՄԻՐԶՈՅԱՆԸ

 

Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Նորից բարև ձեզ, հարգելի պատգամավորներ։ Ինչպես նախապես տեղեկացրել էի, ԱԺ պատգամավորների նախաձեռնությամբ հրավիրվել է ԱԺ արտահերթ նստաշրջան, բնականաբար, նախաձեռնողի սահմանած օրակարգով։ Օրակարգը ձեզ բաժանված է, ըստ էության, ութ հարց կա օրակարգում։

Այժմ տեղադրենք քարտերը և նախապատրաստվենք գրանցման։ Եթե քարտերը տեղադրված են, արդեն կարելի է գրանցվել։ Գրանցում։

81 պատգամավոր է գրանցվել, քվորում կա։

Հարգելի պատգամավորներ, քննարկում ենք Կառավարության կողմից ներկայացված՝ «Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանության ժամանակ զինծառայողների կյանքին կամ առողջությանը պատճառված վնասների հատուցման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ և փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը երկրորդ ընթերցմամբ և ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը։

Հիմնական զեկուցող՝ արդարադատության նախարար Ռուստամ Բադասյան։

 Ռ.ԲԱԴԱՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգելի նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, ցավոք սրտի, 24-ժամյա ռեժիմի մասով քվեարկության արդյունքներից հետո հնարավոր չի եղել հանձնաժողովի նիստ գումարել և քննարկել պատգամավորների՝ առաջինից երկրորդ ընթերցման առաջարկները, մենք ևս իրավասու չէինք լրամշակված տարբերակը ներկայացնել։ Այսինքն՝ առաջին ընթերցման ժամանակ մեր կողմից քննարկված նախագիծը ճիշտ նույնությամբ պահպանվել է, և ելք գտնելու համար ես առաջարկում եմ ԱԺ պատգամավորներին, ովքեր առաջարկել էին փոփոխություն, մասնավորապես՝ պրն Մանուկյանն առաջարկել էր երկու միլիոնը գերազանցող եկամուտների դեպքում նոր դրույքաչափ սահմանել՝ 20 հազար դրամ։ Դա ընդունելի է Կառավարության համար, քննարկել ենք Կառավարությունում, այսինքն՝ նման նախաձեռնությամբ հանդես գալու դեպքում ևս Կառավարության համար ընդունելի կլինի։

Պրն Խաչատրյանի կողմից առաջարկներ են եղել։ Նախ՝ այնտեղ տեխնիկական գործունեության ֆինանսավորման և թե վարչական ծախսերի ֆինանսավորման մասով մենք հստակեցմանը կողմ ենք, այսինքն՝ կրկին դա ընդունելի կլինի Կառավարության համար։ Նաև, որ հոգաբարձուների խորհրդի անդամին ով է առաջադրում, մենք քննարկել ենք, որ հենց հոգաբարձուների խորհրդի անդամներից մեկն առաջարկի։ Եվ ձեր հաջորդ առաջարկն էր՝ կրկին ժամկետներ սահմանելու, դա քննարկել ենք, որոշ վերապահումներով, ընդհանուր առմամբ, ընդունելի է։ Այսինքն՝ եթե դուք կրկին նման նախաձեռնությամբ հանդես գաք, Կառավարությունը կքննարկի, բայց, հավանաբար, արդեն հունվարին։ Այսքանը կուզեի ներկայացնել այն պատճառով, որ առաջինից երկրորդ ընթերցում նախագիծը չի փոփոխվել, այսինքն՝ նույն նախագծի մասին ենք խոսում։ Շնորհակալություն։

 Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Բադասյան, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։ Ինչպես դուք նշեցիք, հանգամանքների բերումով, ի մասնավորի, այն քվեարկության չստացվածությամբ՝ 24-ժամյա ռեժիմի վերաբերյալ՝ երեկ տեղի ունեցած, այժմ մենք չկարողացանք ունենալ առաջին ընթերցումից հետո հանձնաժողովի նիստեր և անհրաժեշտ սրբագրությունները, խմբագրումները մտցնել՝ բովանդակային շարադրման ձևակերպումների հետ կապված, և այսօր քննարկվելիք օրենքներում 1-2 դեպքում, գուցե, ունենանք այնպիսիք, որտեղ շտկումների անհրաժեշտություն լինի։ Ուղղակի, այսպես հրապարակային հանձնառություն ստանձնենք՝ անմիջապես արդեն Ամանորից հետո այդ շտկումներին ձեռնամուխ լինել։

Եվ այդ նույն հանգամանքների բերումով՝ հարցեր էլ չեն կարող հնչել։ Գիտեք, գրավոր առաջարկներ չեն եղել, հիմնականում հարցեր չեն կարող հնչել հիմնական զեկուցողին, և չենք լսի հարակից զեկուցումներ։ Ըստ այդմ՝ մտքերի փոխանակություն. հերթագրում։ Գևորգ Պապոյան։

 Գ.ՊԱՊՈՅԱՆ

-ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգարժան գործընկերներ, ես երեկ իմ ելույթում նշել էի այդ առաջարկի մասին։ Ուզում եմ նշել, որ առաջիկայում պետք է ունենամ քննարկումներ Կառավարության հետ և անհրաժեշտության դեպքում պետք է նաև օրենսդրական նախաձեռնությամբ հանդես գամ, որովհետև, կրկնում եմ, այն բաշխվածությունը, որ այստեղ կա, իր մեջ որոշակիորեն նաև տարբերակում է պահանջում, որովհետև, ես կրկնում եմ, հիմա 1 մլն դրամ աշխատավարձ ստացողն իր աշխատավարձի 0,85 տոկոսն է վճարելու հիմնադրամին, 200 հազար դրամ ստացողը վճարելու է 2,7 տոկոսը։ Սա կարծում եմ՝ խնդրահարույց է, և մեր հիմնական, այսպես ասած, աշխատավարձ ստացող այդ մարդիկ հենց այդ 200-300 հազար դրամ ստացողներն են։ Ես առաջարկում եմ՝ կա՛մ մենք միասնական, այսպես ասենք, հա՞, միասնական մեկ հարկի, չգիտեմ, համերաշխմամբ, իմ գործընկերներից ոմանք նաև անվանել էին համերաշխության հարկ, կամ այդպիսի սիստեմ մտցնենք, որը հավասար կլինի, համաչափ կլինի պատասխանատվությանը, կամ մեկ միասնական թիվ, որը մասնագիտական առումով ավելի ճիշտ է։ Բայց եթե մենք մեկ միասնական թվից, օրինակ՝ 3000 դրամից շեղում ենք կատարել, արդեն գնում ենք տոկոսների, ես կարծում եմ՝ մենք պետք է գնանք այնպիսի տոկոսադրույքի սահմանման, որը որոշակիորեն արդարության էլեմենտ իր մեջ պարունակում է, որովհետև 500 հազար դրամ ստացողը վճարելու է իր հարկի 1 տոկոսը, 501 հազար դրամ ստացողը՝ իր հարկի 1,7 տոկոսը։ Ոչ մեկը 501 հազար դրամ աշխատավարձ չի նշանակի, ուղղակի։

Ես խնդրում եմ, որ Կառավարությունն իմ այս առաջարկը, որի մասին, պրն Բադասյան, դուք ոչինչ չնշեցիք, դրան նույնպես անդրադառնա։ Շնորհակալություն։

 Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Բաբկեն Թունյան։

 Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, կներեք, որ թեմայից շեղվեմ, բայց օրակարգից չեմ շեղվի։ Ուզում եմ ասել, թե երեկ, երբ մենք ԱԺ-ում 24-ժամյա ռեժիմը չընդունեցինք, դրա հետևանքով ինչ տեղի ունեցավ։ Դրա հետևանքով մենք չկարողացանք գումարել հանձնաժողովների նիստեր և չկարողացանք մի շարք օրենքներում անհրաժեշտ փոփոխություններ կատարել, այսինքն՝ այդ հնարավորությունը չեղավ։ Եվ, քանի որ այս մասը շատ կարևոր է ու շատ քաղաքացիների է վերաբերում, խնդրում եմ նաև լրատվամիջոցներին, եթե հնարավոր է, սա հասցնել մեր հայրենակիցներին։

Մենք ունեինք կադաստրային արժեքներին վերաբերող օրենքի նախագիծ, որով առաջարկվում էր հետևյալը. եթե մարդիկ նախկինում հետագա վճարման պայմանով համայնքներից ձեռք են բերել անշարժ գույք, իրենք կարող են հետագայում այդ անշարժ գույքի համար վճարել և սեփականության իրավունք ստանալ ոչ թե նոր բարձրացված կադաստրային արժեքներով, այլ գործող ավելի ցածր կադաստրային արժեքներով։ Մենք դա երեկ ընդունեցինք առաջին ընթերցմամբ, սակայն ԱԺ-ը դրա հետ կապված վերապահումներ ուներ, մասնավորապես. մեր հանձնաժողովը։ Վերջնական տարբերակում, ամենայն հավանականությամբ, կառաջարկենք, որ այն դեպքում, երբ վճարումը կկատարվի 1 տարվա ընթացքում՝ 2021 թ. ընթացքում, այդ ժամանակ մարդիկ կվճարեն հին կադաստրային արժեքները, եթե դրանից հետո՝ ավելի թանկ։ Ցավոք, այս փոփոխությունը չկարողացանք քննարկել, դա կանենք հունվարին, այսինքն՝ երկրորդ ընթերցումը կլինի հունվարին։

Եվ կա մի կարևոր խնդիր, որը նույն օրենքի շրջանակում պետք է լուծենք փոփոխության ձևով։ Խոսքը վերաբերում է ինքնակամ շինությունների օրինականացմանը։ Խնդիրը հետևյալն է. ես մի կես րոպե խնդրում եմ ներողամիտ գտնվել, որովհետև, իրոք, կարևոր բանի մասին եմ ասում։ Կան հազարավոր քաղաքացիներ, ովքեր ինքնակամ շինություններն օրինականացնելու համար դիմել են համայնքներին, մասնավորապես, Երևանի քաղաքապետարանին, պրոցեսն ինչ-ինչ պատճառներով, երկարել է, և եթե վերջնական որոշումը կայացվի դեկտեմբերի 31-ից հետո, այդ մարդիկ ստիպված են լինելու մի քանի անգամ ավելի վճարել, քան հիմա, որովհետև կադաստրային արժեքները հունվարի 1-ից բարձրանում են։ Մենք կոնսենսուսի ենք եկել, որ այդ խնդիրը նույնպես պիտի լուծենք, ու լուծման տարբերակը հետևյալն է, որ դիմումն ընդունելու պահին ինչ կադաստրային արժեք եղել է, մարդկանց ինքնակամ շինություններն օրինականացվելու դեպքում կադաստրային այդ արժեքներով էլ այդ վճարները կատարվեն, այսինքն՝ ավելի ցածր։ Ուզում եմ ասել, որ հունվարի մեջ կլինի երկրորդ ընթերցումը, մենք այդ փոփոխությունը կընդունենք, հետադարձ ուժ կտանք, քանի որ դա բարելավող նորմ է, և այդ հարցով որևէ խնդիր չի առաջանա։ Այսինքն՝ մարդիկ կարող են հանգիստ լինել, ընդամենը տեխնիկական խնդիր է, ընդամենը, որևէ անհանգստանալու բան չկա։ Շնորհակալություն։

 Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Պրն Թունյան, այսինքն՝ դուք հանձնառություն եք ստանձնում, որ մենք հունվարին կընդունենք և հետադարձության բանով կկիրառենք, այդ մարդկանց հոգսը կթեթևանա։

 Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Այո, պրն Միրզոյան, եթե 4-ժամյա ռեժիմը երեկ հաստատվեր, մենք առավոտյան հանձնաժողովի նիստ կունենայինք և այդ փոփոխությունը կընդունեինք։ Բայց որ չեղավ, երկրորդ ընթերցման հանձնաժողովի նիստը կլինի հունվարին, փոփոխությունը կառաջարկենք և այնպես կանենք, որ դա ուժի մեջ կմտնի հետադարձ բանով, հունվարի 1-ից, այսինքն՝ որևէ խնդիր այդ առումով չի առաջանա։

 Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շատ լավ, շնորհակալություն։ Մտքերի փոխանակությունն ավարտվեց։ Եզրափակիչ ելույթ, պրն Բադասյան, հարկ չե՞ք համարում, կարիք չկա՞։ Հարցի քննարկումը, ըստ այդմ, ավարտվեց։

Այժմ քննարկում ենք Կառավարության կողմից ներկայացված՝ «Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական օրենսգրքում լրացում և փոփոխություն կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը երկրորդ ընթերցմամբ և ամբողջությամբ ընդունելու մասին» հարցը։

Հիմնական զեկուցող՝ արդարադատության նախարար Ռուստամ Բադասյան։

 Ռ.ԲԱԴԱՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի գործընկերներ, այս նախագիծը նախորդի հետ փոխկապակցված նախագիծ է, որով առաջարկում էինք անհայտ բացակայող ճանաչելու դեպքում, եթե դեպքը կապված է ռազմական գործողությունների հետ, ժամկետը կրճատել մինչև 3 ամիս և հետադարձությամբ տարածել սեպտեմբերի 27-ին ծագած հարաբերությունների նկատմամբ, որպեսզի մեր հայրենակիցները հնարավորություն ունենան՝ հատուցման հիմնադրամ դիմել ավելի սեղմ ժամկետներում, և անհայտ բացակայող ճանաչելուց հետո մահացած ճանաչելու գործընթացը 2 տարվա փոխարեն կրկին առաջարկում էինք կրճատել մինչև 1 տարի։

Այս նախագծի հետ կապված առաջարկներ չունենք, նույն տեքստն է կրկին, ինչ առաջին ընթերցման դեպքում։ Շնորհակալություն։

 Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Պրն Բադասյան, համեցեք, զբաղեցրեք ձեր տեղը։

Մտքերի փոխանակության համար հերթագրում։ Չկան հերթագրված պատգամավորներ, եզրափակիչ ելույթի անհրաժեշտություն ևս չկա։ Հարցի քննարկումն ավարտվեց։

Այժմ քննարկում ենք ԱԺ պատգամավորներ Բաբկեն Թունյանի, Վլադիմիր Վարդանյանի, Հովիկ Աղազարյանի և Նարեկ Զեյնալյանի կողմից ներկայացված՝ «Ծխախոտային արտադրատեսակների և դրանց փոխարինիչների օգտագործման հետևանքով առողջությանը հասցվող վնասի նվազեցման և կանխարգելման մասին» օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին» և «Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ Հայաստանի Հանրապետության օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին» օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքների նախագծերի փաթեթը երկրորդ ընթերցմամբ և ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը։

Հիմնական զեկուցող՝ ԱԺ պատգամավոր Բաբկեն Թունյան։

 Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգելի գործընկերներ, ինչպես երեկ ներկայացրեցի, այս նախագծով մենք հետաձգում ենք հակածխախոտային փաթեթի, պայմանական ասած, երեք դրույթ, որոնք ուժի մեջ են մտնում եկող տարվա հունվարի 1-ից։ Խոսքը վերաբերում է 4-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետին, որը վերաբերում է ծխախոտների և ծխախոտի փոխարինիչների մակնշման պահանջներին։ Այսինքն՝ սահմանվում էր նոր կարգ, որով փոխարինիչները հավասարեցվում էին ծխախոտային արտադրատեսակներին, ինչը, մեր կարծիքով՝ հակասություններ ունի ԵԱՏՄ տեխնիկական կանոնակարգի հետ, ինչպես նաև տնտեսական ռիսկեր է առաջացնում։

2-րդ հոդվածով նախատեսվում է հունվարի 1-ից արգելել խանութներում ծխախոտի ցուցադրությունը, և այդ ստենդները, որ տեղադրված են, պետք է փակվեն, առաջարկում ենք այդ արգելքն էլ 1 տարով հետաձգել այն հիմնավորմամբ, որ խանութները, հատկապես մի քանի հազար փոքր տնտեսավարողները, դրա հիման վրա ստանում են որոշակի եկամուտներ։ Երեկ ես այդ թիվը հնչեցրեցի, ըստ բիզնեսի ոլորտի ներկայացուցիչների՝ այդ գումարը կազմում է տարեկան 15-20 մլն դոլար, նշեցի, որ ըստ ՊԵԿ փոխնախագահի գնահատականների՝ միայն փաստաթղթավորված մասը կազմում է տարեկան 10 մլն դոլար, և այդտեղ կա նաև որոշ չփաստաթղթավորված շրջանառություն։

Ի դեպ, առողջապահության փոխնախարար տիկին Նանուշյանը հանձնաժողովի նիստում նշեց, որ ինքը նույնպես խոսել է ՊԵԿ փոխնախագահի հետ և ՊԵԿ փոխնախագահն ասել է, որ իրենք այդ թիվը չունեն։ Երեկ նույնպես ԱԺ ամբիոնից տիկին Նանուշյանն ասաց, որ այդ գումարը միֆ է, ՊԵԿ-ը չի կարողացել կատարել վարչապետի հանձնարարականը, և անհասկանալի է, թե այդ գումարը որտեղից են վերցրել։

Ես ի սկզբանե պայմանավորվել էի, որ հանձնաժողովի նիստ լինի, կհրավիրեմ նաև ՊԵԿ ներկայացուցիչներին, որպեսզի այս հարցը պարզաբանվի։ Ցավոք, այդ նիստը չկայացավ, բայց ես էլի հեռախոսազրույց եմ ունեցել ՊԵԿ նախագահի տեղակալ Ռաֆիկ Մաշադյանի հետ։ Պրն Մաշադյանը խնդրեց իր անունից փոխանցել, որ այդպիսի բան չկա, որ ՊԵԿ-ը չկարողանա կատարել վարչապետի հանձնարարականը, իրենց ներկայացրած թիվը ճիշտ է, նաև տեղեկացրեց, որ ինքը տիկին Նանուշյանի հետ չի խոսել։ Միգուցե այլ աշխատող է խոսել կամ ինֆորմացիոն ինչ-որ միսկոմունիկացիա է եղել, բայց իրականությունը դա է։ Երեկ, որ նշում էիք, ասում էիք՝ մեկ ես մի թիվ եմ ասում, մեկ՝ ուրիշ թիվ, 10 մլն դոլարը նույն 5 մլրդ դրամն է, որի մասին խոսում էի։

Եվ, ընդհանուր առմամբ, նաև էկոնոմիկայի և ֆինանսների նախարարության գնահատականներով՝ ֆինանսների նախարարության գնահատականը երեկ ներկայացրեցի, որ նախագծերի այս փաթեթը բյուջեի եկամուտների վրա ունի դրական ազդեցություն, կա նաև էկոնոմիկայի նախարարության գնահատականը, որը ես փոխանցել եմ հարակից զեկուցողին, որով ցույց է տրվում, որ եթե օրենքն ամբողջությամբ մտնի այնպես, ինչպես կգործի, հնարավոր է, որ եկող տարի մենք ունենանք ոչ թե մի քանի միլիարդ, այլ մի քանի տասնյակ միլիարդ դրամի հարկերի կորուստ։

Այս ամեն ինչը հաշվի առնելով, առաջարկում ենք այս երեք դրույթները հետաձգել, կրկին անգամ ուզում եմ ընդգծել, որ որևէ մեկը ծխախոտամոլության և ծխախոտի տարածվածության դեմ պայքարի հետ կապված՝ որևէ խնդիր չունի։ Խնդիրը հետևյալն է, որ մենք փորձենք այդ նպատակին հասնել մաքսիմալ կշռադատված, առանց տնտեսության համար հավելյալ ռիսկեր ստեղծելու, նաև փորձենք ևս մեկ անգամ նորմալ խորքային վերլուծության միջոցով հասկանալ թե´ տնտեսության, թե´ բիզնեսի, թե´ առողջության, թե´ մնացած ոլորտների, ուղղությունների վրա փաթեթի ազդեցությունը, և, ըստ այդմ՝ որոշել, թե հետագայում ինչ անել։ Այս պահին խոսքը գնում է միայն երեք դրույթների հետաձգման մասին։

Այնպես որ, հարգելի գործընկերներ, նախ՝ շնորհակալություն, որ առաջին ընթերցմամբ կողմ քվեարկեցիք, կոչ եմ անում երկրորդ ընթերցմամբ նույնպես կողմ քվեարկել, քանի որ նախագիծն այս պահին, իրոք, շատ կարևոր է։ Շնորհակալություն։

 Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Կարող եք զբաղեցնել ձեզ տեղը, պրն Թունյան։

Հարակից զեկուցող՝ առողջապահության նախարարի տեղակալ Լենա Նանուշյան։

 Լ.ՆԱՆՈՒՇՅԱՆ

-Մեծարգո պրն նախագահ, հարգելի պատգամավորներ, ուզում եմ փոքր անդրադարձ կատարել, թե ինչպես է հաջողվում ծխախոտային արդյունաբերությանը միջամտել ազգային օրենսդրության մշակման գործում։ Հայտնի է, որ բոլոր երկրներում ծխախոտային արդյունաբերությունը մեծ գումարներ է ծախսում ծխախոտի վերահսկման ազգային օրենսդրությունը խոչընդոտելու, հետաձգելու կամ թուլացնելու համար: Այս ռազմավարությունը հատկապես կիրառվում է այն երկրներում, որոնք հայտնվել են ծանր տնտեսական իրավիճակում, օրինակ՝ կործանարար երկրաշարժից հետո կամ ինչպես Հայաստանում՝ պատերազմից հետո։ Այս հատկանիշներով բնորոշվող երկրները հեշտ թիրախ են ծխախոտային արդյունաբերողների համար։

Ծխախոտային արդյունաբերությունը բոլոր երկրներում առաջ է քաշում հետևյալ հիմնական թեզերը. Այլ երկրներում հաջողված ծխախոտային օրենսդրությունը տապալվելու է ձեր երկրում։

Մյուս թեզը. նոր օրենսդրության ազդեցությունից երկիրը կորցնելու է եկամուտ, կորցնելու է աշխատատեղեր։

Մյուս թեզը. նախընտրելի է կիրառել առավել թույլ օրենսդրական կարգավորումներ, օրինակ՝ իրազեկել բնակչությանը։

Բոլոր այս երեք թեզերը երեկ լսվեցին, բարձրաձայնվեցին այս դահլիճում։

Մենք ձեզ հետ քննարկումներին կիրառեցինք ապացուցողական, գիտական հիմք ունեցող փաստեր և միջազգային հեղինակավոր առողջապահական կազմակերպությունների կողմից սահմանված մարդակենտրոն մոտեցումներ։ Ասում եք՝ ԵԱՏՄ-ի հետ խնդիր կա, ասում ենք՝ պատրաստ ենք ապացուցել, որ որևէ խնդիր չկա։ Ասում եք՝ արտահանումը կդժվարանա, ասում ենք՝ չի դժվարանա, մի մտածեք։ Տնտեսական վնասից եք խոսում, որևէ գնահատված թիվ չեք բերում որպես հիմնավորում, մենք չորս օրվա ընթացքում, Սուրբ ծննդի օրվա ընթացքում կապ ենք հաստատել միջազգային մեր գործընկերների հետ, հաշվել ենք, որ բերենք ձեզ, լրջությամբ ենք մոտեցել այդ տնային առաջադրանքին, որ ցույց տանք ձեզ այդ թիվը։ Ցույց ենք տվել։

ՊԵԿ-ի հետ կապված. պրն Թունյան, ընդհանրապես, լավ կլինի՝ սրանից հետո գործելաոճը կիրառենք պաշտոնական գրագրություններով, ՊԵԿ-ի նախագահի գրությունն է՝ ստորագրված ՊԵԿ-ի նախագահի ստորագրությամբ, որտեղ այլ բան է ասվում, քան դուք ներկայացրեցիք։

Ինչ վերաբերում է այն տեղեկանքին, որ դուք ներկայացրել եք և՛ ինձ, և՛ պատգամավորներին, ասեմ, որ դա վարչապետի համար մշակված տեղեկանք է, և ելնելով նրանից, որ դրա հիմքերը շատ թույլ էին, դրան, ընդհանրապես, ընթացք չի տրվել։

Մենք շատ լավ հասկանում ենք, որ Հայաստանը հիմա թույլ է՝ դիմակայելու ծխախոտային արդյունաբերության ստերին ու կեղծ հիմնավորումներին, և դա ես ցավով եմ ասում։

Պատգամավորներին ներկայացված նախագիծը հանգեցնելու է ծխողների թվի ավելացմանը՝ ի հաշիվ մեր երեխաների, որովհետև գիտեք, որ գովազդն եք հետաձգելու 1 տարով, հանգեցնելու է բազմաթիվ կյանքերի խեղմանը և պետական միջոցների վատնմանը։

Այո, պրն Թունյան, 310 մահ, և կարիք չկար երեկ չարախնդալ, թե ինչպես ենք հաշվել այդ 310 մահը։ Յուրաքանչյուր կյանքը գնահատելու գաղափարախոսությունը որպես տեսլական, պրն Թունյան, անհրաժեշտ է որդեգրել մեր բոլոր քաղաքականություններում, որովհետև յուրաքանչյուր կյանք թանկ է մեզ բոլորիս համար։ Ես շատ կափսոսամ, եթե ստվերային, ընդամենը. 10 մլն դոլարի պատճառով դուք կողմ քվեարկեք այս նախագծին։ Այսքանը, շնորհակալություն։

 Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, տիկին Նանուշյան, այս կոչնակը ձեզ չէր վերաբերում, այլ՝ պատգամավոր գործընկերներին, որոնց ես այդպես փորձում էի հորդորել՝ ավելի ուշադիր լսել ամբիոնի մոտ խոսողներին։ Բայց եթե ավարտեցիք, շնորհակալություն, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։ Մտքերի փոխանակության համար հերթագրում։

Նիկոլայ Բաղդասարյան։

 Ն.ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Տիկին Նանուշյան, համաձայն եմ ձեր ներկայացրած գրեթե բոլոր փաստարկների հետ, բայց իրավական ակտերն ընդունելիս, բոլոր դեպքերում, պիտի կատարվի ռիսկերի գնահատում։ Տիկին Նանուշյան, եթե կարելի է, 1 րոպե ուշադրություն, իրավական ակտերն ընդունելիս պիտի կատարվի ռիսկերի գնահատում, այսինքն՝ հասկանանք՝ արդյոք իրավական ակտը, որը մենք ընդունել ենք, իրագործելի՞ է իրական կյանքում, թե՞ ոչ։

Ես նախորդ քննարկումների ժամանակ կետ առ կետ ձեզ տրամադրել էի, թե ձեր կողմից նախաձեռնած իրավական ակտերում ո՞ր նորմերն են որոշակի, ո՞ր նորմերն են հակասում Սահմանադրության 71 հոդվածին այն տրամաբանությամբ, որ ձեր կողմից Վարչական իրավախախտումների մասին օրենսգրքում ներառված սանկցիաները համաչափ չեն։ Պարզունակ օրինակ էինք բերում, ասում էինք՝ համաչափ չէ 50 հազար դրամ տուգանել մարդուն մեկ սիգարետ ծխելու համար։ Եվ ի՞նչ էինք ասում, ասում էինք՝ եթե համաչափ չէ, եթե այս հոդվածը ճանաչվի հակասահմանադրական, ձեր ամբողջ օրենքի տրամաբանությունը կորում է, այսինքն՝ այդ օրենքը չի գործի, և առաջարկում էինք նվազեցնել սանկցիան։ Ասացինք՝ կարելի է նվազեցնել 25 հազար, 15 հազար, համապատասխան սանկցիաներն ըստ մասերի բաշխել։ Բայց դուք ի՞նչ արեցիք. դուք մեր որևէ առաջարկություն՝ ոչ որոշակիություն դարձնելը, որտեղ ես գրել էի՝ այս հոդվածը որոշակի չէ, փոփոխել այսինչ ձևակերպմամբ, այս հոդվածում սանկցիան համաչափ չէ, փոխել այսինչ… Որևէ առաջարկություն ո՛չ քննարկեցիք, ո՛չ ընդունեցիք։ Եվ պարզաբանեցի հաջորդիվ, որ եթե այս պայմաններում օրենքն ուժի մեջ մտնի, այս հոդվածը գնահատել ենք, պարզաբանել ենք, որ կճանաչվի հակասահմանադրական, ձեր օրենքը չի գործի։ Բայց դուք հետևողական ասում եք՝ չէ, չէ, այս օրենքը ճիշտ է, դուք մայրերի թիվն եք բերում, ներքին հակասություն կա։ Եթե այդ օրենքը ճանաչվի հակասահմանադրական և չգործի, այդ դեպքում որտե՞ղ են մնում ձեր փաստարկները։ Շնորհակալություն։

 Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Նարեկ Զեյնալյան. հանո՞ւմ եք։ Վլադիմիր Վարդանյան. չե՞ք հանում Համեցեք։

 Վ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

-ԱԺ հարգարժան նախագահություն, հարգելի գործընկերներ, եկել եմ այստեղ ևս մեկ անգամ վերահաստատելու, որ ծխելը վատ սովորություն է, վատ սովորույթ է։ Այո, բոլորս պետք է… (Խոսում են դահլիճում): Սուտ խոսելն ավելի վատ սովորություն է։ Այո, ես ծխում եմ, և դա իմ լավագույն հատկանիշը չէ, ցավում եմ դրա համար, բայց բոլորս պետք է պայքարենք ծխելու դեմ, որովհետև, այո, դա վնասակար սովորույթ է։ Բայց, դրա հետ զուգահեռ, պայքարը պետք է լինի համաչափ, պայքարը պետք է լինի արդյունավետ, պայքարը պետք է լինի ոչ այնպիսին, որ փոքր հաջողության հասնել մեծ ջանքերով, որը շատ ավելի մեծ վնաս կարող է պատճառել և՛ տնտեսությանը, և՛ առողջությանը։

Բայց այստեղ եմ՝ հակադարձելու տիկին Նանուշյանի այն թեզին, որ այսպիսի մոտեցումներն այսպիսի թեզեր են առաջ քաշում ծխախոտ արտադրողները, և երեկ մենք այստեղ լսեցինք այս թեզերը։ Այս տրամաբանությունը, ըստ էության, հանգում է հետևյալին. սենց թեզեր են հնչում, սենց լոբբինգ է, հետևաբար՝ սենց նախագիծ է ներկայացված։ Ո՛չ, տիկին Նանուշյան, ես կխնդրեի, որպեսզի դուք ձեր եզրափակիչ ելույթում հարգեիք, այդուհանդերձ, ԱԺ-ին և հեղինակներին՝ այս նախագիծը ներկայացնելու համար, որովհետև, գիտեք ինչ, 10 մլն դոլարը, գուցե, պետական բյուջեի համար մեծ գումար չէ, բայց Հայաստանի տնտեսավարողների համար, Հայաստանի տնտեսության համար այն կարող է էական նշանակություն ունենալ առնվազն այս մեկ տարվա ընթացքում։ Եվ մեկ անգամ պետք է հիշեցնել բոլորին, որ մենք ոչ թե չեղարկում ենք օրենքը՝ որպես այդպիսին, այլ նրա գործողության մեջ դնելը հետաձգում ենք 1 տարով։ Դա հնարավորություն կտա, առնվազն, տնտեսավարողին՝ հասկանալ, թե ինչպես է կարելի մոտավորապես այդ գումարը հայթայթել այլ, ոչ վնասակար միջոցներից։ Բայց, այդուհանդերձ, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ հնչեց, ըստ էության, մեղադրանք այս օրենքի նախագծի հեղինակների դեմ, ես կխնդրեի, որ դուք, առնվազն եզրափակիչ ելույթում, հստակ նշեիք, որ նման մեղադրանք չկար, դա պարզապես պատահական պատճառահետևանքային կապ ունեցող դատողություններ էին։ Շնորհակալություն։

 Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, այնուամենայնիվ, ուզում եմ հիշեցնել, թե այս նախագիծն ինչի մասին է։ Ոչ մի բովանդակային փոփոխություն այդտեղ չկա, միայն ֆիքսված ժամկետների 1 տարով հետաձգում, այո, մի քանի կետով։ Սա է նախագիծը։ Այժմ՝ Արման Եղոյան։

 Ա.ԵՂՈՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, ցավով պիտի արձանագրեմ, որ թեև մենք քննարկում ենք, ընդամենը, այս օրենքի որոշ դրույթներ հետաձգելու հարցը, բայց տենդենց է նկատվում, որ եթե մի քիչ էլ շարունակեինք այս խոսակցությունը՝ դատելով տեղից հնչող արձագանքներից, էլի կգնայինք այն բանավեճին, թե արդյո՞ք ծխելը վնաս է, թե արդյո՞ք ծխելը սպանում է, թե՞ չի սպանում։ Այստեղ, հարգելի գործընկերներ, երկու կարծիք լինել չի կարող. ծխելը վնասակար է առողջությանը և ծխելն առաջացնում է մահացու հիվանդություններ, հիվանդություններ, որոնք չէին առաջանա, եթե տվյալ մարդը չծխեր։ Սա աներկբա է։ Հետևաբար՝ ինչքան ավելի քիչ մարդ է ծխում կամ ինչքան ավելի քիչ է ծխում տվյալ մարդը, այնքան ավելի քիչ է հավանականությունը, որ ինքը կհիվանդանա այդ հիվանդությամբ կամ որ հասարակության մեջ կլինեն այդ հիվանդությունները։

Հիմա մենք այլ հարց ենք… Մենք պետք է անկեղծ լինենք մեզ հետ։ Հիմա մենք ունենք ընտրանք՝ տնտեսական որոշակի օգուտ կամ տնտեսական կորուստներից այս ծանր պայմաններում խուսափելու ձգտում մի կողմից՝ կարճաժամկետ գործիք, մյուս կողմից՝ հասարակության, հանրային առողջության պահպանման երկարաժամկետ գործիք։ Սա, ըստ էության, կոմպրոմիս է այս երկուսի միջև, եկեք դաշտը չտեղափոխենք նորից այն հին բանավեճ, թե վնաս է, վնաս չէ, սպանում է, չի սպանում։ Սպանում է, միանշանակ, միանշանակորեն սպանում է ծխելը։ Այստեղ այս հարցի պատասխանը, ինչքան էլ զարմանալի է, հենց փաստարկների մեջ է։

Նույն ստենդների հետ կապված, չէ՞, եթե մենք խոսում ենք վճարվող այդ գովազդային այդ ստենդների համար, հա՞, որ դրվում են խանութներում, 10 մլն դոլարից ենք խոսում, թե քանի մլն դոլարից, ակնհայտ է, որ եթե այդ վճարվող գումարը չապահովի գործարարի, ծխախոտային ինդուստրիայի համար առկա շահույթը կամ չգեներացնի նոր շահույթ, ինքը երբեք չի վճարի այդ գումարը։ Այնպես որ, մենք այս դիսկուրսը եկեք չտեղափոխենք այն հին դաշտ, թե արդյո՞ք հնարավոր է ապահովել երկուսը և պահպանել ծխողների քանակն ու ծխած գլանակների քանակը և գեներացնել շահույթ։ Ոչ, հնարավոր չէ, ինչքան ավելի քիչ ծխեն մարդիկ, այնքան ավելի քիչ փող են աշխատելու ծխախոտ արտադրողները և այնքան ավելի քիչ են հիվանդանալու մարդիկ։ Ուղղակի, հարցն այդ անցումը ճիշտ բալանսով պահելու մեջ է։ Այս անգամ մի մոմենտ կգնանք կոմպրոմիսի՝ հուսով, որ հաջորդ քննարկումներն ավելի ինֆորմացված մթնոլորտում կիրականացնենք։ Շնորհակալություն։

 Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Եզրափակիչ ելույթներ. տիկին Նանուշյան. չունե՞ք ասելիք:

Պրն Թունյա՞ն. համեցեք ամբիոնի մոտ։              

 Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Հարգելի գործընկերներ, «Ծխախոտային արտադրատեսակների և դրանից փոխարինիչների օգտագործման հետևանքով առողջությանը հասցվող վնասի նվազեցման և կանխարգելման մասին» օրենքը, որը մենք ընդունել ենք փետրվարի 13-ին, կազմված է 12 հոդվածներից, որոնցից ամեն մեկն ունի մի քանի կետեր ու ենթակետեր, այսինքն՝ բազում դրույթներ կան այդտեղ։ Սրանից բացի, նաև «Գովազդի մասին» օրենքում են փոփոխություններ կատարվել, սրանից բացի, նաև «Վարչական իրավախախտումների մասին» օրենքում են փոփոխություններ կատարվել։ Այսինքն՝ այս ամբողջը մի փաթեթ է, որը պետք է նպաստեր Հայաստանում ծխախոտի տարածվածության նվազմանը։ Մենք, ընդամենը, երեք դրույթ ենք հետաձգում, և այդ երեք դրույթի ազդեցությունը բերել, հավասարեցնել այս ամբողջ փաթեթի չեղարկման ազդեցությանը՝ այդքան էլ ճիշտ չէ։

Կրկին, մեկ անգամ ևս նշում եմ, որ մենք նույնպես, պրն Եղոյան, նման դիսկուրս չկա, որևէ մեկը չի ասում, որ ծխելն օգտակար է, անգամ ծխողներն են հասկանում, որ ծխելը վնասակար է։ Խնդիրն ուրիշ բան է. մենք ինչքանո՞վ ենք այս պահին պատրաստ այս երեք դրույթները կիրարկելուն, ինչքանո՞վ է դա ծխախոտային տարածվածության դեմ պայքարին նպաստելու և ինչքա՞ն վնաս է տալու մեր տնտեսությանը։ Ես հավաստիացնում եմ ձեզ, որ մեր տնտեսությանը դա հասցնելու է, եթե այս երեք դրույթները մնան ուժի մեջ, այնպիսի մեծ վնաս, որ մենք դրա տակից շատ դժվար կարող ենք դուրս գալ։

Եվ վերջում՝ որպես ամփոփում. ես երեկ էլ էդ կոչն արեցի, հիմա էլ եմ անում, հետագա քննարկումների համար եմ անում՝ ինչքան էլ ծխելը վնասակար է ՀՀ յուրաքանչյուր, ընդհանրապես մարդկանց համար, ծխախոտային ինդուստրիան Հայաստանում, օրինակ՝ անցած տարի ապահովել է 200 մլրդ դրամի հարկեր, որից աշխատավարձ ենք ստացել մենք, դուք, լիքը ուրիշ մարդիկ։ Պետք չէ որևէ բիզնեսի ներկայացուցիչների համարել թշնամի, իսկ այս տիպի օրենքներ քննարկելիս, անպայման, ովքեր կողմ են, նրանց ներկայացնել որպես լոբբիստներ, որովհետև չի կարելի փաստերի մասին խոսելու փոխարեն խոսել շարժառիթների մասին։ Եկեք հետագայում այդ դիսկուրսից տեղափոխվենք առողջ ու կառուցողական դաշտ։ Շնորհակալություն։

 Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Որքան էլ մեր գործընկերների մի մասը գործադրից և օրենսդիրից շատ սիրեն այս հարցի քննարկումը, հարցի քննարկումն ավարտվեց։ Այժմ անցնում ենք առաջ, քննարկում ենք ԱԺ պատգամավոր Բաբկեն Թունյանի կողմից ներկայացված՝ «Հայաստանի Հանրապետության հարկային օրենսգրքում փոփոխություն կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը երկրորդ ընթերցմամբ և ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը։

Հիմնական զեկուցող՝ Բաբկեն Թունյան։

 Բ.ԹՈՒՆՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի գործընկերներ, խոսքը վերաբերում է «Հարկային օրենսգրքում փոփոխություն կատարելու մասին» նախագծի այն դրույթին, որով տնտեսավարողները հնարավորություն են տալիս իրենց կողմից կատարվող ներդրումների համար ամորտիզացիոն մասհանումները կատարել ըստ իրենց հայեցողության, այսինքն՝ մեկ տարվա ընթացքում և/կամ ավելի երկար։ Բայց, միևնույն ժամանակ, ուզում եմ ասել, որ այս նախագիծը, որ նախատեսված էր սկզբում 6 ամիս ժամանակով, հիմա ևս սահմանափակ ժամանակով որոշել ենք ընդլայնել, 1 տարի ևս այս արտոնություն ասվածը, արտոնությունը խիստ պայմանական է, այս հնարավորությունը ներդրողների համար կշարունակի գործել, ինչը հնարավորություն կտա, որ մարդիկ ավելի մոտիվացված լինեն և փորձեն թե´ նախկինում կատարված կիսատ մնացած ներդրումներն արագ ավարտին հասցնել, թե´ ձեռնարկել նոր ներդրումներ։ Սա է, մեծ հաշվով, նախագծի բովանդակությունը։ Ցավոք սրտի, ինչպես նշեցի, հնարավորություն չունեցանք՝ հանձնաժողովի նիստ ունենալ և առաջարկները քննարկել, բայց օրենքը կմտնի ուժի մեջ, կաշխատի։ Եթե ընթացքում շտկումների կամ բարելավումների կարիք լինի, անպայման, միասին կքննարկենք և կանենք։ Շնորհակալություն։

 Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Թունյան, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը։

Ամբիոնի մոտ եմ հրավիրում ֆինանսների նախարարի տեղակալ Արման Պողոսյանին՝ հանդես գալու հարակից զեկուցմամբ։

 Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

-ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգելի պատգամավորներ, քննարկվող նախագծի առնչությամբ Կառավարությունը նախապատրաստել էր հստակեցնող նշանակության լրացումների առաջարկներ՝ հաշվի առնելով նմանօրինակ օրենքի կիրառության անցնող 6 ամիսների իրավակիրառ պրակտիկայի ընթացքում ծագած հարցերը, այդ թվում՝ տնտեսավարող սուբյեկտների կողմից ներկայացված։ Բայց, ցավոք, ստեղծված աշխատակարգային իրադրությունը, նաև «ԱԺ կանոնակարգ» ՀՀ սահմանադրական օրենքով նախատեսված սահմանափակումներն այդ հնարավորությունը չընձեռեցին, բայց, կարծում եմ՝ մեծ հոգս չէ սա։ Ինչպես արդեն հեղինակը՝ պրն Թունյանը, նշեց, այս հարցերը կպահենք մեր ուշադրության կենտրոնում և կամ մեկնաբանություններով, պաշտոնական պարզաբանումներով, կամ, եթե հարկ լինի, ապա օրենսդրական հստակեցումներով կրկին կանդրադառնանք այս հարցին։ Շնորհակալություն։

 Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Պրն Պողոսյան, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը, ձեզ ևս շնորհակալություն։

Մտքերի փոխանակության համար հերթագրում։ Հերթագրված պատգամավորներ չկան։

Ավելացնելու բան ունե՞ք, պրն Պողոսյան, եզրափակիչ ելույթի տեսքով, ո՞չ, պրն Թունյա՞ն, դուք՝ ևս։ Հարցի քննարկումն ավարտվեց։

Քննարկում ենք պատգամավոր Սիսակ Գաբրիելյանի կողմից ներկայացված՝ «Պետական տուրքի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացում և փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը երկրորդ ընթերցմամբ և ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը։

Հիմնական զեկուցող՝ Սիսակ Գաբրիելյան։

 Ս.ԳԱԲՐԻԵԼՅԱՆ

-Շնորհակալ եմ։ Հարգարժան նախագահող, հարգելի գործընկերներ, սիրելի քաղաքացիներ, նախագիծը նույնությամբ երկրորդ ընթերցում է անցնում, առաջարկների, ըստ էության, հնարավորություն՝ որպես այդպիսին, չի եղել, ֆինանսների փոխնախարարի հետ պայմանավորվել ենք, այնտեղ մի ձևակերպում կա, կշտկենք, նաև համապատասխան գերատեսչության հետ կաշխատենք, արդեն դա հունվարին կանենք, հիմնական մասը, այն, ինչ մեզ անհրաժեշտ էր այս նախագծով, այդ մասով խնդիրներ չունենք։ Այնպես որ, առաջարկում եմ երկրորդ ընթերցմամբ նույնպես կողմ քվեարկել։ Շնորհակալ եմ։

 Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շատ լավ, պրն Գաբրիելյան։ Այժմ կլսենք հարակից զեկուցողին՝ ֆինանսների նախարարի տեղակալ Արման Պողոսյանին։

 Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգելի պատգամավորներ, քննարկվող նախագծի վերաբերյալ, ըստ էության, լրացնելու առանձնապես բան չկա։ Ինչպես հեղինակը՝ պրն Գաբրիելյանը նշեց, նորից հստակեցնող մի առաջարկություն էինք նախապատրաստել, բայց այս դեպքում հարցի արժեքը նորից շատ մեծ չէ այն իմաստով, որ և՛ նախագծով առաջարկվող կարգավորումների համատեքստից, և՛ Մաքսային միության օրենսգրքով նախատեսված կարգավորումներից խնդրո առարկա հարաբերությունը հնարավոր է հստակ կարգավորել և նորմը կիրառել։ Այս առումով՝ այո, պատրաստակամ ենք, ըստ անհրաժեշտության, հեղինակի հետ հետագա մեր աշխատանքներում կատարել անհրաժեշտ հստակեցումներ։ Շնորհակալ եմ։

 Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Պողոսյան։ Այժմ պատգամավորները կարող են մտքեր փոխանակել օրենքի նախագծի կապակցությամբ։ Մտքերի փոխանակության համար հերթագրում։ Հերթագրված պատգամավորներ չկան, հարցի քննարկումն ավարտվեց։

Հարգելի գործընկերներ, մեզ մնացել է երեք հարց քննարկել մինչև քվեարկությունները։ Այժմ քննարկում ենք Կառավարության կողմից ներկայացված՝ «Պետական պաշտոններ և պետական ծառայության պաշտոններ զբաղեցնող անձանց վարձատրության մասին» օրենքում լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը երկրորդ ընթերցմամբ և ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը։

Հիմնական զեկուցող՝ վարչապետի աշխատակազմի քաղաքացիական ծառայության գրասենյակի ղեկավարի պարտականությունները կատարող Վաչե Քալաշյան։ Հարգելի պրն Քալաշյան, համեցեք ամբիոնի մոտ։

 Վ.ՔԱԼԱՇՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ ԱԺ մեծարգո նախագահ, հարգելի պատգամավորներ, ինչպես երեկ ներկայացվեց, այս օրենքում լրացում կատարելու մասին օրենքի նախագիծը բխում է նրանից, որ «Բյուջեի մասին» օրենքով հաստատվել է բազային աշխատավարձը նույնությամբ, ինչ անցած տարի, հետևաբար՝ բազային աշխատավարձի փոփոխություն տեղի չի ունենում այն դեպքում, երբ նվազագույն ամսական աշխատավարձի անվանական չափն աճել է 2020 թ. հունվարին կատարված համապատասխան օրենսդրական փոփոխության արդյունքում։ Եվ այս երկու օրենքների միջև համապատասխանությունն ապահովելու համար ևս մեկ տարի ժամկետով առաջարկվում է ժամանակավոր նորմ՝ լրացուցիչ բովանդակությամբ 5-րդ հոդվածը լրացնել, համաձայն որի՝ պետական պաշտոն, պետական ծառայության պաշտոններ զբաղեցնող անձանց բազային աշխատավարձը չի կարող գերազանցել օրենքով սահմանված նվազագույն ամսական աշխատավարձի անվանական չափի 70 տոկոսը, գործող իրավակարգավորումով 80 տոկոս է նախատեսված։

Անցումային դրույթներով միաժամանակ նաև այն պաշտոնների համար, որոնք, պաշտոնների ենթախմբով պայմանավորված, ունեն, 1,25, 1,29, 1,33 և 1,37 դրույքաչափով գործակիցների տիրույթում են գտնվում, այդ աշխատողների համար անցումային դրույթներով առաջարկվում է նաև ամրագրել, որ նրանց աշխատավարձը չի կարող ավելի ցածր լինել, քան նվազագույն ամսական աշխատավարձի անվանական չափը՝ հաշվի առնելով, որ եթե մեր բազային աշխատավարձը չենք բարձրացնում, թողնում ենք 70 տոկոս, ապա այս պաշտոնները զբաղեցնող աշխատողների աշխատավարձը գործակիցների կիրառության դեպքում բազայինի նկատմամբ հանգեցնում է ավելի ցածր աշխատավարձի, քան բազային նվազագույն աշխատավարձն է։ Շնորհակալություն։

 Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Պրն Քալաշյան, կարող եք զբաղեցնել ձեր տեղը, հարցեր չեն կարող լինել։ Հարակից զեկուցում չկա։ Մտքերի փոխանակության համար հերթագրում։

Արտակ Մանուկյան։

 Ա.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ

-Հարգելի հայրենակիցներ, հարգելի ԱԺ նախագահ, փորձեմ երկու բառով այս օրենքի նախագծի գաղափարախոսությունը ներկայացնել, որովհետև համատարած մանիպուլյացիա է։ Կարծում եմ՝ լավ առիթ է, որպեսզի մեր հայրենակիցներն ինքները դատեն, թե ինչպիսի արժեքային և գաղափարախոսական համակարգ է ձևավորված պետական վարձատրության մեջ։

Եթե մենք այս նախագիծը չենք ընդունում, սա այլ հավասար պայմաններում ազդում է 66 հազար 140 հազար դրամ, այսպես ասած, գումարի վրա, որը պետք է վերանայվի, որովհետև այնտեղ՝ օրենքի մեջ խզում է գրված, գրված է՝ 80-20 տոկոս։ Մենք նվազագույն ամսական աշխատավարձը բարձրացրել ենք մաքուր 68 հազար, ինչն այլ հավասար պայմաններում նշանակում էր, որ եթե չէինք ընդունում, 66,140-ը պետք է բարձրանար, և դա պետք է ազդեր մեր բոլորի և, ընդհանրապես, 20 հազար պետական համակարգում աշխատողների աշխատավարձի, այսպես ասած, քաղաքականության վրա, ովքեր ներառված են պետական պաշտոն զբաղեցնող, ում դրույքաչափերը, ըստ էության, այս գումարի բազմապատիկներն են։ Հիմա, որպեսզի դա չլինի, ԱԺ-ը, ըստ էության, այս օրենքն ընդունում է և 70 տոկոս, որպեսզի այդ հնարավորությունը սահմանափակվի, այսինքն՝ որևէ պետական համակարգի այն խմբի, որը պետական պաշտոն զբաղեցնող անձանց դրույքապատիկներով է, նրանց որևէ աշխատավարձի բարձրացնում կամ փոփոխություն չնախատեսվի։ Սա, կարծում եմ՝ չափազանց կարևոր ընդգծում է, որովհետև եթե մոտիվացիան լինի, ինչպես տարատեսակ ԶԼՄ-ներ ներկայացնում են, հա՞, այսպես ասած, տարատեսակ ոչ աշխատավարձային վճարն է, ապա այս օրենքը, ուղղակի, չէր ընդունվի, և ինքն այլ հավասար պայմաններում կբերեր պետական համակարգում աշխատավարձերի բարձրացման։ Բայց սա, ինչպես նախորդ տարի, երբ եկամտային հարկի համատարած դրույքաչափերի փոփոխություն եղավ, և մենք համանման կարգավորում արեցինք, անում ենք նաև այս տարի, որպեսզի որևէ պետական պաշտոն զբաղեցնող անձ այս օրենքի այս ժամանակավոր, այսպես, բացից չօգտվի։ Եվ էլի վերահաստատում եմ և հուսով եմ, որ հանրային կառավարման ամբողջական փաթեթը, այսպես, բարեփոխումների փաթեթը հնարավորինս արագ կգա ԱԺ, որպեսզի մենք կարողանանք արդեն համակարգային լուծումներ տալ։ Շնորհակալություն։

 Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Եզրափակիչ ելույթ, պրն Քալաշյան, ասելիք մնա՞ց, ո՞չ։ Հարցի քննարկումն ավարտվեց։

Քննարկում ենք Կառավարության կողմից ներկայացված՝ «Գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություն կատարելու մասին» 2020 թվականի հունվարի 22-ի ՀՕ-6-Ն Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություն կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը երկրորդ ընթերցմամբ և ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը։

Հիմնական զեկուցող՝ Կադաստրի կոմիտեի ղեկավարի տեղակալ Նարինե Ավագյան։ Համեցեք, տիկին Ավագյան։

 Ն.ԱՎԱԳՅԱՆ

-Շնորհակալություն։ Հարգելի պատգամավորներ, հիշեցնեմ, որ այս նախագծով առաջարկում ենք 2020 թ. հունվարի 22-ին ընդունված ՀՕ-6-Ն օրենքում փոփոխություն կատարել և դրա օրենքի ուժի մեջ մտնելու ժամկետը երկարաձգել մինչև 2022 թ. հունվարի 1-ը, որպեսզի ապահովենք շինության նախագծային փաստաթղթերի ներկայացումը Կադաստրային կոմիտե էլեկտրոնային եղանակով։ Այս պահին դա հնարավոր չէ ապահովել, քանի որ էլեկտրոնային հարթակն ամբողջությամբ հնարավոր չէ գործարկել, հնարավոր չէ իրականացնել փոխգործելիությունը, ուստի՝ անհրաժեշտություն է առաջացել՝ երկարաձգել մինչև 2022 թ. հունվարի 1-ը։ Այսքանը, շնորհակալություն։

 Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Հարցեր չեն կարող լինել, տիկին Ավագյան, շնորհակալություն։

Մտքերի փոխանակություն. հերթագրում։ Չկան հերթագրված պատգամավորներ։ Եզրափակիչ ելույթի իրավունք ունեք, կարիք չե՞ք տեսնում։

Եվ օրակարգի վերջին հարցը. քննարկում ենք Կառավարության կողմից ներկայացված՝ «Քաղաքաշինության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը երկրորդ ընթերցմամբ և ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը։

Հիմնական զեկուցող՝ Քաղաքաշինության կոմիտեի նախագահի պարտականությունները կատարող Արմեն Ղուլարյան։ Պրն Ղուլարյան, համեցեք։

 Ա.ՂՈՒԼԱՐՅԱՆ

-Մեծարգո նախագահ, ԱԺ մեծարգո պատգամավորներ, «Քաղաքաշինության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություններ կատարելու որոշման նախագիծը մշակվել է՝ հիմք ընդունելով Կառավարության ծրագրից բխող 2019-2023 թթ. գործունեության միջոցառումների ծրագիրը և նաև միջնաժամկետ ծախսային ծրագրով նախատեսված ֆինանսական հատկացումները։

Օրենքի նախագծի նպատակն է «Քաղաքաշինության մասին» օրենքի 14.3 և 30-րդ հոդվածներով սահմանված ժամկետների փոփոխություն կատարել, մասնավորապես, նախատեսված ժամկետը 2021 թ. հունվարի 1-ից առանց սահմանված կարգով հաստատված համայնքի քաղաքաշինական ծրագրային փաստաթղթերի կառուցապատման նպատակով հողամասերի և ճարտարապետահատակագծային առաջադրանքների տրամադրման չթույլատրելու ժամկետը երկարաձգել մինչև 2024 թ. հուլիսի 1-ը։ Այսքանը։

Երեկ կողմ է քվեարկվել ձեր կողմից, շնորհակալ եմ դրա համար, խնդրում եմ այսօր ևս կողմ քվեարկել նախագծին։

 Ա.ՄԻՐԶՈՅԱՆ

-Շնորհակալություն, պրն Ղուլարյան։

Մտքերի փոխանակություն հերթագրում։ Չկան հերթագրված պատգամավորներ։ Պրն Ղուլարյան, ասելիքը կիսատ չմնաց, եզրափակիչ ելույթի կարիք չկա։ Ավարտվեց հարցի քննարկումը։ Ըստ էության, քննարկեցինք օրակարգում ներառված բոլոր հարցերը, այժմ պետք է տեղի ունենան քվեարկություններ։ Ինչ-որ խնդիր կա՞ դահլիճում։

Շատ լավ, քվեարկություններ։ Քվեարկության է դրվում Կառավարության կողմից ներկայացված՝ «Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանության ժամանակ զինծառայողների կյանքին կամ առողջությանը պատճառված վնասների հատուցման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացումներ և փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը երկրորդ ընթերցմամբ և ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 89

Դեմ՝ 0

Ձեռնպահ՝ 0

Որոշումն ընդունվել է։

Քվեարկության է դրվում Կառավարության կողմից ներկայացված՝ «Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական օրենսգրքում լրացում և փոփոխություն կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը երկրորդ ընթերցմամբ և ամբողջությամբ ընդունելու մասին» հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 78

Դեմ՝ 0

Ձեռնպահ՝ 0

Որոշումն ընդունվել է։

Քվեարկության է դրվում ԱԺ պատգամավորներ Բաբկեն Թունյանի, Վլադիմիր Վարդանյանի, Հովիկ Աղազարյանի և Նարեկ Զեյնալյանի կողմից ներկայացված՝ «Ծխախոտային արտադրատեսակների և դրանց փոխարինիչների օգտագործման հետևանքով առողջությանը հասցվող վնասի նվազեցման և կանխարգելման մասին» օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին» և «Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ Հայաստանի Հանրապետության օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին» օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքների նախագծերի փաթեթը երկրորդ ընթերցմամբ և ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 86

Դեմ՝ 0

Ձեռնպահ՝ 0

Որոշումն ընդունվել է։

Քվեարկության է դրվում ԱԺ պատգամավոր Բաբկեն Թունյանի կողմից ներկայացված՝ «Հայաստանի Հանրապետության հարկային օրենսգրքում փոփոխություն կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը երկրորդ ընթերցմամբ և ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 80

Դեմ՝ 0

Ձեռնպահ՝ 0

Որոշումն ընդունվել է։

Քվեարկության է դրվում ԱԺ պատգամավոր Սիսակ Գաբրիելյանի կողմից ներկայացված՝ «Պետական տուրքի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում լրացում և փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը երկրորդ ընթերցմամբ և ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 80

Դեմ՝ 0

Ձեռնպահ՝ 0

Որոշումն ընդունվել է։

Քվեարկության է դրվում Կառավարության կողմից ներկայացված՝ «Պետական պաշտոններ և պետական ծառայության պաշտոններ զբաղեցնող անձանց վարձատրության մասին» օրենքում լրացում կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը երկրորդ ընթերցմամբ և ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։    

Կողմ՝ 77

Դեմ՝ 0

Ձեռնպահ՝ 0

Որոշումն ընդունվել է։

Քվեարկության է դրվում Կառավարության կողմից ներկայացված՝ «Գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություն կատարելու մասին» 2020 թվականի հունվարի 22-ի ՀՕ-6-Ն Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություն կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը երկրորդ ընթերցմամբ և ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 75

Դեմ՝ 6

Ձեռնպահ՝ 2

Որոշումն ընդունվել է։

Քվեարկության է դրվում Կառավարության կողմից ներկայացված՝ «Քաղաքաշինության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծը երկրորդ ընթերցմամբ և ամբողջությամբ ընդունելու մասին հարցը։ Քվեարկություն։

Կողմ՝ 79

Դեմ՝ 0

Ձեռնպահ՝ 0

Որոշումն ընդունվել է։

Հարգելի գործընկերներ, արտահերթ նստաշրջանի օրակարգը սպառված է։ Ցտեսություն։




ԱԺ Նախագահ  |  Պատգամավորներ|  ԱԺ խորհուրդ  |  Հանձնաժողովներ  |  Խմբակցություններ  |  Աշխատակազմ
Օրենսդրություն  |   Նախագծեր  |  Նիստեր  |   Լուրեր  |  Արտաքին հարաբերություններ   |  Գրադարան  |  Ընտրողների հետ կապեր  |  Հղումներ  |  RSS